«Το φάρμακο και το φαρμάκι», όταν οι γυναίκες καταναλώνουν ψυχοφάρμακα.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Το φάρμακο και το φαρμάκι», όταν οι γυναίκες καταναλώνουν ψυχοφάρμακα."

Transcript

1 «Το φάρμακο και το φαρμάκι», όταν οι γυναίκες καταναλώνουν ψυχοφάρμακα. Αθηνά Πεγκλίδου Οι περισσότερες αναλύσεις της δεκαετίας του 50 εντοπίζουν την ασυμμετρία της εξουσίας στο χώρο του ιατρικού συστήματος και πιο ειδικά της θεραπευτικής σχέσης στον τρόπο που κατασκευάζεται η επαγγελματική κατηγορία των γιατρών μέσα από την εξειδίκευση. Με άλλα λόγια, κάθε ανισότητα στη θεραπευτική συνάντηση λέει Parsons(1951) οφείλεται στο γεγονός ότι ο γιατρός είναι ειδικός και ο ασθενής αδαής. Ο ειδικός αυτόματα κατέχει μια ισχυρότερη θέση λόγω της εξειδικευμένης εκπαίδευσης και γνώσης που κατέχει, του ρόλου του να ανακαλύψει τι δεν πάει καλά στον ασθενή. Ο ασθενής από την άλλη πλευρά, επειδή εξορισμού δε διαθέτει αυτά τα προσόντα και εξαρτάται από το γιατρό για να μάθει τι του συμβαίνει, παίρνει το ρόλο του υποτελή. Τη δεκαετία του 70 η προβληματική γύρω από την εξουσία στην ιατρική πρακτική, αποκτά έντονο ιδεολογικό χαρακτήρα και εστιάζει στον ιατρικό ιμπεριαλισμό, την τάση της δυτικής ιατρικής να διευρύνει το πεδίο επιρροής της εκτός της ασθένειας, στο χώρο της υγείας και της καθημερινής ζωής, να μονοπωλήσει κάθε ερμηνεία που αφορά το ευ ζην, τον ορθό και ηθικό τρόπο ζωής. Μόλις τη δεκαετία του 80 και με την επίδραση της φεμινιστικής θεώρησης, αναπτύσσεται μια συζήτηση γύρω από την έμφυλη διάσταση της θεραπευτικής σχέσης. Το ιεραρχικό περιεχόμενο της συνάντησης αυτής σχετίζεται απόλυτα με το γεγονός ότι ο γιατρός είναι συνήθως άντρας και ο ασθενής γυναίκα. Τέθηκαν υπό εξέταση κι άλλες εκφράσεις του σεξισμού στον ιατρικό χώρο όπως αυτή του άντρα γιατρού και της γυναίκας νοσοκόμας ή του άντρα χειρούργου και της γυναίκας παιδίατρου αλλά εδώ θα παραμείνουμε στην πρώτη. Η γυναίκα λόγω της εξάρτησης της από τη φύση και της έμφυτης της αδυναμίας της είναι επιρρεπής στην ασθένεια και γίνεται έτσι ένας αρχετυπικός ασθενής, ο ιδανικός τύπος άρρωστου. Ο άντρας λόγω της καλύτερης φυσικής του κατάστασης, της ικανότητας του να σκέφτεται λογικά και να ελέγχει τα συναισθήματα του, μπορεί να γίνει ο ιδανικός θεραπευτής. Και να ελέγξει ως ειδικός όχι μόνο το γυναικείο σώμα αλλά και το γυναικείο ψυχισμό. Ακόμα και να θέσει τους όρους με τους οποίους η ίδια θα ερμηνεύσει τα προβλήματα που η κοινωνική της θέση της δημιουργεί ως γυναικείο πρόβλημα, ως νεύρα ή ως κατάθλιψη και θα αναζητήσει θεραπεία. 1

2 Η έρευνα που έκανα στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας μιας ελληνικής επαρχιακής πόλης ανάμεσα στο με σκοπό να μελετήσω πως εκφράζεται, αιτιολογείται και θεραπεύεται μια ψυχική διαταραχή έξω από τα επίσημα ψυχιατρικά εγχειρίδια έδειξε ότι όλες οι περιπτώσεις που διαγνώστηκαν από το ψυχίατρο του Κέντρου ως καταθλιπτικές ήταν παντρεμένες γυναίκες, χαμηλής μόρφωσης, ηλικίας 35-65χρ. Σχηματοποιώντας, οι γυναίκες αυτές είχαν πονοκεφάλους, πόνους στο σώμα, δύσπνοια, νεύρα, έχαναν ή έπαιρναν αδικαιολόγητα βάρος και έβλεπαν κακά όνειρα, θεωρούσαν ότι τα προβλήματα τους οφείλονταν σε μια ζωή γεμάτη βάσανα ως κόρες, σύζυγοι, νύφες ή ως αποτέλεσμα μαγείας της πεθεράς τους, της κουνιάδας ή της γειτόνισσας ή ακόμα του δαιμόνιου που κατέλαβε τη ψυχή τους λόγω κάποιας μεγάλης αμαρτίας που έκαναν στο παρελθόν και για να θεραπευτούν δοκίμασαν τους γιατρούς πολλών ειδικοτήτων καταλήγοντας στο ψυχίατρο, τις θεραπευτικές πρακτικές της εκκλησίας και άλλων θεραπευτών (μέντιουμ, ομοιοπαθητικών γιατρών, χειροπρακτικών). Ας δούμε σήμερα εδώ αρχικά τις αντιλήψεις των καταθλιπτικών αυτών γυναικών για το φάρμακο, τις προσδοκίες και τις χρήσεις που προκύπτουν από αυτές. Να σημειώσω ότι σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα που αφορούν την Ελλάδα, οι γυναίκες είναι οι κύριοι καταναλωτές των ψυχοφαρμάκων (αντικαταθλιπτικών, αγχολυτικών και ηρεμιστικών). Στη συνέχεια, θα σχολιάσουμε πως η λήψη του φάρμακου που είναι το μόνο θεραπευτικό μέσο από διαθέτει στα χέρια του ο ασθενής και η τήρηση της ιατρικής συνταγής, μπορεί να γίνει τρόπος διαπραγμάτευσης και αμφισβήτησης της ανδρικής ιατρικής αυθεντίας. Ο τίτλος που επέλεξα για να παρουσιάσω αυτήν την ανάλυση εκφράζει μια γενική δισημία στις ιδιότητες που αποδίδονται στα ψυχοφάρμακα: είτε εκτιμώνται ως ουσίες που θεραπεύουν είτε θεωρούνται επικίνδυνες και βλαβερές που μπορούν μέχρι και να τρελάνουν. Η αμφιθυμία αυτή δεν εκφράζει δυο διαφορετικές ομάδες υποκειμένων που η μια είναι θετική και η άλλη αρνητική στη χρήση τους αλλά μπορεί να παρατηρηθεί στο λόγο και στην πρακτική μιας και μόνο ασθενούς η οποία νοηματοδοτεί την κατανάλωση του φάρμακου ανάλογα με το πλαίσιο αναφοράς. Ας δούμε αυτές τις περιπτώσεις. Σχετικά με την πρώτη θετική σημασία. Φαίνεται ότι η θεραπευτική αξία των ψυχοτρόπων εκτιμάται όταν οι ασθενείς αντιλαμβάνονται και παρουσιάζουν την ασθένεια τους με σωματικούς όρους: πονοκεφάλους, κούραση, αδυναμία, τάσεις λιποθυμίας, ανορεξία, νεύρα, αϋπνία ή D:\PMS\Πεγκλίδου.doc σελίδα από 1 2

3 υπνηλία. Σε αυτή την περίπτωση, η συνταγογράφηση θεωρείται απαραίτητη μια και συναρμολογείται το προφίλ μιας οργανικής ασθένειας που για τη θεραπεία της χρειάζεται φάρμακο. Τα περιγράφουν ως φάρμακα για τα νεύρα, για τους ιλίγγους, για τους πονοκεφάλους, για τις αϋπνίες προσδιορίζοντας έτσι το πρόβλημα και περιορίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης. Να σημειώσω ότι συνήθως οι ασθενείς χρησιμοποιούν τον όρο χάπια για να μιλήσουν για τα ψυχοφάρμακα όπως και για όλα τα φάρμακα που καταναλώνουν. Η χρήση χαπιών δηλώνει μια γενική κατάσταση ασθένειας και αδυναμίας χωρίς να την προσδιορίζει ακριβώς. Η έκφραση ότι κάποιος παίρνει χάπια σημαίνει ότι είναι άρρωστος. Στην αρχή της θεραπευτικής συνάντησης η συνταγογράφηση χαπιών επιβεβαιώνει την ύπαρξη ασθένειας και ενισχύει κατά κάποιο τρόπο την επιλογή να επισκεφτεί γιατρό (ψυχίατρο ή παθολόγο). Αντίστοιχα η διακοπή της φαρμακοθεραπείας δηλώνει το τέλος της ασθένειας και την επιτυχία της θεραπείας. Για αυτό και επικεντρώνονται εκεί όλες οι προσδοκίες των ασθενών που ρωτούν το ψυχίατρο σε κάθε συνάντηση τους πότε θα κόψουν τα χάπια. Από την άλλη πλευρά, τα ψυχοτρόπα γίνονται αντικείμενο φόβου και απόρριψης όπως ότι σχετίζεται με την ψυχιατρική πρακτική (γιατροί, υπηρεσίες, κλινικές). Το να παίρνει κανείς τέτοια φάρμακα επιβεβαιώνει ψυχική διαταραχή και την απειλή της ακραίας εκδοχής της, της τρέλας. Για αυτό δεν πρέπει να εκτίθενται ή να γίνεται λόγος για αυτά και τα κουτιά κρύβονται προσεκτικά σε κάποιο σημείο του σπιτιού ξεχωριστά από τα άλλα φάρμακα. Η Θεοδώρα, 38χρ., μου είπε σχετικά ότι στην πρώτη επίσκεψη στον ψυχίατρο, ο σύζυγος της που τη συνόδευε, της δήλωσε ότι αν άρχιζε να παίρνει χάπια, θα τη χώριζε. Στη συνέχεια το δέχτηκε ως αναγκαία συνθήκη όταν του μίλησε ο γιατρός. Στις περισσότερες περιπτώσεις η απόρριψη ακόμα και τα ειρωνικά σχόλια για τη χρήση ψυχοφαρμάκων προέρχονται από το στενό περιβάλλον της ασθενούς: το σύζυγο, τα πεθερικά, τα παιδιά, τις γειτόνισσες. Η Πηνελόπη, 41χρ. θυμάται ότι ο γιος της δε σεβόταν καθόλου την κατάσταση της και κάθε φορά που εκείνη έκανε κάποιο σχόλιο για τους κακούς τρόπους του εκείνος της έλεγε : Πήγαινε πάρε τα χάπια σου και άσε με ήσυχο. Ομοίως, η Χριστίνα, 50χρ., άκουγε συχνά τις γειτόνισσες της να λένε ότι επέστρεφε από το γιατρό με μια σακούλα γεμάτη φάρμακα. Και σχολίασε: Δεν είμαι τρελή, έχω ανάγκη από κάποιο στήριγμα. Η επιφυλακτικότητα απέναντι στα ψυχοφάρμακα συνδέεται με διάφορους φόβους: εξάρτηση, απώλεια μνήμης και βούλησης, διαρκή υπνηλία και κούραση, αφασία, συμπτώματα που περιγράφουν την τρέλα. Δεν αισθανόμουν τίποτα. Ούτε το 3

4 κρύο, ούτε τη ζέστη. Ούτε θυμό, ούτε λύπη. Το κεφάλι μου γυρνούσε συνέχεια, λέει η Θεοδώρα. Οι περισσότερες μίλησαν για αυτή τη δυσάρεστη διάθεση για ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας όταν τα πόδια κόβονται και το κεφάλι πάει να σπάσει. Η Χριστίνα υπερβάλλοντας λέει την έπαιρνε ο ύπνος ακόμα και στα σκαλοπάτια καθώς πήγαινε προς το κρεβάτι. Σε αυτή την ανεξέλεγκτη υπνηλία αποδίδεται η αδυναμία να εκπληρώσουν τα οικιακά του καθήκοντα, γεγονός που τις δημιουργεί έντονη ανησυχία. Η αγωνία της Κατερίνας, 42χρ. που δεν εργάζεται είναι έκδηλη: Το μόνο που θέλω είναι να μην έχω ιλίγγους για να μπορώ να κάνω τις δουλειές. Παίρνω Seroxat και Anafranil. Από τότε που άρχισα τα φάρμακα έχω παχύνει πολύ. Δεν θέλω να βγαίνω έξω. Ο άντρας μου με λέει τρελή. Του το λέω ότι μ ενοχλεί και μετά μαλώνουμε. Σε άλλες τα χάπια προκάλεσαν πόνους στο σώμα, στο στομάχι, ρίγη και δύσπνοια. Η ένταση των παρενεργειών καθορίζει γενικά δυο τύπους χαπιών: τα βαριά και τα ελαφριά. Αυτοί οι προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται και από τους γιατρούς που προτιμούν να περιγράψουν ένα φάρμακο ως ελαφρύ για να ησυχάσουν τις ανησυχίες μιας ασθενούς ως προς τις ενοχλητικές συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει η κατανάλωση του. Ωστόσο δεν είναι τόσο οι παρενέργειες όσο οι μεγάλη ποσότητα των χαπιών που απασχολεί τις γυναίκες που συνάντησα στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας. Μου είπαν ότι ο γιατρός έδινε τα φάρμακα με τις χούφτες, με τις σακούλες, με τους τόνους. «Ποτέ δεν κάναμε μια συζήτηση». Σχολιάζει για το γιατρό που επισκεπτόταν στο ιδιωτικό ιατρείο του. «Την πρώτη φορά που μίλησα για μένα ήταν εδώ στο Κέντρο. Έπαιρνα τότε δεκατρία χάπια την ημέρα. Ο γιατρός μου έλεγε. Θα πάρεις ένα από τα ροζ. Δυο από τα άσπρα. Δε μου εξηγούσε τίποτα. Σήμερα οι γιατροί είναι αλλιώς. Μιλούν περισσότερο. Ο πιο συνηθισμένος τύπος συνταγής περιλαμβάνει ένα συνδυασμό αντικαταθλιπτικών και αγχολυτικών και σπανιότερα προστίθενται και κάποια υπνωτικά. Όσο η ασθένεια γίνεται χρόνια τόσο ο αριθμός των χαπιών αυξάνεται μια και οι ψυχίατροι αλλάζουν συχνά τη συνταγή για να προλάβουν την εξάρτηση και να ανακουφίσουν από τις παρενέργειες. Κάθε αλλαγή της συνταγής ανησυχεί τις ασθενείς που προσδοκούν σε κάθε επίσκεψη τη μείωση της δόσης ή την αφαίρεση κάποιου χαπιού. Η περίπτωση της Θεοδώρας περιγράφει εύγλωττα το αίσθημα κορεσμού που δοκίμασαν όλες οι συνομιλήτριες μου. Για μια συγκεκριμένη περίοδο τριών ετών δοκίμασε σχεδόν όλα τα ψυχοτρόπα που διακινούνται στα φαρμακεία: Aurorix (1 μήνα), Xanax (6 μήνες), Seroxat (1 εβδομάδα), Tolvon (8 μήνες), Minitran (8 μήνες), Ladose (1 μήνα), Saroten (15 μήνες), Stedon (2 μήνες), Seropram (3 χρόνια), 4

5 Stelazine (3 χρόνια), Ladose (2 μήνες), Zyprexa (3 μήνες), Tavor (3 μήνες), Minitran (2 μήνες), Tavor (1 μήνα). Να σημειώσουμε ότι το Xanax είναι αγχολυτικό που της το έγραψε για πρώτη φορά ένας παθολόγος. Το έπαιρνε για τρία χρόνια μέχρι που αποφάσισε να επισκεφτεί κάποιο ψυχίατρο με τη διαμεσολάβηση μιας εξαδέλφης της γιατρού. Γενικά φαίνεται να είναι μια συνηθισμένη πρακτική η συνταγογράφηση ψυχοφαρμάκων από γιατρούς παθολόγους μια και γίνονται πιο εύκολα αποδεκτά ως φάρμακα για μια οργανική διαταραχή κι όχι για μια ψυχική όπως συμβαίνει στην περίπτωση του ψυχίατρου. Μια ποσοτική έρευνα δημοσιευμένη στα Τετράδια Ψυχιατρικής το 1990 δείχνει ότι τα ψυχοφάρμακα συνταγογράφονται κατά 48,2% από παθολόγους, 27,6 % από ψυχίατρους, 9,3% από καρδιολόγους, 10,9% από νευρολόγους και 5,6% από γιατρούς άλλους ειδικοτήτων. Οι ψυχίατροι καταγγέλλουν αυτή την πρακτική και θεωρούν υπεύθυνους τους παθολόγους για την υπερκατανάλωση ψυχοτρόπων. Παράλληλα μια άλλη κριτική απευθύνεται στους ψυχίατρους που χρησιμοποιούν τα φάρμακα ως δεκανίκι στην έλλειψη γνώσεων ψυχοθεραπείας και στην έλλειψη ενδιαφέροντος να ασχοληθούν με τις αιτίες του προβλήματος. Αρκούνται στη θεραπεία των συμπτωμάτων που έτσι κι αλλιώς είναι πιο επείγουσα. Η τακτική αυτή επηρεάζεται φυσικά και από πιεστικές παροχές των φαρμακευτικών εταιρειών που επηρεάζουν την κυκλοφορία των φαρμάκων. Με συχνές επισκέψεις στα ιατρεία όπου διαφημίζουν τις ιδιότητες συγκεκριμένων προϊόντων και κάνοντας δωρεές στους γιατρούς (ταξίδια, κάλυψη των εξόδων συμμετοχής σε κάποιο συνέδριο, ηλεκτρονικούς υπολογιστές, οικιακές συσκευές και αυτοκίνητα) οι ιατρικοί επισκέπτες επηρεάζουν δραστικά τη συνταγογράφηση και την κατανάλωση των φαρμάκων. Παρόλα αυτά αν και η συνταγή συστήνεται από το γιατρό με βάση την εξειδίκευση και τις γνώσεις που έχει αποκτήσει, δεν πρέπει να αγνοήσουμε το ρόλο που παίζει το αίτημα της ασθενούς για φάρμακο. Με την περιγραφή των βασανιστικών συμπτωμάτων μέσα από τα οποία συγκροτούνται οι γυναικείες ιστορίες πόνου εκφράζεται ταυτόχρονα η αγωνία για ανακούφιση. Η λήψη φαρμάκου επιβεβαιώνει την παρουσία ασθένειας και προσδίδει στη γυναίκα την ιδιότητα τους ασθενούς. Πήγα στο γιατρό για να μου δώσει κάτι για τα νεύρα, για τις αϋπνίες, για τους πονοκεφάλους, έλεγαν συχνά. Η ερμηνεία του προβλήματος αφήνεται στην Εκκλησία, στα μέντιουμ και στις άλλες εναλλακτικές θεραπείες. Μετά τη δοκιμή των πρώτων φαρμάκων, η εμφάνιση των παρενεργειών επιβάλει την αλλαγή του χαπιού και την αναζήτηση στη φαρμακευτική προσφορά κάποιου λιγότερο ενοχλητικού. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μια άλλη ενόχληση και ούτω 5

6 καθεξής. Μέσα σε αυτό το σχήμα από τη μια πλευρά ο γιατρός δεσμεύεται από τις φαρμακευτικές εταιρείες και αδυνατεί είτε λόγω των θεσμοθετημένων δομών είτε λόγω εκπαίδευσης να ασχοληθεί με την ψυχοθεραπεία και από την άλλη η ασθενής προσδοκά από τα χάπια το τέλος της δυσάρεστης κατάστασης αν και τα έχει δοκιμάσει σχεδόν όλα και αμφιβάλει για τη χρησιμότητα τους, το φάρμακο αποδεικνύεται σχεδόν πάντα αναποτελεσματικό. Σένα τέτοιο πλαίσιο η υπερκατανάλωση επιβάλλεται ως αναγκαία. Για να επιστρέψουμε και πάλι στη Θεοδώρα. Η ίδια πιστεύει ότι ο ψυχίατρος που την παρακολουθεί της γράφει τόσα πολλά φάρμακα για να την κρατήσει ως πελάτισσα δεδομένης της εξάρτησης που προκαλούν. Λέει ότι έχει ακούσει ότι οι ψυχίατροι είναι οι πιο πλούσιοι γιατροί λόγω της ποσότητας των φαρμάκων που συστήνουν και λόγω της αύξησης της πελατείας τους τα τελευταία χρόνια. Όταν ο γιατρός αύξανε τη δόση, η Θεοδώρα απογοητευόταν και έλεγε ότι το βάσανο της δε θα τελειώσει ποτέ και όταν τη μείωνε, η διάθεση της ήταν καλύτερη και ήλπιζε ότι ήταν κοντά στο τέλος. Εντούτοις, παρόλη την καχυποψία απέναντι στα κίνητρα του συνταγογράφου και τη χρησιμότητα των χαπιών, η ίδια δε πήρε ποτέ το ρίσκο να μην πάρει ένα συνταγογραφημένο φάρμακο ή να αλλάξει τη δοσολογία παρά μόνο όταν τη βοήθησαν οι άγιοι όπως θα δούμε παρακάτω. Εδώ πρέπει να σταθούμε λίγο στο ζήτημα της αυτοίασης. Όπως προσδιορίζει τον όρο η S. Fainzang (2001), ο όρος ξεπερνά το κυριολεκτικό του νόημα δηλαδή την κατανάλωση φαρμάκων χωρίς συνταγή και περιγράφει διαφορετικές χρήσεις της συνταγής όπως την απόκτηση του φάρμακου μέσω της συνταγής και την κατανάλωση του αργότερα ή για άλλο πρόβλημα ή από κάποιον άλλο ή τη συνταγογράφηση συγκεκριμένου φάρμακου από το γιατρό μετά την προτροπή του ασθενή. Στη δική μου έρευνα δεν παρατήρησα ασθενείς να καταναλώνουν κάποιο χάπι χωρίς συνταγή. Να σημειώσουμε όμως ότι μετά το 1987 απαγορεύεται η αγορά ψυχοφαρμάκων (και αγχολυτικών) χωρίς συνταγή. Η άρνηση μιας τέτοιας δοκιμής εξηγείται ως ένα βαθμό από το φόβο για τα ανεξέλεγκτα αποτελέσματα των ψυχοτρόπων και της τρέλας που μπορεί να προκαλέσει η διευθετημένη χρήση τους. Το φάρμακο σε λάθος δόση μπορεί να γίνει φαρμάκι. Δεν παίζουμε με αυτά τα πράγματα. Μπορεί να χάσω τελείως τα λογικά μου, λέει η Χριστίνα. Ακόμα και η χρήση τους σε απόπειρες αυτοκτονίας καταδεικνύει τις απειλητικές, καταστροφικές ιδιότητες τους έξω από το πλαίσιο της συνταγής. Δεν ισχύει το ίδιο και για την ασπιρίνη και τα προϊόντα παρακεταμόλης που καταναλώνονται ευρέως ως ηρεμιστικά και υπνωτικά. Οι ασθενείς τα καταναλώνουν 6

7 συχνά παρ όλες τις συστάσεις των γιατρών να μη τα χρησιμοποιούν σε συνδυασμό με τα ψυχοφάρμακα. Η ασπιρίνη είναι ένα φάρμακο οικείο που θεωρείται ακίνδυνο σε σχέση με τα ψυχοφάρμακα. Έχει χάσει λέει η S. Fainzang (2001) την ιδιότητα του φάρμακου και έχει γίνει ένα καθημερινό προϊόν προς κατανάλωση. Θα ήταν για τα φάρμακα ότι το ψωμί για τη διατροφή. Ωστόσο ο δισταγμός για απόπειρα αυτοίασης μέσω των φαρμάκων δε σχετίζεται μόνο με τα αμφιλεγόμενα αποτελέσματα των ψυχοτρόπων αλλά και με την υποταγή στην ιατρική εξουσία και την υλική έκφραση της, την ιατρική συνταγή. Προφανώς η υπακοή στη συνταγή δηλώνει ρητά και την αποδοχή της αυθεντίας του γιατρού. Από το ρήμα συντάσσω που σημαίνει διατυπώνω κάτι γραπτά, συγγράφω, η συνταγή αντλεί τον επιτακτικό της χαρακτήρα από τη γραπτή της μορφή συμβολοποιώντας έτσι την επιστημονική μόρφωση του γιατρού. Οι ασθενείς λένε ο γιατρός μου έγραψε αυτό το φάρμακο, μου έγραψε πολλά φάρμακα. Το κύρος του μορφοποιείται σε αυτό το κομμάτι γραπτού λόγου με το ίδιο τρόπο που η εξουσία του ιερέα ενσαρκώνεται στον προφορικό λόγο, στο βαθμό που ο παπάς διαβάζει μια προσευχή ή διαβάζει μια πάσχουσα για να θεραπευτεί από το δαιμόνιο ή τα μάγια. Εγκλωβισμένη ανάμεσα στο γιατρό που της γράφει ένα χάπι και στον παπά που της διαβάζει μια προσευχή, η ασθενής βρίσκεται σε κατάσταση υποταγής. Να σημειώσουμε ότι η ανωτερότητα της γραπτής σε σχέση με τη προφορική γλώσσα δεν συσχετίζεται μόνο με την αξία που αποδίδεται στην εκπαίδευση σε μια μέχρι πρόσφατα αγροτική κοινωνία. Διαφορετικά είδη λόγου όπως έδειξαν οι έρευνες της Caraveli (1986) (για τον άφωνο λόγο των γυναικών) και Herzfeld (1986) ( γλωσσοκεντρικό λόγο των ανδρών) διαπλέκονται με την κατασκευή της γυναικείας και της ανδρικής ταυτότητας. Για τις γυναίκες που συνάντησα στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας, η συνταγή από τη στιγμή που είναι γραμμένη από έναν ειδικό επιστήμονα και επικυρώνεται με τη σφραγίδα του είναι ένα έγγραφο στο οποίο οφείλουν να υπακούσουν. Το γεγονός ότι πρόκειται για έναν άντρα γιατρό αυξάνει την υποχρέωση για υποταγή. Δε θα πήγαινα ποτέ σε μια γυναίκα ψυχίατρο. Λέει η Μάρθα, 43χρ. Χρειάζεται λογικό και σταθερό χαρακτήρα. Οι γυναίκες είναι γενικά ευαίσθητες και άβουλες. Αυτό φυσικά δεν αποκλείει το ενδεχόμενο κάποια ασθενής να επιθυμεί να διακόψει τη θεραπεία γιατί φοβάται ότι ο γιατρός μπορεί να τα πει όλα στα άντρα της ή γιατί είναι αυταρχικός όπως ο πατέρας της. 7

8 Με άλλα λόγια η υποταγή των ασθενών στην ιατρική εξουσία δε μεταφράζει από μόνη της μια καλύτερη συμμόρφωση στη συνταγή. Βλέπουμε δυο τύπους αντίστασης ή διαπραγμάτευσης της ιατρικής συνταγής : είτε η ασθενής εναντιώνεται στη φαρμακοθεραπεία ανοιχτά και παρουσιάζει την απόφαση της ως αποτέλεσμα της παρέμβασης κάποιας υπερφυσικής δύναμης (αγίου ή της Παναγίας), είτε η ασθενής ζητά από το γιατρό να της γράψει ή να διακόψει κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο γιατί της δημιουργεί δυσάρεστα αποτελέσματα. Η δεύτερη φαίνεται να είναι μια πολύ συνηθισμένη πρακτική. Οι ασθενείς τηλεφωνούν συχνά στο γιατρό τους ακόμα και στο κινητό του τηλέφωνο για να παραπονεθούν. Και μπορεί να τους σταματήσει το φάρμακο ή να τους ζητήσει να περιμένουν κάποιες μέρες. Η πρώτη αξίζει ιδιαίτερη προσοχή μια και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου οι γυναίκες χαμηλής κοινωνικής θέσης δανείζονται άλλες μορφές εξουσίας για να αντιταχθούν στο συμπαγές ανδρικό και επιστημονικό κύρος. Η αφήγηση της Θεοδώρας η οποία θεωρεί αιτία της κατάθλιψης της το δαιμόνιο που την είχε καταλάβει όταν ήταν νεώτερη είναι διαφωτιστική. «Για ένα διάστημα, σταμάτησα τα χάπια. Υπέφερα αλλά δεν τα έπαιρνα. Δεν ήθελα να τα πάρω. Δεν μπορούσα. Έβλεπα κι όλα εκείνα. Μια μέρα είχα ραντεβού στο γιατρό και δεν ήθελα να πάω. Τελικά πήγα αλλά δεν του είπα ότι είχα σταματήσει τα φάρμακα. Μου είπε ότι με έβλεπε μια χαρά. Μα πως είναι δυνατόν, του είπα. Αφού σταμάτησα τα χάπια. Τι; Έχεις πολύ άγχος για τα χάπια, μου είπε. Τότε έπαιρνα Xanax και Seropram. Μου είπε λοιπόν ότι είχα μια σοβαρή κρίση και για αυτό έπρεπε να πάρω ακόμα ένα χαπάκι. Το Stelazin. Αν πήγαινα καλύτερα μου υποσχέθηκε ότι θα μείωνε σιγά σιγά τη δόση. Απο τις αρχές του Γενάρη μέχρι τις 14, έβλεπα τους αγίους χωρίς διακοπή. Αυτούς τους τρεις: τον Άγιο-Ραφαήλ, την Αγία-Ειρήνη και τον Άγιο- Νικόλαο. Τους έβλεπα ολοζώντανους. Τους μιλούσα. Με έβλεπαν κι οι δικοί μου: η μάνα μου, ο παπάς και ο Γιώργος. Τα είχαν χάσει κι αυτοί. Νόμιζαν ότι ήμουν έτσι από τα φάρμακα. Δεν καταλάβαιναν τι συνέβαινε. Αυτό έγινε πριν τα σταματήσω. Εκείνη τη μέρα είχα τη μεγαλύτερη δοκιμασία. Χτυπιόμουν. Έβλεπα τους αγίους όπως κάθε μέρα. Τους μιλούσα όπως συνήθως. Αυτοί μου πέταξαν τα χάπια, μη τα πιάνετε τους φώναζα. Ο Άγιος Ραφαήλ πήρε τη σακούλα που συνήθως τα βάζω μέσα. Έψαξε μέσα στη ντουλάπα και τη βρήκε. Είδα μετά ότι έσκαψε ένα λάκκο στο πάτωμα της εκκλησίας στη Μυτιλήνη και τα έβαλε μέσα. Οι άλλοι άγιοι τον κοιτούσαν και χαμογελούσαν ευχαριστημένοι. Ήθελαν να τα κρύψουν και μετά να διώξουν το δαιμόνιο που ήταν μέσα μου. Αυτό δεν ήταν κρίση όπως λέει ο γιατρός. Ο Γιώργος είχε απογοητευτεί 8

9 εντελώς. Δεν ήξερε τι να κάνει για να πάρω τα χάπια. Μόλις τα κατάπινα, ήθελα να κάνω εμετό. Ο οργανισμός μου δε τα δεχόταν». Στις 2 Ιανουαρίου 2002 : «Είδα και τους τρεις αγίους. Τους χαιρέτησα με το χέρι. Είχαν μια συζήτηση για τα φάρμακα. Ο Άγιος Ραφαήλ είχε αυστηρό ύφος. Φώναζα γιατί μου πέταξε τα φάρμακα. Είδα λάμψεις. Ήταν ο δαίμονας. Ο άγιος Ραφαήλ μου είπε: Θέλω να είσαι καλά. Μετά πέταξε τα χάπια στα σκουπίδια. Του ζήτησα να με συγχωρέσει. Χτύπησε το χέρι στο τραπέζι. Εγώ είμαι ο αρχηγός, είπε. Οι δυο άλλοι τον ακολουθούσαν. Τον ρώτησα: Πως θα κοιμηθώ το βράδυ χωρίς χάπια;. Τελικά τα πήρα στις 5 το πρωί.» 3 Ιανουαρίου 2002: «Πήρα τα χάπια στις Ήθελα να κάνω εμετό. Είδα τους αγίους να βγαίνουν από την εικόνα. Ο άγιος Ραφαήλ έμεινε. Δεν πήρα τα χάπια του μεσημεριού. Τα πήρα το βράδυ. Και οι τρεις άγιοι είχαν φύγει.» 6 Ιανουαρίου 2002: «Όλη την ημέρα έβλεπα πράγματα. Αυτόν πάλι. Ήθελε να πετάξει τα χάπια στην τουαλέτα. Του φώναζα, μη τα πειράζεις. Ο αρχηγός εδώ είναι ο γιατρός, όχι εσύ. Το μεσημέρι δεν τα πήρα. Αυτά που έπρεπε να τα πάρω το βράδυ, τα πήρα στις έξι το πρωί.» Για έξι μήνες, την περίοδο της κρίσης σύμφωνα με τη διάγνωση του γιατρού, η ψυχή της Θεοδώρας συγκλονίζεται από σκληρές μάχες ανάμεσα στις δυνάμεις του Θεού και τις δυνάμεις του Σατανά. Εντούτοις η εισβολή του δαίμονα είχε γίνει εδώ και πολλά χρόνια. Η θεραπεία στην Εκκλησία (εξορκισμός, νηστεία, ευχέλαιο στο σπίτι, τακτική εξομολόγηση) άρχισε να κλονίζει την κυριαρχία του Σατανά και να φέρνει την ασθενή κοντά στους αγίους. Χάρη στη δύναμη του Θεού, οι άγιοι μπόρεσαν να μπούνε μέσα της, να ξεριζώσουν την εξουσία του Σατανά και να ενθρονίσουν το Καλό κι έτσι την ηρεμία και την υγεία. Στους αγώνες των τριών αγίων που η Θεοδώρα επέλεξε ως προστάτες της με το δαίμονα, τα φάρμακα αποτελούν αποφασιστικό σημείο επικράτησης. Ταυτισμένα με την διαβολική δύναμη, τα χάπια αποκτούν συμβολική αξία μια και για την πάσχουσα η λήψη τους σημαίνει την υπερίσχυση του Κακού. Οι άγιοι κλέβουν, πετούν, θάβουν τα φάρμακα. Ο δαίμονας προσπαθεί να πάρει στα χέρια του τη φαρμακοθεραπεία και ανταγωνίζεται όχι μόνο τους αγίους αλλά και το γιατρό μια και έχει σφετεριστεί την πράξη της συνταγογράφησης. Η ασθενής δεν έχει πια τον έλεγχο του σώματος και της ψυχής της που γίνονται πεδίο μάχης ανάμεσα στις ανώτερες δυνάμεις (συμπεριλαμβανομένου και του γιατρού). Στην πραγματικότητα δε θέλει τα φάρμακα, ο οργανισμός της δε τα αντέχει. Αλλά κάτω από την επικράτηση του διαβόλου τα παίρνει καθυστερημένα. 9

10 Το ζήτημα της λήψης ψυχοφαρμάκων προκαλεί μεγάλη αγωνία, όπως φαίνεται από την ιστορία της Θεοδώρας. Τα χάπια που θεωρούνται διαβολική και παθογόνος ουσία, χάνουν τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Η σύγκρουση της ασθενούς με το γιατρό μετατρέπεται σε μια άλλη μάχη με πρωταγωνιστές τις φιγούρες του υπερφυσικού κόσμου. Στην πραγματικότητα η ίδια δε μπορεί να αντιταχθεί ανοιχτά στην ιατρική συνταγή. Έτσι την υπερασπίζονται οι άγιοι. Και η εξουσία του γιατρού κλονίζεται από κάποια άλλη το ίδιο ισχυρή και αρμόδια να διευθετήσει τα προβλήματα της ψυχής, της θρησκευτικής εξουσίας. Τελικά, η Θεοδώρα δεν κατάφερε να πείσει τον ψυχίατρο να μειώσει τη δόση. Όσο μιλούσε για τους αγίους και για το σατανά, τόσο ο γιατρός αύξανε τα χάπια με σκοπό όπως έλεγε να περιορίσει το παραλήρημα και την κρίση. Μετά από αυτή την ταραγμένη περίοδο, ξαναβρήκε την εμπιστοσύνη στο γιατρό και στη θεραπεία του. Παρόλα αυτά έκανε δυο επισκέψεις στη Μυτιλήνη για να προσευχηθεί στους αγίους να τη βοηθήσουν να κόψει τα χάπια. Βιβλιογραφία CARAVELI, A., 1986, «The Bitter Wounding : The Lament as Social Protest in Rural Greece», in Dubisch J. (ed.), Gender and Power in Rural Greece, Princeton, Princeton University Press, σσ CSORDAS TH., 1983, «The rhetoric of transformation in ritual healing», Culrure, Medicine and Psychiatry, vol.7, σσ DAVIS D., LOW S. (eds), 1989, Gender, Health and Illness. The case of nerves, New York, Hemisphere Publishing Co. EHRENBERG A., 1998, La fatigue d être soi ; Dépression et société, Paris, Editions Odile Jacob. EHRENBERG A. (ed.), 1998, Drogues et médicaments psychotropes. Le trouble des frontières, Paris, Esprit. FABREGA H., 1979, «The ethnography of illness», Social Science and Medicine, vol.13a, D:\PMS\Πεγκλίδου.doc σελίδα από 10 12

11 σσ FAINZANG S., 2001, Médicaments et société, Paris, PUF. FAVRET-SAADA J., 1990, «Etre affecté», GRADHIVA, vol. 8, 1990, σσ FEE E., KRIEGER N., 1994, Women s health, politics and power: Essays on sex/gender, medicine and public health, Farmingdale, NY, Baywood Publishing Company. HERZFELD M., 1985, The poetics of manhood: contest and identity in a Cretan mountain village, Princeton, Princeton University Press. 1986, «Within and without : the category of female in the Ethnography of modern Greece» in J. DUBISCH (ed.), Gender and power in rural Greece, Princeton, Princeton University Press, σσ HERZLICH C., 1984, «Médecine moderne et quête de sens : la maladie comme signifiant social», in M. AUGE, C. HERZLICH (eds), Le sens du mal : anthropologie, histoire, sociologie de la maladie, Paris, Éditions des Archives Contemporaines, σσ , «La problématique de la représentation sociale et son utilité dans le champ de la maladie», Sciences Sociales et Santé, vol. 2, σσ KLEINMAN A., 1987, «Anthropology and psychiatry», British Journal of Psychiatry, vol. 151, σσ KLEINMAN A., GOOD B. (eds.), 1985, Culture and depression: studies in the anthropology and cross-cultural psychiatry of affect and disorder, Berkley, University of California Press. KLEINMAN A., SUNG L., 1979, «Why do indigenous practitioners successfully heal», Social Science and Medicine, vol. 13B, σσ ΚΟΥΤΣΑΥΛΗ Α., ΚΑΥΚΟΥΛΑ Σ., 1990, «Μελέτη της φαρμακευτικής εξάρτησης, χρήση και κατάχρηση των ψυχοφαρμάκων στην Ελλάδα», Τετράδια Ψυχιατρικής, Νο 31, σσ PADOLFI M., 1989, «La femme est une gitane à vie. Emotions et corps féminin dans l Italie D:\PMS\Πεγκλίδου.doc σελίδα από 11 12

12 du sud», Santé, Culture, Health, vol. 6(3), σσ , «Boundaries inside the body: women s sufferings in Southern peasant Italy», Culture, Medicine, Psychiatry, vol.14(2), σσ PARSONS T., 1951, The social system, New York, Free Press. SEREMETAKIS N., 1990, «The ethics of antiphony: the social construction of pain, gender and power in the southern Peloponnesus», Ethos, vol. 18(4), σσ YOUNG A., 1982, «The Anthropology of illness and sickness, Annual review of Anthropology,vol. 11, σσ , «How medicine tamed life», Culture, Medicine and Psychiatry,vol. 11, σσ , «A discription of how ideology shapes knowledge of a mental disorder», in Lindenbaum S., Lock M. (eds), Analysis in Medical Anthropology, Dordrecht, Kluwer Academic Publishers. ZOLA I., 1970, «Culture et symptômes: analyse des plaintes du malade», in HERZLICH C. (ed.), Médecine, maladie et société, Paris, Mouton, σσ D:\PMS\Πεγκλίδου.doc σελίδα από 12

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΑΙΑΚΩΝ ΤΑΞΗ Β Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Παιδεία για ένα μέλλον χωρίς Κάπνισμα και Αλκοόλ» Σχολικό Έτος 2014-15 Το παρακάτω ερωτηματολόγιο είναι αυθεντικό και διαμορφώθηκε στις συναντήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ. Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος

ΘΟΡΥΒΟΣ. Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος ΘΟΡΥΒΟΣ Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος 8o ΓΕΛ Πατρών Σχολ. έτος 2011-2012 Α τετράμηνο ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αφού η ομάδα μου και εγώ επιλεχθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 11

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 11 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 1ο Κεφάλαιο: «Δουλεύοντας» με τη βουλιμία «Προλογίζοντας» τη βουλιμία... 15 Εισαγωγή: Τα κριτήρια της βουλιμίας... 17 ΜΕΡΟΣ Α : Παράγοντες ανάπτυξης της βουλιμίας και της πολυφαγίας...

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει < Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Συγγραφή παραμυθιού: Εύα Στεφανάτου, εκπ/κός, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας της Π.Ε. Ν. Ηρακλείου Επιμέλεια εικονογράφησης & ηλεκτρονική επεξεργασία: Εύα Στεφανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Τρίτη διδακτική πρόταση Πονοκέφαλος και θυμός Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικες κατανόηση της δομής του κειμένου και δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Χούντας

Κωνσταντίνος Χούντας Κωνσταντίνος Χούντας Η καταναλωτική συμπεριφορά στο φαρμακείο Ποσοτική έρευνα βασισμένη σε custom made ερωτηματολόγιο της TEMPO OMD 61% (4.254.000) Έλληνες & Ελληνίδες έχουν κάνει τουλάχιστον μία αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία

Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία Μέρος Γ: Πράξη Θα ήθελα 1 κουτάκι από αυτό που διαφημίζει η τηλεόραση το... πως το λένε να δεις Παναντόλ Κολντ εντ φλού Ο φαρμακοποιός έχει ενσωματώσει στην σκέψη του και στην

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV 1 Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Οκτώβριος 2011 Τύπος μελέτης: Ποσοτική έρευνα με προσωπικές συνεντεύξεις σε νοικοκυριά με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης. Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης. NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης

ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης. Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης. NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης Στοιχεία ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης Ιατρείο: Ατομικό ιστορικό εξεταζόμενου/ης NAI NAI NAI Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης HIV+ Φυματίωση Καρδιολογικό

Διαβάστε περισσότερα