Θέση Εικόνας Εξώφυλλου. Το πείραµα στη διδασκαλία της Χηµείας Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή. Τσιοµλεκτσής Αλέξανδρος Χρηστίδης Σταύρος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέση Εικόνας Εξώφυλλου. Το πείραµα στη διδασκαλία της Χηµείας Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή. Τσιοµλεκτσής Αλέξανδρος Χρηστίδης Σταύρος"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Διαπανεπιστηµιακό Διατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔιΧηΝΕΤ Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες Το πείραµα στη διδασκαλία της Χηµείας Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή Σύνθεση και εφαρµογές του θερµικού πολυασπαρτικού ιόντος Τσιοµλεκτσής Αλέξανδρος Χρηστίδης Σταύρος Θεσσαλονίκη 2004 Θέση Εικόνας Εξώφυλλου Επιβλέπoντες καθηγητές : Απόστολος Ι. Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου - Μαρούλη

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Διαπανεπιστηµιακό Διατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες Το πείραµα στη διδασκαλία της Χηµείας Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή Σύνθεση και εφαρµογές του θερµικού πολυασπαρτικού ιόντος Τσιοµλεκτσής Αλέξανδρος Χρηστίδης Σταύρος Θέση Εικόνας Εξώφυλλου Επιβλέπoντες καθηγητές : Απόστολος Ι. Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου - Μαρούλη

3 Πρόλογος Η συγκεκριµένη εργασία πραγµατοποιήθηκε από τους µεταπτυχιακούς φοιτητές του ΔΙΧΗΝΕΤ, Τσιοµλεκτσή Αλέξανδρο και Χρηστίδη Σταύρο, στα πλαίσια του µαθήµατος «Το πείραµα στη διδασκαλία της Χηµείας». Ο βασικός σκοπός της ήταν αφενός η µελέτη της σύνθεσης του θερµικού πολυασπαρτικού ιόντος, αφετέρου η παρουσίαση µερικών από τις σηµαντικότερες εφαρµογές του. Το θέµα της εργασίας υποδείχθηκε από τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Α. Μαρούλη και την Επίκουρο Καθηγήτρια κ. Κ. Χατζηαντωνίου Μαρούλη τους οποίους θέλουµε να ευχαριστήσουµε για τις χρήσιµες συµβουλές και υποδείξεις τους. Επίσης θα θέλαµε να ευχαριστήσουµε κατά αλφαβητική σειρά, τον µεταπτυχιακό φοιτητή της Ανόργανης Χ ηµείας Καλτζόγλου Ανδρέα για τις χρήσιµες υποδείξεις του σε όλη τη διάρκεια αυτής της εργασία όπως επίσης και τον προπτυχιακό φοιτητή του Τµήµατός µας, Νταντάσιο Αντώνιο για την ψυχολογική και υλικοτεχνική υποστήριξη που µας προσέφερε στα «δύσκολα» σηµεία της εργασίας. i

4 Περίληψη Από αρχαιοτάτων χρόνων, ήταν γνωστό ότι έντοµα, µύκητες και µικροοργανισµοί απειλούσαν και κατέστρεφαν τις γεωργικές καλλιέργειες. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας βοήθησε στην παρασκευή επιθυµητών λιπασµάτων και φυτοφαρµάκων που στην πλειονότητα τους στόχευαν στην αύξηση και στην προστασία της αγροτικής παραγωγής. Η αλόγιστη όµως χρήση αυτών των προϊόντων, είχε ολέθριες επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία των ανθρώπων. Η Πράσινη Χηµεία επιχειρεί τη µείωση των επικίνδυνων χηµικών ουσιών και την εξεύρεση φιλικών προς το περιβάλλον διεργασιών. Το θερµικό πολυασπαρτικό ιόν (TPA), είναι ένα υδατοδιαλυτό πολυπεπτίδιο το οποίο παράγεται κατά τον θερµικό πολυµερισµό του ασπαρτικού οξέος. Χρησιµοποιείται σε εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου ως αναστολέας της διάβρωσης, ως συστατικό πολλών προϊόντων περιποίησης του σώµατος καθώς επίσης και σε διάφορες φαρµακευτικές εφαρµογές. Στην γεωργία, χρησιµοποιείται σε µικρές ποσότητες και δρα αυξάνοντας την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών από τα φυτά. Συγκεκριµένα το TPA αναµιγνύεται µε τα λιπάσµατα και συµβάλλει στην αύξηση της ικανότητάς τους να δεσµεύουν θρεπτικά κατιόντα όπως είναι : K +, Ca 2+, NH + 4. Το TPA προστίθεται στις αγροτικές καλλιέργειες, ακριβώς διότι λειτουργεί παρεµποδιστικά στο σχηµατισµό ενώσεων όπως είναι π.χ. CaCO 3. Έτσι τα διάφορα θρεπτικά συστατικά παραµένουν στο έδαφος µε τη µορφή ιόντων και απορροφούνται εξ ολοκλήρου από τα φυτά. Το TPA εκτός από το σχηµατισµό αδιάλυτων ενώσεων, λειτουργεί παρεµποδιστικά και στη διάβρωση του εδάφους. Το TPA διασπείρεται εύκολα στο έδαφος και αυτό έχει ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία ενός προστατευτικού στρώµατος, µε την παρουσία του οποίου, περιορίζεται η δράση των επικινδύνων χηµικών ενώσεων. ii

5 Περιεχόµενα Πρόλογος Περίληψη Περιεχόµενα i ii iii 1.Θεωρητικό µέρος 1.1 Αρχές της Πράσινης Χηµείας Εφαρµογές της Πράσινης Χηµείας στο χώρο της Γεωργίας Χηµεία των πολυµερών Σύνθεση και ιδιότητες του θερµικού πολυασπαρτικού ιόντος H δράση του θερµικού πολυασπαρτικού ιόντος Πειραµατικό µέρος 2.1 Πείραµα για τους µαθητές Πειράµατα επίδειξης Παράρτηµα 3.1 Εργαστηριακή Αναφορά Προεργαστηριακές ερωτήσεις Μετεργαστηριακές ερωτήσεις Απαντήσεις στις προεργαστηριακές ερωτήσεις Απαντήσεις στις µετεργαστηριακές ερωτήσεις 22 iii

6 3.6 Κανόνες ασφαλείας Ανάλυση επικινδυνότητας αντιδραστηρίων (MSDS) Βιβλιογραφία 31 iv

7 1.ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1.1 Αρχές της Πράσινης Χηµείας Η Πράσινη Χηµεία είναι ένας σχετικά πρόσφατος κλάδος της επιστήµης της Χηµείας, ο οποίος ασχολείται µε το σχεδιασµό χηµικών προϊόντων και διεργασιών µε στόχο τη µείωση ή τον µηδενισµό της χρήσης επιβλαβών προς το περιβάλλον χηµικών ουσιών και ενώσεων. Η φιλοσοφία της Πράσινης Χηµείας πρέπει να γίνει σε όλους γνωστή διότι απώτερος της στόχος είναι η διατήρηση της ποιότητας ζωής που έχει πετύχει η κοινωνία µέσω της Χηµείας αλλά και η περαιτέρω προώθηση των τεχνολογικών επιτευγµάτων της Χηµείας κατά τρόπο βιώσιµο. Οι αρχές της Πράσινης Χηµείας είναι οι ακόλουθες : Πρόληψη Είναι καλύτερα να προλαµβάνουµε τα επικίνδυνα και τοξικά απόβλητα των χηµικών διεργασιών από το να τα διαχειριζόµαστε ή να τα καθαρίζουµε εκ των υστέρων. Οικονοµία Ατόµων Οι συνθετικές µέθοδοι πρέπει να σχεδιαστούν έτσι ώστε να µεγιστοποιηθεί η απόδοση όλων των υλικών και των χηµικών µορίων των αντιδρώντων της χηµικής διεργασίας προς το τελικό προϊόν. Λιγότερο επικίνδυνες χηµικές συνθέσεις Οι συνθετικές χηµικές µέθοδοι πρέπει να είναι µε τέτοιο τρόπο σχεδιασµένες ώστε να παράγουν ουσίες µε µικρή ή καθόλου τοξικότητα στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Σχεδιασµός ασφαλέστερων χηµικών προϊόντων Οι χηµικές ουσίες πρέπει να σχεδιάζονται σύµφωνα µε τις επιθυµητές τους ιδιότητες για βιοµηχανικά προϊόντα, µειώνοντας ταυτόχρονα την τοξικότητά τους και την επικινδυνότητά τους στο περιβάλλον. 1

8 Ασφαλέστεροι διαλύτες και βοηθητικά µέσα Οι ουσίες που χρησιµοποιούνται σε χηµικές παρασκευές και καθαρισµούς πρέπει να είναι αβλαβείς ή να αντικατασταθούν µε λιγότερο τοξικές ή ακόµα και να καταργηθούν όπου είναι δυνατόν. Σχεδιασµός για ενεργειακή αποτελεσµατικότητα Οι απαιτήσεις σε ενέργεια των χηµικών διεργασιών πρέπει να ληφθούν υπόψη για τις περιβαλλοντικές και οικονοµικές επιπτώσεις τους και πρέπει να ελαχιστοποιηθούν. Εάν είναι δυνατόν, οι συνθετικές χηµικές µέθοδοι πρέπει να εκτελούνται σε θερµοκρασία δωµατίου και πίεση περιβάλλοντος. Χρήση ανανεώσιµων πρώτων υλών Πρώτες ύλες και ενεργειακές πηγές θα πρέπει να είναι ανανεώσιµες, όπου είναι δυνατό από τεχνική και οικονοµική άποψη. Μείωση ενδιαµέσων παραγώγων Άσκοπη δηµιουργία παραγώγων θα πρέπει να ελαχιστοποιηθεί ή να αποφευχθεί επειδή τέτοια στάδια απαιτούν επιπλέον αντιδραστήρια και ίσως να παράγουν απόβλητα. Κατάλυση Καταλυτικά αντιδραστήρια είναι προτιµότερα από στοιχειοµετρικά αντιδραστήρια και πρέπει να χρησιµοποιούνται για µεγαλύτερη απόδοση και µείωση των πρώτων υλών. Σχεδιασµός αποικοδοµήσιµων προϊόντων Τα χηµικά προϊόντα θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε µετά το πέρας της χρήσης τους να αποικοδοµούνται σε αβλαβή παράγωγα που δεν παραµένουν και ρυπαίνουν το περιβάλλον. Ανάλυση πραγµατικού χρόνου για πρόληψη της ρύπανσης Οι αναλυτικές µεθοδολογίες πρέπει να βελτιωθούν ώστε να επιτρέψουν παρακολούθηση και έλεγχο σε πραγµατικό χρόνο. Ασφαλέστερη χηµεία για την πρόληψη ατυχηµάτων Οι χηµικές ουσίες που χρησιµοποιούνται σε µια χηµική συνθετική πορεία πρέπει να επιλέγονται έτσι ώστε να ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο χηµικών ατυχηµάτων στους εργαζόµενους. της Πράσινης Χηµ2222ςεςδσς222εί 2

9 1.2 Εφαρµογές της Πράσινης Χηµείας στο χώρο της Γεωργίας Με γνώµονα τις 12 γνωστές αρχές της Πράσινης Χηµείας, περιγράφονται στη συνέχεια συγκεκριµένες εναλλακτικές εφαρµογές στο χώρο της γεωργίας. της Πράσινης Χηµείας Η χρήση του PAM πολυακρυλαµιδίου (Polyacrylamide, πολυακρυλαµίδιο) για τη µείωση της διάβρωσης του εδάφους Το συγκεκριµένο πολυακρυλαµίδιο, διασκορπίζεται στην επιφάνεια του εδάφους και αναµιγνύεται µε αυτό σε ένα βάθος έως 15 εκατοστών µε σκοπό τη µείωση της διάβρωσης του εδάφους. Η µέθοδος είναι αρκετά αποτελεσµατική αλλά το υψηλό κόστος που τη συνοδεύει την καθιστά ελάχιστα πρακτική για την γεωργία AGROTAIN Ν - (n - βούτυλο) τριφωσφορικό τριαµίδιο Πρόκειται για τριαµίδιο το ο ποίο χρησιµοποιείται ως ένζυµο προκειµένου να εµποδίσει την υδρόλυση της ουρίας. Δεν έχουν σηµειωθεί προβλήµατα από την εναπόθεση του στις αγροτικές καλλιέργειες γεγονός το οποίο το καθιστά φιλικό προς το περιβάλλον. Μετατροπή της βιοµάζας των αποβλήτων προς λεβουλινικό οξύ Η µετατροπή της βιοµάζας των αποβλήτων προς λεβουλινικό οξύ είναι µια διαδικασία αρκετά οικονοµική η οποία απαιτεί εφαρµογή υψηλών θερµοκρασιών. Το ίδιο το οξύ µπορεί να επεξεργαστεί και να µετατραπεί µε τη σειρά του σε διάφορες χηµικές ενώσεις όπως παραστατικά φαίνεται στο σχήµα 1. Ορισµένες από τις ενώσεις αυτές, όπως είναι τα τετράυδροφουράνια, χρησιµοποιούνται για τη σύνθεση µυκητοκτόνων. 3

10 Σχήµα 1. Μετατροπή του λεβουλινικού οξέος προς άλλες χηµικές ενώσεις Spinosad Το spinosad είναι ένα µίγµα δυο γνωστών µεταβολιτών, των Spinosyl A και D. Πρόκειται για µυκητοκτόνο του οποίου η δράση συνίσταται στη διέγερση του νευρικού συστήµατος των εντόµων κάτι που οδηγεί σε αδρανοποίηση του µυϊκού συστήµατος και κατά επέκταση σε ολική τους παράλυση. Απορροφάται γρήγορα από τα έντοµα γεγονός ασυνήθιστο για ένα βιολογικό προϊόν. Καταλυτική αφυδρογόνωση της διαιθανολαµίνης Το δινάτριο άλας του ιµινοδιοξικού οξέος, Disodium iminodiacetate, (DSIDA) αποτελεί το κλειδί για τη σύνθεση ενός φιλικού προς το περιβάλλον ζιζανιοκτόνου. Για τη σύνθεσή του προτάθηκε η αφυδρογόνωση της διαιθανολαµίνης παρουσία καταλύτη χαλκού. Η συγκεκριµένη διαδικασία πλεονεκτεί της αντίδρασης Strecker καθώς τα χρησιµοποιούµενα αντιδραστήρια είναι λιγότερο τοξικά και η συνολική αντίδραση, που περατώνεται σε λιγότερα στάδια, δεν συνοδεύεται από δηµιουργία επιβλαβών αποβλήτων. Σχήµα 2. Σύνθεση του DSIDA µέσω της καταλυτικής αφυδρογόνωσης της διαιθανολαµίνης. 4

11 Captan Ένας από τους σηµαντικότερους εκπροσώπους της κατηγορίας των µυκητοκτόνων επαφής που χρησιµοποιούνται σήµερα είναι οι σουλφοναµίδες που ενευρίσκονται στα σκευάσµατα όπως είναι το Captan. Η αρχική αντίδραση σε όλα αυτά τα µυκητοκτόνα, είναι η Diels -Alder προσθήκη βουταδιενίου στον µηλεινικό ανυδρίτη. Έτσι επιτυγχάνεται µείωση των ενδιαµέσων παραγώγων χωρίς τη χρήση καταλυτών ή οργανικών διαλυτών. Σχήµα 3. Αντίδραση Diels -Alder για τη σύνθεση του Captan. 2,2,5 τριυποκατεστηµένα τετραυδροφουράνια Πρόκειται για µια νέα κατηγορία µυκητοκτόνων τα οποία παρασκευάζονται ποσοτικά χρησιµοποιώντας ως διαλύτη νερό µε Diels Alder αντίδραση εξασφαλίζοντας έτσι τη χρήση ασφαλέστερων διαλυτών και βοηθητικών µέσων. Σχήµα 4. Αντίδραση Diels Alder µε διαλύτη νερό. 5

12 Carbaryl Το Carbaryl είναι ένα εντοµοκτόνο το οποίο παρασκευάστηκε από τη βιοµηχανία Bhopal από δύο πολύ επικίνδυνες ουσίες, το φωσγένιο και το µεθυλοισοκυάνιο (MIC) όπως φαίνεται στο σχήµα 5. Σχήµα 5. Παρασκευή του Carbaryl. Το Δεκέµβριο του 1984 έλαβε χώρα η χειρότερη παγκόσµια χηµική καταστροφή µε πάνω από 3000 νεκρούς και τραυµατίες. Το ατύχηµα οφειλόταν στην είσοδο Η 2 Ο σε µια δεξαµενή αποθήκευσης του µεθυλοισοκυανικού. Για αυτό το λόγο προτιµήθηκε το Carbaryl να παρασκευάζεται χωρίς το MIC να παραµένει αποθηκευµένο. Η παρασκευή του λοιπόν έγινε µε ασφαλείς συσκευές έτσι ώστε να αποφεύγεται η αποθήκευση τόσο του MIC όσο και του φωσγενίου. Το φωσγένιο παρασκευάστηκε in situ ενώ η χρήση του µεθυλοισοκυανικού αποφεύχθηκε µε την αντίδραση της ναφθόλης µε φωσγένιο και µετέπειτα την αντίδραση του χλωροφορµίου µε µεθυλαµίνη. Σχήµα 6. Εναλλακτική σύνθεση του Carbaryl 6

13 Disparlure (7R,8S)-(+)-7,8-epoxy-2-methyloctadecane Η ειδική φεροµόνη µε το εµπορικό όνοµα disparlure, σεξουαλική ορµόνη που έλκει τα αρσενικά της κάµπιας Lymontria Dispar, σε λίγες εβδοµάδες µπορεί να καταστρέψει οπωρώνες πολλών στρεµµάτων τρώγοντας τα φύλλα. Η ειδική έλξη συγκεκριµένου είδους εντόµων οφείλεται στη στερεοχηµική δοµή της φεροµόνης που είναι ένα σχετικά απλό εποξείδιο. In vivo σύνθεση της φεροµόνης Lepidopteran Η εν λόγω φεροµόνη είναι εντοµοκτόνο που παρασκευάστηκε in vivo µε τη χρήση µοριακής και γενετικής τεχνολογίας µε σκοπό τη µείωση της τοξικότητας. Ο οικονοµικός σχεδιασµός της από τη µια και η αποτελεσµατικότητά της από την άλλη καθιστούν τη συγκεκριµένη φεροµόνη κατάλληλη για την προστασία των φυτών από τα έντοµα. Μια από τις σηµαντικότερες εφαρµογές της Πράσινης Χηµείας στο χώρο της Γεωργίας είναι η σύνθεση του θερµικού πολυασπαρτικού ιόντος (Thermal polyaspartate, TPA). O µηχανισµός σύνθεσής του, οι ιδιότητές του και οι σηµαντικότερες εφαρµογές του περιγράφονται διεξοδικά στα επόµενα κεφάλαια. 7

14 1.3 Χηµεία των Πολυµερών Ο όρος πολυµερές, κατά τον ορισµό της ΙUPAC, αναφέρεται σε κάθε ουσία, που τα µόριά της χαρακτηρίζονται από την επανάληψη ενός ή περισσότερων ειδών ατόµων ή οµάδων ατόµων, που αποκαλούνται δοµικές µονάδες (constitutional units), ενωµένων µεταξύ τους µε οµοιοπολικό δεσµό, σε ένα ικανοποιητικό αριθµό, ώστε η ουσία να παρουσιάζει ένα σύνολο ιδιοτήτων που δε µεταβάλλεται πρακτικά µε την προσθήκη ή αφαίρεση µιας ή περισσοτέρων τέτοιων δοµικών µονάδων. Οι βασικοί τρόποι παραγωγής των πολυµερών είναι µε : Α) Πολυµερισµό προσθήκης : Είναι η αντίδραση κατά την οποία πολλά µεµονωµένα µόρια µονοµερούς, χρησιµοποιώντας τους πολλαπλούς δεσµούς και κάτω από κατάλληλες συνθήκες, συνενώνονται σε µακροµόρια µε µοριακό βάρος ακριβές πολλαπλάσιο του µοριακού βάρους του µονοµερούς. Ο µηχανισµός του πολυµερισµού µπορεί να είναι κατιονικός, ανιονικός ή ελευθέρων ριζών. n Αιθυλένιο Πολυαιθυλένιο B) Πολυµερισµός συµπύκνωσης : Είναι η αντίδραση κατά την οποία δηµιουργούνται πολυµερή συµπύκνωσης όταν αντιδρούν δυο διαφορετικά ή όµοια µονοµερή κάθε ένα από τα οποία έχει δυο τουλάχιστον χαρακτηριστικές οµάδες. Η συνένωση των µονοµερών στη µακροµοριακή αλυσίδα πραγµατοποιείται µε την ταυτόχρονη αποβολή µικρών µορίων, συνήθως H 2 0, HCI, NH 3 κτλ, που σχηµατίζονται από την αντίδραση µεταξύ της δραστικής οµάδας του ενός µονοµερούς και της αντίστοιχης του άλλου, δηλαδή στις αντιδράσεις αυτές έχουµε και παραπροϊόντα. Οι ιδιότητες των πολυµερών συµπύκνωσης πλησιάζουν αυτές των φυσικών πολυµερών. Στα πολυµερή συµπύκνωσης ανήκουν και τα βιοπολυµερή, όπως οι πρωτεΐνες. αµινοξύ αµινοξύ πολυαµίδιο 8

15 1.4 Σύνθεση και ιδιότητες του TPA Το TPA είναι ένα υδατοδιαλυτό πολυµερές το οποίο παράγεται κατά τον θερµικό πολυµερισµό του ασπαρτικού οξέος. Κύριο χαρακτηριστικό του είναι ι ικανότητά του να συγκρατεί θρεπτικά κατιόντα όπως είναι : K +, Ca 2+, NH + 4. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο βρίσκει σήµερα εφαρµογή στο χώρο της Γεωργίας. Σχήµα 7. Δοµή του ΤPA H διαδικασία σύνθεσης του πολυµερούς φαίνεται παραστατικά στο σχήµα 8. Σχήµα 8. Σύνθεση του TPA Αρχικά το ασπαρτικό οξύ (Ι) θερµαίνεται στους C και µετατρέπεται στο αντίστοιχο πολυσουκινιµίδιο (ΙΙ). Ίχνη του πολυσουκινιµιδίου υδρολύονται και δίνουν τελικά το TPA (III). 9

16 Η συγκεκριµένη αντίδραση σύνθεσης του TPA είναι αρκετά οικονοµική ενώ δεν συνοδεύεται από τη δηµιουργία αποβλήτων. Εναρµονίζεται απόλυτα δηλαδή µε δυο από τις κυριότερες α ρχές της Πράσινης Χηµείας, Η αναλυτική πειραµατική διαδικασία για τη σύνθεση του πολυµερούς αναφέρεται διεξοδικά στο πειραµατικό µέρος της εργασίας. Οι σηµαντικότερες φυσικές ιδιότητες του συγκεκριµένου πολυµερούς δίνονται συνοπτικά στον πίνακα 1. Πίνακας 1. Οι σηµαντικότερες φυσικές ιδιότητες του TPA Μοριακό βάρος Πυκνότητα (23 0 C) 1,25-1,29 ph 8,2-9,5 Ιξώδες (23 0 C) cp Το TPA είναι ένα αρκετά βιοαποικοδοµήσιµο προϊόν καθώς µετά το πέρας της χρήσης του, έχει την ικανότητα να αποικοδοµείται σε αβλαβή παράγωγα που δεν παραµένουν και ρυπαίνουν το περιβάλλον. Συγκεκριµένα αποικοδοµείται σε διοξείδιο του άνθρακα, νερό και βιοµάζα. Σύµφωνα µε σχετικές µελέτες που έχουν γίνει, το 79% του TPA αποικοδοµείται σε διοξείδιο του άνθρακα µέσα σε ένα χρονικό διάστηµα τριών εβδοµάδων. Αυτή η ικανότητα του πολυµερούς, η οποία αποτελεί µια από τις βασικές αρχές της Πράσινης Χηµείας, το καθιστά αρκετά φιλικό προς το περιβάλλον. Μια άλλη ιδιότητα του TPA είναι η χαµηλή τοξικότητά του τόσο απέναντι σε θηλαστικά όσο και απέναντι στο ίδιο το περιβάλλον. Είναι χαρακτηριστικό ότι η τιµή του δείκτη LD 50 του TPA στα ψάρια ισούται µε 2117 mg/l, γεγονός που δείχνει ότι το πολυµερές είναι µη τοξικό και ακίνδυνο για το περιβάλλον. 10

17 1.5 Η δράση του TPA Για την ανάπτυξη των φυτών και κατά επέκταση της αγροτικής παραγωγής, απαιτείται η λήψη από τα πρώτα µιας σειράς θρεπτικών συστατικών τα οποία εµφανίζονται µε την µορφή ιόντων. Μερικά από τα ιόντα αυτά, τα οποία υπάρχουν είτε στο έδαφος είτε στο νερό, είναι τα εξής : Na +, K +, Ca +2, NO - 3, CO 2-3, SO 2-4. Τα ιόντα αυτά δεν παραµένουν αδρανή αλλά εµφανίζουν την τάση να σχηµατίζουν αδιάλυτες ενώσεις όπως είναι το CaCO 3. Το TPA προστίθεται στις αγροτικές καλλιέργειες, ακριβώς για το λόγο ότι λειτουργεί παρεµποδιστικά στο σχηµατισµό τέτοιων αδιάλυτων ενώσεων ενώσεων όπως είναι το CaCO 3. Έτσι τα διάφορα θρεπτικά συστατικά παραµένουν στο έδαφος µε τη µορφή ιόντων και απορροφούνται εξ ολοκλήρου από τα φυτά. Για τον λόγο αυτό, σε περιπτώσεις όπου µαζί µε τα διάφορα λιπάσµατα χρησιµοποιούνται και ποσότητες TPA, η αγροτική παραγωγή είναι εµφανώς αυξηµένη. Ca +2 + CO 3 2 CaCO 3 (χωρίς TPA) Ca +2 + CO 3 2 (παρουσία TPA) Το TPA εκτός από το σχηµατισµό αδιάλυτων ενώσεων, λειτουργεί παρεµποδιστικά και στη διάβρωση του εδάφους. Η διάβρωση του εδάφους εξαιτίας της χρήσης λιπασµάτων και φυτοφαρµάκων, είναι ένα σοβαρό πρόβληµα το οποίο µε την πάροδο του χρόνου διογκώνεται και αποτελεί µόνιµη απειλή του περιβάλλοντος. Το TPA διασπείρεται εύκολα στο έδαφος και αυτό έχει ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία ενός προστατευτικού στρώµατος, µε την παρουσία του οποίου, περιορίζεται η δράση των επικίνδυνων χηµικών ενώσεων. 11

18 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Η σκοπιµότητα των πειραµάτων Το πείραµα και η παρατήρηση χαρακτηρίζουν τις φυσικές επιστήµες για αυτό πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της διαδικασίας προσέγγισης της γνώσης. Το πείραµα κεντρίζει το ενδιαφέρον των µαθητών, τους βοηθάει να συσχετίσουν την επιστήµη µε την πράξη, να εµπεδώσουν τη θεωρία, να αναπτύξουν την παρατηρητικότητά τους, να συγκρίνουν γεγονότα και να βγάλουν συµπεράσµατα. Το πείραµα πρέπει να αποτελεί σπουδαίο µέρος της µεθοδολογίας διδασκαλίας του µαθήµατος της χηµείας και δεν πρέπει να γίνεται απλώς θέαµα, ούτε να θεωρείται σαν ένα ευχάριστο διάλειµµα. Το πείραµα στη χηµεία είναι η σκόπιµη επανάληψη ενός χηµικού φαινοµένου, είναι ο καλύτερος τρόπος προσέγγισης των χηµικών εννοιών. Κατά την πειραµατική διδασκαλία ο δάσκαλος παύει να αποτελεί τη µοναδική πηγή πληροφοριών γιατί οι µαθητές αυτενεργούν και αντλούν µόνοι τους την καινούρια γνώση. Στην πειραµατική διδασκαλία η εκτέλεση του πειράµατος δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός, αλλά το µέσο για να γίνει κατανοητό το µάθηµα που διδάσκεται. Κάθε πείραµα θα πρέπει να αρχίζει µε κάποιο προβληµατισµό και κρίνεται απαραίτητο µετά από κάθε πείραµα να ακολουθεί συζήτηση. Είναι καλύτερα να γίνονται λιγότερα πειράµατα αλλά καλύτερα επιλεγµένα, για να µπορεί να γίνει πλήρης αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων που προσφέρουν, παρά περισσότερα και αναξιοποίητα από διδακτικής πλευράς. Καλό είναι τα πειράµατα να γίνονται από µαθητές (ενεργητικός παράγοντας µάθησης ) σε ειδική αίθουσα, (εργαστήριο), όταν όµως αυτό δεν είναι δυνατό, µπορούν να γίνονται από το δάσκαλο µε επίδειξη (παθητικός τρόπος µάθησης), ακόµη και στην αίθουσα διδασκαλίας. 12

19 2.1 Πείραµα από τους µαθητές Τίτλος πειράµατος Σύνθεση του πολυασπαρτικού ιόντος µε θερµικό οξέος. πολυµερισµό του ασπαρτικού Σκοπός πειράµατος Η συµπύκνωση του ασπαρτικού οξέος προς το αντίστοιχο πολυσουκινιµίδιο και η υδρόλυση του τελευταίου προς το τελικό προϊόν της αντίδρασης, το πολυασπαρτικό ιόν. Σχήµα 9. Σύνθεση του TPA µε θερµικό πολυµερισµό του ασπαρτικού οξέος 13

20 Όργανα-σκεύη Ποτήρι ζέσεως Θερµαντική πλάκα Διηθητικό χωνί Πεχαµετρικό χαρτί Σπάτουλα Ζυγός Πυριατήριο Πιπέτα Φούρνος µικροκυµάτων Αντιδραστήρια D,L- Ασπαρτικό οξύ Νινυδρίνη NaOH 0,1Μ Απεσταγµένο νερό Ακετόνη CaCI 2 (NH 4 ) 2 SO 4 Πειραµατική διαδικασία (Ζυγίζουµε 1,5g D,L ασπαρτικού οξέος, ποσότητα την οποία τοποθετούµε σε ένα ποτήρι ζ έσεως. Θερµαίνουµε την παραπάνω ποσότητα του ασπαρτικού οξέος στους C για 3 ώρες). Το σχηµατιζόµενο πολυσουκινιµίδιο έχει κιτρινωπό χρώµα. Ξεπλένουµε το πολυσουκινιµίδιο µε 10 ml ακετόνης.για να βεβαιωθούµε ότι όλο το ασπαρτικό οξύ έχει αντιδράσει προς πολυσουκινιµίδιο, υποβάλλουµε µια ποσότητα (0,2g) του τελευταίου στο τεστ της νινυδρίνης*. Στη συνέχεια, ζυγίζουµε 0,8 g πολυσουκινιµιδίου και τα προσθέτουµε σε νέο ποτήρι ζέσεως µαζί µε 8 ml NaOH 1Ν ελέγχοντας το ph του διαλύµατος να γίνει ίσο µε Θερµαίνουµε το διάλυµα σε φούρνο µικροκυµάτων για 1 λεπτό στα 400 Watt προκειµένου το πολυσουκινιµίδιο να υδρολυθεί πλήρως προς το τελικό προιόν της αντίδρασης (TPA). 14

21 * Τεστ νινυδρίνης Ζυγίζουµε 0,2 g πολυσουκινιµιδίου και τα προσθέτουµε σε δοκιµαστικό σωλήνα. Στη συνέχεια, προσθέτουµε στο σωλήνα 10 ml υδατικού διαλύµατος νινυδρίνης 0,4% w/v. Θερµαίνουµε το σωλήνα ελαφρώς σε ποτήρι ζέσεως που περιέχει νερό για 5 λεπτά. Η µη εµφάνιση µπλε-βιολετί χρώµατος δηλώνει την πλήρη µετατροπή του ασπαρτικού οξέος σε πολυσουκινιµίδιο. Σχήµα 10. Αντίδραση της νινυδρίνης µε α- αµινοξέα 15

22 2.2 Πειράµατα επίδειξης 1 0 πείραµα Διαλύουµε 0,264 g (NH 4 ) 2 SO 4 σε 10 ml νερό (διάλυµα Α) και 0,22 g CaCI 2 επίσης σε 10 ml νερό (διάλυµα Β). Παίρνουµε 4 δοκιµαστικούς σωλήνες (Α1,Α2,Β1,Β2) στους οποίους τοποθετούµε ίση ποσότητα (5ml) από κάθε διάλυµα. Αναµιγνύουµε τα περιεχόµενα των σωλήνων Α 1 και Β 1 και παρατηρούµε τον σχηµατισµό ιζήµατος CaSO 4. Προσθέτουµε 2 ml TPA στο σωλήνα B2, διηθούµε και στο διήθηµα προσθέτουµε το περιεχόµενο του σωλήνα Α 2. Ο µη σχηµατισµός ιζήµατος CaSO 4 µαρτυρεί την «παρεµποδιστική» δράση του TPA. Απουσία TPA (NH4)2SO4 + CaCI2 σχηµατισµός ιζήµατος CaSO4 Παρουσία TPA (NH4)2SO4 + CaCI2 µη σχηµατισµός ιζήµατος CaSO4 16

23 2 ο πείραµα Ζυγίζουµε 0,2 g ασπαρτικού οξέος και 0,2 g πολυσουκινιµιδίου και τα προσθέτουµε σε 2 δοκιµαστικούς σωλήνες. Στη συνέχεια, προσθέτουµε στον κάθε σωλήνα 10 ml υδατικού διαλύµατος νινυδρίνης 0,4% w/v. Θερµαίνουµε τους σωλήνες ελαφρώς σε ποτήρι ζέσεως που περιέχει νερό για 5 λεπτά. Η εµφάνιση µπλε-βιολετί χρώµατος στον πρώτο σωλήνα δηλώνει την παρουσία του ασπαρτικού οξέος ενώ η µη εµφάνιση µπλε-βιολετί χρώµατος στον δεύτερο σωλήνα δηλώνει την πλήρη µετατροπή του ασπαρτικού οξέος σε πολυσουκινιµίδιο. Ασπαρτικό οξύ (0,2g) + νινυδρίνη(10ml) µπλε-βιολετί χρώµα Πολυσουκινιµίδιο (0,2g) + νινυδρίνη (10ml) άχρωµο 17

24 3. Παράρτηµα 3.1 Εργαστηριακή Αναφορά Ηµεροµηνία Οµάδα Ονόµατα µαθητών 1 η άσκηση Να συµπληρώσεις τον παρακάτω πίνακα Θέρµανση ασπαρτικού οξέος Πλύση πολυσουκινιµιδίου µε Η απουσία ιόντων Ca 2+ πιστοποιείται µε Χρώµα TPA C 2 η άσκηση Συµπληρώστε τα παρακάτω κενά Το πολυσουκινιµίδιο ακτινοβολείται σε για..... Για την παρασκευή του τελικού προϊόντος χρησιµοποιήθηκαν τα αντιδραστήρια σε συνθήκες ph=..... και θερµοκρασία C. 18

25 3.2 Προεργαστηριακές ερωτήσεις 1. Τι ονοµάζεται µονοµερές και τι πολυµερές 2. Τι εννοούµε µε τον όρο πολυµερισµός 3. Ποια είναι τα κυριότερα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ένα φυτό 4. Από πού προσλαµβάνει το φυτό τα θρεπτικά αυτά συστατικά 5. Τι δείχνει η τιµή LD 50 µιας ένωσης 6. Σε ποια γενικότερη τάξη ενώσεων ανήκει το ασπαρτικό οξύ 7. Τι ρόλο παίζει ο καταλύτης σε µια αντίδραση 19

26 3.3 Μετεργαστηριακές ερωτήσεις 1. Είναι τα προιόντα όλων των αντιδράσεων αποικοδοµήσιµα 2. Γιατί είναι σηµαντικό το γεγονός ότι το TPA είναι βιοαποικοδοµήσιµο 3. Για ποιο λόγο το TPA αναφέρεται και ως «παρεµποδιστής σχηµατισµού κρυστάλλων» 4. Τι είναι το τεστ νινυδρίνης 5. Τι σηµαίνει η έκφραση «το έκπλυµα είναι αρνητικό στο τεστ νινυδρίνης» 6. Τι χρώµα αποκτά το πεχαµετρικό χαρτί όταν αυτό εµβαπτίζεται στο τελικό διάλυµα 7. Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η υδρόλυση του πολυσουκινιµιδίου 20

27 3.4 Απαντήσεις προεργαστηριακών ερωτήσεων 1. Μονοµερή είναι τα µόρια µιας χηµικής ένωσης, τα οποία µπορούν σε κατάλληλες συνθήκες να αντιδράσουν µεταξύ τους και να σχηµατίσουν ένα πολυµερές µακροµόριο. Το µονοµερές αποτελεί την επαναλαµβανόµενη µονάδα από την οποία αποτελείται το πολυµερές. 2. Ονοµάζεται έτσι η χηµική αντίδραση οργανικών µορίων, που ονοµάζονται µονοµερή, προς σχηµατισµό µεγαλοµοριακών ενώσεων µε πολλαπλάσια σχετική µοριακή µάζα (πολυµερή). 3. Τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για ένα φυτό εµφανίζονται µε την µορφή ιόντων. Μερικά από τα ιόντα αυτά είναι τα εξής : Na +, K +, Ca +2, NO - 3, CO 2-3, SO Τα θρεπτικά συστατικά προσλαµβάνονται από τα φυτά, από το έδαφος, το νερό ή από τα διάφορα λιπάσµατα. 5. Η τιµή LD 50 δίνει την ποσότητα της ουσίας, η οποία προκαλεί το θάνατο του 50% ενός πληθυσµού πειραµατόζωων, αν χορηγηθεί σε µια δόση. 6. Το ασπαρτικό οξύ ανήκει στην κατηγορία των αµινοξέων. 7. Ο καταλύτης χρησιµοποιείται για την αύξηση της ταχύτητας µιας αντίδρασης. 21

28 3.5 Απαντήσεις µετεργαστηριακών ερωτήσεων 1. Όχι δεν είναι. Υπάρχουν προϊόντα αντιδράσεων τα οποία δεν αποικοδοµούνται όσος χρόνος και αν περάσει. 2. Το TPA είναι ένα αρκετά βιοαποικοδοµήσιµο προϊόν καθώς µετά το πέρας της χρήσης του, έχει την ικανότητα να αποικοδοµείται σε αβλαβή παράγωγα που δεν παραµένουν και ρυπαίνουν το περιβάλλον 3. Διότι λειτουργεί παρεµποδιστικά στο σχηµατισµό διαφόρων αδιάλυτων ενώσεων ενώσεων όπως είναι το CaCO 3 4. Η ν ινυδρίνη είναι ένα αντιδραστήριο το οποίο αντιδρά µε τα α -αµινοξέα και σχηµατίζει µια ένωση µε έντονο ιώδες χρώµα. 5. Σηµαίνει ότι στο έκπλυµα δεν υπάρχει καθόλου ασπαρτικό οξύ. 6. Αποκτά σκούρο µπλέ χρώµα το οποίο αντιστοιχεί σε µια τιµή ph περίπου ίση µε Εξαρτάται από τη συγκέντρωση του NaOH και τη θερµοκρασία. 22

29 3.6 Κανόνες ασφαλείας Όταν εκτελούµε πειράµατα, 1. Είναι απαραίτητο να φορούµε εργαστηριακή ποδιά, γάντια και γυαλιά ασφαλείας 2. Πρέπει πριν χρησιµοποιήσουµε κάποιο αντιδραστήριο, να διαβάσουµε προσεκτικά την ετικέτα που υπάρχει στο δοχείο όπου βρίσκεται για να είµαστε σίγουροι ότι είναι αυτό που θέλουµε. 3. Ποτέ δεν δοκιµάζουµε µε το στόµα ουσίες, ούτε µυρίζουµε χηµικά αντιδραστήρια. Στην περίπτωση που χρειάζεται να µυρίσουµε, κρατάµε µακριά από τη µύτη µας τη φιάλη µε το αντιδραστήριο και µε το χέρι µας «σπρώχνουµε» τους ατµούς προς τη µύτη µας. 4. Ποτέ δεν θερµαίνουµε σε γυµνή φλόγα υγρά που αναφλέγονται εύκολα, όπως αιθέρα, αιθανόλη κ.α. Ο λύχνος δεν πρέπει ν α µένει αναµµένος όταν δεν τον χρειαζόµαστε ούτε ηλεκτρικά θερµαντικά σώµατα σε λειτουργία όταν δεν τα χρειαζόµαστε, ιδιαίτερα όταν δίπλα συνεχίζουµε να εκτελούµε άλλα πειράµατα. 5. όταν θερµαίνουµε σε λύχνο, υγρό σε δοκιµαστικό σωλήνα, πρέπει το ύψος του να µην υπερβαίνει τα δυο τρίτα του σωλήνα και να κρατούµε το σωλήνα µε λαβίδα, γιατί αλλιώς υπάρχει κίνδυνος να µας κάψει τα δάχτυλα. 6. όταν θερµαίνουµε υγρό σε δοκιµαστικό σωλήνα, φροντίζουµε το στόµιο του σωλήνα να µην είναι στραµµένο προς το πρόσωπό µας ή προς το άλλο παρευρισκόµενο άτοµο. 7. Η µετάγγιση καυστικών υγρών ή τοξικών διαλυµάτων δεν πρέπει να γίνεται µε αναρρόφηση µε το σιφώνιο, αλλά µε τη βοήθεια «φούσκας» (πουάρ) που προσαρµόζεται στο σιφώνιο. 23

30 8. Οι αραιώσεις των ισχυρών οξέων, ιδιαίτερα του θειικού οξέος, ΠΡΕΠΕΙ να γίνονται µε προσθήκη ΟΞΕΟΣ στο ΝΕΡΟ και ποτέ αντίστροφα. Στην αντίθετη περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος λόγω της ισχυρής εξώθερµης αντίδρασης, να εκτιναχθούν σταγονίδια οξέος και να προκαλέσουν ζηµιές. 9. Οταν χυθεί κάπου οξύ, πρώτα το εξουδετερώνουµε µε σόδα φαγητού (βάση) και κατόπιν το πλύνουµε µε άφθονο νερό. Όταν χυθεί αλκαλικό υγρό, η εξουδετέρωση γίνεται µε ξίδι ή αραιό οξικό οξύ. 10. Μετά το τέλος της εργαστηριακής άσκησης καθαρίζουµε τη θέση εργασίας, τοποθετούµε τα όργανα που χρησιµοποιήθηκαν καθαρά στην ίδια θέση από όπου τα πήραµε, πλύνουµε οπωσδήποτε τα χέρια µας και ελέγχουµε πριν εγκαταλείψουµε την αίθουσα αν οι βρύσες είναι κλειστές, αν κάποιο όργανο βρίσκεται σε λειτουργία και αν όλοι οι λύχνοι είναι κλειστοί. 24

31 3.7 Ανάλυση επικινδυνότητας αντιδραστηρίων (MSDS) Ασπαρτικό οξύ Συνώνυµα: dl-αµινοσουκινικό οξύ, 2-dl-αµινοβουτανοδιικό οξύ Χρήση: Μοριακός τύπος: HOCOCH(NH 2 )CH 2 COOH CAS No: EINECS No: Φυσικοχηµικές ιδιότητες Εµφάνιση: λευκή κρυσταλλική σκόνη Σηµείο τήξης: περίπου 300 ο C Boiling point: Πυκνότητα ατµού: Πίεση ατµού: Πυκνότητα (g cm -3 ): 1.6 Σηµείο ανάφλεξης: Όρια έκρηξης: Θερµοκρασία αυτανάφλεξης: Διαλυτότητα στο νερό : µικρή Σταθερότητα Σταθερό. Μη αναµίξιµο µε ισχυρά οξειδωτικά αντιδραστήρια Τοξικότητα Μπορεί να δράσει ως ερεθιστικό Προσωπική προστασία Γυαλιά ασφάλειας. 25

32 Ακετόνη Συνώνυµα: διµέθυλο κετόνη, µέθυλο κετόνη, 2- προπανόνη, ακετόνη, διµέθυλο κετάλη, πυροξικό οξύ Χρήση: Μοριακός τύπος: (CH 3 ) 2 CO CAS No: EC No: Φυσικοχηµικές ιδιότητες Εµφάνιση: άχρωµο υγρό µε µια ευώδη, γλυκιά µυρωδιά Σηµείο τήξης: -95 ο C Boiling point: 56 ο C Πυκνότητα ατµού: 2.0 Πίεση ατµού: 181 mm Hg στους 20 ο C Πυκνότητα (g cm -3 ): 0.79 Σηµείο ανάφλεξης: -18 ο C Όρια έκρηξης: 2.6% % Θερµοκρασία αυτανάφλεξης: 538 ο C Σταθερότητα Σταθερή. Μη αναµίξιµη µε αλογονούχα οξέα και τις αλόγονουχες ενώσεις, τις ισχυρές βάσεις, τα ισχυρά οξειδωτικά, τις καυστικές ουσίες, τις αµίνες και την αµµωνία. Ιδιαίτερα εύφλεκτη. Εύκολα δηµιουργεί εκρηκτικά µίγµατα µε τον αέρα. Τοξικότητα Επιβλαβής κατά την εισπνοή, την κατάποση ή την απορρόφηση. Ερεθιστική. Μπορεί να προκαλέσει τη µόνιµη ζηµία µατιών. Η επαφή µε το δέρµα µπορεί να προκαλέσει την απολίπανση, οδηγώντας στην ενόχληση. Η µακροπρόθεσµη έκθεση µπορεί να προκαλέσει τη ζηµία συκωτιού. TLV 750 ppm. Στοιχεία τοξικότητας UNR-MAN LDLO 1159 mg kg -1 ORL-RAT LD mg kg -1 UHL-RAT LC50 50 mg l -1 IHL-RAT LC mg m -3 / 8h ORL-MUS LD mg kg -1 IHL-MUS LC50 44 g m -3 / 4h 26

33 Στοιχεία ερεθισµού EYE-HMN 500 ppm SKN-RBT 395 mg open mld EYE-RBT 20 mg sev Οικολογικές πληροφορίες Βιοαποικοδοµήσιµο: καλώς. Υδρόβια τοξικότητα: χαµηλή. Δυνατότητα βιοσυσσώρευσης: χαµηλή. Τοξικότητα ψαριών LC50 (macrochirus Λ.) 8300 mg/l/96h. Προσωπική προστασία Γυαλιά ασφάλειας. Αποτελεσµατικός εξαερισµός. Αποµακρύνετε τις πηγές ανάφλεξης από την περιοχή εργασίας. Γάντια νιτριλίων. 27

ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΟΛΥΑΣΠΑΡΤΙΚΟΥ ΙΟΝΤΟΣ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΟΛΥΑΣΠΑΡΤΙΚΟΥ ΙΟΝΤΟΣ !Unexpected End of Formula l ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΟΛΥΑΣΠΑΡΤΙΚΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Τσιομλεκτσής Αλέξανδρος Χρηστίδης Σταύρος ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Η σκοπιµότητα των πειραµάτων Το πείραµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΟΛΥΑΣΠΑΡΤΙΚΟΥ ΙΟΝΤΟΣ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΟΛΥΑΣΠΑΡΤΙΚΟΥ ΙΟΝΤΟΣ !Unexpected End of Formula l ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΟΛΥΑΣΠΑΡΤΙΚΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Τσιομλεκτσής Αλέξανδρος Χρηστίδης Σταύρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Θεωρητικό µέρος 1.1 Αρχές της Πράσινης Χηµείας

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή. Φυτοφάρµακα και Λιπάσµατα. Η πράσινη προσέγγιση

Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή. Φυτοφάρµακα και Λιπάσµατα. Η πράσινη προσέγγιση Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή. Φυτοφάρµακα και Λιπάσµατα. Η πράσινη προσέγγιση Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Χηµείας Α.Ι. Μαρούλης*, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Α. Τσιοµλεκτσής, Σ. Χρηστίδης Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή νάυλον 6-10 από το διχλωρίδιο του δεκανοδιικού οξέος και την εξαμεθυλενοδιαμίνη. Σύγκριση του νάυλον με φυσικές υφάνσιμες ίνες όπως το μαλλί και το βαμβάκι. Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μεταθετικές αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης οι οποίες οδηγούν σε σχηματισμό ιζήματος. Το ίζημα σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει την ταυτοποίηση ενός αντιδρώντος σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης

Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Φυσικών Επιστημών 2013-2014 Τοπικός διαγωνισμός στη Χημεία Ονόματα των μαθητών της ομάδας: 1) 2) 3) Στόχοι της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. Αθανασόπουλος Κων/νος, Επικ. Καθηγητής

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. Αθανασόπουλος Κων/νος, Επικ. Καθηγητής Αθανασόπουλος Κων/νος, Επικ. Καθηγητής Σύµβολα κινδύνου και Σήµατα προειδοποίησης, απαγόρευσης και υποχρέωσης που χρησιµοποιούνται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΣΥΜΒΟΛΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Μαύρο

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή μίγματος σιδήρου θείου και στη συνέχεια παρασκευή της χημικής ένωσης θειούχου σιδήρου από τα στοιχεία της, με σκοπό να διαπιστώσουμε τις διαφορές μεταξύ μίγματος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 7η. Χημική Ισορροπία. Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών

Άσκηση 7η. Χημική Ισορροπία. Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Άσκηση 7η Χημική Ισορροπία Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Η έννοια της Χημικής Ισορροπίας Υπάρχουν χηµικές αντιδράσεις που εξελίσσονται προς µία µόνο μόνο κατεύθυνση, όπως π.χ. η σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Οι 12 Αρχές της Πράσινης Χημείας 1. Πρόληψη: Είναι προτιμότερο να προλαμβάνουμε τα απόβλητα από το να κατεργαζόμαστε ή να καθαρίζουμε τα απόβλητα αφού σχηματιστούν. 2.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά και Θεωρητικά Θέµατα. Οργανικής Χηµείας

Πρακτικά και Θεωρητικά Θέµατα. Οργανικής Χηµείας ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πρακτικά και Θεωρητικά Θέµατα Γενικής Χηµείας Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολέττα Κωνσταντίνου Καθηγήτρια Οργανικής Χηµείας Ηλίας Κουλαδούρος

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα.

Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Τα πειράματα, τα οποία εκτελούνται στο εργαστήριο της Αναλυτικής Χημείας, δεν είναι επικίνδυνα. Επιπλέον, διεξάγονται υπό τη συνεχή εποπτεία του διδακτικού προσωπικού,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας

Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας Γνωστικό αντικείμενο: Τάξη Διδακτική ενότητα Απαιτούμενος χρόνος Διαλυτότητα ουσιών σε υγρούς διαλύτες B Γυμνασίου Ενότητα 2: ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς : 1. Να αναγνωρίζεις ότι το φαινόμενο της διάλυσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μέρος Ι: Μέτρηση του ΡΗ της βροχής από τρεις διαφορετικές περιοχές (βιομηχανική περιοχή, κέντρο αστικής πόλης, βουνό) και επίδραση των νερών αυτών σε μάρμαρο και μέταλλο.

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή της αιθανόλης μέσω της αλκοολικής ζύμωσης της γλυκόζης και οξείδωση της παραγόμενης αλκοόλης με CuO.

Παρασκευή της αιθανόλης μέσω της αλκοολικής ζύμωσης της γλυκόζης και οξείδωση της παραγόμενης αλκοόλης με CuO. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή της αιθανόλης μέσω της αλκοολικής ζύμωσης της γλυκόζης και οξείδωση της παραγόμενης αλκοόλης με CuO. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

Edited by Jimlignos. 0 ph οξέος < 7 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Edited by Jimlignos. 0 ph οξέος < 7 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Να αναφέρετε το σύνολο εκείνων των ιδιοτήτων που ονοµάζονται όξινος χαρακτήρας. Ποιες ενώσεις λέγονται οξέα κατά Arrhenius; Απάντηση: Το σύνολο τον κοινών ιδιοτήτων των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Υπολογισμός της περιεκτικότητας σε οξικό οξύ, του ξυδιού του εμπορίου με τη μέθοδο της ογκομέτρησης που καλείται αλκαλιμετρία. Χρησιμοποιείται δείκτης φαινολοφθαλεΐνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

CH COOC H H O CH COOH C H OH

CH COOC H H O CH COOH C H OH ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 2 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ2) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 4: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ - ΑΡΑΙΩΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ

Εργαστηριακή άσκηση 4: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ - ΑΡΑΙΩΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Εργαστηριακή άσκηση 4: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ - ΑΡΑΙΩΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράµατος αυτού θα πρέπει να µπορείς : 1. Να εφαρµόζεις το ζυγό. 2. Να µετράς

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ!

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! 1 Καλό το Εργαστήριο και πολύτιμο, αλλά πολυτιμότερη η υγεία και η ασφάλεια των μαθητών και η δική μας. Για να πάνε λοιπόν όλα καλά, ας έχουμε υπόψη μας τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ Όξινος χαρακτήρας των καρβοξυλικών οξέων. 1 ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΤΜΗΜΑ Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1 2 3 4 5 Αυτή την εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριµένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα µετρήσουµε 3 παραµέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου µας,

Στην συγκεκριµένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα µετρήσουµε 3 παραµέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου µας, 8η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών- EUSO 2010 Τοπικός ιαγωνισµός Νοµού Μαγνησίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΦΕ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Σχολείο: Φύλλο Εργασίας Ονοµ/υµα: Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιµου Νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ Πρόκειται για αλκοόλες που διαθέτουν µόνο ένα υδροξύλιο και η ανθρακική τους αλυσίδα είναι κορεσµένη (µόνο απλοί δεσµοί). Ο γενικός τους τύπος είναι C ν ν+1 H ή R-H (όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία - Αρχές Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές ασκήσεις

Βιοχημεία - Αρχές Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές ασκήσεις Βιοχημεία - Αρχές Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

C 100 BUZ X Coat Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 7

C 100 BUZ X Coat Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 7 Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 7 1. Στοιχεία παρασκευάσµατος και εταιρείας / επιχείρησης Ονοµασία του προϊόντος: C 100 BUZ X COAT Χρήση: Έτοιµο προς χρήση Easy- to- Clean για βελτίωση επιφανειών,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΤΑΞΗ: Β Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τμήμα: Aρ.:.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα:

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα: 2 ος Εργαστηριακός Διαγωνισμός των Γυμνασίων ΕΚΦΕ Ν.Ιωνίας στις Φυσικές Επιστήμες Σχολείο: Γυμνάσιο Ονοματεπώνυμα: 1 2 3 1 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πείραμα 1 ο : Α. Θεωρητικό μέρος Το κιτρικό οξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2011 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ XHMEIA ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A. [ Ar ]3d 4s. [ Ar ]3d

ÈÅÌÁÔÁ 2011 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ XHMEIA ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A. [ Ar ]3d 4s. [ Ar ]3d Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 0 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ XHMEIA ΘΕΜΑ A ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο λέβητας του Δημόκριτου

Ο λέβητας του Δημόκριτου Ο λέβητας του Δημόκριτου Αρχαιοελληνικές συσκευές απόσταξης Στην εισαγωγική αυτή άσκηση, θα παρατηρήσετε μια σειρά χαρακτηριστικών αντιδράσεων ορισμένων ουσιών σε συγκεκριμένα χημικά περιβάλλοντα. Στη

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Σύμφωνα με την οδηγία 2001/58/CE) TRAVERTINO ROMANO Αναθεώρηση: 1

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Σύμφωνα με την οδηγία 2001/58/CE) TRAVERTINO ROMANO Αναθεώρηση: 1 Σελίδα 1 από 6 Ημ/νία Αναθεώρηση Περιγραφή 2/11/06 1 Εισαγωγή των τιμών VOC και ανανεωμένο σύμφωνα με την τροποποίηση ΧΧΙΧ της οδηγίας 1999/45/CE 17/03/05 0 Έκδοση 1 Ταυτοποίηση εταιρίας και προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ EUSO 2009

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ EUSO 2009 ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ EUSO 2009 ΘΕΜΑΤΑ Α. Αραίωση ιαλύµατος ΗCl 1M. Παρασκευή 100mL διαλύµατος HCl 0.8Μ. Β. Θερµότητα Αντίδρασης. Υπολογισµός της θερµότητας αντίδρασης στην εξουδετέρωση του

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία (Green and Sustainable Chemistry) Κωνσταντίνος Πούλος, Καθηγητής Οργανικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου Πατρών

Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία (Green and Sustainable Chemistry) Κωνσταντίνος Πούλος, Καθηγητής Οργανικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου Πατρών Το άρθρο αυτό δηµοσιεύτηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού «Περιβάλλον 21» Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία (Green and Sustainable Chemistry) Κωνσταντίνος Πούλος, Καθηγητής Οργανικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÊÏÌÏÔÇÍÇ. 3. Ένα διάλυµα µεθοξειδίου του νατρίου CH3ONa συγκέντρωσης 0,1M σε θερµοκρασία 25 ο C έχει: α. ph= β. ph> γ. ph< δ.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÊÏÌÏÔÇÍÇ. 3. Ένα διάλυµα µεθοξειδίου του νατρίου CH3ONa συγκέντρωσης 0,1M σε θερµοκρασία 25 ο C έχει: α. ph= β. ph> γ. ph< δ. Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 0 ΘΕΜΑ A Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ XHMEIA ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ XHMEIA ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A. [ Ar ]3d 4s. [ Ar ]3d

ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ XHMEIA ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A. [ Ar ]3d 4s. [ Ar ]3d Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 0 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ A XHMEIA ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ-ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ-ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΕΚΦΕ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΙΑΣ ΤΟΠΙΙΚΟΥ ΔΙΙΑΓΩΝΙΙΣΜΟΥ EUSO 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ-ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Αποφασίσατε να δουλέψετε στο πλαίσιο της Ερευνητικής Εργασίας το θέμα που προτάθηκε

Διαβάστε περισσότερα

5. Διάλυμα NaOH 1Μ 3. Προπανόλη-2 Απαιτούμενα όργανα αντιδραστήρια για την αντίδραση με ΚΙ και χλωρίνη

5. Διάλυμα NaOH 1Μ 3. Προπανόλη-2 Απαιτούμενα όργανα αντιδραστήρια για την αντίδραση με ΚΙ και χλωρίνη 1 Παπαδημητρόπουλος Νικόλαος-Χημικός Μ.Sc. Γαβρίλης Ηλίας-Χημικός M.Sc. ΑΛΟΓΟΝΟΦΟΡΜΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ Παρακάτω δίνονται οδηγίες για την εκτέλεση της αλογονοφορμικής αντίδρασης με πέντε

Διαβάστε περισσότερα

vitexlab@vitex-hermes.gr

vitexlab@vitex-hermes.gr 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1.1 Στοιχεία του παρασκευάσματος Ονομασία προϊόντος SILOMER 101(όλες οι αποχρώσεις) 1.2 Χρήση του παρασκευάσματος Στεγανοποιητικό μέσο για υλικά 1.3 Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΟΝΤΩΝ

Εργαστηριακή άσκηση 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εργαστηριακή άσκηση 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΟΝΤΩΝ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι οι µαθητές: Να χρησιµοποιούν τις φυσικές και χηµικές ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet. Διεύθυνση: Ερμού 1 & Θεοτοκοπούλου, Τ.Κ , Μεταμόρφωση Tηλέφωνο:

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet. Διεύθυνση: Ερμού 1 & Θεοτοκοπούλου, Τ.Κ , Μεταμόρφωση Tηλέφωνο: ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Material Safety Data Sheet 1 Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και επιχείρησης/εταιρείας Εμπορική Ονομασία : AMINA-CU Πληροφορίες σχετικά με την ουσία/παρασκεύασμα : Οργανικό λίπασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΠΡΟΣΘΗΚΗ «3» ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β» ΣΤΗΝ Φ. 900/1/26594/Σ. 130 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΕΛΑΧΙΣTEΣ ΠΡO lαγραφεσ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠlΣΗΜΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μέρος Ι: Τα μέταλλα Zn, Fe, Al είναι πιο αναγωγικά από το υδρογόνο κατά την αντίδραση με υδροχλωρικό οξύ, ενώ ο χρυσός και ο άργυρος όχι Μέρος ΙΙ: Ανίχνευση του υδρογόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Άσκηση 8η Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Διάσταση 2 ετεροπολικών

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΧΗΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα.

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. 1. ΔΙΑΛΥΜΑ Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. Ετερογενές σύστημα καλείται αυτό, το οποίο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ) Συνεργάτες Χηµικοί: Ερρίκος Γιακουµάκης Γιώργος Καπελώνης Μπάµπης Καρακώστας Ιανουάριος 2005 2 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΙΠΛΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Οι αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «IrYdium» Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα

Διαβάστε περισσότερα