Ψηφιακές Βιβλιοθήκες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ψηφιακές Βιβλιοθήκες"

Transcript

1 Μία από τις πιο σηµαντικές εφαρµογές της επιστήµης της Πληροφορικής που έχει γνωρίσει ευρεία ανάπτυξη και εφαρµογή λόγω της µεγάλης διάδοσης του διαδικτύου είναι οι ψηφιακές βιβλιοθήκες (digital libraries) που επιτρέπουν την εύκολη και ταχύτατη πρόσβαση σε πηγές πληροφοριών οι οποίες είναι αποθηκευµένες σε ψηφιακή µορφή. Η έννοια της ψηφιακής βιβλιοθήκης εµφανίζεται για πρώτη φορά το 1945 στο έργο του Vannenar Bush ο οποίος επινόησε το Memex. Αυτό δεν ήταν παρά µία µηχανική συσκευή βασισµένη στην τεχνολογία των microfilms που χρησιµοποιούσε την έννοια του υπερκειµένου και των συστηµάτων ανάκτησης πληροφοριών. Ωστόσο οι πρώτες πραγµατικές εφαρµογές των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε διαδικασίες διαχείρισης βιβλιοθηκών, ξεκίνησαν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 από την IBM η οποία υλοποίησε συστήµατα διάτρητων καρτών για τη διαχείριση του πληροφοριακού υλικού που ήταν αποθηκευµένο σε βιβλιοθήκες. Η πιο σηµαντική από αυτές τις προσπάθειες ήταν η δηµιουργία του MARC (Machine Readable Cataloging) ενός προτύπου που επέτρεπε την ψηφιοποίηση του καταλόγου πληροφοριών της βιβλιοθήκης. Από την άλλη πλευρά, η καθιέρωση του όρου «ψηφιακή βιβλιοθήκη» πέρασε και αυτή από πολλά στάδια. Το 1965 ο J. C. R. Licklider χρησιµοποίησε τον όρο βιβλιοθήκη του µέλλοντος (library of the future) για να περιγράψει ένα ειδικό τύπο βιβλιοθήκης βασισµένο εξ ολοκλήρου σε ηλεκτρονικό υπολογιστή ενώ δέκα χρόνια αργότερα ο F. W. Lancaster αναφέρθηκε στη βιβλιοθήκη χωρίς χαρτί (paperless library). Την ίδια περίπου εποχή, ο Ted Nelson επινόησε τις έννοιες του υπερκειµένου και του υπερχώρου και ανέλυσε αρκετές από τις παραµέτρους που θα χαρακτήριζαν τη λειτουργία ενός τέτοιου συστήµατος αν και ο ίδιος ποτέ δεν υλοποίησε κάτι τέτοιο. Άλλοι όροι που χρησιµοποιήθηκαν για να περιγράψουν αυτό το νέο τύπο βιβλιοθήκης, είναι οι όροι εικονική βιβλιοθήκη (virtual library), ηλεκτρονική βιβλιοθήκη (electronic library) και βιβλιοθήκη χωρίς τοίχους (library without walls). Όσον αφορά τον όρο ψηφιακή βιβλιοθήκη που τελικά καθιερώθηκε και χρησιµοποιείται στις µέρες µας, αυτός έχει επινοηθεί από τον οργανισµό Digital Libraries Initiative ο οποίος το 1994 χρηµατοδοτήθηκε από το Εθνικό ίδρυµα Ερευνών των Ηνωµένων Πολιτειών, το Ινστιτούτο ARPA (Advanced Research Project Agency) και τη NASA µε 24.4 εκατοµµύρια δολάρια για να διερευνήσει τη σκοπιµότητα της δηµιουργίας και χρήσης ψηφιακών βιβλιοθηκών καθώς και τα πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατά τους. Αν και ο όρος ψηφιακή βιβλιοθήκη έχει σήµερα καθιερωθεί και χρησιµοποιείται από το σύνολο της επιστηµονικής κοινότητας, εν τούτοις η ερµηνεία που επιδέχεται δεν είναι µία και µοναδική αλλά εξαρτάται από την οπτική γωνία από την οποία την αντιλαµβάνεται ο καθένας. Έτσι από την πλευρά της διαδικασίας ανάκτησης πληροφορίας η ψηφιακή βιβλιοθήκη παραπέµπει σε µία µεγάλη βάση δεδοµένων που περιέχει την πληροφορία που αναζητούµε, ενώ για τους ανθρώπους εκείνους που εργάζονται σε εφαρµογές υπερκειµένου η ψηφιακή βιβλιοθήκη δεν είναι παρά µια εφαρµογή τέτοιων µεθόδων. Τυπικά παραδείγµατα ερµηνειών και εφαρµογών της έννοιας της ψηφιακής βιβλιοθήκης είναι τα ακόλουθα: Για ένα επιστήµονα του χώρου της πληροφορικής ή ένα προγραµµατιστή, η ψηφιακή βιβλιοθήκη είναι µία συλλογή εφαρµογών ή αλγορίθµων. Για ένα προµηθευτή βάσεων δεδοµένων ή κάποιο παροχέα επιστηµονικών εγγράφων, η ψηφιακή βιβλιοθήκη είναι το σύνολο των δεδοµένων της βάσης ή των εγγράφων που είναι αποθηκευµένα σε ψηφιακή µορφή.

2 2 Για µία µεγάλη επιχείρηση ή οργανισµό η ψηφιακή βιβλιοθήκη είναι το σύστηµα διαχείρισης των εγγράφων τους που επιτρέπει τη διαχείριση των δεδοµένων τους τα οποία είναι αποθηκευµένα σε ψηφιακή µορφή. Για ένα εκδότη, η ψηφιακή βιβλιοθήκη είναι το σύνολο των βιβλιογραφικών πηγών που βρίσκονται δηµοσιευµένες στο παγκόσµιο διαδίκτυο σε ψηφιακή µορφή ή κατάλογοι πάσης φύσεως. Μιλώντας γενικά, ο όρος ψηφιακή βιβλιοθήκη περιγράφει ένα κατανεµηµένο υπολογιστικό περιβάλλον που απλοποιεί σηµαντικά τις λειτουργίες της δηµιουργίας, αποθήκευσης, διαχείρισης και επαναχρησιµοποίησης του ψηφιακού υλικού που περιέχει και επιτρέπει την πραγµατοποίηση προηγµένων διαδικασιών όπως είναι η αναζήτηση σε πολυµεσικές βάσεις δεδοµένων και η ανάκτηση πληροφορίας και η εξόρυξη γνώσης από δεδοµένα µέσα από το περιβάλλον του ιστού του παγκόσµιου διαδικτύου. Η βασική της δοµή περιλαµβάνει τον απαραίτητο ηλεκτρονικό εξοπλισµό για τη δηµιουργία, αποθήκευση και προσπέλαση του ψηφιακού υλικού µαζί µε το αναγκαίο σε κάθε περίπτωση λογισµικό για τη διαχείριση και οργάνωση του υλικού, τη δηµιουργία ευρετηρίων και καταλόγων και την αναζήτηση πληροφοριών σε αυτό. Ας σηµειωθεί πως αυτές οι λειτουργίες αφορούν τη γενική περίπτωση µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης ενώ από εκεί και πέρα υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανάλογα µε το εάν η βιβλιοθήκη είναι προσωπική, δηµόσια, εµπορική ή εκπαιδευτική. Ωστόσο σε όλες τις περιπτώσεις η λειτουργία της στηρίζεται σε τεχνικές και µεθόδους που συναντώνται στο χώρο των βάσεων δεδοµένων µε την έµφαση να δίδεται στην ακεραιότητα και προστασία του αποθηκευµένου ψηφιακού υλικού. Αν και θα µπορούσε κανείς να ισχυρισθεί πως ο παγκόσµιος ιστός συνιστά τη µεγαλύτερη ψηφιακή βιβλιοθήκη που είναι δυνατό να βρεθεί, εν τούτοις αυτό δεν είναι σωστό. Πράγµατι, αν και η διαδικασία αναζήτησης στον παγκόσµιο ιστό µπορεί να οδηγήσει στην ανάκτηση χιλιάδων εγγράφων σε ψηφιακή µορφή (κυρίως αρχεία τύπου DOC, PS και PDF), ο τρόπος µε τον οποίο αυτή πραγµατοποιείται δεν γίνεται σύµφωνα µε τους κανόνες που έχουν τεθεί για τις ανάλογες διαδικασίες των ψηφιακών βιβλιοθηκών αλλά χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα προβλήµατα: Η διαδικασία αναζήτησης είναι άναρχη και διαφοροποιηµένη Η οργάνωση της πληροφορίας ανά θεµατική ενότητα δεν είναι δυνατή Ο παγκόσµιος ιστός δεν υποστηρίζει τη σύνθετη αναζήτηση δια του καθορισµού τιµών πεδίων και υπο-πεδίων ή συνδυασµούς αυτών, ενώ επιπλέον η διαδικασία της αναζήτησης δεν είναι ακριβής και πολλές φορές οδηγεί σε εσφαλµένα αποτελέσµατα. Η έννοια του συγγραφέα δεν είναι σαφής αφού ο καθένας µπορεί να δηµοσιεύσει οτιδήποτε και ανώνυµα και εποµένως η τήρηση των πνευµατικών δικαιωµάτων δεν διασφαλίζεται. Τα ψηφιακά αντικείµενα του παγκόσµιου ιστού µπορεί να αποµακρυνθούν από τις σελίδες στις οποίες βρίσκονται ανά πάσα χρονική στιγµή και χωρίς ο χρήστης να ενηµερωθεί ποτέ και από κανένα για αυτή τη µεταβολή. Η πιστοποίηση της ορθότητας, αξιοπιστίας και ακεραιότητας του ψηφιακού υλικού που βρίσκεται στο παγκόσµιο διαδίκτυο δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί µε κανένα τρόπο. Για όλους τους παραπάνω λόγους ο παγκόσµιος ιστός δεν µπορεί σε καµία περίπτωση να χαρακτηριστεί ως ψηφιακή βιβλιοθήκη ας σηµειωθεί ωστόσο πως η δοµή και η οργάνωση του παγκόσµιου ιστού µαζί µε την ποιότητα του ψηφιακού υλικού που δηµοσιεύεται σε αυτόν βελτιώνονται µε την πάροδο του χρόνου, οπότε είναι

3 3 πολύ πιθανό ορισµένα από αυτά τα προβλήµατα να πάψουν να υφίστανται στο µέλλον. Σύγκριση των παραδοσιακών και των ψηφιακών βιβλιοθηκών Προκειµένου να κατανοήσουµε τη χρησιµότητα και την αναγκαιότητα κατασκευής των ψηφιακών βιβλιοθηκών ας απαριθµήσουµε τα χαρακτηριστικά που περιγράφουν τις συµβατικές παραδοσιακές βιβλιοθήκες και ας δούµε µε ποιο τρόπο µια ψηφιακή βιβλιοθήκη µπορεί να επιλύσει τα προβλήµατα που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης, υλοποιώντας ταυτόχρονα και νέες δυνατότητες πρόσβασης και αναζήτησης στο ψηφιακό υλικό. Μιλώντας γενικά, τα βασικά χαρακτηριστικά που περιγράφουν τη λειτουργία µιας συµβατικής παραδοσιακής βιβλιοθήκης είναι τα ακόλουθα: Η βιβλιοθήκη βρίσκεται σε µία φυσική τοποθεσία που εντοπίζεται στο εσωτερικό κάποιου κτιρίου. Τα πιο πολλά από τα αντικείµενά της είναι πηγές πληροφοριών πάσης φύσεως Οι πηγές πληροφοριών της βιβλιοθήκες οργανώνονται σε οµάδες και ταξινοµούνται σε θεµατικούς καταλόγους και ευρετήρια από το προσωπικό της βιβλιοθήκης. Η διαδικασία ελέγχου της αυθεντικότητας των βιβλιογραφικών πηγών (ονόµατα συγγραφέων και αριθµοί εκδόσεων του έντυπου υλικού) είναι πλήρης. Η διαδικασία αναζήτησης του υλικού της βιβλιοθήκης υποβοηθείται από τη δη- µιουργία και χρήση υποκατάστατων όπως είναι οι κατάλογοι και τα ευρετήρια. Η ανάκτηση µιας εγγραφής που χαρακτηρίζεται από κάποια κριτήρια αναζήτησης οδηγεί απευθείας στο έντυπο υλικό το οποίο στη συνέχεια µπορεί να ανακτηθεί άµεσα από το χρήστη. Τα αντικείµενα µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης δεν υφίστανται µεταβολές και κάθε φορά που κάτι τέτοιο συµβαίνει π.χ. κυκλοφορία µιας καινούριας έκδοσης κάποιου βιβλίου αυτή η µεταβολή γίνεται γνωστή στο χρήστη. Τα αντικείµενα µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης είναι µόνιµα και δεν εξαφανίζονται όπως συµβαίνει για παράδειγµα µε κάποιο αρχείο µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης που µπορεί να διαγραφεί από τη βάση. Η διαδικασία της αναζήτησης υλικού σε µία παραδοσιακή βιβλιοθήκη µπορεί να υποβοηθηθεί από το προσωπικό που εργάζεται σε αυτή. Οι παραδοσιακές βιβλιοθήκες µπορεί να επιτρέπουν την πρόσβαση σε εξειδικευ- µένο, διαβαθµισµένο ή σπάνιο και ιστορικής αξίας υλικό (π.χ. πολύ παλιά βιβλία ή έντυπα για τα οποία υπάρχει ένα και µοναδικό αντίγραφο) µόνο σε ορισµένες οµάδες χρηστών (π.χ. σε ερευνητικές οµάδες ή σε µέλη της Πανεπιστηµιακής κοινότητας). Από την άλλη πλευρά, τα βασικά χαρακτηριστικά των ψηφιακών βιβλιοθηκών είναι τα ακόλουθα: Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες αποτελούν την ψηφιακή έκδοση των παραδοσιακών βιβλιοθηκών που περιλαµβάνουν συλλογές πληροφοριών οι οποίες είναι διαθέσι- µες τόσο σε έντυπη όσο και σε ψηφιακή µορφή. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες θα περιέχουν επιπλέον και ψηφιακή πληροφορία η οποία βρίσκεται έξω από τα φυσικά και τα διαχειριστικά όρια του συµβατικού πληροφοριακού υλικού. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες θα πρέπει να περιέχουν όλες τις διεργασίες και τις υπηρεσίες που συνιστούν τον κεντρικό διαχειριστικό κορµό µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης. Ωστόσο όλες αυτές οι διαδικασίες θα πρέπει να αναθεωρηθούν και

4 4 να ενισχυθούν έτσι ώστε να είναι σε θέση να διαχειρισθούν τις µεγάλες διαφορές που υφίστανται ανάµεσα στις παραδοσιακές και στις αντίστοιχες ψηφιακές βιβλιογραφικές πηγές. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες θα πρέπει να είναι σε θέση να παράσχουν µία συνεκτική άποψη όλων των πληροφοριών που βρίσκονται αποθηκευµένες σε µία βιβλιοθήκη ανεξάρτητα από τη µορφή τους ή το είδος της διαµόρφωσης που χαρακτηρίζει την αποθήκευσή τους. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες θα πρέπει να είναι σε θέση να καλύψουν τις πάσης φύσεως βιβλιογραφικές και ερευνητικές ανάγκες των διαφόρων επιστηµονικών κοινοτήτων όπως οι παραδοσιακές βιβλιοθήκες ακόµη και εάν αυτές οι οµάδες είναι αποµακρυσµένες και βρίσκονται σε διαφορετικές φυσικές τοποθεσίες (δηλαδή σε διαφορετικές πόλεις, χώρες ή ακόµη και ηπείρους). Στην περίπτωση αυτή η απο- µακρυσµένη πρόσβαση στο υλικό της βιβλιοθήκης θα µπορεί να πραγµατοποιηθεί µέσω δικτύου. Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα των ψηφιακών βιβλιοθηκών Τα πιο σηµαντικά από τα πλεονεκτήµατα που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης, σε γενικές γραµµές είναι τα ακόλουθα: Ο χρήστης µπορεί να προσπελάσει το υλικό της βιβλιοθήκης από οποιοδήποτε σηµείο διαθέτει ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή και πρόσβαση στο δίκτυο σε αντίθεση µε τις παραδοσιακές βιβλιοθήκες που απαιτούν τη φυσική του παρουσία στο χώρο της βιβλιοθήκης. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες παρέχουν τη δυνατότητα αναζήτησης στο σύνολο του κειµένου των βιβλιογραφικών πηγών, διαδικασία που είναι πάρα πολύ δύσκολη µε τα συµβατικά συγγράµµατα σε έντυπη µορφή. Αυτή η διαδικασία αναζήτησης έχει βελτιωθεί πάρα πολύ τα τελευταία χρόνια δια της ενσωµατώσεως της τεχνολογίας των υπερσυνδέσµων. Η πρόσβαση, η αναπαραγωγή και η κοινή χρήση του ηλεκτρονικού υλικού µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης είναι πάρα πολύ εύκολη σε αντίθεση µε τις παραδοσιακές βιβλιοθήκες στις οποίες η διαδικασία αναπαραγωγής (δια µέσου φωτοτυπικών µηχανηµάτων) είναι αρκετά δαπανηρή ενώ είναι πολύ πιθανή η µη διαθεσιµότητα κάποιου περιοδικού ή βιβλίου καθώς όλα τα διαθέσιµα αντίτυπα έχουν δανεισθεί στους αναγνώστες της βιβλιοθήκης. Η ενηµέρωση και ανανέωση του υλικού µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης γίνεται πολύ πιο εύκολα σε σχέση µε τις αντίστοιχες διαδικασίες µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης έντυπου και αναλογικού υλικού. Η πληροφορία είναι πάντα διαθέσιµη στο χρήστη σε οποιαδήποτε χρονική στιγµή οποιουδήποτε και εάν βρίσκεται εκτός βέβαια αν καταρρεύσει το υπολογιστικό σύστηµα που ελέγχει τη λειτουργία της και δεν υφίστανται οι χωρικοί και χρονικοί περιορισµοί που χαρακτηρίζουν την πρόσβαση στο υλικό µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης. Για παράδειγµα µπορεί κάποιος χρήστης που µένει στην Ελλάδα να αποκτήσει κάποιο ηλεκτρονικό αρχείο της βιβλιοθήκης του Πανεπιστηµίου του Cambridge στις 11 το βράδυ του Σαββάτου, διαδικασία που είναι αδύνατο να πραγµατοποιηθεί µε κάποιο έντυπο της αντίστοιχης παραδοσιακής βιβλιοθήκης. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες επιτρέπουν την αποθήκευση, προσπέλαση και χρήση πολυµεσικού υλικού για παράδειγµα την εκτέλεση κάποιου ψηφιακού αρχείου σε µορφή MP3 ή την παρακολούθηση µιας διάλεξης σε µορφή RM (Real Player format) κάτι που είναι αδύνατο να συµβεί µε µία συµβατική παραδοσιακή βιβλιο-

5 5 θήκη. Ας σηµειωθεί πως οι παραδοσιακές βιβλιοθήκες διατηρούν τέτοιο υλικό σε αναλογική µορφή (π.χ. κασέτες και ταινίες κινηµατογράφου) αλλά αυτές προφανώς πρέπει να αναπαραχθούν και να σταλούν στο χρήστη. Αντίθετα στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ο χρήστης µπορεί πάρα πολύ εύκολα να προµηθευτεί το αντίστοιχο ψηφιακό αρχείο δια µέσου του παγκόσµιου διαδικτύου. Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες επιτρέπουν την προσπέλαση του ίδιου ψηφιακού αρχείου από πολλούς χρήστες ταυτόχρονα κάτι που δεν υποστηρίζεται από τις παραδοσιακές βιβλιοθήκες. Αντίθετα σε αυτές, ο κάθε χρήστης δανείζεται ένα ξεχωριστό αντίγραφο του υλικού που τον ενδιαφέρει και µόνο εφόσον υπάρχουν διαθέσιµα αντίγραφά προς δανεισµό. Από την άλλη πλευρά, στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ο κίνδυνος εξάντλησης των διαθέσιµων αντιτύπων δεν υφίσταται, καθώς το σύστηµα δεν χορηγεί στο χρήστη το αυθεντικό ψηφιακό αρχείο, αλλά ένα αντίγραφό του. Με τον τρόπο αυτό, το ίδιο υλικό µπορεί να διατεθεί απεριόριστα σε όσους χρήστες το ζητήσουν. Η χρήση των ψηφιακών βιβλιοθηκών επιτρέπει µεταξύ των άλλων και τη συνεργασία ανάµεσα στους χρήστες καθώς µπορεί να συνδυαστεί µε υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης και ηλεκτρονικού ταχυδροµείου. Η δηµιουργία των ψηφιακών βιβλιοθηκών απαιτεί πολύ µικρότερο κόστος σε σχέση µε τις παραδοσιακές βιβλιοθήκες καθώς οι απαιτήσεις κτιριακής υποδοµής και εξειδικευµένου προσωπικού δεν υφίστανται πλέον. Από την άλλη πλευρά η χρήση των ψηφιακών βιβλιοθηκών χαρακτηρίζεται και από ορισµένα µειονεκτήµατα και περιορισµούς που έχουν να κάνουν κυρίως µε θέµατα τεχνικής και νοµικής φύσεως όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας της. Αυτοί οι περιορισµοί αναφέρονται µεταξύ των άλλων στα ακόλουθα ζητήµατα. Βαθµιαία αχρηστία υλικού και λογισµικού: το βασικό χαρακτηριστικό που περιγράφει τη χρήση των αποθηκευτικών µέσων σε µία ψηφιακή βιβλιοθήκη είναι πως ο µέσος χρόνος ζωής των οπτικών και µαγνητο-οπτικών µέσων αποθήκευσης είναι αρκετές δεκαετίες σε αντίθεση µε το µέσο χρόνο ζωής των συσκευών ανάγνωσης αυτών των µέσων που είναι µόλις µια δεκαετία. Με εντελώς ανάλογο τρόπο, οι διαφορετικές µορφές αποθήκευσης ενός αρχείου υπερβαίνουν κατά πολύ το αντίστοιχο πλήθος των διατάξεων που χρησιµοποιούνται για τη διαχείρισή τους. Εκείνο που µπορούµε να κάνουµε είναι να ανανεώνουµε συχνά τον εξοπλισµό του συστήµατος και ταυτόχρονα να χρησιµοποιούµε πρότυπα λογισµικού που έχουν καθιερωθεί στην αγορά και εκτιµάται πως θα χρησιµοποιηθούν για πάρα πολύ καιρό ακόµα, όπως είναι τα πρότυπα MARC (Machine Readable Cataloging) και SGML (Standard Generalized Markup Language). Υψηλό κόστος ανανέωσης του ψηφιακού περιεχοµένου: η διατήρηση και ανανέωση του ψηφιακού υλικού της βιβλιοθήκης είναι µία σχετικά δαπανηρή διαδικασία τουλάχιστον όταν αυτή γίνεται για πρώτη φορά. Ωστόσο η συνεχής µείωση του κόστους αγοράς των διατάξεων ψηφιοποίησης σε συνδυασµό µε το µικρότερο όγκο του ψηφιακού υλικού που θα συντηρηθεί την επόµενη φορά αναµένεται να οδηγήσουν σε σηµαντική µείωση των δαπανών της όλης διαδικασίας έτσι ώστε αυτός ο περιορισµός να µην θεωρείται ιδιαίτερα σηµαντικός σε σχέση µε τους υπόλοιπους. ιαχείριση πνευµατικών δικαιωµάτων: η εύκολη αναπαραγωγή και διανοµή του ψηφιακού υλικού της βιβλιοθήκης στους χρήστες του συστήµατος απαιτεί την αναθεώρηση του καθεστώτος διαχείρισης των πνευµατικών δικαιωµάτων των δη- µιουργών το οποίο θα πρέπει να διατυπωθεί εκ νέου έτσι ώστε να καλύπτει και αυτές τις περιπτώσεις.

6 6 ιασύνδεση ψηφιακών βιβλιοθηκών: το µεγάλο πλήθος των ψηφιακών βιβλιοθηκών που υπάρχουν σήµερα σε όλο τον κόσµο καθιστά σχεδόν αδύνατη την πλήρη δια-δικτύωσή τους έτσι ώστε να µπορέσουν να θεωρηθούν ως µία ενιαία κατανεµηµένη ηλεκτρονική βιβλιοθήκη. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη µεθόδων αναζήτησης ενός αντικειµένου σε πολλές ψηφιακές βιβλιοθήκες ταυτόχρονα και την παρουσίαση των αποτελεσµάτων αναζήτησης στο χρήστη µε τη µορφή ενός ενιαίου καταλόγου. Εύρος ζώνης δικτυακού εξοπλισµού: ο συνεχώς αυξανόµενος όγκος του ψηφιακού υλικού σε συνδυασµό µε τη µεγάλη αύξηση που παρατηρείται στο πλήθος των συνδεδεµένων χρηστών οδηγεί σε συνεχώς αυξανόµενες απαιτήσεις όσον αφορά το εύρος ζώνης του δικτύου έτσι ώστε η απόδοση του συστήµατος να κυµαίνεται σε αποδεκτά επίπεδα. Υποδοµή για δηµιουργία ψηφιακών βιβλιοθηκών Η διαδικασία δηµιουργίας µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης απαιτεί την προµήθεια υλικοτεχνικής υποδοµής υψηλού κόστους καθώς και τη λήψη µιας σειράς αποφάσεων σχετικά µε τις υπηρεσίες που θα προσφέρονται από αυτή. Αυτές οι αποφάσεις συνήθως στηρίζονται στη διατύπωση ενός συνόλου ερωτηµάτων προς απάντηση τα πιο σηµαντικά από τα οποία είναι τα ακόλουθα: Με ποιο τρόπο θα διασφαλισθεί η αποκατάσταση και ο έλεγχος λειτουργιών όπως είναι η ακεραιότητα και η ακρίβεια ως προς την ενηµέρωση των πηγών δεδοµένων; Με ποιο τρόπο θα είναι δυνατή η διάκριση διαφορετικών εκδόσεων της ίδιας πληροφορίας η οποία συνήθως καθίσταται διαθέσιµη από διαφορετικές πηγές; Με ποιο τρόπο θα χρησιµοποιούνται τα υποκατάστατα δεδοµένα, τα µεταδεδο- µένα και τα εργαλεία αναζήτησης έτσι ώστε να είναι δυνατός ο εντοπισµός των αναγκαίων σε κάθε περίπτωση πληροφοριών; Με ποιο τρόπο θα αντιµετωπίζεται το πρόβληµα των παροδικών πηγών πληροφοριών; Με ποιο τρόπο θα διασφαλίζεται η συγγραφική ιδιότητα και τα πνευµατικά δικαιώµατα των δηµιουργών του ψηφιακού υλικού; Με ποιο τρόπο θα αντιµετωπίζεται το πρόβληµα της διαθεσιµότητας επιλεγµένου ψηφιακού υλικού σε µερικές µόνο και συγκεκριµένες οµάδες χρηστών; Τι είδους υπηρεσίες θα προσφέρονται από την ψηφιακή βιβλιοθήκη; Θα ληφθεί µέριµνα για την ενσωµάτωση της ψηφιακής βιβλιοθήκης σε µια συµβατική βιβλιοθήκη; Εάν ναι, µε πιο τρόπο θα γίνει κάτι τέτοιο; Απαιτείται η χρήση βιβλιοθηκάριου για τη λειτουργία της ψηφιακής βιβλιοθήκης; Εάν ναι, ποιος θα είναι ο ρόλος του και ποια η φύση των λειτουργιών που θα επιτελεί; Ποιες και πόσες κατηγορίες χρηστών θα έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες της βιβλιοθήκης και ποιο θα είναι το κόστος χρήσης αυτών των υπηρεσιών; Από την άλλη πλευρά, το πιο σηµαντικό από τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διέπουν τη δοµή και οργάνωση κάθε ψηφιακής βιβλιοθήκης είναι η δικτυακή υποδοµή η οποία και θα επιτρέπει την αποµακρυσµένη πρόσβαση των χρηστών στο υλικό της βιβλιοθήκης. Αυτή η υποδοµή µεταξύ των άλλων θα πρέπει να περιλαµβάνει:

7 7 Τοπικά δίκτυα υψηλής ταχύτητας και γρήγορες συνδέσεις στο παγκόσµιο διαδίκτυο. Σχεσιακές βάσεις δεδοµένων που θα υποστηρίζουν µία µεγάλη ποικιλία ψηφιακών τρόπων αποθήκευσης. Προηγµένες µηχανές αναζήτησης στο σύνολο του κειµένου κάποιας βιβλιογραφικής πηγής οι οποίες θα παρέχουν επιπλέον υπηρεσίες δεικτοδότησης και πρόσβασης στο µέσο. ιακοµιστές των αναγκαίων σε κάθε περίπτωση δικτυακών υπηρεσιών όπως είναι Web Servers και FTP Servers. Συναρτήσεις διαχείρισης του ηλεκτρονικού υλικού που θα υποβοηθούν στη διαχείριση των ηλεκτρονικών πηγών. Ένα άλλο στοιχείο που θα πρέπει να ληφθεί υπ όψιν, είναι το γεγονός πως οι ψηφιακές βιβλιοθήκες χαρακτηρίζονται από µία αρθρωτή δοµή, δηλαδή από ένα σύνολο υποσυστηµάτων που λειτουργούν επικουρικά συµπληρώνοντας το ένα τη λειτουργία του άλλου. Αυτά τα υποσυστήµατα στη γενική περίπτωση δεν είναι υποχρεωτικό να βρίσκονται στον ίδιο υπολογιστή αλλά µπορεί να έχουν εγκατασταθεί σε αποµακρυσµένα µεταξύ τους υπολογιστικά συστήµατα τα οποία θα επικοινωνούν δια µέσου δικτυακής υποδοµής. Η λειτουργία τους δε και η προσπέλασή τους από το χρήστη θα πρέπει να γίνεται µέσα από ένα ενιαίο περιβάλλον διεπαφής και χωρίς ο χρήστης να αντιλαµβάνεται αυτή τη χωρική απόστασή τους. Αυτά τα υποσυστήµατα µεταξύ των άλλων περιλαµβάνουν: Βιβλιογραφικές βάσεις δεδοµένων που παραπέµπουν τόσο σε έντυπη όσο και σε ψηφιακή βιβλιογραφία Εργαλεία αναζήτησης και εργαλεία δηµιουργίας ευρετηρίων Συλλογές αναφορών προς επιλεγµένους δικτυακούς τόπους Καταλόγους πληροφοριών πάσης φύσεως Υλικό τεκµηρίωσης σε πολλές και διαφορετικές ψηφιακές µορφές Φωτογραφίες Σύνολα αριθµητικών δεδοµένων Ηλεκτρονικά περιοδικά Οι παραπάνω πηγές πληροφοριών µπορεί να βρίσκονται αποθηκευµένες στο ίδιο ή σε διαφορετικά υπολογιστικά συστήµατα. Ωστόσο στην τελευταία περίπτωση η προσπέλασή τους από το χρήστη θα πρέπει να γίνεται µε τέτοιο τρόπο ώστε αυτός να έχει την εντύπωση πως η αποθήκευση των παραπάνω πληροφοριών γίνεται σε ένα και µοναδικό υπολογιστή.

8 8 Προβλήµατα διαχείρισης ψηφιακών βιβλιοθηκών Τα βασικά προβλήµατα που συσχετίζονται µε τις ψηφιακές βιβλιοθήκες είναι η δηµιουργία συλλογών βιβλιογραφικών πηγών σε ψηφιακή µορφή. Υπάρχουν τρεις τρόποι µε τους οποίους µπορεί να γίνει κάτι τέτοιο. Ψηφιοποίηση βιβλιογραφικών πηγών που αρχικά βρίσκονται σε έντυπη µορφή. Προµήθεια του ψηφιακού υλικού απευθείας από τον εκδότη (ηλεκτρονικά βιβλία, περιοδικά και σύνολα δεδοµένων) υνατότητα πρόσβασης σε αποµακρυσµένες πηγές ηλεκτρονικού υλικού χρησιµοποιώντας υπερσυνδέσµους προς τους δικτυακούς τόπους άλλων ψηφιακών βιβλιοθηκών ή εκδοτικών οίκων. Αν και αυτή η διαδικασία δεν συµβάλει στην αύξηση του όγκου του ψηφιακού υλικού που βρίσκεται τοπικά αποθηκευ- µένο, εν τούτοις είναι πολύ χρήσιµη γιατί αυξάνει τον όγκο του συνόλου της πληροφορίας που είναι προσπελάσιµη από το χρήστη. Είναι προφανές πως η διαδικασία της ψηφιοποίησης του παλαιού έντυπου υλικού σε ηλεκτρονική µορφή απαιτεί την καταβολή πολύ υψηλών χρηµατικών ποσών και η πραγµατοποίησή της από ένα µεµονωµένο εκπαιδευτικό ή ερευνητικό οργανισµό είναι οικονοµικά ασύµφορη. Για το λόγο αυτό είναι κοινή πρακτική η συνεργασία ανά- µεσα σε ερευνητικά και ακαδηµαϊκά ιδρύµατα που έχουν κοινούς στόχους και κοινά ενδιαφέροντα. Με τον τρόπο αυτό µειώνεται σηµαντικά το κόστος της αγοράς και ψηφιοποίησης του υλικού, ενώ παράλληλα η µεταφορά κάποιας συγκεκριµένης πηγής σε ηλεκτρονική µορφή γίνεται µόνο µία φορά και όχι κάθε φορά που αυτή ζητείται από τους χρήστες. Ο όρος ψηφιοποίηση υλικού χρησιµοποιείται για να περιγράψει τη διαδικασία µετατροπής έντυπου ή αναλογικού υλικού (βιβλία, άρθρα, εικόνες και φωτογραφίες, απλές κασέτες και βιντεοκασέτες) σε ψηφιακή µορφή δια της εφαρµογής τεχνικών και µεθόδων όπως είναι η δειγµατοληψία, η καταγραφή και η σάρωση. Η ψηφιοποίηση απαιτεί πολύ χρόνο και πολύ υψηλό κόστος και η επιλογή του τµήµατος του διαθέσιµου υλικού θα επιλέξουµε να ψηφιοποιήσουµε εξαρτάται από τις ανάγκες και την πολιτική του φορέα που πραγµατοποιεί τη διαδικασία. ιακρίνουµε δύο περιπτώσεις: Ψηφιοποίηση του συνόλου της διαθέσιµης βιβλιογραφίας. Αυτή η περίπτωση αντιστοιχεί στη δηµιουργίας µιας τεράστιας ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας που περιέχει το σύνολο των διαθέσιµων ληµµάτων µε το πρώτο γράµµα να καλύπτει όλη την περιοχή του αλφαβήτου Α Ω. Πρόκειται ασφαλώς για την ιδανική περίπτωση η οποία ας σηµειωθεί πως δεν εφαρµόζεται σχεδόν ποτέ καθώς χαρακτηρίζεται από πάρα πολύ µεγάλο κόστος ενώ στην όλη διαδικασία εµπλέκονται εκτός των άλλων και νοµικά ζητήµατα όσον αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα και τους όρους χρήσης του ψηφιοποιηµένου υλικού. Ψηφιοποίηση επιλεγµένου τµήµατος της πλήρους συλλογής. Στην περίπτωση αυτή λαµβάνει χώρα η ψηφιοποίηση ενός µόνου τµήµατος του διαθέσιµου έντυπου υλικού το οποίο χαρακτηρίζεται σηµαντικό για το σύνολο της επιστηµονικής κοινότητας που το χρησιµοποιεί. Η επιλογή του έντυπου και αναλογικού υλικού που θα επιλεγεί για ψηφιοποίηση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και µπορεί να αφορά (α) υλικό που ανήκει σε κάποια συγκεκριµένη θεµατική ενότητα (β) επιλεγµένα κοµµάτια υλικού που ανήκουν σε διαφορετικές και µη συσχετιζόµενες µεταξύ τους θεµατικές ενότητες και (γ) υλικό που η στατιστική µελέτη έχει αναδείξει ως το πιο ευρέως χρησιµοποιούµενο από τα µέλη της επιστηµονικής

9 9 κοινότητας που το χρειάζονται. Σε κάθε περίπτωση βέβαια µπορούµε να ψηφιοποιούµε κάθε υλικό που έχει ζητηθεί από τους χρήστες έστω και µία φορά, αν και αυτή η προσέγγιση είναι αρκετά ριψοκίνδυνη γιατί εµπεριέχει το χαρακτηριστικό της τυχαιότητας. Πράγµατι είναι πιθανό κάποιος τύπος ή κατηγορία υλικού να ψηφιοποιηθεί επειδή έχει ζητηθεί από κάποιο χρήστη, αλλά να είναι τόσο εξειδικευµένο ώστε να µην ζητηθεί ποτέ ξανά στο µέλλον. Ψηφιακά αντικείµενα, ιδιότητες και µεταδεδοµένα Η βασική δοµική µονάδα που χαρακτηρίζει το περιεχόµενο µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης είναι το ψηφιακό αντικείµενο (digital object). Αυτό ορίζεται ως ένα σύνολο πληροφοριών που έχει υποστεί τη διαδικασία της ψηφιοποίησης, έχει αποθηκευθεί µε κάποια συγκεκριµένη µορφή (π.χ. µε τη µορφή εικόνας, ήχου, κειµένου ή video) και χαρακτηρίζεται από κάποιες ιδιότητες οι οποίες περιγράφονται µε τη βοήθεια µεταδεδοµένων. Στενά συνδεδεµένο µε κάθε ψηφιακό αντικείµενο είναι ένα σύνολο διαδικασιών που επιτρέπουν τη διαχείρισή του όπως είναι η δηµιουργία του, η περιγραφή του µε µοναδικό τρόπο, η αναζήτησή του µέσα στη βάση δεδοµένων του ψηφιακού υλικού και η διανοµή του στους τελικούς χρήστες. Η δοµή ενός ψηφιακού αντικειµένου όπως αυτή περιγράφτηκε προηγουµένως, παρουσιάζεται στο επόµενο σχήµα. Σχήµα 1: Η δοµή ενός ψηφιακού αντικειµένου µιας ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης Τα ψηφιακά αντικείµενα µπορούν να οµαδοποιηθούν σε δύο κατηγορίες µε κριτήριο το εάν υφίσταται ή όχι το φυσικό ή αναλογικό ισοδύναµό τους. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν εκείνα τα αντικείµενα τα οποία έχουν προκύψει από την ψηφιοποίηση κάποιας πληροφορίας που αρχικά βρισκόταν σε αναλογική µορφή όπως είναι εικόνες, κασέτες, µουσική, χάρτες και έντυπο υλικό πάσης φύσεως. Αντίθετα στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν αντικείµενα που έχουν δηµιουργηθεί απευθείας σε ψηφιακή µορφή όπως είναι προγράµµατα εφαρµογών, ηλεκτρονικές εκδόσεις, φύλλα και βάσεις δεδοµένων, καθώς και σύνολα δεδοµένων που έχουν προκύψει ως αποτέ-

10 10 λεσµα της πραγµατοποίησης κάποιας διαδικασίας καταγραφής. Ανεξάρτητα από την κατηγορία στην οποία ανήκουν τα ψηφιακά αντικείµενα και από τη διαδικασία που τα δηµιούργησε, η αποθήκευσή τους στη βάση της ψηφιακής βιβλιοθήκης στηρίζεται στη χρήση αρχείων συγκεκριµένου τύπου και διαµόρφωσης τα οποία ταυτοποιούνται πλήρως από την κατάληξή τους, η οποία προσδιορίζει εκτός των άλλων και την εφαρµογή που θα χρησιµοποιηθεί για την προεπισκόπηση του περιεχοµένου τους. Στο λειτουργικό σύστηµα των Windows η διαχείριση των καταλήξεων των αρχείων του συστήµατος και η συσχέτισή τους µε κάποια από τις εφαρµογές του χρήστη πραγµατοποιείται από τη σελίδα File Types του πλαισίου διαλόγου Folder Options που ενεργοποιείται από το menu Tools του Windows Explorer αυτό το πλαίσιο διαλόγου παρουσιάζεται στο επόµενο σχήµα. Σχήµα 2: Καθορισµός του τύπου των αρχείων µέσα από το περιβάλλον των Microsoft Windows Από το παραπάνω πλαίσιο διαλόγου διαπιστώνουµε πως η κατάληξη PCX αντιστοιχεί σε αρχείο εικόνας, η κατάληξη PDF αντιστοιχεί σε αρχεία εγγράφων που δηµιουργούνται και διαβάζονται από την εφαρµογή Adobe Acrobat, κ.ο.κ. Προκειµένου να συσχετίσουµε αυτή την κατάληξη µε κάποια εφαρµογή δηλαδή να καθορίσουµε µε ποια εφαρµογή θα ανοίγουµε τα αρχεία που χαρακτηρίζονται από αυτή την κατάληξη, µπορούµε να επιλέξουµε τον τύπο του αρχείου που µας ενδιαφέρει και να ορίσουµε την εφαρµογή που θα τα διαχειρίζεται χρησιµοποιώντας το πλαίσιο διαλόγου της επόµενης εικόνας. Αυτό το πλαίσιο διαλόγου εµφανίζεται όταν στο προηγού-

11 11 µενο πλαίσιο επιλέξουµε τον τύπο αρχείου που µας ενδιαφέρει και στη συνέχεια πατήσουµε το κουµπί που φέρει τον τίτλο Change Σχήµα 3: Συσχέτιση τύπου αρχείου µε την εφαρµογή που θα το διαχειρίζεται Είναι προφανές πως η προεπισκόπηση και η επεξεργασία κάποιου αρχείου συγκεκριµένου τύπου από κάποια εφαρµογή δεν έχει να κάνει µόνο µε την κατάληξή του. Αυτή το µόνο που κάνει είναι να επιτρέπει τη συσχέτιση αυτού του τύπου αρχείου µε κάποια εφαρµογή αλλά δεν διασφαλίζει και την εγκυρότητά του. Εάν για παράδειγµα το αρχείο sample.doc µετονοµαστεί σε sample.pdf το λειτουργικό σύστηµα θα προσπαθήσει να το ανοίξει µε την εφαρµογή Adobe Acrobat, διαδικασία που βέβαια θα αποτύχει καθώς η εν λόγω εφαρµογή δεν µπορεί να διαβάσει το περιεχόµενο του αρχείου. Στην περίπτωση αυτή θα λάβει χώρα η εµφάνιση του επόµενου µηνύµατος σφάλµατος. Σχήµα 4: Μήνυµα σφάλµατος που εµφανίζεται λόγω ασυµβατότητας τύπου αρχείου µε εφαρµογή

12 12 Υπάρχουν πολλοί τύποι αρχείων που µπορούν να αποθηκευτούν σε µια ψηφιακή βιβλιοθήκη µε τη διαδικασία καθορισµού τους να στηρίζεται στη χρήση του προτύπου MIME (Multipurpose Internet Mail Exchange). Αυτό το πρότυπο αρχικά δηµιουργήθηκε προκειµένου να εµπλουτίσει τη λειτουργικότητα των προγραµµάτων διαχείρισης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας µε τη δυνατότητα αποστολής συνηµµένων αρχείων πάσης φύσεως. Το βασικό χαρακτηριστικό του προτύπου MIME είναι η περιγραφή του κάθε τύπου αρχείου µε τη βοήθεια µίας ετικέτας η οποία αποτελείται από δύο τµήµατα που συντάσσονται ως part1/part2. Από τα τµήµατα αυτά το πρώτο (part1) καθορίζει το βασικό τύπο του αρχείου ενώ το δεύτερο την κατηγορία που συσχετίζεται µε αυτό το βασικό τύπο. Έτσι για παράδειγµα η ετικέτα text/plain υποδηλώνει πως το αρχείο περιέχει απλό κείµενο χωρίς κάποιο συγκεκριµένο τύπο διαµόρφωσης ενώ η ετικέτα text/html περιγράφει ένα αρχείο κειµένου που περιέχει κώδικα σε γλώσσα HTML Σε ορισµένες περιπτώσεις και εφόσον κάτι τέτοιο είναι επιθυµητό µπορούµε να ορίσουµε και τιµές παραµέτρων για τον κάθε τύπο αντικειµένων. Έτσι µια ετικέτα της µορφής tex/plain; charset=iso περιγράφει τον τύπο του τρέχοντα αρχείου ως απλό κείµενο που όµως έχει κωδικοποιηθεί σύµφωνα µε το σύνολο χαρακτήρων ISO Οι πιο σηµαντικές από τις ετικέτες που χρησιµοποιούνται για τον προσδιορισµό των τύπων αρχείων είναι οι text, image, audio και application που παραπέµπουν σε αρχεία κειµένου, εικόνας, ήχου καθώς και σε αρχεία που ανήκουν σε κάποια συγκεκριµένη εφαρµογή στην τελευταία περίπτωση θα πρέπει να καθορίσουµε και το όνοµα αυτής της εφαρµογής. Είναι προφανές πως επειδή η προσπέλαση του υλικού µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης γίνεται µέσα από τον παγκόσµιο ιστό, η παραπάνω πληροφορία θα πρέπει να καθορισθεί στο αρχείο δια- µόρφωσης του Web Server που διαχειρίζεται το δικτυακό τόπο που περιέχει τα αρχεία της βιβλιοθήκης. Στην περίπτωση του Apache Web Server αυτό το αρχείο δια- µόρφωσης φέρει το όνοµα httpd.conf και βρίσκεται στον υποκατάλογο conf του δέντρου καταλόγων του Apache. Ο κάθε τύπος αρχείου περιγράφεται από κάποιες ιδιότητες η τήρηση των οποίων µε την πάροδο του χρόνου δεν είναι δυνατό να διασφαλισθεί σε όλες τις περιπτώσεις. Για παράδειγµα µια ετικέτα της µορφής application/postscript παραπέµπει σε ένα αρχείο τύπου PS ενώ µια ετικέτα της µορφής image/gif παραπέµπει σε µία εικόνα τύπου GIF. Αυτή ωστόσο η περιγραφή δεν είναι όµως σίγουρο πως θα καταστήσει δυνατή την προσπέλαση του αρχείου. Αυτό συµβαίνει γιατί κατά την πρώτη τους έκδοση οι τύποι postscript και GIF εµφανιζόταν µόνο σε µία έκδοση ενώ αργότερα δηµιουργήθηκαν δύο τύποι αρχείων PS και δύο τύποι αρχείων GIF θα πρέπει εποµένως να καθορίσουµε σε ποιον από τους δύο αναφερόµαστε. Το άλλο πρόβληµα που ανακύπτει όσον αφορά τη διαχείριση των αρχείων διαφορετικού τύπου είναι η διασφάλιση της δυνατότητας προσπέλασής τους για πάντα, όσος χρόνος και εάν περάσει. Κανείς όµως δεν µπορεί να µας εγγυηθεί πως η εφαρµογή Adobe Acrobat που επιτρέπει την ανάγνωση αρχείων τύπου PDF θα συνεχίσει να υφίσταται µετά από 10, 20, 50 ή και 100 χρόνια. Όλα αυτά τα ζητήµατα είναι προφανές πως θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διαδικασία σχεδίασης της δοµής και οργάνωσης µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης. Μεταδεδοµένα: η περιγραφή του περιεχοµένου και των ιδιοτήτων των αντικειµένων µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης στηρίζεται στη χρήση ειδικού τύπου δεδοµένων που είναι γνωστά ως µεταδεδοµένα. Αυτά µπορεί να θεωρηθεί πως υπάρχουν και σε µία παραδοσιακή βιβλιοθήκη, καθώς δεν είναι τίποτε άλλο από τους καταλόγους και τα ευρετήρια που δηµιουργούνται και ενηµερώνονται από τους βιβλιοθηκάριους προ-

13 13 κειµένου να διευκολύνουν τον εντοπισµό των βιβλιογραφικών πηγών από τους χρήστες. Μιλώντας γενικά, υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι µεταδεδοµένων, τα περιγραφικά, διαχειριστικά και δοµικά µεταδεδοµένα. Σε µια πιο αναλυτική περιγραφή, τα διαχειριστικά µεταδεδοµένα χρησιµοποιούνται για τη διαχείριση και τη διασφάλιση της διατήρησης του ψηφιακού υλικού της βιβλιοθήκης, τα περιγραφικά δεδοµένα χρησιµοποιούνται για την αναζήτηση και ταυτοποίηση των εγγράφων της βάσης ενώ τα δοµικά µεταδεδοµένα επιτρέπουν την αναπαράσταση της δοµής των δεδοµένων και την αποθήκευσή τους στις αποθηκευτικές διατάξεις του συστήµατος. Ο τρόπος ορισµού, οργάνωσης και χρήσης των µεταδεδοµένων είναι διαφορετικός για τις διάφορες ψηφιακές βιβλιοθήκες που είναι διαθέσιµες και εξαρτάται από τον όγκο και την πολυπλοκότητα της οργάνωσης των δεδοµένων καθώς και από τις υφιστάµενες σε κάθε περίπτωση απαιτήσεις. Η επόµενη οθόνη παρουσιάζει τη διαδικασία καθορισµού µεταδεδοµένων µέσα από το περιβάλλον εκπαίδευσης από απόσταση Blackboard Learning System. Από την οθόνη αυτή διαπιστώνουµε πως τα µεταδεδοµένα κάποιου ψηφιακού αντικειµένου συσχετίζονται µε χαρακτηριστικά που έχουν να κάνουν µε τη γλώσσα στην οποία είναι γραµµένο, τον κύκλο της ζωής του, τον τύπο του (σε µορφή MIME) και το καθεστώς που διέπει το ζήτηµα των πνευµατικών δικαιω- µάτων της χρήσης του. Σχήµα 5: Καθορισµός τιµών µεταδεδοµένων µέσα από το περιβάλλον του Blackboard Ονοµατολογία: Το τελευταίο σηµαντικό χαρακτηριστικό που συσχετίζεται µε τη χρήση των ψηφιακών αντικειµένων της βιβλιοθήκης είναι το σχήµα που περιγράφει την ονοµατολογία τους, δηλαδή τον τρόπο καθορισµού των ονοµάτων που τα περιγράφουν. Αυτά τα ονόµατα δεν είναι τίποτε άλλο από συµβολοσειρές που ταυτοποιούν τα ψηφιακά αντικείµενα µε µοναδικό τρόπο και αποτελούν τµήµα των µετα-

14 14 δεδοµένων του ψηφιακού αντικειµένου. Η σηµασία των ονοµάτων των ψηφιακών αντικειµένων είναι παρόµοια µε εκείνη των κωδικών ISBN (International Standard Book Number) και ISSN (International Standard Serial Number) που ταυτοποιούν πλήρως ένα βιβλίο ή ηλεκτρονικό περιοδικό µιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης. Όσον αφορά τη χρήση τους, αυτή συνίσταται στην ταυτοποίηση των ψηφιακών αντικειµένων µε µοναδικό τρόπο έτσι ώστε να είναι δυνατή (α) η βιβλιογραφική παραποµπή σε αυτά, (β) η ανάκτηση των πληροφοριών που τα περιγράφουν (γ) η δηµιουργία υπερσυνδέσµων ανάµεσα στα αντικείµενα της βιβλιοθήκης και (δ) η δυνατότητα διαχείρισής τους όσον αφορά το πολύ σηµαντικό ζήτηµα της διατήρησης των πνευµατικών τους δικαιωµάτων. Αυτά τα ονόµατα θα πρέπει να σχεδιαστούν µε τέτοιο τρόπο ώστε να µην µεταβάλλονται ποτέ και να περιγράφουν πάντα το ίδιο αντικείµενο όσος καιρός και αν περάσει και όσες µεταβολές και εάν γίνουν στη δοµή και στην οργάνωση των δεδοµένων της βάσης. Για παράδειγµα, δεν είναι καλή πρακτική η περιγραφή ενός ψηφιακού αντικειµένου χρησιµοποιώντας µια διεύθυνση URL πράγµατι, εάν το αντικείµενο µετακινηθεί από τη θέση του, υποστεί µετονοµασία ή ακόµη και διαγραφεί από το δικτυακό τόπο που το περιέχει, τότε η διεύθυνση URL που δείχνει σε αυτό, δεν θα είναι πλέον έγκυρη. Υπάρχουν τρία διαφορετικά σχήµατα ονοµατολογίας που µπορούν να χρησι- µοποιηθούν µε τα αντικείµενα µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης και τα οποία σε γενικές γραµµές είναι τα ακόλουθα: PURLS (Persistent URLs) : το σχήµα αυτό προτάθηκε από τον οργανισµό OCLC (Online Computer Library Server) σε µια προσπάθεια να διαχωριστεί το όνοµα του αντικειµένου από την τοποθεσία στην οποία βρίσκεται αποθηκευµένο έτσι ώστε να είναι πάντα εύκολο να βρεθεί. Εκείνο που γίνεται είναι η απεικόνιση ενός µόνιµου URL που δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ σε µια πραγµατική διεύθυνση URL. Αυτό σηµαίνει πως αν κάποια στιγµή το αντικείµενο µετακινηθεί, θα αλλάξει µόνο το πραγµατικό URL αλλά η διεύθυνση PURL θα παραµείνει η ίδια. Εάν τώρα ο χρήστης ζητήσει κάποιο έγγραφο, ο διακοµιστής PURL θα αντιστοιχήσει τη διεύθυνση PURL στην πραγµατική διεύθυνση URL η οποία και θα επιστραφεί στο χρήστη προκειµένου να χρησιµοποιηθεί για την προσπέλαση του αντικειµένου. URN (Uniform Resource Name): αυτό το σχήµα δηµιουργήθηκε από την οργάνωση IETF (Internet Engineering Task Force) και στην πραγµατικότητα δεν είναι σχήµα ονοµατολογίας µε την έννοια που δώσαµε προηγουµένως αλλά ένα framework µέσα από το οποίο είναι δυνατός ο ορισµός ονοµάτων αντικειµένων. Σε πλήρη αναλογία µε το προηγούµενο σχήµα, το URN θα πρέπει να απεικονιστεί σε πραγµατικές διευθύνσεις URL µε διαδικασίες αναζήτησης σε βάσεις δεδοµένων παρόµοιες µε αυτές που περιγράψαµε προηγουµένως. Ωστόσο σε αντίθεση µε το σχήµα PURLS στο οποίο η κάθε µόνιµη διεύθυνση URL αντιστοιχεί σε µια και µοναδική πραγµατική διεύθυνση URL, σε ένα URN είναι δυνατόν να αντιστοιχούν περισσότερα από ένα πραγµατικά URLs, για παράδειγµα ένα URL για κάθε διαφορετική µορφή αποθήκευσης του αντικειµένου. DOI (Digital Object Identifier): είναι µια προσπάθεια που ξεκίνησε από την Αµερικανική Ένωση Εκδοτικών Οίκων που έχει ως στόχο να παράσχει µία µέθοδο µε την οποία τα αντικείµενα της ψηφιακής βιβλιοθήκης θα µπορούν να ταυτοποιηθούν και να προσπελαστούν µε αξιόπιστο τρόπο. Το σχήµα του DOI στηρίζεται σε ένα σύστηµα που απεικονίζει ένα ψηφιακό προσδιοριστή σε ένα σύνολο πληροφοριών που απαιτούνται για τον εντοπισµό της θέσης του αντικειµένου

15 15 µέσα στην ψηφιακή συλλογή και την ανάκτηση και προσπέλασή του από το χρήστη. ιαχείριση πνευµατικών δικαιωµάτων Η διαχείριση των πνευµατικών δικαιωµάτων του πληροφοριακού υλικού µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης συνιστά µία πολύ σηµαντική παράµετρο της σχεδίασης και λειτουργίας της, η οποία, ας σηµειωθεί, χαρακτηρίζεται από πάρα πολύ µεγάλη διαφοροποίηση συγκρινόµενη µε την αντίστοιχη λειτουργία των παραδοσιακών βιβλιοθηκών. Πράγµατι, τα αποθηκευµένα ψηφιακά αντικείµενα δεν χαρακτηρίζονται πλέον από σταθερότητα ως προς το χώρο στον οποίο εντοπίζονται, ενώ επιπλέον αντιγράφονται πάρα πολύ εύκολα και µπορούν να προσπελαστούν από αποµακρυσµένες τοποθεσίες και από πολλούς χρήστες ταυτόχρονα. Ένα άλλο πρόβληµα που συσχετίζεται µε αυτό τον τύπο διαχείρισης είναι πως οι ψηφιακές βιβλιοθήκες δεν κατέχουν τα πνευµατικά δικαιώµατα του υλικού που προσφέρουν σε ψηφιακή µορφή καθώς αυτά τα δικαιώµατα ανήκουν στους δηµιουργούς των ψηφιακών µέσων. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να αναπτύξουµε µηχανισµούς που να διασφαλίζουν την τήρηση των πνευµατικών δικαιωµάτων των δηµιουργών, κάτι που γίνεται χρησιµοποιώντας κάποια από τις ακόλουθες µεθόδους: Τήρηση αρχείων καταγραφής σχετικά µε τις δραστηριότητες των χρηστών. Ταυτοποίηση των χρηστών που συνδέονται στο σύστηµα και πιστοποίηση της αυθεντικότητάς τους. Κοινοποίηση στους χρήστες των όρων χρήσεως του ψηφιακού υλικού για το κάθε ψηφιακό αντικείµενο της βάσης ή το καθεστώς χρέωσης που επιβάλλεται για την προσπέλασή του. ιαχείριση των κινήσεων των χρηστών χορηγώντας σε αυτούς το πλήθος των επιτρεπτών σε κάθε περίπτωση αντιγράφων, χρεώνοντάς τους το κάθε αντίγραφο, ή εναλλακτικά, διαβιβάζοντας τα αιτήµατά τους στο δηµιουργό του ψηφιακού αντικείµενου. Τυπική δοµή των ψηφιακών βιβλιοθηκών Το βασικό και επιθυµητό χαρακτηριστικό που θα πρέπει να διαθέτει µία ιδανική ψηφιακή βιβλιοθήκη είναι η παροχή στους χρήστες µιας µεγάλης ποικιλίας λειτουργιών και υποσυστηµάτων από τα οποία ο χρήστης θα επιλέγει και θα εγκαθιστά µόνο εκείνα που τον ενδιαφέρουν. Αυτό ασφαλώς είναι κάτι που απαιτεί τη χρήση ενός κατανεµηµένου υπολογιστικού συστήµατος το οποίο σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις θα πρέπει να περιέχει µία εφαρµογή διαχείρισης πόρων (resource manager) καθώς και ένα υποσύστηµα ενεργοποίησης των επιθυµητών σε κάθε περίπτωση υπηρεσιών (application enabler). Από τις παραπάνω εφαρµογές, ο διαχειριστής πόρων κατέχει κεντρική θέση στη λειτουργία του συστήµατος της ψηφιακής βιβλιοθήκης καθώς είναι αυτός που αναλαµβάνει την αποστολή των αιτήσεων εξυπηρέτησης προς το λειτουργικό σύστηµα καθώς και τη διεκπεραίωση όλων των αιτήσεων επικοινωνίας που προέρχονται από τους χρήστες. Η τυπική δοµή µας εφαρµογής διαχείρισης πόρων παρουσιάζεται στο επόµενο σχήµα.

16 16 Σχήµα 6: Τυπική δοµή του υποσυστήµατος διαχείρισης πόρων ψηφιακής βιβλιοθήκης Από το παραπάνω σχήµα διαπιστώνουµε πως ο διαχειριστής πόρων µπορεί να θεωρηθεί ως µία υπηρεσία που συνδυάζει λειτουργίες προσπέλασης σε συλλογές ψηφιακών δεδοµένων και διαδικασίες ορισµού της σηµασιολογίας που συσχετίζεται µε τη χρήση τους. Η πιο σηµαντική από αυτές τις διαδικασίες είναι η ακεραιότητα των δεδοµένων, καθώς στη γενική περίπτωση η εφαρµογή επιτρέπει την ταυτόχρονη πρόσβαση σε αυτά από οµάδες αποµακρυσµένων χρηστών. Μιλώντας γενικά, τα βασικά χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διαθέτει ένας σωστά σχεδιασµένος διαχειριστής πόρων είναι τα ακόλουθα: Η εφαρµογή διαχείρισης πόρων θα πρέπει να είναι η µοναδική δίοδος πρόσβασης προς τα αποθηκευµένα δεδοµένα αυτό σηµαίνει πως ο χρήστης δεν θα έχει τη δυνατότητα να τα προσπελάσει χρησιµοποιώντας εναλλακτικές µεθόδους. Ας ση- µειωθεί ωστόσο πως στην πράξη τα µοντέρνα συστήµατα επιτρέπουν την προσπέλαση των δεδοµένων παρακάµπτοντας το διαχειριστή πόρων για διαδικασίες τήρησης αντιγράφων ασφαλείας και αποκατάστασης δεδοµένων. Τα αποθηκευµένα ψηφιακά δεδοµένα θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθµό οργάνωσης η οποία επιτυγχάνεται µε τη χρήση των κατάλληλων σε κάθε περίπτωση δοµών δεδοµένων. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις η κάθε αποθηκευµένη εγγραφή αποτελείται από συλλογές απλούστερων και µικρότερων σε µέγεθος πεδίων τα οποία ονοµάζονται αντικείµενα. Η εφαρµογή διαχείρισης πόρων θα πρέπει να χορηγεί τη δυνατότητα της κατανεµηµένης πρόσβασης γεγονός που απαιτεί τη χρήση µιας αρχιτεκτονικής πελάτη

17 17 εξυπηρετητή οι οποίοι θα αλληλεπιδρούν δια της χρήσεως ενός κατάλληλου πρωτοκόλλου επικοινωνίας. Η λειτουργία του διαχειριστή πόρων θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από την παροχή στο χρήστη µόνο των τελείως αναγκαίων λειτουργιών χωρίς να χρειάζεται να επαναλαµβάνει συνεχώς διαδικασίες οι οποίες µπορούν να χορηγηθούν σε αυτόν από άλλες εφαρµογές διαχείρισης πόρων. Ο διαχειριστής πόρων θα πρέπει να παρέχει όλες τις αναγκαίες λειτουργίες επί των δεδοµένων (έλεγχος ταυτόχρονης πρόσβασης, συνέπεια και ακεραιότητα δεδοµένων, αποθήκευση και ανάκτηση δεδοµένων) ενώ η λειτουργία του µπορεί να εµπλουτιστεί από ένα υποσύστηµα ελέγχου των παραµέτρων λειτουργίας του καθώς και από ένα υποσύστηµα δηµιουργίας και διαχείρισης αρχείων καταγραφής που διατηρούν τα στοιχεία των χρηστών που χρησιµοποίησαν το σύστηµα, για περαιτέρω επεξεργασία. Η άλλη γενική κατηγορία υπηρεσιών που µπορούν να συµβάλλουν στην ευκολότερη δηµιουργία και διαχείριση του πληροφοριακού υλικού µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης, είναι οι υπηρεσίες ενεργοποίησης εφαρµογών (application enablers). Ο στόχος αυτών των υπηρεσιών είναι να καταστήσουν τη διαδικασία του προγραµµατισµού όσον αφορά την ανάπτυξη µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης εξαιρετικά απλή ή ακόµη και να την καταργήσουν τελείως. Το επόµενο σχήµα παρουσιάζει τη θέση των υπηρεσιών αυτής της κατηγορίας στην πολυ-επίπεδη δοµή που χαρακτηρίζει την οργάνωση µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης. Αυτή η δοµή περιέχει εκτός των άλλων υποσυστήµατα ελέγχου της αυθεντικότητας των συνδεδεµένων χρηστών, διακοµιστές αρχείων εκτυπωτών και βάσεων δεδοµένων εφαρµογές επεξεργασίας κειµένου, αποστολής και παραλαβής ηλεκτρονικής αλληλογραφίας καθώς και υπηρεσίες αποµακρυσµένης πρόσβασης µέσω δικτύου (π.χ. δικτυακά πρωτόκολλα του επιπέδου µεταφοράς και του επιπέδου σύνδεσης δεδοµένων). Σχήµα 7: Η πολυεπίπεδη οργάνωση µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης

18 18 Από όλα τα υποσυστήµατα που περιλαµβάνονται στη δοµή του παραπάνω σχήµατος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει εκείνο που υλοποιεί τις διαδικασίες αποθήκευσης και ανάκτησης των ψηφιακών δεδοµένων και η δοµή του οποίου παρουσιάζεται αναλυτικά στο επόµενο σχήµα. Από το σχήµα αυτό παρατηρούµε πως το εν λόγω υποσύστηµα χαρακτηρίζεται από µία δοµή δύο επιπέδων. Από τα επίπεδα αυτά, το χαµηλότερο επίπεδο πραγµατοποιεί τις προαναφερόµενες διαδικασίες αποθήκευσης και ανάκτησης εγγράφων, ενώ επιπλέον παρέχει δυνατότητες αναζήτησης και ενηµέρωσης δεδοµένων και δηµιουργία καταλόγων και ευρετηρίων. Η υλοποίησή των λειτουργιών που προσφέρονται από αυτό στηρίζεται στη χρήση µεθόδων που ανήκουν σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες: (α) µέθοδοι υποβολής ερωτηµάτων στη βάση δεδοµένων που προσδιορίζουν τα επιθυµητά χαρακτηριστικά των ψηφιακών εγγράφων που επιθυµούµε να ανακτήσουµε, (β) µέθοδοι ανάκτησης και αποστολής στο χρήστη των εγγράφων που επιστρέφονται από το παραπάνω ερώτηµα (γ) µέθοδοι ενηµέρωσης του περιεχοµένου της βιβλιοθήκης µε τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρείται η ακεραιότητα και η ποιότητα των δεδοµένων που περιλαµβάνονται σε αυτή. Ο τρόπος υλοποίησης και λειτουργίας των παραπάνω µεθόδων εξαρτάται από πολλές παραµέτρους µε κυριότερη όλων τις ανάγκες που υφίστανται σε κάθε περίπτωση. Για παράδειγµα, σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις το πληροφοριακό σύστηµα της ψηφιακής βιβλιοθήκης αποστέλλει στο χρήστη αντίγραφα των εγγράφων που βρίσκονται αποθηκευµένα σε αυτή. Εάν η συνδροµή του χρήστη στη βιβλιοθήκη προβλέπει την αλληλεπίδρασή του µε το σύστηµα εντός συγκεκριµένου χρονικού διαστήµατος είναι προφανές πως ένας χρήστης µε υψηλό ποσό συνδροµής θα πρέπει να εξυπηρετείται πιο γρήγορα σε σχέση µε κάποιον άλλο που έχει πληρώσει λιγότερα χρήµατα τότε η αποστολή των δεδοµένων σε αυτόν θα πρέπει να τηρεί τους παραπάνω κανόνες. Σε άλλες πάλι περιπτώσεις ο χρήστης µπορεί να ζητήσει µόνο κάποιο τµήµα ενός εγγράφου και όχι ολόκληρο το έγγραφο, ενώ ακόµη είναι πιθανό να ζητηθεί η επέκταση της διαδικασίας αναζήτησης και σε βιβλιογραφικές πηγές που βρίσκονται σε αποµακρυσµένες ψηφιακές βιβλιοθήκες. Το υποσύστηµα αποθήκευσης και ανάκτησης εγγράφων θα πρέπει να είναι σχεδιασµένο µε τέτοιο τρόπο ώστε να είναι σε θέση να καλύψει όλες αυτές τις απαιτήσεις. Μιλώντας γενικά, αυτό το υποσύστηµα παρέχει υπηρεσίες οι οποίες είναι ανεξάρτητες από την αναπαράσταση των ψηφιακών αντικειµένων ενώ η αρχιτεκτονική του ακολουθεί πάντοτε το µοντέλο του πελάτη εξυπηρετητή.

19 19 Σχήµα 8: Υποσύστηµα διαχείρισης εγγράφων ψηφιακής βιβλιοθήκης Σε αντίθεση µε το υποσύστηµα διαχείρισης ανάκτησης εγγράφων που υφίσταται µόνο µία φορά και η φυσική του θέση εντοπίζεται στο χώρο που διατηρείται η ψηφιακή βιβλιοθήκη, το ανώτερο επίπεδο συναντάται σε πολλά στιγµιότυπα (ένα για κάθε χρήστη που συνδέεται στη βάση) που είναι γνωστά ως διαχειριστές εγγράφων (document managers). Η φυσική θέση αυτού του επιπέδου εντοπίζεται στο χώρο εργασίας του χρήστη ενώ οι λειτουργίες που προσφέρει σε αυτόν αφορούν διαδικασίες διαχείρισης των εγγράφων που έχουν ανακτηθεί καθώς και παρουσίασης του περιεχοµένου τους στην οθόνη του υπολογιστή του. Η βασική λειτουργία των διαχειριστών εγγράφων είναι η παροχή στο χρήστη ενός συνόλου πρωτογενών λειτουργιών οι οποίες αν και θα έπρεπε να προσφέρονται από το χαµηλότερο επίπεδο εν τούτοις αυτό δεν γίνεται γιατί κάτι τέτοιο θα προσέδιδε στον προγραµµατισµό των εφαρµογών αυτού του είδους πολύ µεγάλο βαθµό πολυπλοκότητας. Αυτές οι λειτουργίες αφορούν κυρίως ευρέως χρησιµοποιούµενες διαδικασίες πρόσβασης σε πληροφοριακό υλικό όπως είναι η προσπέλαση υλικού διαφορετικού τύπου το οποίο απαιτεί διαφορετικό τρόπο διαχείρισης και αναπαράστασης καθώς επίσης η επεξεργασία, µετατροπή και παρουσίαση αυτού του υλικού. Μετά τη συνοπτική περιγραφή της βασικής δοµής, αρχιτεκτονικής και οργάνωσης µιας τυπικής ψηφιακής βιβλιοθήκης, ας περάσουµε τώρα στην απαρίθµηση των βασικών κλάσεων που θα πρέπει να διαθέτει ένα λογισµικό ανάπτυξης και διαχείρισης βιβλιοθηκών αυτού του τύπου. Αυτές οι κλάσεις επιτρέπουν την υλοποίηση όλων σχεδόν των υποσυστηµάτων που χαρακτηρίζουν τη δοµή µιας ψηφιακής βιβλιοθήκης και σε γενικές γραµµές είναι οι ακόλουθες:

20 20 Υποσύστηµα διαχείρισης εγγράφων που επιτρέπει την υλοποίηση όλων των λειτουργιών αποθήκευσης, ανάκτησης, προστασίας, αναζήτησης και αποστολής εγγράφων µε τρόπο ανεξάρτητο από την εσωτερική τους αναπαράσταση. Αυτό το υποσύστηµα κατέχει ενδιάµεση θέση ανάµεσα στο υλικό και στο λογισµικό του χρησι- µοποιούµενου υπολογιστικού συστήµατος (middleware) και παρέχει τις υπηρεσίες µιας µεγάλης ποικιλίας διαχειριστών πόρων όπως είναι οι διαχειριστές βάσεων δεδο- µένων, οι διαχειριστές κρυφής µνήµης και οι διαχειριστές αρχείων. ιακοµιστές υπηρεσιών ασφάλειας και καταλόγων δικτύων που επιτρέπουν την πρόσβαση των χρηστών στο πληροφοριακό υλικό της βιβλιοθήκης διατηρώντας ταυτόχρονα τα δικαιώµατα πρόσβασης που έχουν τεθεί για τον κάθε έναν από αυτούς. Στενά συνδεδεµένοι µε αυτό το υποσύστηµα είναι οι µηχανισµοί ελέγχου πρόσβασης και πιστοποίησης της ταυτότητας των συνδεδεµένων χρηστών (authentication). Υποσύστηµα κοστολόγησης των υπηρεσιών της βιβλιοθήκης που αναλαµβάνει την καταγραφή των εγγράφων που έχουν προσπελαστεί από το χρήστη και την καταµέτρηση των πόρων που έχουν καταναλωθεί (όπως είναι για παράδειγµα το µέγεθος σε Mbytes των αρχείων που έχει κατεβάσει) έτσι ώστε να υπολογίσει και το ποσό της συνδροµής του στις υπηρεσίες που έχει εγγραφεί. Μηχανή αναζήτησης πληροφοριακού υλικού που επιτρέπει τη διατύπωση ερωτηµάτων από το χρήση και την εµφάνιση των αποτελεσµάτων που επιστρέφονται από αυτά. Αυτή η µηχανή µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο στην απλή όσο και στην σύνθετη µορφή της, µε την τελευταία να υποστηρίζει προηγµένες διαδικασίες αναζήτησης όπως είναι η βελτιστοποίηση ερωτηµάτων και η αποµάκρυνση των διπλοεγγραφών που επιστρέφονται από την αναζήτηση σε πολλούς θεµατικούς καταλόγους. Υπηρεσίες δηµιουργίας και εφαρµογής φίλτρων επί των διακινούµενων δεδο- µένων που συσχετίζονται µε µετασχηµατισµούς που εφαρµόζονται επί αυτών και µε διαδικασίες όπως η κρυπτογράφηση και η συµπίεση δεδοµένων. Μηχανισµούς διαχείρισης των πολυµεσικών αρχείων που προσδιορίζουν τον τύπο του κάθε εγγράφου και στη συνέχεια καλούν την κατάλληλη εφαρµογή για την προεπισκόπησή του (π.χ. την εφαρµογή Adobe Acrobat Reader για αρχεία τύπου PDF, την εφαρµογή Microsoft Powerpoint για αρχεία τύπου PPT, κ.λ.π.). Εφαρµογές προεπισκόπησης περιεχοµένου και δηµιουργίας µικρογραφιών (thumbnails) για τα αντικείµενα της βιβλιοθήκης που δηµιουργούνται δυναµικά από την εφαρµογή και συνδέονται µε κάποιο έγγραφο έτσι ώστε να µπορεί να προσπελαστεί δια της χρήσεως της µικρογραφίας που το περιγράφει. Εφαρµογές συγγραφής και επεξεργασίας εγγράφων, περιήγησης στο περιεχό- µενο της βιβλιοθήκης, ανάλυσης δεδοµένων και δηµιουργίας ευρετηρίων που επιτρέπουν στο χρήστη να διαχειρισθεί µε αποτελεσµατικό τρόπο τα έγγραφα που τον ενδιαφέρουν.

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD Σε ορισµένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιµη η δηµιουργία ιστοσελίδων ενηµερωτικού περιεχοµένου οι οποίες στη συνέχεια µπορούν να δηµοσιευθούν σε κάποιο τόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Μία από τις πιο σηµαντικές υπηρεσίες που προσφέρει το διαδίκτυο στην επιστηµονική κοινότητα είναι η αποµακρυσµένη πρόσβαση των χρηστών σε ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ(e-Books)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ(e-Books) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ(e-Books) Φοιτητής: Μπαμπαΐτης Βασίλειος-Νικόλαος Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 3. Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας

Μάθηµα 3. Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας Μάθηµα 3 45 Ολοκληρωµένα Συστήµατα Βιβλιοθηκών Η έννοια του «Ολοκληρωµένου» Συστατικά (modules)( Καταλογογράφηση Προσκτήσεις ανεισµός ιαχείριση Περιοδικών ηµόσιος Κατάλογος (OPAC( OPAC-On-line Public Access

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3: Εφαρμογές Υπολογιστών και ο Άνθρωπος. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ. 3 Καραμαούνας Πολύκαρπος

Κεφάλαιο 3: Εφαρμογές Υπολογιστών και ο Άνθρωπος. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ. 3 Καραμαούνας Πολύκαρπος Κεφάλαιο 3: Εφαρμογές Υπολογιστών και ο Άνθρωπος 1 3.1 Διαχείριση ψηφιακού υλικού και πολυμεσικές εφαρμογές Ψηφιοποίηση υλικού: διαδικασία μετατροπής έντυπου ή αναλογικού υλικού (βιβλία, άρθρα, εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Περιεχόµενα Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional 1 Εισαγωγή στη διαχείριση των Microsoft Windows XP Professional... 25 Ξεκίνηµα µε τα Windows XP

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών

ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών World Wide Web (WWW) Θέματα Επεξεργασία δεδομένων στο Web Δημιουργία απλών σελίδων HTML Περιγραφή κάποιων XHTML στοιχείων (tags) Εξέλιξης του WWW Το WWW

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1 Εισαγωγή Υλισµικό Λογισµικό Αρχές σχεδίασης ιαφάνεια Κλιµάκωση Παρεχόµενες υπηρεσίες Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή τριών επιπέδων Κατανοµή επεξεργασίας Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol)

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol) Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Κέρκυρα ίκτυα - Internet 2 Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) ΜηχανέςΑναζήτησηςστοWeb Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Πλωτάρχης Γ. ΚΑΤΣΗΣ ΠΝ Γιατί χρησιµοποιούµε δίκτυα? Δίκτυο Σύνολο Η/Υ και συσκευών Συνδεδεµένα µε κάποιο µέσο Stand-alone

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός Κατάλογος της Βιβλιοθήκης (OPAC)

Ηλεκτρονικός Κατάλογος της Βιβλιοθήκης (OPAC) Ο ηλεκτρονικός κατάλογος (OPAC) είναι το online σύστημα αναζήτησης στο αυτοματοποιημένο σύστημα της Βιβλιοθήκης (GEAC-ADVANCE), για την τοπική συλλογή της. Το περιβάλλον αλληλεπίδρασης (interface) είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ 2: ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΣ ΧΑΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ 2: ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΣ ΧΑΝΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ - ΔΗΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: Κυδωνίας 29, Χανιά Κρήτης Ταχ. Κώδικας: 73135 Τηλέφωνο:

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Βερονίκης Σπύρος Τμήμα Αρχειονομίας- Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο spver@ionio.gr Stoica Adrian Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ... 22 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ... 23

ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ... 22 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ... 23 Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης GUnet e-class Ακαδηµαϊκό ιαδίκτυο GUnet Οµάδα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Τίτλος Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Συντάκτης Ακαδηµαϊκό ιαδίκτυο GUnet Οµάδα Ασύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

e-κπαίδευση Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλε-κπαίδευσης Οδηγίες χρήσης για τους σπουδαστές του ΤΕΙ Αθήνας και τους επισκέπτες της δικτυακής πύλης e-κπαίδευση

e-κπαίδευση Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλε-κπαίδευσης Οδηγίες χρήσης για τους σπουδαστές του ΤΕΙ Αθήνας και τους επισκέπτες της δικτυακής πύλης e-κπαίδευση e-κπαίδευση Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλε-κπαίδευσης Οδηγίες χρήσης για τους σπουδαστές του ΤΕΙ Αθήνας και τους επισκέπτες της δικτυακής πύλης e-κπαίδευση - 0 - Πίνακας Περιεχοµένων 1 Εισαγωγή.. 2 1.1 Σχολές/Τµήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών

Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών ΕΠΛ362: Τεχνολογία Λογισμικού ΙΙ (μετάφραση στα ελληνικά των διαφανειών του βιβλίου Software Engineering, 9/E, Ian Sommerville, 2011) Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών Οι διαφάνειες αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης. Συντάκτης. Ακαδηµαϊκό ιαδίκτυο GUnet Οµάδα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης

Τίτλος Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης. Συντάκτης. Ακαδηµαϊκό ιαδίκτυο GUnet Οµάδα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Τίτλος Πλατφόρµα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Συντάκτης Ακαδηµαϊκό ιαδίκτυο GUnet Οµάδα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Ηµεροµηνία Μάιος 2004 Πίνακας Περιεχοµένων ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ 4 ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα 1. Εισαγωγή 1.1 O Υπολογιστής ως εργαλείο μηχανικού 1.2 Η Επιστήμη των υπολογιστών 1.3 Ιστορικό Σημείωμα 1.4 Ο υπολογιστής μηχανή επεξεργασίας ψηφιακής πληροφορίας 1.5 Ψηφιοποίηση πληροφορίας 1.5.1 ψηφιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή 1 Πίνακας Περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 4 1.1 Περιβάλλον Moodle...4 1.2 Χρήση ονόματος χρήστη και κωδικού...4 1.3 Δημιουργία νέου μαθήματος...4 1.3.1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3113/19-6-2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3113/19-6-2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3113/19-6-2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν. 4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων 01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883 e Prtcl-01 Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων Συνοπτική Παρουσίαση Το σύστημα e Prtcl-01 Το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός των Ελληνικών Microsoft WINDOWS 7

Οδηγός των Ελληνικών Microsoft WINDOWS 7 Οδηγός των Ελληνικών Microsoft WINDOWS 7 Chris Fehily Απόδοση: Αγαμέμνων Μήλιος Μηχανικός Λογισμικού Εκδόσεις: Μ. Γκιούρδας Ζωοδόχου Πηγής 70-74 - Τηλ.: 210 3630219 106 81 Αθήνα, 2010 www.mgiurdas.gr Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος 2.5 Σύστημα αρχειοθέτησης, έγγραφα και βάσεις δεδομένων 2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος Να είναι σε θέση να διατηρήσει ένα καθιερωμένο, ηλεκτρονικό και

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

χρήστες και υπηρεσίες

χρήστες και υπηρεσίες ιδακτικό υλικό µαθητή χρήστες και υπηρεσίες Από όσα αναφέρθηκαν, γίνεται αντιληπτό ότι όποιος έχει τον κατάλληλο εξοπλισµό και έχει εξασφαλίσει τον τρόπο σύνδεσής του µε το ιαδίκτυο, µπορεί να το χρησιµοποιήσει.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι IEK ΟΑΕΔ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι Διδάσκουσα: Κανελλοπούλου Χριστίνα ΠΕ19 Πληροφορικής 4 φάσεις διαδικτυακών εφαρμογών 1.Εφαρμογές στατικής πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network).

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Καλαμάτα, 2015 Το Διαδίκτυο Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή: Σύστηµα ιαχείρισης ιαδικτυακού Περίπτερου / Ιστοσελίδας στον διαδικτυακό τόπο kalliergea.gr

Εφαρµογή: Σύστηµα ιαχείρισης ιαδικτυακού Περίπτερου / Ιστοσελίδας στον διαδικτυακό τόπο kalliergea.gr ..χτίζουµε την ιστοσελίδα σας στο Internet www.kalliergea.gr Λάουρα Π. Καζακράντε «Καλλιεργαία» Πληροφορική - Internet - ιαφήµιση - Μεταφράσεις Τηλ.: 211 0104925, 695 6118589 Email: info@kalliergea.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα ψηφιακών αντικειμένων σε πληροφοριακά δίκτυα. Digital object identifiers (doi) in information networks

Ταυτότητα ψηφιακών αντικειμένων σε πληροφοριακά δίκτυα. Digital object identifiers (doi) in information networks Ταυτότητα ψηφιακών αντικειμένων σε πληροφοριακά δίκτυα ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΡΑΠΤΗΣ 1 - ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΥΡΚΟΥΔΗΣ 11 Περίληψη Ο προσδιορισμός ταυτότητος σε ένα τεκμήριο (άρθρο, βιβλίο, περιοδικό) είναι χρήσιμη και γνωστή

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπιµότητα των firewalls

Σκοπιµότητα των firewalls Σκοπιµότητα των firewalls Παρέχουν προστασία των εσωτερικών δικτύων από απειλές όπως: Μη εξουσιοδοτηµένη προσπέλαση των δικτυακών πόρων: όταν επίδοξοι εισβολείς προσπαθούν να εισχωρήσουν στο δίκτυο και

Διαβάστε περισσότερα

Αναζήτηση σε όλα τα άρθρα των επιστηµονικών περιοδικών στα οποία το Α.Π.Θ. είναι συνδροµητής. Η αναζήτηση µπορεί να γίνει µε βάση λέξεις κλειδιά σε

Αναζήτηση σε όλα τα άρθρα των επιστηµονικών περιοδικών στα οποία το Α.Π.Θ. είναι συνδροµητής. Η αναζήτηση µπορεί να γίνει µε βάση λέξεις κλειδιά σε ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Θεσσαλονίκη 2003 ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ 1. http://www.sciencedirect.com Αναζήτηση σε όλα τα άρθρα των επιστηµονικών περιοδικών

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα εργασίας για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Σύσταση 1/99

Οµάδα εργασίας για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Σύσταση 1/99 5093/98/EL/final WP 17 Οµάδα εργασίας για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα Σύσταση 1/99 Για τη µη αντιληπτή και αυτόµατη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης Πλατφόρμας Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης (Moodle) του Τμήματος ΔΕΤ

Οδηγίες Χρήσης Πλατφόρμας Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης (Moodle) του Τμήματος ΔΕΤ Οδηγίες Χρήσης Πλατφόρμας Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης (Moodle) του Τμήματος ΔΕΤ -Για τους Φοιτητές- Έκδοση 1.2 Οκτώβριος 2015 Υπεύθυνος Σύνταξης: Χρήστος Λάζαρης (lazaris@aueb.gr) Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Υπηρεσίες Internet. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα θ

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Υπηρεσίες Internet. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα θ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας Υπηρεσίες Internet ίκτυα Η/Υ Επίπεδο Εφαρµογής O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1.1. Χειρισµός εγγράφων 1.1.1. ηµιουργία, Άνοιγµα, Κλείσιµο, Αποθήκευση εγγράφου 1.1.2. Αποθήκευση εγγράφου µε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ (BSD07) (ΠΔ.Τ.Ε. 2563/19.7.2005 Ε50) Ιανουάριος 2005 ΓΕΝΙΚΑ... 4 1. Προϋποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο Ε.Κ.Φ.Ε. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ. Οδηγίες χρήσης PDFCreator

2 Ο Ε.Κ.Φ.Ε. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ. Οδηγίες χρήσης PDFCreator 2 Ο Ε.Κ.Φ.Ε. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Οδηγίες χρήσης PDFCreator Ηράκλειο 2008 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Σηµείωµα του συντάκτη... 2 Στοιχεία δηµιουργού του υλικού... 3 Εισαγωγή... 3 Τι είναι... 4 Που θα το βρείτε... 4 Τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη.

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη. το ιαδίκτυο Μέχρι τώρα µάθαµε να εργαζόµαστε σε έναν από τους υπολογιστές του Εργαστηρίου µας. Όµως παρατηρήσαµε ότι οι υπολογιστές αυτοί µπορούν να ανταλλάσσουν στοιχεία, να τυπώνουν όλοι σε έναν εκτυπωτή

Διαβάστε περισσότερα

Vodafone Business Connect

Vodafone Business Connect Vodafone Business Connect Vodafone Business WebHosting Αναλυτικός Οδηγός Χρήσης Advanced Template Manager Αναλυτικός οδηγός χρήσης: Advanced template Manager Vodafone Business Connect - Υπηρεσίες φιλοξενίας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Λαρισα Καμπέρη ΓΕΝΑΡΗΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Adware : Λογισμικό που εμφανίζει διαφημιστικό περιεχ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης. Δραστηριότητες και Εργαλεία για τις Βιβλιοθήκες

Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης. Δραστηριότητες και Εργαλεία για τις Βιβλιοθήκες Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης Δραστηριότητες και Εργαλεία για τις Βιβλιοθήκες Αποστολή και Στόχος του ΕΚΤ Το ΕΚΤ είναι ο Εθνικός οργανισμός για την τεκμηρίωση, την πληροφόρηση και την υποστήριξη σε θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Πίνακες συµµόρφωσης και απαιτήσεων του έργου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Πίνακες συµµόρφωσης και απαιτήσεων του έργου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΗΜΟΣ ΜΙΝΩΑ ΠΕ ΙΑ ΑΣ /νση Τεχνικών Υπηρεσιών «Προβολή της πολιτιστικής κληρονοµιάς του ήµου Μινώα Πεδιάδας µε ηλεκτρονικά και έντυπα µέσα» Προϋπολογισµός (µε Φ.Π.Α.):

Διαβάστε περισσότερα

Το διαδίκτυο είναι ένα δίκτυο που αποτελείτε από πολλά μικρότερα δίκτυα υπολογιστών.

Το διαδίκτυο είναι ένα δίκτυο που αποτελείτε από πολλά μικρότερα δίκτυα υπολογιστών. Κεφάλαιο 2 Με το διαδίκτυο μπορεί κάποιος: να κάνει έρευνα, να ψωνίσει για διάφορες υπηρεσίες και προϊόντα, να δει καιρικούς χάρτες, να πάρει φωτογραφίες, ταινίες, και διάφορες άλλες πληροφορίες που βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Επιστημονικών Εκδόσεων. Πολιτική Χρήσης

Διαχείριση Επιστημονικών Εκδόσεων. Πολιτική Χρήσης Διαχείριση Επιστημονικών Εκδόσεων Πολιτική Χρήσης Θεσσαλονίκη 10/4/2013 Σελίδα 2 από 13 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 Εισαγωγή... 4 Πολιτική περιεχομένου... 5 Πολιτική κατάθεσης εργασιών... 5 Πολιτική πρόσβασης...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003.1 - Επιστήµη της Πληροφορικής και Πληροφοριακά Συστήµατα Ακαδηµαϊκό έτος 2010 2011, Χειµερινό εξάµηνο Τελική Εξέταση: Σάββατο - 04/12/10, Ώρα: 08:30-11:30,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνολογίες μετάδοσης

Εισαγωγή στις τεχνολογίες μετάδοσης Εισαγωγή στις τεχνολογίες μετάδοσης Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά Παρόμοια Διανομή 4.0 [1] ή μεταγενέστερη, Διεθνής Έκδοση. Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορά εργασιών για το τρίµηνο Μάρτιος - Μάϊος 2013

Αναφορά εργασιών για το τρίµηνο Μάρτιος - Μάϊος 2013 Στο πλαίσιο της πράξης «Αναβάθµιση και Εµπλουτισµός των Ψηφιακών Υπηρεσιών της Βιβλιοθήκης του Παντείου Πανεπιστηµίου». Η Πράξη συγχρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 4288 /11.08.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 4288 /11.08.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 4288 /11.08.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν. 4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

ιεθνής Αερολιµένας Αθηνών Τεχνολογίες ροής δεδοµένων σε ΙΡ δίκτυα: Ένας δρόµος προς τα συστήµατα πληροφόρησης επιβατών επόµενης γενιάς

ιεθνής Αερολιµένας Αθηνών Τεχνολογίες ροής δεδοµένων σε ΙΡ δίκτυα: Ένας δρόµος προς τα συστήµατα πληροφόρησης επιβατών επόµενης γενιάς ιεθνής Αερολιµένας Αθηνών Τεχνολογίες ροής δεδοµένων σε ΙΡ δίκτυα: Ένας δρόµος προς τα συστήµατα πληροφόρησης επιβατών επόµενης γενιάς Σύστηµα πληροφόρησης επιβατών Σύστηµα πληροφόρησης επιβατών επόµενης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υγεία-Πρόνοια» Κ.Ε.Κ. Σωματείου «ΕΡΜΗΣ» Πρόγραμμα Κατάρτισης Εργαζόμενων σε Υπηρεσίες Κοινωνικής Φροντίδας στις Νέες Τεχνολογίες ΘΕΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

2 Αποδοτική εργασία στα Windows Vista 103

2 Αποδοτική εργασία στα Windows Vista 103 Περιεχόμενα Οι συγγραφείς... 11 Εισαγωγή στα Windows Vista... 13 Οι εκδόσεις των Windows Vista...14 Ας ξεκινήσουμε!...18 Το πρόγραμμα πιστοποίησης επιχειρήσεων της Microsoft... 19 Πληροφορίες για νέους

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση σε Windows 8.1 από τα Windows 8

Ενημέρωση σε Windows 8.1 από τα Windows 8 Ενημέρωση σε Windows 8.1 από τα Windows 8 Τα Windows 8.1 και τα Windows RT 8.1 είναι βασισμένα στα Windows 8 και στα Windows RT, για να σας προσφέρουν βελτιώσεις στην εξατομίκευση, την αναζήτηση, τις εφαρμογές,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικά Επιτεύγµατα. Πλεονεκτήµατα. Ορισµός Κατανεµηµένου Συστήµατος. Μειονεκτήµατα. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06

Τεχνολογικά Επιτεύγµατα. Πλεονεκτήµατα. Ορισµός Κατανεµηµένου Συστήµατος. Μειονεκτήµατα. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06 Τεχνολογικά Επιτεύγµατα Ε-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ Εαρινό Εξάµηνο 2005-06 Ανάπτυξη ισχυρών µικροεπεξεργαστών ηµιουργία τοπικών δικτύων υψηλών ταχυτήτων «Εισαγωγή στα Κατανεµηµένα Λειτουργικά Συστήµατα»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. της Πλατφόρμας Τηλεκατάρτισης

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. της Πλατφόρμας Τηλεκατάρτισης ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ της Πλατφόρμας Τηλεκατάρτισης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή...2 2. Αρχική σελίδα, Εισαγωγή & Περιβάλλον Συστήματος...3 2.1. Αρχική σελίδα εισαγωγής...3 2.2. Εισαγωγή στην Πλατφόρμα Τηλε-κατάρτισης...4

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Προδιαγραφές Έργου. «Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο και ηλεκτρονική διαχείριση - αρχειοθέτηση εγγράφων στο Α.Π.Σ.»

Τεχνικές Προδιαγραφές Έργου. «Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο και ηλεκτρονική διαχείριση - αρχειοθέτηση εγγράφων στο Α.Π.Σ.» Ανακοίνωση ιενέργειας ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ στις 11-10-2002 στις εγκαταστάσεις του Αρχηγείου Πυρ/κού Σώµατος ιεύθυνση Οικονοµικών 1 ος όροφος - Αίθουσα Συσκέψεων Οδός: Μουρούζη 4 Αθήνα. Τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής 104. Αναφέρετε ονοµαστικά τις πιο χαρακτηριστικές εφαρµογές που υποστηρίζει η τεχνολογία TCP/IP οι οποίες είναι διαθέσιµες στο ιαδίκτυο 1. Ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1 ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ Στο τέλος της ενότητας αυτής πρέπει να μπορείτε: να επεξηγείτε τις έννοιες «βάση δεδομένων» και «σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων» να αναλύετε

Διαβάστε περισσότερα

ESET NOD32 ANTIVIRUS 7

ESET NOD32 ANTIVIRUS 7 ESET NOD32 ANTIVIRUS 7 Microsoft Windows 8.1 / 8 / 7 / Vista / XP / Home Server 2003 / Home Server 2011 Οδηγός γρήγορης έναρξης Κάντε κλικ εδώ για λήψη της πιο πρόσφατης έκδοσης αυτού του εγγράφου Το ESET

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 3) Μέθοδος Υποβολής: Συμπλήρωση Φόρμας 3.α) Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 CubisLITE Client Οδηγίες Χρήσεως Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά 1. Τι είναι ο CubisLITE Server 2. Τι είναι ο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή χρήση πόρων με τα Windows XP

Κοινή χρήση πόρων με τα Windows XP Κοινή χρήση πόρων με τα Windows XP Α. Κοινή χρήση αρχείων και φακέλων Θα μάθετε: Να θέτετε σε κοινή χρήση ένα αρχείο ή ένα φάκελο του υπολογιστή με τα Windows XP. Να θέτετε σε κοινή χρήση στο δίκτυο μουσική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΙΝΤΕΟΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΔΗΛΟΣ delos.uoa.gr. Εγχειρίδιο Χρήσης Μελών ΔΕΠ

ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΙΝΤΕΟΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΔΗΛΟΣ delos.uoa.gr. Εγχειρίδιο Χρήσης Μελών ΔΕΠ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΙΝΤΕΟΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΔΗΛΟΣ delos.uoa.gr Εγχειρίδιο Χρήσης Μελών ΔΕΠ Αναζήτηση Δημόσιου Περιεχομένου Η διεύθυνση ιστού της νεάς πλατφόρμας διαχείρισης βιντεοδιαλέξεων Δήλος είναι: http://delos.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Symantec Backup Exec System Recovery 7.0 Server Edition. Πλήρης Επαναφορά Συστημάτων Windows Μέσα σε Λίγα Λεπτά και όχι σε Ώρες ή Ημέρες

Symantec Backup Exec System Recovery 7.0 Server Edition. Πλήρης Επαναφορά Συστημάτων Windows Μέσα σε Λίγα Λεπτά και όχι σε Ώρες ή Ημέρες ΒΑΣΙΚΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Πλήρης Επαναφορά Συστημάτων Windows Μέσα σε Λίγα Λεπτά και όχι σε Ώρες ή Ημέρες Η Symantec έχει επανειλημμένα καταδείξει δημόσια ότι το Backup Exec System Recovery μπορεί να εκτελέσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Document Scanning System Ιανουάριος, 2014

Document Scanning System Ιανουάριος, 2014 Document Scanning System Ιανουάριος, 2014 Το DSS, είναι ένα ολοκληρωμένο συστημα διαχείρισης ψηφιοποίησης εγγράφων, αφού εκτός από την διαδικασία ψηφιοποίησης των εγγράφων, αρχειοθετεί και μία σειρά δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Μιλτιάδης Κακλαμάνης

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Μιλτιάδης Κακλαμάνης Σελίδα 1από ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή εργασία Δικτυακή Εφαρμογή διαχείρισης ηλεκτρονικών εγγράφων υπηρεσίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μιλτιάδης Κακλαμάνης Σελίδα 2από Κατάλογος περιεχομένων ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 Σχετιζόμενα πρόσωπα...3

Διαβάστε περισσότερα

Συστηµατική παρακολούθηση και καταγραφή όλων των φάσεων παραγωγής σε πραγµατικό χρόνο Το Σύστηµα Ιχνηλασιµότητας ICHNOS της εταιρείας Data & Control Systems είναι ένα ολοκληρωµένο σύστηµα το οποίο καλύπτει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Λογισμικό Εφαρμογών. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ.6 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1

Κεφάλαιο 6 Λογισμικό Εφαρμογών. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ.6 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1 Κεφάλαιο 6 Λογισμικό Εφαρμογών Καραμαούνας Πολύκαρπος 1 Λογισμικό Εφαρμογών (application software) Είναι όλα τα προγράμματα που μετατρέπουν τον ΗΥ σε εξειδικευμένο μηχάνημα για συκεκριμένες εργασίες. Περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου 1. SGA Διαχείριση Πρωτοκόλλου... 2 1.1. Καινοτομία του προσφερόμενου προϊόντος... 2 1.2. Γενικές αρχές του προσφερόμενου συστήματος... 2 1.3. Ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Διαχείριση Εκτυπώσεων

Ολοκληρωμένη Διαχείριση Εκτυπώσεων Ολοκληρωμένη Διαχείριση Εκτυπώσεων Τι είναι Ολοκληρωμένη Διαχείριση Εκτυπώσεων Η Διαχείριση Εκτυπώσεων (Managed Print Services) είναι μια ολοκληρωμένη και ευέλικτη outsource υπηρεσία, δηλαδή η ανάθεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες οδηγίες χρήσης atube Catcher

Σύντοµες οδηγίες χρήσης atube Catcher Σύντοµες οδηγίες χρήσης atube Catcher ελλατόλας Στέλιος 2 ο Ε.Κ.Φ.Ε. Ηρακλείου Κρήτης Περιεχόµενα Εγκατάσταση του προγράµµατος...4 Λειτουργία του προγράµµατος...6 Βασική λειτουργία (κατέβασµα ένα - ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα για την ενίσχυση των επιχειρήσεων λιανεµπορίου

Πρόγραµµα για την ενίσχυση των επιχειρήσεων λιανεµπορίου Πρόγραµµα για την ενίσχυση των επιχειρήσεων λιανεµπορίου Το πρόγραµµα Digi-Retail απευθύνεται σε όλες τις επιχειρήσεις, που ανεξάρτητα από τη νοµική τους µορφή, ασκούν οικονοµική δραστηριότητα στους τοµείς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Ιστοσελίδων. Εργασία. Χαράλαμπος Κουτσουρελάκης

Αξιολόγηση Ιστοσελίδων. Εργασία. Χαράλαμπος Κουτσουρελάκης ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ- ΠΑΚΕ ΚΡΗΤΗΣ Αξιολόγηση Ιστοσελίδων Εργασία Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Τρόποι αξιολόγησης μιας ιστοσελίδας... 2 Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση εκπαιδευτικού υλικού

Πιστοποίηση εκπαιδευτικού υλικού Πιστοποίηση εκπαιδευτικού υλικού ρ. Ε.Ε. Τζιρτζιλάκης Υπεύθυνος Τομέα Πιστοποίησης ΕΕΥΕΜ 1 Εκπαιδευτικό υλικό Το Εκπαιδευτικό Υλικό (ΕΥ) διακρίνεται σε: Έντυπο εκπαιδευτικό υλικό (ΕΕΥ) Ψηφιακό εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Πλήρης εμπορική παρακολούθηση και άμεση οικονομική εικόνα των επιχειρήσεων Αποθήκη o Διαχείριση αποθήκης (5 αποθ. χώροι) o Οργάνωση αποθήκης o Group Αποθηκών o Είδη

Διαβάστε περισσότερα

Linux Terminal Server Project

Linux Terminal Server Project Linux Terminal Server Project Ένα κεντρικό σύστημα διαχείρισης των τερματικών κοινού της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Κολοβός Φίλιππος filippos@uom.gr Ευάγγελος Μπάνος

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Αλεξάνδρα Παπάζογλου Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών Η ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε συνδυασμό με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Εγχειρίδιο Εφαρμογής Φοιτητών Πίνακας Εικόνων Εικόνα 1.1. Εκκίνηση της διαδικασία εγγραφής...5 Εικόνα 1.2. Σελίδα εγγραφής...6 Εικόνα 1.3. Είσοδος

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργία Β.. ανειστική Βιβλιοθήκη Μάθηµα 5 Ορισµός σχέσεων - Σύνδεση πινάκων

ηµιουργία Β.. ανειστική Βιβλιοθήκη Μάθηµα 5 Ορισµός σχέσεων - Σύνδεση πινάκων Μάθηµα 5 ηµιουργία Β.. ανειστική Βιβλιοθήκη - Ορισµός σχέσεων - Σύνδεση πινάκων ηµιουργία Β.. ανειστική Βιβλιοθήκη Η ανειστική Βιβλιοθήκη θα αποτελέσει ένα απλό, αλλά ολοκληρωµένο παράδειγµα δηµιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη Ε.Μ.Π. Υλικό Σεμιναρίων (για προπτυχιακούς φοιτητές)

Κεντρική Βιβλιοθήκη Ε.Μ.Π. Υλικό Σεμιναρίων (για προπτυχιακούς φοιτητές) Κεντρική Βιβλιοθήκη Ε.Μ.Π. Υλικό Σεμιναρίων (για προπτυχιακούς φοιτητές) Γραφείο Δανεισμού & Διαδανεισμού Κεντρικής Βιβλιοθήκης ΕΜΠ Νοέμβριος 2012 Περιεχόμενα Περιγραφή Χώρου ανά όροφο... 3 Δεκαδική Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ (BSD16) ΙΟΥΛΙΟΣ 2008 Ηλεκτρονική υποβολή στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων Ταυτοποίηση και Πιστοποίηση (Identification & Authentication) Εισαγωγή - Βασικές Έννοιες Τεχνικές Ταυτοποίησης και Πιστοποίησης Συστήµατα που βασίζονται στην πληροφορία Συστήµατα που βασίζονται στην κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΑΜΗΝΟ Η ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ : ΜΟΣΧΟΥΛΑ ΟΛΓΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ : 30/02 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ : ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΝΕ ΡΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης του PowerSuite

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης του PowerSuite Το PowerSuite είναι η ολοκληρωμένη λύση απόδοσης για τον υπολογιστή σας. Ενσωματώνοντας το RegistryBooster, το DriverScanner και το SpeedUpMyPC σε ένα ενιαίο περιβάλλον εργασίας σάρωσης, το PowerSuite

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα