ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 1 ο ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Από το κύτταρο στον οργανισμό 9. Νευρικό σύστημα 10. Αισθητήρια όργανα και αισθήσεις 11. Ενδοκρινείς Αδένες ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ με τη σειρά που εμφανίζονται στο σχολικό βιβλίο 1. Κύτταρο 2. Ζυγωτό 3. Διαφοροποίηση 4. Ιστός 5. Επιθηλιακός Ιστός 6. Βλεφαρίδες 7. Μικρολάχνες 8. Κροσσωτός επιθηλιακός Ιστός 9. Αδένας 10. Εξωκρινείς αδένες 11. Εκφορητικός πόρος 12. Ενδοκρινείς αδένες 13. Μεικτοί αδένες (εξωκρινής και ενδοκρινής μοίρα) 14. Ερειστικός Ιστός 15. Κολλαγόνο 16. Ελαστίνη 17. Συνδετικός 18. Λιπώδης 19. Χόνδρινος 20. Οστίτης 21. Οστεοκύτταρα 22. Αίμα 23. Μυϊκός Ιστός 24. Σκελετικός 25. Μυοκάρδιο 26. Λείος 27. Νευρικός Ιστός 28. Νευρώνες 29. Νευρογλοιακά κύτταρα 30. Όργανα 31. Συστήματα Οργάνων 32. Οργανισμός ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 2

3 Εισαγωγικές Γνώσεις Ας θυμηθούμε ότι οι πολυκύτταροι οργανισμοί αποτελούνται από πολλές ομάδες εξειδικευμένων κυττάρων από τα οποία σχηματίζονται οι ιστοί και τα όργανα. ΕΡΩΤΗΣΗ: Πώς όμως προκύπτουν αυτά τα κύτταρα; Πώς υπάρχει τέτοια ποικιλομορφία και πώς τόσος μεγάλος αριθμός; (τρισεκατομμύρια στον άνθρωπο) ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων γίνεται με μιτωτικές διαιρέσεις από ένα αρχικό κύτταρο το ζυγωτό, ενώ τα διαφορετικά μορφολογικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά τους είναι το αποτέλεσμα της διαφοροποίησης. Στην Εικόνα 1, παρουσιάζονται στάδια κατά τη διαδικασία της γονιμοποίησης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Τι είναι το ζυγωτό; 2. Πόσα χρωμοσώματα έχει το ζυγωτό; 3. Πότε αρχίζουν οι μιτωτικές διαιρέσεις; (βλέπε Εικ. 2) ΕΙΚΟΝΑ 1 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 3

4 ΕΙΚΟΝΑ 2 ΕΠΙΣΗΜΑΝΣEΙΣ Το μέγεθος των κυττάρων κυμαίνεται περίπου μεταξύ μm. Τα ευκαρυωτικά κύτταρα κυμαίνονται μεταξύ μm. Τα κύτταρα είναι τρισδιάστατες δομές και γι αυτό το λόγο τα εξετάζουμε σε τομές εγκάρσιες και διαμήκεις και τα μελετάμε με το μικροσκόπιο _ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ Η διαφοροποίηση αρχίζει την 3 η εβδομάδα μετά τη γονιμοποίηση (το θέμα αυτό θα αναλυθεί στο Κεφ. Αναπαραγωγή) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 4

5 Ας θυμηθούμε ότι το κύτταρο είναι η θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα ζωής Κύτταρα και Ιστοί ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Από τι αποτελείται ένας ιστός; 2. Να γράψετε τα βασικά χαρακτηριστικά των διαφορετικών τύπων ιστών (επιθηλιακού, ερειστικού, μυϊκού, νευρικού) 3. Υπάρχουν ιστοί που (σε αντίθεση με τον ορισμό του ιστού) αποτελούνται από περισσότερα του ενός είδη κυττάρων; Να δώσετε παραδείγματα ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 5

6 ΑΣΚΗΣΗ Οι πιο κάτω μικροφωτογραφίες παρουσιάζουν 4 διαφορετικούς τύπους ιστών να συμπληρώσετε τα άδεια πλαίσια με τις κατάλληλες λέξεις (πυρήνες, τμήμα μυϊκής ίνας, ίνες κολλαγόνου, οστεοκύτταρα, σταγόνες λίπους) 2. Να γράψετε το όνομα του κάθε είδους ιστού 3. Να γράψετε σε ποιο μέρος του σώματος εντοπίζεται ο κάθε τύπος ιστού Α Β. Γ. Δ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 6

7 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1. Η διαδικασία απόκτησης των διαφορετικών μορφολογικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών ενός κυττάρου ονομάζεται: Α. ομοιόσταση Β. διαφοροποίηση Γ. ωρίμανση Δ. μεταβολισμό 2. Ένα επιθηλιακό και ένα νευρικό κύτταρο ενός ανθρώπου: Α. Έχουν εξειδικευθεί για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης λειτουργίας, με τη διαδικασία της διαφοροποίησης. Β. Έχουν διαφορετικά μορφολογικά αλλά ίδια λειτουργικά χαρακτηριστικά Γ. Έχουν διαφορετικά λειτουργικά άλλα ίδια μορφολογικά χαρακτηριστικά. Δ. Δεν έχουν τις ίδιες γενετικές πληροφορίες 3. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα αναπαριστάνει καλύτερα τα επίπεδα οργάνωσης στον οργανισμό του ανθρώπου; 4. Ποιου είδους ιστού υποκατηγορία αποτελεί ο χόνδρινος ιστός: Α. του μυϊκού Β. του ερειστικού Γ. του επιθηλιακού Δ. του νευρικού ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 7

8 5. Οι μορφές του ερειστικού ιστού που διαθέτουν μεσοκυττάρια ουσία με την μεγαλύτερη και με την μικρότερη πυκνότητα αντίστοιχα είναι: Α. ο λιπώδης ιστός και ο χόνδρινος ιστός Β. ο οστίτης ιστός και ο χόνδρινός ιστός Γ. ο οστίτης ιστός και το αίμα. Δ. ο λιπώδης ιστός και το αίμα 6. Μία μορφή επιθηλιακού ιστού είναι ο κροσσωτός επιθηλιακός ιστός. Αυτή η μορφή μπορεί να υπάρχει: Α. στο τοίχωμα που επενδύει εσωτερικά στομάχι Β. στο ήπαρ Γ. στα τοιχώματα που επενδύουν εσωτερικά το παχύ έντερο Δ. στα τοιχώματα των ωαγωγών 7. Δύο τύποι κυττάρων του συνδετικού ιστού είναι: Α. νευρώνες και νευρογλοιακά κύτταρα Β. λιποκύτταρα και αιμοπετάλια Γ. χονδροβλάστες και οστεοκύτταρα Δ. μικρολάχνες και βλεφαρίδες 8. Η μείωση της ελαστικότητας του ανθρώπινου δέρματος με την πάροδο των ετών οφείλεται στην μείωση της ποσότητας: Α. της ινσουλίνης Β. της μυοσίνης Γ. του κολλαγόνου Δ. του λίπους ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 8

9 9. Η διαδικασία που παρουσιάζεται στην εικόνα ονομάζεται: Α. κυτταρική διαίρεση Β. κυτταρική ανάπτυξη Γ. γονιμοποίηση Δ. κυτταρική διαφοροποίηση 10. Ο φάρυγγας, ο οισοφάγος, το στομάχι, το λεπτό έντερο και το παχύ έντερο συνιστούν Α. ένα όργανο Β. έναν ιστό Γ. ένα σύστημα οργάνων Δ. έναν οργανισμό ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β Α Γ Β Γ Δ Β Γ Δ Γ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 9

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ με τη σειρά που εμφανίζονται στο σχολικό βιβλίο 1. Ομοιόσταση 2. Εγκέφαλος 3. Νωτιαίος μυελός 4. Νεύρα 5. Κυτταρικό σώμα 6. Αποφυάδες 7. Δενδρίτες 8. Νευράξονας ή νευρίτης 9. Τελικό κομβίο 10. Αισθητικός νευρώνας 11. Κινητικός νευρώνας 12. Ενδιάμεσος ή συνδετικός νευρώνας 13. ΚΝΣ / ΠΝΣ 14. Γάγγλια 15. Νευρική οδός 16. Κινητική ή φυγόκεντρος νευρική οδός 17. Αισθητική ή κεντρομόλος νευρική οδός 18. Αντανακλαστικό τόξο 19. Αντανακλαστικά 20. Κρανιακή κοιλότητα / Σπονδυλική στήλη 21. Μήνιγγες 22. Εγκεφαλονωτιαίο Υγρό 23. Κοιλίες εγκεφάλου 24. Αυχενική διόγκωση / Οσφυϊκή διόγκωση 25. Φαιά ουσία 26. Λευκή ουσία 27. Κέντρα εγκεφάλου 28. Εγκεφαλικά ημισφαίρια / (Έλικες / Αύλακες /Λοβοί ) 29. Φλοιός ημισφαιρίων 30. Στέλεχος εγκεφάλου/ (Θάλαμος / Υποθάλαμος / Προμήκης) 31. Παρεγκεφαλίδα 32. Μνήμη / (Βραχυπρόθεσμη / Μακροπρόθεσμη) 33. Μάθηση / ( Εξοικείωση / Ευαισθητοποίηση / Συνειρμική / Αντίληψη) 34. Συμπεριφορά/ ( Ενστικτώδης / Επίκτητη: αυτή που τροποποιείται με τη μάθηση) 35. ΑΝΣ 36. Συμπαθητικό ΑΝΣ 37. Παρασυμπαθητικό ΑΝΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 10

11 ΒΛΕΠΕ και παρουσίαση σε μορφή ppt,29 Οκτ 2013 από akalosaka ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ _ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Ο οργανισμός του ανθρώπου πρέπει να αντιλαμβάνεται και να αντιδρά ανάλογα στις μεταβολές του περιβάλλοντος. Να εξηγήσετε για ποιο λόγο πρέπει να γίνονται αυτές οι διαδικασίες και πώς επιτυγχάνονται; Β. Ποια είναι τα όργανα του νευρικού συστήματος, ποια τα κύτταρα νευρικού ιστού; Γ. Να συμπληρώσετε τα κενά πλαίσια με τον κατάλληλο όρο που αφορούν τη δομή ενός νευρικού κυττάρου ή νευρώνα Αν παρατηρήσουμε προς τα πού πηγαίνει η νευρική ώση καταλαβαίνουμε ποιοι είναι οι δενδρίτες και ποια τα τελικά κομβία Διαφορές νευράξονα και δενδρίτη Ο νευράξονας μεταφέρει την πληροφορία έξω από το κεντρικό σώμα Ο δενδρίτης φέρει την πληροφορία στο κυτταρικό σώμα από ένα άλλο νευρώνα Η μυελίνη είναι λιπώδης ουσία που καλύπτει ορισμένους νευράξονες και αυτό βοηθά τη γρηγορότερη μετάδοση του νευρικού σήματος Τα νευρογλοιακά κύτταρα δεν μεταφέρουν πληροφορία όπως οι νευρώνες σε μεγάλες αποστάσεις αλλά βασικά υποστηρίζουν τους νευρώνες. Είναι πολύ περισσότερα σε αριθμό και μικρότερα σε μέγεθος από ότι οι νευρώνες. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 11

12 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Δ. Οι νευρώνες παρουσιάζουν μορφολογικές και λειτουργικές διαφορές Αισθητικός νευρώνας: εξειδικευμένος σε ένα είδος ερεθίσματος π.χ. μηχανικά ερεθίσματα Ενδιάμεσος νευρώνας: δέχεται πληροφορίες από άλλους νευρώνες (π.χ. αισθητικούς ή ενδιάμεσους) και τις μεταδίδει σε άλλους (ενδιάμεσους ή κινητικούς) Κινητικός νευρώνας: Δέχεται πληροφορίες από άλλους νευρώνες (π.χ. αισθητικούς ή ενδιάμεσους) και τις μεταδίδουν σε άλλα κύτταρα π.χ. μυϊκά ή αδένων Οι ενδιάμεσοι νευρώνες βρίσκονται αποκλειστικά στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΚΡΙΝΟΥΜΕ νευρώνες από νεύρα Οι νευράξονες των νευρώνων ή και δενδρίτες συγκρατούνται με συνδετικό ιστό και αποτελούν τα νεύρα όργανα στο ΠΝΣ Τα κυτταρικά σώματα των νευρώνων των οποίων οι αποφυάδες συγκροτούν τα νεύρα βρίσκονται στο ΚΝΣ ή εκτός αυτού στα Γάγγλια ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 12

13 Ε. Τα νεύρα ανάλογα με τη λειτουργία τους διακρίνονται σε Αισθητικά: αποφυάδες αισθητικών νευρώνων Κινητικά: νευράξονες κινητικών νευρώνων Μεικτά: περιέχουν και τα 2 είδη αποφυάδων Από τον εγκέφαλο εκφύονται 12 ζεύγη εγκεφαλικών νεύρων Από τον νωτιαίο μυελό εκφύονται 31 ζεύγη νωτιαίων νεύρων ΣΤ. Σύνδεση ΚΝΣ και ΠΝΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ α) Τι είναι η Νευρική οδός; ΑΠ. Η διαδρομή που ακολουθούν οι νευρικές ώσεις μέσα στο νευρικό σύστημα Από το ΚΝΣ στα εκτελεστικά όργανα Κινητικές ή φυγόκεντρες Από την Περιφέρεια στο ΚΝΣ αισθητικές ή κεντρομόλες β) Τι είναι το αντανακλαστικό τόξο ΑΠ. Η απλούστερη νευρική οδός και περιλαμβάνει αισθητικό, ενδιάμεσο και κινητικό νευρώνα. Οι ενδιάμεσοι αποτελούν το Κέντρο Επεξεργασίας του Ερεθίσματος. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 13

14 Τα αντανακλαστικά είναι αυτόματες, ακούσιες απαντήσεις τις οποίες δίνει ο οργανισμός σε αλλαγές που πραγματοποιούνται μέσα ή έξω από το σώμα και εκτελούνται με ταχύτητα. Παραδείγματα λειτουργιών που ρυθμίζονται αντανακλαστικά Αντιδράσεις σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης Αυτόματη διατήρηση της ισορροπίας Καρδιακός ρυθμός Αναπνευστικός ρυθμός Πίεση του αίματος Απομάκρυνση χεριού από θερμό ή αιχμηρό αντικείμενο ΠΡΟΣΟΧΗ στο αντανακλαστικό του γόνατου συμμετέχουν 2 μόνο νευρώνες (όχι ενδιάμεσος) ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ Σε έναν οδηγό ταξί που κάθεται ήρεμος μέσα στο αυτοκίνητό του, κινούμε ξαφνικά το χέρι μας προς αυτόν ως να πρόκειται να τον χτυπήσουμε. Τότε βλέπουμε να πατάει το φρένο του αυτοκινήτου. Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτή η αυτόματη κίνηση του οδηγού; ΑΠ. Ο οδηγός έχει μάθει (ευαισθητοποίηση) σε κίνδυνο να πατάει αυτόματα το φρένο του αυτοκινήτου του. Η αυτόματη κίνηση του οδηγού εξηγείται ως αντανακλαστική λειτουργία ΚΕΝΤΡΟΜΟΛΟΣ ΟΔΟΣ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ (ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ) ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΟΔΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 14

15 ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ και ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΣΕ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΤΟΜΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 15

16 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ α)τι είναι η Φαιά ουσία και πού βρίσκεται; β) Τι είναι η Λευκή ουσία και που βρίσκεται γ) Πώς προστατεύεται ο νωτιαίος μυελός και πως ο εγκέφαλος; δ) Ποιος είναι ο ρόλος των μηνίγγων και που υπάρχουν; ε) Που κυκλοφορεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό και ποιος ο ρόλος του ΑΠ. Στις κοιλίες του εγκεφάλου, στον κεντρικό νευρικό σωλήνα, στον υπαραχνοειδή χώρο στ) Τι είναι τα κέντρα του εγκεφάλου Το σκούρο γκρι χρώμα είναι το εγκεφαλονωτιαίο υγρό ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ Η μηνιγγίτιδα είναι φλεγμονή των μηνίγγων. Ένας τρόπος αντιμετώπισής της είναι με αντιβίωση. Για το λόγο αυτό πρέπει να γίνει λήψη εγκεφαλονωτιαίου υγρού ώστε μετά από εργαστηριακές αναλύσεις να αποφασιστεί ποιο είναι το κατάλληλο αντιβιοτικό. Να υποδείξετε και να εξηγήσετε από ποιο σημείο πρέπει να γίνει παρακέντηση. ΑΠ. Κάτω από το δεύτερο οσφυϊκό σπόνδυλο γιατί από εκεί κάτω δεν υπάρχει νωτιαίος μυελός και δεν υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού του. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 16

17 ΑΣΚΗΣΕΙΣ Να συμπληρώσετε τα κενά στο κείμενο που ακολουθεί σύμφωνα με τις πιο κάτω εικόνες 1. Ο εγκέφαλος χωρίζεται ανατομικά σε τρεις περιοχές, στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, (2) στο στέλεχος και στην παρεγκεφαλίδα (6) 2. Ο εγκέφαλος περιβάλλεται από τρεις προστατευτικές μεμβράνες τις μήνιγγες (1) 3. Η επιφάνεια του φλοιού αυξάνεται σημαντικά με την ύπαρξη πολυάριθμων προεξοχών και αυλακώσεων που ονομάζονται έλικες (4) και αύλακες (5) αντίστοιχα. ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ που εντοπίζεται η φαιά ουσία στον εγκέφαλο, που στον νωτιαίο μυελό και που στην παρεγκεφαλίδα 4. Σε τομή των εγκεφαλικών ημισφαιρίων το εξωτερικό στρώμα συνίσταται από την φαιά ουσία που αποτελεί τον φλοιό των ημισφαιρίων. Κάτω από τον φλοιό είναι μάζες λευκής ουσίας. 5. Ο φλοιός των ημισφαιρίων συνίσταται κυρίως από σώματα νευρώνων ενώ δέσμες νευρικών αποφυάδων βρίσκονται στη λευκή ουσία οι οποίες συνδέουν τα σώματα των νευρώνων με άλλα τμήματα του εγκεφάλου 6. Ο φλοιός των ημισφαιρίων είναι η μοναδική περιοχή του ΚΝΣ που είναι υπεύθυνη για τις συνειδητές λειτουργίες ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 17

18 7. Το μεσολόβιο είναι μια γέφυρα νευρικών αποφυάδων που συνδέει τα δύο εγκεφαλικά ημισφαίρια στη βάση τους 8. Το στέλεχος συνδέει τα εγκεφαλικά ημισφαίρια με το νωτιαίο μυελό 9. Οι σημαντικότερες λειτουργικές περιοχές του στελέχους είναι ο θάλαμος, ο υποθάλαμος και ο προμήκης. 10. Η παρεγκεφαλίδα αποτελείται από δύο ημισφαίρια τα οποία συνδέονται με μια δομή τον σκώληκα. Συνίσταται κυρίως από λευκή ουσία η οποία καλύπτεται από τον φλοιό. Αποτελεί το κέντρο ελέγχου και συντονισμού των κινήσεων, ισορροπίας του σώματος και διατήρησης μυϊκού τόνου 11. Από τον θάλαμο οι νευρικές ώσεις που προέρχονται από αισθητικούς υποδοχείς της περιφέρειας διοχετεύονται στις κατάλληλες περιοχές του φλοιού, όπου και αναλύονται 12. Τι γνωρίζετε για τον υποθάλαμο; 13. Τι γνωρίζετε για τον προμήκη (μυελό); ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 18

19 ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Αποτελείται από ΚΕΝΤΡΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΚΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ ΓΑΓΓΛΙΑ Ελέγχει λειτουργίες (νευρώνει όργανα) όπως η καρδιά, τα αγγεία, οι αδένες, λείοι μυς, γαστρεντερικός σωλήνας (βλέπε εικόνα) Διακρίνεται σε Συμπαθητικό και Παρασυμπαθητικό τα οποία όταν νευρώνουν το ίδιο όργανο έχουν ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 19

20 Διακρίνεται σε Συμπαθητικό και Παρασυμπαθητικό τα οποία όταν νευρώνουν το ίδιο όργανο έχουν ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Το συμπαθητικό δρα σε καταστάσεις έντονης ή έκτακτης ανάγκης το παρασυμπαθητικό επαναφέρει τις λειτουργίες του οργανισμού σε κανονικό ρυθμό (ηρεμία) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ (άσκηση _7 σχολικού βιβλίου) ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΑΡΑΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΟ Κόρη του οφθαλμού Διαστολή της κόρης Συστολή της κόρης Σιελογόνοι αδένες Αναστέλλει την έκκριση σιέλου Διεγείρει την έκκριση σιέλου Καρδιακός ρυθμός Αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό Μειώνει τον καρδιακό ρυθμό Λειτουργεί συνεχώς και με ακούσιο τρόπο και οι λειτουργίες του ρυθμίζονται από αντανακλαστικά ΤΡΟΠΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Α.Ν.Σ. η νευρική ώση από τους υποδοχείς του δέρματος και των σπλάχνων μέσω της αντίστοιχης αισθητικής οδού μεταβιβάζεται στα κέντρα Α.Ν.Σ. προωθείται μέσω κινητικών νεύρων στα γάγγλια του Α.Ν.Σ. καταλήγει στα εκτελεστικά όργανα (αδένες σπλάχνα) Στα γάγγλια γίνεται επεξεργασία των νευρικών ώσεων Γεγονός που δίνει βαθμό αυτονομίας από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό Όμως παρόλο που το Α.Ν.Σ. έχει ένα βαθμό ελευθερίας ελέγχεται από τον εγκέφαλο. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 20

21 Προμήκης μυελός: Κέντρα ελέγχου Καρδιακής και Αναπνευστικής λειτουργίας Δέχεται πληροφορίες από υποδοχείς των σπλάχνων και μέσω του Α.Ν.Σ. δίνουν εντολές στα κατάλληλα εκτελεστικά όργανα Υποθάλαμος: Κέντρα ελέγχου που ρυθμίζουν μέσω του Α.Ν.Σ. τη θερμοκρασία, ισοζύγιο νερού και αλάτων Ανώτερα κέντρα εγκεφάλου: Μέσω του Α.Ν.Σ. ρυθμίζουν τη συναισθηματική έκφραση και συμπεριφορά του ατόμου που βρίσκεται κάτω από συναισθηματική φόρτιση ΑΣΚΗΣΕΙΣ Να αντιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Α με τους όρους ή τις φράσεις της στήλης Β ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β Α Γάγγλια του ΑΝΣ 1 Δράση συμπαθητικού Β Δράση του συμπαθητικού 2 Προμήκης Γ Συστολή της κόρης του οφθαλμού 3 Υποθάλαμος Δ Κατάσταση έντασης 4 Κέντρο της δίψας Ε Αναπνευστική λειτουργία 5 Επεξεργασία νευρικών ώσεων ΣΤ Υποθάλαμος 6 Δράση παρασυμπαθητικού Ζ Αίσθημα δίψας 7 Ανώτερο κέντρο ΑΝΣ στον εγκέφαλο Η Συναισθηματική έκφραση 8 Ταχυπαλμία Α Β Γ Δ Ε ΣΤ Ζ Η Να σημειώσετε το γράμμα Σ στις προτάσεις που θεωρείτε ότι είναι Σωστές από τις παρακάτω: Φανταστείτε ένα αθλητή του τριάλθου που προπονείται. Από το αυτόνομο νευρικό σύστημα ελέγχονται_ Οι καρδιακοί ρυθμοί του Σ Η κίνηση της κεφαλής Λ Η έκκριση των ιδρωτοποιών αδένων Σ Η αύξηση της ταχύτητας των αθλητών Λ Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος Σ Η κάμψη του δικέφαλου μυ Λ Η λειτουργία του εντέρου Σ Η σύσπαση των βρόγχων των πνευμόνων Σ Η συστολή διαστολή της κόρης του οφθαλμού Σ Η έκκριση των σιελογόνων αδένων Σ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 21

22 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1. Το παρασυμπαθητικό σύστημα του ΑΝΣ: Α. ελέγχει τις εκούσιες (με τη θέλησή μας) λειτουργίες του οργανισμού όταν βρίσκεται σε ηρεμία Β. ελέγχει τις ακούσιες (χωρίς τη θέλησή μας) λειτουργίες του οργανισμού όταν βρίσκεται σε ένταση Γ. ελέγχει τις ακούσιες λειτουργίες του οργανισμού για την επαναφορά στην ηρεμία μετά από ένταση Δ. ελέγχει τις ακούσιες λειτουργίες του οργανισμού όταν βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης 2. Ορισμένες λειτουργίες που ελέγχονται από το ΑΝΣ είναι: Α. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας και η ομιλία. Β. Το αίσθημα της δίψας και ο ρυθμός της αναπνοής. Γ. Το αίσθημα της πείνας και η μάσηση. Δ. Το εύρος της κόρης του οφθαλμού και η όραση 3. Ο εγκέφαλος ενός νεογέννητου παιδιού σε σχέση με τον εγκέφαλο ενός ενήλικα πιστεύετε ότι: Α. θα έχει λιγότερο ανεπτυγμένες τις αύλακες και τις έλικες του φλοιού των ημισφαιρίων. Β. θα έχει περισσότερο ανεπτυγμένες τις αύλακες και τις έλικες του φλοιού των ημισφαιρίων. Γ. θα είναι μια μικρογραφία του εγκεφάλου του ενήλικα. Δ. θα έχει συγκροτημένη την αίσθηση της ισορροπίας 4. Πώς θα χαρακτηρίζατε τη σχέση του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) με το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ); Α. Το ΑΝΣ εξαρτάται άμεσα από το ΚΝΣ Β. Το ΑΝΣ είναι εν μέρει αυτόνομο από το ΚΝΣ Γ. Το ΑΝΣ είναι εντελώς αυτόνομο από το ΚΝΣ Δ. Το ΑΝΣ είναι ένα τμήμα του ΚΝΣ 5. Οι μήνιγγες είναι προστατευτικές μεμβράνες οι οποίες: Α. Περιβάλλουν τον εγκέφαλο και το εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Β. Υπάρχουν στον εγκέφαλο και στον κεντρικό νευρικό σωλήνα. Γ. Συνδέουν τον εγκέφαλο με τον νωτιαίο μυελό Δ. Συμβάλλουν στη θρέψη του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. 6. Κάποιες από τις λειτουργίες του εγκεφαλονωτιαίου υγρού είναι: Α. Συμβάλλει στην προστασία του εγκεφάλου από τα χτυπήματα Β. Περιέχει κέντρα αυτόνομων λειτουργιών Γ. Συμβάλλει στην μεταφορά της νευρικής ώσης Δ. Συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας του σώματος ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 22

23 7. Η μοναδική περιοχή που ελέγχει τις συνειδητές λειτουργίες είναι: Α. Ο φλοιός του Περιφερειακού Νευρικού Συστήματος. Β. Ο φλοιός του εγκεφάλου Γ. Η λευκή ουσία του Περιφερειακού Νευρικού Συστήματος Δ. Η φαιά ουσία του Νωτιαίου Μυελού 8. Τα κυτταρικά σώματα των νευρικών κυττάρων: Α. περιβάλλονται από νευρογλοιακά κύτταρα Β. διαθέτουν πολλούς νευράξονες Γ. μπορεί να βρίσκονται σε γάγγλια εκτός του Κ.Ν.Σ. Δ. σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχουν μήκος που φτάνει το ένα μέτρο 9. Το νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα είναι τα δυο μείζονα ρυθμιστικά συστήματα του ανθρώπινου σώματος, τα οποία: Α. αντιδρούν ταυτόχρονα σε ένα ερέθισμα Β. παρουσιάζουν την ίδια διάρκεια απόκρισης σε ένα ερέθισμα Γ. χρησιμοποιούν την κυκλοφορία του αίματος για τη μεταφορά των χημικών σημάτων τους Δ. συμβάλλουν στην διατήρηση της ομοιόστασης 10. Ποια δομή του εγκεφάλου ελέγχει την ικανότητα ενός ατόμου να σκέπτεται σχετικά με μία ερώτηση και να απαντά σωστά; A. I B. II Γ. ΙΙΙ Δ. IV 11. Η νευρική ίνα της εικόνας είναι: Α. αισθητική Β. κινητική Γ. ενδιάμεση Δ. μικτή ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 23

24 15. Οι εικόνες 1 και 2 που παρουσιάζουν εγκάρσιες τομές από τμήματα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος αναφέρονται αντίστοιχα σε: Α. παρεγκεφαλίδα και νωτιαίο μυελό Β. νωτιαίο μυελό και παρεγκεφαλίδα Γ. εγκεφαλικό ημισφαίριο και παρεγκεφαλίδα Δ. παρεγκεφαλίδα και προμήκη 16. Τα νωτιαία νεύρα που προκαλούν το αντανακλαστικό του γόνατου εκφύονται από: Α. τον εγκέφαλο Β. την οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού Γ. τη θωρακική του νωτιαίου μυελού Δ. την ιερή περιοχή του νωτιαίου μυελού 17. Σχετικά με τη μνήμη μπορούμε να πούμε ότι: Α. Αφορά στην ικανότητα του εγκεφάλου μας για αποθήκευση πληροφοριών Β. Δεν είναι απαραίτητη για την πραγματοποίηση της λειτουργίας της μάθησης. Γ. Καθορίζει την ενστικτώδη συμπεριφορά μας. Δ. Δεν είναι απαραίτητη για τη δεξιότητα της αιτιολόγησης. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 24

25 Το κύτταρο της εικόνας διαθέτει ως αποφυάδες μόνο ένα δενδρίτη και ένα νευρίτη. Ποιος αριθμός δείχνει το δενδρίτη; Α. 1 Β. 2 Γ. 3 Δ. 4 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 Γ 6 Α 11 Β 16 Β 2 Β 7 Β 12 Γ 17 Α 3 Α 8 Γ 13 Α 18 Δ 4 Β 9 Δ 14 Γ,Δ 19 Α_4, Β_2, Γ_1, Δ_3 5 Δ 10 Α 15 Α 20 Α ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 25

26 ΑΝΩΤΕΡΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ- ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Τι ονομάζουμε μνήμη; εικόνες ήχοι οσμές Ανάκληση πληροφορίας/ πληροφοριών αποθήκευση πληροφοριών ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ Β. Σε πόσα στάδια πραγματοποιείται η διαδικασία της μνήμης; βραχυπρόθεσμη μνήμη μακροπρόθεσμη μνήμη Γ. Τι συνεπάγεται η μετατροπή της βραχυπρόθεσμης σε μακροπρόθεσμη μνήμη; ΑΠ. Μόνιμες δομικές και λειτουργικές αλλαγές στα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου Δ. Από τι εξαρτάται η δυνατότητα μιας πληροφορίας να αποθηκευτεί ευκολότερα στη μακροπρόθεσμη μνήμη ή και να παραμείνει για πάντα; ΑΠ. Από το είδος, την ένταση και τη συχνότητα του ερεθίσματος Ε. Που εντοπίζονται οι περιοχές όπου σχετίζονται με τη μακροπρόθεσμη μνήμη; ΑΠ. Εντοπίζονται σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και περιλαμβάνει πολυάριθμα κυκλώματα νευρώνων Ζ. Τι είναι η αμνησία; ΑΠ. Αμνησία είναι η απώλεια μνήμης και εξαρτάται από την περιοχή του εγκεφάλου που επηρεάστηκε από τραυματισμό ή ασθένεια ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 26

27 Η. Τι ορίζουμε ως μάθηση; Η διαδικασία απόκτησης καινούργιας γνώσης που συμβάλλει στην προσαρμογή της συμπεριφοράς του ατόμου. Θ. Ποιοι είναι οι τύποι μάθησης; ΤΥΠΟΙ ΜΑΘΗΣΗΣ Εξοικείωση Ευαισθητοποίηση Συνειρμική μάθηση Αντίληψη ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ Η αναγνώριση ενός ερεθίσματος ως μη σημαντικού με συνέπεια ο οργανισμός να μαθαίνει να μην αντιδρά σε αυτό Η επαναλαμβανόμενη έκθεση του οργανισμού σε ένα επώδυνο ερέθισμα έχει ως αποτέλεσμα την ταχύτερη αντίδραση Η συσχέτιση δύο ή περισσοτέρων ερεθισμάτων Η δυνατότητα ανάκλησης από τη μνήμη προηγούμενων εμπειριών και η χρήση τους για την επίλυση προβλημάτων Ι. Τι ορίζουμε συμπεριφορά και σε ποια είδη διακρίνεται ενστικτώδης καθορίζεται από το γενετικό υλικό μη ενστικτώδης που τροποποιείται με τη μάθηση επηρεάζεται από το περιβάλλον μάθησης ΑΣΚΗΣΗ Στο διάγραμμα απεικονίζεται η σχέση μεταξύ βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης μνήμης Ποιο βέλος αναπαριστά τη διαδικασία της ρυθμικής επανάληψης ενός μηνύματος; Α. Ι Β. ΙΙ Γ. ΙΙΙ Δ. ΙV ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 27

28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ με τη σειρά που εμφανίζονται στο σχολικό βιβλίο 1. Αδένες 2. Ορμόνες 3. Πεπτιδικές ορμόνες 4. Στεροειδείς ορμόνες ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ _ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Ποιες είναι οι κατηγορίες αδένων; Β. Παραδείγματα αδένων με διπλή δράση Γ. Τι είναι οι ορμόνες και ποια η σχέση τους με κύτταρα-στόχους; Δ. Ρόλοι και σύγκριση νευρικού με ορμονικό σύστημα Ε. Ποιος είναι ο τρόπος δράσης ορμονών (Πεπτιδικών -Στεροειδών) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Υπάρχουν δύο ειδών αδένες όσον αφορά που εκκρίνουν το προϊόν τους Εξωκρινείς Ενδοκρινείς Εκκρίνουν τα προϊόντα τους δια μέσου ενός εκφορητικού πόρου Εκκρίνουν τα προϊόντα (ορμόνες) τους απευθείας στο αίμα μέσω των τριχοειδών Παραδείγματα Ιδρωτοποιοί (στην επιφάνεια του σώματος) Σμηγματογόνοι (έξω από το σώμα) Σιελογόνοι (εσωτερική κοιλότητα) Παραδείγματα Υπόφυση Υποθάλαμος Θυροειδής Επινεφρίδια, Επίφυση, Θύμος αδένας ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 28

29 Β. Οι αδένες με εξωκρινή και ενδοκρινή δράση ονομάζονται μεικτοί αδένες όπως είναι το πάγκρεας, οι όρχεις και οι ωοθήκες. ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ το ΠΑΓΚΡΕΑΣ (παράδειγμα στον επιθηλιακό ιστό) Γ. Οι ορμόνες είναι χημικές ουσίες μηνύματα που Αν και Φτάνουν σε Όλα τα Κύτταρα του Σώματος διεγείρουν ορισμένα μόνο από αυτά, σε εξειδικευμένες βιοχημικές δραστηριότητες. Τα κύτταρα αυτά είναι τα κύτταρα-στόχοι. Δ. Οι ορμόνες + νευρικό σύστημα = συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των υπόλοιπων συστημάτων του οργανισμού. Η παρουσία τους ή η απουσία τους επηρεάζει τον μεταβολισμό, την εμφάνιση του ατόμου και τη συμπεριφορά. Νευρικό γρήγορη ρύθμιση Ορμόνες ρύθμιση σε περισσότερο χρόνο Ε. Οι ορμόνες διακρίνονται σε Πεπτιδικές δεν εισέρχονται ποτέ στο κύτταρο- στόχο Στεροειδείς εισέρχονται μέσα στο κύτταρο στόχο διότι είναι μικρά λιποδιαλυτά μόρια ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 29

30 ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ Οι στεροειδείς ορμόνες δρουν πιο αργά από τις πεπτιδικές διότι απαιτείται περισσότερος χρόνος για την πρωτεϊνοσύνθεση απ ότι για την ενεργοποίηση υπαρχόντων ενζύμων στο κύτταρο. ΑΣΚΗΣΕΙΣ - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Στο σχεδιάγραμμα παρουσιάζεται ο τρόπος δράσης ορμονών-στεροειδών. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις Α. Τι παριστάνουν τα γράμματα Α, Β, Γ, Δ, Ε και Ζ Β. Να εξηγήσετε με βάση το σχεδιάγραμμα τον τρόπο δράσης των στεροειδών ορμονών Γ. Να γράψετε 2 διαφορές στον τρόπο δράσης των ορμονών Στεροειδών_ Πεπτιδίων 2. Τι είναι αυτό που καθορίζει ποιο είναι το κατάλληλο κύτταρο στόχος μιας ορμόνης; 3. Η φράση δράση από απόσταση είναι χαρακτηριστικό των ενδοκρινών ή των εξωκρινών αδένων; 4. Όλα τα πιο κάτω που αναφέρονται στις ορμόνες είναι σωστά εκτός από ένα α. παράγονται σε ενδοκρινείς αδένες β. μεταφέρονται στον οργανισμό του ανθρώπου συνήθως με το αίμα γ. ο αδένας που παράγει τις περισσότερες είναι η υπόφυση δ. είναι όλες πρωτεΐνες 5. Οι πεπτιδικές ορμόνες α. προσδένονται σε υποδοχείς β. προσδένονται σε υποδοχείς της κυτταρικής μεμβράνης γ. προσδένονται σε υποδοχείς της κυτταρικής μεμβράνης του κυττάρου-στόχου δ. εισέρχονται ελεύθερα μέσα στο κύτταρο- στόχο ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 30

31 6. Για τις πεπτιδικές ορμόνες όλα τα παρακάτω είναι σωστά εκτός από ένα α. είναι λιποδιαλυτές β. είναι υδατοδιαλυτές γ. ενεργοποιούν ένζυμα του κυττάρου- στόχου μέσω άλλων μορίων δ. έχουν γρήγορη δράση συγκριτικά με τις στεροειδείς 7. Οι ορμόνες μπορεί να ανήκουν σε οποιαδήποτε από τις πιο κάτω ομάδες εκτός από: α. πρωτεΐνες β. αμίνες γ. στεροειδή δ. γλυκολιπίδια ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Α. (Α =κυτταρική μεμβράνη Β= υποδοχέας, Γ= σύμπλοκο ορμόνης υποδοχέα Δ=DNA, Ε= mrna, Ζ =πρωτεΐνη) Β. Η ορμόνη αφού εισέλθει στο κύτταρο προσδένεται με τον υποδοχέα στο κυτταρόπλασμα του κυττάρου και στη συνέχεια το σύμπλοκο ορμόνης-υποδοχέα εισέρχεται στον πυρήνα του κυττάρου, προσδένεται στο DNA και ενεργοποιεί γονίδιο (περιοχή του DNA) που ευθύνεται για την παραγωγή πρωτεΐνης. Γ. Πεπτιδικές ορμόνες Στεροειδείς ορμόνες Δρουν πιο γρήγορα Δρουν πιο αργά Ενεργοποιούν υπάρχοντα ένζυμα Ενεργοποιούν την έκφραση συγκεκριμένων γονιδίων για την παραγωγή πρωτεινών 2. Κάθε κύτταρο στόχος έχει συγκεκριμένους πρωτεϊνικούς υποδοχείς που αναγνωρίζονται από τις κατάλληλες ορμόνες. Τα κύτταρα που δεν έχουν υποδοχείς δεν αναγνωρίζονται από τις ορμόνες. 3. Η δράση από μακριά αφορά στους ενδοκρινείς αδένες καθώς οι ορμόνες που εκκρίνουν διασπείρονται με την κυκλοφορία του αίματος και φτάνουν και σε μέρη μακριά από το σημείο παραγωγής της ορμόνης 4. Το (δ) 5. Το (γ) 6. Το (α) 7. Το (δ) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 31

32 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ένας αδένας αποτελείται από κύτταρα που παράγουν και εκκρίνουν ένα προϊόν: Α. Ο αδένας χαρακτηρίζεται εξωκρινής όταν εκκρίνει το προϊόν κατευθείαν στο αίμα. Β. Μπορεί να αποτελείται από μυϊκά κύτταρα. Γ. Εφόσον εκκρίνει το προϊόν του, τόσο στο αίμα όσο και σε μια κοιλότητα του σώματος, χαρακτηρίζεται μεικτός. Δ. Αποτελείται υποχρεωτικά από πολλά διαφορετικά είδη κυττάρων. 2. Το νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα είναι τα δυο μείζονα ρυθμιστικά συστήματα του ανθρώπινου σώματος, τα οποία: Α. αντιδρούν ταυτόχρονα σε ένα ερέθισμα Β. παρουσιάζουν την ίδια διάρκεια απόκρισης σε ένα ερέθισμα Γ. χρησιμοποιούν την κυκλοφορία του αίματος για τη μεταφορά των χημικών σημάτων τους Δ. συμβάλλουν στην διατήρηση της ομοιόστασης 3. Μια ορμόνη που παράγεται στην υπόφυση μπορεί να δράσει στον θυρεοειδή αδένα αλλά όχι και στα επινεφρίδια ή στους όρχεις. Αυτό οφείλεται στο ότι: Α. οι λειτουργίες του θυρεοειδούς αδένα είναι διαφορετικές από τις λειτουργίες των επινεφριδίων και των όρχεων Β. τα κύτταρα των επινεφριδίων και των όρχεων περιέχουν διαφορετικούς υποδοχείς από τους υποδοχείς των κυττάρων του θυρεοειδούς αδένα Γ. κάθε αδένας λειτουργεί με διαφορετικές γενετικές πληροφορίες λόγω του διαφορετικού DNA που περιέχουν τα κύτταρά του Δ. η απόσταση που μεταφέρεται μια ορμόνη επηρεάζεται από το ph και τη θερμοκρασία 4. Οι εκκρίσεις των ενδοκρινών αδένων απελευθερώνονται: Α. στην επιφάνεια του δέρματος Β. στην κυκλοφορία του αίματος Γ. στα νευρικά κύτταρα Δ. στο απεκκριτικό σύστημα 5. Η βασική λειτουργία των ενδοκρινών αδένων είναι: Α. η προστασία του σώματος Β. ο έλεγχος των λειτουργιών του επιθηλιακού ιστού Γ. η παραγωγή και έκκριση ειδικών ουσιών για τον έλεγχο και τη εκτέλεση διαφόρων λειτουργιών Δ. η διατήρηση της σταθερής πίεσης του αίματος και των λειτουργιών των μυών ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 32

33 6. Ποια από τις παρακάτω προτάσεις αναφέρεται στην ινσουλίνη: Α. εκκρίνεται στο δωδεκαδάκτυλο Β. ρυθμίζει την συγκέντρωση της γλυκαγόνης στο αίμα Γ. κυκλοφορεί στο αίμα Δ. εκκρίνεται από την εξωκρινή μοίρα του παγκρέατος 7. Ένδειξη διαταραχής της ομοιόστασης στον ανθρώπινο οργανισμό αποτελεί: Α. η παραγωγή ορμονών για τη διατήρηση του σταθερού επιπέδου των σακχάρων στο αίμα Β. η διατήρηση της σταθερής θερμοκρασίας σώματος Γ. η κυτταρική διαίρεση που συμβαίνει για την αντικατάσταση φθαρμένων ιστών Δ. η απότομη αλλαγή του αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ Δ Β Β Γ Γ Δ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 33

34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο. ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ με τη σειρά που εμφανίζονται στο σχολικό βιβλίο 1. Υποδοχείς 2. Αισθητήριοι υποδοχείς 3. Χημειοϋποδοχείς 4. Θερμοϋποδοχείς 5. Φωτοϋποδοχείς 6. Μηχανοϋποδοχείς 7. Αισθητήρια όργανα 8. Αίσθηση 9. Σωματικές αισθήσεις 10. Οξύς πόνος 11. Χρόνιος πόνος 12. Ειδικές αισθήσεις 13. Οφθαλμικός βολβός 14. Σκληρός χιτώνας 15. Κερατοειδής 16. Χοριοειδής 17. Αμφιβληστροειδής 18. Ίριδα 19. Κόρη οφθαλμού 20. Ακτινωτό σώμα 21. Κρυσταλλοειδής φακός 22. Υδατοειδές υγρό 23. Υαλώδες σώμα 24. Ραβδία 25. Κωνία 26. Ωχρή κηλίδα 27. Οπτικό νεύρο 28. Οπτική θηλή 29. Εξωτερικό αυτί 30. Πτερύγιο 31. Ακουστικός πόρος 32. Κυψελίδα 33. Μέσο αυτί 34. Τυμπανική κοιλότητα 35. Τυμπανικός υμένας 36. Ακουστικά οστάρια 37. Σφύρα άκμονας αναβολέας 38. Ευσταχιανή σάλπιγγα 39. Ωοειδής μεμβράνη 40. Ωοειδής θυρίδα ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 34

35 41. Εσωτερικό αυτί 42. Κοχλίας 43. Αίθουσα 44. Ημικύκλιοι σωλήνες 45. Αιθουσαίο κανάλι 46. Τυμπανικό κανάλι 47. Κοχλιακός πόρος 48. Λέμφος 49. Όργανο Corti 50. Βασική μεμβράνη 51. Τριχοφόρα κύτταρα 52. Κροταφικός λοβός 53. Στρογγυλή θυρίδα 54. Ακουστικές ακρολοφίες 55. Ακουστικές κηλίδες 56. Ωτόλιθοι 57. Οσφρητικός βλεννογόνος 58. Οσφρητικό νεύρο 59. Εξοικείωση υποδοχέα 60. Γευστικοί κάλυκες 61. Γευστικές θηλές ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 35

36 10.1. ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ-ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ-ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Προκειμένου να έχουμε τις διάφορες αισθήσεις είτε σωματικές ή ειδικές Είναι απαραίτητες κάποιες ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ 1. μεταβολή (ερέθισμα) εσωτερικό περιβάλλον εξωτερικό περιβάλλον 2. αισθητήρια - υποδοχείς ανεξάρτητα κύτταρα ομάδες κυττάρων 3. μεταφορά νευρικής ώσης μέσω αισθητικής οδού στον φλοιό του εγκεφάλου 1. η ύπαρξη κάποιας Μεταβολής στο εσωτερικό ή το εξωτερικό περιβάλλον 2. η ύπαρξη ειδικών Κυττάρων Υποδοχέων για να συλλέγουν/ ανιχνεύουν το ερέθισμα 3. η μεταφορά της πληροφορίας αυτής με τη μορφή Νευρικής Ώσης στο ΚΝΣ Στον ΕΓΚΕΦΑΛΟ στην κατάλληλη περιοχή (κέντρο) που φθάνει η νευρική ώση πραγματοποιείται 1. Η ερμηνεία των ερεθισμάτων που τα καθιστούν Συνειδητά 2. Επιλέγεται η κατάλληλη Απάντηση Β. Οι αισθητήριοι υποδοχείς είναι συνήθως ευαίσθητοι σε έναν τύπο ερεθίσματος και ανιχνεύουν αλλαγές (θα μπορούσαμε να το πούμε εξειδίκευση υποδοχέων) ΧΗΜΕΙΟΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΘΕΡΜΟΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΦΩΤΟΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΜΗΧΑΝΟΥΠΟΔΟΧΕΙΣ Στη συγκέντρωση Χημικών ουσιών π.χ. γεύση γλυκού, συγκέντρωση γλυκόζης, CO2 Στη θερμοκρασία Στη φωτεινή ακτινοβολία Στην πίεση, στην κίνηση, στην τάση ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ Ο τρόπος δημιουργίας και μεταφοράς της νευρικής ώσης είναι ο ίδιος ανεξάρτητα από το είδος του ερεθίσματος. Έχουμε διαφορετικές αισθήσεις επειδή οι νευρικές ώσεις φτάνουν σε διαφορετική περιοχή του φλοιού του εγκεφάλου (περιοχή ΚΝΣ υπεύθυνη για συνειδητές λειτουργίες) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 36

37 Γ. Ποια είναι τα είδη Σωματικών Αισθήσεων, που βρίσκονται οι υποδοχείς για κάθε αίσθηση και τι τύπου υποδοχέας ανιχνεύει το κάθε ερέθισμα; ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ Πόνος Οξύς Χρόνιος ΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ Δέρμα Εσωτερικά Όργανα ΤΥΠΟΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΑΝΙΧΝΕΥΟΥΝ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΑ Ελεύθερες νευρικές απολήξεις Μηχανικά Θερμικά Χημικά Αφή και Πίεση Θερμού και Ψυχρού Δέρμα Τένοντες Μυών Συνδέσμους Δέρμα Σκελετικούς μυς Ελεύθερες νευρικές απολήξεις Ειδικά σωμάτια (τροποποιημένες νευρικές απολήξεις) Ελεύθερες νευρικές απολήξεις Μηχανικά Θερμικά Δ. Με ποιο κριτήριο γίνεται η διάκριση σε Σωματικές και Ειδικές αισθήσεις; Στις σωματικές οι υποδοχείς βρίσκονται σε διάφορα μέρη του σώματος Στις ειδικές οι αισθητήριοι υποδοχείς είναι εντοπισμένοι σε ομάδες με διακριτούς ρόλους και συνδυάζονται και με άλλους ιστούς που υποβοηθούν τη λειτουργία του υποδοχέα Ε. Ποια περιοχή του φλοιού αποτελεί το κέντρο των σωματικών αισθήσεων Βρεγματικός λοβός ( οι νευρικές ώσεις φθάνουν εκεί διερχόμενες από τον θάλαμο ) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 37

38 10.2. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ-ΟΡΑΣΗ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ποιες είναι οι δομές που συνθέτουν τη «συσκευή» της ανθρώπινης όρασης; ΑΠ. Ο οφθαλμικός βολβός, τα οπτικά νεύρα, η περιοχή του φλοιού του εγκεφάλου (ινιακός λοβός και στα δύο ημισφαίρια) Πρέπει να γνωρίζουμε τη δομή του οφθαλμικού βολβού Συμπληρώστε τα κενά με τον αντίστοιχο αριθμό του σχήματος 1. Ποια είναι τα περιβλήματα που αποτελούν το τοίχωμα του οφθαλμικού βολβού; ΑΠ. Ο σκληρός χιτώνας 1_ o κερατοειδής χιτώνας_1β_ Ο χοριοειδής χιτώνας_2 Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας_3 2. Σε ποιες ανατομικές περιοχές διακρίνεται ο χοριοειδής χιτώνας; ΑΠ. Στην ίριδα_2α που περιέχει λείους μύες και το ακτινωτό σώμα_2β 3. Ποια είναι η λειτουργία της ίριδας και ποια της κόρης του οφθαλμού; ΑΠ. Η ίριδα λειτουργεί όπως το διάφραγμα μιας φωτογραφικής μηχανής όπου με τη βοήθεια μυών αυξάνει ή μικραίνει η διάμετρος της κόρης (της οπής) του οφθαλμού. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 38

39 4. Σε ποιο τμήμα του οπτικού συστήματος βρίσκονται οι φωτοϋποδοχείς; ΑΠ. Στον αμφιβληστροειδή χιτώνα και οι απολήξεις τους ονομάζονται Ραβδία και Κωνία. Αυτά σχηματίζουν συνάψεις με διπολικά νευρικά κύτταρα τα οποία συνδέονται με άλλα νευρικά κύτταρα (γάγγλια) των οποίων οι αποφυάδες σχηματίζουν το οπτικό νεύρο. 5. Ποια είναι η λειτουργία του οπτικού νεύρου; ΑΠ. Μεταφέρει τη νευρική ώση στο κέντρο της όρασης στον Ινιακό λοβό του εγκεφάλου ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ Ο σκληρός χιτώνας αποτελείται από πυκνό Συνδετικό ιστό Ο κερατοειδής χιτώνας είναι Διαφανής με μεγάλη Κυρτότητα η συνέχεια του χοριοειδούς στο εμπρόσθιο τμήμα του οφθαλμικού βολβού Ο χοριοειδής χιτώνας περιέχει Αγγεία και Χρωστικές για να απορροφούν την ακτινοβολία και το εμπρόσθιο τμήμα του σχηματίζει την Ίριδα Το υδατοειδές υγρό είναι επίσης Διαφανές Το υαλώδες σώμα είναι παχύρρευστο υγρό Διαφανές που βοηθά τον βολβό να πάρει το σχήμα του ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 39

40 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Να αντιστοιχήσετε τα γράμματα του σχήματος της στήλης 1, που αφορούν δομές στον οφθαλμικό βολβό, με τους όρους που αναφέρονται στη στήλη 2. ΣΤΗΛΗ 1 ΣΤΗΛΗ 2 1. Οπτική θηλή 2. Αμφιβληστροειδής 3. Κρυσταλλοειδής φακός 4. Υαλώδες σώμα 5. Υδατοειδές υγρό 6. Χοριοειδής χιτώνας 7. Ακτινωτό σώμα 8. Ακτινωτοί μύες 9. Σκληρός χιτώνας 10. Ίρις 11. Κερατοειδής 12. Ωχρή κηλίδα ΑΠ Ι Γ Η Ζ Ε Β1 Β3 Θ Α1 Β2 Α2 Δ 2. Να σημειώσετε με το γράμμα Σ τις σωστές και με το γράμμα Λ τις λανθασμένες προτάσεις: 2.1. Η σειρά με την οποία εμφανίζονται οι χιτώνες του βολβού από τον πιο έξω προς τον πιο εσωτερικό είναι σκληρός χοριοειδής αμφιβληστροειδής 2.2. Ο ρόλος του αμφιβληστροειδούς χιτώνα είναι να απορροφά τις ακτίνες του φωτός εμποδίζοντας την ανάκλασή τους μέσα στο μάτι 2.3. Ο κρυσταλλοειδής φακός συνδέεται με τους ακτινωτούς μύες με τη βοήθεια του ακτινωτού σώματος 2.4. Τα ραβδία και τα κωνία περιέχουν φωτοευαίσθητες χρωστικές 2.5. Τα κωνία είναι λιγότερα σε αριθμό από τα ραβδία και εντοπίζονται στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς ΑΠ Σ Λ Λ Σ Σ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 40

41 10.3. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ-ΑΚΟΗ ΒΛΕΠΕ και παρουσίαση του μαθήματος με το βίντεο,2 Μαΐου 2014 από akalosaka ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πρέπει να μάθουμε την Ανατομία αυτιού και πώς συνδέεται η κάθε δομή με τη λειτουργία Οι 3 εικόνες αφορούν την ανατομία του αυτιού Εικόνα 1. Εξωτερικό αυτί Εικόνα 2. Μέσο αυτί Εικόνα 3. Έσω αυτί ΑΣΚΗΣΗ_1 Να αντιστοιχήσετε τη λειτουργία που αναφέρεται στον πίνακα με την κατάλληλη δομή όπως παρουσιάζονται στις πιο πάνω εικόνες ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΟΜΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΙΟΥ Συλλογή ήχων και κατεύθυνση προς τον ακουστικό πόρο Εικόνα 1 Μετάδοση ηχητικών κυμάτων προς το εσωτερικό αυτί εξασφαλίζοντας την ίδια ένταση ήχου* Διέγερση ειδικού υποδεκτικού οργάνου και δημιουργία νευρικής ώσης που μεταδίδεται από το κοχλιακό νεύρο στον εγκέφαλο Εικόνα 2 Εικόνα 3 Προκειμένου να έχουμε την αίσθηση της ακοής θα πρέπει να λειτουργούν σωστά Το μηχανικό σύστημα Τα αισθητήρια όργανα Το τμήμα του φλοιού του εγκεφάλου ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 41

42 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΥΤΙΟΥ Πτερύγιο που είναι το 1 Ακουστικός Πόρος που είναι το 2 ο οποίος καταλήγει στον Τυμπανικό Υμένα Ο ακουστικός πόρος περιέχει τριχίδια και κύτταρα που εκκρίνουν κυψελίδα τα οποία εμποδίζουν την είσοδο σκόνης και μικροβίων* ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΕΣΟΥ ΑΥΤΙΟΥ Τυμπανικός υμένας που είναι το 3 Τυμπανική κοιλότητα που είναι το 4 και η οποία καταλήγει στην Ευσταχιανή Σάλπιγγα Τα τρία οστάρια (η σφύρα, ο άκμονας και ο αναβολέας) το 5_ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ 1. Η τυμπανική κοιλότητα είναι γεμάτη με αέρα και χωρίζει το Εξωτερικό από το Εσωτερικό αυτί 2. Η ευσταχιανή σάλπιγγα συνδέει το μέσο αυτί με το ρινοφάρυγγα και ο ρόλος της είναι να διατηρείται ίση πίεση στις δύο πλευρές του τυμπανικού υμένα απαραίτητη προϋπόθεση για σωστή ακοή 3. Τα τρία οστάρια μεταδίδουν τις παλμικές κινήσεις του τυμπανικού υμένα στο εσωτερικό αυτί και βοηθούν στην ενίσχυση του ήχου ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 42

43 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΥΤΙΟΥ Αποτελείται από: την αίθουσα, 2 τον κοχλία 1 τους τρεις ημικύκλιους σωλήνες 3 Το εσωτερικό του κοχλία αποτελείται από 3 κανάλια τα οποία χωρίζονται μεταξύ τους με μεμβράνες και είναι γεμάτα με λέμφο Το 1 είναι αιθουσαίο Το 2 είναι τυμπανικό Το 3 είναι κοχλιακός πόρος_ Παρατηρήστε ότι ο αναβολέας συνδέεται με την ωοειδή θυρίδα η οποία καλύπτεται από την ωοειδή μεμβράνη Το υποδεκτικό όργανο της ακοής είναι το Όργανο Corti, (4) το οποίο αποτελείται από τριχοφόρα κύτταρα τα οποία βρίσκονται κατά μήκος του κάτω τοιχώματος του κοχλιακού πόρου τη βασική μεμβράνη Πρέπει να γνωρίζουμε πώς μεταδίδονται τα ηχητικά κύματα από το εξωτερικό περιβάλλον στο αυτί και πώς φτάνουν μέσω του Κοχλιακού Νεύρου στον Κροταφικό λοβό όπου και ερμηνεύονται ως ήχος. ΑΣΚΗΣΗ_2. Να συμπληρώσετε τα κενά στο κείμενο που ακολουθεί ώστε να αποδίδεται σωστά ο μηχανισμός μετάδοσης του ήχου από το εξωτερικό έως και τη δημιουργία νευρικής ώσης. ( βασική, αιθουσαίου, τριχοφόρων, τυμπανικού, παλμικές, τυμπανικό υμένα, παλμική, ωοειδής μεμβράνη) Οι εξωτερικοί ήχοι όταν συναντήσουν τον, τον θέτουν σε. κίνηση. Η σφύρα που βρίσκεται σε επαφή με τον, μεταδίδει μέσω του άκμονα τις. κινήσεις στον αναβολέα. Ο αναβολέας συνδέεται με τη ωοειδή μεμβράνη. Όταν η.. τεθεί σε παλμική κίνηση, μεταβιβάζει τις κινήσεις στη λέμφο του.. καναλιού και στη συνέχεια του. Προκαλούνται δονήσεις στη.. μεμβράνη που οδηγούν στη διέγερση των κυττάρων στο όργανο Corti. Από αυτά ξεκινούν νευρικές ώσεις. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 43

44 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1: Σε ποιο σημείο του αυτιού βρίσκονται οι υποδοχείς του ήχου; ΑΠ. Στο έσω αυτί στο όργανο Corti 2: Σε ποια κατηγορία υποδοχέων κατατάσσονται τα τριχοφόρα κύτταρα στο όργανο Corti ΑΠ. Είναι μηχανοϋποδοχείς 3: Ποιος είναι ο πρώτος υμένας στον οποίο προσπίπτει ένα ηχητικό κύμα ; ΑΠ. Ο τυμπανικός υμένας 4: Ποιος μηχανισμός μεταδίδει τον παλμό από το εξωτερικό αυτί στην ωοειδή θυρίδα; ΑΠ. Τα τρία οστάρια του μέσου αυτιού 5: Σε ποιο σημείο ο ηχητικός παλμός μετατρέπεται σε μηχανικό παλμό; ΑΠ. Μέσα στον κοχλία όπου υπάρχει λέμφος 6: Ποια είναι η συνέπεια των δονήσεων στη βασική μεμβράνη; ΑΠ. Να διεγείρονται τα τριχοφόρα κύτταρα στο όργανο Corti και να παράγουν νευρικές ώσεις 7: Που μεταφέρονται οι νευρικές ώσεις προκειμένου να αναλυθούν και να ερμηνευτούν ως ήχος; ΑΠ. Μέσω του κοχλιακού νεύρου στον κροταφικό λοβό όπου και ερμηνεύονται ως ήχος ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 44

45 10.4. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΒΛΕΠΕ και παρουσίαση του μαθήματος με ένα σύνδεσμο,8 Μαΐου 2014 από akalosaka ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ -ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α. Οι υποδοχείς της ισορροπίας βρίσκονται και στο έσω αυτί στους τρεις ημικύκλιους σωλήνες στην αίθουσα Β. Η αίσθηση της ισορροπίας επιτυγχάνεται και με τη συνεργασία άλλων οργάνων, των οφθαλμών και των τενόντων Γ. Μηχανισμός ισορροπίας κατά την περιστροφική κίνηση Στη βάση των ημικύκλιων σωλήνων βρίσκονται υποδοχείς της ισορροπίας, οι ακουστικές ακρολοφίες οι οποίες αποτελούνται από τριχοφόρα κύτταρα και στηρικτικά κύτταρα. Οι βλεφαρίδες των τριχοφόρων κυττάρων βρίσκονται μέσα σε μια ζελατινώδη ουσία η οποία επειδή μετακινείται με την περιστροφή της κεφαλής, κάμπτει τις βλεφαρίδες και έτσι δημιουργείται νευρική ώση Η νευρική ώση μεταφέρεται μέσω του αιθουσαίου Νεύρου στον εγκέφαλο (στην παρεγκεφαλίδα) όπου ρυθμίζεται αντανακλαστικά η ισορροπία. ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ Η κίνηση της ζελατινώδους ουσίας είναι συνέπεια της μετακίνησης της λέμφου μέσα στους ημικύκλιους σωλήνες όταν περιστρέφεται η κεφαλή (ή το σώμα) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 45

46 Δ. Μηχανισμός της ισορροπίας κατά την κάμψη της κεφαλής ή την επιτάχυνση του σώματος Μέσα στην αίθουσα του έσω αυτιού υπάρχουν τριχοφόρα κύτταρα που μαζί με στηρικτικά κύτταρα αποτελούν τις ακουστικές κηλίδες. Τα τριχοφόρα κύτταρα βρίσκονται μέσα σε ζελατινώδη ουσία και εκεί υπάρχουν κρύσταλλοι ανθρακικού ασβεστίου, οι ωτόλιθοι. Το κεφάλι είναι κάθετο σε όρθια στάση Οι ωτόλιθοι δεν έχουν μετακινηθεί 2 Γέρνουμε το κεφάλι προς τη μία πλευρά Η βαρύτητα προκαλεί μετατόπιση των ωτόλιθων Η μετατόπιση αυτή σπρώχνει τις βλεφαρίδες των τριχοφόρων κυττάρων 3 Η αλλαγή της διεύθυνσης των βλεφαρίδων δημιουργεί νευρική ώση που το αιθουσαίο νεύρο τη μεταφέρει 4 στον εγκέφαλο (πρώτα στον προμήκη και από εκεί στην παρεγκεφαλίδα). ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ Το ακουστικό νεύρο ανατομικά και λειτουργικά διαιρείται στο αιθουσαίο, υπεύθυνο για την ισορροπία του σώματος (σε συνεργασία με άλλα όργανα π.χ. μάτια, τένοντες) και στο κοχλιακό, υπεύθυνο για την ακοή. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 46

47 ΑΣΚΗΣΕΙΣ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που συμπληρώνει σωστά το νόημα των πιο κάτω προτάσεων 1. Τριχοφόρα κύτταρα που ανιχνεύουν την κίνηση του σώματος υπάρχουν α. στον κοχλία β. στους ημικύκλιους σωλήνες του έσω αυτιού γ. στον ακουστικό πόρο δ. στην πλάγια γραμμή του σώματος 2. Ένα άτομο με ελαττωματικές τις βλεφαρίδες που είναι σε έμμεση επαφή με τους ωτόλιθους α. είναι κουφό β. δεν μπορεί να ανιχνεύσει αλλαγές στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος γ. έχει ελαττωματική την αίσθηση της γεύσης δ. έχει δυσκολία να διατηρήσει την ισορροπία 3. Το ερέθισμα που διεγείρει τις ακουστικές ακρολοφίες είναι α. περιστροφικές κινήσεις του σώματος β. επιτάχυνση του σώματος γ. κάμψεις της κεφαλής δ. όλα τα παραπάνω Β. Να σημειώσετε με το γράμμα (Σ) τις σωστές από τις παρακάτω προτάσεις 4. Η ανίχνευση της επιτάχυνσης του σώματος γίνεται από τα τριχοφόρα κύτταρα των ακουστικών κηλίδων 5. Το αυτί είναι αισθητήριο όργανο της ισορροπίας 6. Το κοχλιακό νεύρο μεταφέρει νευρικές ώσεις στο κέντρο της ισορροπίας 7. Η μετακίνηση της λέμφου στους ημικύκλιους σωλήνες προκαλεί έμμεσα κάμψη των βλεφαρίδων των τριχοφόρων κυττάρων στις ακουστικές ακρολοφίες Γ. Να βάλετε στη σειρά τις προτάσεις έτσι ώστε το κείμενο που προκύπτει να περιγράφει σωστά το μηχανισμό της ισορροπίας κατά την περιστροφική κίνηση της κεφαλής 1. κάμψη των βλεφαρίδων των τριχοφόρων κυττάρων στις ακουστικές ακρολοφίες 2. περιστροφική κίνηση της κεφαλής 3. κίνηση της ζελατινώδους ουσίας 4. Δημιουργία νευρικής ώσης 5. μετατόπιση της λέμφου στους ημικύκλιους σωλήνες 6. ρύθμιση της ισορροπίας του σώματος αντανακλαστικά 7. μεταφορά νευρικών ώσεων μέσω του αισθητήριου νεύρου στην παρεγκεφαλίδα Η σωστή σειρά είναι: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 47

48 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1 Α2 Α3 Β4 Β5 Β6 Β7 δ δ α Σ Σ Λ Σ ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ Ένας αστροναύτης βρίσκεται μέσα σε ειδικό χώρο δοκιμών της ΝΑΣΑ όπου έχει σχεδόν μηδενική βαρύτητα και εξασκείται σε περιστροφικές κινήσεις, κάμψεις της κεφαλής και προσπαθεί να μετακινηθεί στο χώρο αυτό. Οι δοκιμές γίνονται με ανοικτά τα μάτια και προσπαθεί να πιάσει και άλλα αντικείμενα. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: 1. Ποια είναι η συμπεριφορά των κατάλληλων αισθητικών υποδοχέων (να τους ονομάσετε) κάθε φορά που είτε περιστρέφεται ή κάμπτει το κεφάλι του ο αστροναύτης προς μία κατεύθυνση και πώς θα επηρεάσουν την κινητική του συμπεριφορά; 2. Ποια όργανα του σώματος του αστροναύτη τον βοηθούν να έχει την αίσθηση της κίνησης και την αντίληψη του χώρου; ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Σε χώρο χωρίς βαρύτητα οι ακουστικές κηλίδες και οι ακουστικές ακρολοφίες που είναι οι υποδοχείς της ισορροπίας κατά την κάμψη της κεφαλής και την περιστροφική κίνηση αντίστοιχα δεν θα λειτουργήσουν κανονικά. Αυτό θα συμβεί διότι με την κάμψη της κεφαλής δεν θα μετακινηθούν οι ωτόλιθοι προς τα κάτω. Οι ωτόλιθοι βρίσκονται πάνω σε μια ζελατινώδη ουσία, οπότε δεν θα μετακινηθεί η ζελατινώδης ουσία πάνω στην οποία βρίσκονται τα τριχοφόρα κύτταρα. Κατά συνέπεια δεν θα καμφθούν οι βλεφαρίδες των τριχοφόρων κυττάρων και δεν θα δημιουργηθεί η νευρική ώση η οποία με την μεταφορά της στην παρεγκεφαλίδα ( κέντρο ισορροπίας) μετά από επεξεργασία θα ρυθμίσει την ισορροπία του αστροναύτη. Αντίστοιχα δεν θα λειτουργήσουν σωστά και οι ακουστικές ακρολοφίες που βρίσκονται στη βάση των ημικύκλιων σωλήνων. Με τη περιστροφική κίνηση κανονικά, λόγω βαρύτητας μετακινείται η λέμφος μέσα στους ημικύκλιους σωλήνες που με τη σειρά της μετατοπίζει τη ζελατινώδη ουσία πάνω στην οποία βρίσκονται τα τριχοφόρα κύτταρα που συνιστούν τις ακουστικές ακρολοφίες. Η κάμψη των βλεφαρίδων δημιουργεί νευρική ώση. Σε χώρο χωρίς βαρύτητα δεν θα λειτουργήσουν σωστά τα διαδοχικά αυτά βήματα. (Μονάδες 13) 2. Παρόλο που ο αστροναύτης δεν μπορεί να ισορροπήσει επειδή όμως μπορεί να βλέπει, θα έχει μια εντύπωση της κίνησης καθώς μπορεί να βλέπει ότι μετακινείται σε σχέση με άλλα αντικείμενα γύρω από αυτόν. Επίσης, επειδή μπορεί να κουνά τους σκελετικούς μυς και αντιλαμβάνεται αυτές τις κινήσεις θα υποθέτει ότι μετακινείται και θα έχει την αίσθηση του χώρου. (μονάδες 12) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 48

49 10.5. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ-ΓΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΣΦΡΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Τα ερεθίσματα είναι Χημικά Μόρια και έρχονται από την τροφή και από τον αέρα για την αίσθηση της γεύσης και της όσφρησης αντίστοιχα. Β. Οι υποδοχείς είναι Χημειοϋποδοχείς και συγκεκριμένα είναι τριχοφόρα κύτταρα οι βλεφαρίδες των οποίων έρχονται σε επαφή με τις ουσίες αυτές σε υγρή μορφή και έτσι δημιουργείται μια νευρική ώση. Γ. Η ανάλυση και ερμηνεία της πληροφορίας γίνεται στην κατάλληλη περιοχή του εγκεφάλου στον κροταφικό και βρεγματικό λοβό για την αίσθηση της όσφρησης και τη γεύσης αντίστοιχα. Ερέθισμα στον αέρα στην τροφή διέγερση υποδοχέα τριχοφόρα κύτταρα στον οσφρητικό βλεννογόνο τριχοφόρα κύτταρα στους γευστικούς κάλυκες δημιουργία νευρικής ώσης από τις βλεφαρίδες ερχόμενες σε επαφή με ουσία σε υγρή μορφή Οσφρητικό νεύρο Γευστική οδός Κροταφικός λοβός Θάλαμος Βρεγματικός λοβός ΣΗΜΕΙΩΣΗ Η αίσθηση του καυτού (π.χ. όταν τρώμε καυτερή πιπεριά) δεν είναι αποτέλεσμα της διέγερσης χημειοϋποδοχέων αλλά υποδοχέων πόνου. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 49

50 Δ. Υπάρχουν ομάδες υποδοχέων για την αναγνώριση με διαφορετική ευαισθησία των ουσιών Υποδοχείς όσφρησης Αναγνωρίζουν μία ή περισσότερες ουσίες Αν συμβεί εξοικείωση του υποδοχέα (μείωση ή απώλεια αίσθησης) διατηρεί την ικανότητά του να ανιχνεύει άλλες ουσίες Υποδοχείς γεύσης Υπάρχουν 4 ομάδες υποδοχέων για τις γεύσεις (πικρού, ξινού, αλμυρού και γλυκού) Για να αποφευχθεί η εξοικείωση (απώλεια γεύσης) η τροφή πρέπει να μετακινείται στην επιφάνεια της γλώσσας για να διεγείρει διαφορετικούς υποδοχείς ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ Το όργανο της όσφρησης είναι ο οσφρητικός βλεννογόνος που καλύπτει το πάνω τμήμα της ρινικής κοιλότητας και αποτελείται από επιθηλιακά και τριχοφόρα κύτταρα Το όργανο της γεύσης είναι οι γευστικοί κάλυκες που αποτελούνται από στηρικτικά και υποδεκτικά -τριχοφόρα κύτταρα ( ανά κάλυκα) τα οποία βρίσκονται στις αναδιπλώσεις του βλεννογόνου της γλώσσας, στον ουρανίσκο και στο φάρυγγα ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 50

51 ΑΣΚΗΣΗ Να συμπληρώσετε τα κενά στο κείμενο που ακολουθεί ώστε να αποδίδονται σωστά τα βήματα που συμβαίνουν με τη σειρά για τη δημιουργία της αίσθησης της γεύσης. Με την είσοδο μιας γλυκιάς μπουκιάς από ένα παγωτό στο στόμα μας οι χημικές ουσίες στο σάλιο και έρχονται σε επαφή με την.. περιοχή της γλώσσας όπου βρίσκονται οι γευστικοί..για το γλυκό σε. συγκέντρωση. Διεγείρονται οι.. των υποδεκτικών κυττάρων (τριχοφόρα κύτταρα) με αποτέλεσμα τη δημιουργία. Το μήνυμα αυτό μεταδίδεται μέσω της οδού αρχικά στο και τελικά στο κέντρο της γεύσης που είναι στον λοβό του εγκεφάλου. Εκεί γίνεται η επεξεργασία και ερμηνεία των νευρικών ώσεων και έτσι έχουμε την αίσθηση της γεύσης του γλυκού. (διαλύονται/ μπροστινή/ κάλυκες/ υψηλή/ βλεφαρίδες/ νευρικής ώσης/ γευστικής/ θάλαμο/ Βρεγματικό) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω υποδοχείς δεν εντοπίζεται σε ένα σκελετικό μυ; Α. αφής Β. πίεσης Γ. πόνου Δ. θερμοκρασίας 2. Οι νευρικές ώσεις που ερμηνεύονται ως ήχος ξεκινούν από τα: Α. τριχοφόρα κύτταρα του οργάνου Corti. Β. κύτταρα του τυμπανικού υμένα. Γ. κύτταρα του στατικοακουστικού νεύρου. Δ. κύτταρα του αιθουσαίου νεύρου. 3. Εξοικείωση ενός οσφρητικού υποδοχέα σημαίνει ότι: Α. αποκλείεται εντελώς να παράγει νευρικές ώσεις ακόμα και με ελαττωμένο ρυθμό Β. έχει εκτεθεί για ελάχιστο χρονικό διάστημα στο ίδιο ερέθισμα. Γ. χάνει μόνιμα την ικανότητά του να παράγει νευρικές ώσεις για την οσμηρή ουσία που προκάλεσε την εξοικείωσή του Δ. έχει εκτεθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ίδιο ερέθισμα 4. Τα υποδεκτικά κύτταρα του αισθητηρίου της όσφρησης: Α. φέρουν μικρολάχνες. Β. μπορούν να πάψουν να παράγουν νευρικές ώσεις, παρά την ύπαρξη οσμηρού ερεθίσματος. Γ. συνιστούν ομάδες υποδοχέων που η καθεμία αναγνωρίζει μόνο μια οσμηρή ουσία. Δ. αποτελούν μηχανοϋποδοχείς ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 51

52 5. Ποιο τμήμα του ματιού περιέχει ραβδία και κωνία; Α. Ι Β. ΙΙ Γ. ΙΙΙ Δ. IV 6. α)ποια δομή επιτρέπει την εξισορρόπηση της πίεσης του αέρα; Α. Α, Β. Β, Γ. Γ, Δ. Δ β)σε ποιες δομές δημιουργείται νευρική ώση Α. Α και Β, Β. Α και Γ, Γ. Β και Γ, Δ. Β και Δ 7. Μία δομή που διαθέτει υποδεκτικά τριχοφόρα κύτταρα, έρχεται σε επαφή με μια υδατοδιαλυτή χημική ουσία και δημιουργείται νευρική ώση. Η δομή αυτή μπορεί να είναι: Α. ακουστικές ακρολοφίες Β. οσφρητικός βλεννογόνος Γ. γευστικοί κάλυκες Δ. οποιοδήποτε από τα παραπάνω ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ α 6β 7 Α Α Δ Β Γ Δ Β Γ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΟΣΑΚΑ 52

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

2. Να ονομάσετε τους διαφορετικούς τύπους υποδοχέων που συναντάμε στο ανθρώπινο σώμα και να καταγράψετε τις αλλαγές που ανιχνεύουν:

2. Να ονομάσετε τους διαφορετικούς τύπους υποδοχέων που συναντάμε στο ανθρώπινο σώμα και να καταγράψετε τις αλλαγές που ανιχνεύουν: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 10 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ-ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ» ΜΕΡΟΣ Α: ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ 1. Τι είναι οι υποδοχείς και ποιος είναι ο ρόλος τους; 2. Να ονομάσετε τους διαφορετικούς τύπους υποδοχέων που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./ /2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Αισθητήρια όργανα - αισθήσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ. Tα «παράθυρα» του οργανισμού μας στον κόσμο

ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ. Tα «παράθυρα» του οργανισμού μας στον κόσμο ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ Tα «παράθυρα» του οργανισμού μας στον κόσμο Ρόλος συστήματος αισθητηρίων οργάνων Το σύστημα αισθητηρίων οργάνων επιτρέπει στον άνθρωπο να αντιλαμβάνεται τις μεταβολές που

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας Περιφερικό Νευρικό Σύστημα o Τα όργανα του ΠΝΣ είναι τα νεύρα. o Τα νεύρα αποτελούνται από δεσμίδες νευρικών αποφυάδων (μακριών δενδριτών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης Β τάξη. Επιλογή ερωτήσεων από το φυλλάδιο του ΚΕΕ. Επιμέλεια ΑΡΓΥΡΓΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 3ο Λύκειο Ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης Β τάξη. Επιλογή ερωτήσεων από το φυλλάδιο του ΚΕΕ. Επιμέλεια ΑΡΓΥΡΓΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 3ο Λύκειο Ηλιούπολης Βιολογία Θετικής κατεύθυνσης Β τάξη Επιλογή ερωτήσεων από το φυλλάδιο του ΚΕΕ Επιμέλεια ΑΡΓΥΡΓΗΣ ΓΑΝΝΗΣ 3ο Λύκειο Ηλιούπολης ΚΕΦΑΛΑΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΣΜΟ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος:

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολογία A λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: 2013-2014 Ένα αισθητικό σύστημα στα σπονδυλωτά αποτελείται από τρία βασικά μέρη: 1. Τους αισθητικούς υποδοχείς,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ

1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Ο ανθρώπινος οργανισμός συνίσταται α- πό τρισεκατομμύρια κύτταρα. Τα κύτταρα αυτά εμφανίζουν σημαντική ποικιλομορφία, που αφορά το μέγεθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Πρότυπο Πειραματικό Σχολείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Φασφαλής Νικηφόρος Από τι αποτελείται ΚΝΣ από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό ΠΝΣ από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Page1 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μαθητές: Ρουμπάνης Γιάννης και Οικονομίδης Αριστείδης Τάξη: Γ γυμνασίου Κερατέας Τμήμα: Γ 4 Οκτώβριος 2013 Page2 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Ρόλος του νευρικού συστήματος Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΩΝ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης Βιολογία Β λυκείου Θετικής κατεύθυνσης ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης 2.3. Αισθήσεις 2.3.1 Υποδοχείς Διακρίνονται σε: 1. Μηχανοϋποδοχείς (πίεση, αφή, ακοή, ) 2. Θερμοϋποδοχείς (θερμό, ψυχρό)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ (συγκεντρωμένοι ή διάσπαρτοι) ΝΕΥΡΙΚΕΣ ΟΔΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ Ειδικά κύτταρα - υποδοχείς, ευαίσθητα στις αλλαγές αυτές, είναι τα κύρια μέσα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:././2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Από το κύτταρο στον οργανισμό ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Από το κύτταρο στον οργανισμό 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 ΘΕΜΑ Δ Το ανθρώπινο σώμα, όπως και το σώμα κάθε πολυκύτταρου οργανισμού αποτελείται από πολλά

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι μερικά τρισεκατομμύρια (περίπου 10 13 ) ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα. Μιχάλης Ζωγραφάκης Σφακιανάκης Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης

Αισθητήρια όργανα. Μιχάλης Ζωγραφάκης Σφακιανάκης Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης Αισθητήρια όργανα Μιχάλης Ζωγραφάκης Σφακιανάκης Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης Αισθητήρια όργανα Δέρμα Γλώσσα Μύτη Μάτι Αυτί Δέρμα Μελανοκύτταρα χόριο Σμηγματογόνοι αδένες Ορθωτήρας μυς των

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΕΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ

1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΕΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ Β: 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΕΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ 1. Η λειτουργία του συστήματος των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β 1. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./ / ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ 5o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11211, 37ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11243, 38ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11244 Ένας μαθητής ακούει το κουδούνι του σχολείου να χτυπά στο τέλος της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ 2013 Να γράψετε τον αριθμό καθενός από τα παρακάτω θέματα και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η σπερματογένεση και η ωογένεση: Α. πραγματοποιούνται στους 36,6 ΟC Β. ενεργοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Να τοποθετήσετε τις αισθήσεις στη σωστή στήλη: αίσθηση θερμού-ψυχρού, ακοή, αφή, γεύση, ισορροπία, όραση, όσφρηση, πίεση, πόνος.

Να τοποθετήσετε τις αισθήσεις στη σωστή στήλη: αίσθηση θερμού-ψυχρού, ακοή, αφή, γεύση, ισορροπία, όραση, όσφρηση, πίεση, πόνος. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δραστηριότητα 1 Α. Τι είναι αίσθηση; Να αναφέρετε παραδείγματα. Β. Τι είναι αισθητήρια όργανα; Να αναφέρετε παραδείγματα. Γ. Από ποιο αισθητήριο όργανο γίνεται αντιληπτή κάθε αίσθηση; Δ.

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 96ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11303 Ι. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2014

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2014 ΤΑΞΗ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2014 Α ΦΑΣΗ Να γράψετε τον αριθμό καθενός από τα παρακάτω θέματα και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι μορφές του ερειστικού ιστού που

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα προτιμούσατε; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) 25/4/2012. Διάλεξη 5 Όραση και οπτική αντίληψη. Πέτρος Ρούσσος. Να περιγράψετε τι βλέπετε στην εικόνα;

Τι θα προτιμούσατε; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) 25/4/2012. Διάλεξη 5 Όραση και οπτική αντίληψη. Πέτρος Ρούσσος. Να περιγράψετε τι βλέπετε στην εικόνα; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 5 Όραση και οπτική αντίληψη Πέτρος Ρούσσος Να περιγράψετε τι βλέπετε στην εικόνα; Τι θα προτιμούσατε; Ή να αντιμετωπίσετε τον Γκάρι Κασπάροβ σε μια παρτίδα σκάκι; 1

Διαβάστε περισσότερα

Gustav Klimt, Der Stocletfries

Gustav Klimt, Der Stocletfries ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Gustav Klimt, Der Stocletfries 10. ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ - ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ Υποδοχείς Ο άνθρωπος διαθέτει σύστημα αισθητήριων οργάνων, το οποίο του επιτρέπει να α- ντιλαμβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2014

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2014 ΤΑΞΗ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2014 Α ΦΑΣΗ Να γράψετε τον αριθμό καθενός από τα παρακάτω θέματα και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι μορφές του ερειστικού ιστού που

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό a) όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία b) υπάρχουν κύτταρα µε το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 10 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ-ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ Β

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 10 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ-ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 10 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ-ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ Β 1. Ως αίσθηση χαρακτηρίζουμε το αποτέλεσμα της ερμηνείας των ερεθισμάτων που φτάνουν στον εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:Ν.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:Ν.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:Ν.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ 1 2 3 ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ 1.Απο τι αποτελείται το κυτταρο; Ο οργανισμός του ανθρώπου συνίσταται από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΑ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΟΡΓΑΝΑ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΖΑΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΥΤΤΑΡΑ ΙΣΤΟΙ ΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΩΝ Η ζωή ξεκινάει από την ένωση ενός.. με ένα. Αυτά τα δυο κύτταρα δημιουργούν ένα., το οποίο με πολλαπλές δημιουργεί νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

A. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ. (i) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση.

A. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ. (i) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. A. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ (i) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. ΚΕΦΑΛΑΟ 1 1. Στον ανθρώπινο οργανισμό α. όλα τα κύτταρα έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο -«NΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ»

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο -«NΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο -«NΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» 1. Ανάμεσα στις λειτουργίες που φέρει σε πέρας ο εγκέφαλος μας περιλαμβάνονται οι ανώτερες πνευματικές λειτουργίες. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Α' Λυκείου 2014-2015 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΝΕΥΡΙΚΟ

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Α' Λυκείου 2014-2015 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΝΕΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΝΕΥΡΙΚΟ 3o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11209, 4o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11210 ΙΙ. Η λειτουργία του Νευρικού Συστήματος θα ήταν αδύνατη, αν δεν υπήρχαν οι νευρικές οδοί. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης Βιολογία Β λυκείου Θετικής κατεύθυνσης ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης 1. Εισαγωγή Το κύτταρο αποτελεί τη βασική δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών. 1.1 Το κύτταρο. 3ο λύκ. ηλιούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Δρ. ΚΑΣΤΟΡΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, Βιολόγος, Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκπαίδευσης. ΚΩΣΤΑΚΗ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ, Βιολόγος, MSc Ωκεανογραφίας, Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Tόμος 3ος 22-0010_l_a_biology_bm 169-256 18b.indd 1 5/12/2016 1:49:25 µµ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Δρ. ΚΑΣΤΟΡΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, Βιολόγος, Εκπαιδευτικός Δ/θμιας Εκπαίδευσης.

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2015 Α ΦΑΣΗ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2015 Α ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ A ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2015 Α ΦΑΣΗ Απαντήστε στο απαντητικό φύλλο: για τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής με το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση για τις σωστού λάθους με Σ-Λ και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σημειώσεις Ανατομίας - Φυσιολογίας Ι Σκοπός της λειτουργίας του νευρικού συστήματος Προσαρμόζει τις λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των υπόλοιπων συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1.1. Νευρικό Σύστημα 1.1.1. Ανατομία του Νευρικού Συστήματος: Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα (πίνακας 1, σχήμα 1). (α) Το κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο. Αισθήσεις και αισθητήρια όργανα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο. Αισθήσεις και αισθητήρια όργανα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο Αισθήσεις και αισθητήρια όργανα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Αίσθηση Είναι το συνειδητό αποτέλεσμα ορισμένων νευρικών διαδικασιών που γίνονται στον εγκέφαλο Με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΖΩΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ...

ΟΙ ΖΩΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ... ΟΙ ΖΩΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ... ...ΑΠΟΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΙΣΤΟΥΣ ΟΜΑΔΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΠΟΥ ΕΚΤΕΛΟΥΝ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ιστοί όργανα συστήματα οργάνων αδένας Νευρικός Επιθηλιακός επιδερμίδα ΙΣΤΟΙ καρδιά αίμα

Διαβάστε περισσότερα

Το όργανο της ακοής και της ισορροπίας.

Το όργανο της ακοής και της ισορροπίας. Σημειώσεις Προβολής: 1. Στις διαφάνειες, όπου υπάρχουν υπογραμμισμένες λέξεις (υπερσύνδεση), σημαίνει ότι, πατώντας την λέξη, πηγαίνεις σε άλλη, κρυφή σελίδα. Για να επιστρέψεις στην προηγούμενη πατάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016 ΤΑΞΗ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2016 Α ΦΑΣΗ Απαντήστε στο απαντητικό φύλλο: για τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής με το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση και για τις ερωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣΑΔΕΝΕΣ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣΑΔΕΝΕΣ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣΑΔΕΝΕΣ Αδένεςτουοργανισμού Εξωκρινείς Ενδοκρινείς Μεικτοί Έκκριση προϊόντος: Στην επιφάνεια του σώματος Σε εσωτερικές κοιλότητες του σώματος. Είναι οι: Ιδρωτοποιοί αδένες Σμηγματογόνοι αδένες

Διαβάστε περισσότερα

περιβάλλοντος. 6. Εξειδικεύσεις 14. Σε υπόλοιπων ζώων. σύστημα των σπονδυλωτών.

περιβάλλοντος. 6. Εξειδικεύσεις 14. Σε υπόλοιπων ζώων. σύστημα των σπονδυλωτών. Ερωτήσεις Κεφάλαιο 10: Συστήματα Οργάνων Ζωικών Οργανισμών 1. Με ποιους τρόπους η φυσική επιλογή επηρεάζεται από τους φυσικούς νόμους, οι οποίοι καθορίζουν τη μορφή και το μέγεθος των οργανισμών. 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές Εισαγωγή Ασχολείται με τη μελέτη των ηλεκτρικών, η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ώ ν κ α ι μ α γ ν η τ ι κ ώ ν φαινομένων που εμφανίζονται στους βιολογικούς ιστούς. Το αντικείμενο του εμβιοηλεκτρομαγνητισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ. Θέματα επανάληψης Σχολικό έτος Επιμέλεια: Τσολάκης Γιώργος

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ. Θέματα επανάληψης Σχολικό έτος Επιμέλεια: Τσολάκης Γιώργος ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ Θέματα επανάληψης Σχολικό έτος 2012-2013 Επιμέλεια: Τσολάκης Γιώργος Γερή προετοιμασία & πολλές αντοχές για όλη την εξεταστική περίοδο! Καλές επιτυχίες! Α. Να επιλέξετε την ορθή απάντηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

Αναπνοή. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Αναπνοή Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. ιαµέσου του λεπτού τοιχώµατος των κυψελίδων

Διαβάστε περισσότερα

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Παρασυµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Ιερή Μοίρα (Ιερό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Τα Παρασυµπαθητικά Γάγγλια και

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΑΣΤΕ ΤΟΝ ΗΧΟ ΟΜΑΔΑ Β

ΠΩΣ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΑΣΤΕ ΤΟΝ ΗΧΟ ΟΜΑΔΑ Β ΠΩΣ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΑΣΤΕ ΤΟΝ ΗΧΟ ΟΜΑΔΑ Β ΑΓΓΕΛΟΣ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙAΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΣΩΡΡΑΣ ΦΙΛΙΠΠΑ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ 8o ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2011-2012 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ους Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΤΟ ΟΥΣ Έξω Μέσο Έσω ΕΞΩ ΟΥΣ Πτερύγιο: τριχοφόρο δέρμα + ελαστικός χόνδρος Έξω ακουστικός πόρος: τριχοφόρο δέρμα με

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής)

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής) ΜΥΣ Οι μύες είναι όργανα του ανθρωπίνου σώματος. Σχηματίζονται από μυϊκό ιστό. Μαζί με τους τένοντες συμβάλουν στην κίνηση των οστών. Είδη των μυών Ο μυς της καρδιάς, Οι λείοι, και Οι γραμμωτοί. Ο μυς

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο. Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο. Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Το νευρικό σύστημα Ρυθμίζει τις λειτουργίες των άλλων οργάνων και τις συντονίζει ανάλογα με Τα εξωτερικά και Τα εσωτερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων

Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων Διάµεσος Εγκέφαλος (Θάλαµος) Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Στο εσωτερικό των ηµισφαιρίων υπάρχου πλάγιες κοιλίες λευκή ουσία Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια Όργανα. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός

Αισθητήρια Όργανα. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός Αισθητήρια Όργανα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ο Οφθαλµός Οφθαλµικός Βολβός Τοιχώµατα του Βολβού Οι Μύες του ΟΦθαλµού Οσφρητικές Φλοιός Το Αυτί (Ους) Το Έξω Ους Το Μέσο Ους Το Έσω Ους - Λαβύρινθος Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή ΑΝΣ ρυθµίζει τη λειτουργία οργάνων & ιστών Συµβάλλει στην προσαρµογή λειτουργιών διατήρηση της οµοιστασίας σε συνεργασία µε

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ Η ΛΕΥΚΗ ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η λευκή ουσία συντίθεται από εμύελες νευρικές ίνες διαφόρων διαμέτρων και νευρογλοία Οι νευρικές ίνες κατατάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Η γνώση είναι αυτό που μένει, αφού ξεχάσετε όσα μάθατε!) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

Βιολογία α λυκείου. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Η γνώση είναι αυτό που μένει, αφού ξεχάσετε όσα μάθατε!) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Η γνώση είναι αυτό που μένει, αφού ξεχάσετε όσα μάθατε!) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν ως προς το

Διαβάστε περισσότερα

Νευρικό σύστημα - εισαγωγή. Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

Νευρικό σύστημα - εισαγωγή. Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Νευρικό σύστημα - εισαγωγή Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Δενδρίτες Κυτταρικό σώμα Προσυναπτικό κύτταρο Πυρήνας Άξονας Κόμβοι Ranvier Μυελώδες

Διαβάστε περισσότερα