Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 3 MΑΪΟΥ 1826 ΕΩΣ 25 MΑΪΟΥ 1827

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 3 MΑΪΟΥ 1826 ΕΩΣ 25 MΑΪΟΥ 1827"

Transcript

1 Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 3 MΑΪΟΥ 1826 ΕΩΣ 25 MΑΪΟΥ 1827 Μετά την άλωση του Μεσολογγίου ο Κιουταχής ασχολήθηκε για µερικές εβδοµάδες µε την οργάνωση της πόλης και την ειρήνευση της Δυτικής Στερεάς. Eγκατέστησε ισχυρή φρουρά στο Mεσολόγγι και έβαλε τάξη στις σχέσεις του µε τους τοπικούς αρµατολούς. Πολλούς από αυτούς προσεταιρίστηκε ενώ άλλους κατεδίωξε. Αφού ολοκλήρωσε το εκεί έργο του, τον Ιούνιο του 1826 κινήθηκε προς την Αθήνα, το τελευταίο ισχυρό προπύργιο της επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα, όπου ήδη οι προφυλακές του αναγνώριζαν το πεδίο της αναµέτρησης. Στις 28 Iουνίου οι κύριες δυνάµεις του στρατοπέδευσαν στη Θήβα. Υπό τις διαταγές του βρίσκονταν περίπου άνδρες (7.000 µισθοφόροι Αλβανοί και Γκέγκηδες και ιππείς δελήδες συν οι βοηθητικοί) και σηµαντικό για τα τότε µέτρα πυροβολικό, το οποίο ανερχόταν σε είκοσι κανόνια και έξι οβιδοβόλα. Την οικονοµική προπαρασκευή της δύσκολης πολιορκίας είχε ξεκινήσει ο Oµέρ πασάς της Kαρύστου που είχε ήδη φτάσει στην Αττική επικεφαλής περίπου ενόπλων. Eγκαταστάθηκε µε το σώµα του στο χωριό Kαπανδρίτι, εφτά ώρες απόσταση από την Aθήνα, και από εκεί εξαπέλυε επιδροµές που έφθαναν έως τον Πειραιά. Στις επιδροµές αυτές οι ιππείς του έκαιγαν τις θηµωνιές ή τα αθέριστα σπαρτά και άρπαζαν όσα κοπάδια συναντούσαν. Στις πιο κοντινές στο Kαπανδρίτι περιοχές οι Oθωµανοί θέριζαν για δικό τους λογαριασµό τα σιτηρά των αγρών. Με τον τρόπο αυτό στερούσαν εφόδια από τους µετέπειτα πολιορκηµένους και διευκόλυναν τον εφοδιασµό των στρατευµάτων που έρχονταν. Στην Αθήνα φρούραρχος ήταν ο Γκούρας, ο οποίος έφερε τον βαρύ τίτλο του αρχηγού των στρατοπέδων της ανατολικής Στερεάς µε κυβερνητική βούλα από τις αρχές Μαΐου. Οι προετοιµασίες που ως αρµόδιος όφειλε να κάνει για να αντιµετωπίσει την εισβολή πέρασαν απαρατήρητες. Η βασική του µέριµνα επικεντρωνόταν στη διατήρηση της θέσης του, απαραίτητη προϋπόθεση για την οποία ήταν η όσο το δυνατό Μετά την άλωση στο Μεσολόγγι και την ειρήνευση της

2 πιο ελκυστική διαβίωση του προσωπικού του στρατού, των περίπου τριακοσίων οπλοφόρων ακολούθων του, µε τους οποίους διαφέντευε το κάστρο της Αθήνας. Η για τα µέτρα της εποχής πλουσιοπάροχη ανταµοιβή των τελευταίων για τις αµφίβολες υπηρεσίες που παρείχαν ήταν µεν απαραίτητη ώστε να µην εξαγοραστούν από άλλους οπλαρχηγούς και χαθεί έτσι το πλεονέκτηµα του φρουράρχου αλλά ταυτόχρονα ήταν καταστροφική για την οµοψυχία των απειλούµενων οµοθρήσκων τους. Εξαχρειωµένοι οι πιστοί του Γκούρα έκριναν ότι ο επικείµενος κίνδυνος άνοιγε γι αυτούς λαµπρό πεδίο πλουτισµού σε βάρος εκείνων που θεωρητικά είχαν εντολή να προστατεύσουν: «Υπό τοιούτον αρχηγόν οι επιρρεπείς εις την αταξίαν στρατιώται του (του Γκούρα) πριν κλεισθώσιν (εις την οχυρή πόλη), όσα αισχρόν και λέγειν κατά των δυστυχών χωρικών και τους έφεραν εις τοιαύτην απόγνωσιν, ώστε επί της µικράς εισβολής του Οµέρ Πασά τα δύο χωρία Χασιά και Μενίδι επροσκύνησαν και υπεδέχθησαν τους ολίγους εχθρούς ως λυτρωτάς των, δολοφονήσαντες και τον οπλαρχηγόν των Μελέτην Βασιλείου τον πρώτο καλέσαντα αυτούς και τους λοιπούς κατοίκους της Αττικής εις τα όπλα και πιστώς αθλήσαντα µέχρι τέλους» (Τρικούπης Σ., Ιστορία, Δ, 57). Οι πρώτες µονάδες του κυρίου σώµατος του Κιουταχή εµφανίστηκαν στους Αµπελοκήπους την 1η Ιουλίου 1826 και από εκεί άρχιζαν να χωρίζονται, ώστε να καταλάβουν στρατηγικά σηµεία γύρω από την πόλη. Για τους υπερασπιστές της τελευταίας είχε έρθει η ώρα των κρίσιµων αποφάσεων. Το πρώτο από τα ερωτήµατα σχετιζόταν µε το τι ακριβώς θα προάσπιζαν, ολόκληρη την πόλη ή µόνο το φρούριό της, την Ακρόπολη. Ο Γκούρας έκλεινε προς την προάσπιση του φρουρίου, οι Αθηναίοι όµως, για ευνόητους λόγους, επιθυµούσαν να υπερασπιστούν ολόκληρη την πόλη, δηλαδή τα σπίτια τους και το βιος τους. Η πόλη όµως ήταν µεγάλη και το τείχος που την περιέτρεχε δεν είχε αφενός τίποτα το τροµερό και αφετέρου εκτεινόταν σε µήκος δυνανάλογο ως προς τους αριθµούς εκείνων που θα το προάσπιζαν. Οι τελευταίοι µετά βίας έφθαναν για να επανδρώσουν τους 24 πύργους που αποτελούσαν τα ισχυρά σηµεία των οχυρώσεων της Αθήνας. Στην τελική απόφαση όµως βάρυνε ο υπέρ των αψύχων συναισθηµατισµός και αποφασίστηκε να αποκρουστεί ο εχθρός στον περίβολο που περιέκλειε την πόλη. Ευτυχώς οι περισσότεροι από τους αµάχους κατοίκους της Αθήνας περίπου ψυχές είχαν ήδη αναχωρήσει για τη Σαλαµίνα και τα άλλα νησιά του Σαρωνικού, γεγονός που επέτρεπε αυξηµένη ευελιξία στους υπερασπιστές Ο στρατηγός Γκούρας αντιλήφθηκε τις λιποτακτικές δια- Άποψη της πόλης και του φρουρίου της Ακρόπολης σε έγχρωµο Πριν ξεκινήσει η πολιορκία της Αθήνας από τους Οθωµανούς

3 της πόλης. Οι τελευταίοι στηρίζονταν στο επαγγελµατικό σώµα των πολεµιστών-ακολούθων του Γκούρα, περίπου τριακόσια τουφέκια, καθώς και σε άλλους τόσους ίσως ενόπλους διαφόρων οπλαρχηγών από τη Στερεά που έσπευσαν να κλειστούν στην πόλη. Το αριθµητικά σηµαντικότερο τµήµα των υπερασπιστών αποτελείτο από ένα είδος πολιτοφυλακής που είχαν συγκροτήσει οι πολίτες της πόλης, από 600 έως άτοµα, ανάλογα µε τις µαρτυρίες. Δεν επρόκειτο για επαγγελµατίες πολεµιστές, καθώς όµως προάσπιζαν τα πατρώα υπερείχαν σε πείσµα των υπολοίπων. Σε τελευταία ανάλυση ουδείς των ενδιαφεροµένων γνώριζε πολλά γύρω από το κυριότερο όπλο ενός φρουρίου, τα πυροβόλα. Στον τοµέα αυτό η λύση ήρθε περίπου εξ ουρανού, καθώς στις πρώτες κιόλας αψιµαχίες της πολιορκίας αιχµαλωτίστηκε ένας Οθωµανός πυροβολητής που ανέλαβε να διδάξει στους εχθρούς του τη χρήση των ετερόκλιτων πυροβόλων του φρουρίου. Αντίθετα, από την αρχή της πολιορκίας οι πολιορκηµένοι ένιωθαν αυτοπεποίθηση στο δεύτερο σε σπουδαιότητα όπλο της επικείµενης µάχης. Ο περίφηµος ήδη από την πολιορκία του Μεσολογγίου υπονοµοποιός Κώστας Λαγουµιτζής και οι συνεργάτες του ήρθαν να κλειστούν στην πόλη έτοιµοι για νέες περιπέτειες. Ο Κιουταχής ξεκίνησε την πολιορκία µε επιµέλεια και µεθοδικότητα. Προοδευτικά πολλαπλασίασε τα ισχυρά σηµεία γύρω από την πόλη, επεσήµανε τις αδυναµίες των οχυρώσεων και αναζήτησε τις πιο αποτελεσµατικές θέσεις για το πυροβολικό του. Ταυτόχρονα οργάνωσε το βασικό του στρατόπεδο στα Πατήσια, όπου εγκατέστησε τις απαραίτητες στην πολιορκία υπηρεσίες και δηµιούργησε αποθήκες που θα στήριζαν επιµελητειακά την επιχείρηση. Πριν επιτεθεί στην πόλη φρόντισε να αποµακρύνει τους γύρω κινδύνους, να διαλύσει δηλαδή τις συγκεντρώσεις ελληνικών σωµάτων σε κοντινά µέρη. Αν και δεν κατόρθωσε να διασκορπίσει τους συγκεντρωµένους στην Ελευσίνα και το Θριάσιο πεδίο Έλληνες, κατάφερε µε τις εναντίον τους επιδροµές να τους αποθαρρύνει, ώστε να µη σπεύσουν προς ενίσχυση των πολιορκηµένων παρά µόνο µε την άφιξη νέων ενισχύσεων. Οι τελευταίες θα αργούσαν να φτάσουν. Η άλωση της κάτω πόλης Στα τέλη του Ιουλίου οι προετοιµασίες ολοκληρώθηκαν και το οθωµανικό πυροβολικό ανέλαβε δράση. Παρά τη δυσκολία στον εφοδιασµό µε πυροµαχικά ο βοµβαρδισµός Χάρτης της Αθήνας σε χαλκογραφία που, σύµφωνα µε την Στο αρχαίο ιερό του Ολυµπίου Διός, µεταξύ άλλων, οργάνωσε

4 πέτυχε να δηµιουργήσει ρήγµατα σε αρκετά σηµεία έτσι ώστε να γίνει δυνατή η έφοδος. H τελευταία ξεκίνησε στις 3 Aυγούστου και προκάλεσε γρήγορα την κατάρρευση της άµυνας. Δέκα στρατιώτες του Γκούρα σκοτώθηκαν, τριάντα τραυµατίστηκαν ενώ πιάστηκαν πενήντα άνδρες και γυναίκες στην πόλη. Oι υπόλοιποι υποχώρησαν προς την Aκρόπολη και κλείστηκαν στο κάστρο. Η Ακρόπολη θα ήταν από εδώ και πέρα το µόνο προπύργιο της επανάστασης στη Στερεά. Χρησιµοποιώντας υλικά από τα σπίτια, ο Κιουταχής οργάνωσε κανονιοστάσια γύρω από το φρούριο, στην Πνύκα, στο Μουσείο, στους Στύλους του Ολυµπίου Διός και άρχισε να βοµβαρδίζει τους πολιορκηµένους, ανάλογα µε τα πυροµαχικά που διέθετε σε κάθε περίσταση. Για τους τελευταίους η κυριότερη µέριµνα δεν ήταν η προφύλαξη από τις αραιές οβίδες. Άλλα πράγµατα ήταν πιο πιεστικά. Ο εφοδιασµός ήταν το πρώτο πρόβληµα. Για τους περίπου ανθρώπους που κλείστηκαν στο κάστρο υπήρχαν τροφές για περίπου έναν χρόνο ( οκάδες σιτάρι, οκάδες ελιές, οκάδες λάδι ή ακόµα 720 οκάδες ρούµι και ρακή ή 800 οκάδες καπνός). Στον τοµέα των πυροµαχικών όµως και προπαντός της πυρίτιδας, τα πράγµατα ήταν σαφώς πιο απαισιόδοξα. Τα αποθέµατα (9.400 οκάδες πυρίτιδα, οκάδες µολύβι, οκάδες τουφεκόπετρες κλπ.) έφθαναν µόλις για τρεις µήνες πολέµου και αυτό µε την προϋπόθεση πως δεν θα ήταν έντονη η δραστηριότητα υπονόµων και ότι τα 14 πυροβόλα και οι τρεις βοµβοβόλοι του φρουρίου θα απαντούσαν µε φειδώ στις εχθρικές προκλήσεις. Έπειτα από τη λογιστική των εφοδίων, η πειθαρχία ήταν ο δεύτερος µεγάλος πονοκέφαλος των εγκλείστων της Ακρόπολης. Από τους ακολούθους του Γκούρα ο εγκλεισµός στην Ακρόπολη, απέναντι σε έναν αποφασισµένο εχθρό, κρίθηκε υπερβολικά επικίνδυνη για το επαγγελµατικό τους µέλλον επιχείρηση και οι περισσότεροι από αυτούς αποφάσισαν να καταγγείλουν όπως θα λέγαµε σήµερα τις συµβάσεις εργασίας που τους καθήλωναν στην ελάχιστα υποσχόµενη αυτή θέση. Άρχισαν λοιπόν να διαρρέουν, δηλαδή να λιποτακτούν, διασχίζοντας τις γραµµές του εχθρού µέσα από τα ερείπια της κάτω του φρουρίου πόλης. Ο Γκούρας, αντιλαµβανόµενος την τροπή που πήραν τα πράγµατα, σκέφτηκε να στα- µατήσει τη διαρροή των πιστών του διά της αποκάλυψης των οδών διαφυγής τους στους εχθρούς: «(Ο Γκούρας) ανήλθε µίαν νύκτα επί του τείχους της Ακροπόλεως και δια στεντορείας φωνής ανήγγειλεν εις τους τουρκαλβανούς και τους Γκέκας την

5 δραπέτευσιν ταύτην. Οι µισθοφόροι πτοηθέντες έµειναν εις τας θέσεις των, αλλλα και ο κίνδυνος ούτος δεν κατόρθωσε να τους συγκρατήση, διότι, αν εδραπέτευον πρότερον αθρόοι, έκτοτε ήρξαντο να δραπετεύωσιν ανά εις ή δύο» (Ασπρέας, «Η µεγάλη πολιορκία», σ. 5). Πολιορκία Η πολιορκία της Ακρόπολης άρχισε µε τον πλέον εντυπωσιακό τρόπο, µε αποτελεσµατικότητα και χρήση µέσων που την έκαναν να διαφέρει απόλυτα από τις πρωτόγονες πολιορκίες του Στον πέµπτο χρόνο του πολέµου οι αντίπαλοι είχαν διδαχτεί τον πόλεµο και µπορούσαν να εφαρµόζουν τεχνικές, αν όχι απόλυτα ευρωπαϊκές, τουλάχιστον εξίσου πολύπλοκες και καταστροφικές. Ήταν µεγάλο ατύχηµα το γεγονός ότι αυτή η κορύφωση της πολεµικής δεξιότητας πραγµατοποιήθηκε σε έναν τόπο γεµάτο από τα λαµπρότερα κληροδοτήµατα της κλασικής αρχαιότητας. Τα τελευταία ήταν τα πρώτα θύµατα της πολεµικής λαίλαπας. Οι Οθωµανοί εγκατέστησαν στο κανονιοστάσιο στου Φιλοπάππου βαρύ πυροβολικό πολιορκίας, δέκα πυροβόλα των 48 λιτρών, η παρουσία των οποίων στην ξηρά ήταν µάλλον ασυνήθιστη. Το βάρος τους καθιστούσε πραγµατικό άθλο τη χερσαία µεταφορά τους και προφανώς ο Κιουταχής επιστράτευσε όλη του την προηγούµενη γνώση και εµπειρία για να τα µεταφέρει από τις ακτές του Ευβοϊκού στην Αθήνα. Τα αποτελέσµατα όµως τις δράσης τους ήταν καταθλιπτικά: «κανονόσφαιραι δε και βόµβαι των 48 λιτρών εκυλίοντο επί των βράχων εκρυγνύµεναι µετά φοβερού πατάγου και θρυµµατίζουσαι τα άπειρα µάρµαρα των οποίων τα τεµάχια εκσφενδονιζόµενα µεθ ορµής έβλαπτον τραυµατίζοντα και φονεύοντα τους πολιορκουµένους, οίτινες είχον τρυπώσει εντός των οχυρωµάτων, υπό τας οπάς, εις τους θολωτούς πύργους των φρουρίων και υπό τας επιχωσθείσας οικίας» (Ασπρέας, 6). Στις 15 Αυγούστου, την ώρα που χρειαζόταν επειγόντως τόνωση του ηθικού των πολιορκηµένων µετά τα κατορθώµατα των µισθοφόρων του Γκούρα και την εµφανέστατη πλέον αδυναµία των ελληνικών δυνάµεων στο Θριάσιο πεδίο, οι πολιορκηµένοι επιτέθηκαν υπογείως, µε τον τρόπο που είχαν καλά διδαχθεί στο Μεσολόγγι. Η πρώτη υπόνοµος κατέστρεψε το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, στα πόδια του φρουρίου, µαζί µε τους εχθρούς που είχαν σπεύσει να το καταλάβουν. Οι Οθωµανοί απάντησαν Ο Ιωάννης Γκούρας ήταν από τον Μάιο του 1826 αρχηγός

6 αµέσως µε ένα ακόµα πιο φιλόδοξο έργο. Επιχείρησαν να διανοίξουν σήραγγα κάτω από την πηγή της Κλεψύδρας µε τρόπο ώστε να τη στερέψουν και να στερήσουν τους πολιορκηµένους από το πολύτιµο νερό της. Ο κίνδυνος ήταν σοβαρός και γι αυτό οι πολιορκηµένοι έκαναν έξοδο για να καταστρέψουν το έργο. Στις αρχές Σεπτεµβρίου ο Κιουταχής ολοκλήρωσε το επόµενο τεχνικό του δηµιούργηµα, µία βαθιά τάφρο που ξεκινούσε από τον Άρειο Πάγο και διέτρεχε όλη την ευαίσθητη νότια πλευρά του φρουρίου. Μέσα από αυτήν την τάφρο, αθέατοι και προστατευµένοι, µπορούσαν οι τεχνίτες του να ξεκινούν τα έργα της υπονόµευσης, χωρίς να αντιλαµβάνονται οι του φρουρίου το σηµείο από όπου επερχόταν ο κίνδυνος. Χρειάζονταν πλέον νυχτερινές αιφνιδιαστικές επιχειρήσεις, ώστε να επισηµανθούν τα σηµεία όπου εργάζονταν οι εχθροί, να προκληθούν ζηµιές σε αυτά, να αιχµαλωτιστούν ή να φονευθούν, αν ήταν δυνατόν, οι ειδικευµένοι τεχνίτες (υπονοµοποιοί) και να παρθούν υπερπολύτιµα λάφυρα για την περίσταση, τα πλεκτά καλάθια (ζεµπίλια) µε τα οποία οι εργάτες µετέφεραν το χώµα και τις πέτρες. Ο Μακρυγιάννης άρχισε να χτίζει τη φήµη του πάνω σε αυτές τις επιχειρήσεις. Κατά την έναρξη της πολιορκίας της Ακρόπολης οι Οθωµανοί Το τέλος του Γκούρα και της εποχής του Η ακούραστη και εφευρετική δραστηριότητα των πολιορκηµένων οφειλόταν κυρίως στους Αθηναίους πολιτοφύλακες και στους οπλαρχηγούς τους, όπως ο Ιωάννης Μακρυγιάννης. Οι επαγγελµατίες του Γκούρα, δυσαρεστηµένοι από την παρεµπόδιση της φυγής τους, είχαν ουσιαστικά κατέλθει σε ένα είδος λευκής απεργίας περιορίζοντας τη µάχιµη δραστηριότητά τους στην απαίτηση τακτικής πληρωµής των µισθών τους. Ίσως ποτέ άλλοτε στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων, αυτή η πρακτική της εξαγοράς στρατιωτικών υπηρεσιών δεν είχε τόσο χυδαία αποκρουστικό πρόσωπο. Κάτι ανάλογο συνέβαινε µε τα σώµατα που οι έµπιστοι του Γκούρα συγκέντρωναν έξω από το κάστρο για να ενισχύσουν τη φρουρά του τελευταίου. Οι ένοπλοι, αφού λάβαιναν τον µισθό τους, προσαυξηµένο λόγο του επικινδύνου της αποστολής οι προκαταβολές έφθασαν τα εκατό ή τα εκατόν πενήντα γρόσια, αρνούνταν να προχωρήσουν προς την Ακρόπολη, προφασιζόµενοι το τάδε οθωµανικό φυλάκιο ή τη δείνα περίπολο δελήδων. Στις 30 Σεπτεµβρίου, τη νύχτα, ο ίδιος ο Γκούρας καιροφυλακτούσε, όπως κάθε

7 βράδυ, στο οχυρό του Σερπεντζέ, προσέχοντας τόσο τις κινήσεις των εχθρών όσο και τις τυχόν απόπειρες λιποταξίας των δικών του εµπίστων. Κάποια στιγµή θέλησε να πυροβολήσει µέσα από την τουφεκίστρα, το φυτίλι όµως του όπλου του η ίσκα δεν κατάφερε να µεταδώσει τη φωτιά στο µπαρούτι. Χρειάστηκε τότε να αλλάξει ίσκα αφήνοντας για λίγα δευτερόλεπτα την κάφτρα της ορατή στον εχθρό. Αυτός ο χρόνος ήταν αρκετός για τον απέναντι ελεύθερο σκοπευτή που επίσης καραδοκούσε την άτυχη στιγµή του αντιπάλου του. Το βόλι του, περνώντας µέσα από την τουφεκίστρα, πέτυχε τον φρούραρχο της Ακρόπολης στο κεφάλι και τον άφησε ακαριαία άπνουν. Την εποµένη ο νεκρός ενταφιάστηκε σε περίοπτη θέση, µπροστά από τον Παρθενώνα, τιµή που δεν είχαν αξιωθεί οι περίπου εκατό έως τότε νεκροί των πολιορκηµένων. Στο στρατόπεδο του Κιουταχή η είδηση του θανάτου του αντιπάλου αρχηγού σήµανε ξέφρενη δραστηριότητα για να επωφεληθούν από το σάστισµα των εχθρών τους και να κάµψουν τη διάθεσή τους για αντίσταση. Μέσα σε λίγες ηµέρες το πυροβολικό έριξε σχεδόν το σύνολο των αποθεµάτων του, βλήµατα, ενάντια στο φρούριο προκαλώντας διαρκή ορυµαγδό και υποχρεώνοντας τους υπερασπιστές να ζουν υπογείως. Τα κοµµάτια του µαρµάρου που πετάγονταν προς κάθε κατεύθυνση πλήγωσαν σχεδόν το σύνολο των υπερασπιστών, αν και τα µέτρα προφύλαξης περιόρισαν τους θανάτους. Οι πολιορκηµένοι, για να εκτονώσουν λίγο την πίεση που δέχονταν αλλά και να δηλώσουν την αποφασιστικότητά τους για συνέχιση του αγώνα απάντησαν µε βλήµατα που µείωσαν επικίνδυνα τα αποθέµατά τους σε πυρίτιδα. Ο θάνατος του Γκούρα και ο κατακλυσµός που τον ακολούθησε δεν έκαµψαν την απόφαση των πολιορκηµένων να συνεχίσουν τον αγώνα, µετέβαλαν όµως τις εσωτερικές ισορροπίες στο φρούριο. Οι Αθηναίοι πολιτοφύλακες ήταν πλέον εκείνοι που θα καθόριζαν τις τύχες της πολιορκίας. Από αυτούς ισχυρό λόγο θα είχαν οι γνώστες των τεχνικών όπως ο Κώστας Λαγουµιτζής ή οι πλέον µαχητικοί των οπλαρχηγών τους, όπως ο Μακρυγιάννης. Αυτοί πήραν επάνω τους τη συνέχιση ενός πολέµου που, µε τους βοµβαρδισµούς, τους υπονόµους, τους ελεύθερους σκοπευτές, τον αγώνα µέσα σε χαρακώµατα, θύµιζε λίγο τις γνωστές σε εµάς εικόνες του Α Παγκόσµιου πολέµου. Στις 7 Oκτωβρίου τα στρατιωτικά σώµατα των Γκέγκηδων συγκέντρωσαν τις επιθέσεις τους στον Σερπετζέ, δηλαδή στο µακρύ οχύρωµα που ξεκινούσε από τα ερείπια του Στη διάρκεια της πολιορκίας της Ακρόπολης το 1826 οι Οθωµα- Ο Ιωάννης Μακρυγιάννης ξεκίνησε να δηµιουργεί τη φήµη Τοπογραφικό σχέδιο της Αθήνας, όπου στο κάτω µέρος

8 θεάτρου του Ηρώδου του Αττικού και έφθανε έως το θέατρο του Διονύσου, κρατώντας µακριά τους πολιορκητές από τα πόδια του βράχου της Ακρόπολης, όπου µεταξύ άλλων βρισκόταν και η ζωτικής σηµασίας πηγή της Κλεψύδρας. Το οχυρό προάσπιζαν οι Αθηναίοι µε τον Μακρυγιάννη και οι συγκρούσεις πήραν επικό χαρακτήρα. Ο Μακρυγιάννης πληγώθηκε και οι Αθηναίοι είχαν τριάντα νεκρούς στις µάχες. Η αποστολή ενισχύσεων και εφοδίων Αν και οι τύχες του πολέµου εξακολουθούσαν να ευνοούν τους υπερασπιστές της Ακρόπολης, η φθορά των ανθρώπων και η εξάντληση των εφοδίων δηµιουργούσε δυσοίωνες προοπτικές για το άµεσο µέλλον. Έως τα µέσα του Οκτωβρίου η φρουρά είχε τετρακόσιους νεκρούς και τραυµατίες, χωρίς να προσµετράται η λιποταξία των ανδρών του Γκούρα. Οι εκ του συστάδην µάχες, οι υπόνοµοι και οι βοµβαρδισµοί ελάττωναν καθηµερινά την ποσότητα της διατιθέµενης πυρίτιδας. Η ενίσχυση του φρουρίου από έξω φαινόταν πλέον ως ζωτική προϋπόθεση για τη συνέχιση της άµυνας. Η αποστολή ενισχύσεων προς την Ακρόπολη οργανώθηκε ως µέρος ενός γενικότερου σχεδίου, καθώς βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του εγχειρήµατος κρίθηκε ότι ήταν οι αντιπερισπασµοί που θα αποµάκρυναν από την πολιορκία µέρος των δυνά- µεων του Κιουταχή. Το τακτικό σώµα του Φαβιέρου µε δύο τάγµατα (1.000 άνδρες) πεζικού, δύο ίλες ιππικού (80 ιππείς) και πυροβολαρχία 80 ανδρών και τεσσάρων πυροβόλων αποβιβάστηκε στα Μέγαρα µε στόχο τη Θήβα και την αποκοπή του Κιουταχή από τους δρόµους εφοδιασµού του από τα βόρεια. Η εκστρατεία απέτυχε όταν, µε την είσοδο στη Βοιωτία, οι περίπου 600 άτακτοι που συνόδευαν το σώµα του Φαβιέρου αν και αµοιβόµενοι καλύτερα από τους τακτικούς οµολόγους τους λιποτάκτησαν οµοθυµαδόν, προκαλώντας οργή και δυσπραγία στο τακτικό. Η απειλή όµως καταγράφηκε από τον Κιουταχή που ενίσχυσε τις εκεί φρουρές του αποσπώντας δυνά- µεις από την πολιορκία. Ανάλογο αποτέλεσµα είχε και η επιδροµή του Καραϊσκάκη προς το Μενίδι που υποχρέωσε τη µετακίνηση οθωµανικών µονάδων, κυρίως ιππικού, προς τα βόρεια. Οι αντιπερισπασµοί µε τον τρόπο αυτό λειτούργησαν, γεγονός που έκανε δυνατή την πρώτη είσοδο επικουριών στην πολιορκηµένη Ακρόπολη. Πραγµατικά, τη νύχτα της

9 11ης Οκτωβρίου, µία δύναµη τριακοσίων πολεµιστών, το σώµα των εθελοντών Επτανησίων και δυνάµεις διαφόρων οπλαρχηγών, κατάφερε να περάσει µέσα στο φρούριο αποκαθιστώντας κάπως τη δύναµη της φρουράς στο προηγούµενο ύψος της. Το ζήτηµα των εφοδίων παρέµενε όµως κρίσιµο. Οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν µε νέα ένταση. O Kιουταχής πήρε άµεσα µέτρα για να µην επαναληφθεί η είσοδος επικουριών µέσα στο φρούριο. Bάθυνε τη µεταξύ του Mουσείου και του παρατειχίσµατος τάφρο, ανύψωσε χώµατα και επισώρευσε κλαδιά δένδρων στα χείλη της. Tαυτόχρονα ανανέωσε τον πόλεµο των υπονόµων προσπαθώντας να καταστρέψει τα κάτω από τον βράχο οχυρώµατα των πολιορκηµένων ή «... ώρµησαν (οι Γκέγκηδες) αίφνις την 7 Oκτωβρίου περί την δ ώραν, εκυρίευσαν εν των πλησίον του παρατειχίσµατος οχυρωµάτων και κατέλαβαν και το στόµα υπονόµου τινός, καθ ήν ώραν συνέπεσε να ανευρεθεί ο υπονοµοποιός Kώστας επιτηρών την κατασκευήν της. Iδών δε ο το παρατείχισµα φυλάττων Mακρυγιάννης τον κίνδυνον του υπονοµοποιού, εξήλθεν εις αντίληψίν του και παραλαβών τους περί αυτόν Aθηναίων. Eξήλθον µετ ολίγον και τινες άλλοι, και συγκροτήσαντες δίωρον µάχην, κανιονοβολούντων και βοµβοβολούντων και των εν τη Aκροπόλει, απεδίωξαν τους εχθρούς, και διέσωσαν τον κινδυνεύοντα πολύτιµον συναγωνιστήν των. Eπιµένοντες οι εχθροί εις την εκτέλεσιν του σκοπού των κατέφυγαν προς αποφυγήν του πυρός υπό τας στοάς του θεάτρου καιροφυλακτούντες να εισπηδήσωσιν. Aλλ οι Έλληνες, κρεµώντες άνωθεν βόµβας, αναµµένων των φυτιλίων, και ρίπτοντες και άλλας εµπρηστικές ύλας, έβλαψαν πολλούς και ανάγκασαν τους λοιπούς, ελθούσης της νυκτός, να εξέλθωσι των στοών δροµαίοι. Tέσσαρες αυτών έπεσαν επί της εξόδου των. Oι δε φιλέκδικοι Aλβανοί, οι ονειδισθέντες επί τη εις κυρίευσιν του Λεονταρίου αποτυχία, βλέποντες άνωθεν του Mουσείου όσα υπέφεραν οι υπό τας στοάς καταφυγόντες συνάδελφοί των Γκέγκαι, αντί να κινηθώσιν εις συµπάθειαν, εκάγχαζαν εµπαίζοντές τους. Πεντακόσιαι βόµβαι και άλλαι τόσαι κανονόσφαιραι ερρίφθησαν την ηµέραν εκείνην επί την Aκρόπολιν, δέκα Έλληνες εφονεύθησαν, και πολλοί επληγώθησαν, εν οίς και ο Mακρυγιάννης εις την κεφαλήν. Tην δε επιούσαν νύκταν άναψεν ο Kώστας την υπόνοµον, ην ευρέθη επί της εφόδου, ώρµησαν οι Έλληνες µετά την εκραγήν αυτής, και οι εχθροί έπαθαν και την ηµέραν εκείνην» (Τρικούπης, Δ, 75-76).

10 να καταστρέψει την πηγή ύδευσης, την Κλεψύδρα. Οι πολιορκηµένοι αντέδρασαν µε εξόδους και ανθυπονόµους που ακύρωσαν και τα νέα σχέδια του εχθρού. Ο Κιουταχής δεν παραιτήθηκε από τα σχέδιά του. Με τη συνδροµή Ιταλού υπονο- µοποιού άρχισε τη διάνοιξη µιας νέας υπονόµου, η µεγάλη ισχύς της οποίας θα προκαλούσε αποφασιστική ζηµιά στα οχυρώµατα των Ελλήνων. Το έργο ξεκίνησε από τις υπώρειες του σηµερινού λόφου του Αστεροσκοπείου και προχώρησε προς τα οχυρώµατα της Kλεψύδρας και του Λεονταριού. Στο τέλος της διαδροµής της τοποθετήθηκαν οκάδες πυρίτιδας, ποσότητα ικανή να ανατρέψει κυριολεκτικά όλα όσα βρίσκονταν από πάνω της. Το µεγάλο αυτό έργο επισηµάνθηκε από τους πολιορκηµένους οι οποίοι, µην µπορώντας να το σταµατήσουν µε άλλον τρόπο, βασίστηκαν στις γνώσεις και στη δεξιοτεχνία του Κώστα Λαγουµιτζή για τα πρέποντα αντίµετρα. Ο τελευταίος στάθηκε, για µία ακόµα φορά, άξιος της εµπιστοσύνης των συµπατριωτών του. Αντιλαµβανόµενος ότι δεν υπήρχε τρόπος να εµποδιστεί η έκρηξη, έβαλε να κατασκευαστούν γύρω από τα απειλούµενα οχυρώµατα δώδεκα φρεάτια βάθους 10 µ. (9 οργιές) και διαµέτρου 1,5 µ. Tα φρεάτια αυτά συνδέθηκαν στον πυθµένα τους µε σήραγγα όσο γινόταν πιο ευρύχωρη. Στις 10 Νοεµβρίου ο Κιουταχής συγκέντρωσε µε όσο το δυνατό πιο διακριτικό τρόπο τις δυνάµεις του και έδωσε το πρόσταγµα της ανατίναξης της υπονόµου, ελπίζοντας να εκµεταλλευτεί τις ζηµιές και το σάστισµα του εχθρού. Το έργο του Λαγουµιτζή όµως απέδωσε και η δύναµη της έκρηξης παρά το βουητό και το τράνταγµα που προκάλεσε απορροφήθηκε από τα φρεάτια και τις σήραγγες. Ο Κιουταχής, υποψιαζόµενος δολιοφθορά, διέταξε να σουβλιστούν δύο τεχνίτες από την Ήπειρο που είχαν εργαστεί στην προετοιµασία της υπονόµου. Σε αντίποινα, οι πολιορκηµένοι ανασκολόπισαν δεκαοκτώ Οθωµανούς αιχµαλώτους στα τείχη της Ακρόπολης. Ακολούθησαν νέες προσπάθειες και ανατινάξεις σε αυτόν τον µεθοδικό σκληρό υπόγειο πόλεµο των στοών. Η Ακρόπολη τραντάχθηκε πολλές φορές, πέτρες και χώµατα κατρακύλησαν στις πλαγιές της και ρωγµές εµφανίστηκαν στους αρχαιότερους πύργους της. Σε γενικές γραµµές όµως πιστοποίηθηκε ότι δεν ήταν αυτός ο τρόπος που θα έφερνε την πτώση του φρουρίου. Προοδευτικά, καθώς το κόστος των προσπαθειών υπερκάλυπτε τα αποτελέσµατα της µεθόδου, ο διά των υπονόµων πόλεµος εγκαταλείφθηκε από τον κατακτητή. Τη θέση του πήρε ο πόλεµος φθοράς. Η εξά- Σύγκρουση µεταξύ ελληνικών και οθωµανικών στρατευµά-

11 ντληση των πολιορκηµένων και προπαντός των εφοδίων τους θα ήταν πλέον ο στόχος του Κιουταχή. Προσπάθειες για πολιορκία των πολιορκητών Περίπου στα τέλη του 1826 οι Έλληνες οργάνωσαν µία συνδυασµένη επιχείρηση που θα ανάγκαζε τον Κιουταχή να λύσει την πολιορκία της Ακρόπολης. Το σχέδιο συνίστατο στη µεταφορά του πολέµου στα µετόπισθεν των πολιορκητών, έτσι ώστε αυτοί να βρεθούν αποκοµµένοι από τον εφοδιασµό και τις ενισχύσεις. Την υλοποίησή του ανέλαβε ο Κωλέττης που στάλθηκε στις Σποράδες για να οργανώσει ένα εκστρατευτικό σώµα µε τους εκεί ευρισκόµενους Θεσσαλούς και Μακεδόνες πρόσφυγες. Το σώµα αυτό θα αποβιβαζόταν και θα καταλάµβανε τα στενά των Θερµοπυλών. Αφετέρου, ένα δεύτερο σώµα, µε επικεφαλής τον Καραϊσκάκη, θα προχωρούσε προς τη Στερεά καταστρέφοντας τις αποθήκες, κλείνοντας τα περάσµατα και εξολοθρεύοντας τις φρουρές του Κιουταχή. Στα πλαίσια του ίδιου σχεδίου µία ναυτική µοίρα επέδραµε στον νότιο Ευβοϊκό, χτύπησε την Ερέτρια και αποβίβασε στρατό στον Κάλαµο για να καταστρέψουν τους µύλους όπου οι Οθωµανοί άλεθαν το σιτάρι τους. Οι αψιµαχίες επεκτάθηκαν έτσι σε όλη την ευρύτερη περίµετρο της πολιορκίας. Τα αποτελέσµατα όµως δεν ήταν ανάλογα των φιλοδοξιών του ελληνικού σχεδίου. Η εκστρατεία προς τις Θερµοπύλες µε τους Θετταλοµακεδόνες ξεκίνησε µέσα σε κλίµα διαµάχης ανάµεσα στους οπλαρχηγούς Καρατάσσου και Γάτσου. Στην πρώτη εµπλοκή της µε τον εχθρό, κοντά στην Αταλάντη, η δύναµη αυτή (1.500 άτακτοι και 80 τακτικοί) αντί να αιφνιδιάσει τον εχθρό αιφνιδιάστηκε από υποδεέστερες δυνάµεις του τελευταίου. Ακολούθησε φυγή προς τα πλοία και τελική διάλυση του σώµατος αυτού µε τον πλέον άδοξο τρόπο. Παρόµοια ήταν και η τύχη των επιδροµών στην Εύβοια και στον Ωρωπό, όπου επιτεύχθηκαν µόνο πενιχρά αποτελέσµατα. Καθώς η εκστρατεία του Καραϊσκάκη αργούσε να δώσει καρπούς, η ενίσχυση των πολιορκηµένων µε πυροµαχικά έγινε το πρώτο µέληµα των Ελλήνων. Η αποστολή του Μακρυγιάννη στην Αίγινα περιέγραψε µε τα µελανότερα χρώµατα τις ανάγκες του κάστρου και κατέστησε σαφές ότι τα πάντα εξαρτιόνταν από την ενίσχυση των υπερασπιστών του φρουρίου µε πυρίτιδα.

12 Η επιχείρηση του Φαβιέρου Τη λύση στο δραµατικό αδιέξοδο αποφάσισε να δώσει ο Γάλλος φιλέλληνας, συνταγ- µατάρχης Φαβιέρος, µε τους τακτικούς που είχε οργανώσει. Από τους τελευταίους επέλεξε 530 άνδρες για την ακρίβεια 430 πεζούς και 60 πυροβολητές από το τακτικό σώµα καθώς και 40 φιλέλληνες. Το σώµα διαιρέθηκε σε 6 µικρούς λόχους και τα εφόδια που έπρεπε να εισαχθούν στο κάστρο τοποθετήθηκαν σε 530 σακίδια, τη µεταφορά των οποίων θα αναλάµβαναν οι άνδρες. Τα 430 φορτία θα περιείχαν πυρίτιδα (8 έως 10 οκάδες το κάθε σακίδιο) και τα υπόλοιπα εκατό πυρόλιθους (500 στο καθένα). Ένα ψαριανό πλοίο µετέφερε το σώµα στον Άγιο Κοσµά, στη φαληρική ακτή, µέσα σε απόλυτη µυστικότητα και από εκεί οι επίλεκτοι θα έπρεπε να βρουν τρόπο να φτάσουν στην πολιορκηµένη Ακρόπολη. Για να διασχίσουν τις γραµµές του εχθρού οι 430 που µετέφεραν την πυρίτιδα, µπορούσαν να χρησιµοποίησουν µόνο τις λόγχες τους, ενώ για τους άλλους εκατό ήταν δυνατή η χρήση των όπλων. Η επικίνδυνη πορεία ξεκίνησε τη νύχτα της 1ης Δεκεµβρίου Τα προσωπικά είδη των ανδρών αφέθηκαν στο πλοίο, καθώς εκεί θα επέστρεφαν µετά την ολοκλήρωση της αποστολής. Μέσα σε δύο ώρες έφθασαν στον Ανάλατο και αφού ανασυγκροτήθηκαν και ξεκουράστηκαν ξεκίνησαν για το Μουσείο απ όπου θα ξεκινούσε η πιο επικίνδυνη φάση της επιχείρησης. Η διακριτική κίνηση τους επέτρεψε πράγµατι να φτάσουν σχεδόν µέχρι το χείλος της βαθιάς τάφρου που είχαν κατασκευάσει οι πολιορκητές. Εκεί τους αντιλήφθηκαν τα φυλάκια και καθώς δεν υπήρχε λόγος µυστικότητας πλέον προχώρησαν µε τυµπανοκρουσίες και ιαχές σε ανοικτή έφοδο µε σηµείο τοµής το σηµερινό Μακρυγιάννη, απέναντι από το θέατρο του Διονύσου. Η όλη επιχείρηση κινδύνευσε να κατακρηµνιστεί µέσα στην τάφρο των πολιορκητών το βάθος της ήταν 3 µ. και το πλάτος 5 έως 6 µ. την ύπαρξη της οποίας αγνοούσαν οι προσερχόµενοι. Η σύγχυση κυριάρχησε προς στιγµήν και την κατάσταση έσωσε η έγκαιρη έξοδος των Αθηναίων από τα απέναντι οχυρώµατά τους. Η επέµβασή τους υποβοήθησε τους τολµηρούς του Φαβιέρου και η επιχείρηση ολοκληρώθηκε µε οκτώ µόλις νεκρούς και 14 τραυµατίες. Οι περίπου οκάδες πυρίτιδας που µπήκαν στο φρούριο αποτέλεσαν ανάσα ζωής για τη συνέχεια. Οι περιπλοκές όµως εµφανίστηκαν αµέσως µετά. Για τους πολιορκηµένους, τα πυρο- Στον σηµερινό Μακρυγιάννη, απέναντι από το θέατρο του

13 µαχικά ήταν το ένα ζήτηµα, η έλλειψη πολεµιστών και εργατικών χεριών για τα αδιάκοπα έργα της άµυνας το άλλο. Από την πρώτη στιγµή θεώρησαν ότι οι τακτικοί και οι φιλέλληνες είχαν έρθει στο φρούριο για να µείνουν σε αυτό. Οι τελευταίοι είχαν αντίθετη άποψη. Μετά τον τολµηρό εφοδιασµό της Ακρόπολης ήθελαν να επιστρέψουν στο Φάληρο και να αναχωρήσουν. Το βασικό τους επιχείρηµα ήταν ότι, για τις ανάγκες της επιχείρησης, είχαν αφήσει όλα τους τα προσωπικά είδη στα πλοία και ότι τυχόν παραµονή τους στο φρούριο θα τους εξέθετε στα στοιχεία της φύσης και στις κακουχίες της πολιορκίας. Τα επιχειρήµατα δεν έπεισαν τους πολιορκηµένους και µε τη γνώµη τους συνηγόρησε και η δραστηριότητα του Κιουταχή. Ο τελευταίος, ελάχιστα ικανοποιηµένος από τον τρόπο µε τον οποίο εισήχθηκε πυρίτιδα στο πολιορκηµένο φρούριο, έλαβε πρόσθετα µέτρα και πολλαπλασίασε τα φυλάκια και τα εµπόδια στις γνωστές διαβάσεις προς και από την Ακρόπολη. Οι προσπάθειες των πολιορκηµένων να βελτιώσουν τις θέσεις τους καταλαµβάνοντας πρόσθετο χώρο στα ερείπια της πόλης δεν καρποφόρησαν και όλα αυτά συνηγόρησαν στο να παραµείνουν οι τολµηροί του Φαβιέρου έγκλειστοι στο πολιορκηµένο κάστρο της Αθήνας. Στην Ακρόπολη υπήρχαν πλέον άτοµα, πολεµιστές, τραυµατίες και άµαχοι, γεγονός που πολλαπλασίαζε τα προβλήµατα. Ο πόλεµος είχε κοπάσει και µόνο ειδικά τεχνάσµατα ή έκτακτα γεγονότα ανανέωναν το πολεµικό µένος των αντιµαχοµένων. Ο Φαβιέρος, λόγου χάρη, σχεδίασε ένα νέο είδος βοµβών χρησιµοποιώντας τους στρογγυλούς κίονες που βρίσκονταν στην Ακρόπολη. Γέµιζε το εσωτερικό των κιόνων µε εκρηκτικά και τους άφηνε να κυλίσουν προς τα οθωµανικά οχυρώµατα στην κάτω πόλη. Το βάρος και η έκρηξη προκάλεσαν κάποιες ζηµιές στους από κάτω οι οποίοι, µε τη σειρά τους, έβρισκαν τρόπους να εκδικηθούν. Στις 11 Ιανουαρίου 1827 µία βόµβα έπληξε έναν από τους κίονες του Ερεχθείου, µε αποτέλεσµα να κατακρηµνιστεί η στέγη του αρχαίου ναού και να ταφούν κάτω από τα ερείπια ένδεκα άτοµα, µεταξύ των οποίων και η χήρα του Γκούρα. Οι ελλείψεις και οι κακουχίες έγιναν προοδευτικά το πρώτο πρόβληµα για τους πολιορκηµένους. Ο χειµώνας ενέσκηψε βαρύς και ειδικά οι άνδρες του Φαβιέρου τον υποδέχθηκαν απροετοίµαστοι. Αυτοσχεδίαζαν επενδύτες συλλέγοντας κουρέλια και ενδύµατα σκοτωµένων, χωρίς ποτέ να ικανοποιούν τις ανάγκες τους καθώς, µε την απουσία κάθε είδους θέρµανσης, όλοι διεκδικούσαν τα ίδια κουρέλια. Στις αρχές του 1827, κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της

14 Η έλευση του 1827 αύξησε παρά µείωσε τα προβλήµατα. Οι διαρκείς εκρήξεις επηρέασαν τελικά και τη ροή της µόνης πηγής ύδρευσης του φρουρίου, της περίφηµης Κλεψύδρας, για την υπεράσπιση της οποίας τόσοι και τόσοι είχαν χάσει τη ζωή τους. Ήταν πλέον σαφές ότι το µόνο που µπορούσαν να πράξουν οι προασπιστές της Ακρόπολης ήταν να υποµένουν και να περιµένουν. Η λύση του δράµατος και µαζί της η τύχη του τελευταίου προπύργιου της επανάστασης στη Στερεά θα δινόταν απέξω. Θα εξαρτιόταν δηλαδή από την τύχη της εκστρατείας που οργάνωνε η ελληνική κυβέρνηση εναντίον των δυνάµεων του Κιουταχή κινητοποιώντας γι αυτόν τον σκοπό τις τελευταίες δυνάµεις της επανάστασης. Η ώρα του Καραϊσκάκη Από τις πρώτες ηµέρες της πολιορκίας της Αθήνας προέκυψε το πρόβληµα της τοποθέτησης ενός στρατιωτικού αρχηγού για τη Στερεά που θα συντόνιζε τα εκτός της Aκρόπολης στρατεύµατα και θα κινούνταν µε τρόπο ώστε να αναγκάσει τον εχθρό να λύσει την πολιορκία. Ο Καραϊσκάκης φάνηκε να είναι η πιο κατάλληλη των επιλογών. Μετά την πτώση του Mεσολογγίου, ο πολέµαρχος βρισκόταν στο Nαύπλιο. Eκεί του ανέθεσε η κυβέρνηση Zαΐµη τη συγκρότηση σώµατος και την ανάληψη της αρχιστρατηγίας για τις δυνάµεις της Pούµελης. Για να πιστοποιηθεί ο διορισµός προηγήθηκε ένα είδος τελετουργικής συµφιλίωσης του Kαραϊσκάκη µε τον Zαΐµη. «...περί τας αρχάς Δεκεµβρίου ο χειµών ενέσκηψε δριµύς καθιστάµενος οσηµέραι αφόρητος δια τους πολιορκουµένους. Tα καυσόξυλα είχον καταναλωθή και οι πολιορκούµενοι αφήρουν την ξυλείαν των αθλίων οικηµάτων και των αθλιεστάτων παραπηγµάτων. Oι φούρνοι έπαυσαν να λειτουργώσιν, ο άρτος εψήνετο υφ ενός εκάστου, ως ηδύνατο, εις θρακίας, προς επίµετρον η συσσώρευσις τόσων ανθρώπων επί ξηρού βράχου και αι ακαθαρσίαι, τα µολύσµατα των νεκρών, οίτινες εθάπτοντο υπό σωρούς λίθων ελλείψει χώµατος, εγέννησαν τυφικήν νόσον, ήτις ήρχισε να προσβάλλη τους φρουρούς θανατώσασα ουκ ολίγους, εν οις και αυτόν τον εµπειρικόν ιατρόν της Aκροπόλεως Σουρπίον. Πλήν τούτου εξηκολούθει αµείωτος ο βοµβαρδισµός του βράχου φονεύων και τραυµατίζων ουκ ολίγους καθ εκάστην» (Ασπρέας, 19).

15 Τα µέσα που έθεσε στη διάθεσή του η κυβέρνηση του επέτρεψαν να στρατολογήσει περίπου 600 πολεµιστές στην περιοχή του Nαυπλίου. Mε αυτούς, τον Ιούνιο του 1826, µετακινήθηκε προς την Eλευσίνα όπου συνενώθηκε µε τα σώµατα των Bάσσου, Πανουργιά και Kριεζώτη. Σηµαντικοί πόροι από αυτούς που διέθεταν τα φιλελληνικά κοµιτάτα χρησιµοποιήθηκαν για τη στήριξη του νέου στρατοπέδου. Σε αυτές τις δυνάµεις επρόκειτο να προστευθεί το Τακτικό Σώµα του Φαβιέρου που βρισκόταν έως τότε στα Μέθανα, κοντά στα απειλούµενα από τον εχθρό σηµεία, την Ύδρα και τις Σπέτσες ιδιαίτερα. Tο Σώµα των Τακτικών υποδεχόταν πλέον τον κύριο όγκο των νεοαφικνούµενων φιλελλήνων και δεχόταν την υλική συνδροµή της φιλελληνικής επιτροπής του Παρισιού. Aκριβώς τις ηµέρες αυτές δέχθηκε σηµαντική ενίσχυση από τη Mασσαλία, ένα σώµα περίπου 70 φιλελλήνων µε επικεφαλής τον Iταλό συνταγµατάρχη Πίσσα (Πίζα). Στις αρχές Αυγούστου του 1826 τα πάντα ήταν έτοιµα για την πρώτη εκστρατεία ενάντια στον Κιουταχή. Τακτικοί και άτακτοι δοκίµασαν να προκαλέσουν τις δυνάµεις του Κιουταχή στο Χαϊδάρι, στα όρια του αθηναϊκού ελαιώνα. Οι Οθωµανοί δέχθηκαν αµέσως την πρόκληση και µε υποδεέστερες αριθµητικά δυνάµεις (2.000 πεζούς και 300 ίσως ιππείς µε δύο πυροβόλα έναντι ατάκτων, χιλίων τακτικών, ιππικού και τεσσάρων πυροβόλων) κινήθηκαν ενάντια στις θέσεις των Ελλήνων. Ο Κιουταχής «... από τας αρχάς του Mαρτίου ήδη η Kλεψύδρα δεν εχωρήγη εις έκαστον άνδρα ή τριακόσια µόνο δράµια ύδατος την ηµέραν, εξ ου και µόνου, πλην των άλλων αναγκών ήτο υποχρεωµένος και να ζυµώση τον κρίθινον άρτον του. Aφ ετέρου κρέας δεν υπήρχε, είχε καταφαγωθή και ο τελευταίος ίππος και όνος και ηµίονος της φρουράς. Oι µύλοι δεν άλεθον, ειτα και τα άλευρα εξέλιπον, η κριθή δε ήτο η µόνη τροφή των πολιορκου- µένων και ελάχιστον άρτυµα. Oυδέ φάρµακα προς τούτοις υπήρχον, ουδ ενδύµατα. Oι στρατιώται και ιδίως οι τακτικοί εφόρουν ράκη γέµοντα ακαθαρσίας, ελλείψει ύδατος και φθειρών. Υπό το κράτος δε τοιαύτης καταστάσεως, οι µεν ασθενείς εγκαταλείποντο, οι δε τραυµατίαι απέθνησκον εκ σηψαιµίας, διότι ο µόνος υπάρχων εις την Aκρόπολιν εµπειρικός χειρούργος αγαθώτατος Kούρτελης εστερείτο και φαρµάκων και εργαλείων» (Ασπρέας, 24-25).

16 διέγνωσε αµέσως την παθολογία των αντιπάλων του και έστρεψε τις επιθέσεις του εναντίον των άτακτων σωµάτων. Η εκτίµησή του ήταν σωστή, οι στρατιωτικές όµως επιδόσεις των τακτικών του Φαβιέρου και των φιλελλήνων απεσώβησαν τους κινδύνους και ανέτρεψαν όλες τις προσπάθειες των Οθωµανών. Τα πράγµατα άλλαξαν την εποµένη (6 Αυγούστου 1826), όταν ο Φαβιέρος θέλησε να ελιχθεί επιθετικά µέσα στον ελαιώνα προς την κατεύθυνση των στρατοπέδων των πολιορκητών. Για τους ατάκτους, η κίνηση σε πεδινό έδαφος ήταν κάτι το αδιανόητο και ο Καραϊσκάκης επενέβη και απέτρεψε τον Φαβιέρο από κάθε πρωτοβουλία. Για τον τελευταίο και τους φιλέλληνες ήταν ακατανόητο το πώς θα µπορούσε να νικηθεί ο εχθρός χωρίς επιθετικές εναντίον του κινήσεις και, για ακόµα µία φορά εξοργίστηκαν από την παθητική τακτική των µισθοφόρων που περίµεναν τις επιθέσεις του εχθρού στατικά, χωρίς πρωτοβουλίες. Τα µεγάλα προβλήµατα ήταν όµως µπροστά καθώς ο Κιουταχής, συµµεριζόµενος την ίδια µε τον Φαβιέρο τακτική αντίληψη έσπευσε να επαναλάβει τις επιθετικές του κινήσεις, χρησιµοποιώντας αυτή τη φορά υπέρτερες δυνάµεις καθώς και το στοιχείο του αιφνιδιασµού. Αυτή τη φορά το πρώτο θύµα της οθωµανικής επίθεσης ήταν το πρώτο τάγµα των τακτικών που αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί µε απώλειες. Συνεχίζοντας µεθοδικά τις επιθέσεις του ο Κιουταχής ανέτρεψε το σώµα του Κριεζώτη και οι ελληνικές γραµµές κρατήθηκαν µόνο χάρη στις πειθαρχηµένες αντεπιθέσεις των τακτικών και των φιλελλήνων. Τη νύχτα όµως η κατάσταση µεταβλήθηκε εντυπωσιακά. Οι άτακτοι άρχισαν να διαρρέουν σε µεγάλους αριθµούς και οι διαταγές για νυχτερινές αντεπιθέσεις έδωσαν µάλλον πρόσχηµα για εγκατάλειψη των θέσεων παρά για οτιδήποτε άλλο. Τα ξηµερώµατα οι θέσεις των οπλαρχηγών ήταν αραιά στελεχωµένες και οι οχυρωµένοι στο Χαϊδάρι τακτικοί βρέθηκαν αποµονωµένοι στη διάθεση του εχθρού. Στη διαπίστωση της κατάστασης ακολούθησε πανικός. Οι τακτικοί υποχώρησαν εσπευσµένα αφήνοντας πίσω τους αιχµαλώτους, τραυµατίες, κανόνια, σκηνές, εφόδια. Τα πάντα διαλύθηκαν. Η φυγή δεν σταµάτησε ούτε στην Ελευσίνα και οι διασωθέντες πέρασαν στη Σαλαµίνα, ως άτοµα πλέον, όχι ως στρατός. Τα πάντα σχεδόν έπρεπε να ξαναρχίσουν από την αρχή. Ο Κιουταχής ανακοίνωσε αυτήν την απρόσµενα ολοκληρωτική νίκη του στους πολιορκηµένους της Ακρόπολης, εκτελώντας µπροστά τους έναν αριθµό αιχµαλώτων. Ανάµεσά τους ο Χατζή Λάµπρος Κοροµηλάς, επιφανής Αθη- Ο Καραϊσκάκης επιλέχθηκε ως στρατιωτικός αρχηγός στη

17 ναίος. Νέες προσπάθειες Ο Καραϊσκάκης είχε την ευκαιρία να ανταλλάξει εντυπώσεις για την κατάσταση µε τους επιφανείς αντιπάλους του, τον Κιουταχή και τον Οµέρ πασά, µε τους οποίους είχε συζήτηση στην κοινή διάλεκτο του πολέµου, δηλαδή στην αλβανική γλώσσα, στη ναυαρχίδα του Γάλλου ναυάρχου Δεριγνύ, όπου βρέθηκαν όλοι προσκεκληµένοι. Την εποµένη όµως ο πόλεµος συνεχίστηκε µε πείσµα και από τις δύο πλευρές. Ο Καραϊσκάκης εγκατέστησε εκ νέου στρατόπεδο στην Ελευσίνα, την οποία ο Κιουταχής µε τις περιορισµένες δυνάµεις του αδυνατούσε να ελέγξει και προσπάθησε να εφαρ- µόσει µία νέα στρατηγική που στόχευε στην αποκοπή του Κιουταχή από τις βάσεις εφοδιασµού του. Τον Οκτώβριο του 1826 βρισκόταν και πάλι επικεφαλής ενός στρατεύµατος ανδρών που περιλάµβανε ό,τι το καλύτερο είχε να επιδείξει έως τότε η Ελληνική Επανάσταση. Τα υπολείµµατα των Σουλιωτών και τα λείψανα της Φρουράς του Μεσολογγίου ήταν εκεί. Επιλέγοντας άνδρες ο Καραϊσκάκης ξεκίνησε τις τελευταίες ηµέρες του Οκτωβρίου µία µεγάλη εκστρατεία προς τα ενδότερα της Στερεάς. Ο στόχος ήταν η εξόντωση των οθωµανικών φρουρών και η αναζωπύρωση της επανάστασης στα µετόπισθεν του Κιουταχή. Η επιχείρηση ξεκίνησε δυσοίωνα, καθώς δεν έγινε δυνατό να καµφθεί η αντίσταση της φρουράς της Δόµβραινας, περίπου τριακοσίων Αλβανών. Ο Καραϊσκάκης παρέκαµψε το εµπόδιο και προχώρησε προς τον Παρνασσό και τα Σάλωνα. Ο δραστήριος Μουστάµπεης, δρώντας ως πυροσβέστης στην περίσταση, έσπευσε να προλάβει τις κινήσεις του Έλληνα αρχιστράτηγου. Στις 18 Νοεµβρίου οι δυνάµεις του Μουστάµπεη, περίπου ένοπλοι, καθηλώθηκαν από την προφυλακή των ελληνικών δυνάµεων µέσα στην Αράχωβα. Η άφιξη του Καραϊσκάκη τους ανάγκασε να καταφύγουν σε οχυρότερες θέσεις έξω από την πόλη, όπου πολιορκήθηκαν από το σύνολο των ελληνικών δυνάµεων. Με πενιχρά εφόδια και µέσα σε τροµερές συνθήκες κακοκαιρίας οι πολιορκηµένοι κράτησαν έως τον θάνατο του αρχηγού τους, του Μουστάµπεη, στις 22 του µήνα. Ακολούθως το σώµα διαλύθηκε και άλλοι συνθηκολόγησαν, άλλοι προσπάθησαν να σωθούν µε τη φυγή µέσα σε τροµερή χιονοθύελλα. Oι άνδρες του Kαραϊσκάκη καταδίωξαν τους φεύγοντες, Τον Αύγουστο του 1826 οι τακτικοί του Φαβιέρου υποχώ-

18 σκοτώνοντας ή αιχµαλωτίζοντας όσους µπορούσαν να προλάβουν. Ύστερα από πολλές ηµέρες αποκλεισµό υπό αντίξοες συνθήκες, µε δριµύ ψύχος και χωρίς τροφή, η κατάσταση των φευγόντων δεν ήταν η καλύτερη δυνατή. Mέσα στην κακοκαιρία πολλοί παραπλανήθηκαν και χάθηκαν στα χιόνια, σαφώς περισσότεροι απ όσους πρόλαβαν οι διώκοντες. Oι υπόλοιποι, οι πλέον γεροί ή οι πλέον τυχεροί, σχεδόν οι µισοί από την αρχική δύναµη, έφθασαν έπειτα από τέσσερεις ώρες δραµατική πορεία στη µονή Iερουσαλήµ όπου ενώθηκαν µε το σώµα της επικουρίας. Πολλοί ήταν τραυµατισµένοι και έπασχαν από ψύξη και κρυοπαγήµατα. Aπό τους Έλληνες, στην καταδίωξη σκοτώθηκαν 8 και πληγώθηκαν άλλοι 9. Ακολούθησαν, στα ίχνη των εντυπώσεων που προκάλεσε η Αράχωβα, νέες επιτυχίες του Καραϊσκάκη. Στις 7 Δεκεµβρίου περίπου χίλια φορτηγά ζώα µε εφόδια για τον Κιουταχή έπεσαν στα χέρια των Ελλήνων, γεγονός που δεν µπορούσε να περάσει απαρατήρητο στους πολιορκητές της Ακρόπολης. Στην ουσία επρόκειτο για µία ανα- µέτρηση αντοχής και πείσµατος µε τρεις εξίσου πείσµονες παίκτες: τους πολιορκη- µένους της Ακρόπολης, τον Κιουταχή και τον Καραϊσκάκη. Ο πιο επίµονος θα κέρδιζε το παιχνίδι. Πραγµατικά οι επιτυχίες του Kαραϊσκάκη προκάλεσαν έντονες ανησυχίες και κρίση στο στρατόπεδο του Kιουταχή. O τελευταίος έκρινε ότι το βασικό του καθήκον ήταν να συνεχίσει την πολιορκία της Aκρόπολης και να µην παρασυρθεί από κινήσεις αντιπερισπασµού, όσο επιτυχηµένες και ενοχλητικές και αν ήταν αυτές. Aπό την άλλη πλευρά όµως, καθώς οι θαλάσσιες µεταφορές ήταν επισφαλείς εξαιτίας της ανωτερότητας του ελληνικού στόλου στις γύρω από την Aττική θάλασσες, η διατήρηση των χερσαίων οδών εφοδιασµού αποκτούσε γι αυτόν ζωτική σηµασία. Xρειάζονταν Οι Έλληνες νικούν τους Τούρκους στην Αράχωβα υπό την «Tην επιούσαν δε της µάχης συλλέξαντες οι περί τον Kαραϊσκάκην 300 κεφαλάς ανήγειραν εξ αυτών, κατά την επικρατούσαν βάρβαρον συνήθειαν, επί τινος λόφου εκτός του χωρίου κωνοειδή πύργον και απέγραψαν τά εξής: Tρόπαιον των Eλλήνων κατά των βαρβάρων Οθωµανών, ανεγερθέν κατά το 1826 έτος νοεµβρίου 24 εν Aράχωβα. Tας δε κεφαλάς του Mουστάµπεη και Kεχαγιάµπεη έστειλαν εις την κυβέρνησιν» (Τρικούπης Δ, 93).

19 οπωσδήποτε µέτρα για την αντιµετώπιση µιας κατάστασης που κινδύνευε να καταστεί καταστροφική. Στις αρχές Ιανουαρίου του 1827 η κυβερνητική κρίση που σοβούσε στην ελληνική πλευρά και η απραξία των ελληνικών στρατοπέδων στο Θριάσιο πεδίο επέτρεπε την απόσπαση µέρους των δυνάµεων του Κιουταχή και την ανάληψη επιχειρήσεων προς τα βόρεια. Ο Οµέρ πασάς ανέλαβε την κρίσιµη εκστρατεία µε πεζούς και 500 ιππείς, δυνάµεις κατά πολύ υποδεέστερες των αντίστοιχων του Καραϊσκάκη που βασίζονταν όµως για την επιτυχία τους στην πολυδιάσπαση των ελληνικών σωµάτων σε πλήθος αποστολές. Οι εχθροπραξίες µεταφέρθηκαν στο Δίστοµο, όπου ξεκίνησαν σκληρές συγκρούσεις ανάµεσα στους αντιπάλους. Καθώς ο καιρός περνούσε χωρίς κάποιο εντυπωσιακό αποτέλεσµα, στην περιοχή κατευθύνθηκε η πρώτη τακτική εκστρατεία των δυνάµεων του σουλτάνου. Πραγµατικά, µετά την καταστροφή των γενιτσάρων το καλοκαίρι του 1826, η ανάπτυξη τακτικού στρατού έγινε η πρώτη φροντίδα της Υψηλής Πύλης. Προϊόν αυτής της προσπάθειας ήταν το Τακτικό Σώµα των ανδρών που ξεκίνησε από την Κωνσταντινούπολη για να στηρίξει και αυτό την εκστρατεία του Κιουταχή. Οι εξελίξεις έδειξαν ότι επρόκειτο για πρόωρη πρωτοβουλία. Από τους άνδρες του σώµατος µόλις οι 500 έφθασαν στη Στερεά. Οι υπόλοιποι διέρρευσαν στον δρόµο. Οι εναποµείναντες, οργανωµένοι σε δύο τάγµατα, τροµοκράτησαν τους απέναντί τους Έλληνες στο Στείρι. Τον Φεβρουάριο του 1827, όµως, το ίδιο σώµα χρησιµοποιούµενο άτεχνα από τους επικεφαλής του οθωµανικού στρατού απέτυχε παταγωδώς και ουσιαστικά διαλύθηκε στο Δίστοµο, όταν κλήθηκε να επιτεθεί µέσα στο ίδιο το χωριό. Η χαρά των εκατέρωθεν ατάκτων ήταν κοινή, καθώς και πάλι αποδείχθηκε ότι ο χώρος δεν σήκωνε τους τακτικούς και κατά συνέπεια οι µισθοφόροι των οπλαρχηγών δεν κινδύνευαν να χάσουν τη δουλειά τους. Παρά τις οθωµανικές αντιδράσεις, µέσα στον Φεβρουάριο η κατάρρευση της εξουσίας του σουλτάνου στην ορεινή Στερεά ήταν πλέον γεγονός, καθώς συνθηκολόγησε και η φρουρά της Άµφισσας, των Σαλώνων. Από τον Αµβρακικό έως την Αθήνα µόνο τα φρούρια της Βόνιτσας, του Μεσολογγίου και της Ναυπάκτου έµεναν στα χέρια των Οθωµανών. Την ίδια ώρα όµως ο χρόνος πίεζε. Η κατάσταση της φρουράς στην Ακρόπολη ήταν τραγική και η τυχόν πτώση του Ιερού Βράχου θα είχε καταλυτικές συνέ- Η µεγάλη νίκη των ελληνικών στρατιωτικών δυνάµεων

20 πειες. Οι διαπραγµατεύσεις για το ελληνικό ζήτηµα συνεχίζονταν και το ισχυρό χαρτί της Ελλάδας ήταν η αντίσταση της Ακρόπολης. Χωρίς αυτή, η στρατιωτική παρουσία της επανάστασης θεωρείτο χαµένη ιστορία και η Στερεά κινδύνευε να χαθεί για το υπό κατασκευή ελληνικό κράτος. Κατά συνέπεια το σύνολο των προσπαθειών έπρεπε να συγκεντρωθεί γύρω από την Αθήνα. Η τελευταία πανστρατιά της Επανάστασης Για την κυβέρνηση, η απελευθέρωση της πολιορκηµένης Aκρόπολης αποτελούσε πρώτη προτεραιότητα. Από τον Iανουάριο του 1827, επιβλητικές ελληνικές δυνάµεις άρχισαν να συγκεντρώνονται στη Σαλαµίνα και στο απέναντι Θριάσιο πεδίο. Στην Ελευσίνα, εκτός από τις δυνάµεις του Bάσσου που συντηρούσαν έως τότε, µε εντολή του Kαραϊσκάκη, το στρατόπεδο και εκείνες που δηµιούργησε ο Βούρβαχης µε τη συνδροµή των γαλλικών φιλελληνικών κοµιτάτων, έφθασε εκεί στα µέσα Iανουαρίου ο Παναγιώτης Nοταράς µε µισθοφόρους ή δικούς του ενόπλους από την περιοχή της Kορίνθου µε τρόπο ώστε η συνολική δύναµη να ανέλθει στους πολεµιστές. Στην απέναντι Σαλαµίνα η δραστηριότητα των Iωάννη Nοταρά, Mακρυγιάννη που είχε παραµείνει εκεί µετά την έξοδό του ως απεσταλµένου από την Ακρόπολη και Kαλλέργη συγκέντρωσε άλλους πολεµιστές, στους οποίους προστέθηκαν σχεδόν 400 στρατιώτες του τακτικού υπό τον ταγµατάρχη Iγγλέση. Σε λίγες ηµέρες, οι διατιθέµενες δυνάµεις ήταν αριθµητικά τουλάχιστον επαρκείς για την ανάληψη δράσης ενάντια στον Kιουταχή. H κυριαρχία στη θάλασσα ευνοούσε την ανάληψη πρωτοβουλιών καθώς επέτρεπε τη µεταφορά ανδρών και εφοδίων σε οποιοδήποτε σηµείο της αττικής παραλίας. Oι επιχειρήσεις ξεκίνησαν στις 21 Ιανουαρίου 1827 µε την εξόρµηση των δυνάµεων του Θριάσιου πεδίου προς τις νότιες υπώρειες της Πάρνηθας και το Μενίδι. Στο τελευταίο δόθηκε µάχη µε την οθωµανική φρουρά πριν επιστρέψουν και οχυρωθούν στη Χασιά οι ελληνικές δυνάµεις. Επρόκειτο για αντιπερισπασµό. Στις 24 του µήνα ξεκίνησε το κύριο µέρος της εκστρατείας. Τις νυχτερινές ώρες, το συγκεντρωµένο στη Σαλαµίνα στράτευµα επιβιβάστηκε σε πλοία, υπό τις διαταγές του Βρετανού Γκόρντον και έπλευσε προς το Φάληρο και τον Πειραιά. Iσχυρός στόλος, αποτελούµενος από την Kαρτερία, τρία πολεµικά βρίκια, πέντε κανονιοφόρους και ένα µίστικο, συνόδευσε Το φρούριο της Βόνιτσας ήταν ένα από τα τρία φρούρια που

21 την αποστολή και κάλυψε την απόβαση. Tα στρατιωτικά σώµατα συνόδευε επίσης αξιόλογη δύναµη πυροβολικού αποτελούµενη από 15 πυροβόλα των 3 έως και 14 λιτρών, που υπηρετούσαν 25 φιλέλληνες και 50 Ψαριανοί πυροβολητές. H απέναντι οθωµανική δύναµη αποτελείτο ουσιαστικά από ένα φυλάκιο, περίπου 200 πολεµιστές οχυρωµένους στο µοναστήρι του Aγίου Σπυρίδωνα. Oι τελευταίοι δεν ήταν φυσικά σε θέση να αντιταχθούν στην απόβαση των ελληνικών δυνάµεων και οι τελευταίες προχώρησαν ανενόχλητα προς την Kαστέλα, όπου κατασκεύασαν χαρακώµατα και τοποθέτησαν 5 πυροβόλα. Στα θαλάσσια νώτα του Kιουταχή σε θέση ορατή µάλιστα από τους πολιορκηµένους της Aκρόπολης είχε πλέον δηµιουργηθεί ένα ισχυρό ελληνικό προγεφύρωµα. Tην επόµενη ηµέρα βοµβαρδίστηκε µε τα πυροβόλα της Kαρτερίας το µοναστήρι του Aγίου Σπυρίδωνα, χωρίς όµως να κλονιστεί η φρουρά του. H τελευταία απέκρουσε µάλιστα έφοδο περίπου 500 Eλλήνων µε τον Iωάννη Nοταρά και φάνηκε να κατέχει ισχυρά τις θέσεις της. O βοµβαρδισµός λοιπόν συνεχίστηκε έως ότου ο Kιουταχής, ο οποίος επισκόπησε προσωπικά την κατάσταση, µετέφερε µικρό σώµα στρατού και δύο από τα πυροβόλα της πολιορκίας σε κοντινό ύψωµα από το οποίο θα µπορούσε να πλήξει την Kαρτερία. Πραγµατικά, οι βολές των πυροβόλων του έφεραν το προσδοκώµενο αποτέλεσµα και το επίφοβο πολεµικό επλήγη και υποχρεώθηκε να αποχωρήσει εκτός βολής. H φρουρά του µοναστηριού ενισχύθηκε µε πυροβολικό, ενώ περίπου τριακόσιοι πολεµιστές εγκαταστάθηκαν αµυντικά σε γύρω υψώµατα έτσι ώστε να δηµιουργηθεί ένα είδος µετώπου απέναντι στις ελληνικές θέσεις. Kατόπιν η σύγκρουση µεταφέρθηκε πάλι προς τα βόρεια. Στις 25 Iανουαρίου οι συγκεντρωµένοι στη Xασιά Έλληνες, περίπου 3.500, αποφάσισαν να κινηθούν εγγύτερα στις θέσεις του εχθρού και γι αυτό προχώρησαν στο Kαµατερό. Oι διαφορές που προέκυψαν στις περί πολέµου αντιλήψεις και οι διαφωνίες µεταξύ των αρχηγών, του Ευρωπαίου Βούρβαχη από τη µία και των εθισµένων σε άλλη τακτική Bάσσου και Nοταρά από την άλλη, ήταν µεν συνήθεις και αναµενόµενες χωρίς όµως, ως εκ τούτου, να γίνονται λιγότερο επιβλαβείς. Πραγµατικά, στις 27 το ελληνικό στρατιωτικό σώµα διασπάστηκε ουσιαστικά στα δύο καθώς οι άνδρες του Βούρβαχη προχώρησαν και παρατάχθηκαν στην πεδιάδα, ενώ οι ανδρες των Nοταρά και Bάσσου παρέµειναν στις ρίζες των υψωµάτων, 600 ή 700 µ. πίσω από τους πρώ- Η πεδιάδα του Κηφισού µε το όρος Αιγάλεω και την Πάρνηθα

22 τους. H καταστροφική αυτή διαίρεση δεν ήταν δυνατόν να διαφύγει της προσοχής του έµπειρου Kιουταχή. Ο τελευταίος αν και διέθετε δυνάµεις αριθµητικά υποδεέστερες (2.000 πεζούς και 600 ιππείς) έσπευσε να αδράξει της ευκαιρίας. Mε τα δύο του πυροβόλα καθήλωσε και στη συνέχεια έτρεψε σε φυγή τα άτακτα τµήµατα των Bάσσου και Nοταρά, ενώ ταυτόχρονα έστρεψε κατά των τακτικών του Βούρβαχη το σύνολο των λοιπών δυνά- µεών του. Eπακολούθησε κάτι ανάµεσα σε µάχη και σφαγή καθώς η διάσπαση των ασταθών σε κάθε περίπτωση γραµµών των αµυνοµένων τους άφηνε ολότελα έκθετους στο εχθρικό ιππικό. Σχεδόν 300 Έλληνες και φιλέλληνες σκοτώθηκαν και ανάµεσά τους ο ίδιος ο συνταγµατάρχης Βούρβαχης και δύο άλλοι Γάλλοι αξιωµατικοί. O Kιουταχής δεν στάθηκε στην επί του πεδίου της µάχης επιτυχία του και κατεδίωξε αµέσως τον φεύγοντα εχθρό. H καταδίωξη τον έφερε έως την Eλευσίνα, όπου διέλυσε το εκεί στρατόπεδο και υποχρέωσε όσους Έλληνες διασώθηκαν να καταφύγουν στη Σαλαµίνα. Tο ένα σκέλος της µεγαλεπήβολης εκστρατείας του Iανουαρίου έπαψε υφιστάµενο. Aπέµενε το δεύτερο, τα σώµατα δηλαδή που είχαν καταλάβει θέσεις στον Πειραιά και στο Φάληρο. Eναντίον τους στράφηκε ο Kιουταχής στις 29 Iανουαρίου συνεχίζοντας τη δαιµονιώδη δραστηριότητά του. Tο απόγευµα αυτής της ηµέρας ισχυρές δυνάµεις των πολιορκητών κινήθηκαν προς το Φάληρο και τον Πειραιά και στη διάρκεια της νύχτας πήραν θέση εξόρµησης. Tο αντίπαλο στρατόπεδο προετοιµάστηκε επίσης για να διατηρήσει τις θέσεις του, βαθαίνοντας τα χαρακώµατα, τοποθετώντας περισσότερα πυροβόλα στον λόφο της Kαστέλας και φέρνοντας τα πολεµικά πλοία όσο το δυνατόν πιο κοντά στην ακτή, από την πλευρά του Πειραιά ή την αντίστοιχη της Mουνυχίας, έτσι ώστε να µπορούν τα πυροβόλα τους να προσβάλουν µε τον αποτελεσµατικότερο τρόπο τους επιτιθέµενους. Ως τελευταίο µέτρο, αποµακρύνθηκαν από τις ακτές της Πειραϊκής όλα τα πλεούµενα, ώστε να είναι αδύνατη η υποχώρηση των υπερασπιστών της Kαστέλας προς την ασφαλέστερη θάλασσα. H µάχη στις 30 Ιανουαρίου υπήρξε σκληρή και πεισµατώδης. Για πρώτη φορά, σε σύγκρουση του ελληνικού επαναστατικού πολέµου, τον κύριο ρόλο έπαιξε το πυροβολικό. Άν και οι πυροβολητές του Kιουταχή κατάφεραν να προκαλέσουν σηµαντικές ζηµιές στην Kαρτερία, αναγκάζοντάς την να αποσυρθεί από το πεδίο της µάχης, οι Έλληνες εξακολουθούσαν να στηρίζονται σε περίπου 40 πυροβόλα της ξηράς και των Στις 21 Ιανουαρίου 1827 οι ελληνικές δυνάµεις εξόρµησαν

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

Ποδόσφαιρο, τι είναι?

Ποδόσφαιρο, τι είναι? ΟΜΑΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ Ποδόσφαιρο, τι είναι? επίθεση Κύκλος τεσσάρων φάσεων σκοράρισμα εναλλαγή + - παρεμπόδιση ανάπτυξης άμυνα ανάπτυξη + - εναλλαγή αποσόβηση σκοραρίσματος Στόχος του παιχνιδιού: Νίκη Ομαδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ

ΕΙΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ ΕΙΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ Η ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΣΕ ΚΑΘΕ ΑΓΩΝΑ H ΕΙΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ Δ ΣΑΞΗ ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΑΣΚΑΛΟΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΗΓΟΤΜΕΝΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΑΡΙΝΑΚΗ Ήταν πρόεδρος της Επαναστατικής Επιτροπής Ρεθύμνης με καταγωγή από

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Η έξοδος του Μεσολογγίου [10 Απριλίου 1826]

Η έξοδος του Μεσολογγίου [10 Απριλίου 1826] 1 of 5 9/2/2015 11:43 µµ Η έξοδος του Μεσολογγίου [10 Απριλίου 1826] Γονική Κατηγορία: Ιστορική Βιβλιοθήκη Κατηγορία: Ελληνική Επανάσταση 1821 - Σύσταση Ελληνικού Κράτους ηµοσιευµένο στις Πέµπτη, 10 Απρίλιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ -Πώς έγινε βασιλιάς του ελληνικού κράτους ο Όθωνας; Αφού δεν ήταν Έλληνας! -Για να δούμε τι θα βρούμε γι αυτό το θέμα στο διαδίκτυο. -Κοιτάξτε τι βρήκα, παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση της αμυντικής τακτικής ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ UEFA B

Eκπαίδευση της αμυντικής τακτικής ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ UEFA B Eκπαίδευση της αμυντικής τακτικής ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ UEFA B ΑΤΟΜΙΚΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ 1 ΕΝΑΝΤΙΟΝ 1 ΜΕΤΩΠΙΚΗ 1 ΕΝΑΝΤΙΟΝ 2 1 ΕΝΑΝΤΙΟΝ 1 ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΙΚΗ 1:1 ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Μετά την τελική επικράτησή τους στους Περσικούς πολέμους οι Έλληνες έκαναν πολλά και ποικίλα αναθήματα σε διάφορα ιερά. Στους Δελφούς αφιέρωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΠΑΡΑΤΑΞΗΣ «ΑΤΤΙΚΗ» ΓΙΑΝΝΗ ΣΓΟΥΡΟΥ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, 30/10/2014

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 η «Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή»

Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 η «Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή» Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 η «Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή» ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ Ο Πλούταρχος έζησε περίπου το 50 π.χ. - 120 π.χ. Γεννήθηκε στη Χαιρώνεια της Βοιωτίας.

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Λαγκαδά. Επέτειος Μάχης του Λαχανά. 103 Χρόνια Ελευθερίας Ιουνίου

Δήμος Λαγκαδά. Επέτειος Μάχης του Λαχανά. 103 Χρόνια Ελευθερίας Ιουνίου Δήμος Λαγκαδά Επέτειος Μάχης του Λαχανά 103 Χρόνια Ελευθερίας 19-21 Ιουνίου Πρόγραμμα Τρίτη 21 Ιουνίου2016 11:30 π.μ. Εορτασμός της 103ης επετείου της Μάχης του Λαχανά στο Ηρώο Πεσόντων Λαχανά Επιμνημόσυνη

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ.

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) ΑΣΚΗΣΗ 1. Αντιστοιχίζω ό,τι ταιριάζει : Μάχη Μαραθώνα Παυσανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας Η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Το πρώτο ελεύθερο Ελληνικό κράτος (1800) με συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ 1) Μετά την πτώση του Μεσολογγίου, ποια πορεία ακολούθησε ο Κιουταχής; Μετά την πτώση του Μεσολογγίου, τον Απρίλιο του 1826, ο Κιουταχής με το στρατό του προχώρησε

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Επιπεδοπόλεµος(Flatwar)

Επιπεδοπόλεµος(Flatwar) Επιπεδοπόλεµος(Flatwar) Κανόνες για παιχνίδια µάχης στον κόσµο της Επιπεδοχώρας Εισαγωγή Ο Επιπεδοπόλεµος (Flatwar) είναι ένα σετ από απλούς κανόνες για ένα παιχνίδι µάχης στον κόσµο της Επιπεδοχώρας.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Με την πρώτη ημέρα από την άναδρη επίθεση της Τουρκίας να έχει περάσει, οι δυο χώρες έχουν εμπλακέι τόσο στην στεριά, όσο στην θάλασσα και στον αέρα. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΙΝΔΟ

ΠΟΛΕΜΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΙΝΔΟ 1 ΠΟΛΕΜΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΙΝΔΟ 1. Αξιωματικός 2. Λοχίας 3. 1 ος Φαντάρος 4. 2 ος Φαντάρος 5. 3 ος Φαντάρος 6. 4 ος Φαντάρος 7. 5 ος Φαντάρος 8. 6 ος Φαντάρος 9. 8 ος Φαντάρος 10. Ελληνοπούλα 11. Ελληνοπούλα 12.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ. Ο Θηραμένης ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του

ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ. Ο Θηραμένης ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ Ο Θηραμένης ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του ΖΩΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Ο Θηραμένης γεννήθηκε στην Κέα το 451π.Χ., αλλά υιοθετήθηκε από τον Άγνωνα, έναν αρχαίο πολιτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Συρακούσες μέσα από τον Πλάτωνα και το Θουκυδίδη. Οβαλίδη Μελίνα Κατερίνα Νέζη

Οι Συρακούσες μέσα από τον Πλάτωνα και το Θουκυδίδη. Οβαλίδη Μελίνα Κατερίνα Νέζη Οι Συρακούσες μέσα από τον Πλάτωνα και το Θουκυδίδη. Κάντε Μία εργασία κλικ για των να επεξεργαστείτε : τον υπότιτλο του υποδείγματος Οβαλίδη Μελίνα Κατερίνα Νέζη 24/5/2011 Λατομεία και Ιστορία Τι μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Ενότητα 8: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΜΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Χρήστος Βασιλειάδης Τμήμα Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΧΩΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ - ΤΟΠΟΣΗΜΑ Η αφετηρία και ο τερματισμός: Στρατόπεδο Χαϊδαρίου (μπλοκ 15) - Σκοπευτήριο Καισαριανής. Μνημεία της Εθνικής μας Αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΟ ΟΡΙΣΜΟΣ Είναι όλες οι συντονισμένες επιθετικές και αμυντικές ενέργειες ολόκληρης της ομάδας με στόχο την νίκη Στο παιχνίδι υπάρχει μια συνεχή εναλλαγή της επιθετικής και αμυντικής συμπεριφοράς και αντίστροφα

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ. Ατομική επιθετική τακτική είναι η επιθετική συμπεριφορά ενός παίκτη στις διάφορες αγωνιστικές φάσεις του αγώνα

ΟΡΙΣΜΟΣ. Ατομική επιθετική τακτική είναι η επιθετική συμπεριφορά ενός παίκτη στις διάφορες αγωνιστικές φάσεις του αγώνα ΟΡΙΣΜΟΣ Ατομική επιθετική τακτική είναι η επιθετική συμπεριφορά ενός παίκτη στις διάφορες αγωνιστικές φάσεις του αγώνα Πιο συγκεκριμένα, με τον όρο ατομική επιθετική τακτική εννοούμε τις προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Τις πταίει; Υπάρχουν ευθύνες και σε ποιον αναλογούν; Η συζήτηση αυτή πρέπει να γίνει και να ξαναγίνει μπας και οι αρμόδιοι ποτέ, βάλουν μυαλό.

Τις πταίει; Υπάρχουν ευθύνες και σε ποιον αναλογούν; Η συζήτηση αυτή πρέπει να γίνει και να ξαναγίνει μπας και οι αρμόδιοι ποτέ, βάλουν μυαλό. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΠΑΡΑΤΑΞΗΣ «ΑΤΤΙΚΗ» ΓΙΑΝΝΗ ΣΓΟΥΡΟΥ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, 29/10/2015

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Γεγονότα τα οποία συνέβησαν στη διάρκεια της 1 ης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αρχίδαμος λεηλατεί την Αττική

Γεγονότα τα οποία συνέβησαν στη διάρκεια της 1 ης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αρχίδαμος λεηλατεί την Αττική Θέμα της διδακτικής πρότασης Η 1 η φάση του Πελοποννησιακού πολέμου: Δεκαετής ή Αρχιδάμειος πόλεμος Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν τη δράση των αντιμαχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Το καράβι της Κερύνειας

Το καράβι της Κερύνειας Το καράβι της Κερύνειας Το αρχαίο Καράβι της Κερύνειας Το 300π.Χ. το αρχαίο εμπορικό πλοίο ξεκινούσε από τη Σάμο απ όπου φόρτωσε κρασί. Αφού πέρασε από τα νησιά Κω και Ρόδο και πήρε αμφορείς ταξίδευε προς

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Stepping On. Τέταρτη Συνεδρία ΕΝΤΥΠΟ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣ. Βελτίωση αυτοπεποίθησης για τημείωση των πτώσεων. 1. Εισαγωγή του σηµερινού προγράµµατος.

Stepping On. Τέταρτη Συνεδρία ΕΝΤΥΠΟ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣ. Βελτίωση αυτοπεποίθησης για τημείωση των πτώσεων. 1. Εισαγωγή του σηµερινού προγράµµατος. Stepping On Βελτίωση αυτοπεποίθησης για τημείωση των πτώσεων Τέταρτη Συνεδρία 1. Εισαγωγή του σηµερινού προγράµµατος. 2. Ανασκόπηση ασκήσεων και πρακτική. 3. Ανασκόπηση διαβάσµατος στο σπίτι για τον κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΠΟΛΙΤΣΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΠΟΛΙΤΣΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΠΟΛΙΤΣΑΣ 1) Μόλις ξέσπασε η επανάσταση στην Πελοπόννησο το Μάρτιο του 1821,τι έκανε ο Χουρσίτ Πασάς; Έστειλε 3.500 στρατιώτες να υπερασπιστούν την Τριπολιτσά ( Τρίπολη), όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΙΑΤΑΓΗ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΙΑΤΑΓΗ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΙΑΤΑΓΗ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί, Στρατεύσιμο και Πολιτικό Προσωπικό της Τακτικής Αεροπορίας, Σε εκτέλεση σχετικής απόφασης του ΚΥΣΕΑ αναλαμβάνω σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση της αμυντικής υποομαδικής τακτικής Μ. ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ

Εκπαίδευση της αμυντικής υποομαδικής τακτικής Μ. ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ Εκπαίδευση της αμυντικής υποομαδικής τακτικής Η ΤΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΥΠΟΟΜΑΔΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Τακτική των υποομάδων είναι η συντονισμένη συμπεριφορά (συνεργασία) δύο ή περισσοτέρων παικτών στις διάφορες αμυντικές καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

α. Η περίοδος της οθωμανικής κατοχής

α. Η περίοδος της οθωμανικής κατοχής ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΩΝ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ TOY 190Υ ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Σε αντίθεση με την περίπτωση της Τουρκίας, όπου οι ένοπλες δυνάμεις και

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Ελαφρύ Πεζικό Σφενδονιστών (4 πλακίδια) Ελαφρύ Πεζικό. Πεζικό (24 πλακίδια) Βαρύ Ιππικό (3 πλακίδια) Μεσαίο Ιππικό (18 πλακίδια)

Ελαφρύ Πεζικό Σφενδονιστών (4 πλακίδια) Ελαφρύ Πεζικό. Πεζικό (24 πλακίδια) Βαρύ Ιππικό (3 πλακίδια) Μεσαίο Ιππικό (18 πλακίδια) Μονάδες Ρωμαίων Τοποθετήστε τα κατάλληλα αυτοκόλλητα μονάδων στις μπροστά και πίσω πλευρές κάθε πλακιδίου. Τοποθετήστε τις ετικέτες των μονάδων των Ρωμαίων στα γκρι πλακίδια και των Καρχηδονίων στα σκούρα

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα

Καλώς ήρθατε στο Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας του ιστότοπου

Καλώς ήρθατε στο Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας του ιστότοπου Καλώς ήρθατε στο Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας του ιστότοπου www.psychologyonline.gr! Μαζί µε τις καλύτερες ευχές µας για ένα αγωνιστικά επιτυχηµένο καλοκαίρι και τις πιο ξεκούραστες διακοπές, σε αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κάρτες Κτιρίων και τα αντίστοιχα Ξύλινα Κομμάτια

Κάρτες Κτιρίων και τα αντίστοιχα Ξύλινα Κομμάτια Κανόνες Ως ηγέτης ενός αρχαίου πολιτισμού, εξερευνήστε άγνωστα εδάφη ώστε να αναπτύξετε την αυτοκρατορία σας. Ιδρύστε νέες πόλεις, κατασκευάστε κτίρια εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και δημιουργήστε εμπορικές

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Πρώτη διδακτική πρόταση Η έκτη αίσθηση των ζώων! Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής.

Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής. Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής. Ιστορική αναδρομή 1713 Ο Francis Waldegrave, σε ένα γράμμα του, παρουσίασε την πρώτη μικτή στρατηγική μεγίστου

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικός συλλογισµός

Παραγωγικός συλλογισµός ΑναλογικήΣκέψη Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήµιο Αθηνών Παραγωγικός συλλογισµός Οι παραγωγικοί συλλογισµοί αρχίζουν από µια γενική πρόταση που θεωρείται ή υποτίθεται αληθής και µε την επικουρία ενός ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

O «νέος» Θρύλος είναι ευρωπαίος! Σύνταξη-επιμέλεια: Χάρης Περτέσης Παρασκευή, :34

O «νέος» Θρύλος είναι ευρωπαίος! Σύνταξη-επιμέλεια: Χάρης Περτέσης Παρασκευή, :34 Μπορεί ο Ολυμπιακός να το «πάλευε» για αρκετά χρόνια στο Τσάμπιονς Λιγκ, χωρίς να έχει τα αποτελέσματα που θα ήθελε ο κόσμος του, ωστόσο αυτή τη φορά τα κατάφερε και, μάλιστα, με τον καλύτερο τρόπο! Η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΚΟΛ Πρόκληση ανισορροπίας στην αμυντική γραμμή του αντιπάλου: Αξιοποιώντας τις αδυναμίες της αντίπαλης άμυνας

ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΚΟΛ Πρόκληση ανισορροπίας στην αμυντική γραμμή του αντιπάλου: Αξιοποιώντας τις αδυναμίες της αντίπαλης άμυνας ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΚΟΛ Πρόκληση ανισορροπίας στην αμυντική γραμμή του αντιπάλου: Αξιοποιώντας τις αδυναμίες της αντίπαλης άμυνας 03-Σεπ-10: Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα 2012, προκριματικά Λιχτενστάιν 0-4 Ισπανία (1ο γκολ):

Διαβάστε περισσότερα

"Συρακουσία" το πλοίο του Ιέρωνα

Συρακουσία το πλοίο του Ιέρωνα 0ι Συρακούσες, το μεγαλύτερο ελληνιστικό κέντρο στη Δύση, ήτανε ως την κυριαρχία των Αράβων μία από τις μεγαλύτερες και ωραιότερες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Από αυτό το παρελθόν ανήκουν τα παραμείναντα

Διαβάστε περισσότερα

Ο επίσημος ελληνογαλλικός οδηγός των δρομολογίων των Σ.Ε.Κ. της περιόδου 15 Μαΐου 1938 ως 14 Οκτωβρίου 1938.

Ο επίσημος ελληνογαλλικός οδηγός των δρομολογίων των Σ.Ε.Κ. της περιόδου 15 Μαΐου 1938 ως 14 Οκτωβρίου 1938. 250 Ο επίσημος ελληνογαλλικός οδηγός των δρομολογίων των Σ.Ε.Κ. της περιόδου 15 Μαΐου 1938 ως 14 Οκτωβρίου 1938. επομένως δεν είχαν την ευκαιρία να κυκλοφορήσουν και σε άλλες γραμμές. Η πληροφορία όμως

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Πέμπτη, 06 Νοέμβριος :25 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 06 Νοέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Πέμπτη, 06 Νοέμβριος :25 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 06 Νοέμβριος :28 Τα 40 καράβια που οι Πελοποννήσιοι είχαν στείλει στη Λέσβο, τα καταδίωξαν οι Αθηναίοι καθώς ταξίδευαν στο ανοιχτό πέλαγος και ύστερα τα έπιασε τρικυμία που τα έριξε στα νερά της Κρήτης. Από εκεί έφτασαν

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη πόλης. Εισαγωγή

Διάταξη πόλης. Εισαγωγή Για οποιαδήποτε H μετάφραση παράλειψη, έγινε από το ridergr για το http:// ://www www.age age4greeks greeks.gr Επικοινωνήστε λάθος μαζί μετάφραση μας στο info@age ή ορθογραφικό age4greeks greeks.gr λάθος

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Στις Βαθιές Λάκες βρέθηκαν σηµαντικότατα ευρήµατα, τα οποία θεωρείται σκόπιµο να παρουσιασθούν και να αναλυθούν. Τα ευρήµατα αυτά είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 3 Η δεύτερη φάση και το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Άρθρο 0201: Ορισµός του Πολεµικού Ναυτικού 1. Ο όρος "Πολεµικό Ναυτικό", όπως χρησιµοποιείται στο κείµενο των ιατάξεων, δηλώνει το σύνολο των Ναυτικών και Αεροναυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης. Τάξη: Α Γυμνασίου. Στοχοθεσία. Διδακτική πορεία. Δραστηριότητες. 1 η Δραστηριότητα

Θέμα της διδακτικής πρότασης. Τάξη: Α Γυμνασίου. Στοχοθεσία. Διδακτική πορεία. Δραστηριότητες. 1 η Δραστηριότητα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η 2 η φάση του Πελοποννησιακού πολέμου: Σικελική εκστρατεία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν τη δράση των αντιμαχόμενων ομάδων κατά

Διαβάστε περισσότερα

Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση

Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση «Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση». Αυτή είναι η συμβουλή του βετεράνου τερματοφύλακα της Tottenham, Brand Friedel. Ποιά είναι η ρουτίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα