ISSN: (Northern Greece Society of Atherosclerosis)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ISSN: 2241-7389. (Northern Greece Society of Atherosclerosis)"

Transcript

1 - - ISSN: (Northern Greece Society of Atherosclerosis)

2

3 Περιεχόμενα Περιοδικό ΑΘΗΡΟλογία (ATHIROlogia) Ιδιοκτησία Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης Βορείου Ελλάδος (Northern Greece Society of Atherosclerosis) Μορκεντάου 8, Θεσσαλονίκη, Τηλ.: , Fax , Ιστοσελίδα: Εκδότης: Απόστολος Ευθυμιάδης Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Πρόεδρος Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης Β. Ελλάδος Κιν Διευθυντής Σύνταξης: Βασίλειος Κόκκας Καθηγητής Φαρμακολογίας ΑΠΘ κιν: Συντακτική Επιτροπή 1.Αθανάσιος Βιδάλης, Νευρολόγος-Ψυχίατρος, MD, PhD, Πρόεδρος Π.Ε.ΨΥ.ΓΕ.Ν.,Πρόεδρος ISoQM, κιν , 2.Ιωάννης Ευθυμιάδης, Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, τηλ , 3.Νικόλαος Καμπουρίδης, Καρδιολόγος, Επιμελής ΕΣΥ Νοσοκομείου Καβάλας, Γραμματέας ΕΑΒΕ, τηλ: Γεώργιος Κούρτογλου, ΠαθολόγοςΔιαβητολόγος, κιν , 5.Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη, Καθηγήτρια Φαρμακολογίας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, τηλ , 6.Χρήστος Σαββόπουλος, Αναπ. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ, τηλ: Άννα Ταυρίδου, Επ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας ΔΠΘ, τηλ , 8.Γεώργιος Χατζηαντωνίου, Καρδιολόγος, ΔΚΥ Αιγάλεω τηλ , Γραμματεία : Σοφία Παυλίδου Ιατρός, τηλ: Εζετιμίμπη: ένα χρήσιμο υπολιπιδαιμικό φάρμακο 05 - Στατίνες & φιμπράτες: Μεταβολισμός. Είναι ηπατοτοξικά φάρμακα; 14 - Σύνδρομα δυσαπορρόφησης και η σημασία τους στην αθηροσκλήρωση 22 Βιβλιογραφική ενημέρωση 29 - Θεραπευτικές στρατηγικές σε ασθενείς με δυσανεξία στις στατίνες. Η εμπειρία της Κλινικής Cleveland. - Ατορβαστατίνη 10mg και εζετιμίμπη έναντι τιτλοποίησης σε ατορβαστατίνη 40 mg: επίτευξη των στόχων σε ασθενείς υψηλού κινδύνου 65 ετών σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές και Καναδικές Κατευθυντήριες οδηγίες. Προσεχή συνέδρια Μάρτιος - Απίριλιος - Μάιος 2014 Οδηγίες προς τους Συγγραφείς Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου Απόστολος Ευθυμιάδης Καθηγητής Καρδιολογίας Τηλ , , Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διαιτολογίας Α-ΤΕΙΘ Τηλ , Ιωάννης Κανονίδης Καθηγητής Καρδιολογίας, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ Τηλ , Ζαδάλα Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Τηλ , Νικόλαος Καμπουρίδης Καρδιολόγος, Επιμελητής Α ΕΣΥ Καβάλα Τηλ , Δημήτριος Σκούτας Παθολόγος-Διαβητολόγος Τηλ , , Άννα Ταυρίδου Επικ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας ΔΠΘ Τηλ , Γραμματεία ΕΑΒΕ: Σοφία Παυλίδου Τηλ ,

4 Editorial Επιστολή Προέδρου Ανάξιος είναι όποιος ακούει το προσκλητήριο των καιρών να το φυσάει ή να το κρούει και δε λέει: Παρών. Ανάξιος είναι όποιος διστάζει. Κωστής Παλαμάς, 13 Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 1943 ου Η κυκλοφορία του 18 τεύχους του περιοδικού ΑΘΗΡΟλογία συμπίπτει με τα 10 χρόνια από τη «σύλληψη» της ιδέας ίδρυσης της Εταιρείας μας. Ήταν μεγάλο τόλμημα την εποχή εκείνη και η δικαιολογία «συμβολή στην Ιατρική κοινότητα και άλλους φορείς, πέρα και πάνω από την προσφορά μας ως Ακαδημαϊκών Δασκάλων». Στις 18 Ιουνίου του 2004 το Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης έδωσε την έγκριση για τη «γέννηση» Σωματείου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με την επωνυμία Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης Βορείου Ελλάδος. Έτσι ξεκίνησε η Εταιρεία μας. Αθόρυβα, με πάθος, αγάπη και μεγάλη προσπάθεια. Συγχρόνως, χωρίς σχετική πείρα, με «έχθρες και υπονοούμενα», χωρίς χρήματα. Η πορεία της Εταιρείας μας χαρακτηρίστηκε από κυματισμούς και μερικές φορές εμφάνιση «τσουνάμι», εναντίον της. Με τη βοήθεια «συμβουλών» από έμπειρους στο χώρο, από στελέχη Φαρμακευτικών Εταιρειών, από άλλους ειδικούς, κέρδισε την εμπιστοσύνη της επιστημονικής κοινότητας και κρατήθηκε όρθια. Σήμερα, η Εταιρεία μας είναι «υγιής» και φαίνεται να κατέχει μία καλή θέση ανάμεσα στις Ιατρικές Εταιρείες στον Ελλαδικό χώρο και εκτός Ελλάδος. Στα 10 χρόνια πορείας της προσπάθησε να βοηθήσει: 1. Τους Επιστήμονες που ασχολούνται με την αθηροσκλήρωση, υπό την ευρεία έννοια. 2. Κοινωνικούς φορείς, με οικονομική βοήθεια και οδηγίες για την προληπτική αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου της αθηροσκλήρωσης. 3. Την επιστήμη. Μέλημά μας ήταν και είναι η αξιοπιστία, ο σεβασμός, η ποιότητα και η πιστή εφαρμογή του Καταστατικού μας. Κριτές μας ήταν και είναι τα μέλη και οι φίλοι της Εταιρείας μας, η Πολιτεία, οι χορηγοί μας και το κοινό. Η Εταιρεία μας ευχαριστεί όλους όσους τη βοήθησαν ή την ανέχτηκαν. Ευχαριστώ θερμά τά μέλη του Δ.Σ., διαχρονικά, για την άριστη συνεργασία μας. Εύχομαι μακροημέρευση στην Εταιρεία μας πέρα και πάνω από πρόσωπα και να γιορτάσει πολλές 10/ετίες. Το Περιοδικό μας ΑΘΗΡΟλογία, σε ηλεκτρονική μορφή, συνεχίζει με επιτυχία την κυκλοφορία του, με καλούς οιωνούς. Θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στους συγγραφείς που το εμπιστεύονται, στους συντάκτες για την ποιοτική εμφάνιση και στους αναγνώστες. Φιλικά Απόστολος Ν. Ευθυμιάδης 04

5 Εζετιμίμπη: ένα χρήσιμο υπολιπιδαιμικό φάρμακο Αναστάζια Κεή, Μωυσής Ελισάφ Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Περίληψη Οι σύγχρονοι επιθετικοί στόχοι της υπολιπιδαιμικής αγωγής έχουν αναδείξει την ανάγκη χορήγησης συνδυασμoύ υπολιπιδαιμικών φαρμάκων. Η εζετιμίμπη μειώνει την απορρόφηση της χοληστερόλης από το γαστρεντερικό σωλήνα και δρα συνεργικά με τις στατίνες, καθώς και με την πλειοψηφία των διαθέσιμων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων, αφού μειώνει σημαντικά τα επίπεδα της χοληστερόλης των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL-CΗOL) και σε μικρότερο βαθμό των τριγλυκεριδίων (TRG), ενώ δεν συσχετίζεται με σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Επιπρόσθετα, η εζετιμίμπη φαίνεται ότι διαθέτει ένα σημαντικό αριθμό πλειοτροπικών δράσεων. Ωστόσο, ο ρόλος της εζετιμίμπης στη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων αναμένεται να διευκρινισθεί από τα αποτελέσματα της μεγάλης προοπτικής, τυχαιοποιημένης μελέτης IMPROVE-IT. Λέξεις κλειδιά: εζετιμίμπη, δυσλιπιδαιμία, πλειοτροπικές δράσεις Υπεύθυνος για την αλληλογραφία Ελισάφ Μωυσής Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τομέας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ιωάννινα Τηλ: FAX: Εισαγωγή Υπάρχει εκτεταμένη συζήτηση στη βιβλιογραφία για την ανάγκη επιθετικής μείωσης των επιπέδων της χοληστερόλης των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL CHOL) σε άτομα υψηλού κινδύνου (1,2). Εάν ληφθεί υπόψη ότι ο διπλασιασμός της δόσης της στατίνης συσχετίζεται με δυσανάλογα μικρή μείωση (κατά 5-6%) των επιπέδων της LDL CHOL, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες των στατινών είναι 05

6 δ ο σ ο ε ξα ρ τ ώ μ ε ν ε ς, γ ί ν ε τ α ι σ α φ έ ς ό τ ι η εντατικοποίηση της υπολιπιδαιμικής αγωγής μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την προσθήκη άλλης κατηγορίας υπολιπιδαιμικών φαρμάκων (1). Η εζετιμίμπη είναι ένα φάρμακο που μειώνει την απορρόφηση της χοληστερόλης από το γαστρεντερικό σωλήνα και δρα συνεργικά τόσο με τις στατίνες όσο και με την πλειοψηφία των διαθέσιμων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων, αφού μειώνει τα επίπεδα της LDL CHOL και σε μικρότερο βαθμό των τριγλυκεριδίων (TRG) (3-6). Μηχανισμός δράσης Η εζετιμίμπη μειώνει την απορρόφηση της χοληστερόλης (τόσο εκείνης που προλαμβάνεται με τη δίαιτα όσο και της χοληστερόλης που προέρχεται από τη χολή) από το γαστρεντερικό σωλήνα περίπου κατά 50% (7, 8). Η δράση της οφείλεται κυρίως στην αναστολή της δραστηριότητας της πρωτεΐνης Niemann-Pick C1-like (NPC1L1) που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση της χοληστερόλης (και των φυτικών στερολών) από το γαστρεντερικό σωλήνα (7). Η μείωση της απορρόφησης της χοληστερόλης από τα επιθηλιακά κύτταρα του λεπτού εντέρου και της ενσωμάτωσης της στα χυλομικρά έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της προσφοράς χοληστερόλης στα ηπατοκύτταρα και της ενδοκυττάριας συγκέντρωσης χοληστερόλης (9). Η μείωση αυτή συνεπάγεται αύξηση του αριθμού και της δραστηριότητας των LDL υποδοχέων στην επιφάνεια των ηπατοκυττάρων και συνεπώς μείωση της LDL CHOL (ΣΧΗΜΑ 1). Ωστόσο, πρέπει να σ η μ ε ι ω θ ε ί ό τ ι π ο λύ π ρ ό σ φ α τ α δ ε δ ο μ έ ν α υποστηρίζουν ότι η μονοθεραπεία με εζετιμίμπη δεν μειώνει τη δραστηριότητα των LDL υποδοχέων, σε αντίθεση με το συνδυασμό εζετιμίμπης-στατίνης, αλλά η μείωση της συγκέντρωσης της LDL CHOL οφείλεται σε αύξηση του καταβολισμού της απολιποπρωτεΐνης Β (apob) (10,11 ). Σχήμα 1 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΖΕΤΙΜΊΜΠΗΣ Εζετιμίμπη της απορρόφησης της χοληστερόλης από το γαστρεντερικό σωλήνα της ενσωμάτωσης της χοληστερόλης στα χυλομικρά της ενδοκυττάριας συγκέντρωσης χοληστερόλης στα ηπατοκύτταρα του καταβολισμού των LDL σωματιδίων διαμέσου των LDL υποδοχέων LDL χοληστερόλης LDL: χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες 06

7 Επίδραση στο λιπιδαιμικό προφίλ Ως μονοθεραπεία η εζετιμίμπη μειώνει τα επίπεδα της LDL CHOL μόνο κατά 15-22%, αφού η μείωση της απορρόφησης της χοληστερόλης έχει ως αποτέλεσμα την αντιρροπιστική αύξηση της σύνθεσης της (3,12). Ωστόσο, η προσθήκη εζετιμίμπης σε ασθενείς υπό αγωγή με στατίνη οδηγεί σε μια μέση επιπρόσθετη μείωση της LDL CHOL περίπου κατά 24% (15-25%) ανεξάρτητα από τη στατίνη που χορηγείται ή τη δόση της (12,13). Με άλλα λόγια η συγχορήγηση στατίνης με εζετιμίμπη προκαλεί πολύ μεγαλύτερη μείωση της LDL CHOL σε σύγκριση με το διπλασιασμό ή και τον τετραπλασιασμό της δόσης της στατίνης. Έτσι η συνδυασμένη υπολιπιδαιμική αγωγή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της υπολιπιδαιμικής αγωγής, ιδιαίτερα σε ασθενείς υψηλού κινδύνου στους οποίους επιδιώκονται ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα LDL CHOL (<70 mg/dl) (2). Επιπρόσθετα η εζετιμίμπη προκαλεί μικρές αυξήσεις της χοληστερόλης των υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (HDL CHOL) κατά 3-4%, ενώ μειώνει τη μεταγευματική λιπαιμία και τα επίπεδα των TRG περίπου κατά 10%, μια μείωση που είναι μεγαλύτερη σε άτομα με υψηλά επίπεδα TRG πριν την έναρξη της αγωγής (14,15). Παράλληλα φαίνεται ότι η εζετιμίμπη μειώνει τη χοληστερόλη των μικρών πυκνών LDL σωματιδίων σε άτομα με υπερτριγλυκεριδαιμία, ενώ σε μια πρόσφατη μελέτη της ερευνητικής μας ομάδας η χορήγηση σιμβαστατίνης (40 mg/ημέρα) και η χορήγηση του έτοιμου συνδυασμού εζετιμίμπη/σιμβαστατίνης (10 mg/10mg/ημέρα) είχαν ως αποτέλεσμα παρόμοια μείωση της συγκέντρωσης της χοληστερόλης των μικρών πυκνών LDL σωματιδίων (περίπου κατά 40%) (5,16 ). Σύμφωνα με τις τρέχουσες οδηγίες για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών η χορήγηση εζετιμίμπης σε συνδυασμό με στατί συνιστάται σε άτομα στα οποία η χορήγηση μονοθεραπείας με στατίνη δεν οδηγεί στην επίτευξη των στόχων της υπολιπιδαιμικής αγωγής (2). Ο έτοιμος συνδυασμός εζετιμίμπης (10 mg) με σιμβαστατίνη (10, 20 ή 40 mg) αποτελεί ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό και εύχρηστο φάρμακο που μπορεί να οδηγήσει σε μειώσεις της LDL CHOL κατά 46-58% (17). Τέλος, η εζετιμίμπη μπορεί να χορηγηθεί ως μονοθεραπεία σε ασθενείς στους οποίους δεν είναι δυνατή η χορήγηση στατινών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών. Σε αυτές τις περιπτώσεις για τη μεγαλύτερη μείωση της LDL CHOL η εζετιμίμπη είναι δυνατό να συνδυασθεί με κολεσεβελάμη (ο συνδυασμός αυτός μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της LDL CHOL κατά 32%) (8,18,19), με Armolipid, (με ένα δηλαδή τροφοφάρμακο, ο συνδυασμός αυτός μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της LDL CHOL κατά 37%) (20,21), με φαινοφιμπράτη (κυρίως σε ασθενείς με μικτή δυσλιπιδαιμία, αυτός ο συνδυασμός συσχετίζεται με μειώσεις της Τ CHOL κατά 2528% και των TRG κατά 25-38% και με αυξήσεις της HDL CHOL κατά 10-12%) (4,22-24), ή και προσεκτικά με μικρές δόσεις στατινών (πχ. με ροσουβαστατίνη 5mg δύο φορές την εβδομάδα ή ανά δεύτερη ημέρα) (12). Επιπρόσθετα η εζετιμίμπη μπορεί να συγχορηγηθεί με ορλιστάτη σε παχύσαρκους ασθενείς με δυσλιπιδαιμία (έχει αναφερθεί μείωση της LDL CHOL κατά 32%), ενώ δεν συνιστάται η συγχορήγηση της εζετιμίμπης με φυτικές στερόλες αφού η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές στερόλες δεν οδηγεί σε επιπρόσθετη μείωση της LDL CHOL (14,16,15-28). 07

8 Φαρμακοκινητική Η εζετιμίμπη απορροφάται και μεταβολίζεται στoν ενεργό μεταβολίτη της το γλυκουρονίδιο της εζετιμίμπης (29). Τόσο η εζετιμίμπη όσο και ο ενεργός μεταβολίτης της συνδέονται με πρωτεΐνες και έχουν χρόνο ημίσειας ζωής 19h-30h. Το φάρμακο απεκκρίνεται διαμέσου του ήπατος και μόνο το 11% απεκκρίνεται από τους νεφρούς (30). Το φάρμακο χορηγείται εφ άπαξ σε δόση 10 mg/ημέρα που μπορεί να χορηγηθεί το πρωί ή το βράδυ ανεξάρτητα από την πρόσληψη τροφής. Δεν απαιτείται μείωση της δόσης του φαρμάκου σε ασθενείς με ήπια ηπατική ανεπάρκεια ή σε ασθενείς με μέτρια ή και σοβαρή έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας (31,32).Η εζετιμίμπη μπορεί να συγχορηγηθεί με όλες τις διαθέσιμες στατίνες, αφού δεν αλληλεπιδρά με φάρμακα που μεταβολίζονται διαμέσου του κυττοχρώματος P4503A4 και δεν επηρεάζει τη βιοδιαθεσιμότητα των κουμαρινικών αντιπηκτικών (12). Αντίθετα, η συγχορήγηση της με κυκλοσπορίνη έχει ως αποτέλεσμα σημαντική αύξηση των επιπέδων της στο πλάσμα (33). Η εζετιμίμπη, όπως ήδη αναφέρθηκε, μπορεί επίσης να συνδυασθεί με κολεσεβελάμη (σε ασθενείς που δεν ανέχονται τη θεραπεία με στατίνη), με φαινοφιμπράτη (σε ασθενείς με μικτή δυσλιπιδαιμία στους οποίους δεν μπορεί να χορηγηθεί στατίνη), καθώς και με ορλιστάτη (4,22,27). των δεικτών φλεγμονής, όπως τα επίπεδα της Cαντιδρώσας πρωτεΐνης υψηλής ευαισθησίας (hscrp) κατά περίπου 20% και της συνδεδεμένης με λιποπρωτεΐνες φωσφολιπάσης Α2 (LpPLA2), καθώς και τη δραστηριότητα των Toll-υποδοχέων (Toll-2 και Toll-4)] (35,36), αντιοξειδωτικές δράσεις, αντιαιμοπεταλιακές δράσεις (μειώνει τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων), ενώ επίσης ασκεί ευνοϊκή επίδραση στην αγγειοκινητική λειτουργία του ενδοθηλίου (12,37-39). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα αποτελέσματα μιας μελέτης με επανειλημμένες βιοψίες ήπατος που έδειξε ότι η χορήγηση εζετιμίμπης (10 mg/ημέρα) για 2 έτη μπορεί να μειώσει την ενεργότητα της μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος. Εάν αυτά τα δεδομένα επιβεβαιωθούν και από άλλες μελέτες, η εζετιμίμπη θα μπορούσε να χρησιμεύσει για την αντιμετώπιση ασθενών με αυτή τη νόσο (40,41). Πρόσφατα δεδομένα από μικρό αριθμό μελετών με λίγους ασθενείς υποσημαίνουν τη δυνητική ε υ ν ο ϊ κ ή ε π ί δ ρ α σ η τ ο υ φ α ρ μ ά κο υ σ τ η ν ομοιοστασία των υδατανθράκων (42). Ωστόσο, σε μια πρόσφατη μελέτη της ερευνητικής μας ομάδας η χορήγηση του συνδυασμού εζετιμίμπης με σιμβαστατίνη συσχετίσθηκε με παρόμοια αύξηση της αντίστασης στη δράση της ινσουλίνης (δείκτης HOMA) σε σύγκριση με τη μονοθεραπεία με ροσουβαστατίνη ή ατορβαστατίνη (43). Πλειοτροπικές δράσεις Αν και ορισμένες μελέτες αμφισβήτησαν τις πλειοτροπικές δράσεις της εζετιμίμπης και κυρίως την ευνοϊκή επίδραση της στην ενδοθηλιακή λειτουργία, πρόσφατα δεδομένα υποστηρίζουν με σαφήνεια τις πλειοτροπικές δράσεις της (34). Συγκεκριμένα φαίνεται ότι το φάρμακο έχει αντιφλεγμονώδεις δράσεις [μειώνει τα επίπεδα Κλινικές μελέτες Όσον αφορά την επίδραση της εζετιμίμπης και του συνδυασμού της με σιμβαστατίνη στην καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα πρέπει να αναφερθούν τα αποτελέσματα της μελέτης Study of Heart and Renal Protection (SHARP) σε ασθενείς με δυσλιπιδαιμία και έκπτωση της 08

9 νεφρικής λειτουργίας (κρεατινίνη ορού > 1,7 mg/dl στους άνδρες και >1,5 mg/dl στις γυναίκες). Σε αυτούς τους ασθενείς η χορήγηση του έτοιμου συνδυασμού εζετιμίμπης με σιμβαστατίνη (10/20 mg/ημέρα) είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των αθηροσκληρωτικής αιτιολογίας καρδιαγγειακών συμβαμάτων κατά 17% σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (31). Επιπρόσθετα, η συνδυασμένη υπολιπιδαιμική αγωγή ήταν ασφαλής, αφού δεν υπήρχαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων όσον αφορά την επίπτωση των ανεπιθύμητων ενεργειών (τρανσαμινασαιμίας ή μυοπάθειας) (31). Επιπλέον, δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων τόσο στην επίπτωση των νεοπλασιών, όσο και στην εξέλιξη της νεφρικής βλάβης (31). Ωστόσο, ο ακριβής ρόλος της μείωσης της LDL CHOL που οφείλεται στην εζετιμίμπη στην επίπτωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων θα εκτιμηθεί από τα αποτελέσματα της μελέτης IMProved Reduction of Outcomes: Vytorin Efficacy International Trial (IMPROVE-IT) που θα ανακοινωθούν σύντομα (44). Σε αυτή τη μελέτη οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε σιμβαστατίνη 40mg σε συδυασμό με εικονικό φάρμακο ή σιμβαστατίνη 40mg σε συνδυασμό με εζετιμίμπη (44). Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις από τη μελέτη Stop Atherosclerosis in Native Diabetics Study (SANDS) ότι η επιθετική υπολιπιδαιμική αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς μπορεί να οδηγήσει σε μικρή υποστροφή των αθηρωματικών βλαβών των καρωτίδων, όπως αυτές εκτιμήθηκαν με υπερηχογραφικό έλεγχο (45). Σε αυτή τη μελέτη, η χορήγηση συνδυασμού στατίνης με εζετιμίμπη είχε ως αποτέλεσμα μια μεγαλύτερου βαθμού, όχι όμως στατιστικά σημαντική, υποστροφή των αθηρωματικών βλαβών των καρωτίδων σε σύγκριση με τη μονοθεραπεία με στατίνη (45). Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημανθεί ότι στη μελέτη The Ezetimibe and Simvastatin in Hypercholesterolemia Enhances Atherosclerosis Regression trial (ENCHANCE) η χορήγηση συνδυασμού σιμβαστατίνης με εζετιμίμπη σε ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία για 2 έτη δεν προκάλεσε διαφορετική μεταβολή του πάχους του έσω-μέσου χιτώνα των καρωτίδων σε σύγκριση με τη μονοθεραπεία με σιμβαστατίνη παρά τη σημαντική διαφορά των επιπέδων της LDL CHOL κατά 16.5% μεταξύ των 2 ομάδων. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρχαν αρκετά μεθοδολογικά προβλήματα στο σχεδιασμό της συγκεκριμένης μελέτης που δεν επιτρέπουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων Ανεπιθύμητες ενέργειες Η εζετιμίμπη είναι ασφαλές φάρμακο χωρίς σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες (47). Αν και το φάρμακο δεν αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης σημαντικού βαθμού τρανσαμινασαιμίας ή μυοπάθειας σε ασθενείς υπό αγωγή με στατίνη, έχουν περιγραφεί μεμονωμένα περιστατικά ασθενών που πήραν μονοθεραπεία με εζετιμίμπη οι οποίοι εμφάνισαν αύξηση των τρανσαμινασών ή μυοπάθεια (47). Πρέπει επίσης να υπογραμμισθεί ότι μια μετα-ανάλυση μελετών στις οποίες χορηγήθηκε εζετιμίμπη έδειξε ότι η χορήγηση του φαρμάκου δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νεοπλασιών (48). Συμπεράσματα Συμπερασματικά η εζετιμίμπη δρα συνεργικά με τις στατίνες, καθώς και με την πλειοψηφία των διαθέσιμων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων, με αποτέλεσμα σημαντική μείωση των επιπέδων της LDL CHOL, ενώ δεν συσχετίζεται με σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Επιπρόσθετα, η εζετιμίμπη φαίνεται ότι 09

10 πλειοτροπικών δράσεων. Ωστόσο, αναμένεται να διασαφηνισθεί ο ρόλος της στη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Ezetimibe; a useful hypolipidemic drug Anastazia Kei, Moses Elisaf Department of Internal Medicine, University of Ioannina Medical School Summary Undoubtedly statins comprise the cornerstone of dyslipidemia. However many patients treated with the maximal tolerated statin dose do not achieve the recommended goals for low-density lipoprotein-cholesterol (LDL-C) and non-high-density lipoprotein-cholesterol. Ezetimibe is a relatively safe hypolipidemic drug that inhibits cholesterol absorption reducing LDL-C and to a lesser extend triglyceride (TRG) levels when administered either alone or in combination with statins. In addition ezetimibe has been associated with a number of beneficial pleiotropic actions. However, ezetimibe effect on cardiovascular mortality remains to be elucidated by the results of the study IMPROVE-IT. Key words: ezetimibe, dyslipidemia, pleiotropic actions Address for correspondence Moses S Elisaf, MD, FACA, FRSH Department of Internal Medicine, University of Ioannina Ioannina, Greece, Tel , Fax , Βιβλιογραφία 1. Gotto AM, Jr., Moon JE. Pharmacotherapies for lipid modification: beyond the statins. Nat Rev Cardiol. 2013, 10: Ελισάφ Μ, Πίτσαβος Χ, Λυμπερόπουλος Ε, et al. Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη Διάγνωση και Αντιμετώπιση τ ω ν Δ υ σ λι π ι δ α ι μ ι ώ ν. Ε λ λ η ν ι κ ή Κα ρ δ ι ο λ ο γ ι κ ή Επιθεώρηση. 2011, 52: Kalogirou M, Tsimihodimos V, Gazi I, et al. Effect of ezetimibe monotherapy on the concentration of. lipoprotein subfractions in patients with primary dyslipidaemia. Curr Med Res Opin. 2007, 23: Agouridis AP, Filippatos TD, Tsimihodimos V, et al Combinations of ezetimibe with nonstatin drug regimens affecting lipid metabolism. Expert Rev Cardiovasc Ther. 2011, 9: Florentin M, Liberopoulos EN, Moutzouri E, et al. The effect of simvastatin alone versus simvastatin plus ezetimibe on the concentration of small dense low- 10

11 density lipoprotein cholesterol in subjects with primary hypercholesterolemia. Curr Med Res Opin. 2011, 27: Kostapanos MS, Elisaf MS, Mikhailidis DP. Ezetimibe - a new approach in hypercholesterolemia management. Pharmacol Rep. 2012, 64: Garcia-Calvo M, Lisnock J, Bull HG, et al. The target of ezetimibe is Niemann-Pick C1-Like 1 (NPC1L1). Proc Natl Acad Sci U S A. 2005, 102: Couture P, Lamarche B. Ezetimibe and bile acid sequestrants: impact on lipoprotein metabolism and beyond. Curr Opin Lipidol. 2013, 24: Altmann SW, Davis HR, Jr., Zhu LJ, et al. NiemannPick C1 Like 1 protein is critical for intestinal cholesterol absorption. Science. 2004, 303: Hayashi H, Kawamura M. Lowering LDL cholesterol, but not raising LDL receptor activity, by ezetimibe. J Clin Lipidol. 2013, 7: Tremblay AJ, Lamarche B, Cohn JS, et al. Effect of ezetimibe on the in vivo kinetics of apob-48 and apob100 in men with primary hypercholesterolemia. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2006, 26: Katsiki N, Theocharidou E, Karagiannis A, et al. Ezetimibe therapy for dyslipidemia: an update. Curr Pharm Des. 2013, 19: Hou R, Goldberg AC. Lowering low-density lipoprotein cholesterol: statins, ezetimibe, bile acid sequestrants, and combinations: comparative efficacy and safety. Endocrinol Metab Clin North Am. 2009, 38: Nakou ES, Filippatos TD, Kiortsis DN, et al. The effects of ezetimibe and orlistat, alone or in combination, on high-density lipoprotein (HDL) subclasses and HDLassociated enzyme activities in overweight and obese patients with hyperlipidaemia. Expert Opin Pharmacother. 2008, 9: Kostapanos MS, Elisaf MS, Mikhailidis DP. Effect of atorvastatin monotherapy and low-dose atorvastatin/ezetimibe combination on fasting and postprandial triglycerides in combined hyperlipidemia. J Cardiovasc Pharmacol Ther. 2012, 17: 427; author reply Florentin M, Tselepis AD, Elisaf MS, et al. Effect of non-statin lipid lowering and anti-obesity drugs on L D L subfractions in patients with mixed dyslipidaemia. Curr Vasc Pharmacol. 2010, 8: Φύλλο οδηγιών του σταθερού συνδυασμού ε ζ ε τ ι μ ί μ π η / σ ι μ β α σ τ α τ ί ν η. torin/vytorin_pi.pdf 18. Florentin M, Liberopoulos EN, Mikhailidis DP, et al. Colesevelam hydrochloride in clinical practice: a new approach in the treatment of hypercholesterolaemia. Curr Med Res Opin. 2008, 24: Bays H, Rhyne J, Abby S, et al. Lipid-lowering effects of colesevelam HCl in combination with ezetimibe. Curr Med Res Opin. 2006, 22: McCarty M F. An ezetimibe-policosanol combination has the potential to be an OTC agent that could dramatically lower LDL cholesterol without side effects. Med Hypotheses. 2005, 64: Pisciotta L, Bellocchio A, Bertolini S. Nutraceutical pill containing berberine versus ezetimibe on plasma lipid pattern in hypercholesterolemic subjects and its additive effect in patients with familial hypercholesterolemia on stable cholesterol-lowering treatment. Lipids Health Dis. 2012, 11: Agouridis AP, Filippatos TD, Derdemezis CS, et al. Combination of fenofibrate with non-statin drug regimens. Curr Pharm Des. 2010, 16: Kumar SS, Lahey KA, Day A, et al. Comparison of the efficacy of administering a combination of ezetimibe plus fenofibrate versus atorvastatin monotherapy in the treatment of dyslipidemia. Lipids Health Dis. 2009, 8: Ansquer JC, Bekaert I, Guy M, et al. Efficacy and safety of coadministration of fenofibrate and ezetimibe compared withα each as monotherapy in patients with type IIb dyslipidemia and features of the metabolic syndrome: a prospective, randomized, 11

12 double-blind, three-parallel arm, multicenter, comparative study. Am J Cardiovasc Drugs. 2009, 9: Nakou ES, Filippatos TD, Agouridis AP, et al. The effects of ezetimibe and/or orlistat on triglyceriderich lipoprotein metabolism in obese hypercholesterolemic patients. Lipids. 2010, 45: Filippatos TD, Elisaf MS. Combination drug treatment in obese diabetic patients. World J Diabetes. 2010, 1: Florentin M, Kostapanos MS, Nakou ES, et al. Efficacy and safety of ezetimibe plus orlistat or rimonabant in statin-intolerant nondiabetic overweight/obese patients with dyslipidemia. J Cardiovasc Pharmacol Ther. 2009, 14: Nakou ES, Filippatos TD, Georgoula M, et al. The effect of orlistat and ezetimibe, alone or in combination, on serum LDL and small dense LDL cholesterol levels in overweight and obese patients with hypercholesterolaemia. Curr Med Res Opin. 2008, 24: Ghosal A, Hapangama N, Yuan Y, et al. Identification of human UDP-glucuronosyltransferase enzyme(s) responsible for the glucuronidation of ezetimibe (Zetia). Drug Metab Dispos. 2004, 32: van Heek M, Farley C, Compton DS, et al. Comparison of the activity and disposition of the novel cholesterol absorption inhibitor, SCH58235, and its glucuronide, SCH Br J Pharmacol. 2000, 129: Baigent C, Landray MJ, Reith C, et al. The effects of lowering LDL cholesterol with simvastatin plus ezetimibe in patients with chronic kidney disease (Study of Heart and Renal Protection): a randomised placebocontrolled trial. Lancet. 2011, 377: Kalaitzidis RG, Elisaf MS. The role of statins in chronic kidney disease. Am J Nephrol. 2011, 34: Bergman AJ, Burke J, Larson P, et al. Effects of ezetimibe on cyclosporine pharmacokinetics in healthy subjects. J Clin Pharmacol. 2006, 46: Kalogirou M, Tsimihodimos V, Elisaf M. Pleiotropic effects of ezetimibe: do they really exist? Eur J Pharmacol. 2010, 633: Moutzouri E, Tellis CC, Rousouli K, et al. Effect of simvastatin or its combination with ezetimibe on Tolllike receptor expression and lipopolysaccharide induced cytokine production in monocytes of hypercholesterolemic patients. Atherosclerosis. 2012, 225: Saougos VG, Tambaki AP, Kalogirou M, et al. Differential effect of hypolipidemic drugs on lipoprotein-associated phospholipase A2. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2007, 27: Miller M, DiNicolantonio JJ, Can M, et al. The effects of ezetimibe/simvastatin versus simvastatin monotherapy on platelet and inflammatory biomarkers in patients with metabolic syndrome. Cardiology. 2013, 125: Derdemezis C, Filippatos T, Tselepis A, et al. Effects of ezetimibe, either alone or in combination with atorvastatin, on serum visfatin levels: a pilot study. Expert Opin Pharmacother. 2008, 9: Florentin M, Liberopoulos EN, Tellis CC, et al. Effects of rimonabant, as monotherapy and in combination with fenofibrate or ezetimibe, on plasma adipokine levels: a pilot study. Angiology. 2010, 61: Filippatos TD, Elisaf MS. Role of ezetimibe in non-alcoholic fatty liver disease. World J Hepatol. 2011, 3: Filippatos TD, Elisaf MS. Combination drug treatment in patients with non-alcoholic fatty liver disease. World J Hepatol. 2010, 2: Tsunoda T, Nozue T, Yamada M, et al. Effects of ezetimibe on atherogenic lipoproteins and glucose metabolism in patients with diabetes and glucose intolerance. Diabetes Res Clin Pract. 2013,100: Moutzouri E, Liberopoulos E, Mikhailidis DP, et al. Comparison of the effects of simvastatin vs. rosuvastatin vs. simvastatin/ezetimibe on parameters of insulin resistance. Int J Clin Pract. 2011, 65:

13 44. Cannon CP, Giugliano RP, Blazing MA, et al. Rationale and design of IMPROVE-IT (IMProved Reduction of Outcomes: Vytorin Efficacy International Trial): comparison of ezetimbe/simvastatin versus simvastatin monotherapy on cardiovascular outcomes in patients with acute coronary syndromes. Am Heart J. 2008, 156: Fleg JL, Mete M, Howard BV, et al. Effect of statins alone versus statins plus ezetimibe on carotid atherosclerosis in type 2 diabetes: the SANDS (Stop Atherosclerosis in Native Diabetics Study) trial. J Am Coll Cardiol. 2008, 52: Kastelein JJ, Akdim F, Stroes ES, et al. Simvastatin with or without ezetimibe in familial hypercholesterolemia. N Engl J Med. 2008, 358: Florentin M, Liberopoulos EN, Elisaf MS. Ezetimibe-associated adverse effects: what the clinician needs to know. Int J Clin Pract. 2008, 62: Halleck M, Davis HR, Kirschmeier P, et al. An assessment of the carcinogenic potential of ezetimibe using nonclinical data in a weight-of-evidence approach. Toxicology. 2009, 258:

14 Στατίνες & φιμπράτες: Μεταβολισμός. Είναι ηπατοτοξικά φάρμακα; Άννα Ταυρίδου1, Ντεσισλάβα Ιβάνοβα2 1. Επίκουρος Καθηγήτρια Φαρμακολογίας 2. Μοριακός Βιολόγος Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Αλεξανδρούπολη Περίληψη Οι στατίνες είναι φάρμακα που δρουν ως αναστολείς του 3-υδροξυ-3-μεθυλ-γλουταρυλο-συνένζυμο Α με αποτέλεσμα τη μείωση της σύνθεσης της χοληστερόλης. Είναι αποτελεσματικά φάρμακα σε καρδιαγγειακές νόσους αθηροσκληρωτικής αιτιολογίας. Επιπλέον, οι φιμπράτες είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται κατά των δυσλιπιδαιμιών δρώντας ως αγωνιστές των PPARα υποδοχέων και ρυθμίζοντας την έκφραση γονιδίων που εμπλέκονται στο μεταβολισμό των λιπιδίων. Μέσω της οδού της γλυκουρονιδίωσης, φαίνεται πως υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ των στατινών και των φιμπρατών. Η γεμφιβροζίλη αλληλεπιδρά με τα ένζυμα UGT1A1 και UGT1A3, τα οποία συμμετέχουν και στη γλυκουρονιδίωση ορισμένων στατινών, αυξάνοντας τη συγκέντρωσή τους. Αντίθετα η φαινοφιμπράτη δεν φαίνεται να επηρεάζει την γλυκουρονιδίωση των στατινών, λόγω αλληλεπίδρασης με διαφορετικά ένζυμα. Τα δύο είδη φαρμάκων παρουσιάζουν ορισμένους κινδύνους όσον αφορά το μυϊκό σύστημα και το ήπαρ λόγω της τοξικότητάς τους. Φαίνεται ότι βλάβες του ήπατος παρουσιάζονται σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά είναι σχετικά σπάνιες και οφείλονται πολλές φορές στην αλληλεπίδραση των στατινών με άλλα φάρμακα, εξαρτώνται από τη δόση ή μπορεί να εμφανιστούν σε άτομα που έχουν γενετική προδιάθεση για νόσους του ήπατος. Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του FDA, δεν συνιστάται έλεγχος ρουτίνας των τρανσαμινασών κατά τη θεραπεία με στατίνη ενώ σε ασθενείς με δυσλιπιδαιμία και NAFLD / NASH μπορούν να χορηγηθούν με ασφάλεια στατίνες / φιμπράτες. Λέξεις κλειδιά: στατίνες, φιμπράτες, ηπατοτοξικότητα Υπεύθυνη επικοινωνίας Άννα Ταυρίδου Εργαστήριο Φαρμακολογίας Τμήμα Ιατρικής ΔΠΘ Τηλ

15 1. Ο ρόλος των στατινών Ο ι στατίνες δρουν ως αναστολείς της αναγωγάσης του 3-υδροξυ-3-μεθυλγλουταρυλο-συνένζυμο Α (HMG-CoA) με αποτέλεσμα τη μείωση της βιοσύνθεσης της χοληστερόλης. Μέσω αλληλεπιδράσεων, μειώνουν τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL), μειώνουν την έκκριση των λιποπρωτεϊνών και αναστέλλουν την οξείδωση της LDL (1). Το μεβαλονικό οξύ αποτελεί το κύριο βήμα στη βιοσύνθεση της χοληστερόλης, όπως παρουσιάζεται στην εικόνα 1. Λόγω της μείωσης της μετατροπής του ΗMG-CoA σε μεβαλονικό οξύ, η βιοσύνθεση της χοληστερόλης αναστέλλεται (2). Εξαιτίας της ιδιότητας τους, οι στατίνες χρησιμοποιούνται ως θεραπεία σε περιπτώσεις που αφορούν καρδιαγγειακά επεισόδια, όπως και σε περιπτώσεις αθηροσκλήρωσης. Υπάρχει, όμως, προβληματισμός σχετικά με την πιθανή αύξηση του κινδύνου για σακχαρώδη διαβήτη, εξαιτίας της τοξικότητας των φαρμάκων (3). Κλινικά χρησιμοποιούνται διαφορετικές κατηγορίες στατινών για την επίτευξη της μείωσης της χοληστερόλης. Οι κυριότερες στατίνες είναι η ατορβαστατίνη, η φλουβαστατίνη, η πραβαστατίνη, η σιμβαστατίνη, η λοβαστατίνη (4) και η ροζουβαστατίνη (5). Το κυτόχρωμα P450 3A4 (CYP3A4) συμμετέχει στο μεταβολισμό της σιμβαστατίνης, της ατορβαστατίνης και της λοβαστατίνης (2). Οι λακτόνες λοβαστατίνη και σιμβαστατίνη οξειδώνονται από το CYP3A4 στο εντερικό τοίχωμα και στο ήπαρ σε διαφορετικούς μεταβολίτες. Ο μεταβολισμός της ατορβαστατίνης είναι λιγότερο σημαντικός από τον μεταβολισμό των άλλων δύο στατινών. Ο βιομετασχηματισμός της φλουβαστατίνης γίνεται κυρίως από το ένζυμο CYP2C9, το οποίο συμμετέχει μερικώς και στο μεταβολισμό της ροζουβαστατίνης. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες στατίνες, η πραβαστατίνη αποικοδομείται από άλλα ένζυμα (6). Εικόνα 1: Βιοσύνθεση της χοληστερόλης (2) 2. Ο ρόλος των φιμπρατών Οι φιμπράτες είναι πολύ αποτελεσματικές όσον αφορά τη μείωση των τριγλυκεριδίων και της χοληστερόλης στο πλάσμα. Φαίνεται, επίσης, πως η δράση τους έχει ως αποτέλεσμα την μείωση της α π ο λι π ο π ρ ω τ ε ΐ ν η ς C 3 ( a p o C - I I I ), ε ν ό ς σημαντικού δείκτη σε περιπτώσεις αθηροσκλήρωσης (7). Σύμφωνα με έρευνες, οι φιμπράτες δρουν ως αγωνιστές για τη σύνδεση στους ενεργοποιημένους υποδοχείς πολλαπλασιασμού των υπεροξυσωμάτων ( peroxisome proliferator-activatedreceptors, P PA R) (8). Πρόκειται για υποδοχείς με πλοιοτροπικές δράσεις σε μεταβολικές οδούς και σε φλεγμονώδεις καταστάσεις. Υπάρχουν σε γονίδια που σχετίζονται με το μεταβολισμό των λιπιδίων και παίζουν σημαντικό ρόλο στην οξείδωση των λιπαρών οξέων με αποτέλεσμα να εκφράζονται σε μεγάλες συγκεντρώσεις σε ιστούς 15

16 με αυξημένη ικανότητα οξείδωσης (9). Η φαινοφιμπράτη και η γεμφιβροζίλη είναι παράγωγα του φιμπρικού οξέος. Έχουν την ιδιότητα να μειώνουν τις ακυλογλυκερόλες και να αυξάνουν τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (ΗDL) στον ορό, αυξάνοντας την έκφραση της apoa-i και της apoa-ii. Η έκφραση των γονιδίων, στην οποία μεσολαβούν οι φιμπράτες οδηγεί σε μειωμένες συγκεντρώσεις των τ ρ ι α κ υ λ ο γ λυ κ ε ρ ο λ ώ ν, μ έ σ ω α ύ ξ η σ η ς τ η ς λιποπρωτεϊνικής λιπάσης και μείωση της έκφρασης της apoc-ii (10). Εικόνα 2: Η γλυκουρονιδίωση της σιμβαστατίνης (11) 3.Η γλυκουρονιδίωση ως μεταβολική οδός Η γλυκουρονιδίωση αποτελεί την κύρια μεταβολική οδό των φιμπρατών φαινοφιμπράτη και γεμφιβροζίλη. Και τα δύο φάρμακα υφίστανται εκτεταμένη βιομετατροπή και απεκκρίνονται στα ούρα με τη μορφή των γλυκουρονιδικών τους παραγώγων (10). Με τη χρήση μικροσωμάτων ανθρώπινου ήπατος έχει αποδειχθεί πως η γεμφιβροζίλη αναστέλλει τη γλυκουρονιδίωση ορισμένων στατιτών, όπως της σιμβαστατίνης, μέσω αλληλεπίδρασης με τα ένζυμα UGT1A1 και UGT1A3 (12). Αντίθετα η φαινοφιμπράτη δεν φαίνεται να επηρεάζει τη γλυκουρονιδίωση των στατινών, καθώς η γλυκουρονιδίωση της φαινοφιμπράτης εξαρτάται από τα ένζυμα UGT1A9 και UGT2B7, τα οποία δεν εμπλέκονται στην οδό μεταβολισμού της σιμβαστατίνης. Τ α λιποδιαλυτά φάρμακα πρέπει πρώτα να μεταβολιστούν στο ήπαρ με δύο σύνολα αντιδράσεων που ονομάζονται Φάση Ι και Φάση ΙΙ. Οι αντιδράσεις της Φάσης Ι μετατρέπουν τα λιπόφιλα μόρια σε πιο πολικά, ενώ η Φάση ΙΙ αποτελείται από αντιδράσεις σύζευξης με ένα ενδογενές υπόστρωμα, όπως το γλυκουρονικό οξύ. Η γλυκουρονιδίωση είναι η πιο συνηθισμένη και σημαντική αντίδραση σύζευξης (10). Φαίνεται πως συμμετέχει τόσο στο μεταβολισμό των φιμπρατών όσο και στο μεταβολισμό ορισμένων στατινών. Η σιμβαστατίνη και η λοβαστατίνη είναι μη ενεργές δ-λακτόνες, οι οποίες μετατρέπονται με υδρόλυση σε ανοιχτές μορφές οξέων στατίνης. Στη συνέχεια τα οξέα μπορούν να ακολουθήσουν την οξειδωτική οδό μέσω CYP3A ή να μετατραπούν στις αντίστοιχες λακτόνες μέσω ενός ενδιάμεσου ακυλογλυκουρονιδίου. Σημαντικό ρόλο παίζουν τα ένζυμα UGT1A1 και UGT1A3 στην γλυκουρονιδίωση. Στην εικόνα 2 παρουσιάζεται η μεταβολική οδός της γλυκουρονιδίωσης της σιμβαστατίνης. Με αναστολή της οδού παρατηρείται συσσώρευση του οξέος της στατίνης (11). Η ευαισθησία των στατινών σχετικά με τις φαρμακοκινητικές αλληλεπιδράσεις με τη γεμφιβροζίλη φαίνεται να διαφέρει (13). Η γεμφιβροζίλη επηρεάζει την φαρμακοκινητική όλων των στατινών εκτός από την φλουβαστατίνη, ενώ η φαινοφιμπράτη δεν έχει κάποια επίδραση στις στατίνες (14). 16

17 4. Πιθανοί κίνδυνοι από τη χορήγηση στατινών- φιμπρατών Για το λόγο αυτό η σεριβαστατίνη έχει αποσυρθεί από την κυκλοφορία. Οι στατίνες έχουν συσχετιστεί με πιθανούς κινδύνους εμφάνισης μυοπάθειας, δυσλειτουργία του ήπατος, δ υ σ λ ε ι τ ο υ ρ γ ί α τ ω ν ν ε φ ρ ώ ν κα ι ε μ φ ά ν ι σ η καταρράκτη. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ίδιες σχεδόν για όλες τις στατίνες εκτός από την περίπτωση δυσλειτουργίας του ήπατος, όπου φαίνεται πως ο κίνδυνος είναι πιο αυξημένος από τη χρήση της φλουβαστατίνης. Εξαρτώνται, όμως, όλες οι περιπτώσεις από τη δοσολογία των φαρμάκων (15). Υπάρχουν αναφορές σχετικά με τοξικότητα των στατινών στο μυϊκό σύστημα, η οποία εμφανίζεται κυρίως από την αλληλεπίδραση των στατινών με άλλα φάρμακα. Σε περιπτώσεις που έχει γίνει αναστολή του ενζύμου CYP3A, για παράδειγμα, από την χρήση άλλων φαρμάκων, αυξάνονται τα επίπεδα των στατινών και εμφανίζονται οι παράπλευρες επιδράσεις τους στον οργανισμό (16). Η συχνότητα εμφάνισης της ραβδομυόλυσης έχει συσχετιστεί με θεραπεία στηριζόμενη στη χρήση στατινών και φιμπρατών. Η χρήση των φιμπρατών φαίνεται να σχετίζεται με 5,5 φορές πιο αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ραβδομυόλυσης συγκριτικά με την χρήση μόνο των στατινών. Επιπλέον η συγχορήγηση στατινών-φιμπρατών αυξάνει τον κίνδυνο κατά 2 φορές περισσότερο συγκριτικά με τη θεραπεία μόνο με την χρήση φιμπρατών (17). Η γεμφιβροζίλη και η φαινοφιμπράτη έχουν μελετηθεί για διαφορετικούς τύπους ανεπιθύμητων αντιδράσεων, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα σε ποικίλα όργανα, όπως τους μυς, το πάγκρεας, το ήπαρ. Συγκριτικά, φαίνεται πως υπάρχει μεγαλύτερη επίπτωση από τη χρήση της γεμφιβροζίλης στις περισσότερες περιπτώσεις α ν ε π ι θ ύ μ η τ ω ν α ν τ ι δ ρ ά σ ε ω ν, ε ι δ ι κά μ ε τ η συνδυαστική χ ρήση της σεριβαστατίνης (18). 5. Ηπατοτοξικότητα και η συσχέτισή της με τις στατίνες-φιμπράτες Η αμινοτρανσφεράση της αλανίνης (alanine aminotransferase, ALT) και η ασπαρτική αμινοτρανσφεράση (aspartate aminotransferase, AST) χρησιμοποιούνται ως δείκτες για πιθανές βλάβες των ιστών, ιδιαίτερα όσον αφορά την τοξικότητα στο ήπαρ. Φαίνεται πως φάρμακα που οδηγούν στη μείωση των λιπιδίων, όπως οι στατίνες και η φιμπράτες αυξάνουν τα επίπεδα των δύο τρανσφερασών στο πλάσμα. Η φαινοφιμπράτη αυξάνει τα επίπεδα των αμινοτρανσφερασών στο πλάσμα με παράλληλη αύξηση των γονιδίων των τρανσφερασών στη ήπαρ, αλλά δεν συνεπάγεται ηπατοτοξικότητα από το φάρμακο (19). Η αύξηση των αμινοτρανσφερασών από τις στατίνες δεν οδηγεί σε δυσλειτουργία του ήπατος, ενώ οι βλάβες που μπορεί να προκληθούν στο ήπαρ από τις στατίνες είναι εξαιρετικά σπάνιες (20). Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί πως το ήπαρ δεν είναι υπεύθυνο για τη ρύθμιση της δράσης της αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης στο πλάσμα, καθώς τα επίπεδά της στο πλάσμα εξαρτώνται από την απελευθέρωση και την αποικοδόμηση του ενζύμου από διαφορετικά όργανα. Η προσωρινή αύξηση της αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης μπορεί να οφείλεται μόνο στην μείωση της χοληστερόλης και να μην αποτελεί απαραίτητα δείκτης για βλάβη στο ήπαρ. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα μάλιστα τα επίπεδα του ενζύμου επιστρέφουν στην κανονική τιμή τους, εκτός και αν υπάρχει βλάβη στο ήπαρ που σχετίζεται με άλλον παράγοντα (21). 17

18 Η αύξηση της αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης εμφανίζεται τρεις φορές περισσότερο από την κανονική τιμή της σε ποσοστό ατόμων μικρότερο από 1%, ενώ οι ασθενείς που λαμβάνουν στατίνες έχουν πιθανότητες να εμφανίσουν βλάβες στο ήπαρ σε ποσοστό ίσο με το γενικό πληθυσμό. Οι στατίνες έχουν αποδειχθεί πως είναι ασφαλείς και μπορεί να έχουν ευεργετικές επιπτώσεις ανάλογα με το περιστατικό (22). Σε ορισμένες περιπτώσεις όπου παρατηρείται ηπατοτοξικότητα συσχετιζόμενη με τις στατίνες, δεν έχει τεκμηριωθεί κάποιο βιοχημικό ή ιστολογικό μοτίβο τραυματισμού του ήπατος. Κάποιες απομονωμένες περιπτώσεις αυτοάνοσης ηπατίτιδας που έχουν αποκαλυφθεί με τη θεραπεία στατινών θα πρέπει να εξεταστούν για κατά πόσο σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων και αυτοαντισωμάτων μετά από τη μείωση της θεραπείας με στατίνες (23). Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται ορισμένοι τύποι ηπατικών βλαβών που έχουν συσχετιστεί με την χρήση των στατινών. Σύμφωνα με πειράματα που έχουν διεξαχθεί με τη χρήση χοίρων, η σιμβαστατίνη σε χαμηλές δόσεις δεν έχει ηπατοτοξική επιρροή σε αντίθεση με αυξημένες δόσεις του φαρμάκου. Φαίνεται πως η τοξικότητα στο ήπαρ είναι δοσο-εξαρτώμενη (24). Επίσης οι στατίνες θα πρέπει να αποφεύγονται ως φάρμακα σε περιπτώσεις ασθενών με χρόνια ασθένεια του ήπατος και σε περιπτώσεις όπου τα ένζυμα του ήπατος έχουν αυξηθεί (25). Σε περιπτώσεις μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος (Nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD) έχει αποδειχθεί πως η φαινοφιμπράτη αποτελεί ασφαλές φάρμακο, καθώς οι επιδράσεις της στους ιστούς του ήπατος είναι αμελητέες (5). Οι ανακοινώσεις από τον οργανισμό Food and Drug Administration για το 2012 σχετικά με τη χρήση των στατινών και οι σημαντικές οδηγίες, οι οποίες αναγράφονται στην ετικέτα και αφορούν την επιτήρηση των ενζύμων του ήπατος παρουσιάζονται στην εικόνα 3. Πίνακας 1: Τύποι ηπατικών βλαβών που έχουν συσχετιστεί με τη χρήση των στατινών (25) Εικόνα 3: Σημαντικές αλλαγές στις οδηγίες των ετικετών σχετικά με την χρήση των στατινών σύμφωνα τον οργανισμό Food and Drug Administration 18

19 6. Συμπεράσματα Οι περισσότερες στατίνες υφίστανται μεταβολισμό φάσης Ι από ισοένζυμα του C Y P-450 και μεταβολισμό φάσης ΙΙ με γλυκουρονιδίωση ενώ οι φιμπράτες μεταβολίζονται με σύζευξη με γλυκουρονίδιο. Με τη συγχορήγηση στατινών και φιμπρατών, φαίνεται πως η γεμφιβροζίλη επηρεάζει τη συγκέντρωση των στατινών αυξάνοντάς την, ενώ η φαινοφιμπράτη δεν επηρεάζει τις στατίνες, καθώς δεν αλληλεπιδρά με τα ίδια ένζυμα στην οδό της γ λυ κο υ ρ ο ν ι δ ί ω σ η ς. Υ π ά ρ χο υ ν ο ρ ι σ μ έ ν ε ς ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τα συγκεκριμένα φάρμακα, όπως μυοπάθεια, ραβδο- μυόλυση και τοξικότητα του ήπατος. Η θεραπεία με στατίνες / φιμπράτες μπορεί να οδηγήσει σε δοσοεξαρτώμενη και αντιστρεπτή ασυμπτωματική αύξηση των τρανσαμινασών. Πολύ σπάνια, οι στατίνες μπορεί να προκαλέσουν οξεία ηπατική βλάβη και εξαιρετικά σπάνια κεραυνοβόλο ηπατική ανεπάρκεια. Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του FDA, δεν συνιστάται έλεγχος ρουτίνας των τρανσαμινασών κατά τη θεραπεία με στατίνη ενώ σε ασθενείς με δυσλιπιδαιμία και NAFLD / NASH μπορούν να χορηγηθούν με ασφάλεια στατίνες / φιμπράτες. Statins and fibrates: Metabolism. Are they hepatotoxic drugs? Anna Tavridou, Desislava Ivanova Departement of Pharmacology, Medical School, Democritus University of Thrace, Greece Summary Statins are inhibitors of 3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme A and are efficient for reducing plasma cholesterol and management of atherosclerotic cardiovascular disease. In addition, fibrates are PPARα agonists regulating genes involved in lipoprotein metabolism and effective in lowering elevated plasma triglycerides. It seems that fibrates and statins can interact through the biotransformation pathway of glucuronidation. The glucuronidation of gemfibrozil is mediated by the enzymes UGT1A1 and UGT1A3 which are involved in the glucuronidation of some statins. As a result gemfibrozil can inhibit the glucuronidation of these statins and increase their plasma concentration. The pharmacokinetic interaction between fenofibrate and statins is different and it does not affect the glucuronidation of statins. There is a concern about adverse events associated with the use of these drugs such as hepatotoxicity and myopathy. It seems that hepatotoxicity caused by statins is rare and dose dependent. Some types of liver injury may be seen in combination with other drugs or in genetically susceptible individuals. Key words: Statins, fibrates, hepatotoxicity 19

20 Βιβλιογραφία 1. Stancu C, Sima A. Statins: mechanism of action and effects. Journal of cellular and molecular medicine Oct-Dec;5(4): PubMed PMID: Epub 2002/06/18. eng. 2. Wood WG, Mupsilonller WE, Eckert GP. Statins and Neuroprotection: Basic Pharmacology Needed. Molecular neurobiology Jan 29. PubMed PMID: Epub 2014/01/30. Eng. 3. Enas EA, Kuruvila A, Khanna P, Pitchumoni CS, Mohan V. Benefits & risks of statin therapy for primary prevention of cardiovascular disease in Asian Indians - A population with the highest risk of premature coronary artery disease & diabetes. The Indian journal of medical research Oct;138(4): PubMed PMID: Pubmed Central PMCID: PMC Epub 2014/01/18. eng. 4. Ikeda M, Abe K-i, Yamada M, Dansako H, Naka K, Kato N. Different anti-hcv profiles of statins and their potential for combination therapy with interferon. Hepatology. 2006;44(1): Nseir W, Mograbi J, Ghali M. Lipid-lowering agents in nonalcoholic fatty liver disease and steatohepatitis: human studies. Digestive diseases and sciences Jul;57(7): PubMed PMID: Epub 2012/03/16. eng. 6. Neuvonen P J, Niemi M, Backman J T. Drug interactions with lipid-lowering drugs: mechanisms and clinical relevance. Clinical pharmacology and therapeutics Dec;80(6): PubMed PMID: Epub 2006/12/21. eng. 7. Staels B, Dallongeville J, Auwerx J, Schoonjans K, Leitersdorf E, Fruchart JC. Mechanism of action of fibrates on lipid and lipoprotein metabolism. Circulation Nov 10;98(19): PubMed PMID: Epub 1998/11/10. eng. 8. Davidson MH, Armani A, McKenney JM, Jacobson TA. Safety Considerations with Fibrate Therapy. The American journal of cardiology /19/;99(6, Supplement 1):S3-S Θεοδωρίδης Μ, Πασαδάκης Π, Παπαγαλάνης Ν, Β α ρ γ ε μ έ ζη ς Β. Ε ν ε ρ γ ο π ο ι η μ έ ν ο ι υ π ο δ ο χ ε ί ς πολλαπλασιασμού των υπεροξεισωμάτων (PPARs) και νεφρικές παθήσεις. 2008: Howland RD, Mycek MJ. "Φαρμακολογία". In: Harvey RA, Champe PC, editors p Prueksaritanont T, Subramanian R, Fang X, Ma B, Qiu Y, Lin JH, et al. Glucuronidation of statins in animals and humans: a novel mechanism of statin lactonization. Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals May;30(5): PubMed PMID: Epub 2002/04/16. eng. 12. Prueksaritanont T, Zhao JJ, Ma B, Roadcap BA, Tang C, Qiu Y, et al. Mechanistic studies on metabolic interactions between gemfibrozil and statins. The Journal of pharmacology and experimental therapeutics Jun;301(3): PubMed PMID: Epub 2002/05/23. eng. 13. Prueksaritanont T, Tang C, Qiu Y, Mu L, Subramanian R, Lin JH. Effects of fibrates on metabolism of statins in human hepatocytes. Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals Nov;30(11): PubMed PMID: Epub 2002/10/19. eng. 14. Davidson M H. Combination therapy for dyslipidemia: safety and regulatory considerations. The American journal of cardiology Nov 20;90(10B):50K-60K. PubMed PMID: Epub 2002/12/07. eng. 15. Hippisley-Cox J, Coupland C. Unintended effects of statins in men and women in England and Wales: population based cohort study using the QResearch database. BMJ (Clinical research ed). 2010;340:c2197. PubMed PMID: Pubmed Central PMCID: PMC Epub 2010/05/22. eng. 16. Vaughan CJ, Gotto AM, Jr. Update on statins: Circulation Aug 17;110(7): PubMed PMID: Epub 2004/08/18. eng. 17. Graham DJ, Staffa JA, Shatin D, Andrade SE, Schech SD, La Grenade L, et al. Incidence of hospitalized rhabdomyolysis in patients treated with lipid-lowering drugs. JAMA Dec 1;292(21): PubMed PMID: Epub 2004/12/02. eng. 18. Alsheikh-Ali AA, Kuvin JT, Karas RH. Risk of adverse events with fibrates. The American journal of cardiology /1/;94(7): Kobayashi A, Suzuki Y, Kuno H, Sugai S, Sakakibara H, Shimoi K. Effects of fenofibrate on plasma and hepatic transaminase activities and hepatic transaminase gene expression in rats. The Journal of toxicological sciences Oct;34(4):

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA OLD HOUSE DETAIL IOANNINA Νέα Φάρμακα Ι: Ο συνδυασμός πραβαστατίνης με φαινοφιμπράτη για την αντιμετώπιση ασθενών με αθηρωγόνο μικτή δυσλιπιδαιμία ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών 1 Μωυσής Ελισάφ, 2 Χρήστος Πίτσαβος, 3 Ευάγγελος Λυμπερόπουλος, 4 Βασίλειος Άθυρος για

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες. Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο

Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες. Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο Πολλοί παράγοντες κινδύνου έχουν συσχετισθεί με καρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ

11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ 11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ Ασθενής υπό στατίνη επιτυγχάνει την LDL-C στόχο αλλά διατηρεί υψηλή non-hdl Μαρία Ζαφείρη Ειδικός Παθολόγος ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Καμία σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Τ Η Ρ Ι Ε Σ Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 2(3):163 168 Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Χ. Πίτσαβος, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Ελισάφ, Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα

Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα Ευάγγελος Ρίζος Παθολόγος Διαβητολόγος Επιμελητής Α ΠΓΝΙ Disclosures Speaker honoraria, consulting

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ

Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΑΒΕ Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ταμίας: Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗΣ Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία Αλέξανδρος Δ. Τσελέπης, MD, PhD Καθηγητής Βιοχημείας - Κλινικής Χημείας ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18:

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ LDL χοληστερόλη Σύσταση 16: Ο πρωτεύων θεραπευτικός στόχος στην αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας είναι η μείωση της LDL χοληστερόλης ανάλογα με το επίπεδο καρδιαγγειακού κινδύνου του

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ CHD Risk Ratio Coronary Heart Disease Risk According

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων?

Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων? Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων? Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Δυσανεξια στις στατίνες. Ποιες οι εναλλακτικές λύσεις

Δυσανεξια στις στατίνες. Ποιες οι εναλλακτικές λύσεις Δυσανεξια στις στατίνες. Ποιες οι εναλλακτικές λύσεις Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Διαβητολογικό Κέντρο Β Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών Ανεπιθύμητες ενέργειες στατινών

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών. Μπιλιανού Ελένη Καρδιολόγος Τζάνειο Ν.Πειραιά

Νεότερα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών. Μπιλιανού Ελένη Καρδιολόγος Τζάνειο Ν.Πειραιά Νεότερα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Μπιλιανού Ελένη Καρδιολόγος Τζάνειο Ν.Πειραιά Νέα φάρμακα πρόσφατα σε παρασκευή μελλοντικοί στόχοι πρόσφατα κολεσεβελάμη νιασίνη ER + laropiprant

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ

Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ Cholestagel ένας εξειδικευµένος εσµευτικός Παράγοντας των Χολικών Οξέων δισκία των 625 mg 6 δισκία άπαξ

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Κλινικές Μελέτες στη Λιπιδιολογία IMPROVE-IT. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν. Κιλκίς

Νεότερες Κλινικές Μελέτες στη Λιπιδιολογία IMPROVE-IT. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν. Κιλκίς Νεότερες Κλινικές Μελέτες στη Λιπιδιολογία IMPROVE-IT Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν. Κιλκίς 1 Η LDL-c αποτελεί τον κύριο στόχο για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ vs ΟΦΕΛΟΣ 3/12/2014. Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική. Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ vs ΟΦΕΛΟΣ 3/12/2014. Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική. Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών Σερήφ Λεβέντ 2013 Επιβλέπων: Γεώργιος Κολιός, MD PhD Αν. Καθηγητής Φαρμακολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΤΟΜΑ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Μικτή Υπερλιπιδαιμία: Μία ξεχωριστή οντότητα Θεραπευτικές προκλήσεις για την επίτευξη του 3πλού στόχου LDL-χολ, τριγλυκερίδια και HDL-χολ με το μέγιστο καρδιαγγειακό όφελος ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σε ποιους ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ Αποκλείει τους L-type διαύλους Ca 2+, αλλά επίσης και τους T-type

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Βήμα Νέων Ομιλητών - Βραχείες Διαλέξεις

Βήμα Νέων Ομιλητών - Βραχείες Διαλέξεις Βήμα Νέων Ομιλητών - Βραχείες Διαλέξεις Η θέση των αναστολέων PCSK9 στη θεραπευτική της δυσλιπιδαιμίας σε άτομα πολύ υψηλού ΚΑ κινδύνου Φουστέρης Ευάγγελος, M.D., Ph.D. Παθολόγος με μετεκπαίδευση στο Σακχαρώδη

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο;

Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο; Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο; Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ *

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ:

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΟΔΟΠΗΣ Ιωάννης Βιζιριανάκης Αναπληρωτής Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Αγωγή υπερχοληστερολαιμίας: Κριτήρια έναρξης αγωγής με στατίνες και νεότερες θεραπευτικές επιλογές ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων www.bpath.gr, www.atherosclerosis.gr DISCLOSURES Participation in educational, research

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ HIV ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ AIDS: Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας ρετροιός RNA (Lentivirus)

Διαβάστε περισσότερα

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση Α ν α σ κ ό π η σ η Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση Α. Κεή, Μ. Ελισάφ Τομέας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα Περίληψη 87 Οι δυσλιπιδαιμίες

Διαβάστε περισσότερα

GUIDELINES: ΛΙΠΙΔΙΑ. Ευάγγελος Λυμπερόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων

GUIDELINES: ΛΙΠΙΔΙΑ. Ευάγγελος Λυμπερόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων GUIDELINES: ΛΙΠΙΔΙΑ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων www.bpath.gr www.atherosclerosis.gr DISCLOSURES Participation in educational, research and

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο δυσλιπιδαιµιών Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση των στατινών και των άλλων υπολιπιδαιμικών στα επίπεδα της 25(OH)VITD ορού

Επίδραση των στατινών και των άλλων υπολιπιδαιμικών στα επίπεδα της 25(OH)VITD ορού Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 4(2):79 85 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 4(2):79 85 Επίδραση των στατινών και των άλλων υπολιπιδαιμικών στα επίπεδα της 25(OH)VITD

Διαβάστε περισσότερα

Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες (2016).

Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες (2016). Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη, σε ποιούς ασθενείς? Δεδομένα από το Cochrane Reviews, από την ομάδα του Cholesterol Treatment Trialists (CCT) και την μετανάλυση του Abramson. Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Τι είναι η χοληστερόλη? Η χοληστερόλη είναι µια λιπαρή ουσία που παράγεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ.

ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ. The Big Bang ΑΜΟΙΒΑΔΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τροφή Υδατάνθρακες ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ Λιπαρά οξέα ΚΥΤΤΑΡΟ ATP CoA ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ Χοληστερόλη παράγουν μόνο τα ζωικά κύτταρα ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ. ΧΗΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Εισαγωγή Χρήση γλυκοκορτικοειδών (ΓΚ) σε πολλές ασθένειες Αρκετές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Είναι Καλύτερα τα Χαμηλότερα Επίπεδα της LDL- Χοληστερόλης; Ερμηνεία των Αποτελεσμάτων της Μελέτης IMPROVE-IT

Είναι Καλύτερα τα Χαμηλότερα Επίπεδα της LDL- Χοληστερόλης; Ερμηνεία των Αποτελεσμάτων της Μελέτης IMPROVE-IT Καρδιολογικά θέματα που προκαλούν συζητήσεις & διχογνωμίες Είναι Καλύτερα τα Χαμηλότερα Επίπεδα της LDL- Χοληστερόλης; Ερμηνεία των Αποτελεσμάτων της Μελέτης IMPROVE-IT Λουκιανός Σ Ραλλίδης Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Οι φιμπράτες στη σύγχρονη αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών. Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Οι φιμπράτες στη σύγχρονη αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών. Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Οι φιμπράτες στη σύγχρονη αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Αναστάζια Κεή, Μωυσής Ελισάφ Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπεύθυνος για την αλληλογραφία: Ελισάφ Μωυσής Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι φιμπράτες στη σύγχρονη αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών. Current role of fibrates in the treatment of dyslipidemia Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η

Οι φιμπράτες στη σύγχρονη αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών. Current role of fibrates in the treatment of dyslipidemia Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 5(2):106 115 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 5(2):106 115 Οι φιμπράτες στη σύγχρονη αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Α. Κεή, Μ. Ελισάφ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 13:30 Εγγραφές Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017 13:30-14:30 Παρουσίαση Κλινικών Περιστατικών 14:30-17:00 Ερμηνεία του Ηλεκτροκαρδιογράφου. Κλινικά Περιστατικά Χρήστος Πίτσαβος 17:00-18:00

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» 2 η Θεματική Ενότητα: Λιπίδια Πρακτικά θέματα διαχείρισης Αλληλεπιδράσεις στατινών με άλλα συχνά χορηγούμενα φάρμακα. Τι πρέπει να θυμάται ο κλινικός γιατρός. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ ΕΛΕΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙ Η ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΟΝ Θέµατα προς συζήτηση Επιδηµιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΤΟΙΜΟΣ ΣΤΑΘΕΡΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΠΡΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗΣ ΜΕ ΦΑΙΝΟΦΙΜΠΡΑΤΗ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Ο ΕΤΟΙΜΟΣ ΣΤΑΘΕΡΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΠΡΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗΣ ΜΕ ΦΑΙΝΟΦΙΜΠΡΑΤΗ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ OLD HOUSE DETAIL IOANNINA Ο ΕΤΟΙΜΟΣ ΣΤΑΘΕΡΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΠΡΑΒΑΣΤΑΤΙΝΗΣ ΜΕ ΦΑΙΝΟΦΙΜΠΡΑΤΗ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ PRAVAFENIX Caps που περιέχουν 40mg pravastatin

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΗΣ PCSK9 ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΗΣ PCSK9 ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ OLD HOUSE DETAIL IOANNINA Η ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΗΣ PCSK9 ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: UNMET NEEDS

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. Στατίνες σε νέους < 30 ετών και ηλικιωμένους > 80 ετών ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΔΕΝ ΕΧΩ

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥ ΣΤΑΤΙΝΗΣ ΜΕ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΤΕΝΣΙΝΗΣ II ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΥΠΕΡΤΑΣΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Είδη ιπιδίων Ιδιότητες Λιποπρωτείνες Ταξινόμηση Σύσταση σε ιπίδια και αποπρωτείνες Μεταβοισμός Επιθυμητές τιμές οριακές τιμές Δυσιπιδαιμίες - Υπεριποπρωτεϊναιμίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ: ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ;

ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ: ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ; ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ: ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ; Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Updated guidelines of the Hellenic Society of Atherosclerosis for the diagnosis and treatment of dyslipidemia-2014

Updated guidelines of the Hellenic Society of Atherosclerosis for the diagnosis and treatment of dyslipidemia-2014 Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 5(3):151 163 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 5(3):151 163 Αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ (20 %) (60-75 %)% Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Η μείωση των επιπέδων της γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Κυκλοφορικό. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Κυκλοφορικό. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυκλοφορικό Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κ. Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ Νοσ. «Παπαγεωργίου» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Η καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της Διαβητικής Δυσλιπιδαιμίας

Παθοφυσιολογία της Διαβητικής Δυσλιπιδαιμίας Παθοφυσιολογία της Διαβητικής Δυσλιπιδαιμίας Βασίλης Aθυρος,, MD, FESC, FASA, FACS Ιατρεία Αθηροσκλήρωσης και Μεταβολικού Συνδρόμου, Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Wednesday, March 4, 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ασθενείς με ΧΝΑ αποτελούν το 11% του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ: ΜΕΓΙΣΤΗ ΔΟΣΗ ΣΤΑΤΙΝΗΣ Ή ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΔΟΣΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟ ΟΞΥ Ή ΦΑΙΝΟΦΙΜΠΡΑΤΗ;

ΜΙΚΤΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ: ΜΕΓΙΣΤΗ ΔΟΣΗ ΣΤΑΤΙΝΗΣ Ή ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΔΟΣΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟ ΟΞΥ Ή ΦΑΙΝΟΦΙΜΠΡΑΤΗ; ΜΙΚΤΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ: ΜΕΓΙΣΤΗ ΔΟΣΗ ΣΤΑΤΙΝΗΣ Ή ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΔΟΣΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟ ΟΞΥ Ή ΦΑΙΝΟΦΙΜΠΡΑΤΗ; Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων DISCLOSURES

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Ι Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων 1 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΤΑΤΙΝΗ ΤΙ; Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΤΗΣ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑΣ

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΤΑΤΙΝΗ ΤΙ; Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΤΗΣ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΤΑΤΙΝΗ ΤΙ; Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΤΗΣ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑΣ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων www.bpath.gr, www.atherosclerosis.gr DISCLOSURES

Διαβάστε περισσότερα

Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής;

Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής; Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής; Άννα Ταυρίδου,, PhD Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Τμήμα Ιατρικής, ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Υπάρχει ανάγκη για καινούργια

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς. Πότε, πώς;

Υπολιπιδαιμική αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς. Πότε, πώς; Υπολιπιδαιμική αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς. Πότε, πώς; Εκπαιδευτικά Μαθήµατα µέσω διαδικτύου Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού Γιάννης A Ευθυμιάδης Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση καφέ και 10-ετης επίπτωση του Διαβήτη ( ): μελέτη ΑΤΤΙΚΗ

Κατανάλωση καφέ και 10-ετης επίπτωση του Διαβήτη ( ): μελέτη ΑΤΤΙΚΗ Κατανάλωση καφέ και 10-ετης επίπτωση του Διαβήτη (2002 2012): μελέτη ΑΤΤΙΚΗ Έ. Κολοβέρου 1, Δ. Παναγιωτάκος 1, Χ. Πίτσαβος 2, Ε.Γεωργουσοπούλου 1, Γ.M. Κούλη 1, Α. Γκρέκας 1, Χ. Χρυσοχόου 2, Ι. Σκούμας

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα