ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΥ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΥ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΥ Συγκέντρωση των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό σε σχέση µε την εβδοµάδα κύησης, τη µητρική διατροφή και την έκβαση της εγκυµοσύνης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009

2 ΜΑΡΙΑΣ ΦΩΤΙΟΥ Συγκέντρωση των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό σε σχέση µε την εβδοµάδα κύησης, τη µητρική διατροφή και την έκβαση της εγκυµοσύνης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Υποβλήθηκε στη Σχολή Γεωπονίας Τοµέας : Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Ηµεροµηνία Προφορικής Εξέτασης : 25 Σεπτεµβρίου 2009 Εξεταστική Επιτροπή Λέκτορας : Α.Μ. Μιχαηλίδου, Επιβλέπουσα Επίκ. Καθηγητής : Α.Π. Αθανασιάδης, Μέλος Τριµελούς Συµβουλευτικής Επιτροπής Καθηγητής : Κ. Μπιλιαδέρης, Μέλος Τριµελούς Συµβουλευτικής Επιτροπής 2

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Πρώτα από όλους, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά την επιβλέπουσα της µεταπτυχιακής µου διατριβής, κ. Αλεξάνδρα Μιχαηλίδου, Λέκτορα της Γεωπονικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε, αναθέτοντάς µου το παρόν πειραµατικό θέµα. Η καθοδήγησή της, οι συµβουλές της, ο ενθουσιασµός της γι αυτό που κάνει και ο πολύτιµος χρόνος που θυσίασε προκειµένου να µου προσφέρει τη βοήθειά της, είναι µερικοί από τους λόγους για τους οποίους θεωρώ προνόµιο το γεγονός ότι βρέθηκα κοντά της. Έπειτα, ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στον κ. Απόστολο Αθανασιάδη, Επίκουρο Καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, που αποτέλεσε και µέλος της τριµελούς συµβουλευτικής επιτροπής, για την πολύ σηµαντική συνεισφορά του στην ολοκλήρωση της εργασίας. Ακόµη, ευχαριστώ τον κ. Κωνσταντίνο Μπιλιαδέρη, Καθηγητή της Γεωπονικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, µέλος της τριµελούς συµβουλευτικής επιτροπής, για τις εποικοδοµητικές συµβουλές και υποδείξεις του. Επιπλέον, θα ήταν παράλειψή µου, αν δεν ευχαριστούσα θερµά τον κ. Ευστάθιο Αληχανίδη, Οµότιµο Καθηγητή της Γεωπονικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, για την πολύτιµη βοήθειά του κατά την εφαρµογή της υγρής χρωµατογραφίας υψηλής απόδοσης αντίστροφης φάσης, καθώς και τον κ. Γεώργιο Μενεξέ, Λέκτορα της Γεωπονικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, για τις υποδείξεις του όσον αφορά τη στατιστική ανάλυση των αποτελεσµάτων. Επιθυµώ, ακόµη, να ευχαριστήσω ειλικρινά τους προπτυχιακούς φοιτητές, κ. Αθανάσιο Κουτσό και κ. Κωνσταντίνο Λεβέντη, όχι µόνο για τη βοήθειά τους κατά τη διεξαγωγή του πειραµατικού µέρους και την επεξεργασία των αποτελεσµάτων, αλλά και για τη συµβολή τους στη δηµιουργία ενός ευχάριστου κλίµατος δηµιουργικότητας και συνεργασίας. Είµαι ιδιαίτερα χαρούµενη που αυτή η συνεργασία µου έδωσε την ευκαιρία να αποκτήσω δύο καλούς φίλους. Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω µέσα από την καρδιά µου τους γονείς µου, Παρασκευή και Ευάγγελο, για την ανεκτίµητη βοήθεια και συµπαράστασή τους, καθώς επίσης την αδερφή µου Νάνσυ και τους φίλους µου, που στάθηκαν δίπλα µου, στηρίζοντάς µε κάνοντας υποµονή. Μαρία Φωτίου 3

4 Γελάς καθώς το πλοίο πλησιάζει σαν θηρίο και µου λες λοιπόν θυµήσου µην πετάξεις τη ζωή σου στα σκυλιά Η µεταπτυχιακή αυτή διατριβή αφιερώνεται στο φίλο µου Παναγιώτη Νταβλαντάνη. 4

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός εργασίας Ο προσδιορισµός των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό το 2ο τρίµηνο της εγκυµοσύνης και η διερεύνηση των υποθέσεων ότι α) οι διατροφικές συνήθειες και η πρόσληψη θρεπτικών συστατικών από τη µητέρα είναι δυνατό να µεταβάλουν τη δεξαµενή των ελεύθερων αµινοξέων του αµνιακού υγρού και β) η συγκέντρωση των ελεύθερων αµινοξέων του αµνιακού υγρού µπορεί να σχετίζεται µε το υπολογιζόµενο βάρος του εµβρύου και την εκατοστιαία θέση του βάρους γέννησης του νεογνού. Υλικά και µέθοδοι Στην έρευνα έλαβαν µέρος 78 υγιείς έγκυες γυναίκες µεταξύ της 18 ης και 22 ης εβδοµάδας µονήρους κύησης, οι οποίες θα υποβάλλονταν σε αµνιοπαρακέντηση για προγεννητικό έλεγχο. Ο προσδιορισµός της συγκέντρωσης των ελεύθερων αµινοξέων πραγµατοποιήθηκε µε υγρή χρωµατογραφία υψηλής απόδοσης αντίστροφης φάσης (RP-HPLC). Η καταγραφή της διατροφικής πρόσληψης των εγκύων πραγµατοποιήθηκε µε τη χρήση ηµιποσοτικού ερωτηµατολόγιου συχνότητας κατανάλωσης τροφίµων, ενώ ο υπολογισµός των θρεπτικών συστατικών έγινε σύµφωνα µε βάσεις δεδοµένων χηµικής σύνθεσης τροφίµων. Ο υπολογισµός του εµβρυϊκού βάρους έγινε κατά το υπερηχογράφηµα 2 ου επιπέδου προ της αµνιοπαρακέντησης. Η εκατοστιαία θέση του βάρους του νεογνού υπολογίστηκε σύµφωνα µε την εβδοµάδα γέννησης. Η στατιστική ανάλυση πραγµατοποιήθηκε µε τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS 16. Αποτελέσµατα Ταυτοποιήθηκαν και προσδιορίστηκαν 21 αµινοξέα. Η ολική συγκέντρωση αυτών στο αµνιακό υγρό των 78 δειγµάτων που αναλύθηκαν κυµαίνονταν από 937,61 µmol/l έως 3178,46 µmol/l. Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις των αµινοξέων στο αµνιακό υγρό δε µεταβλήθηκαν σηµαντικά µε την εβδοµάδα κύησης. Η αλανίνη, η γλουταµίνη, η προλίνη και η λυσίνη παρουσίασαν τις µεγαλύτερες συγκεντρώσεις. Ισχυρές θετικές συσχετίσεις παρατηρήθηκαν µεταξύ των αµινοξέων βαλίνη, λευκίνη, ισολευκίνη, προλίνη και λυσίνη. 5

6 Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι η πρόσληψη πρωτεΐνης από τη µητέρα θα µπορούσε να επηρεάσει τη συγκέντρωση της ιστιδίνης, της σερίνης και της αργινίνης στο αµνιακό υγρό, τη 18η εβδοµάδα της κύησης. Συγκεκριµένα, ο µερικός συντελεστής συσχέτισης µεταξύ της πρόσληψης πρωτεϊνών (g/day) και της συγκέντρωσης των προαναφερθέντων αµινοξέων, όταν εξαλείφθηκε η επίδραση της διακύµανσης του σωµατικού βάρους, ήταν 0,78, 0,72 και 0,59, αντίστοιχα. Επιπλέον, τη 18η εβδοµάδα κύησης, ο µερικός συντελεστής συσχέτισης µεταξύ της πρόσληψης υδατανθράκων (g/day) και της συγκέντρωσης της µεθειονίνης ήταν 0,60. Την 21η εβδοµάδα, παρατηρήθηκαν ισχυρές συσχετίσεις µεταξύ του ποσοστού της ενέργειας που προερχόταν από την πρόσληψη πρωτεϊνών και της πλειοψηφίας των αµινοξέων. Επίσης, καταγράφηκε µέτριας εντάσεως στατιστικά σηµαντική θετική συσχέτιση µεταξύ του υπολογιζόµενου εµβρυϊκού βάρους και της γλουταµίνης, καθώς και µέτριας εντάσεως στατιστικά σηµαντική αρνητική συσχέτιση κυρίως µε τα αµινοξέα διακλαδισµένης αλυσίδας (βαλίνη, λευκίνη, ισολευκίνη), τα αρωµατικά αµινοξέα (τρυπτοφάνη, φαινυλαλανίνη, τυροσίνη) και την ταυρίνη. Ασθενής εντάσεως στατιστικά σηµαντική θετική συσχέτιση παρατηρήθηκε µεταξύ της συγκέντρωσης των αµινοξέων αργινίνη και κυστεΐνη και της εκατοστιαίας θέσης του βάρους γέννησης του νεογνού. Τα αποτελέσµατα της παρούσης ερευνητικής εργασίας συµφωνούν µε τη διεθνή βιβλιογραφία. Συµπεράσµατα Η διατροφή της µητέρας φαίνεται να επηρεάζει τις συγκεντρώσεις των ελεύθερων αµινοξέων του αµνιακού υγρού, στο 2 ο τρίµηνο της κύησης. Επιπλέον, φαίνεται ότι υπάρχει στατιστικά σηµαντική συσχέτιση µεταξύ των επιπέδων των αµινοξέων του αµνιακού υγρού και των σωµατοµετρικών παραµέτρων που άπτονται της ανάπτυξης του κυήµατος και του νεογνού. Περαιτέρω µελέτες σε αυτό το αντικείµενο θα µπορούσαν να προσφέρουν µια βαθύτερη θεώρηση στην επίδραση που θα µπορούσε να έχει ο διατροφικός προγραµµατισµός στην ανάπτυξη του εµβρύου, ιδιαίτερα σε υψηλού κινδύνου κυήσεις. 6

7 ABSTRACT Objective To examine free amino acids in amniotic fluid retrieved from 2 nd trimester amniocentesis and explore whether a) dietary nutrient intake modulates the amniotic fluid amino acid pool and b) amniotic fluid amino acid concentration correlates with fetal weight during the second trimester and birth weight percentile value. Study Design Seventy eight amniotic fluid samples were retrieved from healthy women with singleton pregnancies. Amniocentesis performed between 18 and 22 week of gestation for prenatal diagnosis. Reversed-phase high performance liquid chromatography was used to determine amniotic fluid free amino acid concentration. Dietary assessment was carried out using a semi-quantitative Food Frequency Questionnaire, while the evaluation of the nutrient intake was carried out using food nutrient databases. Fetal weight was estimated by ultrasound examination of the fetus before amniocentesis. Birth weight percentile values were calculated according to gestational age. All statistical analyses were performed using SPSS, version Results Twenty one amino acids were identified and quantified. The total amino acid concentration in amniotic fluid ranged between µmol/l and µmol/l. Statistical analysis showed that the concentrations of amino acids in amniotic fluid did not change significantly (p>0.05) with gestational age. The four amino acids with the highest concentrations were alanine, glutamine, proline and lysine. Strong positive correlations were observed among the concentrations of valine, leucine, isoleucine, proline and lysine. The results of the study showed that maternal protein intake could alter amniotic fluid concentrations of histidine, serine and arginine, at the 18 th gestational week. Particularly, when relationships between dietary composition of pregnant women and amino acid concentrations were adjusted for maternal weight, the partial correlation coefficients at 18 th week between the amniotic fluid histidine, serine and arginine concentrations and the maternal protein intake (g/day) were 0.78, 0.72 and 0.59, respectively, while the partial correlation coefficient between 7

8 methionine and maternal carbohydrate intake (g/day) was At 21st gestational week, the majority of amniotic fluid amino acids were strongly correlated with the percentage of energy derived from protein consumed. Furthermore, moderate significant positive correlation was observed between fetal weight and glutamine, while moderate significant negative correlation between fetal weight and glutamate, alanine, proline, valine, methionine, isoleucine, leucine, tryptophane, phenylalanine, ornithine, lysine, histidine, tyrosine and taurine. Week significant positive correlation was recorded birth weight percentile value and concentrations of arginine and cysteine. The results of the present study are consistent with previous reports. Conclusion Maternal diet could modify amniotic fluid amino acid concentrations, in the 2 nd trimester of gestation. Furthermore, the amino acid profiles in amniotic fluid seem to correlate significantly with fetal and neonatal somatometric parameters. Such studies could offer further insight on the impact of nutritional management to fetal nutrition and growth regulation, particularly in high risk pregnancies. 8

9 Περιεχόµενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Αµνιακό υγρό Εισαγωγή Κυκλοφορία του ΑΥ Σύνθεση του ΑΥ Σπουδαιότητα και ρόλος του ΑΥ Σύσταση του αµνιακού υγρού σε αµινοξέα ιατροφή & έκβαση εγκυµοσύνης Θρέψη εµβρύου Συστάσεις για την κάλυψη των αναγκών σε θρεπτικά συστατικά Επίδραση της διατροφής στη σύσταση του ΑΥ Συσχέτιση της συγκέντρωσης των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό µε την ανάπτυξη του εµβρύου ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ είγµα µελέτης Ανάλυση αµινοξέων Ερωτηµατολόγια - εκτίµηση διατροφικής πρόσληψης Προσδιορισµός σωµατοµετρικών παραµέτρων Στατιστική ανάλυση ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ & ΣΥΖΗΤΗΣΗ Συγκέντρωση των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό σε σχέση µε την εβδοµάδα κύησης Καταγραφή και αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών και της διαιτητικής πρόσληψης σε δείγµα εγκύων Ελληνίδων ηµογραφικά και ανθρωποµετρικά στοιχεία ιατροφικά στοιχεία Συσχέτιση της συγκέντρωσης των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό µε τη µητρική διατροφή Συσχέτιση της συγκέντρωσης των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό µε την εµβρυϊκή ανάπτυξη ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...70 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 10

11 Τις τελευταίες δεκαετίες, υπάρχουν αυξανόµενες ενδείξεις ότι η διατροφή της µητέρας διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην αύξηση και την ανάπτυξη του κυήµατος (Wu et al., 2004). Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι η µητρική διατροφή είναι ο κυριότερος παράγοντας του ενδοµήτριου περιβάλλοντος που µπορεί να µεταβάλει την έκφραση του εµβρυικού γονιδιώµατος. Το φαινόµενο αυτό, που ορίζεται ως «εµβρυικός προγραµµατισµός», έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη της υπόθεσης του «λιτού φαινοτύπου». Σύµφωνα µε την υπόθεση αυτή, ο ενδοµήτριος περιορισµός θρέψης οδηγεί στην επικράτηση γονιδίων τα οποία διατηρούν το µεταβολισµό σε επίπεδα λιτότητας. Αυτή η προσαρµογή του ενδοκρινολογικού συστήµατος στην υποθρεψία, µπορεί να προκαλέσει µόνιµη επίδραση στη δοµή, τη φυσιολογία ή/και τη λειτουργία του οργανισµού του απογόνου (Barker, 1997). Σύµφωνα µε τη διεθνή βιβλιογραφία (Underwood et al., 2005), τα αµινοξέα αποτελούν βασικά θρεπτικά συστατικά για την ενδοµήτρια ανάπτυξη του εµβρύου, εφόσον είναι πρόδροµες ενώσεις όχι µόνο των πρωτεϊνών αλλά και άλλων µη πρωτεϊνικών ουσιών θεµελιώδους βιολογικής σηµασίας όπως πεπτίδια, ορµόνες, νευροδιαβιβαστές, πουρίνες και πυριµιδίνες, κρεατινίνη, καρνιτίνη, πορφυρίνες, πολυαµίνες και µονοξείδιο του αζώτου. Επιπλέον, τα αµινοξέα αποτελούν σηµαντική πηγή ενέργειας για την αύξηση του εµβρύου και συµµετέχουν ως πληροφοριακά µόρια στο σύστηµα διαβίβασης ερεθισµάτων (Underwood et al., 2005). Εποµένως, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ο προσδιορισµός του προφίλ τους και ο αποσαφηνισµός των µηχανισµών που µεταβάλλουν τις συγκεντρώσεις τους στα εµβρυικά υγρά, όπως το εµβρυικό πλάσµα και το αµνιακό υγρό. Η συγκέντρωση των περισσότερων αµινοξέων στο εµβρυικό πλάσµα, σε εγκυµοσύνες µε οµαλή εξέλιξη, συσχετίζεται µε τη συγκέντρωση στο µητρικό πλάσµα (Cajal et al., 2007). Επίσης, έχουν βρεθεί συσχετίσεις των συγκεντρώσεων των περισσότερων αµινοξέων µεταξύ του εµβρυικού πλάσµατος και του αµνιακού υγρού (Cajal et al., 2007). Παρόλο που το έµβρυο καταπίνει αµνιακό υγρό συνεχώς και σε αυξανόµενες ποσότητες από το τέλος του πρώτου τρίµηνου, ο κύριος µηχανισµός µεταφοράς των αµινοξέων από το εµβρυικό πλάσµα στην αµνιακή κοιλότητα, κατά τη διάρκεια του δεύτερου τρίµηνου, είναι πιθανόν η παθητική διάχυση µέσω του µη κερατινοποιηµένου εµβρυικού δέρµατος (Jauniaux et al., 1999). Ως εκ τούτου, το αµνιακό υγρό θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί ως µέσο για τη µελέτη της δεξαµενής των αµινοξέων. 11

12 Επιπλέον, παράγοντες που σχετίζονται µε τη διατροφική κατάσταση της µητέρας είναι δυνατό να επηρεάζουν τη µεταφορά και να µεταβάλουν τη συγκέντρωση των αµινοξέων στο αµνιακό υγρό (Mesavage et al., 1985, Monsen et al., 2006). Μελέτες σε ανθρώπους και ζώα έχουν δείξει ότι παρεµβάσεις στη διατροφή της µητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης είναι δυνατό να µεταβάλουν τη σύσταση του αµνιακού υγρού (Felig et al., 1972, Gurekian & Koski, 2005, Koski & Fergusson, 1992, Kwon et al., 2004, Wu et al., 1998). Ο σκοπός της παρούσης µελέτης ήταν ο προσδιορισµός των ελεύθερων αµινοξέων στο αµνιακό υγρό το 2ο τρίµηνο της εγκυµοσύνης και η διερεύνηση των υποθέσεων ότι α) οι διατροφικές συνήθειες και η πρόσληψη θρεπτικών συστατικών από τη µητέρα είναι δυνατό να µεταβάλουν τη δεξαµενή των ελεύθερων αµινοξέων του αµνιακού υγρού και β) η συγκέντρωση των ελεύθερων αµινοξέων του αµνιακού υγρού µπορεί να σχετίζεται µε το υπολογιζόµενο βάρος του εµβρύου και την εκατοστιαία θέση του βάρους γέννησης του νεογνού. 12

13 2. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 13

14 2.1. Αµνιακό υγρό Εισαγωγή Το αµνιακό υγρό (ΑΥ) είναι ένα σύνθετο βιολογικό υγρό το οποίο διαδραµατίζει µείζονα ρόλο στην ανάπτυξη του εµβρύου. Η αµνιακή κοιλότητα δηµιουργείται αµέσως µετά τη σύλληψη και ο όγκος της αυξάνεται µε µεγαλύτερο ρυθµό σε σχέση µε το ρυθµό ανάπτυξης του εµβρύου. Το νερό το οποίο αποτελεί το κυριότερο συστατικό του αµνιακού υγρού προέρχεται, στην αρχική αυτή φάση της κύησης, από το µητρικό πλάσµα µε τη βοήθεια ωσµωτικών δυνάµεων. Με τη σταδιακή όµως ανάπτυξη του πλακούντα και των διαφόρων αγγείων, νερό και διαλυτά συστατικά περνούν από το µητρικό πλάσµα στο έµβρυο και κατόπιν στο αµνιακό υγρό. Στη φάση αυτή παρατηρείται γραµµική συσχέτιση µεταξύ του όγκου του ΑΥ και του µεγέθους του εµβρύου (Underwood et al., 2005). Τη 10 η εβδοµάδα της κύησης ο όγκος του αµνιακού υγρού ανέρχεται στα 25 ml ενώ την 20 η στα 400 ml (Underwood et al., 2005). Πριν κερατινοποιηθεί το δέρµα του εµβρύου, παρατηρείται µέσω αυτού ευρεία διακίνηση υγρών και διαλυτών ουσιών από το έβρυο προς την αµνιακή κοιλότητα (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009), µε αποτέλεσµα η σύσταση του ΑΥ σε αυτή τη χρονική περίοδο να είναι παρόµοια µε αυτή τού εµβρυϊκού πλάσµατος (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009, Underwood et al., 2005). Ουσιαστικά τις πρώτες εβδοµάδες η αµνιακή κοιλότητα αντικατοπτρίζει το εξωκυτταρικό περιβάλλον του εµβρύου (Underwood et al., 2005). Παρόλο που µετά την 8 η εβδοµάδα της κύησης αρχίζει η παραγωγή ούρων και η κατάποση του ΑΥ από το έµβρυο, βιβλιογραφικά δεδοµένα αναφέρουν ότι ούτε η ούρηση ούτε και η κατάποση συνεισφέρουν σηµαντικά στη σύνθεση του αµνιακού υγρού, τουλάχιστον µέχρι και το 2 ο µισό της εγκυµοσύνης. Εκείνο όµως που διαδραµατίζει καθοριστικό ρόλο είναι η κερατινοποίηση του εµβρυϊκού δέρµατος η οποία ξεκινά τη 19 η 20 η εβδοµάδα και συνήθως ολοκληρώνεται την 25 η εβδοµάδα της κύησης. Με την ολοκλήρωση της κερατινοποίησης η σχέση µεταξύ του µεγέθους του εµβρύου και του όγκου του ΑΥ παύει να είναι γραµµική. Την 28 η εβδοµάδα ο όγκος του αµνιακού υγρού ανέρχεται στα 800 ml και παραµένει σταθερός µέχρι την 38 η 40 η εβδοµάδα ενώ το µέγεθος του εµβρύου αυξάνεται συνεχώς (Underwood et al., 2005). 14

15 Κυκλοφορία του ΑΥ Το ΑΥ ανανεώνεται κάθε τρεις ώρες. Μεγάλες ποσότητες του ύδατος του ΑΥ διηθούνται µέσω της αµνιοχοριακής µεµβράνης και εισέρχονται στα τριχοειδή αγγεία της µήτρας. Επιπλέον, ανταλλαγή υγρού µε εµβρυικό αίµα συµβαίνει διαµέσου του οµφάλιου λώρου, κι έτσι το ΑΥ βρίσκεται σε ισορροπία µε την εµβρυική κυκλοφορία (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Το ΑΥ καταπίνεται από το έµβρυο και απορροφάται από την αναπνευστική του και την πεπτική του οδό. Κατά τη διάρκεια των τελικών σταδίων της εγκυµοσύνης, εκτιµάται ότι το έµβρυο καταπίνει 400 ml ΑΥ σε καθηµερινή βάση. Το υγρό περνά στο αίµα του εµβρύου και τα παραπροϊόντα του εισέρχονται στο µητρικό αίµα του µεσολάχνιου χώρου µέσω της µητροπλακουντικής µεµβράνης. Επιπλέον ποσότητα νερού που κυκλοφορεί στο αίµα του εµβρύου εκκρίνεται από τους νεφρούς και επιστρέφει µέσω της ουροφόρου οδού στον αµνιακό σάκο (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009) Σύνθεση του ΑΥ Το ΑΥ είναι κολλοειδές σύστηµα µέσα στο οποίο αιωρείται αδιάλυτο υλικό (αποπεπτωκότα εµβρυϊκά επιθηλιακά κύτταρα) και περίπου ίσα µέρη οργανικών και ανόργανων αλάτων. Το ήµισυ των οργανικών συστατικών είναι πρωτεΐνες και το υπόλοιπο είναι υδατάνθρακες, πεπτίδια, λίπη, ένζυµα, ορµόνες και χρωστικές ουσίες. Καθώς η εγκυµοσύνη εξελίσσεται, η σύνθεση του ΑΥ αλλάζει αφού προστίθενται τα απεκκρίµατα του εµβρύου (µηκώνιο και ούρα) (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009) Σπουδαιότητα και ρόλος του ΑΥ Ό ρόλος του ΑΥ είναι πολυδιάστατος, µε χαρακτηριστική τη συµβολή του στη διατροφή του εµβρύου, στην προστασία, καθώς και στη διάγνωση διαφόρων γενετικών και µεταβολικών διαταραχών. 15

16 ιατροφικός Ρόλος Το αµνιακό υγρό, όπως προαναφέρθηκε, περιέχει υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και πεπτίδια, αµινοξέα, λίπη, ηλεκτρολύτες, ένζυµα και ορµόνες. Όσον αφορά τα αµινοξέα, τo AY, όπως και το µητρικό γάλα, είναι πλούσιο σε ταυρίνη η οποία σε αντίθεση µε τα υπόλοιπα αµινοξέα ανιχνεύεται σε µεγαλύτερες συγκεντρώσεις στο ΑΥ σε σχέση µε το µητρικό και εµβρυϊκό αίµα. Η γλουταµίνη αποτελεί πρόδροµη ένωση στη σύνθεση νουκλεϊκών οξέων για όλα τα κύτταρα και ειδικότερα σε αυτά που πολλαπλασιάζονται µε γρήγορους ρυθµούς, όπως τα εντερικά βλεννώδη κύτταρα. (Underwood et al., 2005) Η αργινίνη επίσης διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του πλακούντα και κατά επέκταση και του εµβρύου. Η αργινίνη υδρολύεται σε ορνιθίνη, η οποία δύναται να µετατραπεί στις πολυαµίνες πουτρεσκίνη, σπερµίνη και σπερµιδίνη, ενώσεις που αποτελούν ρυθµιστές της αγγειογένεσης του πλακούντα, της ανάπτυξης του τροφοβλάστη και της εµβρυογένεσης (Flynn et al., 2002). Προκαταρκτικές µελέτες σε πειραµατικά µοντέλα ζώων (πρόβατα) αναφέρουν ότι στα πρώτα στάδια της κύησης οι συγκεντρώσεις της αργινίνης, της ορνιθίνης και των πολυαµινών αυξάνονται ταχύτατα τόσο στο αµνιακό όσο και στο αλλαντοϊκό υγρό και παραµένουν σε αυξηµένα επίπεδα καθόλη τη διάρκεια της κύησης. Στις µελέτες αυτές επισηµαίνεται ακόµα ότι µε την αύξηση της ηλικίας κύησης οι πολυαµίνες που λαµβάνονται από το έµβρυο µε κατάποση επάγουν τον πολλαπλασιασµό και τη διαφοροποίηση των εντερικών επιθηλιακών κυττάρων (Underwood et al., 2005). Στις περιπτώσεις ενδοµήτριας καθυστέρησης της ανάπτυξης σε έµβρυα λαγών, η έγχυση διαλυµάτων δεξτρόζης και αµινοξέων απευθείας στην αµνιακή κοιλότητα δεν επέφεραν την αναµενόµενη βελτίωση στην ανάπτυξη του εµβρύου σε αντίθεση µε τη χορήγηση αµνιακού υγρού βοοειδών (Buchmiller et al., 1994). Τα πρώιµα αυτά πειραµατικά αποτελέσµατα υποδεικνύουν ότι τα πληροφοριακά µόρια που περιέχονται στο ΑΥ των θηλαστικών διεγείρουν τις αναβολικές διεργασίες και µπορούν να συµβάλουν στην αντιµετώπιση της ενδοµήτριας καθυστέρησης της ανάπτυξης του εµβρύου. Προστατευτικός Ρόλος Το αµνιακό υγρό συµβάλλει µε διάφορους τρόπους στην προστασία του εµβρύου. Επιτρέπει τη συµµετρική εξωτερική ανάπτυξη του εµβρύου καθώς και την κανονική 16

17 ανάπτυξη των πνευµόνων του εµβρύου, και καθιστά το έµβρυο ικανό να κινείται ελεύθερα, βοηθώντας έτσι π.χ. στη µυική ανάπτυξη των άκρων (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Επίσης, αποτρέπει την προσκόλληση του αµνίου στο κύηµα (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Η συµβολή του στην ανάπτυξη και στην ελεύθερη µετακίνηση του εµβρύου αναδεικνύεται σε περιπτώσεις κυήσεων µε µειωµένο όγκο ΑΥ (ολιγοάµνιο) (Underwood et al., 2005). Επιπλέον, το ΑΥ έχει τη δυνατότητα να απορροφά τους κραδασµούς και να αποµονώνει το έµβρυο από τις εξωτερικές πιέσεις (Underwood et al., 2005) προστατεύοντας το από τραυµατισµούς (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Σηµαντικός, επίσης, είναι ο ρόλος του στη ρύθµιση της θερµοκρασίας του σώµατος του εµβρύου, διατηρώντας µια σχετικά σταθερή θερµοκρασία, καθώς επίσης, και στη διατήρηση της οµοιόστασης των υγρών και των ηλεκτρολυτών (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Τέλος, το ΑΥ συµβάλει στην ενίσχυση των αµυντικών µηχανισµών του ανοσοποιητικού συστήµατος. Το ανοσοποιητικό σύστηµα είναι η πρώτη γραµµή άµυνας του οργανισµού ενάντια σε παθογόνους και περιλαµβάνει ένζυµα, αντιµικροβιακά πεπτίδια καθώς και φαγοκύτταρα. Πολλές από τις ουσίες αυτές έχουν προσδιοριστεί στο ΑΥ όπως οι ντιφενσίνες, η λακτοφερρίνη, η λυσοζύµη κ.α. Ενδεχοµένως οι πιο σηµαντικές είναι οι ντιφενσίνες, οι οποίες εµφανίζονται σε σηµαντικές συγκεντρώσεις στο ΑΥ και πιθανότατα προέρχονται από το εµβρυϊκό δέρµα και τους πνεύµονες εφόσον οι έγκυες δεν παρουσιάζουν εµφανείς ενδείξεις µόλυνσης. Συγκεκριµένα, η συγκέντρωση της ντιφενσίνης στο αµνιακό υγρό αυξάνεται στην περίπτωση κυήσεων µε επιπλοκές όπως πρόωρος τοκετός, πρόωρη ρήξη των εµβρυϊκών υµένων, χοριοαµνιονίτιδα, πιθανότατα λόγω της απελευθέρωσης τους από τα ουδετερόφιλα λευκοκύτταρα (Underwood et al., 2005). ιαγνωστικός Ρόλος Η αµνιοπαρακέντηση είναι ένα πολύτιµο εργαλείο στην αξιολόγηση της εµβρυϊκής κατάστασης (Underwood et al., 2005). Επειδή τα ούρα του εµβρύου εισέρχονται στο ΑΥ, είναι δυνατό αναλύοντας το ΑΥ να µελετηθούν τα ενζυµικά συστήµατα του εµβρύου, αλλά και να προσδιοριστούν αµινοξέα, ορµόνες και άλλες ουσίες που περιέχονται στο ΑΥ και αντικατοπτρίζουν το µεταβολισµό του εµβρύου (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Η αµνιοπαρακέντηση, πραγµατοποιείται κυρίως σε γυναίκες ηλικίας άνω των 35 ετών ή σε αυτές που εµφανίζουν διάφορους 17

18 παράγοντες κινδύνου για χρωµοσωµικές ανωµαλίες (Underwood et al., 2005). Οι χρωµοσωµικές καθώς και οι διάφορες µεταβολικές διαταραχές µπορούν να ανιχνευθούν µε τον έλεγχο των αµινοξέων και µε τον προσδιορισµό άλλων οργανικών οξέων στο αµνιακό υγρό. Ανωµαλίες που είναι σχετικές µε το µεταβολισµό των αµινοξέων περιλαµβάνουν φαινυλοκετονουρία, τυροσυναιµία και κιτρουλλιναιµία, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ενισχυµένα επίπεδα φαινυλαλανίνης, τυροσίνης και κιτρουλίνης, αντίστοιχα (Underwood et al., 2005) Σύσταση του αµνιακού υγρού σε αµινοξέα Όπως έχει ήδη αναφερθεί, τα αµινοξέα αποτελούν βασικά θρεπτικά συστατικά για την ενδοµήτρια ανάπτυξη του εµβρύου, εφόσον αποτελούν πρόδροµες ενώσεις, όχι µόνο των πρωτεϊνών αλλά και άλλων ουσιών θεµελιώδους βιολογικής σηµασίας όπως πεπτίδια, ορµόνες, νευροδιαβιβαστές, πουρίνες και πυριµιδίνες, κρεατινίνη, καρνιτίνη, πορφυρίνες, πολυαµίνες και µονοξείδιο του αζώτου (Underwood et al., 2005). Σε φυσιολογικές εγκυµοσύνες και µεταξύ της 13ης και 23ης εβδοµάδας κύησης, η αλανίνη και η λυσίνη εµφανίζουν το µεγαλύτερο ποσοστό, µε το άθροισµα τους να ανέρχεται στο 30% της συνολικής συγκέντρωσης. Επιπλέον, σηµαντική είναι και η συνεισφορά της βαλίνης, του γλουταµικού οξέος, της προλίνης, της θρεονίνης και της γλυκίνης στη δεξαµενή των ελεύθερων αµινοξέων του ΑΥ, εφόσον το συνολικό ποσοστό των 7 προαναφερθέντων αµινοξέων ανέρχεται στο 70 % (Mesavage et al., 1985). Οι στατιστικές παράµετροι που αφορούν τις συγκεντρώσεις των 23 αµινοξέων που προσδιορίστηκαν στη συγκεκριµένη µελέτη παρουσιάζονται στον Πίνακα (Mesavage et al., 1985). 18

19 Πίνακας Συγκέντρωση των αµινοξέων στο αµνιακό υγρό 183 φυσιολογικών κυήσεων (Mesavage et al., 1985). Aµινοξέα(n) µέσος όρος ± τυπική απόκλιση, (µmol/l) εύρος(µmol/l) Συγκέντρωση % ala(183) ,3 lys(180) ,5 val(182) ,4 glu(180) ,5 pro(176) ,5 thr(183) ,7 gly(183) ,9 asn(168) ,5 tau(176) ,1 gln(169) ,7 leu(182) ,7 his(181) ,6 phe(167) ,5 tyr(181) ,3 cys(178) ile(181) ,9 arg(146) ,8 met(181) orn(157) ser(183) ,6 asp(180) ,2 cys(171) ,1 trp(112) ,1 Οι Cajal et al (2007) προσδιόρισαν τη συγκέντρωση των αµινοξέων σε φυσιολογικές κυήσεις, καθώς και σε κυήσεις που οδήγησαν σε πρόωρο τοκετό. Και σε αυτή την περίπτωση, το πιο άφθονο αµινοξύ είναι η αλανίνη και στις δύο οµάδες (Πίνακας ). 19

20 Πίνακας Aποτελέσµατα αµινοξέων των δύο οµάδων για τη 15 η και 16 η εβδοµάδα της κύησης (Cajal et al., 2007). Μεταβολές στη συγκέντρωση των αµινοξέων σε σχέση µε την εβδοµάδα κύησης, αναφέρονται και σε άλλες µελέτες (Mesavage et al., 1985). Οι συγκεντρώσεις της λευκίνης, της ισολευκίνης, της βαλίνης, της φαινυλαλανίνης, της λυσίνης, της αλανίνης, της τυροσίνης, του ασπαρτικού οξέος, του γλουταµικού οξέος και της προλίνης, µειώνονται από 24 έως 61% ανάµεσα στη 13 η και 20 η εβδοµάδας κύησης (Mesavage et al., 1985), ενώ οι Scott et al. αναφέρουν ότι οι µειώσεις αυτές κυµάνθηκαν από 48-85% για την ίδια περίοδο κύησης. Αύξηση παρατηρείται µόνο στη συγκέντρωση της γλουταµίνης (Mesavage et al., 1985). Αξιοσηµείωτο είναι ακόµη ότι δεν έχει καταγραφεί καµία συσχέτιση µεταξύ των διαφόρων αµινοξέων και της ηλικίας της µητέρας ή το φύλο του εµβρύου. Η µείωση στη συγκέντρωση των αµινοξέων στο αµνιακό υγρό σε σχέση πάντα µε τη βδοµάδα της κύησης µπορεί να αντικατοπτρίζει φυσιολογικές µεταβολές οι οποίες είτε απορρέουν, είτε επηρεάζουν την ανάπτυξη του εµβρύου σε φυσιολογικές καταστάσεις. Τα περισσότερα αµινοξέα στο αµνιακό υγρό προέρχονται από το έµβρυο. Ωστόσο η µεγάλη παραλλακτικότητα που παρατηρείται µεταξύ δειγµάτων ΑΥ που λαµβάνονται την ίδια εβδοµάδα κύησης µπορεί να αποδοθεί τόσο στους µηχανισµούς αποµάκρυνσης και παραγωγής του αµνιακού υγρού, όσο και σε παράγοντες που σχετίζονται µε τη διατροφική κατάσταση της µητέρας. Αναφέρεται 20

21 ότι οι συγκεντρώσεις του καλίου, της γλυκόζης, του θείου και του φωσφόρου στο µητρικό πλάσµα, οι οποίες και αντικατοπτρίζουν τη διατροφική πρόσληψη σε µια υγιή έγκυο, µπορεί να επηρεάσουν όχι µόνο τη µεταφορά των αµινοξέων αλλά και τη συγκέντρωση τους στο ΑΥ (Mesavage et al., 1985) ιατροφή & έκβαση εγκυµοσύνης Ο όρος «ελλειπές διαιτολόγιο» είναι πολυπαραγοντικός και δύναται να περιλαµβάνει προεκτάσεις τόσο σε ποσοτικό όσο και σε ποιοτικό επίπεδο πρόσληψης θρεπτικών συστατικών. Τα χαµηλά επίπεδα πρόσληψης θρεπτικών συστατικών µπορεί να οφείλονται είτε σε περιορισµένη πρόσληψη τροφής είτε σε δριµύα ναυτία και έµετο, συµπτώµατα που είναι γνωστά ως hyperemesis gravidarum. Άλλοι παράγοντες που, επίσης, επηρεάζουν την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών και την ανάπτυξη του πλακούντα είναι το µικρό χρονικό διάστηµα που παρεµβάλλεται ανάµεσα σε δύο διαδοχικές κυήσεις, καθώς και η υποβολή σε µεθόδους υποβοηθούµενης αναπαραγωγής εφόσον και στις δύο περιπτώσεις οι αντιρροπιστικοί µηχανισµοί της οµοιόστασης δεν κατορθώνουν να αντισταθµίσουν τα φυσιολογικά επίπεδα ορµονών στο αίµα και, κατ επέκταση τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισµού (Wu et al., 2004). Επιπλέον, ο σχεδιασµός του διαιτολογίου σε περίπτωση κύησης κατά την εφηβεία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, καθώς τόσο η έγκυος όσο και το έµβρυο βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης (Wu et al., 2004). Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, και ανάλογα µε το βαθµό απόκλισης από τις διατροφικές συστάσεις η ελλειπής διατροφή ενδέχεται να έχει δυσµενείς επιπτώσεις στην ανάπτυξη του πλακούντα και του εµβρύου, προκαλώντας περιορισµό της ενδοµήτριας ανάπτυξης και ως εκ τούτου, γέννηση ελλειποβαρών νεογνών (Zαµπέλας και συν., 2003). Η ενδοµήτρια υπολλειπόµενη ανάπτυξη, εκτός του ότι ευθύνεται για το 50% των θνησιγονιών στον άνθρωπο, έχει συσχετιστεί µε προβλήµατα υγείας κατά την ενήλικη ζωή, όπως παρουσιάζονται στον Πίνακα (Wu et al., 2004). 21

22 Πίνακας Προβλήµατα υγείας τα οποία συσχετίζονται µε την ενδοµήτρια υπολειπόµενη ανάπτυξη. Ορµονικά Μείωση επιπέδων ινσουλίνης πλάσµατος, ορµονών του θυρεοειδή αδένα, ινσουλινοειδή αυξητικού παράγοντα - Ι (Insulin Growth Factor I, IGF I) ιαταραχές µεταβολισµού ινσουλινοαντοχή, δυσλειτουργία β- κυττάρων, δυσανεξία γλυκόζης, βλάβες στην ενεργειακή οµοιόσταση, παχυσαρκία, διαβήτης τύπου ΙΙ, οξειδωτική καταπόνηση, γήρας υσλειτουργία & µη φυσιολογική ανάπτυξη οργάνων όρχεις, ωοθήκες, εγκέφαλος, καρδιά, σκελετικοί µύες, ήπαρ, λεπτό έντερο, µαστικοί αδένες Καρδιαγγειακή δυσλειτουργία στεφανιαία νόσος, υπέρταση, έµφραγµα, αθηροσκλήρωση Εκτός όµως από τον υποσιτισµό, και η µητρική παχυσαρκία µπορεί να επηρεάσει αρνητικά την έκβαση της εγκυµοσύνης. Συγκεκριµένα, στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι η µητρική παχυσαρκία δύναται να σχετιστεί µε αυξηµένα ποσοστά υπερτασικής νόσου (χρόνια υπέρταση και προεκλαµψία), διαβήτη και διαφόρου τύπου λοιµώξεων. Επίσης, µπορεί να αποτελεί έναν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου εµφάνισης ανωµαλιών του νευρικού σωλήνα, εµβρυικής θνησιµότητας και πρόωρου τοκετού. Η µητρική παχυσαρκία, επιπλέον, αυξάνει την πιθανότητα γέννησης µεγαλόσωµων για την ηλικία κύησης νεογνών, γεγονός που µε τη σειρά του µπορεί να οδηγήσει στην εµφάνιση παιδικής παχυσαρκίας (Castro & Avina, 2002). Τα επιστηµονικά αυτά δεδοµένα οδήγησαν στην ανάπτυξη της θεωρίας της εµβρυικής προέλευσης των χρόνιων παθήσεων που µπορεί να εµφανιστούν στην ενήλικη ζωή. Σύµφωνα µε αυτή, όταν κατά την εγκυµοσύνη προκαλούνται µεταβολές 22

23 στην εµβρυική θρέψη, και κατ επέκταση διαταράσσεται η ορµονική οµοιόσταση του κυήµατος, είναι δυνατόν να προκληθούν σε αυτό µόνιµες µεταβολές στη δοµή, τη φυσιολογία και το µεταβολισµό του, γεγονός που µπορεί να οδηγήσει στην εµφάνιση χρόνιων παθήσεων στην ενήλικη ζωή (Barker, 1997). Συγκεκριµένα, µελέτες καταγραφής και αξιολόγησης της διατροφής εγκύων έδειξαν ότι το ποσοστό της ενέργειας που προέρχεται από τις πρωτεΐνες σχετίζεται θετικά µε το βάρος γέννησης του νεογνού και το βάρος του πλακούντα (Moore, et al., 2004). Επιπλέον, η πρόσληψη πρωτεϊνών κρέατος και η κατανάλωση γάλακτος σχετίζεται θετικά µε τη σωµατική διάπλαση του νεογνού, µειώνοντας τον κίνδυνο γέννησης µικρόσωµων βρεφών για το χρόνο κυοφορίας (Godfrey et al., 1996, Rao et al., 2001, Olsen et al., 2007). Το γεγονός ότι η κατανάλωση κρέατος και γάλακτος προάγει την εµβρυική ανάπτυξη ενδέχεται να οφείλεται τόσο στην αργινίνη, όσο και στην παρουσία του ινσουλινοειδή αυξητικού παράγοντα (Godfrey et al., 1996). Η αργινίνη αποτελεί υπόστρωµα για τη σύνθεση του µονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ) και των πολυαµινών, µε τη δράση της συνθάσης του ΝΟ (NOS) και της αποκαρβοξυλάσης της ορνιθίνης (ΟDC), αντίστοιχα. Το ΝΟ διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στη ρύθµιση της ροής του αίµατος ανάµεσα στον πλακούντα και το έµβρυο και, ως εκ τούτου, στη µεταφορά θρεπτικών συστατικών και Ο 2 από τη µητέρα στο έµβρυο. Οι πολυαµίνες ρυθµίζουν τη σύνθεση του DNA και των πρωτεϊνών και, κατά συνέπεια, τον πολλαπλασιασµό και τη διαφοροποίηση των κυττάρων. Κατ αυτόν τον τρόπο, το ΝΟ και οι πολυαµίνες αποτελούν ρυθµιστές της αγγειογένεσης και της εµβρυογένεσης, καθώς και της αναπτυξης του πλακούντα και του εµβρύου. Έχει βρεθεί ότι η ενδοµήτρια υπολλειπόµενη ανάπτυξη στον άνθρωπο σχετίζεται µε µειωµένη µεταφορά αργινίνης, δραστηριότητα ΝΟS και σύνθεση ΝΟ (Wu et al., 2004). Όσον αφορά τον ινσουλινοειδή αυξητικό παράγοντα καθορίζει την ταχύτητα αύξησης του σκελετού και των ιστών (Godfrey, et al., 1996) Θρέψη εµβρύου Στη διάρκεια της εγκυµοσύνης, αναπτύσσεται ένα εµβρυοµητρικό όργανο, ο πλακούντας ο οποίος αποτελεί τον κύριο συνδετκό κρίκο ανάµεσα στη µητέρα και το έµβρυο, εξασφαλίζοντας τη φυσιολογική ανάπτυξη και εξέλιξη του εµβρύου. Στο Σχήµα παρουσιάζεται η εγκάρσια διατοµή ενός ώριµου πλακούντα (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009, Zαµπέλας και συν., 2003). Ο οµφάλιος λώρος 23

24 είναι είναι επίσης ένα όργανο το οποίο προσφύεται κοντά στο κέντρο της εµβρυϊκής επιφάνειας του πλακούντα, ή σε οποιοδήποτε άλλο σηµείο του και ενώνει το έµβρυο µε τον πλακούντα (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009, Zαµπέλας και συν., 2003). Ο πλακούντας και ο οµφάλιος λώρος σχηµατίζουν ένα σύστηµα µεταφοράς ουσιών και αερίων µεταξύ της µητέρας και του εµβρύου. Θρεπτικά συστατικά και οξυγόνο περνούν από το µητρικό αίµα στο εµβρυϊκό δια µέσου του πλακούντα, ενώ τα άχρηστα προϊόντα του µεταβολισµού και το διοξείδιο του άνθρακα περνούν δια της ίδιας οδού από το εµβρυϊκό αίµα στο µητρικό (Σχήµα ). Συγκεκριµένα, όπως φαίνεται και στο σχήµα (Σχήµα ), το µητρικό αίµα ρέει στο µεσολάχνιο χώρο, υπό µορφή πιδάκων, από τις ελικοειδείς αρτηρίες του ενδοµητρίου και ανταλλάσει στοιχεία µε το εµβρυϊκό αίµα, καθώς διέρχεται γύρω από τις διακλαδώσεις των στελεχιαίων λαχνών. Το εισρέον αρτηριακό αίµα ωθεί έξω από το µεσολάχνιο χώρο το φλεβικό αίµα, προς τις φλέβες του ενδοµητρίου. Πρέπει να σηµειωθεί ότι οι οµφαλικές αρτηρίες µεταφέρουν εµβρυϊκό αίµα χαµηλής περιεκτικότητας σε οξυγόνο προς τον πλακούντα και οι οµφαλικές φλέβες µεταφέρουν πλήρως οξυγονωµένο αίµα προς το έµβρυο (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). 24

25 Σχήµα Εγκάρσια τοµή ώριµου πλακούντα (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). 25

26 Σχήµα Σχηµατική απεικόνιση της µεταφοράς κατά µήκος της πλακουντικής µεµβράνης (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009) Συστάσεις για την κάλυψη των αναγκών σε θρεπτικά συστατικά Η εγκυµοσύνη αποτελεί µια κρίσιµη περίοδο για τη ζωή της γυναίκας, κατά την οποία η διατροφή µπορεί να διαδραµατίσει έναν ιδιαίτερο ρόλο στη διατήρηση της υγείας της µητέρας και στην οµαλή ανάπτυξη του κυήµατος (Petrakos et al., 2006). Μία φυσιολογική εγκυµοσύνη διαρκεί περίπου 40 εβδοµάδες. Σε αυτό το διάστηµα, η διατροφή της µητέρας πρέπει να παρέχει επαρκή ενέργεια και θρεπτικά συστατικά για να καλύψει τις συνήθεις απαιτήσεις της µητέρας, καθώς επίσης και τις ανάγκες ανάπτυξης του εµβρύου, τα όργανα του οποίου δηµιουργούνται και ωριµάζουν, σε 26

27 συγκεκριµένη χρονική στιγµή το καθένα. Εποµένως, η υιοθέτηση ισορροπηµένης διατροφής, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες σε µακροθρεπτικά και µικροθρεπτικά συστατικά, είναι απαραίτητη, καθόλη τη διάρκεια της εγκυµοσύνης. Οι διαιτητικές συστάσεις για τις εγκύους είναι παρόµοιες µε εκείνες των ενηλίκων, αλλά µε µερικές αξιοσηµείωτες εξαιρέσεις (Zαµπέλας και συν., 2003). Ενέργεια Κατά την περίοδο της εγκυµοσύνης, οι απαιτήσεις σε ενέργεια είναι αυξηµένες, ώστε να ανταποκρίνονται στην αύξηση του βασικού µεταβολικού ρυθµού της µητέρας και την ανάπτυξη του εµβρύου (Zαµπέλας και συν., 2003). Στη διάρκεια του πρώτου τριµήνου, η αύξηση της ενεργειακής πρόσληψης δεν είναι απαραίτητη. Ωστόσο, κατά το δεύτερο τρίµηνο, απαιτούνται επιπλέον 340 kcal µε 360 kcal την ηµέρα σε σχέση µε την ενέργεια που προσλάµβανε η γυναίκα πριν την εγκυµοσύνη, ενώ κατά το τρίτο τρίµηνο η αύξηση αυτή ανέρχεται στα 452 kcal µε 472 kcal την ηµέρα (Μahan & Escott-Stump, 2000). Βέβαια, το εύρος της ενεργειακής πρόσληψης µπορεί να κυµαίνεται, καθώς οι απαιτήσεις είναι εξατοµικευµένες και εξαρτώνται από το βασικό µεταβολισµό και τις ενεργειακές δαπάνες της κάθε γυναίκας. ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Πρωτεΐνες Όπως είναι αναµενόµενο, κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης η µέλλουσα µητέρα βρίσκεται σε θετικό ισοζύγιο αζώτου. Σύµφωνα µε τους Μahan & Escott-Stump (2000), οι συστάσεις για την πρόσληψη πρωτεΐνης από τις έγκυες γυναίκες ανέρχονται σε 1,1 g/kg σωµατικού βάρους/ηµέρα, βάσει του σωµατικού βάρους πριν την εγκυµοσύνη. Ωστόσο, κατά τον Picciano (2003), επιπλέον πρόσληψη πρωτεΐνης απαιτείται κατά το δεύτερο και τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης, κυρίως, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες όχι µόνο της µητέρας, αλλά και αυτές για τη λειτουργία του πλακούντα και την ανάπτυξη των ιστών του εµβρύου. 27

28 Υδατάνθρακες Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, συνιστάται η πρόσληψη 135 µε 175 g/ηµέρα υδατανθράκων, ώστε να καλυφθούν οι ενεργειακές ανάγκες της εγκύου, να διατηρηθούν τα επιθυµητά επίπεδα γλυκόζης στο αίµα και να αποφευχθεί η κέτωση (Μahan & Escott-Stump, 2000). Η νηστεία οδηγεί την έγκυο σε ταχύτερη µείωση των επιπέδων γλυκόζης και ινσουλίνης του πλάσµατος, καθώς και σε µείωση των αµινοξέων που υπεισέρχονται στη νεογλυκογένεση, σε σχέση µε µια µη έγκυο. Γι αυτό το λόγο µια έγκυος γυναίκα δεν πρέπει να παραµένει νηστική περισσότερο από 6-8 ώρες (Zαµπέλας και συν., 2003). Επίσης, η καθηµερινή πρόσληψη φυτικών ινών κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης θα πρέπει να είναι ελαφρά αυξηµένη και να ανέρχεται στα 28 g, αντί για 25 g που ισχύει για ενήλικες γυναίκες(μahan & Escott- Stump, 2000). Αυτή η µικρή αύξηση φυτικών ινών πιθανόν να υποβοηθά στην πιο σωστή λειτουργία των εντέρων και στην αποφυγή εγκολπωµάτων και δυσκοιλιότητας, κατά την κύηση. Λίπιδια Η έγκυος πρέπει να λαµβάνει πολυακόρεστα λιπαρά οξέα µακρυάς αλυσίδας (Long Chain-PolyUnsaturated Fatty Acids, LC-PUFA) στις ποσότητες που απαιτούνται για τη βέλτιστη νοητική ανάπτυξη, καθώς και για την ανάπτυξη της όρασης του απογόνου. Το δοκοσαεξαενοϊκό οξύ (docosahexaenoic acid, DHA, C22:6n-3) αποτελεί σηµαντικό συστατικό των κυτταρικών µεµβρανών, κυρίως του εγκεφάλου και του αµφιβληστροειδή χιτώνα. Το αραχιδονικό οξύ (arachidonic acid, AA, 20:4n- 6) αποτελεί, επίσης, συστατικό των κυτταρικών µεµβρανών και είναι πρόδροµος των προσταγλαδινών και των λευκοτριαινών (Koletzko et al., 2008), ενώσεων που δρουν ως ορµόνες ( ιαµαντίδης, 1994). Συγκεκριµένα, οι προσταγλαδίνες ελέγχουν ένα πλήθος βιολογικών δραστηριοτήτων, µεταξύ των οποίων η σύσπαση των λείων µυών, η αναστολή της έκκρισης των γαστρικών υγρών, η αναστολή της πήξης του αίµατος και ο έλεγχος της διαβίβασης των νευρικών µηνυµάτων ( ιαµαντίδης, 1994). Η έγκυος γυναίκα πρέπει να προσλαµβάνει τουλάχιστον 200 mg/ηµέρα DHA. Η πρόσληψη α-λινολενικού οξέος (alpha-linolenic acid, ALA, C18:3n-3), που αποτελεί τον πρόδροµο του DHA, είναι λιγότερο αποτελεσµατική όσον αφορά την εναπόθεση του DHA στον εγκέφαλο του εµβρύου (Koletzko et al., 2008). 28

29 ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Φυλλικό οξύ Οι απαιτήσεις σε φυλλικό οξύ αυξάνονται κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης. Τα συνένζυµα του φυλλικού οξέος, ως φορείς µονοανθρακικών οµάδων, συµµετέχουν σε πολλές βιοχηµικές αντιδράσεις και εµπλέκονται στη σύνθεση πουρινών και πυριµιδινών, στο µεταβολισµό των αµινοξέων, στο σχηµατισµό των ερυθροκυττάρων, στην ανάπτυξη του πλακούντα και του εµβρύου, καθώς επίσης και στην πρόληψη εµφάνισης ανωµαλιών του κεντρικού νευρικού συστήµατος (Μahan & Escott-Stump, 2000). Oι ανωµαλίες του νευρικού σωλήνα (neural tube defects, NTDs) είναι συγγενείς δυσπλασίες, οι οποίες προκαλούνται ως αποτέλεσµα της ανεπάρκειας του εµβρυικού νευρικού σωλήνα να κλείσει φυσιολογικά, κατά τη διάρκεια της εµβρυογένεσης (Pitkin, 2007). Το φυλλικό οξύ εµπλέκεται στην εµφάνιση NTDs, εξαιτίας του κρίσιµου ρόλου του στην κυτταρική διαίρεση. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το πρωτογενές κεντρικό νευρικό σύστηµα αναπτύσσεται από τη νευρική πλάκα, η οποία, στις αρχές της τέταρτης εµβρυϊκής εβδοµάδας, υπεγείρεται και αναδιπλώνεται σχηµατίζοντας το νευρικό σωλήνα (Ανδριανοπούλου - Οικονόµου, 2009). Αποτυχία κατά τη σύγκλειση του νευρικού σωλήνα έχει ως αποτέλεσµα την εµφάνιση ανωµαλιών, µε κυριότερες την ανεγκεφαλία και την κυστική δισχιδή ράχη (spina bifida). Κατά την ανεγκεφαλία, ο εγκέφαλος και το κρανίο δεν αναπτύσσονται φυσιολογικά, ενώ το νεογνό πεθαίνει κατά τη γέννηση ή λίγο µετά. Η κυστική δισχιδής ράχη αναφέρεται στη δυσπλασία του νωτιαίου µυελού και την απουσία της υπερκείµενης σπονδυλκής στήλης. Τα επιζώντα νεογνά εµφανίζουν παραπληγία µε παράλυση των κάτω άκρων και ακράτεια (Pitkin, 2007). Η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη, κατά την εγκυµοσύνη, για το φυλλικό οξύ ανέρχεται στα 600µg - 200µg περισσότερο σε σχέση µε τις γυναίκες που δεν κυοφορούν (Μahan & Escott-Stump, 2000). Αναγκαία κρίνεται η λήψη συµπληρωµάτων φυλλικού οξέος από όλες τις γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία λαµβάνοντας υπόψη ότι ο νευρικός σωλήνας κλείνει κατά την 28 η ηµέρα της εγκυµοσύνης, χρονικό διάστηµα κατά το οποίο η µητέρα πιθανόν να αγνοεί ότι είναι έγκυος, καθώς ένα µεγάλο ποσοστό των κυήσεων δεν είναι 29

30 προσχεδιασµένες. Παράλληλα, τα συµπτώµατα της µεγαλοβλαστικής αναιµίας, η οποία αποτελεί το πιο προχωρηµένο στάδιο ανεπάρκειας φυλλικού οξέος, µπορεί να µην εµφανιστούν µέχρι και το τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης (Μahan & Escott- Stump, 2000, Zαµπέλας και συν., 2003, Gibney et al., 2002). Εκτός από ανωµαλίες του νευρικού σωλήνα, ανεπάρκεια του φυλλικού οξέος συµβάλλει στην εµφάνιση ήπιας έως µέτριας υπεροµοκυστεϊναιµίας. Η οµοκυστεϊνη είναι ένα θειούχο αµινοξύ το οποίο σχηµατίζεται κατά το µεταβολισµό της µεθειονίνης. Η επαναµεθυλίωση της οµοκυστεΐνης προς µεθειονίνη (Σχήµα ) πραγµατοποιείται µε τη δράση του ενζύµου συνθετάση της µεθειονίνης (MS) και τη συµβολή του φυλλικού οξέος (Ν 5 -µεθυλ-τετραϋδρο-φυλλικό οξύ, ΜTH 4 F) ως πηγή της µεθυλικής ρίζας. Η βιταµίνη Β 12 δρα ως συµπαράγοντας, ενώ η Ν 5,Ν 10 -µεθυλένοτετραυδροφυλλική αναγωγάση (MTHFR) δρα ως δότης µεθυλικής οµάδας στο τετραϋδρο-φυλλικό οξύ (TH 4 F) (Χριστοπούλου Κοκκίνου, 2001, Cesari et al., 2005). Μεθειονίνη τετραϋδρο-φυλλικό οξύ µεθυλένο-τετραυδροφυλλική αναγωγάση µεθυλ-τετραϋδροφυλλικό οξύ συνθάση της µεθειονίνης συνένζυµο βιταµίνη Β 12 S-αδενοσυλµεθειονίνη S-αδενοσυλοµοκυστεΐνη β-συνθάση της κυσταθειονίνης συνένζυµο βιταµίνη Β 6 Οµοκυστεΐνη Σερίνη Αδενοσίνη Κυσταθειονίνη Σχήµα Μεταβολισµός µεθειονίνης- οµοκυστεΐνης (Cesari et al, 2005) Αυξηµένα επίπεδα οµοκυστεΐνης, κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, αποτελούν παράγοντα κινδύνου για αυθόρµητη αποβολή, ενδοµήτριο θάνατο, αποκόλληση του πλακούντα και ανωµαλίες του νευρικού σωλήνα. Ωστόσο, δεν είναι ακόµη ξεκάθαρο 30

31 εάν η υπεροµοκυστεϊναιµία είναι η πρωταρχική αιτία εµφάνισης αυτής της µη οµαλής έκβασης ή είναι απλά ένα επιφαινόµενο (Cikot et al., 2001). Βιταµίνη Β 12 - Κυανοκοβαλαµίνη Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη για τη βιταµίνη Β 12 ανέρχεται στα 2,6 µg (2,4 µg για ενήλικες γυναίκες) (Μahan & Escott- Stump, 2000). Η έλλειψή της συνήθως είναι αποτέλεσµα ανεπαρκούς απορρόφησής της ή αυστηρής χορτοφαγικής δίαιτας (Gibney et al., 2002). Όπως ήδη έχει αναφερθεί, η βιταµίνη Β 12 δρα ως συµπαράγοντας της συνθετάσης της µεθειονίνης (MS) στην αντίδραση επαναµεθυλίωσης της οµοκυστεΐνης. Εποµένως, ανεπάρκεια της βιταµίνης επηρεάζει τα επίπεδα της οµοκυστείνης (Χριστοπούλου Κοκκίνου, 2001). Βιταµίνη Β 6 - Φωσφορική πυριδοξάλη Η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη για τη βιταµίνη Β 6, κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, ανέρχεται στα 1,9 mg (1,3 mg για ενήλικες γυναίκες). Η φωσφορική πυριδοξάλη αποτελεί συνένζυµο ενός µεγάλου αριθµού ενζύµων τα οποία συµµετέχουν σε αντιδράσεις µεταβολισµού των αµινοξέων, όπως είναι οι τρανσαµινάσες, οι αποκαρβοξυλάσες και οι ισοµεράσες (Μahan & Escott-Stump, 2000). Επιπλέον, η βιταµίνη αυτή είναι απαραίτητη για τη βιοσύνθεση των νευροδιαβιβαστών, των σφιγγολιπιδίων και της αίµης, για τη ρύθµιση της δράσης των υποδοχέων των στεροειδών ορµονών, για την απελευθέρωση της γλυκόζης από το γλυκογόνο, καθώς επίσης για τη σύνθεση της νιασίνης από την τρυπτοφάνη (Μahan & Escott-Stump, 2000). Αξίζει να σηµειωθεί ότι ένα σηµαντικό µέρος οµοκυστεΐνης δεν επαναµεθυλιώνεται αλλά καταβολίζεται σε κυσταθειονίνη µέσω της συνθετάσης της κυσταθειονίνης (CBS) και µε τη βιταµίνη Β 6 να δρα ως συνένζυµο (Σχήµα ) (Cesari et al, 2005). Εποµένως, ανεπαρκής πρόσληψή της είναι δυνατό να οδηγήσει στην εµφάνιση ήπιας έως µέτριας µορφής υπεροµοκυστεϊναιµία. Κατά την εγκυµοσύνη, φαίνεται ότι η βιταµίνη Β 6 µπορεί να περιορίσει την έντονη ναυτία και τον έµετο. Παρόλο που, όπως προαναφέρθηκε, καταλύει πολυάριθµες 31

32 αντιδράσεις που περιλαµβάνουν και τη σύνθεση νευροδιαβιβαστών, δεν είναι γνωστό αν αυτές οι αντιδράσεις συµβάλλουν στη µείωση της δριµύτητας των συµπτωµάτων. Ωστόσο, η βιταµίνη χορηγείται σε καταστάσεις υπερέµεσης της κύησης, όταν οι έµετοι επιµένουν και διαταράσσουν την υγεία της εγκύου (Μahan & Escott-Stump, 2000). Βιταµίνη C Επιπλέον ποσότητα 10mg/ηµέρα βιταµίνης C συνιστάται να λαµβάνουν οι έγκυες γυναίκες 85 mg, αντί για 75 mg που ισχύει για ενήλικες γυναίκες (Μahan & Escott- Stump, 2000). Χαµηλή διατροφική πρόσληψη βιταµίνης C έχει συσχετιστεί µε αυξηµένη συχνότητα εµφάνισης προεκλαµψίας (Klemmensen et al., 2009). Μελέτες υποδεικνύουν ότι υπάρχει συσχέτιση ανάµεσα στα χαµηλά επίπεδα βιταµίνης C στο πλάσµα του αίµατος των εγκύων και την πρόωρη ρήξη των µεµβρανών (Casanueva et al., 1998, Woods et al., 2001, Zhang et al., 2002, Tejero et al., 2003). Βιταµίνη Α η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη της λιποδιαλυτής βιταµίνης είναι 770 µg ισοδύναµα ρετινόλης (Retinol Equivalents, RE) ή 3000 ΙU (Μahan & Escott-Stump, 2000). Αυτή η ποσότητα είναι εύκολο να προσληφθεί µέσω της διατροφής, εποµένως δεν υπάρχει ανάγκη χορήγησης συµπληρωµάτων (Ζαµπέλας και συν., 2003). Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, η βιταµίνη Α µεταφέρεται στο έµβρυο µέσω του πλακούντα. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι τα ρετινοειδή συµβάλλουν στην ανάπτυξη και την κυτταρική διαφοροποίηση του εµβρύου (Debier & Larondelle, 2005). H βιταµίνη Α µε ορµονική πιθανώς δράση συµβάλλει στο σχηµατισµό οργάνων, όπως οι πνεύµονες και η καρδιά, καθώς και στην αρτιότητα του σκελετικού συστήµατος (Debier & Larondelle, 2005). Σύµφωνα µε τους Debier & Larondelle (2005), η εξαιρετικά υψηλή ποσότητα παλµιτικού ρετινυλίου που έχει βρεθεί στους πνεύµονες του εµβρύου καθώς και η µείωση της συγκέντρωσής του µετά τον τοκετό επιβεβαιώνουν τη σηµαντική συµβολή της ρετινόλης στην ανάπτυξη των πνευµόνων. Το ρετινοϊκό οξύ συµµετέχει, επιπλέον, στο σχηµατισµό του µυικού και του νευρικού συστήµατος (Debier & Larondelle, 2005). Ανεπαρκής µητρική πρόσληψη της βιταµίνης, κατά την εγκυµοσύνη, µπορεί να οδηγήσει σε υποβιταµίνωση του 32

33 εµβρύου, κι αυτή µε τη σειρά της σε ανωµαλίες κατά το σχηµατισµό των άκρων, της σπονδυλικής στήλης, της καρδιάς, των οφθαλικών ιστών καθώς και του αναπνευστικού και καρδιαγγειακού συστήµατος (Debier & Larondelle, 2005). Αντιθέτως, η υπερβολική πρόσληψη βιταµίνης Α, περισσότερο από 3000 µg ισοδύναµα ρετινόλης (Retinol Equivalents, RE), µπορεί να προκαλέσει κρανιοµετωπική δυσµορφία, καθώς και ανωµαλίες στο κεντρικό νευρικό σύστηµα, στο θύµο αδένα και στην καρδιά. Τα επιστηµονικά αυτά στοιχεία προέρχονται από επιδηµιολογκές µελέτες κατά τις οποίες καταγράφηκε συσχέτιση µεταξύ των επιπέδων πρόσληψης της βιταµίνης Α µε την έκβαση της εγκυµοσύνης, καθώς επίσης παρατηρήθηκε πρόκληση τερατογένεσης σε περιπτώσεις που χορηγούνταν ρετινοϊκό οξύ (µεταβολίτης της βιταµίνης Α) για θεραπευτικούς σκοπούς (Μahan & Escott- Stump, 2000). Ωστόσο, η θέση και η έκταση του προβλήµατος εξαρτώνται από την περίοδο κύησης και τη διάρκεια της αυξηµένης ή ανεπαρκούς πρόσληψης της συγκεκριµένης βιταµίνης (Debier & Larondelle, 2005). Βιταµίνη Ε Σύµφωνα µε το Ιnstitute of Μedicine, η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη βιταµίνης Ε για τις έγκυες ανέρχεται στα 15 mg α-τοκοφερόλης (όσο για ενήλικες γυναίκες) (Μahan & Escott-Stump, 2000). Χαµηλή πρόσληψη έχει σχετιστεί µε αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης προεκλαµψίας και υπέρτασης κατά την κύηση (Rumbold et al, 2005). Η φυσιολογική αυτή λειτουργία πιθανώς να σχετίζεται µε την αντιοξειδωτική της δράση. Ωστόσο, µελέτη της ίδιας ερευνητικής οµάδας, έδειξε ότι η χορήγηση συµπληρωµάτων βιταµίνης E κατά την εγκυµοσύνη δε µειώνει τον κίνδυνο εµφάνισης προεκλαµψίας (Rumbold et al, 2006). Από τις προαναφερθέντες εργασίες προκύπτει πόσο πολύπλοκη και εξατοµικευµένη είναι η κάθε εγκυµοσύνη. Βιταµίνη D Η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη βιταµίνης D, κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, παραµένει στα 5 µg (Μahan & Escott-Stump, 2000). Επαρκής πρόσληψη της βιταµίνης, κατά την εγκυµοσύνη, είναι απαραίτητη, ώστε να διασφαλιστεί ο οµαλός µεταβολισµός του ασβεστίου. Σε περιπτώσεις δριµείας 33

34 ανεπάρκειας της βιταµίνης, µπορεί να παρατηρηθεί οστεοµαλακία στο νεογνό. Επιπλέον, ορισµένες µελέτες δείχνουν ότι η µητρική ανεπάρκεια βιταµίνης D δύναται να επηρεάζει την αύξηση βάρους της εγκύου και, συνεπώς, την ανάπτυξη του εµβρύου. Ωστόσο, περαιτέρω µελέτες απαιτούνται για την επιβεβαίωση της προαναφερθείσας συσχέτισης µεταξύ της πρόσληψης βιταµίνης D και του επιθυµητού σωµατικού βάρους γέννησης του νεογνού, και κατ επέκταση για την αναθεώρηση των διατροφικών συστάσεων όσον αφορά τη πρόσληψη της λιποδιαλυτής αυτής βιταµίνης κατά τη διάρκεια της κύησης (Specker, 2004). Σίδηρος Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, ο όγκος των ερυθροκυττάρων αυξάνεται κατά 20% µε 30%. Σε αυτό το χρονικό διάστηµα, η έγκυος πρέπει να καταναλώσει επιπλέον 700 µε 800 mg σιδήρου 500 mg για την αιµατοποίηση και 200 µε 300 mg για τους εµβρυϊκούς και πλακουντικούς ιστούς. Σπάνια παρατηρείται οι γυναίκες που κυοφορούν να έχουν επαρκή αποθέµατα σιδήρου, ώστε να καλύψουν τις φυσιολογικές ανάγκες της εγκυµοσύνης. Ως εκ τούτου, η λήψη συµπληρωµάτων είναι συνήθως απαραίτητη για την αποφυγή εµφάνισης σιδηροπενικής αναιµίας, εφόσον µέσω της διατροφής είναι σχεδόν απίθανο να καλυφθεί η συνιστώµενη ηµερήσια πρόσληψη που ανέρχεται στα 30 mg σιδήρου/ηµέρα. (Μahan & Escott-Stump, 2000). Η σιδηροπενική αναιµία, όταν εντοπίζεται στα πρώτα στάδια της εγκυµοσύνης, σχετίζεται µε αύξηση του κινδύνου για πρόωρο τοκετό. Επίσης, η αναιµία της µητέρας, όταν διαγνωστεί πριν τα µέσα της κύησης, σχετίζεται µε αυξηµένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού. Σε κλινικές µελέτες, κατά τις οποίες χορηγήθηκε σίδηρος στα πρώτα στάδια της κύησης, καταγράφηκε σχετικά µειωµένη πιθανότητα γέννησης µικρόσωµων νεογνών, αλλά όχι πρόωρου τοκετού (Scholl, 2005). Ωστόσο, σύµφωνα µε τη Scholl (2005), κατά το τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης, η αναιµία της εγκύου δεν προκαλεί συνήθως επιπλοκές και µάλλον αποτελεί δείκτη αύξησης του όγκου του πλάσµατος της µητέρας. Η λήψη συµπληρωµάτων σιδήρου µπορεί να βελτιώσει την έκβαση της κύησης, όταν η η µητέρα παρουσιάζει ανεπάρκεια σιδήρου, Ωστόσο, η χορήγηση σιδήρου για προληπτικούς λόγους είναι δυνατό να αυξήσει την πιθανότητα εµφάνισης 34

ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Ενότητα 2 Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Φύλλα Εργασίας (Γενικά) Με τον όρο "φύλλα εργασίας" εννοούµε, το σύνολο των φύλλων που περιέχουν όλο το αποδεικτικό υλικό, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

& ../../.. 37, 151 80 :.. :... ... FAX :... & e-mail: :...

&  ../../..   37, 151 80   :.. :...  ...    FAX :... &  e-mail: :... Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βαθµός Ασφαλείας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ.ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Αθήνα../../.. Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΙΑΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΙΑΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΙΑΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ηµοσιοποιείται από το Γραφείο Παρακολούθησης και Καταπολέµησης της Παράνοµης ιακίνησης Ανθρώπων 12 Ιουνίου 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι καταθέσεις των θυµάτων που περιλαµβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,»

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» Η γενική Συνδιάσκεψη της ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που συγκλήθηκε στη Γενεύη από το ιοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με βάση το στόχο της εργασίας που ήταν να εντοπιστούν και να παρουσιαστούν οι ποσοτικές (διαφορές βαθµολογικής απόδοσης) και οι ποιοτικές διαφορές (που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ 2015 1 Το επιστημονικό περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου έχει υποβληθεί σε κριτική ανάγνωση και εγκριθεί με το σύστημα των κριτών. Η κριτική ανάγνωση πραγματοποιήθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης Σύνδεση με προηγούμενο Μάθημα Στο κεφάλαιο Θερμότητα έχουμε μάθει: Τι είναι θερμότητα & θερμοκρασία μακροσκοπικά & μικροσκοπικά Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

62 η ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΥΤΑΝΕΩΝ & ΠΡΟΕΔΡΩΝ Δ.Ε. ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ

62 η ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΥΤΑΝΕΩΝ & ΠΡΟΕΔΡΩΝ Δ.Ε. ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ 62 η ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΥΤΑΝΕΩΝ & ΠΡΟΕΔΡΩΝ Δ.Ε. ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Ε.Μ.Π. 11 & 12 Δεκεµβρίου 2009, Λαύριο ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επαρχιακός Γραμματέας Λ/κας-Αμ/στου ΠΟΑ Αγροτικής

Επαρχιακός Γραμματέας Λ/κας-Αμ/στου ΠΟΑ Αγροτικής Πρόεδρος Αίγλη Παντελάκη Γενική Διευθύντρια Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Αντιπρόεδρος Χάρης Ζαννετής Πρώτος Λειτουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Μέλη Χρίστος Κουρτελλάρης

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 23 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ

Τρίτη, 23 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ Τρίτη, 23 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ Έχει παρατηρηθεί ότι οι πέρα από τα κοινά µέτρα δηµιουργικοί άνθρωποι στον τοµέα του πνεύµατος έχουν σιδερένιαν αντοχή και µπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών το Π.Δ 152/2013, του Γιώργου Καλημερίδη

Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών το Π.Δ 152/2013, του Γιώργου Καλημερίδη Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών το Π.Δ 152/2013, του Γιώργου Καλημερίδη Η εισήγηση μου χωρίζεται σε δύο μέρη. Θα κάνω μια μικρή εισαγωγή για την αξιολόγηση γενικά στη σημερινή συγκυρία και με βάση αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΦΟΥΣΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΕ 1.1. Ύψος του φιλέ Κεφάλαιο 2: ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ 2.1. Παίκτης µε τεχνητό πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡΧΗΓΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡΧΗΓΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΡΟΣ κ. ΓΕΩΡΓΙΟ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΑΡΧΗΓΟ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ Θέμα: Θέσεις της ΚΕΕΕ για την ελληνική οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την έννοια της ανθρωπιάς ως συμμετοχής στα προβλήματα των

Διαβάστε περισσότερα

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Κεφάλαιο 03-00 σελ. 1 03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Μια από τις κύριες διαφορές μεταξύ της βιομάζας και των ορυκτών καυσίμων είναι ότι η βιομάζα παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656

Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656 Ο.Λ.Μ.Ε. Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656 ΠΡΟΣ: - τον Υπουργό Εθν. Παιδείας και Θρησκευµάτων κ. Ευρ. Στυλιανίδη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα για τη µείωση των καθηµερινών προβληµάτων στην Αθήνα

Πρόγραµµα για τη µείωση των καθηµερινών προβληµάτων στην Αθήνα Πρόγραµµα για τη µείωση των καθηµερινών προβληµάτων στην Αθήνα 2. Κάθε µέρα λιγότερα προβλήµατα στην Αθήνα Η έννοια «καθηµερινότητα» είναι για όλους µας εξαιρετικά σύνθετη. Τα προβλήµατα που καθηµερινά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από τα πρακτικά της με αριθμό 13ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Τρίτη 9 Ιουλίου 2013 στην Κέρκυρα με τηλεδιάσκεψη.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από τα πρακτικά της με αριθμό 13ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Τρίτη 9 Ιουλίου 2013 στην Κέρκυρα με τηλεδιάσκεψη. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από τα πρακτικά της με αριθμό 3ης/203, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Τρίτη 9 Ιουλίου 203 στην Κέρκυρα με τηλεδιάσκεψη. Αριθ. Απόφασης:

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Αναδιανοµή εισοδήµατος µε έµφαση στην κοινωνική ασφάλιση στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία.

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Στόχος μας : να χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή και το διαδίκτυο για να αντλήσουμε σωστές πληροφορίες, να τις επεξεργαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 30/6/2009. Αριθµ. Πρωτ. Γ99/1/211 Ι Ο Ι Κ Η Σ Η ΓΕΝ. /ΝΣΕΙΣ : ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Αθήνα 30/6/2009. Αριθµ. Πρωτ. Γ99/1/211 Ι Ο Ι Κ Η Σ Η ΓΕΝ. /ΝΣΕΙΣ : ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Αθήνα 30/6/2009 Αριθµ. Πρωτ. Γ99/1/211 Ι Ο Ι Κ Η Σ Η ΓΕΝ. /ΝΣΕΙΣ : ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ /ΝΣΕΙΣ : ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 4 Μαρτίου 2012 Α. α) η απάντηση βρίσκεται στη σχολικό βιβλίο: Εισαγωγή των «Ποιημάτων για την Ποίηση», σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από τα πρακτικά της με αριθμό 21ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2013 στην Κέρκυρα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από τα πρακτικά της με αριθμό 21ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2013 στην Κέρκυρα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΗΣΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από τα πρακτικά της με αριθμό 21ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2013 στην Κέρκυρα. Αριθ. Απόφασης 206-21/2013 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Έγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΝΘΕΣΗ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005 Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 25 Για τους /τις εκπαιδευτικούς που υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας για τη θέση Σχολικού Συμβούλου υπάρχουν μας διατέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Με την υπαγωγή του τομέα και της πολιτικής για την Έρευνα και την Τεχνολογία στο Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων (ΥΠΔΒΜΘ), το Υπουργείο ανέλαβε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ * * * * * * Αριθ. Πρωτ.16183

ΝΟΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ * * * * * * Αριθ. Πρωτ.16183 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ * * * * * * Αριθ. Πρωτ.16183 ΑΔΑ: ΩΛΗΔΩΡΜ-ΧΓΕ ΑΠΟΦΑΣΗ: 856/ 1 5 Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του Ν. 3463/06

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ»

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΡΓO ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝO ΚΑΤΑ 80% ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΤ ΚΑΙ ΚΑΤΑ 20% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ «Ολοκληρωµένη

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα αριθ. C 372 της 09/12/1997 σ. 0005-0013

Επίσηµη Εφηµερίδα αριθ. C 372 της 09/12/1997 σ. 0005-0013 Επίσηµη Εφηµερίδα αριθ. C 372 της 09/12/1997 σ. 0005-0013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ όσον αφορά τον ορισµό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισµού (97/C 372/03) (Κείµενο

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 ΝΙΚΟΣ ΖΕΝΕΤΟΣ «ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 1. Κύριε ήµαρχε θα θέλαµε να µας κάνετε µια µικρή αναφορά στα σηµαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με τα όσα αναλυτικά έχουν περιγραφεί στα προηγούμενα κεφάλαια της παρούσας μελέτης η κατασκευή του τμήματος «Βρύσες Ατσιπόπουλο», του Βόρειου Οδικού

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα Ένα συνεργατικό παιχνίδι μνήμης για 3 έως 6 παίκτες, 7 ετών και άνω. Ο Τομ σκαρφάλωσε στην κορυφή ενός δέντρου, για να δεί αν μπορούσε να ανακαλύψει κάτι. Κοιτάζοντας προς κάθε μεριά, είδε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

«Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου»

«Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ 2009-10 (15/2/2011 - πηγή www.greekarchitects.gr) «Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου» Φυσικό τοπίο - βιοµηχανική κληρονοµιά - ιστορική µνήµη. Φοιτητές: Βελουδάκη Χριστιάννα,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 3263/2004 (ΦΕΚ 179 Α ) Μειοδοτικό σύστηµα ανάθεσης των δηµοσίων έργων και άλλες διατάξεις

ΝΟΜΟΣ 3263/2004 (ΦΕΚ 179 Α ) Μειοδοτικό σύστηµα ανάθεσης των δηµοσίων έργων και άλλες διατάξεις ΝΟΜΟΣ 3263/2004 (ΦΕΚ 179 Α ) Μειοδοτικό σύστηµα ανάθεσης των δηµοσίων έργων και άλλες διατάξεις ΑΡΘΡΟ 1 Ανάδειξη αναδόχου εκτέλεσης των έργων 1. Η ανάθεση της κατασκευής των δηµοσίων έργων γίνεται υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡ. & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧ. ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Γ.Ν. ΜΑΚΡΗΣ ΑΘΗΝΑ, 2011 1 Γενικά Εδώ και πολλά χρόνια, οι ανασκαφικές έρευνες δέχονται τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

www.kapalearn.gr e-mail: info@kapalearn.gr ΚΟΡΙΝΘΟΥ 255, ΚΑΝΑΚΑΡΗ 101 ΤΗΛ. 2610 625.360, 2610 624.009, FAX 2610 625.366

www.kapalearn.gr e-mail: info@kapalearn.gr ΚΟΡΙΝΘΟΥ 255, ΚΑΝΑΚΑΡΗ 101 ΤΗΛ. 2610 625.360, 2610 624.009, FAX 2610 625.366 Α. Ο άνθρωπος, όπως υπογραμμίζει ο συγγραφέας, δεν είναι ρυθμιστής του κόσμου, παρά διαχειριστής του. Αυτή την παρεξήγηση, που ίσχυε για αιώνες, θέλησε να διαλύσει ο πανεπιστήμων άνθρωπος της Αναγέννησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Για τους όρους αµοιβής και εργασίας των Εργαζοµένων στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις Νοµού Χανίων

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Για τους όρους αµοιβής και εργασίας των Εργαζοµένων στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις Νοµού Χανίων ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Για τους όρους αµοιβής και εργασίας των Εργαζοµένων στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις Νοµού Χανίων (Πράξη κατάθεσης Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης: Π.Κ. 30/4-10-2010)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο Λύκειο Καισαριανής ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: Κείμενα Προβληματισμού

ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο Λύκειο Καισαριανής ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: Κείμενα Προβληματισμού Τι θα πρέπει να λάβει υπόψη του ο νέος, πριν τελικά επιλέξει το επάγγελμα που θα ασκήσει Το επάγγελμα, είτε είναι λειτούργημα είτε όχι, έχει ζωτική σημασία για τον άνθρωπο. Συντελεί στην προσωπική του

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσεως και Εγκατάστασης Ηλεκτρικών Εστιών

Οδηγίες Χρήσεως και Εγκατάστασης Ηλεκτρικών Εστιών Οδηγίες Χρήσεως και Εγκατάστασης Ηλεκτρικών Εστιών Περιεχόµενα Οδηγίες για τον χρήστη 2 Εγκατάσταση 2 Χρήση 2 Συντήρηση 3 Οδηγίες για την εγκατάσταση 7 Εγκατάσταση 7 Τοποθέτηση 7 Σύνδεση µε την τάση 7

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ I ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΤΙΤΛΟΣ I ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΣΥΜΒΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, στο εξής αποκαλούµενα «τα συµβαλλόµενα µέρη»,

Διαβάστε περισσότερα

Οι 99 θέσεις του Ποταμιού

Οι 99 θέσεις του Ποταμιού Οι 99 θέσεις του Ποταμιού 1. Πνεύμα αλλαγών Οι κοινωνίες μπορούν και πρέπει να εξελίσσουν τους θεσμούς τους. Μέσα από αυτή την αλλαγή αλλάζουν οι άνθρωποι, ο κόσμος και η εικόνα των ανθρώπων για τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ Διπλωματική Εργασία Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΝΕΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2005 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ( ΠΧΠ)

ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΝΕΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2005 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ( ΠΧΠ) ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΝΕΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2005 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ( ΠΧΠ) Βεβαιώνεται ότι οι συνηµµένες Ενδιάµεσες Εταιρικές και Ενοποιηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ 3,4,5 Απριλίου 1998 ιαρκές Συνεδρίου του Συνασπισµού για τη Συνθήκη του Αµστερνταµ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ Εισηγητής: Παναγιώτης Λαφαζάνης Α. ΟΙ ΝΕΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΓΕΛ)

1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΓΕΛ) 1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΓΕΛ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 17-5 - 2013 -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΔΕΥΤΕΡΑ 20-5 - 2013 ΤΕΤΑΡΤΗ 22-5 - 2013 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24-5 - 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ 27-5

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ & ΑΛΜΥΡΟΥ Ν.Π.Δ.Δ Νόμος 3601 Ελευθ. Βενιζέλου 7 Τηλ. 04210-20270 38333 ΒΟΛΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΑΪΟΥ 2010

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ & ΑΛΜΥΡΟΥ Ν.Π.Δ.Δ Νόμος 3601 Ελευθ. Βενιζέλου 7 Τηλ. 04210-20270 38333 ΒΟΛΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΑΪΟΥ 2010 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ & ΑΛΜΥΡΟΥ Ν.Π.Δ.Δ Νόμος 3601 Ελευθ. Βενιζέλου 7 Τηλ. 04210-20270 38333 ΒΟΛΟΣ Βόλος 27 Μαΐου 2010 Α.Π.5468/Φ.5,1 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΑΪΟΥ 2010 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α) ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εφαρμογή του Κανονισμού 1.Η εφαρμογή του παρόντος Κανονισμού είναι υπευθυνότητα του Δήμου Διονύσου και τα επιμέρους τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Ποσοστό στη.. του Μέτρου. Ποσό (σε ΕΥΡΩ)

ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Ποσοστό στη.. του Μέτρου. Ποσό (σε ΕΥΡΩ) ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ 7.12 : «EΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Α. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΟΥ Κ.Π.Σ. 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μια Σύνοψη του έργου της Ε. Π. Μπλαβάτσκυ «Η Μυστική οξασία»

Μια Σύνοψη του έργου της Ε. Π. Μπλαβάτσκυ «Η Μυστική οξασία» Μια Σύνοψη του έργου της Ε. Π. Μπλαβάτσκυ «Η Μυστική οξασία» «Αυτό το έργο είναι γραµµένο για την ανθρωπότητα και από την ανθρωπότητα και από τις µελλοντικές γενιές πρέπει να κριθεί» Ε. Π. Μπλαβάτσκυ Χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Το σχέδιο έχει ως βάση ένα ενιαίο σύστημα κλειστών αγωγών το οποίο εκτείνεται

Το σχέδιο έχει ως βάση ένα ενιαίο σύστημα κλειστών αγωγών το οποίο εκτείνεται Να θυμόμαστε ότι ο νόμος Ν 3199/2003 για την προστασία και διαχείριση υδάτων ψ ηφίστηκε από την Ελλάδα ώστε να εναρμονισθεί με την οδηγία πλαίσιο 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «Διαχείριση και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ

Ο ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ Ο ΙΑΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ & Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ ΑΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΡΑΜΟΛΕΓΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΜ:4968 Hhhhhkjl;h;oiugtpi;uf ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ 1998

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ 1998 ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ 2014 ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 2015 ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ 1998 Το 1998 η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία βραβεύθηκε για την δράση της από την Ακαδημία Αθηνών. ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ 2014 & 3 ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 2015 ΒΡΑΒΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 227/2015 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 227/2015 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΠΥΛΟΥ - ΝΕΣΤΟΡΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΕΙΚΟΣΙ ΤΕΣΣΕΡΑ (24) ΚΑΙ ΑΠΟ 23/11/2015 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΥΛΟΥ - ΝΕΣΤΟΡΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ- ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

ΝΕΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ- ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΝΕΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ- ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ: ΤΣΙΡΙΠΙΔΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΑΣΙΑΡΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...1 Εισαγωγή...6 ΜΕΡΟΣ Α ΝΕΟ ΠΡΟΪΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελευθέρους επαγγελματίες. Τονίζεται ότι τα προγράμματα είναι σε προδημοσίευση. Με τη δημοσίευση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΟΤΣΙΦΑΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΤΟΥΠΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Εισηγητής: Μπαστάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ» Θ.Ε. ΔΕΟ 10 Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ» Θ.Ε. ΔΕΟ 10 Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ» Θ.Ε. ΔΕΟ 10 Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Τρίτη Γραπτή Εργασία στο Αστικό και Εργατικό Δίκαιο Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Ενηµερωτικό σηµείωµα για το πρόβληµα της παράνοµης υλοτοµίας και ειδικά αυτό της καυσοξύλευσης

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Ενηµερωτικό σηµείωµα για το πρόβληµα της παράνοµης υλοτοµίας και ειδικά αυτό της καυσοξύλευσης 1 Ιωάννης Κέκερης ασοπόνος Επίτιµος Πρόεδρος Ένωσης ασοπόνων Μακεδονίας Θράκης Μέλος.Σ. Πανελλήνιας Ένωσης ασοπόνων και ιαχειριστών Φυσικού Περιβάλλοντος ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: Αρναία 16/12/2012 Κα Πρόεδρο Ειδικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΛΩΝ ΕΞΟΧΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΛΩΝ ΕΞΟΧΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ& ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ - - ΑΤΤΙΚΗ - ΣΕΠΟΛΙΑ - ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ - - ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ - - ΑΤΤΙΚΗ - ΣΕΠΟΛΙΑ - ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ - - ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 1 Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ - - ΑΤΤΙΚΗ - ΣΕΠΟΛΙΑ - ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ - - ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Πτυχιακή Εργασία ΛΟΥΛΑΔΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο τίτλος της εργασία μας για αυτό το τετράμηνο ήταν «Πολίτες της πόλης μου, πολίτες της οικουμένης». Κλιθήκαμε λοιπόν να γνωρίσουμε καλύτερα την πόλη

Ο τίτλος της εργασία μας για αυτό το τετράμηνο ήταν «Πολίτες της πόλης μου, πολίτες της οικουμένης». Κλιθήκαμε λοιπόν να γνωρίσουμε καλύτερα την πόλη Ο τίτλος της εργασία μας για αυτό το τετράμηνο ήταν «Πολίτες της πόλης μου, πολίτες της οικουμένης». Κλιθήκαμε λοιπόν να γνωρίσουμε καλύτερα την πόλη μας και καταγράψουμε τις παρατηρήσεις μας. Αρχικά δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο»

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ... 4-5 1.ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΩΝ... 6-20

ΠΡΟΟΙΜΙΟ... 4-5 1.ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΩΝ... 6-20 Πίνακας περιεχομένων ΠΡΟΟΙΜΙΟ... 4-5 1.ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΩΝ... 6-20 1.1 Αλλαγή του πολιτικού συστήματος... 6-9 1.1.1 Εξυγίανση του πολιτικού συστήματος. Διαφάνεια παντού...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ : Ποιο είναι το αγαπημένο ζώο των εφήβων? ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη σχέση με τα ζώα. Τα χρησιμοποιούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΡΕΙΑ Α.Μ.Κ.Ε

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΡΕΙΑ Α.Μ.Κ.Ε Το ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΡΕΙΑ Α.Μ.Κ.Ε. είναι μια Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με σκοπούς κοινωφελείς, που ιδρύθηκε την 1 η Μαρτίου 2002 και έχει έδρα την Αθήνα. Διοικείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Με τη χρήση συστηµάτων δροσισµού ο στόχος είναι να µειωθεί

Διαβάστε περισσότερα

4 Περίοδοι µε 3ωρα ιαγωνίσµατα ΕΚΤΟΣ ωραρίου διδασκαλίας!!! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 2013 2014

4 Περίοδοι µε 3ωρα ιαγωνίσµατα ΕΚΤΟΣ ωραρίου διδασκαλίας!!! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 2013 2014 Έναρξη ιαγωνισµών 1 ης περιόδου (Θερινά Τµήµατα) Έναρξη µαθηµάτων για τα Θερινά Τµήµατα Συγκέντρωση µαθητών ενηµέρωση Έναρξη µαθηµάτων νέων τµηµάτων Αργία 28 ης Οκτωβρίου Έναρξη ιαγωνισµών 2 ης Περιόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κρίση υπερχρέωσης και οι πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής ανέδειξαν τις διαρθρωτικές αδυναμίες της περιφερειακής οικονομίας και προκάλεσαν επιπτώσεις σε σχέση με την οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Όμιλος Λογοτεχνίας Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών «Κων/νος Καραμανλής» Δράκογλου Αναστασία, adrakogl@yahoo.gr Κιννά Πασχαλίνα, kinpash@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Αθήνα, 23/5/2007 Α.Π. 8493 Πληροφορίες: Διεύθυνση Διοικητικού Τμήμα Προσωπικού T. Κολλιοπούλου Τηλέφωνο: 210-3496206 Fax: 210-3428045

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΟΥΣ 2 0 0 7

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΟΥΣ 2 0 0 7 ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΟΥΣ 2 0 0 7 1. Γ Ε Ν Ι Κ Α Η Επιτροπή Μεταφορών & Σκαφών της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος στα πλαίσια της διαρκούς προσπάθειάς της για συνεχή παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από το πρακτικό συνεδριάσεων 21/2012 του δημοτικό συμβουλίου Δήμου Αμυνταίου. Θέμα: Τροποποίηση τεχνικού προγράμματος και προϋπολογισμού του

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Καταστατικές Πρόνοιες και Εσωτερικοί Κανονισμοί που αφορούν τη Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τις εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Σχολικών Εφορειών, τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Επιτροπή Μελέτης Οµάδων Ενδοσχολικής Βίας της ΕΕ ΑΑ Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Γιώργος Μόσχος, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα ικαιώµατα του Παιδιού 1 Μάιος 2010 1. Εισαγωγή Η συγκρότηση

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα επισήμων. Κυρίες και κύριοι,

Καλωσόρισμα επισήμων. Κυρίες και κύριοι, 1 Καλωσόρισμα επισήμων Κυρίες και κύριοι, Εκ μέρους των μελών του Διοικητικού μας συμβουλίου, σας καλωσορίσω στο 17 ο Ετήσιο Συνέδριο της Συνομοσπονδίας μας, μέσα από τις εργασίες του οποίου αισιοδοξούμε

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Διαχείριση των µη εξυπηρετούµενων δανείων, µισθολογικές ρυθµίσεις και άλλες επείγουσες στόχων και διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων»

στο σχέδιο νόµου «Διαχείριση των µη εξυπηρετούµενων δανείων, µισθολογικές ρυθµίσεις και άλλες επείγουσες στόχων και διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Διαχείριση των µη εξυπηρετούµενων δανείων, µισθολογικές ρυθµίσεις και άλλες επείγουσες διατάξεις εφαρµογής της συµφωνίας δηµοσιονοµικών στόχων και διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Παραθεριστικοί Οικοδοµικοί Συνεταιρισµοί. Μελέτη Περίπτωσης του «Βραχόκηπου» ήµου Γουβών Ηρακλείου Κρήτης»

ΘΕΜΑ: «Παραθεριστικοί Οικοδοµικοί Συνεταιρισµοί. Μελέτη Περίπτωσης του «Βραχόκηπου» ήµου Γουβών Ηρακλείου Κρήτης» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΠΜΣ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ - ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Διδάγματα από την Επανάσταση του 1821. Αξίες για μια Δημιουργική Κύπρο

Διδάγματα από την Επανάσταση του 1821. Αξίες για μια Δημιουργική Κύπρο Διδάγματα από την Επανάσταση του 1821. Αξίες για μια Δημιουργική Κύπρο Σταύρος Α. Ζένιος, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Δήμος Αγ. Δομετίου, 25 Μαρτίου 2012. Υλικό για την ομιλία από το βιβλίο Δημιουργική Κύπρος.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ 11.1 Από τον αντιπραγματισμό στην οικονομία του χρήματος 11.1 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΡΟΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΗ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΡΟΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΡΟΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΗΜΕΙΩΣΗ 02/03/2015 Με "μαύρα" γράμματα είναι το Σχέδιο Κανονισμού Καθηγητών,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ. ΑΡΓΥΡΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Ελεγκτικής Επιστήμης Εισηγητής :Λυγγίτσος Αλέξανδρος

ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ. ΑΡΓΥΡΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Ελεγκτικής Επιστήμης Εισηγητής :Λυγγίτσος Αλέξανδρος ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΑΡΓΥΡΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Ελεγκτικής Επιστήμης Εισηγητής :Λυγγίτσος Αλέξανδρος «Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων στην Ελλάδα» ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ)

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ) ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΕΡΩΤΗΣΗ Με τον όρο δικαίωµα εκφράζεται η εξουσία που παρέχεται από το σύστηµα δικαίου. Ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr Τοποθέτηση στη Βουλή της Αντιπροέδρου της Α..Ε..Υ., έσποινας Σπανού για το

Διαβάστε περισσότερα

στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας.

στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας. Η ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας. Δευτέρα, 06 Φεβρουαρίου 2012 Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Σπύρος Σπύρου, υπέγραψε την ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2009 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ν. Ιωνία, ΒΟΛΟΣ Τη συγκέντρωση της ύλης του και την επιμέλεια της έκδοσης είχε

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πολιτιστικοί φορείς... 3. 1. Πλήθος φορέων... 3. 2. Έδρα... 3. 3. Γεωγραφική κατανομή φορέων... 4. 4. Νομική μορφή... 5. 5. Έτος ίδρυσης...

Α. Πολιτιστικοί φορείς... 3. 1. Πλήθος φορέων... 3. 2. Έδρα... 3. 3. Γεωγραφική κατανομή φορέων... 4. 4. Νομική μορφή... 5. 5. Έτος ίδρυσης... ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 Α. Πολιτιστικοί φορείς... 3 1. Πλήθος φορέων... 3 2. Έδρα... 3 3. Γεωγραφική κατανομή φορέων... 4 4. Νομική μορφή... 5 5. Έτος ίδρυσης... 6 6. Αντικείμενο δραστηριότητας... 7 1 7. Εργαζόμενοι...

Διαβάστε περισσότερα

109(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΓΓΥΗΜΕΝΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΟΥ 2014 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

109(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΓΓΥΗΜΕΝΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΟΥ 2014 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ 109(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΓΓΥΗΜΕΝΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΟΥ 2014 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. 3. Μητρώο. 4. Υποβολή αίτησης. 5. Προϋποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αίγιο, 7 Ιανουαρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αίγιο, 7 Ιανουαρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αίγιο, 7 Ιανουαρίου 2014 ΝΟΜΟΣ ΑΧΑΪΑΣ Αριθ.πρωτ.:270 ΔΗΜΟΣ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: Υποστήριξης Πολιτικών Οργάνων Δήμου ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Εκποίησης ή Εκμίσθωσης Ακινήτων & Πραγμάτων Δήμου Αιγιαλείας

Διαβάστε περισσότερα

/νση: ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Μ. Αλεξάνδρου 49, 66100, ράµα Τηλ&φαξ: +2521021972, κιν.: + 6973585563 www.akademia.gr, e-mail: info@akademia.

/νση: ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Μ. Αλεξάνδρου 49, 66100, ράµα Τηλ&φαξ: +2521021972, κιν.: + 6973585563 www.akademia.gr, e-mail: info@akademia. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (Οδηγίες) Α. ΠΕΡΙΛΗΨΗ (25 µονάδες) ιαβάζουµε µια φορά προσεκτικά το κείµενο, κατανοούµε το περιεχόµενό του κι επισηµαίνουµε το θεµατικό του κέντρο. ουλεύουµε ανά παράγραφο. Υπογραµµίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ. Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό καλοκαίρι. Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου Α2 Γυμνασίου

ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ. Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό καλοκαίρι. Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου Α2 Γυμνασίου ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό καλοκαίρι Κωνσταντίνα Αντωνοπούλου Α2 Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Νικόστρατος Ένα ξεχωριστό

Διαβάστε περισσότερα

I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: ΙΙ. Επί των άρθρων του σχεδίου Νόµου: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: ΙΙ. Επί των άρθρων του σχεδίου Νόµου: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Πρωτοβάθµιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.), αλλαγή σκοπού Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και λοιπές διατάξεις» Προς τη Βουλή των Ελλήνων I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: Με τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα