Οφθαλμικές εκδηλώσεις στη ρευματοειδή αρθρίτιδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οφθαλμικές εκδηλώσεις στη ρευματοειδή αρθρίτιδα"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ Οφθαλμικές εκδηλώσεις στη ρευματοειδή αρθρίτιδα K. Γ. Χατζηχαραλάμπους, Σ. Καλαμπαλίκης, Α. Διάφας, Β. Καραμπατάκης Περίληψη Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι η πιο κοινή αυτοάνοση νόσος με κύρια εκδήλωση τη πολυαρθροπάθεια. Ως συστηματικό νόσημα, σε κάποιο ποσοστό προκαλεί οφθαλμικές εκδηλώσεις. Αυτές ποικίλουν σε βαρύτητα και είναι η ξηρά κερατοεπιπεφυκίτιδα, η επισκληρίτιδα, η σκληρίτιδα και η κερατίτιδα. 1 Η εμφάνισή τους όπως επίσης και η σοβαρότητά τους σχετίζεται με τη χρονιότητά της ΡΑ. Η θεραπεία συνίσταται στη χορήγηση στεροειδών, ΜΣΑΦ και κυτταροτοξικών φαρμάκων, ανάλογα με το νόσημα και την απάντηση του ασθενούς στη θεραπεία. Λέξεις κλειδιά: ρευματοειδής αρθρίτιδα, αυτοάνοσο, οφθαλμικές εκδηλώσεις, κερατοεπιπεφυκίτιδα, σκληρίτιδα, επισκληρίτιδα, κερατίτιδα, δοκιμασία Schirmer, οζίδια, κόκκινο μάτι, στεροειδή. Εργαστήριο Πειραματικής Οφθαλμολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Corresponding author: K.G. Chatzicharalampous Ρευματοειδής αρθρίτιδα Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι η πιο κοινή συστηματική αυτοάνοση ασθένεια, που επηρεάζει τις γυναίκες μέσης ηλικίας τρεις φορές πιο συχνά από ό, τι τους άνδρες, (ποσοστό 0,5% - 2 % του γενικού πληθυσμού). Είναι μία χρόνια φλεγμονώδης πολυσυστηματική νόσος που χαρακτηρίζεται από άσηπτη και προοδευτική υμενίτιδα στις αρθρώσεις. Το 80% των ασθενών είναι θετικοί στο ρευματοειδή παράγοντα, αλλά υπάρχει επίσης μια ομάδα αυτο-αντισωμάτων που ονομάζονται αντι-ccp (anticyclic citrullinated peptide antibodies) και έχουν σημασία για τη διάγνωση της νόσου συσχετιζόμενα με πιθανότερες εξωαρθρικές εκδηλώσεις και φτωχότερη πρόγνωση. 2,3 Η εμφάνιση της ασθένειας είναι συχνή στην 3η δεκαετία με οίδημα των αρθρώσεων, συνήθως στα χέρια. Τα συμπτώματα της νόσου είναι αμφοτερόπλευρη αρθρίτιδα των μικρών αρθρώσεων των χεριών, τυπικά των εγγύς φαλαγγοφαλαγγικών, που εξαπλώνεται στις άπω φαλαγγοφαλαγγικές αρθρώσεις. Η αστάθεια της άρθρωσης μπορεί να οδηγήσει σε υπεξάρθρηματα και παραμορφώσεις, όπως η ωλένια απόκλιση των μετακαρποφαλαγγικών αρθρώσεων (εικ.1). Λιγότερο συχνή είναι η συμμετοχή των κάτω άκρων, των ώμων, των αγκώνων, των ισχίων και της σπονδυλικής στήλης. 80

2 Οφθαλμικές εκδηλώσεις στη ρευματοειδή αρθρίτιδα Οφθαλμικές Εκδηλώσεις Εικόνα 1: ακτινογραφία χειρός με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Η συμμετοχή του δέρματος περιλαμβάνει υποδόρια οζίδια πάνω από τις προεξοχές των οστών και αγγειίτιδα, η οποία μπορεί να προκαλέσει έλκη. Οι επιπλοκές περιλαμβάνουν πνευμονικά οζίδια, πνευμονική ίνωση, πολυεστιακή νευροπάθεια, σηπτική αρθρίτιδα, δευτερογενή αμυλοείδωση, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, αναιμία, περικαρδίτιδα και γενική σπλαχνική ισχαιμία 3. Η πλειοψηφία των συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων δίνουν σημεία και συμπτώματα στον οφθαλμό και το ίδιο συμβαίνει με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Περίπου 25 % των ασθενών θα έχουν οφθαλμικές εκδηλώσεις όπως η σκληρίτιδα, η επισκληρίτιδα, η ξηρή κερατοεπιπεφυκίτιδα, η κερατίτιδα και λιγότερο συχνά, η χοριοειδίτιδα, η αγγειίτιδα αμφιβληστροειδούς, τα επισκλήρια οζίδια, οι αποκολλήσεις αμφιβληστροειδούς και το οίδημα της ωχράς κηλίδας. 1,2,4 H ξηρή κερατοεπιπεφυκίτιδα (σύνδρομο ξηρού οφθαλμού), είναι αποδεκτό ότι είναι το πιο κοινό οφθαλμικό σύμπτωμα της ΡA σε ποσοστό %. Προκαλείται από τη φλεγμονώδη κυτταρική διήθηση του δακρυϊκού αδένα από Τ και Β λεμφοκύττάρα, προκαλώντας με αυτόν τον τρόπο δευτερογενή ατροφία του αδένα, που είναι υπεύθυνη για τη μείωση των δακρύων. 2,5. Συχνά η ξηροφθαλμία συνυπάρχει με ξηροστομία στο δευτερογενές σύνδρομο του Sjogren. Άλλωστε το 25% των ασθενών με ΡΑ εμφανίζουν το εν λόγω σύνδρομο δευτερογενώς. 6 Γνωστή δοκιμασία για τη λειτουργία του δακρυϊκού αδένα είναι το Scirmer test. Τα συμπτώματα των ασθενών είναι συνεχής αίσθηση ξένου σώματος, αίσθηση καύσου του οφθαλμού, πόνος και θολή όραση. Επίσης παρατηρείται υπεραιμία του επιπεφυκότα (κόκκινο μάτι). Δεν είναι σπάνιο να υπάρχουν στα βλέφαρα βλεννώδεις εκκρίσεις. Η σοβαρή ξηρότητα του κερατοειδούς μπορεί να οδηγήσει σε κερατίτιδα και μείωση της όρασης. Τα σημεία της Ξηράς Κερατοεπιπεφυκίτιδας είναι δύο: μειωμένος κερατοειδικός μηνίσκος δακρύων και μη φυσιολογική δοκιμασία Schirmer. 3,4 Ο πρωταρχικός στόχος στη διαχείριση της ξηροφθαλμίας είναι η ανασύσταση ή η διατήρηση του δακρυικού film. Η θεραπεία περιλαμβάνει συνδυασμό πολλών παραγόντων. Οι ασθενείς θα πρέπει να αποφεύγουν το ξηρό περιβάλλον και την υπερέκθεση στις ακτίνες του ηλίου. Επιπλεόν θα πρέπει να φορούν γυαλιά ηλίου, να προτιμούν δωμάτια με υγραντήρα και να χρησιμοποιούν τεχνητά υποκατάστατα δακρύων. Στις σοβαρές περιπτώσεις υπάρχει πιθανότητα να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση (απόφραξη του δακρυϊκού σημείου αποχέτευσης ή και ταρσοραφή σε ακραίες περιπτώσεις), προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. 2 Επισκληρίτιδα στην ΡΑ επισυμβαίνει στο 4% -10% των ασθενών. Πρόκειται για φλεγμονή του επιφανειακού στρώματος του σκληρού χιτώνα και είναι γενικά αυτοπεριοριζόμενη. Υπάρχουν δύο μορφές επισκληρίτιδας: η απλή επισκληρίτιδα και η οζώδης επισκληρίτιδα, με παρουσία όζων στον επιπεφυκότα που είναι κινητοί πάνω από τον σκληρό. 5,7 Η απλή επισκληρίτιδα είναι η πιο συχνή σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Τα συμπτώματα έχουν ξαφνική έναρξη, με φωτοφοβία και άλγος αλλά χωρίς να υπάρχει θόλωση της όρασης. Επίσης, το ήπιο άλγος μπορεί να αντανακλά και σε παρειά - οφρύες - κροτάφους. Τα σημεία της επισκληρίτιδας περιλαμβάνουν ερυθρή εμφάνιση του οφθαλμού με διογκωμένα αγγεία (εικ. 2). Για τη δια- 81

3 Panoptis Volume 26 Issue 2 December 2014 φορική διάγνωση επισκληρίτιδας-σκληρίτιδας χρησιμοποιούμε φαινυλεφρίνη 2.5%. Η ενστάλαξη μίας ή δύο σταγόνων στον πάσχοντα οφθαλμό θα προκαλέσει τον αποχρωματισμό στα επισκληρικά αγγεία που διατείνονται στην επισκληρίτιδα, ενώ στη σκληρίτιδα παραμένουν τα βαθύτερα αγγεία σε διαστολή. 2,5. Επίσης, στην επισκληρίτιδα δεν υπάρχει ευαισθησία στην ψηλάφηση. Η επισκληρίτιδα είναι αυτοπεριοριζόμενη και μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε με θεραπεία τοπική ή με από του στόματος χορήγηση στεροειδών ή ΜΣΑΦ. Η αρχική αντιμετώπιση της επισκληρίτιδας επικεντρώνεται στην ανακούφιση από τη δυσφορία και τη διακοπή της εξέλιξης της νόσου. 2 Εικόνα 2: επισκληρίτιδα. Σκληρίτιδα Ο σκληρός χιτώνας αποτελείται κυρίως από μία εξωκυτταρική θεμέλια ουσία πλούσια σε κολλαγόνα, ελαστίνη και πρωτεογλυκάνες που μοιάζει με τα συστατικά των αρθρώσεων. Η ιστολογική εξέταση του σκληρού χιτώνα από δείγματα βιοψίας σε ασθενείς με σοβαρή σκληρίτιδα προσομοιάζει με βλάβες παρόμοιες που προκαλούνται από αγγειίτιδα, από αγγειακές αποφράξεις, ινώδη νέκρωση και αγγειακή διήθηση. 8 Τα κύρια φλεγμονώδη κύτταρα που ανιχνεύονται είναι τα μακροφάγα και τα Τ κύτταρα, 9 τα οποία είναι βασικοί παράγοντες της φλεγμονώδους διαδικασίας με την έκκριση διαφόρων κυτοκινών, καθώς επίσης των κολλαγενασών, οι οποίες θα μπορούσε να είναι υπεύθυνες για τη διάσπαση του κολλαγόνου σε συνδυασμό με την ανισορροπία των μεταλλοπρωτεϊνασών της θεμέλιας ουσίας (ΜΜΡ) και τους αναστολείς των MMPs. 10 Η σκληρίτιδα, συνήθως πρόσθια στη ΡΑ, παρατηρείται με το ίδιο ποσοστό όπως και η επισκληρίτιδα, δηλαδή 4 % -10 %. Η ΡA είναι η πιο κοινή συστηματική αιτία σκληρίτιδας. 2,3 Είναι πιο επιθετική οντότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από έντονα επώδυνη φλεγμονή του σκληρού χιτώνα. Ασθενείς με μη νεκρωτική σκληρίτιδα έχουν συνήθως ήπια αρθροπάθεια ενώ η νεκρωτική σκληρίτιδα τείνει να επηρεάζει ασθενείς με σοβαρή μακροχρόνια ρευματοειδή ασθένεια με εξωαρθρικές εκδηλώσεις και κυρίως με ρευματοειδή οζίδια. H ηλικία της έξαρσης είναι μεγαλύτερη για τη νεκρωτική, περίπου στα 60 χρόνια και είναι αμφοτερόπλευρη σε ποσοστό 60%. 11 Και στη μη νεκρωτική σκληρίτιδα, μπορούν να φανούν περιοχές του σκληρού χιτώνα χωρίς αγγεία ή νέκρωση, που περιβάλλονται από οίδημα. Η νεκρωτική σκληρίτιδα με φλεγμονή είναι η πιο καταστροφική. 2,12 Οι επιπλοκές της είναι διάτρηση, σταφύλωμα και λέπτυνση του σκληρού. Νεκρωτική σκληρίτιδα χωρίς φλεγμονή είναι σημείο μακρόχρονης ΡΑ. Στον αγγειοαποφρακτικό τύπο πρόσθιας νεκρωτικής σκληρίτιδας εμφανίζονται μεμονωμένα τμήματα σκληρικού οιδήματος χωρίς διάτρηση του επισκληρικού τμήματος και του επιπεφυκότα. Τα τμήματα αυτά συγχωνεύονται, και εάν δεν ελεγχθούν γρήγορα θα προχωρήσουν σε σταδιακή νέκρωση του σκληρού χιτώνα. 11 Η σκληρίτιδα μπορεί να έχει παρόμοια συμπτώματα με την επισκληρίτιδα αλλά η σκληρίτιδα έχει πιο σταδιακή έναρξη με βύθιο, ενοχλητικό άλγος που μπορεί να αντανακλά στη παρειά, τους όφρυες και τους κροτάφους, που γίνεται σοβαρό και επίμονο και ανθίσταται στα αναλγητικά. 11 Όσον αφορά τα συμπτώματα, μπορεί να προκαλεί μείωση της οπτικής οξύτητας και περισσότερο άλγος από ό, τι στην επισκληρίτιδα όπως επίσης, και ευαισθησία στην ψηλάφηση (εικ.3). 7,12,13 Εικόνα 3: σκληρίτιδα 82

4 Οφθαλμικές εκδηλώσεις στη ρευματοειδή αρθρίτιδα Ζητώντας από τον ασθενή να κοιτάξει κάτω με τα βλέφαρα κλειστά και ανασηκώνοντας το βλέφαρο απαλά, ο ασθενής με τη σκληρίτιδα θα παραπονεθεί για πόνο, ενώ ο ασθενής με την επισκληρίτιδα όχι. Αν δεν αντιμετωπιστεί κατάλληλα, ειδικά στα πρώτα στάδια της, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα μέχρι και σε απώλεια του οφθαλμού. 8 Η σημασία της σωστής διαφορικής διαγνώσης μεταξύ σκληρίτιδας και επισκληρίτιδας έχει σημασία στις εν δυμάμει οφθαλμικές και συστημικές επιπλοκές που σχετίζονται με τη σκληρίτιδα. Η θεραπεία είναι φυσικά πιο επίμονη, εξειδικευμένη και παρατεταμένη στη σκληρίτιδα από ότι στην επισκληρίτιδα. 2 Αρχικά χρησιμοποιούμε τοπικά στεροειδή και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα σε τοπική και συστηματική χορήγηση. Επειδή υπάρχει μεγάλη διακύμανση στην ανταπόκριση κάθε ατόμου στα ΜΣΑΦ, είναι συχνά απαραίτητο να δοκιμάσουμε μια σειρά από διαφορετικά φάρμακα πριν βρεθεί ένα που να παρέχει επαρκή ανακούφιση των συμπτωμάτων. Επίσης οι περιοφθαλμικές ενέσεις στεροειδών αναφέρονται στη βιβλιογραφία αν και υπάρχουν αντιρρήσεις για τη χορήγησή τους. Στεροειδή μεσω της συστηματικής οδού χρησιμοποιούνται όταν τα ΜΣΑΦ δεν είναι κατάλληλα ή είναι αναποτελεσματικά. Οι κυτταροτοξικοί παράγοντες (κυκλοφωσφαμίδη, αζαθειοπρίνη, μεθοτρεξάτη, μυκοφαινολάτη μοφετίλ) είναι συνήθως απαραίτητοι όταν η δραστηριότητα της νόσου δεν είναι πλήρως ελεγχόμενη με τα στεροειδή, ή για τη μείωση της δόσης των στεροειδών σε ασθενείς που χρειάζονται μακροχρόνια θεραπεία. Οι ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες, όπως η κυκλοσπορίνη και το τακρόλιμους είναι λιγότερο χρήσιμα ως μακροχρόνια θεραπεία. Ειδικά αντισώματα, όπως η ινφλιξιμάμπη και η ριτουξιμάμπη δείχνουν υποσχόμενα. Η ινφλιξιμάμπη ως ανταγωνιστής του TNF παράγοντα νέκρωσης και η ριτουξιμάμπη ως μονοκλωνικό αντί-cd20 αντίσωμα των Β λεμφοκυττάρων, που αμφότερα διαδραματίζουν ρόλο στη δημιουργία φλεγμονής. 11,14 Η διατιτραίνουσα σκληρομαλακία είναι τύπος νεκρωτικής σκληρίτιδας χωρίς φλεγμονή, που τυπικά μπορεί να εμφανισθεί σε ηλικιωμένες γυναίκες με ΡΑ μακράς πορείας. Η χρήση του όρου διατιτραίνουσα είναι παράδοξη αφού η διάτρηση του βολβού είναι εξαιρετικά απίθανη και η ακεραιότητα του βολβού παραμένει με ένα λεπτό αλλά ακέραιο στρώμα ινώδους ιστού. Σχηματίζει στην αρχή νεκρωτικές σκληρικές πλάκες κοντά στο σκληροκερατοειδικό όριο χωρίς αγγειακή συμφόρηση, που αργότερα συνενώνονται και διευρύνονται. Έχει πολύ αργή εξέλιξη με σκληρική λέπτυνση και αποκάλυψη του υποκείμενου χοριοειδούς. Η θεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική στα αρχικά στάδια, αλλά συνήθως όταν παρουσιάζονται οι ασθενείς, καμμία θεραπεία δεν είναι αποτελεσματική. Η αντιμετώπιση της διάτρησης είναι πολύ δύσκολη, αλλά πρέπει να επιχειρηθεί, διαφορετικά ακολουθεί η φθίση του βολβού. Η κερατίτιδα είναι μια άλλη πολύ σημαντική πτυχή των οφθαλμικών εκδηλώσεων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Πιο συχνά συνδέεται με την ξηρά κερατοεπιπεφυκίτιδα ή με τη πρόσθια σκληρίτιδα. 2,3 Η κερατίτιδα χαρακτηρίζεται από άλγος με φωτοφοβία, αίσθηση ξένου σώματος, κόκκινα μάτια, δακρύρροια και μειωμένη όραση. Προκαλείται από διήθηση φλεγμονωδών κυττάρων, με κερατοειδική θόλωση και νεοαγγείωση και μπορεί να οδηγήσει σε έλκος ή ακόμη και σε τήξη του κερατοειδούς. Η κερατίτιδα που συνδέεται με σκληρίτιδα μπορεί να είναι οξεία ή σκληρυντική. 2 Η περιφερική ελκώδης κερατίτιδα (PUK) είναι φλεγμονή του κερατοειδούς που αναπτύσσεται ως επέκταση της φλεγμονής του σκληρού χιτώνα στον περιφερικό κερατοειδή και μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία κερατόλυση (τήξη, διάτρηση) και μείωση της οπτικής οξύτητας (εικ. 4). Η χυμική και η κυτταρική ανοσία φαίνεται ότι εμπλέκονται στη φλεγμονώδη διεργασία. Είναι πιθανό ότι η απόκριση των Τ-κυττάρων, αυξάνοντας την παραγωγή των βοηθητικών Τ κυττάρων ενεργοποίεί τα Β κύττάρα και οδηγεί σε παραγωγή αντισωμάτων και σχηματισμό ανοσοσυμπλόκων που στη συνέχεια αποτίθενται στην περιφέρεια του κερατοειδούς Υποδηλώνει συστηματική αγγειίτιδα σε περισσότερο από το 50 % των περιπτώσεων. 15 Σχετίζεται με ένα υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. Είναι σημαντική η έγκαιρη και επιθετική θεραπεία. Η PUK, ως κλινική οντότητα, έχει τη μεγαλύτερη συστηματική συσχέτιση με τη ΡΑ. Είναι αμφοτερόπλευρη στο 30%. και τείνει να επηρεάζει τους ασθενείς σε προχωρημένα στάδια της νόσου. Η κλινική εκδήλωση της PUK ποικίλει, μπορεί να παρουσιαστεί μετά από ενδοφθάλμια χειρουργική επέμβαση ή να προκύψει de novo, και τυπικά οι ασθενείς αρχικά περιγράφουν μια μη-ειδική αίσθηση ξένου σώματος με πόνο, έφυγρο οφθαλμό και μειωμένη οπτική οξύτητα. Τα γεγονότα που προκαλούν την έναρξη και την εξέλιξη του PUK είναι αβέβαια. Έχει πιθανολογηθεί ανώμαλη απόκριση, με τη διαμεσολάβηση κυττάρων, σε επιθηλιακή βλάβη του κερατοειδούς. Πρόκειται για αντίδραση υπερευαισθησίας σε εξωγενή αντιγόνα. Ο περιφερικός κερατοειδής έχει μορφολογικά και ανοσολογικά χαρακτηριστικά που προδιαθέτουν ανοσολογική φλεγμονή. Σε αντίθεση με τον ανάγγειο κεντρικό κερατοειδή, ο περιφερικός εφοδιάζεται με θρεπτικά συστατικά από τα τριχοειδή, τα οποία καλύπτουν 0.5 mm του περιφερικού κερατοειδή. Η αγγειακή αρχιτεκτονική του σκληροκερατοειδούς ορίου είναι κατάλληλη για συσσώρευση IgM, συμπλη- 83

5 Panoptis Volume 26 Issue 2 December 2014 ρώματος C1, και άλλων υψηλού μοριακού βάρους μορίων και ανοσοσυμπλεγμάτων στο σκληροκερατοειδές όριο. Η εναπόθεση ανοσοσυμπλεγμάτων ενεργοποιεί την κλασική οδό του συμπληρώματος, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε χημειοταξία των φλεγμονωδών κυττάρων, συγκεκριμένα, των ουδετερόφιλων και μακροφάγων. Αυτά τα κύτταρα μπορούν να απελευθερώσουν κολλαγενάσες και άλλες πρωτεάσες που καταστρέφουν το στρώμα του κερατοειδούς. Επιπλέον, η απελευθέρωση των προφλεγμονωδών κυτοκινών, όπως η ιντερλευκίνη-1 από τα φλεγμονώδη κύτταρα προκαλεί στρωματικά κερατοκύτταρα να παράγουν μεταλλοπρωτεϊνάσες, οι οποίες μπορεί να επιταχύνουν την καταστροφική διαδικασία. 16 Σε κερατοειδείς που επηρεάζονται από PUK, έχει περιγραφεί τοπική ανισορροπία των επιπέδων μίας συγκεκριμένης κολλαγενάσης (ΜΜΡ-1) και του αναστολέα της (ΤΙΜΡ-1), και έχει προταθεί ότι αυτή η ανισορροπία είναι υπεύθυνη για την ταχεία κερατόλυση η οποία είναι το σήμα κατατεθέν της PUK. 17 με υποκείμενη συστηματική αγγειίτιδα, την ανταπόκριση στη θεραπεία, καθώς και από το εάν επισυμβεί μόλυνση δευτερογενώς. 1 Πρέπει να δώσουμε προσοχή όταν θα συνταγογραφούμε τα στεροειδή τοπικά για να αποτρέψουμε τη περαιτέρω λέπτυνση του κερατοειδούς. 1,2 Οι ασθενείς με ΡΑ μπορούν επίσης να αναπτύξουν τους ακόλουθους τύπους μη ελκωτικής κερατίτιδας: 8 1. Περιφερική στρωματική λέπτυνση. Χαρακτηρίζεται από σταδιακή απορρόφηση του περιφερικού στρώματος αφήνοντας το επιθήλιο άθικτο. Διάτρηση μπορεί να συμβεί σε προχωρημένες περιπτώσεις. 2. Σκληρυντική κερατίτιδα. Χαρακτηρίζεται από σταδιακή πάχυνση και θόλωση του στρώματος του κερατοειδούς δίπλα σε θέση σκληρίτιδας. 3. Οξεία κεντρική τήξη του κερατοειδούς. Μπορεί να συμβεί σε συνδυασμό με φλεγμονή ή σοβαρή ξηροφθαλμία. Η ραγοειδίτιδα είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει πολλές μορφές ενδοφθάλμιας φλεγμονής που περιλαμβάνουν το ραγοειδή χιτώνα και τις παρακείμενες οφθαλμικές δομές και μπορεί να εμφανισθεί στη ρευματοειδή αρθρίτιδα (εικ.5). Επίσης μπορεί να εμφανιστεί δευτεροπαθώς ενδοφθάλμια φλεγμονή του οπίσθιου τμήματος και αγγειίτιδα, λόγω σκληρίτιδας. 6 Τα σημεία της πρόσθιας ραγοειδίτιδας είναι μειωμένη οπτική οξύτητα, φλεγμονώδης διηθήση του πρόσθιου θαλάμου, συνέχειες και μύση. 5 Την αντιμετωπίζουμε με κυκλοπληγικά, τοπικά στεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. 18 Εικόνα 4: PUK (περιφερική ελκώδης κερατίτιδα) Χωρίς θεραπεία η νόσος δεν είναι αυτο-περιοριζόμενη. Η θεραπεία περιλαμβάνει κυτταροτοξικά, ΜΣΑΦ, και τοπικά/από το στόμα /IV κορτικοστεροειδή. 1,13 Η Συστηματική χορήγηση των κορτικοστεροϊδών χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της οξείας φάσης και κυτταροτοξικά (κυκλοφωσφαμίδη,μεθοτρεξάτη,αζαθειοπρίνη) για τη μακροχρόνια αντιμετώπιση. Σε περιπτώσεις διάτρησης από PUK προβλέπεται εφαρμογή ιστικής κόλλας κερατοειδούς ή επιθέματος αμνιακής μεμβράνης ή ακόμα κερατοπλαστικής. Η συστηματική χορήγηση κυκλοσπορίνης, ως ανοσοκατασταλτικό, όταν η ΡΑ βρίσκεται σε προχωρημένα στάδια γίνεται σε συνεργασία με το ρευματολόγο. Η χορήγηση κυκλοσπορίνης τοπικά μπορεί επίσης να έχει ένα ρόλο, αν και συχνά προκαλεί τοπική τοξικότητα στον κερατοειδή χιτώνα. Η απόφαση όσον αφορά τη διάρκεια της θεραπείας εξαρτάται από το αν συνδέεται Εικόνα 5: πρόσθια ραγοειδίτιδα Η οπίσθια σκληρίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από εξιδρωματική αποκόλληση, οίδημα θηλής και συνοδά στοιχεία φλεγμονής του κόγχου (πρόπτωση, μυοσίτιδα, περιορισμό οφθ. Κινησεων). 6 Αναφέρονται και άλλες οφθαλμικές εκδηλώσεις που δεν είναι τόσο συχνές όπως οίδημα της ωχράς κηλίδας και αγγειίτιδα του αμφιβληστροειδούς. 2,3,18 84

6 Οφθαλμικές εκδηλώσεις στη ρευματοειδή αρθρίτιδα OcUlar manifestations in rheumatoid arthritis K.G. Chatzicharalampous, S. Kalampalikis, Α. Diafas, V. Karampatakis Laboratory of Experimental Ophthalmology, Aristotle University of Thessaloniki. abstract Rheumatoid arthritis is the most common autoimmune disease. Ocular manifestations vary and are mainly keratoconjunctivitis sicca, episcleritis, scleritis and keratitis. Their appearance as well as their severity are related to the chronicity of RA. The treatment consists of steroids, NSAIDs and cytotoxic drugs, depending on manifestation and patient s response to treatment. Key words: rheumatoid arthritis, autoimmune, ocular manifestations, sicca, scleritis, episcleritis, keratitis, Schirmer s test, nodules, red eye, steroids. Βιβλιογραφία 1. Squirrell DM, Winfield J, Amos RS. Peripheral ulcerative keratitis corneal melt and rheumatoid arthritis:a case series. Rheumatology 1999; 38: Patel SJ, Lundy DC. Ocular manifestations of autoimmune disease. American Family Physician 2002; 66(6), cover article. 3. Fuerst DJ, Tanzer DJ, Smith RE. Rheumatoid diseases. Int Ophthalmol Clin 1998; 38: Shizato M, Yamamoto J, Hirata CE, Goldberg CA, Yoshinari NH, Bonfa E. Eye disease in a patient with rheumatoid arthritis. Vogt-Koyanagi-Harada syndrome and rheumatoid arthritis, accepted Benitez JM del Castillo, Diaz-Valle D, Pato E, Lopez C Abad, Alejandre N. Articular diseases and uveitis. An Sist Sanit Navar 2008; 31, Supl Νικόλαος Τρ. Στάγκος. Κλινική Οφθαλμολογία 2002; 16: , Harper SL, Foster CS. The ocular manifestations of rheumatoid disease. Int Ophthalmol Clin 1998; 38: Fong LP, Sainz de la Maza M, Rice BA, Kupferman AE, Foster CS. Immunopathology of scleritis. Ophthalmology 1991; 98: Bernauer W, Watson PG, Daicker B, Lightman S. Cells perpetuating the inflammatory response in scleritis. Br J Ophthalmol 1994; 78: Di Girolamo N, Lloyd A, McCluskey P, Filipic M, Wakefield D. Increased expression of matrix metalloproteinases in vivo in scleritis tissue and in vitro in cultured human scleral fibroblasts. Am J Pathol 1997; 150: Jack J. Kanski, Brad Bowling. Clinical Ophtalmology a systematic approach McGavin DD, Williamson J, Forrester JV, Foulds WS, Buchanan WW, Dick WC. Episcleritis and scleritis. A study of their clinical manifestations and association with rheumatoid arthritis. Br J Ophthalmol 1976; 60: Galor A, Thome JE. Scleritis and Peripheral Ulcerative Keratitis. Rheum Dis Clin North Am 2007; 33(4): Morarji J. Combined infliximab and rituximab in necrotising scleritis. Case Report Ophthalmol 2012; 3(3): Sule A, Balakrishnan C, Gaitonde S, Mittal G, Pathan E, Gokhale NS, Joshi VR. Rheumatoid corneal melt. Rheumatology 2002; 41: Ayse Yagci Update on peripheral ulcerative keratitis Clin Ophthalmol 2012; 6: Silva BL, Cardozo JB, Marback P, Machado FC, Galvão V, Santiago MB. Peripheral ulcerative keratitis: a serious complication of rheumatoid arthritis. Rheumatol Int 2010; 30(9): Lowder CY, Char DH. Uveitis-A review. West J Med 1984; 140:

Φλεγμονώδης νόσος εντέρου κι οφθαλμός

Φλεγμονώδης νόσος εντέρου κι οφθαλμός Φλεγμονώδης νόσος εντέρου κι οφθαλμός Ανδρέας Κατσάνος Επίκ. Καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Σύγκρουση συμφερόντων Καμία σύγκρουση συμφερόντων με χορηγούς του συνεδρίου Σχέση ΙΦΝΕ και οφθαλμού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Τι είναι το γλαύκωμα; Το γλαύκωμα περιλαμβάνει μια ομάδα παθήσεων που βλάπτουν το οπτικό νεύρο, προκαλώντας διαταραχές όρασης, οι οποίες, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορούν να εξελιχθούν και να επιφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης

Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης Ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης Δ. Μήτσης 1, Θ. Χατζημπαλής 2, Β. Καραμπατάκης 2 Οι ερωτήσεις αυτοαξιολόγησης αποτελούν εδώ και πολύ καιρό μία μόνιμη στήλη του περιοδικού, που έχει σαν σκοπό να δώσει στους οφθαλμιάτρους

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Διευθυντές : Καθ. Σταύρος Α. Δημητράκος Καθ. Παναγιώτης Οικονομίδης Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Δεξιότητες 28-33 Κεφάλαιο ΙV i. Επιπεφυκίτιδες ii. Όγκοι επιπεφυκότα iii. Δ/Δ κριτήρια Ηλ.

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις του επιπεφυκότα, του κερατοειδή και του σκληρού. Π. Οικονομίδης Καθηγητής ΑΠΘ Θ. Γιαννόπουλος Ειδικευόμενος Οφθαλμίατρος

Παθήσεις του επιπεφυκότα, του κερατοειδή και του σκληρού. Π. Οικονομίδης Καθηγητής ΑΠΘ Θ. Γιαννόπουλος Ειδικευόμενος Οφθαλμίατρος Παθήσεις του επιπεφυκότα, του κερατοειδή και του σκληρού Π. Οικονομίδης Καθηγητής ΑΠΘ Θ. Γιαννόπουλος Ειδικευόμενος Οφθαλμίατρος Επιπεφυκότας Λεπτός βλεννογόνος χιτώνας που καλύπτει την οπίσθια επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ/ντής Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 11 Θεωρητικές Δεξιότητες Πόνος Διαταραχές οπτικής λειτουργίας 9. Επιφανειακός Πόνος 10. Ασθενωπία Διόφθαλμή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

μεταμόσχευση κερατοειδή

μεταμόσχευση κερατοειδή μεταμόσχευση κερατοειδή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο κερατοειδής; Τι ακριβώς είναι η μεταμόσχευση κερατοειδή (κερατοπλαστική) και πότε πραγματοποιείται;

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Α. Γ. Τζιούφας Αναπλ. Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο σύνδρομο Sjogren ή αυτοάνοση επιθηλιΐτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ραγοειδίτιδα IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

ραγοειδίτιδα  IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ραγοειδίτιδα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο ραγοειδής χιτώνας; Αν σκεφτούμε το μάτι σαν μια σφαιρική κατασκευή που εσωτερικά περιέχει υγρό και εξωτερικά καλύπτεται

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Το σύνδρομο Blau Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BLAU / ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΑΡΚΟΕΙΔΩΣΗ 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Blau είναι ένα γενετικό νόσημα που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

Kαταρράκτης. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Kαταρράκτης. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Kαταρράκτης www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο καταρράκτης; Ο καταρράκτης είναι η σταδιακή θόλωση του κρυσταλλοειδούς φυσικού φακού του ματιού που βρίσκεται πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Οφθαλμός Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΟΦΘΑΛΜΟΣ ΧΙΤΩΝΕΣ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥ ΒΟΛΒΟΥ 1. Σκληρός: εξωτερικός ινοκολλαγονώδης χιτώνας 2. Ραγοειδήςήμέσοςήαγγειώδης:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας

Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας Μ. Νισκοπούλου, phd Εξειδ. σε Παθήσεις Ωχράς, Moorfields Eye Hospital, Λονδίνο νο Επιδημιολογικά στοιχεία Ηλικιακής Εκφύλισης Ωχράς Κηλίδας (ΗΕΩ) Επηρεάζεται η ΗΕΩ από την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ)

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΝΙΑ 2.1 Υπάρχουν διαφορετικές μορφές της νόσου; Υπάρχουν αρκετές μορφές ΝΙΑ. Κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος διαγνωστικών αλγόριθμων Ευχαριστίες Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε αυτό το βιβλίο

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος διαγνωστικών αλγόριθμων Ευχαριστίες Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε αυτό το βιβλίο ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ v ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατάλογος διαγνωστικών αλγόριθμων Ευχαριστίες Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε αυτό το βιβλίο Εσώφυλλο vi vii ix 1. Αποφεύγοντας τα λάθη με τις παθήσεις των οφθαλμών 1 2. Πώς να

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα Συχνότητα παρουσίας αυτοαντισωμάτων 1. Έχει σχέση με το ίδιο το φάρμακο 2. Την οδό χορήγησης 3. Την συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα

Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα Τι είναι η ξηροφθαλμία Η ξηροφθαλμία είναι η πάθηση του οφθαλμού όπου παράγονται λιγότερα δάκρυα από αυτά που χρειάζεται το μάτι για να διατηρηθεί σε μια υγρή κατάσταση.τα δάκρυα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία

Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Διευθυντής : Καθ. Σ. Α. Δημητράκος Στοιχειώδεις Δεξιότητες στην Οφθαλμολογία Δεξιότητες 20-27 i. Βλέφαρα Κεφάλαιο ΙΙΙ ii. Κόγχος iii. Δακρυική συσκευή ΕΚΔΟΧΗ 7/1.10.1 1 8 Θεωρητικές Δεξιότητες (ΘΔ) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ Ορισμός? Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία συστηματική φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει πολλές αρθρώσεις του σώματος. Η φλεγμονώδης διεργασία προσβάλλει καταρχήν την «επένδυση»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Δημήτριος Βασιλόπουλος B Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο ΓΝΑ Μυοσκελετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άλλοτε αµφιβληστροειδίτιδα άλλοτε χοριοειδίτιδα

Άλλοτε αµφιβληστροειδίτιδα άλλοτε χοριοειδίτιδα Σαρκοείδωση Άλλοτε αµφιβληστροειδίτιδα άλλοτε χοριοειδίτιδα Σύφιλη Λέµφωµα Αριθµός εστιών Εστιακή Τοξοπλάσµωση Ρετινοβλάστωµα Κυστικέρκωση Πολυεστιακή ARN Φυµατίωση Μύκητες Σ. λευκών κηλίδων Birdshot VKH

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΑ Λαϊκό Σακχαρώδης διαβήτης και έλκη κάτω άκρων 25% των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΣΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΟΠΑΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΥΣΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΟΠΑΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΟΠΑΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Καρβέλα Ιλίνκα Ε ιµελήτρια Α Οφθαλµολογικής κλινικής Νοσοκοµείου Ο Άγιος Σάββας Εκ αιδευτικό Μάθηµα Ειδικευοµένων 19 Οκτωβρίου 2010 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΣΕΛ Συστηματική αυτοανοσοποιητική νόσος Προσβολή πολλών οργάνων Νεφρός Δέρμα, αρθρώσεις, ορώδεις μεμβράνες,

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ

Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ TRAPS

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Οι επιπλοκές του διαβήτη στον άκρο πόδα αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες: νοσηρότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Äõóôñïößåò Êåñáôïåéäïýò Ôïðïãñáößá Êåñáôïåéäïýò. ÅñðçôéêÝò Êåñáôßôéäåò ÁõôïÜíïóá ÍïóÞìáôá Êåñáôïåéäïýò

Äõóôñïößåò Êåñáôïåéäïýò Ôïðïãñáößá Êåñáôïåéäïýò. ÅñðçôéêÝò Êåñáôßôéäåò ÁõôïÜíïóá ÍïóÞìáôá Êåñáôïåéäïýò 1 6. 0 0-1 8. 0 0 2 ÌÁÑÔÉÏÕ 2010 9 ÌÁÑÔÉÏÕ 2010 Äõóôñïößåò Êåñáôïåéäïýò Ôïðïãñáößá Êåñáôïåéäïýò ÂáêôçñéáêÝò - ÌõêçôéáóéêÝò - ÐáñáóéôéêÝò Êåñáôßôéäåò Ì. ÐÁÐÁÈÁÍÁÓÉÏÕ ÁÍ. ÁÑÙÍÇÓ Ä. ÌÉËÔÓÁÊÁÊÇÓ 16 ÌÁÑÔÉÏÕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΟΠΥΡΙΝΗ (CAPS)

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΟΠΥΡΙΝΗ (CAPS) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΟΠΥΡΙΝΗ (CAPS) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ CAPS 1.1 Τι είναι; Τα σχετιζόμενα με την κρυοπυρίνη περιοδικά σύνδρομα

Διαβάστε περισσότερα

οίδημα της ωχράς κηλίδας που οφείλεται σε απόφραξη των φλεβών πίσω από τον αμφιβληστροειδή

οίδημα της ωχράς κηλίδας που οφείλεται σε απόφραξη των φλεβών πίσω από τον αμφιβληστροειδή EMA/491771/2014 EMEA/H/C/000715 Περίληψη EPAR για το κοινό ρανιβιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙ ΑΣ & ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟEI ΟΠΑΘΕΙΑΣ. ιαβήτης & Οφθαλμός

ΤΜΗΜΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙ ΑΣ & ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟEI ΟΠΑΘΕΙΑΣ. ιαβήτης & Οφθαλμός ΤΜΗΜΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙ ΑΣ & ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟEI ΟΠΑΘΕΙΑΣ ιαβήτης & Οφθαλμός Σακχαρώδης ιαβήτης & Όραση Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μία από τις κύριες αιτίες τύφλωσης στις ανεπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομο Papa Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PAPA 1.1 Τι είναι; Ο ακρωνύμιο PAPA προέρχεται από τις λέξεις Pyogenic Arthritis, Pyoderma gangrenosum and Acne

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα "

ΘΕΜΑ: ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ( ΙΔΡΥΜΑΤΑ ) ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα " ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Ποιοί είναι οι τύποι της αγγειίτιδας? Πως γίνεται η κατάταξη

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυτταροτοξικά Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως γίνεται η διάγνωση; Οι γιατροί

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Bιτρεκτομή. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Bιτρεκτομή. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Bιτρεκτομή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι η βιτρεκτομή (υαλοειδεκτομή); Βιτρεκτομή είναι ο τύπος της χειρουργικής επέμβασης κατά την οποία αφαιρείται το υαλοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Κερατόκωνος. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Κερατόκωνος. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Κερατόκωνος www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι o κερατόκωνος; Ο κερατόκωνος είναι μια οφθαλμική απρόβλεπτη και ποικιλόμορφη κατάσταση στην οποία η φυσιολογική δομή

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρια η έγκαιρη θεραπεία στο γλαύκωµα

Σωτήρια η έγκαιρη θεραπεία στο γλαύκωµα Σωτήρια η έγκαιρη θεραπεία στο γλαύκωµα Το γλαύκωµα είναι µια οµάδα οφθαλµικών ασθενειών που προξενουν προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο, στο σηµείο όπου εκείνο αφήνει το µάτι για να µεταφέρει τις οπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

οίδημα της ωχράς κηλίδας που οφείλεται σε απόφραξη των φλεβών πίσω από τον αμφιβληστροειδή.

οίδημα της ωχράς κηλίδας που οφείλεται σε απόφραξη των φλεβών πίσω από τον αμφιβληστροειδή. EMA/704742/2016 EMEA/H/C/000715 Περίληψη EPAR για το κοινό ρανιβιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος.

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος. EMA/467814/2016 EMEA/H/C/001109 Περίληψη EPAR για το κοινό κανακινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιωαννίδης Γεώργιος MD

Πρότυπο ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιωαννίδης Γεώργιος MD Femtosecond Laser και CCL Δύο χρόνια εμπειρία Μ. Μπαλίδης, Γ. Ιωαννίδης Διασύνδεση κολλαγόνου στον κερατόκωνο Κλασική μέθοδος διασύνδεσης κολλαγόνου Ενστάλαξη αλκαϊνης Απόξεση επιθηλίου (5-9mm) Ενστάλαξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Τι είναι οι σύνδεσμοι και ο επιχείλιος χόνδρος στον ώμο; Η γληνοβραχιόνια άρθρωση του ώμου είναι μία σφαιροειδής ενάρθρωση που σχηματίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ Σε ποιούς ασθενείς µε τι µακροχρόνια αποτελέσµατα. Νικ. Λάγιος Χειρ. Ορθοπαιδικός Διευθυντής Α Ορθοπαιδικής Κλινικής Ι ΙΑΣΩ GENERAL ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο γλαύκωμα:ορολογία Γλαύκωμα: Ομάδα ασθενειών με κοινό χαρακτηριστικό την οπτική νευροπάθεια που σχετίζεται με απώλεια της όρασης, όπου

1. Εισαγωγή στο γλαύκωμα:ορολογία Γλαύκωμα: Ομάδα ασθενειών με κοινό χαρακτηριστικό την οπτική νευροπάθεια που σχετίζεται με απώλεια της όρασης, όπου Γλαύκωμα Γλαύκωμα Σκοπός: 1. Εισαγωγή στο γλαύκωμα: ορολογία 2. ΕΟΠ και Υδατοειδές υγρό 3. Κλινική εκτίμηση 4. Γλαύκωμα Ανοικτής γωνίας 5. Γλαύκωμα Κλειστής γωνίας 6. Παιδικό γλαύκωμα 7. Θεραπευτική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΥΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Πρόδρομος Χυτίρογλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Τμήματος Ιατρικής Α.Π.Θ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΗΠΑΤΟΣ Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις μεμβράνες 2. Φυσιολογικοί φραγμοί

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Majeed Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MAJEED 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Majeed είναι ένα σπάνιο γενετικό νόσημα. Τα προσβεβλημένα παιδιά πάσχουν από χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Φαρμακευτική Αγωγή Έκδοση από 2016 13. Βιολογικά Φάρμακα Νέες προοπτικές έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια με ουσίες γνωστές ως βιολογικοί παράγοντες. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ χειρουργική δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΤΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΑΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Στα Οφθαλομολογικά Κέντρα ΟΡΑΣΙΣ θεραπεύουμε με σύγχρονες ασφαλείς ιατρικές μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία & φυσιολογία κερατοειδούς - Βασικές έννοιες.

Ανατομία & φυσιολογία κερατοειδούς - Βασικές έννοιες. Πρακτικός οδηγός εφαρμογής φακών επαφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανατομία & φυσιολογία κερατοειδούς - Βασικές έννοιες. 1.1. Ο ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΗΣ Ο κερατοειδής είναι ένας διαφανής και άσηπτος ιστός, ο οποίος αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR)

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ MMR

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΦθΑΛΜΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΠΡΟΔΙΑθΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Η ΟΦθΑΛΜΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΠΡΟΔΙΑθΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η ΟΦθΑΛΜΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΠΡΟΔΙΑθΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Στυλιανός Σ. Γκότσης Αν. Καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η οφθαλμική αλλεργία είναι συχνά οικογενής, εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνευστική βρογχιολίτιδα-διάμεση διάμεση πνευμονία (RB( RB- ILD) Αποφολιδωτική διάμεση πνευμονία(dip) Σπύρος Α Παπίρης

Αναπνευστική βρογχιολίτιδα-διάμεση διάμεση πνευμονία (RB( RB- ILD) Αποφολιδωτική διάμεση πνευμονία(dip) Σπύρος Α Παπίρης Αναπνευστική βρογχιολίτιδα-διάμεση διάμεση πνευμονία (RB( RB- ILD) Αποφολιδωτική διάμεση πνευμονία(dip) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 DIP RB-ILD Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών

Διαβάστε περισσότερα