ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΗΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΗΣ"

Transcript

1 ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΗΣ Θεραπεία της κυκλοφορίας του νερού με τη δημιουργία των τοπίων συγκράτησης. Ελεύθερος λόγος από τον Bernd Walter Mueller, 2011 Μετάφραση από τα γερμανικά από την Άννα Φιλίππου και Σόνια Χάιδα «Νερό, ενέργεια και τροφή διατίθονται ελεύθερα στην ανθρωπότητα, εάν δεν ακολουθούμε τους νόμους του κέρδους, αλλά τη λογική της φύσης.» Ντίτερ Ντουμ: Το μανιφέστο της Ταμέρα για μία νέα γενιά. Παρουσιάζω αυτό το κείμενο στην αρχή της ομιλίας, θέλοντας να σας παρακαλέσω να δείτε αυτό το όραμα της θεραπευμένης γης όσο πιο συχνά και πιο έντονα μπορείτε. Δεν πρέπει να συνηθίσουμε στην κατάσταση, όπου κάτι που στην πραγματικότητα είναι αυτονόητο να θεωρείται μη ρεαλιστική ουτοπία. Ένας κόσμος όπου όλοι οι άνθρωποι έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε νερό, ενέργεια και τροφή και όλα αυτά ανέξοδα, είναι μια πάρα πολύ ρεαλιστική πρόταση. Ήδη, πριν από 80 χρόνια ο αυστριακός Victor Schauberger, ένας ιδιοφυής ερευνητής του νερού, από τους μεγαλύτερους πρωτοπόρους, περιέγραψε ένα παρόμοιο σκεπτικό. Είχε προβλέψει από τότε τα παγκόσμια προβλήματα, μπροστά στα οποία βρισκόμαστε σήμερα και παρουσίασε τη λύση τους. Ένα σημείο κλειδί είναι η σωστή διαχείριση του νερού. Γι αυτό το λόγο θα ήθελα να ασχοληθώ με το θέμα του νερού σ αυτήν την διάλεξη. Το νερό είναι ζωή. Και όπου υπάρχει ζωή υπάρχει επίσης τροφή και ενέργεια. Τα έτη 2010 έως 2020 ορίστηκαν από τον ΟΗΕ ως «Διεθνής Δεκαετία των Ερήμων και της Ερημοποίησης». Η προοδευτική ερημοποίηση είναι σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια προβλήματα. Πάνω από το 40% της συνολικής χερσαίας έκτασης υπολογίζεται στις ξηρές περιοχές. Και στην Ευρώπη, για παράδειγμα εδώ στην Ιβηρική χερσόνησο, η ερημοποίηση είναι δραματική. Το ένα τρίτο της χερσαίας επιφάνειας της Ισπανίας έχει μετατραπεί ήδη σε ξηρή περιοχή. Παρόλα αυτά οι περισσότερες από της ξηρές περιοχές βρίσκονται στις ακόμη φτωχότερες χώρες της γης. Δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πια πρόσβαση σε καθαρό, φρέσκο νερό. Ακόμη κι αν θέλουμε πολύ να το παραγκωνίσουμε, γνωρίζουμε ότι αυτή η κατάσταση σχετίζεται μεταξύ άλλων με τον τρόπο ζωής εδώ, στις βιομηχανικές χώρες, ο οποίος οδηγεί καθημερινά, κάθε ώρα, κάθε λεπτό, να αρρωσταίνουν και να πεθαίνουν παιδιά σε άλλες περιοχές της γης, λόγω του ακάθαρτου νερού, ενώ άλλοι άνθρωποι χρειάζεται να πολεμήσουν για τις τελευταίες πηγές νερού και τα ζώα πεθαίνουν από δίψα. Το νερό, το οποίο είναι πηγή ζωής, γίνεται σήμερα αίτιο για πόλεμο, εξουσία, ασθένειες και ατέλειωτα πολύ πόνο. Γι αυτό ο Βολιβιανός πρόεδρος Έβο Μοράλες προέτρεπε το 2008, στις «10 εντολές για τη σωτηρία του πλανήτη, της ανθρωπότητας και της ζωής», ότι πρέπει να καθίσουμε να συζητήσουμε για την «Παγκόσμια κρίση του νερού» και να ορίσουμε την πρόσβαση στο νερό ως ανθρώπινο δικαίωμα. Συμφωνώ μαζί του. Δίνω αυτή τη διάλεξη ώστε όλοι οι άνθρωποι και όλα τα ζώα να έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε καθαρό, πόσιμο νερό. Γι αυτό αναπτύχθηκε η ιδέα των «τοπίων συγκράτησης» και του σχολείου Terra Nova. σελίδα 1

2 ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΗΣ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Εμείς οι άνθρωποι έχουμε τη γνώση, πώς θα μπορούσαν να μετατραπούν ξανά οι έρημοι και οι ημιερημικές περιοχές, σε ζωντανά τοπία, που θα διαπερνούνται ξανά από φρέσκιες πηγές νερού και κανάλια. Η ερημοποίηση δεν είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ένα φυσικό φαινόμενο αλλά η συνέπεια λανθασμένης διαχείρισης του νερού σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι έρημοι δεν δημιουργούνται επειδή βρέχει πολύ λίγο, αλλά επειδή οι άνθρωποι διαχειρίζονται λανθασμένα το νερό. Ένα παράδειγμα: Η περιοχή μας, το Alentejo, θεωρείται ξηρή περιοχή. Αλλά την τελευταία εβδομάδα είχε πολύ δυνατές βροχές. Η ποσότητα του νερού που έπεσε σε λίγες μέρες θα έφτανε για να εφοδιάσει τον πληθυσμό όλης της περιοχής, για όλο το χρόνο, με πόσιμο και μη νερό. Αντί γι αυτό, χύθηκε αχρησιμοποίητο και επιπλέον δημιούργησε καταστροφές: Ξέπλυνε μαζί του γόνιμη γη, διέβρωσε τα θεμέλια γεφυρών, πλημμύρισε δρόμους, πόλεις και χωριά. Οι άνθρωποι ασχολιόνταν μόνο με το να επιδιορθώνουν τις προκληθείσες ζημιές. Αυτό χρειάζεται πολύ εργασία και είναι πολυέξοδο και σε μία επόμενη βροχή θα επαναληφθεί το ίδιο πρόβλημα. Έτσι δεν είχαν χρόνο να σκεφτούν τι μπορούν να κάνουν για να επενδύσουν σε νέα συστήματα, με τα οποία θα μπορούσαν να έχουν καθαρό νερό όλο το χρόνο και παράλληλα να αποφύγουν τις πλημμύρες. Στην Πορτογαλία έχουμε πολλές βροχές το χειμώνα και το καλοκαίρι ξηρασία. Πριν από λίγες δεκαετίες η νότια Πορτογαλία ήταν ακόμη και το καλοκαίρι μια περιοχή όπου τα ποταμάκια είχαν νερό όλο το χρόνο. Σήμερα, τα ποταμάκια φουσκώνουν μόνο στην περίοδο των βροχών και μετά ξεραίνονται ξανά. Το σύστημα έχει ξεφύγει εντελώς από την ισορροπία. Αυτή την κατάσταση τη βρίσκουμε παντού στον κόσμο, σε μορφή ανάλογη με την κλιματική ζώνη. Σχεδόν παντού βιώνουμε μεγάλες πλημμύρες και κατολισθήσεις με καταστροφικές συνέπειες για τον άνθρωπο, τα ζώα και τη φύση. Οι άνθρωποι μιλούν τότε για φυσικές καταστροφές, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για καταστροφές που έχουν προκληθεί από τους ίδιους τους ανθρώπους. Ο ΜΙΣΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Πώς μπορούμε να αλλάξουμε αυτήν την κατάσταση τοπικά αλλά και παγκόσμια; Τι σημαίνει αλλαγή του συστήματος στο παράδειγμα της διαχείρισης του νερού και πώς μπορεί να διευθετηθεί; Για να βρούμε απαντήσεις πρέπει να κοιτάξουμε για άλλη μια φορά την παρούσα κατάσταση, έτσι όπως τη βρίσκουμε σήμερα, παντού. Αυτή ανταποκρίνεται σε αυτό που περιέγραψε ο Victor Schauberger ως «μισός» κύκλος του νερού: Η εξάτμιση του νερού σχηματίζει σύννεφα και βροχή. Αλλά τότε η βροχή συναντά μια γη που δεν μπορεί πια να απορροφήσει το νερό. Παλιά η γη ήταν προστατευμένη από μία πυκνή και ποικιλόμορφη βλάστηση. Έτσι δημιουργούταν αυτό το πολύτιμο χούμους, που ρουφούσε το νερό σαν σφουγγάρι. Σήμερα αυτή η ποικιλόμορφη βλάστηση έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό με την αποψίλωση των δασών, την υπερεκμετάλλευση ή τη λάθος εκμετάλλευση των βοσκοτόπων, τεράστιες εκτάσεις που «εξαντληθεί» λόγω υπερκατασκευών ή μονοκαλλιεργειών. Το απροστάτευτο πια έδαφος υπερθερμαίνεται. Αλλά όταν το έδαφος έχει υψηλότερη θερμοκρασία από το νερό της βροχής δεν μπορεί να το απορροφήσει, κλείνει, σκληραίνει και το νερό κατρακυλά. Μαζεύεται σε μεγάλα ρέματα που κυλούν γρήγορα. Όπου υπάρχουν ακόμη επίπεδα με χούμους ή γόνιμη, εύφορη γη, την παρασύρει κι αυτή. Έτσι φτάνουμε στο μοιραίο πρόβλημα της διάβρωσης. Το νερό που κυλά γρήγορα γεμίζει ρυάκια και ποτάμια σε σύντομο χρόνο. Σε περίπτωση δυνατής βροχής πλημμυρίζουν και παρασύρουν μαζί τους πολύ υλικό από το έδαφος. Αλλά σελίδα 2

3 αυτό δεν μπορούν να το εναποθέσουν ξανά στην επόμενη στροφή του ποταμού, γιατί το νερό δεν μπορεί πια να σχηματίσει μαιάνδρους, επειδή τα ποτάμια έχουν ευθυγραμμιστεί και οι όχθες έχουν επιπλέον οχυρωθεί. Η πολύτιμη γη, που είναι τόσο απαραίτητη, τώρα οδηγείται προς τα κάτω, στις εκβολές των ποταμών. Εκεί τα νερά υπερχειλίζουν και περνούν τις όχθες. Αυτό οδηγεί σε μεγάλες ζημιές, κυρίως στις πόλεις που βρίσκονται στις εκβολές των ποταμών. Στον μισό κύκλο του νερού έχουμε ποτάμια που δεν έχουν πια καθαρό, πηγαίο νερό αλλά θολό, βρώμικο, βρόχινο νερό. Πουθενά δεν έχει το νερό το χρόνο να συγκεντρωθεί, να ηρεμήσει, να ωριμάσει και να εμπλουτιστεί με μέταλλα και πληροφορίες. Δεν υπάρχει σχεδόν κανένας νέος άνθρωπος στη γη που να γνωρίζει ακόμη ρυάκια που να έχουν καθαρό, πηγαίο, νερό. Ο ΥΔΡΟΦΟΡΟΣ ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ ΒΥΘΙΖΕΤΑΙ Όταν το νερό δεν μπορεί να εισχωρήσει στο σώμα της γης, κατεβαίνει η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα. Λόγω της ξηρασίας, που έχει δημιουργηθεί από τους παραπάνω λόγους, υποφέρει η ζωή στο έδαφος, οι μικροοργανισμοί αποσύρονται, η γονιμότητα της γης μειώνεται αισθητά, όλο και λιγότερα φυτά και είδη ζώων μπορούν να επιβιώσουν. Η ξηρασία και η έλλειψη βιοποικιλότητας είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες για την ερημοποίηση. Ο υδροφόρος ορίζοντας βυθίζεται μάλιστα παγκοσμίως και δραματικά. Η παγκόσμια παρακαταθήκη σε πόσιμο νερό φθίνει. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματικότητα, που μας οδηγεί κατευθείαν σε σενάρια Αποκάλυψης, αν δεν καταφέρουμε να σταματήσουμε αυτή τη διαδικασία. Λόγω της καταβύθισης της στάθμης του υδροφόρου ορίζοντα δεν μπορεί να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στο γλυκό νερό του υδροφόρου ορίζοντα και στο αλμυρό νερό της θάλασσας. Το αλμυρό νερό πιέζει ανεμπόδιστο στο εσωτερικό της γης, το έδαφος και οι βαθύτερες παρακαταθήκες γλυκού νερού γεμίζουν αλμυρό νερό. Το οικοσύστημα «αναποδογυρίζει», μια σχεδόν αμετάβλητη κατάσταση. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε πολλές παράκτιες περιοχές παγκοσμίως. Ακόμη και εδώ, στην Ιβηρική Χερσόνησο, σε πολλές παράκτιες περιοχές το υπόγειο νερό αρχίζει να γίνεται αλμυρό. Aλλά τι εποχές θα έρθουν για την ανθρωπότητα, αν δεν υπάρχει πια φυσικό πόσιμο νερό; Δεν πρέπει να αποστρέψουμε το πρόσωπο και να αφήσουμε να συμβεί κάτι που θα μπορούσε να αποτραπεί. Η γνώση υπάρχει, αυτό που μένει είναι μόνο να την εφαρμόσουμε. Γνωρίζουμε ότι δεν νοείται έτσι η γη. Δεν νοείται έτσι η συμβίωση των ανθρώπων, ζώων και γης. Δεν νοείται έτσι η ζωή. Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ας κοιτάξουμε ξανά την υγιή εικόνα είναι η εικόνα του μεγάλου κύκλου του νερού: Η βροχή που πέφτει στη γη απορροφάται από ένα στρώμα χούμους. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που υπήρχε εδώ στην περιοχή της Tamera, ένα ζωντανό στρώμα εδάφους με χούμους, το οποίο κατά τόπους φτάνει το μισό μέτρο. Έτσι ήταν λίγο πολύ παντού στην Πορτογαλία και σε γενικές γραμμές σε όλη την Ευρώπη. Στο στρώμα αυτό από χούμους ριζώνουν φυτά και το σκιάζουν και ρουφούν το βρόχινο νερό πλήρως δίνοντάς του το χρόνο να διεισδύσει στα βαθύτερα στρώματα της γης και να γεμίσει το υπέδαφος με νερό. Έτσι δημιουργήθηκε ένα χορτάτο έδαφος ως αποθηκευτικό όργανο. Εκεί κάτω από τη γη, το νερό κείτεται σε διαφορετικά βάθη, κάποιες φορές για μακριά χρονική περίοδο. Γνωρίζουμε ελάχιστα τι συμβαίνει εκεί στο σκοτάδι με το νερό. Το θεωρώ ως το θηλυκό ή και το ψυχικό μέρος του κύκλου του νερού. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι το νερό εκεί ωριμάζει, προσλαμβάνοντας μέταλλα και πληροφορίες. Αυτή η ικανότητα να προσλαμβάνει πληροφορίες σελίδα 3

4 και να τις αποθηκεύει, ανήκει στις πιο ουσιαστικές και μυστηριώδεις δυνάμεις του νερού. Στη χορτάτη γη το νερό κρυώνει καθώς πηγαίνει προς τα βαθύτερα στρώματα της γης. Όταν ο κύκλος του νερού παραμένει άθικτος, το νερό ανεβαίνει ξανά στην επιφάνεια ως ώριμο πηγαίο νερό στην θερμοκρασία των +4 Κελσίου. Αυτό το νερό των πηγών έχει μεγάλη θεραπευτική δύναμη για τη γη και όλα τα δημιουργήματα. Ρυάκια και ποτάμια, που διατρέχονται από νερά πηγών όπου το νερό διατηρεί τη συχνότητα της πηγής, έχουν θεραπευτική δύναμη για τον τόπο. Το νερό ενεργοποιείται προσθετικά στο πέρασμα της διαδικασίας ροής του. Στις όχθες αυτών των ρυακιών και ποταμών δημιουργούνται σύνθετοι βιότοποι, στους οποίους αναπτύσσεται η ζωή. Το νερό στον μεγάλο κύκλο του νερού ρέει άμεσα και ομαλά. Η γη λειτουργεί ως αποδέκτης. Μπορεί να αποδεχθεί και μεγάλες ποσότητες νερού ξαφνικά, αλλά το παραδίδει ξανά σιγά σιγά. Έτσι εμποδίζονται οι πλημμύρες. Και συγχρόνως τα ρυάκια έχουν διαυγή, καθαρό νερό σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η ισορροπία έχει αποκατασταθεί ανάμεσα στους μήνες που είναι πλούσιοι σε βροχές και στις ξηρές περιόδους του χρόνου. Αυτό ισχύει κατά βάση σε όλες τις κλιματικές ζώνες. Ένας μεγάλος κύκλος του νερού, όπου το σώμα της γης αποδέχεται ξανά την πλήρη λειτουργία του, δημιουργεί παντού ισορροπία και σταθερότητα. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ «ΤΟΠΙΩΝ ΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗΣ» Σήμερα, αυτό το σώμα της γης, το μητρικό έδαφος που είχε χούμους, έγινε άφαντο από την επιφάνεια της γης σε ένα μεγάλο ποσοστό. Η διαδικασία της διάβρωσης έχει γίνει τόσο γρήγορη και έχει πάρει το προβάδισμα σε μεγάλες επιφάνειες, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες, που μας κάνει να μιλάμε για παγκόσμια καταστροφή. Γι αυτό δεν μπορούμε να περιμένουμε να εξελίξουμε οικοσυστήματα που να δημιουργήσουν μετά από 30, 40 ή ακόμη περισσότερα χρόνια, ένα λεπτό στρώμα χούμους. Χρειαζόμαστε αυτό το εξισορροπητικό αποτέλεσμα σφουγγαριού νωρίτερα. Για να ισορροπήσει ξανά ο κύκλος του νερού, έπρεπε να βρούμε κάτι που να μπορεί να απορροφηθεί το νερό από τη γη, παρόλο που λείπει το γόνιμο έδαφος. Έτσι δημιουργήθηκε η ιδέα των τοπίων συγκράτησης. Τα τοπία συγκράτησης είναι συστήματα για την επαναδημιουργία του μεγάλου κύκλου του νερού, ώστε να μπορεί να συγκρατηθεί το νερό εκεί που βρέχει (λατινικά retendete). Υπάρχουν πολλές μέθοδοι για την συγκράτηση του βρόχινου νερού στη γη, οι οποίες μπορούν να συνδυαστούν μεταξύ τους. Για παράδειγμα, η δημιουργία χώρων συγκράτησης με φράγματα από πέτρες (check dams), με κανάλια (swales), αναβαθμίδες, βαθιά κανάλια στη γραμμή των Key lines καθώς και με κατάλληλη χρησιμοποίηση του εδάφους όπως αναδάσωση, βιολογικές καλλιέργειες ή με ειδική χρησιμοποίηση των βοσκοτόπων (Holistic Planned Grazing)*. Σκοπός της δουλειάς μας είναι το βρόχινο νερό που πέφτει σε μία έκταση καθώς και το νερό των απολλυμάτων αυτής της έκτασης να μην την εγκαταλείπουν. Τότε έχουμε διαμορφώσει ένα χώρο σε ένα «τοπίο συγκράτησης». Κάθε ρέων νερό πρέπει να γίνει πάλι πηγαίο νερό. Στη Ταμέρα έχουμε δημιουργήσει μία σειρά συνδεδεμένων τοπίων συγκράτησης (από τις μεγαλύτερες βάθρες έως τις μικρές λίμνες), στις οποίες μπορεί να συγκεντρωθεί το νερό της βροχής πίσω από ένα φράγμα από φυσικά υλικά. Τα τοπία συγκράτησης τα ίδια δεν φτιάχνονται από μπετόν ή πλαστικό, έτσι ώστε το νερό να μπορεί να διαχυθεί αργά αλλά σταθερά στο εσωτερικό της γης. Με τον όρο «τοπία συγκράτησης» συνδέεται και το σχέδιο θεραπείας της φύσης. Η δημιουργία τοπίων συγκράτησης είναι μια ενεργή και αποτελεσματική απάντηση στην καταστροφή της φύσης, που έχει δημιουργηθεί στην Ταμέρα μέσα από εντατική συνεργασία με τον ειδικό της permaculture Sepp Holzer από την Αυστρία, και με διάφορους άλλους οραματιστές και οικολόγους από όλο τον κόσμο. Δεν υπάρχει περιοχή που να κατοικείται από ανθρώπους, * Για περισσότερες πληροφορίες, δες βιβλιογραφία σελ.10 σελίδα 4

5 και να μην είναι κατάλληλη για την ανέγερση των τοπίων συγκράτησης. Παντού, όπου διαταράσσονται ή καταστρέφονται οικοσυστήματα και τοπία, μπορούν και θα πρέπει να δημιουργηθούν τοπία συγκράτησης, σε κάθε έδαφος, σε κάθε κλιματική ζώνη, σε κάθε πλαγιά και κυρίως σε περιοχές με χαμηλές βροχοπτώσεις. Σε αυτές τις περιοχές είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Όσο χαμηλότερη είναι η στάθμη του βρόχινου νερού και όσο πιο μακριά είναι τα διαστήματα ανάμεσα σε περιόδους βροχής τόσο πιο απαραίτητη γίνεται η δημιουργία των τοπίων συγκράτησης. Αλλά και σε τροπικές περιοχές, πλούσιες σε βροχοπτώσεις, τα τοπία συγκράτησης είναι ένα μεγάλο βήμα προς τη θεραπεία. Αντικαθιστούν το ευαίσθητο στρώμα από χούμους, το οποίο μετά την αποψίλωση των τροπικών δασών, ξεπλένεται μερικές φορές εντελώς ακόμη και σε μια περίοδο βροχών. Επίσης, συμβάλλουν, λόγω της υψηλής ικανότητας να αποδέχονται μεγάλες ποσότητες νερού, στο να εμποδίζουν τις μοιραίες κατολισθήσεις, που προκαλούνται όλο και συχνότερα σήμερα, λόγω των δυνατών βροχοπτώσεων. Έτσι σώζουν άμεσα ανθρώπινες ζωές. Ίσως να υπάρχουν ακόμη κάποιες λίγες δασικές περιοχές στη γη όπου δεν είναι ακόμη απαραίτητο να δράσουμε διορθωτικά, γιατί υπάρχει ακόμη αρκετό χούμους. Αλλά αυτές είναι, δυστυχώς, εξαιρέσεις. Ένα τοπίο συγκράτησης είναι μια θεραπευτική ώθηση, που χρειάζεται η γη και όλα τα δημιουργήματά της. Και πρέπει και μπορούν να δημιουργηθούν παντού, όπου οι άνθρωποι έχουν το θάρρος και τη δύναμη και φυσικά τη γνώση να τα φτιάξουν. Φυσικά, αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι μια αποφασιστική δύναμη και ευθυγράμμιση. Για να φτιάξουμε τοπία συγκράτησης σ όλο τον κόσμο, χρειάζονται ειδικά μέρη εκπαίδευσης. Έχουμε ξεκινήσει το σχολείο Terra Nova για να διαδώσουμε την πληροφορία αρχικά μέσω του διαδικτύου και να υποστηρίξουμε ομάδες και πρωτοβουλίες που θέλουν να εφαρμόσουν αυτή τη γνώση στις χώρες τους. Στο όραμά μας βλέπουμε ότι μπορούν να δημιουργηθούν παντού αυτόνομα Πανεπιστήμια-μοντέλα, όπου θα διδάσκεται η θεωρία και η πράξη του πώς μπορούν να δημιουργηθούν τοπία συγκέντρωσης. Μέσω αυτών θα ξεκινήσει μια διαδικασία αλλαγής της νοητικής στάσης, που φυσικά διαπερνά και άλλους τομείς της ανθρώπινης ζωής. Ένα τοπίο συγκράτησης μπορεί να λειτουργήσει επί μακρόν μόνο όταν η ατομική και κοινωνική ζωή εναρμονιστεί ξανά με τη φύση και με τις υψηλότερες τάξεις της δημιουργίας. Το πώς θα λειτουργούσε μια τέτοια εναρμόνιση σε ένα μοντέρνο επίπεδο, ποιες τεχνολογικές και κοινωνικές γνώσεις απαιτεί, όλα αυτά χρειάζεται να ερευνηθούν και να διδαχθούν στα μοντέλα ώστε να είναι διαθέσιμα για όλους τους ανθρώπους που αναζητούν αυτή τη γνώση. Η διαδικασία αλλαγής της νοητικής στάσης θα τελειοποιηθεί μόνο όταν δεν θα υπάρχει πια ούτε ένα ζωντανό πλάσμα στη γη που να μην έχει αρκετό νερό, τροφή και ανθρώπινη συμμετοχή. ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Το πρώτο βήμα της αλλαγής της νοητικής στάσης αρχίζει με το ίδιο το νερό. Ένας χώρος συγκράτησης δεν χρειάζεται να γίνει κατανοητός μόνο τεχνικά αλλά βρίσκεται εδώ και για τους νέους μηχανικούς ώστε να έρθουν πιο κοντά με τη φύση του νερού. Ένας χώρος συγκράτησης πρέπει να φτιαχτεί έτσι ώστε το νερό να μην μαζεύεται αλλά ακριβώς το αντίθετο, να μπορεί να κινηθεί σύμφωνα με τη φύση του. Το νερό δεν είναι απλώς ένα φυσικό ή χημικό στοιχείο, στο οποίο μπορεί να συμπεριφερθεί ο άνθρωπος ανάλογα με τις διαθέσεις του ή ακόμη και σύμφωνα με βιομηχανικούς όρους. Το νερό είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Εμείς οι μοντέρνοι άνθρωποι θα πρέπει να μάθουμε να το κατανοούμε ξανά. σελίδα 5

6 Γι αυτόν το λόγο ο σχεδιασμός των τοπίων συγκράτησης δεν είναι τυχαίος. Παρατηρούμε το νερό: Πώς θέλει να κινηθεί; Τι είδους σχήματα προτιμά να κάνει στις όχθες; Ποια θερμοκρασία και ποιες διαφορές θερμοκρασίας επιθυμεί; Του αρέσουν τα κύματα ή όχι; Κάθε άποψη επηρεάζει την εργασία μας. Όπως και κάθε ζωντανός οργανισμός χρειάζεται και το νερό την ελευθερία να μπορεί να κινηθεί αναλόγως με τη φύση του. Το νερό θέλει να κυλήσει, να σχηματίσει δίνες, μαιάνδρους, να ταλαντευτεί. Τότε παραμένει ζωντανό και φρέσκο. Μέσω της κίνησης αυτοκαθαρίζεται. Ταυτοχρόνως μπορεί και να ηρεμήσει και έχει το χρόνο να βυθιστεί στα βαθύτερα στρώματα της γης. Υπάρχουν τρεις σημαντικές αρχές για τη δημιουργία ενός τέτοιου χώρου συγκράτησης: Η μακρύτερη πλευρά του χώρου συγκράτησης τοποθετείται όσο το δυνατό σύμφωνα με την κύρια κατεύθυνση των ανέμων. Ο άνεμος περνά τότε πάνω από μια μακριά επάνω επιφάνεια. Έτσι δημιουργούνται κύματα που φέρνουν οξυγόνο: Το οξυγόνο είναι ένα σημαντικό στοιχείο για τον καθαρισμό του νερού. Ο άνεμος και τα κύματα μεταφέρουν τις βρωμιές στις όχθες όπου και συγκρατούνται από τα υδροχαρή φυτά και τελικά αποδομούνται. Οι όχθες δεν ευθυγραμμίζονται και δεν οχυρώνονται ποτέ τεχνητά, αλλά χαράσσονται με τρόπο που να κυματίζουν μαιανδρικά με μέρη απότομα και επίπεδα, έτσι ώστε το νερό να μπορεί να περιστραφεί και να δημιουργήσει δίνες. Τουλάχιστον σε ένα μέρος από τις όχθες φυτεύονται υδροχαρή φυτά. Χαράσσονται ζώνες βαθιές και επίπεδες. Έτσι δημιουργούνται διάφορες θερμοκρασιακές ζώνες που φροντίζουν για μια υγιή θερμοδυναμική στο χώρο του νερού. Οι σκιώδεις επιφάνειες υποστηρίζουν αυτή τη διαδικασία. Έτσι ένα πλήθος υδρόβιων οργανισμών βρίσκουν τον κατάλληλο χώρο διαβίωσης. Το φράγμα ενός χώρου συγκράτησης αποτελείται αποκλειστικά από φυσικά υλικά, δεν χρησιμοποιείται ούτε μπετόν, ούτε πλαστικό. Ο πυρήνας του φράγματος αποτελείται από όσο πιο λεπτό υλικό γίνεται ιδανικός είναι ο πηλός και το καλύτερο είναι να χρησιμοποιείται αυτός που σκάβεται από τις βαθύτερες ζώνες. Συνδέεται με ένα παχύ στρώμα του κατώτερου εδάφους, που κάποιες φορές βρίσκεται σε μερικά μέτρα βάθος. Ο πυρήνας του φράγματος χτίζεται και συμπυκνώνεται από ένα υγρό λεπτό υλικό της γης. Μετά επιχωματώνεται από έξω με ανάμικτα φυσικά υλικά από τη γη, με χούμους ή χώμα, καλύπτεται και μπορεί να φυτευτεί και να πάρει μορφή. Λόγω του φυσικού τρόπου κατασκευής, οι χώροι συγκράτησης προσαρμόζονται στο τοπίο και δεν παραμένουν ξένο σώμα. Μετά από σύντομο χρονικό διάστημα αναπτύσσεται ξανά ζωή στις όχθες. Τα φυτά και κυρίως τα δέντρα παίρνουν ξανά το νερό από κάτω, όπως ανταποκρίνεται στη φύση τους. Και εμείς μπορούμε να μειώνουμε όλο και περισσότερο το τεχνητό πότισμα μέχρι να σταματήσουμε εντελώς να ποτίζουμε. ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Κατά την κατασκευή των χώρων συγκράτησης βρίσκονται στο πλευρό μας ένα πλήθος βοηθητικών δυνάμεων από το βασίλειο της φύσης. Οι νέοι μηχανικοί το γνωρίζουν, έρχονται σε επαφή με αυτές τις δυνάμεις και ζητούν τη βοήθειά τους. Είναι για παράδειγμα τα εκατομμύρια και δισεκατομμύρια των μικροοργανισμών που αρχίζουν αμέσως να εργάζονται, όταν αντιλαμβάνονται ότι θα υπάρχει νερό και πέραν της περιόδου των βροχών. Είναι οι καλύτεροι συνεργάτες μας. Οι περισσότεροι από αυτούς ζουν αόρατοι μέσα στη γη. Αυτά τα όντα αντιλαμβάνονται ότι εδώ λαμβάνει χώρα μια εντατική θεραπευτική διαδικασία, για το καλό όλων. Είναι οι καλύτεροι συνεργάτες μας. Ίσως για μια μακριά περίοδο να μην βλέπουμε τις συνέπειες των πράξεών τους αλλά πρέπει να γνωρίζουμε ότι βρίσκονται σελίδα 6

7 εδώ και θα ξεκινήσουν πολύ σύντομα να εργάζονται. Ο Eike Braunroth, ειδικός σε ό,τι αφορά τη συνεργασία με τη φύση, περιγράφει παραστατικά στο βιβλίο του, «Αρμονία με τα πλάσματα της φύσης», τι συμβαίνει όταν τα ζώα, που μέχρι τότε τα θεωρούσαμε βλαβερά και ζωύφια και τα πολεμούσαμε αναλόγως, τα ανακαλύπτουμε ως συνεργάτες. Γράφει για παράδειγμα, για τους γυμνοσάλιαγκες, τις ψείρες των φυτών, τους τυφλοπόντικες, τα πατατοσκαθάρια και τα τσιμπούρια: «Η μαζική τους είσοδος, ο αχαλίνωτος πολλαπλασιασμός τους, τα ατέλειωτα όργια φαγητού στον κήπο μου, η αντίστασή τους απέναντι στα κόλπα μου, μου άνοιξαν μια αίσθηση για μια διαφορετική ζωτική συνείδηση... Σήμερα ζουν όλα μαζί μου στον κήπο την ανενόχλητη ύπαρξή τους. Μου έδειξαν για τι είναι ικανή η φύση: για την ανεπιφύλακτη φιλία!» Στο οικολογικό έργο στην Ταμέρα συμπεριλαμβάνεται εντατικά αυτή η οπτική της συνεργασίας. Για παράδειγμα, τα πουλιά είναι αναγκαίοι συνεργάτες για τη δημιουργία του δάσους, γιατί κάποιοι σπόροι χρειάζεται να περάσουν από το στομάχι ενός πουλιού για να μπορέσουν να ανοίξουν και να βλαστήσουν. Εδώ ανοίγεται ένα πολύ ενδιαφέρον πεδίο για εργασία και έρευνα. Υπάρχουν και βοηθητικές δυνάμεις που μας είναι ακόμη σχετικά ξένες: Από την Dyani Ywahoo, μια πνευματική δασκάλα από τους Ινδιάνους Τσερόκι της Βόρειας Αμερικής, έχουμε μάθει ότι οι κεραυνοί είναι ένας σημαντικός παράγοντας για την αναζωογόνηση αδύναμων εδαφών, όταν αυτά δροσίζονται αρκετά. Στο βιβλίο της «Στη φωτιά της σοφίας», γράφει: «Όταν οι υπόγειες παρακαταθήκες νερού τελειώνουν, δεν έλκουν πια την ηλεκτρική ενέργεια των κεραυνών. Η δραστηριότητα της καταιγίδας είναι ο παλμός, όπως και στο νευρικό σύστημα, ο παλμός είναι αυτός που δίνει ζωή στο σώμα. Όταν λοιπόν οι παρακαταθήκες νερού μειώνονται όλο και περισσότερο, υπάρχει όλο και λιγότερη ενέργεια για ανάπτυξη και ζωή. Οι κεραυνοί έχουν και άλλες, πιο λεπτές επιδράσεις». Ο Sepp Holzer ανακάλυψε επίσης τους κεραυνούς, ως βοηθητικές δυνάμεις και μάλιστα για την ανάπτυξη διαφορετικών ειδών μανιταριών. Βλέπουμε σε αυτά τα παραδείγματα να ξεδιπλώνεται μπροστά μας μια πολύ ενδιαφέρουσα ερευνητική εργασία. Με τη δημιουργία των τοπίων συγκράτησης ο άνθρωπος έρχεται ξανά σε συνεργασία με το πνεύμα της γης, το πνεύμα των φυτών, των ζώων και των ανθρώπων, που ζουν σ αυτόν τον χώρο ή θα πρέπει να ζήσουν. Δεν πρόκειται λοιπόν, με την εγκατάσταση αυτών των συστημάτων μόνο για μια τέχνη μηχανική, αλλά και για μια τέχνη της επαφής με τα ζωντανά πλάσματα και για επίγνωση, ότι εμείς οι άνθρωποι δεν είμαστε οι μόνοι που ζούμε σ αυτόν τον πλανήτη. Μας έχουν εμπιστευτεί τη δημιουργία για να την αντιληφθούμε και να τη φροντίζουμε. Αυτός είναι ο ρόλος τελικά, που ανήκει στον άνθρωπο για τη γη. Εδώ ανακαλείται μια αρχαία γνώση και μεταφέρεται στη σύγχρονη ζωή μας, την οποία γνώριζαν παλιότερα όλοι οι ιθαγενείς λαοί. ΤΑ ΤΟΠΙΑ ΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΜΕΡΑ In Tamera haben wir 2007 mit dem Bau eines ersten Retentionsraumes begonnen. Der Το 2007 αρχίσαμε στην Ταμέρα με την ανέγερση του πρώτου χώρου συγκράτησης. Η πρόταση ήρθε από τον Sepp Holzer, ο οποίος μας υποστηρίζει εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα στην οικολογική επάνοδο στη φύση και τη θεραπεία της περιοχής της Ταμέρα. Πιστεύαμε μέχρι τότε ότι θα έπρεπε να ζήσουμε σε μια άνυδρη περιοχή. Όταν μας περιέγραψε τις διαστάσεις του πρώτου σχεδιαζόμενου χώρου συγκράτησης, ανεγέρθη το ερώτημα, πόσο διάστημα θα έπαιρνε μέχρι να γεμίσει νερό αυτή η μεγάλη δεξαμενή. Η «λίμνη 1», όπως την ονομάζουμε σήμερα, βρίσκεται στο κέντρο της περιοχής μας. Η προοπτική να βλέπουμε για χρόνια μια σκονισμένη μισό-άδεια λίμνη, δεν μας κινητοποιούσε ιδιαίτερα να περάσουμε από το πρώτο σελίδα 7

8 βήμα προς το σχεδιασμό ενός τοπίου συγκράτησης. Μετά είχαμε την ιδέα να δούμε κατάματα τον ετήσιο μέσο όρο των βροχοπτώσεων, με τον οποίο υπολογίζεται η λεκάνη απορροής αυτού του χώρου συγκράτησης. Με τη σκέψη μας γεμίσαμε το νερό σε δεξαμενές με περιεκτικότητα από ένα κυβικό μέτρο και τις βάλαμε στη σειρά, δίπλα δίπλα και φτάσαμε σε μήκος από την Ταμέρα εώς την Βαρκελώνη που απέχουν μεταξύ τους σχεδόν χίλια χιλιόμετρα! Αυτό αρκούσε για να μας πετάξει έξω από ένα σύστημα σκέψης που βασίζεται στη μιζέρια. Τον ίδιο χρόνο ξεκινήσαμε με την ανέγερση. Τον πρώτο χειμώνα γέμισε η λίμνη κατά τα δύο τρίτα με νερό. Μετά τη δεύτερη περίοδο των βροχών γέμισαν ακόμη μερικά εκατοστά μέχρι το ανώτερο επίπεδο. Τον τρίτο χειμώνα έπεσε τόσο νερό που θα μπορούσαν να γεμίσουν μερικοί ακόμη τέτοιοι χώροι συγκράτησης. Σήμερα, μόνο 4 χρόνια μετά από την αρχή της ανέγερσης, είναι σαν να μην υπήρχε ποτέ κάτι διαφορετικό σ αυτή τη θέση, από έναν υδροβιότοπο. Πολλοί άνθρωποι, που επισκέπτονται την Ταμέρα για πρώτη φορά, αρχικά δεν θέλουν να πιστέψουν ότι δεν πρόκειται για φυσική λίμνη. Στις όχθες υπάρχουν ταράτσες, όπου έχουμε φυτέψει «βρώσιμα τοπία» και μερικές χιλιάδες φρουτόδεντρα και θάμνους. Τα άγρια ζώα όπως οι βίδρες έχουν εποικίσει εκεί. Και τα πουλιά επέστρεψαν: Εντωμεταξύ γνωρίζουμε 93 διαφορετικά είδη πουλιών στην Ταμέρα, μερικά από αυτά είναι σπάνια είδη, που συναντούμε μόνο σε υδροβιότοπους. Ήδη από τον πρώτο χρόνο δημιουργήθηκε μια νέα πηγή στην περιοχή μας, η οποία τρέχει συνεχώς από τότε, καθ όλη τη διάρκεια του έτους. Η ανέγερση της «λίμνης 1» ήταν μόνο η αρχή. Από τότε εγκαταστήσαμε διάφορους χώρους συγκράτησης. Το 2011 κατασκευάσαμε έναν χώρο συγκράτησης που έχει τρεις φορές μεγαλύτερη δυνατότητα σε περιεκτικότητα νερού από τη «Λίμνη 1». Με αυτήν την κατασκευή δημιουργήσαμε το πέρασμα από μια περιοχή με πολύ νερό σε μια που είναι ένα «τοπίο συγκράτησης»: Αυτός ο χώρος είναι τώρα σε θέση να απορροφήσει πλήρως τις ποσότητες νερού ακόμη και τις δυνατές, καταρρακτώδεις βροχές. Αυτός ο μεγάλος χώρος συγκράτησης βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο αυτής της πεδιάδας. Η πίεση νερού φτάνει για να διευθετήσει την υδροδότηση για το μεγαλύτερο μέρος της περιοχή μας (όσο ακόμη τη χρειαζόμαστε), χωρίς να χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε επιπρόσθετη ενέργεια για αντλίες. Με το νερό από αυτό το χώρο συγκράτησης που βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο, θα μπορούμε να συγκρατήσουμε τη στάθμη του νερού των επόμενων χώρων συγκράτησης σε όλη τη διάρκεια του χρόνου σχεδόν αναλλοίωτο. Θέλουμε να δείξουμε εδώ στην Ταμέρα ένα μοντέλο, όπως θα μπορούσε να είναι παντού στο Alentejo και κατά βάση παντού στον κόσμο. Χωρίς νερό δεν υπάρχει ζωή. Ειπωμένο θετικά σημαίνει: Με το νερό υπάρχει ζωή. Μπορούμε όλο και περισσότερο να έρθουμε σε θέση να δούμε την εικόνα και να φροντίσουμε να δημιουργηθεί μπροστά στα μάτια μας, όταν ρωτάμε τον εαυτό μας: Πώς θα ήταν να ζούσαμε με το νερό και όχι χωρίς νερό; Πόσο γρήγορα ερχόμαστε σε εικόνες παραδείσου και πόσο γρήγορα μπορούμε να βγούμε από τον μίζερο τρόπο σκέψης σε όλα τα επίπεδα! Θα ήθελα να κλείσω με ένα απόσπασμα από τον Victor Schauberger. Προέρχεται από ένα δοκίμιο που έγραψε το 1934 («Η φύση του νερού»): «Όλα δημιουργήθηκαν από το νερό. Κατά συνέπεια το νερό είναι η συμπαντική πρώτη ύλη κάθε πολιτισμού ή το θεμέλιο κάθε σωματικής και πνευματικής ανάπτυξης. Η αποκάλυψη του μυστικού του νερού είναι το τέλος κάθε είδους κερδοσκοπίας ή υπολογισμού με όλα τα εκφύματά τους, όπως ο πόλεμος, το μίσος, ο φθόνος, η μισαλλοδοξία και η διχόνοια σε κάθε μορφή και κάθε είδους. Αυτή η τέλεια ανακάλυψη του νερού σημαίνει επιπλέον το τέλος του μονοπωλίου, με την πιο αληθινή σημασία της λέξης, το τέλος κάθε κυριαρχίας και η αρχή ενός σοσιαλισμού μέσω της διαμόρφωσης του ατομικισμού σελίδα 8

9 στην πιο πλήρη μορφή. Αν καταφέρουμε ν αποκαλύψουμε το μυστικό του νερού, πώς μπορεί να δημιουργηθεί νερό, τότε θα είναι δυνατό να κατασκευάσουμε κάθε είδους ποιότητα νερού, σε όποιο μέρος θέλουμε και μετά θα είναι κανείς σε θέση να κάνει ξανά γόνιμες τεράστιες ερημικές εκτάσεις και τότε η τιμή πώλησης της τροφής και κατά συνέπεια η αξία πώλησης των μηχανών θα πέσει σε τέτοιο ελάχιστο που δεν θα αξίζει πια να κερδοσκοπεί κανείς με αυτά». Σας παρακαλώ όλους να δείτε αυτό το όραμα. Σας παρακαλώ να δείτε, πώς είναι φτιαγμένος ο άνθρωπος, ποιος είναι ο σκοπός του ανθρώπου και ποιο ρόλο παίζουν σ αυτό η δημιουργία των μοντέλων. Ένας άνθρωπος που ξαναπαίρνει στα χέρια του τα ανθρώπινα δικαιώματα, θα αναλάβει και το δικαίωμα του νερού, όπως πρότεινε ο Evo Morales και θα έρθει σε συνεργασία με τη φύση και τα πλάσματά της. Όταν έχουμε βρει ξανά μέσα μας αυτήν την εικόνα της επανασύνδεσης με τη φύση τότε αρχίζουμε να κατανοούμε τη φράση: «Νερό, ενέργεια και τροφή διατίθονται ελεύθερα στην ανθρωπότητα, εάν δεν ακολουθούμε τους νόμους του κέρδους, αλλά τη λογική της φύσης.» Έτσι είναι η ζωή. σελίδα 9

10 Για τον συγγραφέα: Bernd Walter Müller Γεννήθηκε το 1962 στην Κολωνία της Γερμανίας, φυσιοδίφης, ειδικός στην ανοικοδόμηση τοπίων νερού και στην πολυκαλλιέργεια, ραβδοσκόπος. Από το 2007 συνεργάτης της Ταμέρα και σε εντατική συνεργασία με τον Sepp Holzer. Ο Bernd Müller συντονίζει σήμερα το ινστιτούτο για την παγκόσμια οικολογία στην Ταμέρα και είναι δάσκαλος στο Global Campus, ένα διεθνές σχολείο για τους εργάτες της ειρήνης. Το 1986 διέκοψε τις σπουδές του ως κατασκευαστής μηχανών, επειδή δεν βρήκε την απάντηση που έψαχνε στην πατροπαράδοτη λειτουργία του Πανεπιστημίου. Ανεξαρτητοποιήθηκε, διηύθυνε ένα κατάστημα με βιολογικά προϊόντα, εργαζόταν στην αρχιτεκτονική τοπίων και αργότερα στη φροντίδα μεγάλων δέντρων. Το 1989 μετακόμισε στην Ισπανία και διαχειρίστηκε ένα βιολογικό αγρόκτημα στο βουνό στη Σιέρρα Νεβάδα. Εκεί βρήκε την απαραίτητη ησυχία για να μελετήσει φυσικές διεργασίες μέσα από εντατική παρατήρηση. Ανακάλυπτε επιπλέον μια νέα, λεπτή δυνατότητα στη συνεργασία ανθρώπου και φύσης. Τις επιγνώσεις που απόκτησε σ αυτήν την μελέτη, εφαρμόζει σήμερα στην πράξη, στην ανοικοδόμηση οικολογικών μοντέλων για τη θεραπεία των τοπίων και την αναβλάστηση της γης. ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟ-ΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Για όσους θέλουν να εμβαθύνουν, βιβλία που προτείνουμε είναι: Corporate Theft of the World s Water* Κόουτς, Κάλουμ: Φυσικές μορφές της ζωντανής ενέργειας Braunroth, Eike: In Harmonie mit den Naturwesen in Garten, Feld und Flur. Kooperation mit der Natur (Harmony with Nature-Beings)* Fukuoka, Masanobu: Sowing Seeds in the Desert: Natural Farming, Global Restoration, and Ultimate Food Security* Holzer, Sepp: Desert or Paradise: Restoring Endangered Land-scapes Using Water Management, Including Lake and Pond Construction* Holzer, Sepp: Sepp Holzer s Permaculture: A Practical Guide to Small-Scale, Integrative Farming and Gardening* Kravˇcik, Michal: Water for the Recovery of the Climate: A New Water Paradigm* Lancaster, Brad: Rainwater Harvesting for Drylands and Beyond, Volume 1, 2nd Edition: Guiding Principles to Welcome Rain into Your Life and Landscape* Λαβλοκ Τζιμ: Η εκδίκηση της Γαίας Savory, Allan: Holistic Management Handbook: Healthy Land, Healthy Profits* Schauberger, Viktor: Nature as Teacher: New Principles in the Working of Nature* Σβένκ Τεοντορ: Το ευαίσθητο χάος Yeomans, P. A. and Ken B.: Water For Every Farm: Yeomans Keyline Plan* *δεν μας είναι γνωστή ελληνική μετάφραση αυτού του βιβλίου σελίδα 10

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΌ ΤΟΥ ΝΕΡΟΎ ΩΣ ΑΠΑΡΑΊΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΌ ΤΗΣ ΝΈΑΣ ΓΗΣ

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΌ ΤΟΥ ΝΕΡΟΎ ΩΣ ΑΠΑΡΑΊΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΌ ΤΗΣ ΝΈΑΣ ΓΗΣ ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΌ ΤΟΥ ΝΕΡΟΎ ΩΣ ΑΠΑΡΑΊΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΌ ΤΗΣ ΝΈΑΣ ΓΗΣ Θεραπεία της κυκλοφορίας του νερού με τη δημιουργία των τοπίων συγκράτησης. Ελεύθερος λόγος από τον Bernd Walter Mueller Translated from the German

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Click to edit Master subtitle style Τιμπαλέξης Βασίλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΦΟΡΜΗΣΗΣ Αρχικά, επιδιώκουμε να ερευνήσουμε τις γνώσεις των παιδιών γύρω από το νερό, τον όγκο που καταλαμβάνει στη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΑΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΑΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΑΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ Π.ΑΡΦΑΝΗΣ, ΠΕ 04-02 ΧΗΜΙΚΟΣ. Πρόταση για ερευνητική εργασία Α Τάξης Λυκείου του 1 ου ΕΠΑΛ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ Σκοπός έρευνας και ερωτήματα Το νερό καλύπτει το 70% του πλανήτη

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Το φράγμα του Ασουάν. Γιάννος Παπαϊωάννου Μαρία Παταρασβίλη Αλεξάνδρα Αδαμίδου Μαργαρίτα Χαραλάμπους Νοέμβριος 2013

Το φράγμα του Ασουάν. Γιάννος Παπαϊωάννου Μαρία Παταρασβίλη Αλεξάνδρα Αδαμίδου Μαργαρίτα Χαραλάμπους Νοέμβριος 2013 Το φράγμα του Ασουάν Γιάννος Παπαϊωάννου Μαρία Παταρασβίλη Αλεξάνδρα Αδαμίδου Μαργαρίτα Χαραλάμπους Νοέμβριος 2013 Πώς σκέφτηκαν οι Αιγύπτιοι να δημιουργήσουν το φράγμα του Ασουάν; Για πολλούς αιώνες οι

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και Δείκτες Επιτυχίας για το 1 ο Μάθημα της Ενότητας «Νίκησε την πλημμύρα»

Στόχοι και Δείκτες Επιτυχίας για το 1 ο Μάθημα της Ενότητας «Νίκησε την πλημμύρα» Στόχοι και Δείκτες Επιτυχίας για το 1 ο Μάθημα της Ενότητας «Νίκησε την πλημμύρα» Μάθημα Στόχοι Κλίμακας και Δείκτες Επιτυχίας Περίληψη του μαθήματος 1 ο (45 ) Α. Θεματική Ενότητα: Ενέργεια και Περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα Για την αύξηση και την ανάπτυξη των φυτών απαιτείται νερό και χώμα πλούσιο σε θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Αιτίες: Πυρκαγιές δασών, λαθροϋλοτομία, υπερβόσκηση, υπερχείλιση φραγμάτων. α. Πυρκαγιές: από την αμέλεια στην καταστροφή

1. Αιτίες: Πυρκαγιές δασών, λαθροϋλοτομία, υπερβόσκηση, υπερχείλιση φραγμάτων. α. Πυρκαγιές: από την αμέλεια στην καταστροφή Μας απασχόλησε το θέμα των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο περιβάλλον. Προσανατολιστήκαμε σε τρεις άξονες: ποιοι λόγοι μπορεί να προκαλούν τις πλημμύρες, τι καταστροφές μπορεί να προκληθούν στις υποδομές, με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ Μέχρι πριν από 100 χρόνια ή και µέχρι πριν από λίγα χρόνια, σε ορισµένες περιοχές το πόσιµο νερό προερχόταν από πηγάδια και πηγές. Σήµερα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ»

«ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ» ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ» Εκπαιδευτικός που αναλαμβάνει το πρόγραμμα : ΧΡΗΣΤΑΤΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΠΕ.06 Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ FYSIKA ST DIMOT ERGASION.indb 97 27/12/ :50:04 πμ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ FYSIKA ST DIMOT ERGASION.indb 97 27/12/ :50:04 πμ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ FYSIKA ST DIMOT ERGASION.indb 97 27/12/2012 11:50:04 πμ 98 ΦΕ1: ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ Όλοι οι οργανισμοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια. Την ενέργεια αυτή την εξασφαλίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

Μία εργασία των μαθητών:

Μία εργασία των μαθητών: Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων Τάξη: Α Μάθημα: Ερευνητική Εργασία Υπεύθυνος καθηγητής: κα Τερζή Σχολικό Έτος : 2014-2015 Μία εργασία των μαθητών: Βλασσόπουλος Κωστής Δεληκούρας Δημήτρης Διαμαντίδης

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση»

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό 22 Μαρτίου 2011 «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Σήµερα, 22 Μαρτίου 2011, γιορτάζουµε την Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό, ένα θεσµό που, για 18 η χρονιά,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑ ΑΣΩΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Η ΑΝΑ ΑΣΩΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η ΑΝΑ ΑΣΩΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΣΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ Τα δάση είναι απαραίτητα στη ζωή τόσο των ανθρώπων όσο και των ζώων και γενικά για τη ύπαρξη της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Η Λίμνη Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Κείμενο Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη Γραφιστική επιμέλεια Χριστιάνα Χαραλάμπους Επιμέλεια κειμένου και εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Η ηλιακή ακτινοβολία που πέφτει στην επιφάνεια της Γης απορροφάται κατά ένα μέρος από αυτήν, ενώ κατά ένα άλλο μέρος εκπέμπεται πίσω στην ατμόσφαιρα με την μορφή υπέρυθρης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 9 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11 Κεφάλαιο Πρώτο: Το μοντέλο του οικοσυστήματος 1.1. Βασικές αρχές και ορισμοί της Οικολογίας των Οικοσυστημάτων 1.2. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3 Εισαγωγή Η δράση του Παγκύπριου Κινήματος Εδονόπουλων επικεντρώνεται σε θέματα που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών, καθώς επίσης με την προώθηση της συμμετοχής των παιδιών στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce %B1-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7- %CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 10: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Αρδεύσεις (Θεωρία) Ενότητα 1 : Η έννοια της άρδευσης Δρ.

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Αρδεύσεις (Θεωρία) Ενότητα 1 : Η έννοια της άρδευσης Δρ. Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρδεύσεις (Θεωρία) Ενότητα 1 : Η έννοια της άρδευσης Δρ. Μενέλαος Θεοχάρης 1. Η έννοια της άρδευσης 1.1. Γενικά Άρδευση ονομάζεται γενικά η εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; 2. Πότε έγινε το πρώτο μεγάλο υδροδοτικό έργο για την πόλη της Αθήνας στην αρχαιότητα;

1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; 2. Πότε έγινε το πρώτο μεγάλο υδροδοτικό έργο για την πόλη της Αθήνας στην αρχαιότητα; 1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; Από την εποχή της αρχαιότητας το υδροδοτικό πρόβλημα της Αθήνας ήταν τεράστιο. Η Αθήνα υπέφερε από το μαρτύριο της λειψυδρίας. Μεγάλα ποτάμια και λίμνες δεν υπήρχαν

Διαβάστε περισσότερα

ZA5223. Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Greece

ZA5223. Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Greece ZA5223 Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Greece FLASH 290 BIODIVERSITY Q1. Έχετε ακούσει ποτέ τον όρο βιοποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Φύτευση στεγών. απλά και αποτελεσματικά. Gernot Minke. Σχεδιασμός, οδηγίες εφαρμογής, πρακτικές επισημάνσεις

Φύτευση στεγών. απλά και αποτελεσματικά. Gernot Minke. Σχεδιασμός, οδηγίες εφαρμογής, πρακτικές επισημάνσεις Φύτευση στεγών απλά και αποτελεσματικά Σχεδιασμός, οδηγίες εφαρμογής, πρακτικές επισημάνσεις Gernot Minke Εκδόσεις ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Θεσσαλονίκη - Ξάνθη 2009 Gernot Minke Ο Gernot Minke είναι από το 2007 ομότιμος

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΑΡΑΤΣΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΑΡΑΤΣΑΣ ΣΤΡΑΤΗΣ ΓΟΝΕΟΣ ΠΟΛ.ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

ΑΓΡΟΤΑΡΑΤΣΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΑΡΑΤΣΑΣ ΣΤΡΑΤΗΣ ΓΟΝΕΟΣ ΠΟΛ.ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΓΡΟΤΑΡΑΤΣΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΑΡΑΤΣΑΣ ΣΤΡΑΤΗΣ ΓΟΝΕΟΣ ΠΟΛ.ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΓΡΟΤΑΡΑΤΣΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΑΡΑΤΣΑΣ Μετά την κεραμοσκεπή ξεκινάει η εξέλιξη της ταράτσας σαν ένα οικοδομικό στοιχείο της οικοδομής που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς Το Πρωτόκολλο του Κιότο Μια πρόκληση για την ανάπτυξη και την απασχόληση «Από το Ρίο στο Γιοχάνεσµπουργκ και πέρα από το Κιότο. Ποιο µέλλον για τον Πλανήτη;» ρ Μιχαήλ Μοδινός

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Βλοντάκης. Γεωπόνος-Περιβ/λόγος-Βιοκαλλιεργητής

Γ. Βλοντάκης. Γεωπόνος-Περιβ/λόγος-Βιοκαλλιεργητής Περιοχές NATURA: Προστασία και αναβάθμιση των τοπικών φυσικών πόρων - βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία Γ. Βλοντάκης Γεωπόνος-Περιβ/λόγος-Βιοκαλλιεργητής Περιοχές δικτύου NATURA 2000 Φυσικοί πόροι Έδαφος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΤΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΤΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ Δήμος Καλαμαριάς ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΤΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ Αντιδημαρχία Καθαριότητας, Ανακύκλωσης & Πρασίνου Διεύθυνση Καθαριότητας - Ανακύκλωσης ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Η κομποστοποίηση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

«ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, Π. ΒΥΡΛΑΣ. Π. Βύρλας

«ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, Π. ΒΥΡΛΑΣ. Π. Βύρλας «ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, 17.03.15 Π. ΒΥΡΛΑΣ Π. Βύρλας Αντικείμενο έργου Η διερεύνηση της δυνατότητας παραγωγής βιομάζας στη Ελλάδα για παραγωγή ενέργειας με μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Μαναγούδης. Μηχ. Μηχανικός Director ICON GROUP. Executive Director of Sustainable Building Council Greece. Sustainability auditor DGNB

Δημήτρης Μαναγούδης. Μηχ. Μηχανικός Director ICON GROUP. Executive Director of Sustainable Building Council Greece. Sustainability auditor DGNB Δημήτρης Μαναγούδης Μηχ. Μηχανικός Director ICON GROUP Executive Director of Sustainable Building Council Greece Sustainability auditor DGNB Ενεργειακός Επιθεωρητής Infrared Certified Thermographer Accredited

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια).

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια). H ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ Στη Γη υπάρχουν μεγάλες αφιλόξενες άνυδρες εκτάσεις που ονομάζονται έρημοι.καλύπτουν το 1/3 της ξηράς και βρίσκονται κυρίως κοντά στους δύο Τροπικούς ( Αιγόκερω και Καρκίνου) Στην Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή 6/12/2008. Γράφει ο Δημήτρης Αλεξόπουλος Η 6η Δεκεμβρίου έχει οριστεί φέτος ως Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή. Η ημέρα συμπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα