ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Το ΞΕΚΙΝΗΜΑ. Αισθάνεσαι τη ΔΥΝΑΜΗ; Η πρώτη ΥΛΗ. Μπορείς να δεις το ΦΩΣ; Ομιλείτε ελληνικά;... 8 Τα σκοτεινά χρόνια Αναγένηση...

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Το ΞΕΚΙΝΗΜΑ. Αισθάνεσαι τη ΔΥΝΑΜΗ; Η πρώτη ΥΛΗ. Μπορείς να δεις το ΦΩΣ; Ομιλείτε ελληνικά;... 8 Τα σκοτεινά χρόνια... 12 Αναγένηση..."

Transcript

1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το ΞΕΚΙΝΗΜΑ Ομιλείτε ελληνικά;... 8 Τα σκοτεινά χρόνια Αναγένηση O κόσμος του Γαλιλαίου To Σύμπαν του Νεύτωνα Αισθάνεσαι τη ΔΥΝΑΜΗ; Tι είναι η δύναμη; Είναι νόμος Μαθαίνουμε Φυσική με ορθοπεταλιά 26 Τι προκαλεί την τριβή; Πόσο γρήγορα τρέχεις; Δύναμη g Eνέργεια Πώς μεγαλώνει μια δύναμη; Πώς λειτουργεί το ποδήλατο; Πόσο γρήγορα πέφτεις; Πως πετάνε τα αεροπλάνα; Γιατί τα μπαλάκια του γκόλφ έχουν λακκάκια; 44 Το τέλειο σχήμα για το αυτοκίνητο Πώς αναπηδούν οι μπάλες; Μπορείς να κάνεις τον φακίρη; Η πρώτη ΥΛΗ Από τι είναι φτιαγμένη η ύλη; Τι υπάρχει μέσα στο άτομο; Γιατί τα μπαλόνια κολλάνε στον τοίχο; 58 Πειράματα που σοκάρουν Πώς δουλεύουν οι μαγνήτες; Αισθάνεσαι την έξαψη; Καταστάσεις της ύλης Τι σχήμα έχει η σταγόνα; Μπορείς να βαδίσεις σε κρέμα; Πώς σκάνε τα μπαλόνια; Μπορείς να δεις το ΦΩΣ; Μπορείς να δεις το φως; Τι χρώμα έχει το φως; Βλέπεις ουράνια τόξα σε φούσκες; Πότε είναι το φως αόρατο; Ο ουρανός είναι γαλανός Πόσο γοργό είναι το Φως; Μπορείς να τρέξεις με την ταχύτητα του φωτός; 88 Βιογραφίες Γλωσσάρι Index... 96

2 Αυτό είναι Φυσική Μα τι λες; Δεν έχει εφευρεθεί ακόμη Το ΞΕΚΙΝΗΜΑ Ο άνθρωπος χρησιμοποιούσε τη Φυσική από εδώ που τα λέμε, από πάντα. Τη χρησιμοποιούσε για να σπρώχνει μαμούθ στο γκρεμό, για ν ανάβει φωτιά, για να πετάει το δόρυ του Επομένως εμείς οι άνθρωποι ήμασταν ανέκαθεν εξαιρετικοί στη Φυσική. Ωστόσο, δεν ξέραμε εξίσου καλά γιατί τα πράγματα δουλεύουν έτσι. Γιατί δηλαδή μετά την εκτόξευσή του το δόρυ ταξιδεύει σε καμπύλη τροχιά; Πώς η φωτιά τσουρουφλίζει τα χέρια μας και μαγειρεύει το φαγητό μας; Και γιατί ένα μαμούθ πέφτει από τον γκρεμό; Οι πρώτες απαντήσεις ήρθαν μόνο όταν αρχίσαμε να εκτελούμε πειράματα και μετρήσεις. Για να δούμε πως άρχισαν όλα αυτά, πρέπει να ταξιδέψουμε χρόνια πίσω. 7

3 Το ξεκίνημα Ομιλείτε ελληνικά; Από πολύ-πολύ παλιά, οι άνθρωποι στηρίζονταν σε προλήψεις και μύθους για να εξηγήσουν τον κόσμο. Όμως όλα αυτά άλλαξαν χρόνια πριν στην Ελλάδα, όπου οι παλιές δοξασίες ξέπεσαν και οι άνθρωποι αποφάσισαν να εξετάζουν τα πάντα από την αρχή. Ήταν αν θέλετε τα εγκαίνια της επιστήμης. τό Εντυπωσιακό ήλεκτρό ΟΙ Έλληνες ήταν περισσότερο φιλόσοφοι παρά επιστήμονες. Είχαν υπέροχες ιδέες, αλλά σπάνια εκτελούσαν πειράματα για να τις ελέγξουν. Μα και πάλι κατόρθωσαν να προχωρήσουν σε επιστημονικές ανακαλύψεις (όπως ο ηλεκτρισμός) πριν το 600 π.χ. Γνώριζαν πως το ορυκτό ήλεκτρο μπορεί να έλξει πούπουλα αν τριφτεί με μάλλινο ύφασμα. Σκέτη μαγεία Ήλεκτρο (κεχριμπάρι) Η λέξη «ηλεκτρισμός» προέρχεται από το ήλεκτρο, την ελληνική λέξη για το κεχριμπάρι. Γιατί οι ελέφαντες πεφτόυν πιο γρήγορα; πεσmενα φτερα Ένας από τους πρώτους που στοχάστηκαν για τη βαρύτητα ήταν ο Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης. Παρατήρησε πως οι πέτρες πέφτουν πιο γρήγορα από τα φτερά και κατέληξε (χωρίς να το ελέγξει) πως τα βαρύτερα σώματα πέφτουν γρηγορότερα. Δεν ήταν σωστό, αλλά έπρεπε να περάσουν χρόνια πριν εκτελέσει κάποιος ένα πείραμα για να το ελέγξει. Ομιλείτε ελληνικά; Aριστοτέλης Όπως πολλοί στοχαστές και επιστήμονες, ο Αριστοτέλης ήταν λίγο εκκεντρικός. Μιλούσε με επιτηδευμένη προφορά και ασχολούνταν υπερβολικά με το ντύσιμο και την κόμμωσή του. Δεν ήταν ιδιαίτερα καλός στη Φυσική, αλλά επειδή ήταν ευφυέστατος σχεδόν σε όλα τα άλλα, οι ιδέες του άντεξαν για αιώνες. AριστότΕλήσ π.χ. 600 π.χ. 400 π.χ. 350 π.χ. Φωτιά mαγνήτικεσ σόλεσ Σύμφωνα με το μύθο, ένας Έλληνας βοσκός, ο Μάγνης, ανακάλυψε τη δύναμη του μαγνητισμού όταν το πόδι του κόλλησε σε ένα βράχο από μαγνητίτη που έλκυε τα καρφιά στα σανδάλια του. Οι Έλληνες θεώρησαν πως ο μαγνητίτης περιείχε ένα «πνεύμα» που τραβούσε το σίδηρο. τι Ειναι ή υλή; Οι Έλληνες ανέπτυξαν τη θεωρία, χωρίς όμως να έχουν αποδείξεις, ότι τα πάντα αποτελούνται από άτομα: σωματίδια τόσο μικροσκοπικά που δεν κόβονται άρα δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα μικρότερο. Θεωρούσαν επίσης πως το σχήμα των ατόμων εξηγούσε τις ιδιότητές τους: τα άτομα της φωτιάς ήταν αιχμηρά, ενώ του νερού πιο στρογγυλά. Γη Νερό "#$% Μή σταmατασ Ο Αριστοτέλης προσπάθησε να βρει πώς οι δυνάμεις κινούν τα σώματα. Θεώρησε ότι για να κινείται συνεχώς ένα σώμα πρέπει να του ασκείται διαρκώς δύναμη. Όχι: μόλις αρχίσει ένα σώμα να κινείται, δε σταματά αν δεν το εμποδίσει η τριβή ή κάποια άλλη δύναμη. 8 9

4 Το ξεκίνημα Ομιλείτε ελληνικά; ευρηκα Ο ευφυέστερος των Ελλήνων ήταν ο Αρχιμήδης, που κάποτε όταν έλυσε ένα δύσκολο πρόβλημα πετάχτηκε από το μπάνιο του και τρέχοντας γυμνός κραύγαζε «Εύρηκα» Ο βασιλιάς των Συρακουσών τού ζήτησε να βρει αν το νέο του στέμμα ήταν από καθαρό χρυσό, αλλά χωρίς να το καταστρέψει και ο Αρχιμήδης έλυσε το γρίφο στο μπάνιο του. Θα μετρούσε τον όγκο του στέμματος βυθίζοντάς το στο νερό και παρατηρώντας πόσο θα ανέβαινε η στάθμη. Αν χρυσός ίσου βάρους είχε τον ίδιο όγκο, το στέμμα ήταν γνήσιο. Όπως όμως απέδειξε, ήταν κίβδηλο και ο χρυσοχόος εκτελέστηκε ςτο κεντρο Όλοι πίστευαν πως η Γη είναι επίπεδη, όμως οι ευφυείς Έλληνες όχι μόνο αντιλήφθηκαν ότι είναι σφαιρική αλλά υπολόγισαν και το μέγεθός της μετρώντας τη σκιά αντικειμένων σε διαφορετικούς τόπους. Δε γνώριζαν όμως ότι η Γη περιστρέφεται κι έτσι αιτιολόγησαν την κίνηση του Ήλιου και των άστρων με την περιστροφή τους γύρω από τη Γη. Πίστευαν, έτσι, πως η Γη ήταν στο κέντρο του Σύμπαντος: μια ιδέα που ίσχυσε για αιώνες. Σύμφωνα με τους ελληνικούς μύθους, ο θεός Άτλας υποβάσταζε το Σύμπαν. ουρανιες ςφαιρες Εφόσον ο Ήλιος, τα άστρα και οι πλανήτες γύριζαν γύρω από τη Γη, οι Έλληνες θεώρησαν ότι το Σύμπαν στηριζόταν σε σφαίρες. Φαντάστηκαν πως κάθε πλανήτης ήταν τοποθετημένος σε μια γιγαντιαία σφαίρα που γύριζε γύρω από τη Γη, με όλα τα άστρα βαλμένα σε μια πελώρια σφαίρα έξω από αυτή των πλανητών. Έτσι προέβλεπαν την ανατολή και δύση των πλανητών, αν και έπρεπε να προσθέτουν συνεχώς νέες μικρότερες σφαίρες για να έχουν σωστά αποτελέσματα. Ωστόσο, το σύστημα αυτό λειτουργούσε τόσο καλά που χρειάστηκαν δύο χιλιετίες για να αντικατασταθεί Αφροδίτη Σελήνη Γη Ερμής Ήλιος 250 Π.χ. 240 Π.χ. 150 Π.χ. 50 μ.χ. Με έναν μακρύ μοχλό μπορώ να σηκώσω τα πάντα Πολεmικες mηχανες Ο Αρχιμήδης ήταν λαμπρός εφευρέτης. Επινόησε τους μοχλούς που πολλαπλασιάζουν τις δυνάμεις και κατασκεύασε πολεμικές μηχανές. Μια από αυτές ήταν ένας τεράστιος ξύλινος γερανός με ένα γάντζο στην άκρη: σήκωνε τα πλοία από τη θάλασσα και, στριφογυρίζοντάς τα, τα διέλυε πάνω στα βράχια αρχιmηδης Π.χ. Τρελος εφευρετης Ένας από τους ύστερους Έλληνες φιλοσόφους και εφευρέτες ήταν ο Ήρων. Έφτιαξε απίθανες συσκευές: μηχανικά πουλιά που κελαηδούσαν, οδόμετρο για άρματα, έναν χειροκίνητο καταπέλτη και την πρώτη μηχανή αυτόματης πώλησης με κέρματα Ο Ήρων κατάλαβε πως ο αέρας είναι ύλη και ανακάλυψε πως μπορεί να τον συμπιέζει γεγονός που τον οδήγησε να πιστεύει ότι αποτελείται από άτομα. 10 Οι Έλληνες θεωρούσαν τους πλανήτες και τα άστρα κολλημένα σε τεράστιες γυάλινες σφαίρες 11

5 Αισθάνεσαι τη δύναμη; Είναι νόμος Είναι NOMOΣ Ενώ μελετούσε πώς η βαρύτητα καθορίζει την κίνηση των πλανητών, ο Νεύτων ανακάλυψε τρεις νόμους που περιγράφουν την επίδραση των 1 2 και ισχύουν σχεδόν για τα πάντα, από δυνάμεων στην κίνηση. Αυτοί οι «νόμοι της κίνησης» οδήγησαν στην ίδρυση της επιστήμης της Φυσικής τους ψύλλους έως τις μπάλες και από τα άτομα έως τους πλανήτες. Ένα σώμα που δεν το τραβά ή δεν το σπρώχνει καμία δύναμη κινείται σε ευθεία γραμμή με σταθερή ταχύτητα ή μένει ακίνητο. Οι δυνάμεις επιταχύνουν τα σώματα. Όσο μεγαλύτερη η δύναμη και ελαφρύτερο το σώμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιτάχυνση. με άλλα λόγια Αν αφήσεις να κινηθεί ένα καλάθι του σούπερ μάρκετ, συνεχίζει να κινείται ευθύγραμμα έως ότου χτυπήσει πάνω σε κάτι. Ο νόμος σχετίζεται με την αδράνεια. Είναι απλή λογική ότι ένα σώμα παραμένει ακίνητο έως ότου κάτι το σπρώξει, αλλά τι συμβαίνει με το δεύτερο μέρος του νόμου; Με την καθημερινή μας εμπειρία τα σώματα δε συνεχίζουν να κινούνται για πάντα με σταθερή ταχύτητα επιβραδύνουν και σταματούν. Αυτό οφείλεται στην τριβή και σε άλλες δυνάμεις. Αν όμως μειώσεις την τριβή φορώντας για παράδειγμα πατίνια ή κινούμενος στο Διάστημα, ο πρώτος νόμος του Νεύτωνα δουλεύει πολύ καλύτερα. με άλλα λόγια Είναι ευκολότερο να επιταχύνεις ένα ελαφρύ αγωνιστικό ποδήλατο σε σχέση με μια νταλίκα. Αυτός ο νόμος μάς λέει τι συμβαίνει όταν σπρώχνεις κάτι. Στην καθημερινή γλώσσα, «επιτάχυνση» σημαίνει αύξηση της ταχύτητας αυτό που συμβαίνει αν σπρώξεις κάτι μπροστά. Όσο λιγότερο ζυγίζεις εσύ και το ποδήλατό σου, τόσο ευκολότερο είναι να επιταχυνθείς. Στη Φυσική, ο όρος επιτάχυνση δε σημαίνει μόνο αύξηση της ταχύτητας αλλά οποιαδήποτε αλλαγή από την ακινησία ή την κίνηση σε ευθεία γραμμή με σταθερή ταχύτητα. Έτσι, όταν τραβάς το φρένο για να μειώσεις την ταχύτητά σου, η δύναμη της τριβής σού δίνει αρνητική επιτάχυνση: δηλαδή σε επιβραδύνει. 3 Κάθε δράση έχει μία ίση και αντίθετη αντίδραση. με άλλα λόγια Όταν ένας πύραυλος στέλνει καυσαέρια προς τα πίσω, αυτά τον σπρώχνουν εμπρός εκτοξεύοντάς τον στο Διάστημα. Ο Νεύτωνας κατάλαβε πως οι δυνάμεις (τις αποκαλούσε «δράσεις») υπάρχουν πάντα σε ζεύγη. Αν ένα σώμα σπρώχνει ένα άλλο, το δεύτερο αντιδρά σπρώχνοντας πίσω με ίση δύναμη. Οι δυνάμεις είναι ίσες, αλλά τα αποτελέσματά τους δεν είναι απαραίτητα τα ίδια. Αν πετάξεις μια μπάλα, η μπάλα σπρώχνει το χέρι σου πίσω αλλά μόνο η μπάλα εκτοξεύεται. Αν σπρώξεις απότομα με τα πόδια σου το έδαφος, αυτό θα σε σπρώξει αντίθετα και θα πετάξεις στον αέρα: πηδάς. Την ίδια στιγμή, η δύναμη από τα πόδια σου σπρώχνει προς τα κάτω ολόκληρο τον πλανήτη οκέι, όχι και πολύ 24 25

6 Αισθάνεσαι τη δύναμη; Μαθαίνουμε Φυσική... με Μαθαίνουμε Φυσική με ορθοπεταλιά ορθοπεταλιά Για να καταλάβεις τους νόμους του Νεύτωνα, δεν έχεις παρά να πας μια βόλτα με το ποδήλατό σου. 1 Φύγαμε στην αρχή, το ποδήλατό σου είναι ακίνητο: δεν ασκείται συνολικά καμιά δύναμη επάνω του. Ο πρώτος νόμος του Νεύτωνα σε εφαρμογή. Όταν αρχίσεις πεντάλ, εφαρμόζεις δύναμη και το ποδήλατο επιταχύνεται υπακούοντας στον δεύτερο νόμο. Αν το ποδήλατο είναι ελαφρύ, θα επιταχυνθεί πιο εύκολα: επίσης λόγω του δεύτερου νόμου. 2 κατηφοριές κατεβαίνοντας μια πλαγιά, σε επιταχύνει μια επιπλέον δύναμη: η βαρύτητα. Πηγαίνεις όλο και πιο γρήγορα χωρίς να κάνεις πεντάλ πηγαίνεις τόσο γρήγορα που χρειάζεται να πατήσεις φρένο. Τα φρένα εφαρμόζουν στους τροχούς και τους επιβραδύνουν με τη δύναμη της τριβής. Ασκώντας δύναμη ή δύναμη που ωθεί το ποδήλατο προέρχεται από τα πόδια σου: τα πεντάλ, η αλυσίδα και τα γρανάζια τη μεταδίδουν στον πίσω τροχό, που σπρώχνει το έδαφος καθώς γυρίζει. Τα μηχανικά μέρη μετατρέπουν τη μικρή κίνηση των ποδιών σου σε πολύ μεγαλύτερη, αυτή του λάστιχου των τροχών. 3 Βουτιές Οχ Πάτησες πολύ δυνατά τα φρένα γιατί το ποδήλατο σταμάτησε, αλλά εσύ συνέχισες. ή αδράνεια κράτησε το σώμα σου σε κίνηση σε ευθεία τροχιά και πέρασες πάνω απ το τιμόνι. υπεύθυνος για το πάθημά σου είναι ο πρώτος νόμος του Νεύτωνα. Ανέβα πάλι και συνέχισε 4 Χωρίς πεντάλ Όταν φτάσεις στους πρόποδες, σταματάς να επιταχύνεσαι αλλά δε χρειάζεται να κάνεις πεντάλ. Το ποδήλατο κινείται με σταθερή ταχύτητα λόγω του πρώτου νόμου του Νεύτωνα τώρα η αδράνεια τού ποδηλάτου και του σώματός σου συμμαχούν. στο ίσιωμα καθώς κινείσαι χωρίς πεντάλ στο ίσιωμα, επιβραδύνεις. Ωστόσο, ο πρώτος νόμος του Νεύτωνα ορίζει πως τα αντικείμενα συνεχίζουν να κινούνται με σταθερή ταχύτητα εκτός αν ασκείται κάποια δύναμη επάνω τους. Είναι πάλι η τριβή, μα τώρα προέρχεται κυρίως από τον αέρα που αντιστέκεται στην κίνησή σου: κάνε πεντάλ για να την εξουδετερώσεις. Ανηφοριές Τώρα η βαρύτητα εμποδίζει την κίνηση του ποδηλάτου και σε επιβραδύνει λόγω του δεύτερου νόμου του Νεύτωνα. ή βαρύτητα εδώ είναι πιο ισχυρή από την αντίσταση του αέρα και θέλεις πολλή δύναμη στο πεντάλ για να εξουδετερώσεις και τις δυο. στροφές Ο δρόμος στρίβει, κι έτσι στρίβεις κι εσύ το τιμόνι. σύμφωνα με τον πρώτο νόμο, πρέπει να συνεχίζεις να κινείσαι ευθύγραμμα αν δεν υπάρχει δύναμη επομένως, πού είναι η δύναμη; Είναι η τριβή μεταξύ του δρόμου και των τροχών. Όταν στρίβεις είναι μεγαλύτερη από τη μια πλευρά και έτσι σε σπρώχνει προς την άλλη. σπρώχνοντας και ο τρίτος νόμος; Πού είναι; Αυτός εξηγεί τη λειτουργία του ποδηλάτου. καθώς περιστρέφεις τον τροχό, το λάστιχό του εφαρμόζει στο έδαφος και το σπρώχνει πίσω. Το έδαφος αντιδρά σπρώχνοντας εμπρός και Ο αέρας αντιστέκεται Αυτό που κυρίως σε επιβραδύνει όταν κινείσαι στο οριζόντιο επίπεδο είναι η αντίσταση του αέρα μια πολύπλοκη μορφή τριβής. Το σκυφτό σώμα, τα λεία ρούχα και το ειδικά σχεδιασμένο κράνος βοηθούν στη δραστική της μείωση. κινεί το ποδήλατο Θα υπακουσεισ στους νόμους μου Και πρώτα-πρώτα να φορέσεις κράνος ποτέ δεν ξέρεις πότε θα κάνεις μια ωραία βουτιά 7 8

7 Αισθάνεσαι τη δύναμη; Eνέργεια 34 ΜοΡφΕΣ ΕνΕΡγΕΙΑΣ? Η δυναμική ενέργεια αποθηκεύεται όταν σηκώνεις ένα βάρος, παραμορφώνεις ένα ελατήριο ή τεντώνεις ένα λάστιχο. Η χημική ενέργεια αποθηκεύεται στα μόρια. Οι τροφές, η βενζίνη και άλλα καύσιμα είναι πλούσια σε χημική ενέργεια. Ένα κινούμενο σώμα έχει κινητική ενέργεια που αυξάνει με την ταχύτητά του. Το φως είναι ενέργεια που τρέχει με ασύλληπτη ταχύτητα. Σχεδόν όλη η ενέργεια που χρησιμοποιούμε έρχεται από τον Ήλιο. Η θερμότητα οφείλεται στην ταλάντωση των ατόμων. Όσο θερμότερο ένα σώμα, τόσο ταχύτερα ταλαντώνονται τα άτομά του. Η ηλεκτρική είναι μια μορφή ενέργειας που μπορεί να ταξιδεύει μέσα από καλώδια με μικρές απώλειες. Η σκοτεινή ενέργεια είναι μια μυστηριώδης μορφή ενέργειας που διαστέλλει το Σύμπαν. Η πυρηνική ενέργεια απελευθερώνεται όταν διασπώνται ή συντήκονται οι πυρήνες των ατόμων, όπως στην έκρηξη ατομικής βόμβας. ΕΝΕΡΓΕΙΑ Δεν υπάρχουν δυνάμεις χωρίς ΕΝΕΡΓΕΙΑ. Στην ενέργεια οφείλεται το γεγονός ότι μια δύναμη σπρώχνει ή τραβά ένα σώμα. Χωρίς ενέργεια δε θα συνέβαινε τίποτα στο Σύμπαν. ΜΕΤΑΤΡΕΠονΤΑΣ ΤΗν ΕνΕΡγΕΙΑ Ένας από τους νόμους της Φυσικής λέει ότι η ενέργεια δε χάνεται, αλλά μετατρέπεται σε άλλη μορφή όταν τη χρησιμοποιούμε. Η ενέργεια που χρησιμοποιείς για να κάνεις ποδήλατο προέρχεται από τις πυρηνικές αντιδράσεις στον Ήλιο. Για να φτάσει στο ποδήλατό σου έχει υποστεί μετατροπές σε διάφορες μορφές Φωτεινή ενέργεια Η ενέργεια εκπέμπεται από τον Ήλιο σε μορφή φωτεινής και θερμικής. Μεγιστοποίησε τη δυναμική σου ενέργεια Η αποθηκευμένη ενέργεια καλείται και δυναμική. Καθώς σκαρφαλώνεις στο «λόφο» τού ρολερκόστερ, αυξάνεται η δυναμική σου ενέργεια. Όταν τρέχεις στην πλαγιά, η δυναμική ενέργεια μετατρέπεται σε κινητική κι έτσι τρέχεις όλο και πιο γρήγορα. Τα φυτά συλλέγουν τη φωτεινή ενέργεια και την αποθηκεύουν με μορφή χημικής. Έχω μέγιστη δυναμική ενέργεια ΠΩΣ ΛΕΙΤουΡγΕΙ Η ΕνΕΡγΕΙΑ; Η ενέργεια συμπεριφέρεται όπως τα χρήματα, που τα αποταμιεύεις ή τα ξοδεύεις. Η ενέργεια που αποθηκεύεται δεν προκαλεί τίποτα, αλλά έχει τη δυνατότητα, το δυναμικό, να δημιουργήσει. Όταν χρησιμοποιείται, όπως και με τα χρήματα, κερδίζεις κάτι σε ανταπόδοση της χρήσης της το φως από το φακό, αλλά σου μένει λιγότερο αποταμιευμένο ποσό. Η τροφή περικλείει χημική ενέργεια που δημιούργησαν τα φυτά. ΨΩΜΙ Χημική ενέργεια Έχω μέγιστη κινητική ενέργεια Οι λόφοι στο ρολερκόστερ χαμηλώνουν γιατί μέρος της κινητικής ενέργεια χάνεται λόγω των τριβών. Όταν κινείσαι, οι μύες μετατρέπουν τη χημική ενέργεια σε κινητική. Το σώμα σου αποθηκεύει (ως λίπος και άλλες ουσίες) τη χημική ενέργεια από την τροφή. Κινητική ενέργεια Σώνεται η ενέργειά μου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ Πώς μετράμε την ενέργεια; Η ενέργεια μετριέται σε joule (τζάουλ). Ένα τζάουλ είναι περίπου ίσο με την ενέργεια που απαιτείται για να σηκώσεις 1 μήλο κατά 1 μέτρο. Μια λάμπα καταναλώνει περίπου 100 joule/δευτ., ένας σπρίντερ και ένα αμάξι Μία τάρτα κεράσι περιέχει τζάουλ αρκετά για να κινηθεί ένα αμάξι επί 20 δευτερόλεπτα ή να σηκωθούν μήλα κατά 1 μέτρο Από πού προέρχεται η ενέργεια; Όταν ανάβεις το φως, την τηλεόραση ή οδηγείς αυτοκίνητο, χρησιμοποιείς ενέργεια. Το μεγαλύτερο μέρος τής ενέργειας που χρησιμοποιούμε προέρχεται από ορυκτά καύσιμα που καίγονται σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας. Τα ορυκτά καύσιμα είναι μη ανανεώσιμη μορφή ενέργειας, γιατί κάποια στιγμή θα εξαντληθούν. Άλλες μορφές, όπως η ηλιακή ενέργεια, καλούνται ανανεώσιμες: υπάρχει άπειρο απόθεμα. E = mc 2 Όταν εκρήγνυται μια πυρηνική βόμβα, μέρος της ύλης μετατρέπεται σε καθαρή ενέργεια. Η διάσημη εξίσωση του Αϊνστάιν μάς πληροφορεί για το ακριβές ποσό της ενέργειας (Ε) που εκλύεται. Για να την υπολογίσουμε σε τζάουλ, πολλαπλασιάζουμε τη μάζα (m) με έναν τεράστιο αριθμό: το τετράγωνο της ταχύτητας του φωτός (c2). Το ποσό είναι τεράστιο

8 Αισθάνεσαι τη δύναμη; Γιατί τα μπαλάκια του ΓΚΟΛΦ έχουν λακκάκια; Ενώ τα αεροπλάνα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο λεία και αεροδυναμικά, το αντίθετο συμβαίνει με το μπαλάκι του γκολφ. Τα 300 λακκάκια προσφέρουν έως και τρεις φορές μακρύτερη πτήση σε σχέση με τη λεία επιφάνεια. Και νά πώς Κάν το όπως ο ΜΠΕΚΑΜ Γιατί τα μπαλάκια του γκολφ έχουν λακκάκια; Ένας ποδοσφαιριστής μπορεί όχι μόνο να καμπυλώσει την τροχιά της μπάλας αλλά να την κλοτσήσει με τέτοιο τέτοιο τρόπο ώστε να μπει στα δίχτυα στρίβοντας την τελευταία στιγμή. Το μυστικό είναι το ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΜΑΓΚΝΟΥΣ. Πλατιά ζώνη στροβιλισμών του αέρα Τα λακκάκια «αγριεύουν» τον αέρα που περνά κοντά στο μπαλάκι. Χωρίς να γνωρίζουμε τη διαδικασία με ακρίβεια, ο αέρας παγιδεύεται για λίγο στην επιφάνεια πριν διαφύγει, με αποτέλεσμα η ζώνη της τυρβώδους ροής να είναι στενότερη άρα και μικρότερη η αντίσταση του αέρα. Τροχιά Only balls with evenly spaced dimples are allowed in golf. Uneven patterns are banned because they can make the ball fly too well Στενή ζώνη στροβιλισμών του αέρα Ροή του αέρα Ο αέρας απομακρύνεται από την επιφάνεια Τροχιά Η αντίσταση του αέρα που επιβραδύνει μια μπάλα προκαλείται από την τριβή και από τη λεγόμενη ΤΥΡΒΩΔΗ ΡΟΗ: έχει πολλές περιδινήσεις που αφαιρούν την κινητική ενέργεια από τη μπάλα και την επιβραδύνουν. Μια λεία μπάλα δημιουργεί μεγάλη περιοχή τυρβώδους ροής πίσω της, χάνοντας πολλή ενέργεια. Ο αέρας παγιδεύεται στην επιφάνεια 5. Επειδή η πίεση του αέρα είναι μεγαλύτερη στη δεξιά πλευρά, η μπάλα ωθείται προς τα αριστερά και η τροχιά της καμπυλώνεται. ΓΚΟΛ 4. Στην πλευρά αυτή, το περιστρεφόμενο στρώμα κινείται μαζί με τον εξωτερικό αέρα και μειώνεται η πίεση. Στις υψηλές ταχύτητες η τροχιά της μπάλας μόλις που καμπυλώνεται, ενώ στις χαμηλές η καμπύλη είναι έντονη. Ένας προικισμένος παίκτης μπορεί να ελέγξει την καμπύλη συνδυάζοντας την περιστροφή («φάλτσο») και την ταχύτητα, έτσι ώστε η μπάλα να κινείται σχεδόν ευθύγραμμα και ξαφνικά, στο τέλος της τροχιάς της και καθώς ελαττώνεται η ταχύτητά της, να στρίβει προς τα δίχτυα. 3. Στην πλευρά αυτή, το περιστρεφόμενο στρώμα αέρα κινείται αντίθετα από τον εξωτερικό αέρα και αυξάνεται η πίεση. 2. Η περιστρεφόμενη μπάλα συγκρατεί ένα στρώμα αέρα στην επιφάνειά της που περιστρέφεται μαζί της. 1. Ο παίκτης κλοτσά με φάλτσο για να αναγκάσει τη μπάλα σε περιστροφή. Πώς δουλευει mια ςφαιρα; Αυτή η απίστευτα υψηλής ταχύτητας φωτογραφία αποκαλύπτει τι συμβαίνει στον αέρα καθώς μια σφαίρα εγκαταλείπει το στόμιο της κάννης του όπλου. Κινούμενη με ταχύτητα μεγαλύτερη του ήχου (υπερηχητική), η σφαίρα αφήνει πίσω της ένα ίχνος σχήματος V και ένα σφαιρικό κρουστικό κύμα το ΜΠΑΜ γεμάτο με καπνό από την έκρηξη της πυρίτιδας. Οι κάννες έχουν στο εσωτερικό τους ελικοειδείς αυλακιές που προκαλούν την περιστροφή της σφαίρας, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη αδράνεια (τη γυροσκοπική αδράνεια) που μειώνει την καμπύλωση της τροχιάς της. Η περιστρεφόμενη σφαίρα ακολουθεί σχεδόν ευθεία τροχιά. Αν και μικροσκοπικά, τα βλήματα των όπλων έχουν εκπληκτικά μεγάλη κινητική ενέργεια λόγω της ταχύτητάς τους (ξεπερνά τα χμ. την ώρα). Αυτή τα κάνει τόσο επικίνδυνα

9 Η πρώτη ύλη Τι υπάρχει μέσα στο άτομο; Τι υπάρχει μέσα στο ΑΤΟΜΟ; Μέσα στο άτομο ζει μια ποικιλία μικρότερων σωματιδίων: ένας παράξενος κόσμος, όπου οι νόμοι της Φυσικής για την καθημερινή ζωή δεν ισχύουν. Ηλεκτρόνιό Τα ηλεκτρόνια στριφογυρίζουν στον πυρήνα χάρη στην ελκτική του δύναμη. Νομίζαμε ότι περιστρέφονταν όπως οι πλανήτες, μα η πραγματικότητα είναι πιο παράξενη. Το ηλεκτρόνιο δεν είναι ποτέ ακριβώς σε μια θέση κάποια χρονική στιγμή: υπάρχει σ όλες τις θέσεις ταυτόχρονα ως νέφος πιθανότητας. Ακόμη πιο παράξενη είναι η δυνατότητά του να αλλάζει τροχιές χωρίς να διασχίζει το χώρο: με ένα «κβαντικό άλμα». νετρόνιό Τα νετρόνια μοιάζουν με τα πρωτόνια αλλά δεν έχουν φορτίο και μετατρέπονται σε πρωτόνια εκπέμποντας ένα ηλεκτρόνιο για να μείνουν θετικά φορτισμένα. Τα περισσότερα άτομα έχουν περίπου ίσο αριθμό πρωτονίωννετρονίων, αλλά στα μεγάλα άτομα έχουμε περίσσεια νετρονίων για πιο ισχυρή πυρηνική δύναμη (αυτή συγκρατεί και τα πρωτόνια). Έξω από τον πυρήνα το νετρόνιο «ζει» μόλις 886 δευτ.: μετά διασπάται. ΠυρΗνας Ο πυρήνας είναι το κέντρο του ατόμου: εκεί συγκεντρώνεται σχεδόν όλη η μάζα του. Είναι τρομερά μικροσκοπικός: πιάνει μόλις το ένα χιλιοστό του δισεκατομμυριοστού του χώρου στο άτομο. Αν πούμε ότι το άτομο έχει το μέγεθος εκκλησίας, ο πυρήνας θα είχε το μέγεθος μιας μύγας. Καθώς τα ηλεκτρόνια είναι ακόμη μικρότερα (στην ουσία έχουν μηδενικό μέγεθος), ο χώρος του ατόμου είναι κατά βάση άδειος. κόυαρκ Κάθε ένα από τα πρωτόνια και τα νετρόνια αποτελείται από τρία ακόμη πιο παράξενα σωματίδια, τα κουάρκ, τα οποία δεν υπάρχουν ελεύθερα εμφανίζονται μόνο σε ζεύγη ή σε τριάδες. Μερικές φορές ζεύγη κουάρκ εκπέμπονται από το πουθενά χωρίς καμιά εμφανή αιτία. Η συνοχή του πυρήνα οφείλεται στην ισχυρή πυρηνική δύναμη, δηλαδή σε αλληλεπίδραση μεταξύ ζευγαριών κουάρκ. Πρωτόνιό Ο πυρήνας αποτελείται από δύο είδη σωματιδίων: πρωτόνια και νετρόνια. Τα πρωτόνια έχουν θετικό φορτίο και έλκουν τα αρνητικά νετρόνια. Ο πυρήνας μπορεί να περιέχει περισσότερα από 100 πρωτόνια αλλά γιατί δε διασπάται αυθόρμητα, αφού όλα αυτά τα θετικά φορτισμένα σωματίδια αλληλοαπωθούνται; Η απάντηση είναι μια μεγάλη ελκτική δύναμη που υπάρχει μόνο μέσα στον πυρήνα: η ισχυρή πυρηνική δύναμη. ΧόρδΗ Φαντάσου να συρρικνωθείς στο μέγεθος του ατόμου, κατόπιν για δεύτερη φορά άλλο τόσο, και τέλος να ξανασυρρικνωθείς και τρίτη φορά. Τι θα «δεις»; Σύμφωνα με την τελευταία μεγάλη θεωρία, θα «δεις» θηλιές «χορδών». Η θεωρία των χορδών ισχυρίζεται πως όλα τα σωματίδια είναι ταλαντώσεις στο ίδιο είδος χορδής, όπως η χορδή του βιολιού μπορεί να παράγει όλες τις διαφορετικές νότες. Τα άτομα μοιάζουν κάπως με τις ρώσικες κούκλες. Οι επιστήμονες αρχικά θεωρούσαν ότι είναι τα μικρότερα σωμάτια της ύλης, μα στη συνέχεια ανακάλυψαν πολλά στο εσωτερικό τους. Στον πυρήνα υπάρχουν τα πρωτόνια και τα νετρόνια και μέσα σε αυτά τα κουάρκ. Μέχρι εκεί έχουμε φτάσει σήμερα, αλλά ορισμένοι φυσικοί επιμένουν ότι ακόμη βαθύτερα υπάρχουν και άλλα σωματίδια. Άτομο Πυρήνας Πρωτόνιο 3 κουάρκ 2 κουάρκ Χορδή 56 57?

10 Η πρώτη ύλη Γιατί τα μπαλόνια κολλάνε στον τοίχο; Γιατί τα μπαλόνια ΚΟΛΛΑΝΕ στον τοίχο; Τρίψε ένα μπαλόνι στα μαλλιά σου και κράτα το σε επαφή με τον τοίχο. Θα κολλήσει εκεί αλλά τι το συγκρατεί; Αυτό που παγιδεύει τα ηλεκτρόνια γύρω από τον πυρήνα των ατόμων: ο ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. ερωτησεισ, ΠαρακαλΩ Τι συμβαίνει όταν ανάβεις το φως; Ενώ στα μπαλόνια τα ηλεκτρόνια παγιδεύονται, σε άλλα υλικά όπως στα μέταλλα μπορούν να περάσουν: είναι το ηλεκτρικό ρεύμα. Όταν ανάβεις το φως, συνδέεις δύο καλώδια (αγωγούς) και επιτρέπεις στο ρεύμα να κυκλοφορήσει μέσα από ένα κύκλωμα. Τα κινούμενα ηλεκτρόνια μεταφέρουν ενέργεια και ανάβουν τη λάμπα. Πόσο γρήγορα τρέχουν; Το ηλεκτρικό ρεύμα δεν είναι σαν το τρεχούμενο νερό: μοιάζει με μπάλες μπιλιάρδου κολλημένες στη σειρά. Αν χτυπήσεις την πρώτη, η δύναμη μεταδίδεται καθώς η μια σπρώχνει την άλλη. Τα ηλεκτρόνια σε έναν αγωγό που διαρρέεται από ρεύμα δρουν παρόμοια. Είναι αργά σαν σαλιγκάρια, αλλά η ενέργεια μεταφέρεται από αυτά με την ταχύτητα του φωτός. Σύντομη ιστορία Τι ειναι ο ηλεκτρισmοσ; Στα άτομα, τα αρνητικά φορτισμένα ηλεκτρόνια συγκρατούνται συνήθως από μια ΔΥΝΑΜΗ που ασκεί ο θετικά φορτισμένος πυρήνας. Τα αντίθετα φορτία έλκονται περίπου όπως οι αντίθετοι πόλοι ενός μαγνήτη, ενώ τα ομώνυμα απωθούνται. Τα ηλεκτρόνια και τα πρωτόνια έχουν αντίθετο φορτίο και έλκονται δημιουργώντας τα άτομα, χωρίς όμως να παραμένουν πάντα συνδεδεμένα. Μερικές φορές τα ελαφρύτερα ηλεκτρόνια διαφεύγουν μεταφέροντας το φορτίο τους μακριά: σ αυτό ακριβώς στηρίζεται το ηλεκτρικό ρεύμα. Μπορείς να κάνεις τις τρίχες σου να σηκωθούν; Θεωρούμε το ηλεκτρικό ρεύμα ως τον ηλεκτρισμό που «τρέχει», αλλά συχνά τα φορτία παραμένουν σε μία περιοχή. Τότε, συζητάμε για στατικό ηλεκτρισμό. Είναι εύκολο να τον δημιουργήσεις με την τριβή αντικειμένων μεταξύ τους. Αν τρίψεις τα μαλλιά σου με ένα μπλουζάκι από πολυεστέρα, το μπλουζάκι θα αφαιρέσει ηλεκτρόνια και τα μαλλιά σου θα φορτιστούν θετικά. Οι τρίχες, έχοντας το ίδιο φορτίο, απωθούνται και έτσι «σηκώνονται». Πώς κολλάνε τα μπαλόνια στον τοίχο; Αφού τα έχεις τρίψει στα μαλλιά σου, ο στατικός ηλεκτρισμός συγκρατεί τα μπαλόνια στον τοίχο. Καθώς τρίβονται, ηλεκτρόνια μεταφέρονται από τα μαλλιά σου στο μπαλόνι φορτίζοντάς το αρνητικά. Όταν το πιέζεις στον τοίχο, τα ηλεκτρόνια αυτά απωθούν τα αντίστοιχα του τοίχου και η επιφάνειά του φορτίζεται θετικά. Το αρνητικά φορτισμένο μπαλόνι έλκεται από τη θετικά φορτισμένη επιφάνεια του τοίχου. Τα ετερώνυμα έλκονται, τα ομώνυμα απωθούνται. Ηλεκτρισμένα χαλιά Τα ηλεκτρόνια που λόγω στατικού ηλεκτρισμού είναι παγιδευμένα κάπου μεταπηδούν σε όποιο σώμα τα αγγίζει. Η ταχύτητά τους είναι πολύ μεγάλη και προκαλεί σπινθήρα ή ηλεκτρικό σοκ. Αν φοράς παπούτσια με πλαστικές σόλες και πατάς σε συνθετικό χαλί, στο σώμα σου συγκεντρώνονται ηλεκτρόνια. Όταν αγγίξεις μία μεταλλική επιφάνεια, ένα πόμολο π.χ., αισθάνεσαι σοκ: τα ηλεκτρόνια χιμούν στο πόμολο του ηλεκτρισμού ερωτησεισ, ΠαρακαλΩ Πώς γεννιέται ο κεραυνός; Η δημιουργία του κεραυνού οφείλεται στον στατικό ηλεκτρισμό. Στο εσωτερικό τού νέφους σε μια καταιγίδα, οι παγοκρύσταλλοι, καθώς ανεβοκατεβαίνουν, τρίβονται και ηλεκτρόνια συγκεντρώνονται στο κάτω μέρος του. Το φορτίο είναι τόσο τεράστιο που φτάνει στο έδαφος μέσω της εξαγωγής των ηλεκτρονίων του αέρα για να δημιουργηθεί ένα αγώγιμο μονοπάτι: ο κεραυνός. Πόσο πάχος έχει ο κεραυνός; Το πάχος του είναι μόλις 2-3 εκατ., αλλά η ενέργεια που μεταφέρει είναι τεράστια. Με ταχύτητα χμ. την ώρα, θερμαίνει τον αέρα στους ο C προκαλώντας έκρηξη (τη βροντή). Οι κεραυνοί αποτελούνται από αρνητικά φορτία, αλλά υπάρχουν κι αυτοί που ξεκινούν από την κορυφή του νέφους, με θετικά. Είναι πιο θανατηφόροι και φτάνουν πολλά χιλιόμετρα σε μήκος. Οι αρχαίοι Έλληνες Γύρω στα 1700, οι Ο Άγγλος Στίβεν Γκρέι Ο Αμερικανός πολιτικός Βενιαμίν Ο Ρώσος Γκέοργκ Ο Ιταλός Λουίτζι Γκαλβάνι Ο Αλεσάντρο Βόλτα Μετά από χιλιάδες Ο Άγγλος Tζ. Τζ. Τόμσον ανακάλυψαν τον επιστήμονες επινόησαν κρέμασε ένα αγόρι με Φραγκλίνος πέταξε έναν χαρταετό Ρίχμαν δοκίμασε να ανακάλυψε ότι τα πόδια των μελέτησε τα πειράματα δοκιμές, ο Θωμάς ανακάλυψε το ηλεκτρόνιο ηλεκτρισμό στο μηχανές που παρήγαν μεταξένια σχοινιά και το μες στην καταιγίδα για να αποδείξει επαναλάβει το πείραμα βατράχων συσπώνται με ηλεκτρικό του Γκαλβάνι και Έντισον τελειοποίησε το 1897 πολλά χρόνια κεχριμπάρι το 600 π.χ. ισχυρότατες φόρτισε με στατικό ότι ο κεραυνός προκαλείται από τον του Φραγκλίνου, σοκ και συμπέρανε ότι ο επινόησε τη μπαταρία. τον ηλεκτρικό λαμπτήρα. αφότου είχε καθιερωθεί η εκκενώσεις ηλεκτρισμό ηλεκτρισμό. Ονόμασε αλλά πέθανε ηλεκτρισμός είναι η ουσία χρήση του στατικού αποδεικνύοντας ότι το τα αντίστοιχα φορτία κεραυνοβολημένος. της ζωής. Η θεωρία ηλεκτρι- ηλεκτρισμού. σώμα μας φορτίζεται θετικό και αρνητικό. ενέπνευσε το μύθο του σμού. 58 όπως το ήλεκτρο. Φρανκενστάιν

11 Μπορείς να δεις το φως; Τι χρώμα έχει το φως; Πώς βλέπουμε τα χρώματα; Τα μάτια μας έχουν τρεις ανιχνευτές χρώματος: για το κόκκινο, το πράσινο και το μπλε. Ο συνδυασμός τους μας βοηθά να διακρίνουμε όλα τα χρώματα. Ευφυές σύστημα, μα εύκολα εξαπατάται. Η τηλεόραση σε ξεγελά παρουσιάζοντάς σου χρώματα που δεν έχει. Για να φτιάξει, π.χ., κίτρινο, αναμειγνύει μικροσκοπικά πράσινα και κόκκινα φώτα, ερεθίζοντας στα μάτια σου τον ίδιο κυτταρικό συνδυασμό με το κίτρινο φως. Ουράνιο τόξο Εμφανίζεται όταν ο Ήλιος είναι πίσω σου και η βροχή πέφτει μπροστά σου. Το φως μπαίνει σε κάθε σταγόνα, ανακλάται στο πίσω μέρος της και ξαναβγαίνει από μπροστά, αναλυμένο σε χρώματα όπως από ένα πρίσμα. Παρατηρούμε τα χρώματα μόνο όταν το φως έρχεται υπό συγκεκριμένη γωνία, γι αυτό μοιάζει έτσι. Αν δεν υπήρχε το έδαφος, θα ήταν κυκλικό. Τι χρώμα έχει Το φως που φαίνεται λευκό είναι ένα μείγμα από όλα τα χρώματα τόσο σωστά ανακατεμένα που δεν μπορείς να ξεχωρίσεις κανένα τους. Όταν το ηλιακό φως περνά μέσα από μια σταγόνα ή ανακλάται στην επιφάνεια ενός CD, τα κρυμμένα χρώματα διαχωρίζονται και αποκαλύπτονται. Γιατί υπάρχουν τα χρώματα; Επειδή τα φωτεινά κύματα έχουν διαφορετικά μήκη κύματος. Αν τα κύματα είναι ΜΕΓΑΛΑ, φαίνονται κόκκινα. Αν τα κύματα είναι ΜΙΚΡΑ, φαίνονται μπλε. Τα φωτεινά κύματα έχουν πολύ μικρά μήκη κύματος. Για να φτάσουν το ένα χιλιοστό μάκρος, απαιτούνται κυματισμοί το ΦΩΣ; Ποιος ανακάλυψε τα χρώματα στο φως; Μια ηλιόλουστη μέρα του 1665, όταν ο Νεύτων ήταν μόλις 22 ετών, κλείστηκε σε ένα σκοτεινό δωμάτιο στη φάρμα της μητέρας του. Άφησε να περάσει μια δέσμη φωτός από τις κουρτίνες και τοποθέτησε στην πορεία της μια τριγωνική γυάλινη σφήνα: ένα «πρίσμα». Η δέσμη αναλύθηκε σε ένα φάσμα χρωμάτων. Οι επιστήμονες ήδη γνώριζαν αυτό το όμορφο φαινόμενο, μα θεωρούσαν πως τα χρώματα προέρχονται από το γυαλί. Ο Νεύτων απέδειξε το αντίθετο. Έβαλε το φάσμα να περάσει από ένα δεύτερο πρίσμα και ξαναένωσε τις ακτίνες. Απίστευτο Στον τοίχο εμφανίστηκε μια κηλίδα λευκού φωτός Λίγο μετά την ανακάλυψή του, ο Νεύτων ήταν διάσημος. Καυτά μάτια Ο Νεύτωνας προχώρησε και σε άλλα πειράματα. Ένα όμως ήταν πολύ ανόητο. Θεώρησε πως το ανθρώπινο μάτι λειτουργεί όπως το πρίσμα και αναλύει το φως σε χρώματα. Για να ελέγξει τη θεωρία του, έσπρωξε το βολβό του ματιού του πιέζοντας από το πλάι του μια βελόνα πλεξίματος για να δει αν εμφανίζονται χρώματα προφανώς όχι. Η θεωρία ήταν λανθασμένη και ο Νεύτων κατέληξε με μια λοίμωξη στο μάτι και μόλις απέφυγε την τύφλωση. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ Αστραφτερά διαμάντια Τα διαμάντια αναλύουν το λευκό φως στα χρώματά του πιο αποτελεσματικά από ένα γυάλινο πρίσμα. Ένα καλά κομμένο διαμάντι αναγκάζει το φως να ανακλάται πολλές φορές μέσα του: γι αυτό λαμποκοπά με έντονα χρώματα. Φανέρωσε το φάσμα Δημιούργησε το φάσμα μ ένα ποτήρι νερό. Τοποθέτησέ το στο περβάζι ενός ηλιόλουστου παραθύρου. Φτιάξε μια σχισμή σε ένα μεγάλο χαρτόνι και βάλ το πίσω από το τζάμι ώστε οι ακτίνες του Ήλιου να περνούν μέσα από το νερό. Το λευκό φως θα διαθλαστεί στο νερό και θα αναλυθεί στο φάσμα του. Πρόσθεσε τα χρώματα Μπορείς κι εσύ να προσθέσεις τα χρώματα. Χρησιμοποίησε μπογιές για να φτιάξεις έναν έγχρωμο δίσκο όπως αυτός κάτω. Κόλλα τον σ ένα χαρτόνι και τρύπησέ τον στο κέντρο μ ένα μολύβι. Άρχισε να τον περιστρέφεις: αν έχεις βάλει σωστά τα χρώματα, ο δίσκος θα φαίνεται λευκός 78 Όταν τα χρώματα μπαίνουν σε σειρά ανάλογα με το μήκος κύματός τους, δημιουργούν το φάσμα. Το φάσμα έχει επτά κύριες ζώνες που εισχωρούν η μία στην άλλη σταδιακά, δημιουργώντας άπειρα χρώματα. Το ανθρώπινο μάτι μπορεί να δει έως και 10 εκατομμύρια χρώματα ακόμα και κάποια που δεν υπάρχουν στο φάσμα: το καφέ, τη ματζέντα κ.ά. Μάθε τον κανόνα για να θυμάσαι τη σειρά των χρωμάτων στο φάσμα: ΚΟΚΚΙΝΟΠΟΡΤΟΚΑΛΙΚΙΤΡΙΝΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΜΠΛΕ indigo Violet Κάθε πρωτότυπος κανόνας gave battle in vain 79

12 Μπορείς να δεις το φως; Ο ουρανός είναι ΓΑΛΑΝΟΣ Το χρώμα του ουρανού προέρχεται από τον αέρα, που στο ηλιακό φως μοιάζει γαλάζιος. Αν ήσουν στη Σελήνη, που δεν έχει αέρα, ο ουρανός θα ήταν ολόμαυρος. Η Γη, ωστόσο, καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα αέρα την ατμόσφαιρα. Σκέδαση Επειδή τα μόρια του αέρα είναι μικροσκοπικά, αλληλεπιδρούν μόνο με τα μικρά μήκη κύματος του φωτός. Το μπλε έχει το μικρότερο μήκος κύματος, άρα σκεδάζεται πολύ, ενώ το υπεριώδες ακόμη περισσότερο. Όταν έχει ήλιο, λόγω του σκεδαζόμενης υπεριώδους ακτινοβολίας μαυρίζεις και στη σκιά Όταν μετά το μακρύ ταξίδι τους οι ηλιακές ακτίνες φτάνουν στη Γη, περνούν μέσα από την ατμόσφαιρα. Θυμήσου ότι το λευκό ηλιακό φως είναι ένα μείγμα όλων των χρωμάτων του φάσματος. Μερικά χρώματα, όπως το κόκκινο, διαπερνούν τον αέρα χωρίς πρόβλημα. Άλλα όμως ιδιαίτερα στην περιοχή του μπλε συγκρούονται με τα μόρια του αέρα και εκτρέπονται σε νέες κατευθύνσεις. Όταν κοιτάς ψηλά, βλέπεις το από σκέδαση φως ως λαμπερό γαλάζιο του ουρανού. Ήλιος ΦΩΤΕΙΝΗ ΑΚΤΙΝΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΜΟΡΙΟ ΑΕΡΑ Σταγονίδιο νερού Ο μεσημεριανός Ήλιος στο ζενίθ Περισσότερος αέρας για να διανύσει Ο ουρανός είναι γαλανός Λευκά σύννεφα Δε σκεδάζουν το φως μόνο τα μόρια του αέρα αλλά και τα σταγονίδια νερού μέσα στα σύννεφα. Είναι μεγαλύτερα από τα μόρια αέρα και σκεδάζουν μεγάλα και μικρά μήκη κύματος. Εφόσον όλα τα διαφορετικά μήκη κύματος αν συνδυαστούν δημιουργούν λευκό χρώμα, το φως από τα σύννεφα είναι λευκό. Κόκκινο ηλιοβασίλεμα Καθώς ο Ήλιος στο τέλος της ημέρας βυθίζεται στον ορίζοντα, το φως του διανύει ένα όλο και πιο παχύ στρώμα ατμόσφαιρας. Ο αέρας σκεδάζει περισσότερο τα μικρά μήκη κύματος αφήνοντας μόνο τα μεγάλα όπως το κίτρινο και το κόκκινο. Έτσι, το ηλιοβασίλεμα είναι κόκκινο ενώ σωματίδια όπως αλάτι επάνω από τη θάλασσα κοκκινίζουν ακόμη περισσότερο τον ουρανό στη δύση του Ήλιου. Μπλε θάλασσα Το νερό είναι άχρωμο, αλλά το νερό της θάλασσας μιας ηλιόλουστης μέρας είναι βαθύ μπλε. Το χρώμα του δεν προκαλείται από τη σκέδαση: το νερό απορροφά τα μεγάλα μήκη κύματος του φωτός όπως το κόκκινο αλλά αφήνει τα μικρότερα, όπως το μπλε, να περάσουν και να ανακλαστούν. Έτσι, το φως που διαπερνά το νερό είναι μπλε. Σε μεγάλα βάθη το μπλε απορροφάται επίσης και η θάλασσα είναι μαύρη. Άστρα που τρεμοπαίζουν Όταν κοιτάς τα άστρα, τρεμοπαίζουν. Αν όμως δεις έναν πλανήτη, το φως του δεν τρεμοσβήνει καθόλου. Γιατί υπάρχει αυτή η διαφορά; Τα άστρα είναι εκατομμύρια φορές μακρύτερα από τους πλανήτες και τα βλέπουμε σαν μικρές κουκκίδες φωτός. Η φωτεινή δέσμη από ένα άστρο είναι τόσο στενή που την εκτρέπουν ψυχρές και θερμές περιοχές στην ατμόσφαιρα και φαίνεται σαν να τρεμοσβήνει

13 Μπορείς να δεις το φως; Πόσο γοργό είναι το Φως; Το φως είναι η ταχύτερη οντότητα στο Σύμπαν. Τρέχει με περίπου 1 δισεκατομμύριο χμ. την ώρα, δηλαδή 10 εκατομμύρια φορές το όριο ταχύτητας στην Εθνική οδό και φορές ταχύτερα από το Διαστημικό Λεωφορείο. Μια δέσμη φωτός μπορεί να περιστραφεί επτά φορές γύρω από τη Γη σε ένα μόλις δευτερόλεπτο Γιατί το φως είναι αλλόκοτο; Υπάρχει κάτι παράξενο με το φως Φαντάσου ότι κυνηγάς ένα αυτοκίνητο που τρέχει με 30 χμ. την ώρα. Αν τρέχεις πίσω του με 29 χμ. την ώρα και μετρήσεις την ταχύτητά του, το αυτοκίνητο θα τρέχει ως προς εσένα με 1 χμ. την ώρα. Το παράξενο είναι ότι με το φως δεν ισχύει αυτό. Όσο γρήγορα και να τρέχεις κυνηγώντας το, εκείνο τρέχει πάντα ως προς εσένα ακριβώς με την ίδια ταχύτητα. Ακόμη και αν ο Σούπερμαν έτρεχε με χμ. την ώρα πίσω από μια φωτεινή δέσμη, το φως θα έτρεχε ως προς αυτόν με 1 δισεκατομμύριο χμ. την ώρα (και όχι με 1 χμ. την ώρα). Μα είναι δυνατόν; Ναι. Ο πρώτος που συνειδητοποίησε ότι το φως ταξιδεύει μ αυτό τον φαινομενικά αδύνατο τρόπο ήταν ο Αϊνστάιν. Υπολόγισε πως, αν το φως δε μεταβάλλει τη σχετική του ταχύτητα, ο χρόνος και ο χώρος συστέλλονται και διαστέλλονται για να το εξισορροπήσουν. Άρα, καθώς ο Σούπερμαν πλησιάζει την ταχύτητα του φωτός, το σώμα του μικραίνει και ο χρόνος διαστέλλεται. Αλβέρτος Αϊνστάιν ( ) Καλή προσπάθεια, φίλε, αλλά σπαταλάς το χρόνο σου. Δεν πιάνομαι Μπορεί να επιβραδυνθεί; Το φως φτάνει τη μέγιστη ταχύτητά του στον κενό χώρο του Διαστήματος. Αν υπάρχει κάποιο υλικό π.χ., αέρας, νερό ή γυαλί, επιβραδύνει. Η ξαφνική αλλαγή της ταχύτητας προκαλεί τη διάθλαση του φωτός: γι αυτό τα σώματα δείχνουν σπασμένα όταν μπαίνει τμήμα τους στο νερό. Αν δεν υπήρχε η διάθλαση, δε θα μπορούσαμε να φτιάξουμε τηλεσκόπια, κάμερες, μεγεθυντικούς φακούς ή γυαλιά μυωπίας. Όσο και να τρέχεις εσύ, το φως πάντα θα ταξιδεύει με ένα δισεκατομμύριο χιλιόμετρα την ώρα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια»

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» Ηλεκτρισμός TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ηλεκτρισμένα σώματα 1.1 Ποια είναι ; Σώματα (πλαστικό, γυαλί, ήλεκτρο) που έχουν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ. Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 1. Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο. 1.1 Γνωριμία με την ηλεκτρική δύναμη. 1. Σώματα, όπως ο πλαστικός χάρακας ή το ήλεκτρο, που αποκτούν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ Μοντέλο ατόμου m p m n =1,7x10-27 Kg m e =9,1x10-31 Kg Πυρήνας: πρωτόνια (p + ) και νετρόνια (n) Γύρω από τον πυρήνα νέφος ηλεκτρονίων (e -

Διαβάστε περισσότερα

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις.

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. F 2=2N F 1=6N F 3=3N F 4=5N (α) (β) F 5=4N F 6=1N F 7=3N (γ) Να σχεδιάσετε και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο μέρος αυτό της εργασίας παρουσιάζονται ο συχνότητες και τα ποσοστά στις απαντήσεις των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ)

ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΜΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ 1. Για το κωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα.

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1 Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. Α2. Για τον προσδιορισμό μιας δύναμης που ασκείται σε ένα σώμα απαιτείται να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Στατικός Ηλεκτρισμός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Στατικός Ηλεκτρισμός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Στατικός Ηλεκτρισμός Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική Γ Γυμνασίου http://users.sch.gr/vgargan g g Φυσική Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο 1: Στατικός Ηλεκτρισμός - http://vgargan.gr Τι είναι ο Στατικός Ηλεκτρισμός;

Διαβάστε περισσότερα

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014 minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/014 minimath.eu Περιεχόμενα Κινηση 3 Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση 4 Ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση 5 Δυναμικη 7 Οι νόμοι του Νεύτωνα 7 Τριβή 8 Ομαλη κυκλικη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου

Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου Ηλεκτρισμός: Το φορτίο στο εσωτερικό του ατόμου TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Πρώτη Φάση) Κυριακή, 15 Δεκεμβρίου, 2013 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες και πέντε (5) θέματα. 2) Να απαντήσετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Δύναµη Περιεχόµενα Κεφαλαίου 4 1 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Μάζα 2 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα 3 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Βάρος: Η Δύναµη της Βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 8)

ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 8) ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1 Β1. Στο σχολικό εργαστήριο μια μαθήτρια περιεργάζεται ένα ελατήριο και λέει σε συμμαθητή της: «Θα μπορούσαμε να βαθμολογήσουμε αυτό το ελατήριο και με τον τρόπο αυτό να κατασκευάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1 H θέση ενός κινητού που κινείται σε ένα επίπεδο, προσδιορίζεται κάθε στιγμή αν: Είναι γνωστές οι συντεταγμένες του κινητού (x,y) ως συναρτήσεις του χρόνου Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο.

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. 3.01. Έργο κατά την μετακίνηση φορτίου. Στις κορυφές Β και Γ ενόςισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ πλευράς α= 2cm, βρίσκονται ακλόνητα δύο σηµειακά ηλεκτρικά φορτία q 1 =2µC και q 2 αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 17 Μαίου, 2009 Ώρα: 10:00-12:30 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΛΤΕΙ

Κυριακή, 17 Μαίου, 2009 Ώρα: 10:00-12:30 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΛΤΕΙ ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαίου, 2009 Ώρα: 10:00-12:30 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΛΤΕΙ 1. α) Ζεύγος δυνάμεων Δράσης Αντίδρασης είναι η δύναμη που ασκεί ο μαθητής στο έδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΔΥΝΑΜΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο. ΘΕΜΑ 2 ο. Η δυναμική ενέργεια ανήκει στο σύστημα των δύο φορτίων και δίνεται από τη σχέση:

ΘΕΜΑ 1 ο. ΘΕΜΑ 2 ο. Η δυναμική ενέργεια ανήκει στο σύστημα των δύο φορτίων και δίνεται από τη σχέση: ΑΠΑΝΤΗΣΕΕΙΙΣ ΣΤΟ ΙΙΑΓΓΩΝΙΙΣΜΑ ΦΦΥΥΣΙΙΚΚΗΣ ΚΚΑΤΕΕΥΥΘΥΥΝΣΗΣ ΒΒ ΛΥΥΚΚΕΕΙΙΟΥΥ 1133 33 001111 ΘΕΜΑ 1 ο 1. β. γ 3. α 4. β 5. α ΘΕΜΑ ο 1. α. Σωστό Η δυναμική ενέργεια του συστήματος των δύο φορτίων δίνεται από

Διαβάστε περισσότερα

Στεφάνου Μ. 1 Φυσικός

Στεφάνου Μ. 1 Φυσικός 1 ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Α. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Βιομηχανική επανάσταση ατμομηχανές καύσιμα μηχανές απόδοση μιας μηχανής φως θερμότητα ηλεκτρισμός κ.τ.λ Οι δυνάμεις δεν επαρκούν πάντα στη μελέτη των αλληλεπιδράσεων Ανεπαρκείς

Διαβάστε περισσότερα

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση.

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. 12ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. Το όργανο μέτρησης του βάρους ενός σώματος είναι : α) το βαρόμετρο, β) η ζυγαριά, γ) το δυναμόμετρο, δ) ο αδρανειακός ζυγός.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ - ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Δυναμική ενέργεια δυο φορτίων Δυναμική ενέργεια τριών ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση

ΘΕΜΑ Α Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Δύο χορδές μιας κιθάρας Χ1, Χ2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο φύλλο απαντήσεών σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Γ Γυμνασίου 20 Απριλίου 2013 Θέμα 1 ο Στις ερωτήσεις A, B, Γ, Δ μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής απάντησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις υναµικής 3 η ενότητα: Κινητική σωµατιδίου: ενέργεια, ορµή, κρούση

Ασκήσεις υναµικής 3 η ενότητα: Κινητική σωµατιδίου: ενέργεια, ορµή, κρούση Ασκήσεις υναµικής 3 η ενότητα: Κινητική σωµατιδίου: ενέργεια, ορµή, κρούση 1. Mόλις τεθεί σε κίνηση µε σταθερή ταχύτητα, ο µάζας 1000 kg ανελκυστήρας Α ανεβαίνει µε ρυθµό έναν όροφο (3 m) το δευτερόλεπτο.

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙΙ ΦΟΡΤΙΙΟ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ZHTHMA Στις ερωτήσεις έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 05 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ B ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ COULOMB

ΘΕΜΑ B ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ COULOMB 1 ΘΕΜΑ B ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OULOMB 1. ΘΕΜΑ Β -1596 B.1 Διαθέτουμε έξι φορτισμένα, με ηλεκτρικό φορτίο, σώματα Α, Β, Γ, Δ, Ε και Ζ, μικρών διαστάσεων. Με βάση μια σειρά παρατηρήσεων, ένας μαθητής οδηγήθηκε στα εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. = 2r, τότε:

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. = 2r, τότε: ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Άσκηση 1. (Διατήρηση της στροφορμής) Η Γη στρέφεται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Το κοντινότερο σημείο στον Ήλιο ονομάζεται Περιήλιο (π) και το πιο απομακρυσμένο Αφήλιο (α).

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε μία από τις ερωτήσεις - που ακολουθούν: Η ενεργός ταχύτητα των μορίων ορισμένης ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Θέμα 1 ο ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Στα ερωτήματα 1 5 του πρώτου θέματος, να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα της απάντησης που θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΙΚΗ ΟΜΑΛΗ ΚΙΝΗΣΗ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΙΚΗ ΟΜΑΛΗ ΚΙΝΗΣΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΙΚΗ ΟΜΑΛΗ ΚΙΝΗΣΗ 1) Δυο τροχοί με ακτίνες ο πρώτος 100cm και ο δεύτερος 60cm περιστρέφονται ομαλά συνδεδεμένοι μεταξύ τους με ιμάντα. Αν η συχνότητα του πρώτου τροχού είναι 10Hz να βρεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10

ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10 ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10 1. Τρια αντικείµενα Α, Β και C µε µάζα m, 2m και 8m αντίστοιχα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο και στις θέσεις που φαίνονται στο σχήµα. Σε ποια θέση (x,y) πρέπει να τοποθετεί ένα τέταρτο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΗ ΚΙΝΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗ

ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΗ ΚΙΝΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Τι ονομάζουμε κίνηση ενός κινητού; 2. Τι ονομάζουμε τροχιά ενός κινητού; 3. Τι ονομάζουμε υλικό σημείο; 4. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ - Τα Καλύτερα Φροντιστήρια της Πόλης!

ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ - Τα Καλύτερα Φροντιστήρια της Πόλης! ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΜΑΡΤΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... /... / 01, ΤΜΗΜΑ :... ΒΑΘΜΟΣ:... ΘΕΜΑ 1 Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες.

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης Θέμα ο Στα θέματα 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. ) Στο σχήμα φαίνεται το στιγμιότυπο ενός τρέχοντος αρμονικού κύματος

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 2+ ( * ) Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 2+ ( * ) Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 2+ ( * ) Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Ένας σημαντικός χρόνος περιορισμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ CERN. Επιστημονική ομάδα ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΔΕΡΗΣ &ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ. 3ο Λύκειο Γαλατσίου 2011-2012

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ CERN. Επιστημονική ομάδα ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΔΕΡΗΣ &ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ. 3ο Λύκειο Γαλατσίου 2011-2012 ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ CERN Επιστημονική ομάδα ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΔΕΡΗΣ &ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ 3ο Λύκειο Γαλατσίου 2011-2012 Υπεύθυνοι καθηγητές Μαραγκουδάκης Επαμεινώνδας και Φαράκου Γεωργία ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ

ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ 94 ΦΕ1: ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Σίγουρα κάποια στιγμή έχεις νιώσει κι εσύ ένα μικρό «τίναγμα», καθώς βγάζεις ένα μάλλινο πουλόβερ ή καθώς ακουμπάς την πόρτα

Διαβάστε περισσότερα

4.1.α. Κρούσεις. Κρούσεις. 4.1.21. Ενέργεια Ταλάντωσης και Ελαστική κρούση. 4.1.22. Κρούση και τριβές. 4.1.23. Κεντρική ανελαστική κρούση

4.1.α. Κρούσεις. Κρούσεις. 4.1.21. Ενέργεια Ταλάντωσης και Ελαστική κρούση. 4.1.22. Κρούση και τριβές. 4.1.23. Κεντρική ανελαστική κρούση 4.1.α.. 4.1.21. Ενέργεια Ταλάντωσης και Ελαστική κρούση. Μια πλάκα µάζας Μ=4kg ηρεµεί στο πάνω άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου, σταθεράς k=250ν/m, το άλλο άκρο του οποίου στηρίζεται στο έδαφος. Εκτρέπουµε

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ÍÅÏ ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Α' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ÍÅÏ ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Α' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 o ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η ορµή ενός σώµατος

Διαβάστε περισσότερα

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 1 ο Κεφάλαιο

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 1 ο Κεφάλαιο φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας ο Κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. Η προέλευση της ονομασίας ηλεκτρισμός Τον 6 ο αιώνα π.χ. οι αρχαίοι Έλληνες ανακάλυψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΚΑΦΟΣ Η μορφή των ιστιοφόρων σκαφών όπως εξελίχθηκε από τα αρχαία ξύλινα εμπορικά και πολεμικά πλοία έως τα σύγχρονα αγωνιστικά επηρεάζονταν από τους ίδιους παράγοντες. Είναι συνάρτηση της χρήσης τους,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ γ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΘΟΥΝ ΤΑ ΕΞΙ ( 6 ) ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΝΕΑ ( 9 ) ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ, ΣΤΗΝ ΚΟΛΛΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. ΘΕΜΑ 1 (α) Όταν θέλετε να ανάψετε το φως στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου.

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. Ατοµικά πρότυπα Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. ατοµική θεωρία ηµόκριτου ατοµική θεωρία Dalton πρότυπο Rutherford πρότυπο Schrodinger ~450 π.χ ~1800 µ.χ 1904 µ.χ 1911 µ.χ 1913 µ.χ 1926 µ.χ Σε διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9η Ολυμπιάδα Φυσικής Γ Λυκείου (Β φάση) Κυριακή 9 Μαρτίου 01 Ώρα:.00-1.00 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Το δοκιμιο αποτελειται απο εννεα (9) σελιδες και επτα (7) θεματα.. Να απαντησετε σε ολα τα θεματα του δοκιμιου.. Μαζι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ο π υ π ρή ρ να ή ς να τ ο τ υ ο ατόµου

Ο Ο π υ π ρή ρ να ή ς να τ ο τ υ ο ατόµου Ο πυρήνας του ατόµου Το 1896 ο Henri Becquerel παρατήρησε ότι ένα ορυκτό που περιείχε ουράνιο εξέπεµπε αόρατη ακτινοβολία. Η ακτινοβολία αυτή ήταν εξαιρετικά διεισδυτική, διαπερνούσε το µαύρο χαρτί - περιτύλιγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τα δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΑΛΑΝΤΩΣΗ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΑΛΑΝΤΩΣΗ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1. Στο παρακάτω διάγραμμα απομάκρυνσης-χρόνου φαίνονται οι γραφικές παραστάσεις για δύο σώματα 1 και 2 τα οποία εκτελούν Α.Α.Τ. Να βρείτε τη σχέση που συνδέει τις μέγιστες επιταχύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ Φυσική Β Γυμνασίου Εισαγωγή Τα πάντα γύρω μας κινούνται. Στο διάστημα όλα τα ουράνια σώματα κινούνται. Στο μικρόκοσμο συμβαίνουν κινήσεις που δεν μπορούμε να τις αντιληφθούμε άμεσα.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα