Πνευματικά δικαιώματα. Copyright Γιάγκου Χρυσάνθη (2014) Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πνευματικά δικαιώματα. Copyright Γιάγκου Χρυσάνθη (2014) Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved."

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Κ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «Η σημασία της αντιοξειδωτικής διατροφής στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού» ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΓΙΑΓΚΟΥ Α.Φ.Τ: , Α.Π.Τ: Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΣΙΤΣΗ Τ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014

2 Πνευματικά δικαιώματα Copyright Γιάγκου Χρυσάνθη (2014) Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Η έγκριση της πτυχιακής διατριβής από το Τμήμα Νοσηλευτικής του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου δεν υποδηλώνει απαραιτήτως και αποδοχή του συγγραφέα εκ μέρους του Τμήματος. 2

3 Ευχαριστίες: Θερμές ευχαριστίες εκφράζω σε όσους συνέβαλαν και βοήθησαν για την ολοκλήρωση αυτής εργασίας. Στην οικογένεια μου για την στήριξη της διάρκειας των σπουδών μου. Ιδιαίτερες ευχαριστίες, εκφράζω στην καθηγήτρια μου K.Θεολογία Τσίτση για τον χρόνο που αφιέρωσε, την πολύτιμη καθοδήγηση και την στήριξη που μου παρείχε για την συγγραφή της πτυχιακής εργασίας μου. 3

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο καρκίνος του μαστού, είναι ένας από τους πιο συχνούς καρκίνους ανάμεσα στον γυναικείο και αντρικό πληθυσμό. Στην πτυχιακή αυτή θα μιλήσουμε γενικά για τα μέτρα πρόληψης ενάντια στον καρκίνο του μαστού, όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο 1. Η Επιδημιολογία αναγράφεται με τους τύπους του καρκίνου (και σπάνιες μορφές καρκίνου σε άνδρες), στο τρόπος ζωής και στους παράγοντες κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού με έμφαση στη διατροφή αφού το θέμα που θα αναλυθεί πιο κάτω είναι η Σημασία των αντιοξειδωτικών τροφών στο καρκίνο του μαστού. Τα αποτελέσματα και κάποια από τα συμπεράσματα που δεν είναι στατιστικά σημαντικά, αναλύονται μέσα από τα επιστημονικά άρθρα που χρησιμοποιήθηκαν την εργασία μέσα από τις επιστημονικές έρευνες που έγινα. ΣΚΟΠΟΣ: O Σκοπός αυτής της πτυχιακής ανασκόπησης, είναι η διερεύνηση της σχέσης επίδρασης των αντιοξειδωτικών τροφών στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: Χρησιμοποιήθηκαν δημοσιευμένες ερευνητικές μελέτες και επιστημονικά άρθρα μέσω αναζήτησης στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων PUBMED. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Για την καλύτερη παρουσίαση των αποτελεσμάτων ακολουθείται η περιγραφή ανά θεματική κατηγορία. Γίνεται ομαδοποίηση σε σχέση με το υλικό και μέθοδο και των κύριων ευρημάτων. Η παρουσίαση των ερευνών αρχίζει με την πρώτη υποκατηγορία. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Μέσα από την έρευνα αυτή κάποια τρόφιμα φαίνεται να συμβάλουν σαν ένας προστατευτικός παράγοντας πρόληψης για το καρκίνο του μαστού. Παρόλα αυτά οι έρευνες δεν δίνουν ακριβής αποτελέσματα έτσι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα του θέματος σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για πιο έγκυρα αποτελέσματα. 4

5 ABSTRACT INTRODUCTION: Breast cancer is one of the most common cancers among the female and male population. In this thesis we will talk generally about prevention measures against breast cancer, as mentioned in Chapter 1. Epidemiology is indicated amongst the types of cancer (and rare forms, Ca in men ) looking through lifestyle factors and cancer risk breast with emphasis on diet since the issue that will be discussed below is the Importance of antioxidant foods in breast cancer. The results, as well as some conclusions that I have reached throughout this research are analysed through the scientific articles used for this project together with scientific research. PURPOSE: The purpose of this dissertation review is to investigate the relationship effect of antioxidant foods in the prevention of breast cancer. MATERIAL AND METHODS: Published research studies were used together with scientific articles found after researching in electronic databases such as PUBMED. RESULTS : For the best presentation of the results a description by the subject matter will be followed. Clustering is in relation to the material and method and main findings. The presentation of the research begins with the first subcategory. CONCLUSION: To sum up, it can be seen throughout this study that some foods seem to contribute as a protective agent for the prevention of breast cancer. However, this research is not completely accurate and as to the subject matter mo. 5

6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή Εννοιολογικό πλαίσιο καρκίνος καρκίνος του μαστού σημασία της διατροφή για την πρόληψη του καρκίνου αντιοξειδωτικά και καρκίνος του μαστού 2.1 ελεύθερες ρίζες και καρκίνος αντιοξειδωτικά ορισμός μηχανισμοί δράσης των αντιοξειδωτικών Μελέτες επίδρασης των αντιοξειδωτικών ουσιών στο καρκίνο του μαστού Σελήνιο Βιταμίνη Ε Καροτενοειδή Φλαβονοειδή Ρεσβερατρόλη Βιταμίνη D Σκοπός Υλικό και μέθοδος Αποτελέσματα Συζήτηση Περιορισμοί μελέτης Γενικό συμπέρασμα και εισηγήσεις Βιβλιογραφία

7 Κατάλογος πινάκων: Πίνακας 1: Ολοκληρωμένες κλινικές δοκιμές των αντιοξειδωτικών ως προληπτικοί παράγοντες του καρκίνου

8 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ: Εικόνα 1: Οι υπο-τύποι του καρκίνου του μαστού...12 Εικόνα 2: Τα φυσικά αντιοξειδωτικά χωρίζονται σε κατηγορίες...16 Εικόνα 3: Οι διαφορετικοί μηχανισμοί δράσης των αντιοξειδωτικών...18 Εικόνα 4: Χημική δράση της φυσικής βιταμίνης Ε...21 Εικόνα 5: Υποκατηγορίες των φλαβονοειδών και οι τυπικές πλούσιες πηγές τροφίμων τους...24 Εικόνα 6: Οι δομές των έξι υποκατηγοριών φλαβονοειδών...24 Εικόνα 7: Οι μοριακοί στόχοι για τα φλαβονοειδή στην πρόληψη του καρκίνου...26 Εικόνα 8: Αναστολή της σύνθεσης των οιστρογόνων και σηματοδότησης από καλσιτριόλη

9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ BRCA1,BRCA2= Γονίδια σε μετάλλαξη και προκαλούν καρκίνο του μαστού. DNA= δεσοξυρινονουκλέινικό οξύ Ros= ελεύθερες ρίζες RNS= ενεργά είδη αζώτου AH= αντιοξειδωτική ρίζα FR= ελεύθερη ρίζα NO= νιτρικό οξείδιο ER= οιστρογονικό υποδοχέα ERX= Υπεροξειδάση της γλουταθειόνης TrxR= αναγωγάση της θειορεδοξίνης EGCG= Φλαβονοειδή 9

10 Εισαγωγή: 1. Καρκίνος Στις περισσότερες χώρες του κόσμου, όπως και στην xώρα μας, ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Οι πιο συχνές αιτίες θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως είναι κατά φθίνουσα σειρά : Ο καρκίνος του πνεύμονα Ο καρκίνος του στομάχου Ο καρκίνος του ήπατος Ο καρκίνος του παχέος εντέρου Ο καρκίνος του μαστού (WHO 2006) Ο καρκίνος είναι μια πάθηση για την οποία έχουν ενοχοποιηθεί ποίκιλλες μεταλλάξεις του γενετικού υλικού. Για τις μεταλλάξεις αυτές, φαίνεται ότι παίζουν καθοριστικό ρόλο, πέραν των γονιδιακών και περιβαλλοντικοί παράγοντες, για τους οποίους τόσο τα άτομα, όσο και οι οργανωμένες κοινωνίες μπορούν να παρέμβουν. Οι παράγοντες χωρίζονται σε κοινωνικόοικονομικοί παράγοντες, λοιμογόνοι και περιβαλλοντικοί παράγοντες καθώς επίσης και οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου όπως είναι για παράδειγμα το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης και κυρίως η διατροφή που θεωρείτε μερικώς υπεύθυνη για το 30-40% όλων των καρκίνων, χωρίς βέβαια να αποτελεί από μόνη της, την αιτία ή την θεραπεία του καρκίνου (America cancer Society, 2007). Η διατροφή είναι το θέμα που θα αναλύσουμε πιο κάτω με σκοπό να διερευνήσουμε την σχέση επίδρασης των αντιοξειδωτικών τροφών στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Ο καρκίνος θεωρείται νόσος πολυσταδιακή και πολυπαραγοντική. Η σταδιακή εξέλιξη του καρκίνου ξεκινάει με τη δημιουργία του πρώτου νεοπλασματικού κυττάρου και συνεχίζει με την τοπική αύξηση του όγκου, τη διείσδυση και την επέκταση στους παρακείμενους ιστούς και τελικά την εξάπλωση του νεοπλάσματος σε άλλους πιο απομακρυσμένους ιστούς και όργανα. Αυτό ονομάζεται μετάσταση και γίνεται μέσω αιμοφόρων αγγείων και λεμφαγγείων. Τα τελευταία χρόνια η έρευνα γύρω από τον καρκίνο έχει οδηγήσει στη διαπίστωση ότι 10

11 πρόκειται για μια ασθένεια η οποία περιλαμβάνει δυναμικές αλλαγές του γονιδιώματος, με κυριότερες τις μεταλλάξεις των ογκογονιδίων και των ογκοκατασταλτικών γονιδίων από μοριακής πλευράς και χρωμοσωμικές ανακατατάξεις από κυτταρογενετικής πλευράς. Στη διαδικασία της καρκινογένεσης εμπλέκονται δύο κατηγορίες γονιδίων, τα ογκογονίδια και τα ογκοκατασταλτικά γονίδια. Η πρώτη κατηγορία αναφέρεται σε αυτά που επιτελούν μεταλλάξεις φυσιολογικών γονιδίων. Ενώ τα ογκοκατασταλικά γονίδια, είναι γονίδια τα οποία μεταφράζονται σε πρωτεϊνικά μόρια που λειτουργούν ως αναστολείς κυτταρικού πολλαπλασιασμού και μπορούν να απενεργοποιηθούν εξαιτίας των μεταλλάξεων. Η θέση και ο τύπος αυτών που οδηγούν σε απενεργοποίηση των ογκοκατασταλτικών γονιδίων διαφέρει από τον έναν καρκίνο στον άλλο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι μεταλλάξεις αυτών των γονιδίων μεταβάλουν τη σειρά των βάσεων με τέτοιο τρόπο ώστε να παράγονται ακρωτηριασμένα πρωτεϊνικά προϊόντα, εξαιτίας πρόωρων κωδικονίων διακοπής της μετάφρασης. Τέτοιου είδους μεταλλάξεις είναι συχνές στα γονίδια BRCA. Περίπου το 40% των κληρονομικών καρκίνων του μαστού σχετίζονται με μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Η κατανομή των μεταλλάξεων διαφέρει ανάμεσα σε διαφορετικούς πληθυσμούς και εθνότητες ανά τον κόσμο (Carocho M.Ferreira, 2013). ο καρκίνος είναι το μείζον πρόβλημα, καθώς το 25 % των θανάτων προκαλείται από τα κακοήθη νεοπλάσματα (Quiler, 2013). Εννοιολογικό πλαίσιο Σε αυτό το κεφάλαιο γίνεται μια προσπάθεια ανάλυσης όλων των όρων και εννοιών που σχετίζονται με το υπό μελέτη θέμα. Με αυτό το τρόπο πιστεύω ότι γίνεται το θέμα πιο κατανοητό για το ερευνητικό πρόσωπο και η σημαντικότητα του θέματος όσο αφορά την σημασία των αντιοξειδιωτικότη των τροφών στο καρκίνο του μαστού Καρκίνος του μαστού Ο καρκίνος του μαστού είναι ο καρκίνος με τη μεγαλύτερη συχνότητα στις γυναίκες με ποσοστό που φτάνει τον 1 στους 3 καρκίνους που έχουν διαγνωστεί (Thomson 2012). Στις αναπτυσσόμενες χώρες η θνησιμότητα όσο και οι επιπτώσεις του, αυξάνονται συνεχώς (Laceyetal. 2002) ενώ όσον αφορά τις αναπτυγμένες χώρες χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Καναδά που αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου (Panetal. 2011). Ο κίνδυνος εμφάνισης του καρκίνου του μαστού αυξάνεται ταχύτητα με την αύξηση της ηλικίας. Μετά την εμμηνόπαυση συνεχίζει να αυξάνεται, αλλά με πιο αργό ρυθμό. Η μικρή 11

12 Εικόνα 1. Οι υπό-τυποι του καρκίνου του μαστού (απόthomson 2012).. ηλικία τεκνοποίησης της μητέρας αποτελεί προστατευτικό παράγοντα, ενώώ η γέννησηη παιδιού μετά τα 35 της χρόνια είναι επιβαρυντικό. Η πρώιμη εμμηναρχή και η όψιμη εμμηνόπαυση, το υψηλό ανάστημα και η παχυσαρκία μετα-εμμηνοπαυσιακών γυναικών σχετίζονται με τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου του μαστούύ (Holmes&Hyman, 2003). Η μεγάλη πρόοδος στην κατανόηση της αιτιολογίας και στον κίνδυνο της νόσου είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη άκρως αποτελεσματικών και στοχευμένων αγωγών για τη θεραπεία των γυναικών που διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού. Επιπλέον, υπήρξε σημαντική αύξησηη στην έγκαιρη ανίχνευση, καθώς εκτιμάται πως π το 66,5% % των γυναικών πραγματοποιεί έλεγχο με μαστογραφία. Ο συνδυασμός των δύοο αυτών παραγόντων οδήγησαν σε πολύ υψηλά ποσοστά επιβίωσης περίπου 99% όσον αφορά τις μη-ισπανικές άσπρες γυναίκες (NHWs) στιςς οποίες ο καρκίνος έχει εντοπιστεί στο πρώτο στάδιο και για αυτές που ανιχνεύεται μετά από 5, 10, και 15 χρόνια τα ποσοστά επιβίωσης είναι 89% %, 82% και 77% %, αντίστοιχα(american Cancer Society, 2009). Οι τάσεις αυτές έχουν οδηγήσει σε ένα συνεχώς αυξανόμενο πληθυσμό επιζώντων του καρκίνου του μαστού, οι οποίοι αποτελούν μια ομάδα με μοναδικές διατροφικές ανησυχίες και ανάγκες που πλέον πλησιάζει τα 3 εκατομμύρια (Thomson 2012). Κατά τις τελευταίες 2-3 δεκαετίες, η έρευνα για τον καρκίνο του μαστού έχει αποδείξει ότι η ασθένεια αυτή είναι εξαιρετικά μεταβλητή όσον αφορά τους υποτύπους του όγκου καθώς και του μεγάλου εύρους των αιτιών (εικόνα 1). Το μεγαλύτερο ποσοστό των καρκίνων του μαστού προκύπτει από το μετασχηματισμό ενός υγιούς ιστού σε κακοήθη είτε διαμέσου των λόβιων ή των αγωγών του μαστού, εξαίρεση αποτελεί ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού, ο οποίος είναι περισσότερο διάχυτος και συσχετίζεται ισχυρά με μ μια έντονη φλεγμονώδη απόκριση. 12

13 1.2Σημασία της διατροφής για την πρόληψη του καρκίνου Επιστημονικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες παίζουν κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού παρέχονται από οικολογικές μελέτες και από μελέτες με κύριο χαρακτηριστικό τη μετανάστευση στην χώρα. Αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι οι πληθυσμοί που προέρχονται από χώρες που παρουσιάζουν χαμηλό ποσοστό εμφάνισης καρκίνου του μαστού και μεταναστεύουν σε χώρες όπου ο καρκίνος του μαστού κατέχει υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης τότε οι πληθυσμοί αποκτούν τα ίδια ποσοστά με τους μετανάστες μέσα σε χρονικό διάστημα μίας ή δύο γενεών (Vera-Ramirezetal. 2013). Σημαντικός ρόλος στη διατροφή έχει αποδοθεί, εξαιτίας της μεγάλης απόκλισης στα ποσοστά του καρκίνου διεθνώς, γεγονός που ίσως να οφείλεται στις αντιοξειδωτικές ιδιότητες επιλεγμένων θρεπτικών ουσιών, που επιδρούν στην επιδιόρθωση του DNA, στις μεταλλάξεις του DNA, στην αποτοξίνωση του μεταβολισμού, στη διέγερση των αυξητικών παραγόντων και στην πιθανή αντι-οιστρογονική επήρεια κάποιου θρεπτικού(michelsetal. 2007). Αντίθετα, για μερικά τρόφιμα και θρεπτικές ουσίες έχει προταθεί ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού μέσω της αύξησης των κυκλοφορούντων επιπέδων των ενδογενών οιστρογόνων, των αυξητικών παραγόντων τύπου-ινσουλίνης, ή άλλων αυξητικών παραγόντων. Συνεπώς είναι σημαντικό να κατανοηθούν πώς οι συνήθειες στον τρόπο ζωής, όπως η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα των γυναικών μπορούν να αλλάξουν μετά τη διάγνωση με καρκίνο του μαστού ή και να βελτιώσουν την πρόγνωση (Georgeetal. 2011). Επιπλέον, επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι η συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του μαστού είναι σημαντικά υψηλότερη στις αναπτυσσόμενες χώρες από ότι στις ανεπτυγμένες και αυτή η γεωγραφική διακύμανση μπορεί να αποδοθεί ή και να εξηγήσει, τουλάχιστον εν μέρει, τις διαφορές στον τρόπο ζωής και των συνηθειών, μεταξύ των οποίων η διατροφή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο (Vera-Ramirezetal. 2013). Οι προσπάθειες, λοιπόν, για την πρόληψη ή για θεραπεία του καρκίνου επικεντρώνουν συνεχές ερευνητικό ενδιαφέρον, πιο συγκεκριμένα μελέτες που προσπαθούν να βρουν τη σχέση μεταξύ του οξειδωτικού στρες και της διαδικασίας της καρκινογένεσης έχουν βρει πιθανές χημειοπροληπτικές ενώσεις και ενώσεις με αντιοξειδωτικές δραστηριότητες(bennettetal. 2012). 13

14 2. Αντιοξειδωτικά και καρκίνος του μαστού 2.1 Ελεύθερες ρίζες και καρκίνος Εσωτερικά του κυττάρου, οι ελεύθερες ρίζες παράγονται φυσιολογικά κατά τη διάρκεια του μεταβολισμού στο εσωτερικό των μιτοχονδρίων, μέσω της οξειδάσης της ξανθίνης, των υπεροξεισωματίων, των φλεγμονωδών διεργασιών, της φαγοκυττάρωσης, των μονοπατιών του αραχιδονικού οξέους, της ισχαιμίας και της σωματικής άσκησης. Εξωτερικοί παράγοντες που συμβάλουν στην παραγωγή των ελεύθερων ριζών είναι το κάπνισμα, οι περιβαλλοντικοί ρύποι, η ακτινοβολία, τα φάρμακα, τα φυτοφάρμακα, οι βιομηχανικοί διαλύτες και το όζον. Συνεπώς, τα στοιχεία αυτά, που είναι απαραίτητα για τη ζωή κυρίως το οξυγόνο έχουν καταστροφικές συνέπειες για το ανθρώπινο σώμα μέσω αυτών των δραστικών ριζών (Carocho&Ferreira 2013). Εκτιμάται ότι κατά μέσο όρο, κάθε μέρα ένα ανθρώπινο κύτταρο στοχεύετε από τις ελεύθερες ρίζες περίπου 10 5 φορές προκαλώντας οξειδωτικό στρες (Valkoetal. 2004). Η υπερβολική παραγωγή ελεύθερων ριζών και η ανεπάρκεια του αντιοξειδωτικού συστήματος άμυνας μπορεί να οδηγήσει σε οξειδωτικό στρες, προκαλώντας ζημιά στις πρωτεΐνες, τοdna, το RNA,τα σάκχαρα και τα λιπίδια. Επίσης, πειραματικά δεδομένα έχουν υποστηρίξει την ιδέα ότι το οξειδωτικό στρες συμβάλλει στην ανάπτυξη διαφόρων παθολογιών συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, των νευροεκφυλιστικών νόσων, στο καρκίνο και τη γήρανση (López-Alarcón&Denicola 2013). Όσον αφορά τις πρωτεΐνες, υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τρόποι που μπορούν να τροποποιηθούν οξειδωτικά: (1) οξειδωτική τροποποίηση ενός ειδικού αμινοξέος, (2) διαμεσολαβούμενη από τις ελεύθερες ρίζες διάσπαση πεπτιδίου και (3) σχηματισμός πρωτεΐνης με διασταυρωτικούς δεσμούς εξαιτίας της αντίδρασης με τα προϊόντα υπεροξείδωσης λιπιδίων (Loboetal. 2010). Οι βλάβες που προκαλούνται από τις ελεύθερες ρίζες στο DNA μπορούν να περιγραφούν ως προς το χημικό επίπεδο όσο και σε δομικό καθώς έχουν χαρακτηριστικό μοτίβο τροποποίησης παραγωγή θέσεων χωρίς βάσεις, διαγραφή, τροποποίηση όλων των βάσεων, σπασίματα της αλυσίδας και χρωμοσωμικές διατάξεις(carocho&ferreira 2013). Το οξειδωτικό στρες αποτελεί βασικό συστατικό για τη σύνδεση της περιβαλλοντικής τοξικότητας στην πολυσταδιακή διαδικασία του καρκίνου. Οι ελεύθερες ρίζες (ROS) 14

15 θεωρούνται μία από τις αιτίες που τον προκαλούν, καθώς αυτός περιλαμβάνει διάφορα οξειδωτικά στάδια και τη μετατροπή πολλών προ-οξειδωτικών στην καρκινογόνο τους μορφή. Επίσης, είναι πιθανό το δραστικό οξυγόνο, οι δραστικές ελεύθερες ρίζες και τα καρβονυλικά παράγωγα που προκαλούνται από την υπεροξείδωση να είναι υπεύθυνα για μέρος της μεταλλακτικής εκκίνησης και ανάπτυξης. Για να αντισταθμιστούν τα παράγωγα ROSαπό έναν τραυματισμό, τα ενδογενή αντιοξειδωτικά συστήματα άμυνας λειτουργούν μέσω χηλικής σύμπλεξης και μηδενίζουν την ενδοκυτταρική δραστηριότητα των ROS και συσσωρεύουν και διατηρούν την οξειδοαναγωγική ισορροπία. Αυτό είναι πολύ σημαντικό στην περίπτωση της διατάραξης της ενδοκυτταρικής ισορροπίας (που προκύπτει από χρόνιο οξειδωτικό στρες), όπου η βλάβη σε κυτταρικά μακρομόρια (DNA, λιπίδια και πρωτεΐνες) θα οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη τροποποίηση της κυτταρικής βιωσιμότητας και λειτουργίας (Klaunig&Kamendilus, 2004). 2.2 Αντιοξειδωτικά Ορισμός Μεγάλη προσπάθεια και πολλά χρήματα έχουν επενδυθεί σε βασικές βιολογικές μελέτες για την καταπολέμηση του καρκίνου. Παρά την πρόοδο για τη βελτίωση συνδυασμένων ογκολογικών και χειρουργικών αντικαρκινικών θεραπευτικών μεθόδων, οι δείκτες θνησιμότητας για τους περισσότερους τύπους του καρκίνου δεν έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι ενδογενείς ενζυματικές αντιοξειδωτικές άμυνες όπως η υπεροξειδική δισμουτάση, και η καταλάση μπορούν να εξουδετερώσουν τις ελεύθερες ρίζες. Επιπλέον, τα μη-ενζυματικά ενδογενή αντιοξειδωτικά (βιταμίνες Ε καιc, το συνένζυμο Q, β-καροτένιο και γλουταθειόνη) έχουν τη δυνατότητα να καταστείλουν τη δραστηριότητα των ROS(Fuchs- Tarlovsky 2013). Πρόσφατα, μερικά από αυτά όπως η βιταμίνη Α και τα πρόδρομα μόριατης (όπως η βήτα-καροτίνη, το λυκοπένιο, η λουτεΐνη, κλπ) και το σελήνιο, έχουν τραβήξει την προσοχή τόσο των επιστημόνων όσο και του κοινού (Michelsetal. 2007). Οι Halliwell και Gutteridge (1995) ήταν οι πρώτοι που εισήγαγαν τον όρο αντιοξειδωτικά. Σύμφωνα με αυτούς ως «αντιοξειδωτικό» ορίζεται κάθε ουσία η οποία όταν υπάρχει σε χαμηλές συγκεντρώσεις συγκρινόμενη με αυτή που έχει ένα υπόστρωμα που μπορεί να οξειδωθεί, καθυστερεί σημαντικά ή αναστέλλει την οξείδωση του εν λόγω υποστρώματος. Αργότερα, ο Halliwell (2007) διεύρυνε τον όρο και κάθε ουσία που καθυστερεί, αποτρέπει ή εξαλείφει το οξειδωτικό στρες χαρακτηρίζεται ως αντιοξειδωτικό. Μία καλή αντιοξειδωτική 15

16 ουσία, δεν είναι απλά μια ουσία που εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες καιι ανάγει την ένωση, αλλά ένα μόριο που μπορεί να ασκήσει αντιοξειδωτική δραστηριότητα με την ενεργοποίηση παραγόντων μεταγραφής που επάγουν την έκφραση αντιοξειδωτικών ενζύμων, με αποτέλεσμα τη βελτίωση του οξειδωτικού στρες (Jones, 2006). Για να αξιολογηθείί ένα νέο προϊόν ως αντιοξειδωτικό, ως ένωση ικανή για να αλλάξει την τ οξειδοαναγωγική κυτταρική κατάσταση, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί μία αντιοξειδωτική κυτταρική ανάλυση δεδομένου ότι η συμμετοχή των διαφόρων συστατικών του κυττάρου είναιι κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη της αντιοξειδωτικής απόκρισης (López-Alarcón&Denicola 2013). Εικόνα 2. Τα φυσικά αντιοξειδωτικά χωρίζονται σε κατηγορίες. Με πράσινο απεικονίζονται οι λέξεις που αντιπροσωπεύουν τα εξωγενή αντιοξειδωτα τικά, ενώ με κίτρινο τα ενδογενή αντιοξειδωτικά (από Carocho&Ferreira 2013). Η ικανότητα των φυσικών προϊόντων γιαα την ικανότητα επαγωγής αντιοξειδωτικής απόκρισης σε κυτταρικό επίπεδο δεν έχειι ακόμη αξιολογηθεί. Έχει Έ αποδειχθεί σε πειραματικές μελέτες ότι εξουδετερώνουν ή παγιδεύουν τις ενεργές ρίζες οξυγόνου αποτρέποντας έτσι κυτταρικέςς βλάβες που προκύπτουν από τηνν αντίδρασηη της αυτών των ελεύθερων ριζών με τις πρωτεΐνες και τα νουκλεϊκά οξέα (Panetal. 2011). Έχει επίσηςς αποδεχθεί ότι τα αντιοξειδωτικά μπορούνν επιλεκτικά να προκαλέσουν απόπτωση στα καρκινικά κύτταρα, και αναστέλλουν τονν πολλαπλασιασμό τωνν κυττάρων.. Μια σύνοψη μερικών μεγάλων μελετών στις οποίες εξετάστηκαν οι επιδράσεις των αντιοξειδωτικών που σχετίζονται με τα συμπληρώματα διατροφής στη συχνότητα εμφάνισης ή θνησιμότητας εξαιτίας του καρκίνου παρουσιάζεται στον Πίνακα 1. Οι μελέτες αυτές 16

17 δημοσιεύτηκαν μεταξύ του και τα αντιοξειδωτικά που εξετάζονται είναι το β- καροτένιο, η βιταμίνη Ε και η βιταμίνη C Μηχανισμοί δράσης των αντιοξειδωτικών Ο κλασικός ορισμός των αντιοξειδωτικών ως «κάθε ουσία που καθυστερεί, προλαμβάνει ή απομακρύνει την οξειδωτική βλάβη σε ένα μόριο στόχο" είναι συνήθως κατανοητή ως η ικανότητα των ενώσεων αυτών να εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες, που ενεργούν για παράδειγμα, στο σπάσιμο της αλυσίδας παραγώγων σε συμφωνία με την παρακάτω αντίδραση (López-Alarcón&Denicola 2013): AH + FR A + FRH όπου το AH είναι η αντιοξειδωτική ουσία και το FR αντιστοιχεί στην ελεύθερη ρίζα. Έτσι, η αντίδραση πιο πάνω θεωρείται η βάση του μηχανισμού της κλασικής δράσης των αντιοξειδωτικών και εξηγεί την ικανότητά τους να αναστέλλουν ή να καθυστερούν πολλές καταστροφικές διεργασίες που προκαλούνται από FR σε λιπίδια, πρωτεΐνες, ή DNA. Ωστόσο, η αντίδραση δεν αντιπροσωπεύει όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την αντιοξειδωτική δράση μιας ένωσης ή ενός αντιοξειδωτικού που εμπεριέχεται σε ένα μίγμα. Μεταξύ αυτών των παραγόντων, οι κυριότερες είναι η δραστικότητα των αντιοξειδωτικών ως προς τις FR, ο αριθμός των μορίων FR που εξουδετερώνονται από κάθε αντιοξειδωτικό μόριο, τη λιποδιαλυτότητα του αντιοξειδωτικού και την παρουσία δευτερογενών αντιδράσεων. Τα ROS όπως το υπερυπεροξειδίο, το μονήρες οξυγόνο και οι ρίζες υδροξυλίου θεωρούνται ως οι κύριοι υπεύθυνοι για τις βλαβερές οξειδωτικές αντιδράσεις. Πιο πρόσφατα, νέα είδη ελεύθερων ριζών εντοπίστηκαν σε αυτά που επικεντρώνονται στο άζωτο, ονομάζονται ενεργά είδη αζώτου RNS, και προέρχονται από βιολογικώς παραγόμενη ρίζα, το νιτρικό οξείδιο. Η έννοια των ROS/RNSέχει αρχίσει να μεταβάλλεται. Τα ενζυμικά συστήματα παράγουν ενεργά είδη ενώσεις, όχι μόνο για τη χημική άμυνα ή αποτοξίνωση, αλλά και για την κυτταρική σηματοδότηση και τις βιοσυνθετικές αντιδράσεις. Η παρουσία των τοξικών και ευεργετικών επιδράσεων των ROS/RNSδεν επιτρέπει έναν απλό ορισμό του οξειδωτικού στρες. Την ίδια στιγμή, η παρέμβαση με τα συμπληρώματα αντιοξειδωτικών δεν έδειξε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, στην ουσία επειδή οι περισσότερες παθολογίες είναι 17

18 πολυπαραγοντικές και το οξειδωτικό στρες είναι ακριβώς ένας από τους πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτές. Μία νέα έννοια του οξειδωτικού στρες έχει αρχίσει να αναδύεται, που δεν περιορίζονται στις βλάβες του μηχανισμού των μακρομορίων από τις ελεύθερες ρίζες, αλλά σε διαταραχές τηςς κυτταρικής οξειδοαναγωγικής κατάστασης. Με βάση τα νέα δεδομένα σχετικά με τις οδούςς οξειδοαναγωγικής σηματοδότησης, διάφορες αντιοξειδωτικές μελέτες παρέμβασης των δεικτών οξειδωτικού στρες, ο Jones (2006) επαναπροσδιόρισε το οξειδωτικό στρες ως «διαταραχή στην οξειδοαναγωγική σηματοδότηση και τον έλεγχο". Είναι σαφές σήμερα ότι ο μηχανισμός δράσης των αντιοξειδωτι ικών είναι περισσότερο πολύπλοκος από ότι υποπτευόταν στην αρχή. Οι ελεύθερες ρίζες μπορεί ναα είναι επιβλαβείς για τη ζωή, ανάλογα με τον τύπο της ρίζας που παράγεται, το επίπεδο και τον τόπο της παραγωγής, αλλά την ίδια στιγμή, χαμηλές συγκεντρώσεις αυτών των δραστικών ειδών είναι απαραίτητες για την εκτέλεση των φυσιολογικών λειτουργιών όπως ό η γονιδιακή έκφραση, η κυτταρική ανάπτυξη και η άμυνα ενάντιαα στη μόλυνση. Το κυτταρικό δίκτυο οξειδοαναγωγής είναι τέλεια ρυθμισμένο ο και η διαταραχή του προκαλεί π τοο οξειδωτικό στρες. Έτσι η ιδέα πίσω από τα συμπληρώματα αντιοξειδωτικών είναιι η αποκατάσταση της οξειδοαναγωγικής κυτταρικήςς κατάστασης. Μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα αντιοξειδωτικά θα μπορούσαν να έχουν επιβλαβείς επιδράσεις στην σ ανθρώπινη υγεία ανάλογα με την δοσολογία και τη βιοδιαθεσιμότητα. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να διερευνηθεί ο μηχανισμός δράσης ενός αντιοξειδωτικού δυναμικού σε κυτταρικό επίπεδο προκειμένου να προεκταθούν οι θεραπευτικές δυνατότητες τους (εικόνα 3) ) Εικόνα 3. Οι διαφορετικοί μηχανισμοί δράσης των αντιοξειδωτικών (από López-- Alarcón&Denicola 2013) 18

19 2.3 Μελέτες επίδρασης των αντιοξειδωτικών ουσιών στον καρκίνο του μαστού Οι πρωτοβουλίες πολιτικής για τη δημόσια υγεία έχουν επικεντρωθεί στην χημειοπροφύλαξη του καρκίνου, όπου φυσικοί ή συνθετικοί χημικοί παράγοντες χρησιμοποιούνται για την αναστολή, καθυστέρηση ή ακόμη και αναστροφή της καρκινογένεσης. Ο όρος «χημειοπροστασία» επινοήθηκε για πρώτη φορά από τον Sporn (1976), με αναφορά στην παρατηρούμενη πιθανότητα της βιταμίνης Α και των συνθετικών αναλόγων της στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, δεδομένου ότι, ένας μεγάλος αριθμός φυσικών και συνθετικών ενώσεων, έχει αποδειχθεί ότι φέρει παρόμοιες ιδιότητες με διαφορετικούς τρόπους δράσης. Κατά τα τελευταία χρόνια, ο όρος «χημειοπροφύλαξη» έχει επίσης χρησιμοποιηθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, εξαιτίας των ωφέλιμων επιδράσεων που προκύπτουν από τη μεταβολή του τρόπου ζωής και των διατροφικών προσλήψεων. Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι κάποιες βιταμίνες, όπως οι βιταμίνες Α, Ε και C, μαζί με το φολικό οξύ και τα καροτενοειδή, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αιτιολογία του καρκίνου του μαστού. Το ενδιαφέρον στη μελέτη αυτών των μορίων έγκειται στις αντιοξειδωτικές ιδιότητες τους, δεδομένου ότι είναι σε θέση να εξουδετερώσουν τα ROS, οι οποίες είναι δυνητικά καρκινογόνες ουσίες που προκαλούν δομικές και χημικές τροποποιήσεις στο DNA, επιδρώντας στη γονιδιακή έκφραση (Halliwell και Gutteridge, 2000). Επιπλέον, ορισμένες από αυτές τις βιταμίνες, για παράδειγμα η βιταμίνη Α, συμμετέχει στην κυτταρική διαδικασία διαφοροποίησης, ή όπως στην περίπτωση του φολικού οξέος, της βιταμίνης Β12 και της 5'-φωσφορικής πυριδοξάλης (κύρια δραστική μορφή της είναι η βιταμίνη Β6) ρυθμίζουν τη σύνθεση DNA και τη μεθυλίωση του (Vera- Ramirezetal. 2013). Επιπλέον, η βιταμίνη D είναι πιθανό να ασκεί σε ένα ορισμένο βαθμό αντινεοπλαστική δραστηριότητα μέσω της βιολογικά ενεργής μορφής της 1,25 (ΟΗ) 2 D, η οποία δρα ως παράγοντας μεταγραφής στον πυρήνα, διαμορφώνοντας την έκφραση των γονιδίων που σχετίζονται με το μεταβολισμό των μεταλλικών στοιχείων και τη ρύθμιση του κυτταρικού κύκλου (Donaldson, 2004; McCulloughetal., 2005). In vitro μελέτες έδειξαν ότι τα καροτένια παρεμποδίζουν την ογκογονική ανάπτυξη των μετασχηματισμένων κυττάρων του μαστού και μπλοκάρουν τον κυτταρικό κύκλο (Greenwaldetal., 2002). Παρακάτω παρατίθενται ορισμένα αντιοξειδωτικά και η σχέση τους με την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. 19

20 Σελήνιο Το σελήνιο είναι ένα ιχνοστοιχείο που βρέθηκε με διάφορα ένζυμα όπως η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης (GPx), ένα αντιοξειδωτικό ένζυμο για την αποτοξίνωση του υπεροξειδίου του υδρογόνου, και η αναγωγάση της θειορεδοξίνης (TrxR), ένα ένζυμο που εμπλέκεται στη μείωση των δισουλφιδικών πρωτεϊνών. Τόσο τα οργανικά όσο και τα ανόργανα συμπληρώματα σεληνίου έχουν μελετηθεί για τις πιθανές επιπτώσεις τους στις φυσιολογικές λειτουργίες και την ανθρώπινη υγεία, αλλά η βέλτιστη μορφή τους για να χρησιμοποιηθούν σε διαιτητικά συμπληρώματα δεν έχει ακόμη καθοριστεί (Bennettetal. 2012). Προ κλινικές μελέτες με καλλιέργεια κυττάρων έδειξαν ότι το σελήνιο μπορεί να μειώσει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων, την προώθηση της αναστολής του κυτταρικού κύκλου και επάγει την απόπτωση στα καρκινικά κύτταρα. Πειράματα σε ζώα και σε κυτταρικές καλλιέργειες έδειξαν ότι το σελήνιο μπορεί είτε να αναστείλει τη διαδικασία της καρκινογένεσης λειτουργώντας ως παράγοντας πρόληψης του καρκίνου είτε δεν δείχνουν κάποιο αντικαρκινικό αποτέλεσμα (Bennettetal. 2012). Πρόσφατα, οιhe και συνεργάτες (2013) έδειξαν ότι ένα πολυσακχαριδικό εκχύλισμα (Se-GTPs) πλούσιο σε σελήνιο, που προέρχεται από το Ziyang πράσινο τσάι εμπλουτισμένο με σελήνιο, θα μπορούσε να αναστείλει τον πολλαπλασιασμό των MCF-7 κύτταρων του ανθρώπινου καρκίνου του μαστού. Τα ευρήματα της εργασίας μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση του τρόπου δράσης του όγκου-ανασταλτικού Se-GTPs και προσφέρουν τη θεωρητική βάση για την πρόληψη ή τη θεραπεία του ανθρώπινου καρκίνου του μαστού με τον πολυσακχαρίτη από το εκχύλισματου τσαγιού. Το σελήνιο έχει μελετηθεί ως ένας ανόργανος χημειο-προληπτικός παράγοντας, δεδομένου ότι αυτό το στοιχείο είναι ένα απαραίτητο μέρος του ενεργού κέντρου των ενζύμων που εμπλέκονται σε αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, όπως αναγωγάση της θειορεδοξίνης και υπεροξειδάση της γλουταθειόνης. Προωθεί τον πολλαπλασιασμό των φυσικών κυττάρων άμυνας, διεγείρει την ανοσολογική απόκριση, επάγει την αποτοξίνωση ορισμένων καρκινικών ουσιών στο ηπατικό επίπεδο, αναστέλλει τη φλεγμονώδη δράση των προσταγλανδινών και τη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης των όγκων. Σε γενικές γραμμές, φαίνεται ότι οι γυναίκες είναι λιγότερο ευαίσθητες στην προστασία που παρέχεται από το σελήνιο, ενόψει της έλλειψης συσχέτισης που βρέθηκε μεταξύ των επίπεδων σεληνίου στο πλάσμα και της συχνότητας εμφάνισης του καρκίνου του μαστού (Blackmoreetal., 2008). Εντούτοις, ορισμένα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η προσθήκη σεληνίου σε μια υγιεινή 20

21 διατροφή θα μπορούσε να μειώσει το ποσοστό θραύσης των χρωμοσωμάτων σε υγιείςς ιστούς γυναικών που φέρουν μετάλλαξη στο BRCA1 γονίδιο, υπεύθυνο για τον καρκίνο του μαστού (Kowalskaetal., 2005) Βιταμίνη Ε Η βιταμίνη Ε είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη με αντιοξειδωτικήή δράση πουυ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προστασία της κυτταρικής μεμβράνης από την οξείδωση. Αποτελείται από μια ομάδα από 8 διαφορετικές φυσικές ενώσεις,, τις τοκοτριενόλες καιι τοκοφερόλες (εικόναα 4). Για τη διερεύνησηη της αντιοξειδωτικής δράση της βιταμίνης β Ε έχουν δημοσιευτεί διάφορες επιδημιολογικές μελέτες (μελέτες παρατήρησης και παρέμβασηςπ ς) που αφορούν τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ της βιταμίνης Ε και του καρκίνου του μαστού, συμπεριλαμβανομένων της πρόσληψης βιταμίνης Ε μέσω δίαιτας, τα επίπεδα ορού βιταμίνης Ε ή τα επίπεδα της α-τοκοφερόλης στον υποδόριο λιπώδη ιστό. Πιο συγκεκριμένα, ο Schwenke (28) κατέληξε στο συμπέρασμα πως η βιταμίνη Ε μεε προέλευσηη τη δίαιτα πιθανό να προστατεύει τις γυναίκες από τον καρκίνο του μαστού, αφούύ ανέλυσε τη διατροφική έκθεση σε RRR-α-τοκοφερόλη Ωστόσο, δεν υπήρξαν ενδείξεις ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης Ε που παρέχουν προστασία κατά του καρκίνου του μαστού. Η δημοφιλής υπόθεση των αντιοξειδωτικών προτείνει ότι οι αντιοξειδωτικές θρεπτικές ουσίες προστατεύουν από χρόνιες ασθένειες μειώνοντας οξειδωτική βλάβη. Ωστόσο, αυτή η με ή χωρίς την παρουσία άλλωνν τοκοφερολών ή τοκοτριενόλες. υπόθεση δεν έχει αποδειχθεί, ούτε έχει υποστηριχθεί με συνέπεια από τα ευρήματα των δημοσιευμένων άρθρων (Klineetal. 2004) ). Εικόνα 4. Χημική δομή της φυσικής βιταμίνης Ε (RRR-α-τοκοφερόλη) (από Klineetal. 2004). 21

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση

Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση Τζιαμούρτας Ζ. Αθανάσιος Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης, ΠΘ Ερευνητής, Ινστιτούτο Σωματικής Απόδοσης και Αποκατάστασης Οξειδωτικό στρες Γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΙΚΟΥ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΕΜΦΥΛΩΝ ΣΕ ΔΕΙΚΤΕΣ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ ΣΕ ΜΥΙΚΑ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΑΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΕ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΡΟΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 7:00-17:30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Δημήτριος Τσαβδαρίδης Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ..Υ. Πρόεδρος Ο.Ε.Β.Ε.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 7:00-17:30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Δημήτριος Τσαβδαρίδης Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ..Υ. Πρόεδρος Ο.Ε.Β.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 7:00-17:30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Δημήτριος Τσαβδαρίδης Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ..Υ. Πρόεδρος Ο.Ε.Β.Ε. 17:30-18:00 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Αναστασία Αναστασιάδου

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα για την in vitro χημειοπροστατευτική δράση και την in vivo απορρόφηση των συστατικών της Κορινθιακής σταφίδας

Δεδομένα για την in vitro χημειοπροστατευτική δράση και την in vivo απορρόφηση των συστατικών της Κορινθιακής σταφίδας Δεδομένα για την in vitro χημειοπροστατευτική δράση και την in vivo απορρόφηση των συστατικών της Κορινθιακής σταφίδας ΑΘΗΝΑ, 2014 Αριστέα Γκιοξάρη Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Ph.D., M.Sc. Χημειοπροστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Αριστείδης Σ. Βεσκούκης, PhD Βιοχημικός - Βιοτεχνολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Περιβάλλον και υγεία: Ορόλοςτηςβιολογικήςέρευνας στη διαμόρφωση πολιτικών προστασίας και πρόληψης

Περιβάλλον και υγεία: Ορόλοςτηςβιολογικήςέρευνας στη διαμόρφωση πολιτικών προστασίας και πρόληψης Περιβάλλον και υγεία: Ορόλοςτηςβιολογικήςέρευνας στη διαμόρφωση πολιτικών προστασίας και πρόληψης Σ. Κυρτόπουλος Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών & Βιοτεχνολογίας Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Συμβολή περιβαλλοντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες φαινολικών ενώσεων

Ομάδες φαινολικών ενώσεων ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Τέλος, πολύ πρόσφατες βιολογικές µελέτες έδειξαν ότι οι δύο προαναφερθείσες ενώσεις επιδεικνύουν αξιοσηµείωτες αντικαρκινικές ιδιότητες (η

Τέλος, πολύ πρόσφατες βιολογικές µελέτες έδειξαν ότι οι δύο προαναφερθείσες ενώσεις επιδεικνύουν αξιοσηµείωτες αντικαρκινικές ιδιότητες (η ΟΙΝΟΣ & ΥΓΕΙΑ Στο κρασί αποδίδονται από την αρχαιότητα ευεργετικές για την ανθρώπινη υγεία ιδιότητες, τις οποίες η σύγχρονη επιστηµονική έρευνα τεκµηριωµένα αποδίδει στην αντιοξειδωτική δράση ορισµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρώμα και τρόφιμα. μαζί με τα πρόσθετα των τροφίμων

Χρώμα και τρόφιμα. μαζί με τα πρόσθετα των τροφίμων Φυσικές χρωστικές των τροφίμων Ν. Καλογερόπουλος Δρ Χημικός Χρώμα και τρόφιμα Χρώμα: βασικός παράγοντας στην εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Ένα τρόφιμο δεν τρώγεται αν δεν έχει το σωστό χρώμα. Χρώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2 ΚΑΡΚΙΝΟΣ: Ο Καρκίνος είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες. Οι στατιστικές δείχνουν ότι αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες.

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών

Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών ΙΠΤ-Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΕΙΟΦΥΣΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΟΝΟΤΟΞΙΚΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών ρ Κωνσταντίνα Σαμπάνη Ερευνήτρια Α 1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Αντιµεταλλαξιγόνο δράση ανίχνευση ουσιών που προστατεύουν το DNA από µεταλλαξιγόνα που προκαλούν µεταλλάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Οι καινοτομίες της ΜΥΛΟΙ ΚΑΠΛΑΝΙΔΗ ΑΕ

Οι καινοτομίες της ΜΥΛΟΙ ΚΑΠΛΑΝΙΔΗ ΑΕ Οι καινοτομίες της ΜΥΛΟΙ ΚΑΠΛΑΝΙΔΗ ΑΕ Μπαντής Αθανάσιος Σέρρες, 23.05.2012 ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΠΛΑΝΙΔΗ ΜΥΛΟΙ ΚΑΠΛΑΝΙ Η Α.Ε. ΑΛΕΥΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙ ΙΚΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Κ-ΜΕΝΤΙΤΟΥΡΑ Α.Ε. Εταιρία

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Θέματα παρουσίασης Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (URTI) και άσκηση (γιατί;)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα