ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Επόπτης Καθηγητής: Κούκος Παντελής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Επόπτης Καθηγητής: Κούκος Παντελής"

Transcript

1 Υποστήριξη Εφαρμογών Διαδικτύου ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Επόπτης Καθηγητής: Κούκος Παντελής 1

2 Πίνακας περιεχομένων 1. Εισαγωγή Τεχνολογικό υπόβαθρο Υπάρχουσες τεχνολογίες Το πρωτόκολλο του διαδικτύου Ασύγχρονος τρόπος μεταφοράς (ΑΤΜ) Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Ενοποιημένες υπηρεσίες IP over ATM Classical IP over ATM LAN Emulation (LANE) Σύγκριση Classical IP over ATM και LAN Emulation Multi Protocol over ATM (MPOA) IP Switching Tag switching, MPLS Σύγκριση τεχνολογιών ως προς την ποιότητα υπηρεσίας Εφαρμογές Εισαγωγή Εφαρμογές / υπηρεσίες μεταφοράς αρχείων Εφαρμογές / υπηρεσίες με απαιτήσεις σε εύρος ζώνης / καθυστέρηση.28 3 Τερματικό διαδικτύου Γενικές αρχές Εισαγωγή Αρχιτεκτονική τερματικού διαδικτύου Αρχιτεκτονική υλικού Αρχιτεκτονική λειτουργικού συστήματος Microsoft Windows DOS/Windows Windows 95/Windows NT UNIX Xρήση της στοίβας του πρωτοκόλλου IP UNIX Berkeley Sockets Microsoft Windows Winsock Winsock Χαμηλού επιπέδου πρόσβαση στη στοίβα πρωτοκόλλων Πρόσβαση στο υποεπίπεδο προσπέλασης μέσου Πρόσβαση στο επίπεδο δικτύου Τερματικό διαδίκτυο με ποιότητα υπηρεσίας Εισαγωγή Αλγόριθμος εξομάλυνσης κίνησης Απαιτούμενες αλλαγές στα λειτουργικά συστήματα Microsoft Windows NDIS Subclassing Εναλλακτική πρόσβαση στη στοίβα πρωτοκόλλων Ενίσχυση πρωτοκόλλων IP over ATM με ποιότητα υπηρεσίας ανά ροή UNIX Αλλαγές στο επίπεδο εφαρμογών.64 2

3 4.5 Τερματικά διαφοροποιημένων υπηρεσιών Κατηγοριοποίηση πακέτων στο τερματικό 66 5 Ενισχύοντας το Διαδίκτυο με ποιότητα υπηρεσίας Δρομολογητές και ποιότητα υπηρεσίας Πρωτόκολλο δέσμευσης ενοποιημένων υπηρεσιών Δρομολογητές διαφοροποιημένων υπηρεσιών Βελτίωση διαφοροποιημένων υπηρεσιών Ενοποιημένες και διαφοροποιημένες υπηρεσίες μέσω ΑΤΜ Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο σηματοδοσίας.78 6 Συσκευή απόληξης Διαδικτύου ΑΤΜ Αρχιτεκτονική συσκευής απόληξης Επικοινωνία μονάδων Αντικειμενοστραφής σχεδίαση μονάδων συσκευής απόληξης σε UML CORBA interfaces σε διαγράμματα κλάσεων Μονάδα διαχείρισης εύρους ζώνης Γενικές Κλάσεις Logical Interfaces και διαφοροποιημένες υπηρεσίες Logical Interfaces και ενοποιημένες υπηρεσίες Logical Interfaces και ΑΤΜ Διαγράμματα ακολουθιών.97 7 Μελλοντική πορεία Επίλογος Παραρτήματα Εφαρμογές IP over ATM Edge Device Ανάπτυξη υβριδικών οδηγών συσκευής ΑΤΜ Περιβάλλον ανάπτυξης

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή μας είναι εποχή σημαντικών αλλαγών και ανακαλύψεων σε πολλούς από τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, Ειδικά στον τομέα των τηλεπικοινωνι- ών και των δικτύων υπολογιστών έχουν συντελεστεί μεγάλα άλματα που άλλαξαν ριζικά την ζωή μας. Έννοιες όπως το Διαδίκτυο και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο έχουν γίνει κομμάτι της καθημερινής ζωής των ανθρώπων, ακόμα και αυτών που το επάγγελμα τους δεν έχει άμεση σχέση με υπολογιστές ή τηλεπικοινωνίες. Οι υπηρεσίες που παρέχουν οι νέες αυτές τεχνολογίες άνοιξαν νέους ορίζοντες στα παλιά επαγγέλματα και δημιούργησαν πολλά καινούργια. Επιπρόσθετα, παρατηρείται το φαινόμενο της δημιουργίας νέων κλάδων απασχόλησης με κάθε νέα ανακάλυψη. Γίνεται έτσι ιδιαίτερα ενδιαφέρον θέμα η εξέλιξη της τεχνολογίας σε ότι αφορά τα δίκτυα και τις τηλεπικοινωνίες. Μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές προσπάθειες που συντελείται στον τομέα των δικτύων υπολογιστών αφορά το πώς θα παρέχονται στον απλό χρήστη υπηρεσίες που απαιτούν εγγυημένο εύρος ζώνης από το Διαδίκτυο. Οι τρέχουσες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία των υπολογιστών στο Διαδίκτυο παρέχουν την δυνατότητα της μεταφοράς δεδομένων από έναν υπολογιστή σε κάποιον άλλο. Η μεταφορά αυτή όμως δεν έχει καμία εγγύηση ποιότητας. Τα δεδομένα θα μεταφερθούν μέσω δρομολογητών, και αν κάποια από αυτά χαθούν οι στοίβες πρωτοκόλλων που τρέχουν στα τερματικά θα τα επαναμεταδώσουν. Ο τελικός χρήστης δεν μπορεί να ζητήσει κανένα είδος εγγύησης που να αφορά τα χαρακτηριστικά του τηλεπικοινωνιακού διαύλου ανάμεσα στον υπολογιστή του και στον υπολογιστή με τον οποίο συνδέεται. Για υπηρεσίες όπως το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και η μεταφορά αρχείων, η παρούσα κατάσταση είναι αποδεκτή. Νέες όμως υπηρεσίες, όπως η τηλεμετάδοση ταινιών σε πραγματικό χρόνο (Video on Demand), η τηλεσυνδιάσκεψη (Video conferencing) και το τηλέφωνο Διαδικτύου (Voice over IP), συναντούν σημαντικό προβλήματα στην υλοποίησή τους μέσα στο Διαδίκτυο. Γενικεύοντας, υπηρεσία που απαιτεί εγγυημένο εύρος ζώνης ή / και εγγυημένη μέγιστη καθυστέρηση από το δίκτυο, είναι αδύνατον να υλοποιηθεί με τις υπάρχουσες τεχνολογίες πρωτοκόλλων / δρομολογητών. Η πτυχιακή εργασία αντιμετωπίζει αυτό ακριβώς το πρόβλημα. Εστιάζει αρχικά στις υπάρχουσες προτάσεις, ερευνώντας τα θετικά και τα αρνητικά στοιχεία τους. Στη συνέχεια επικεντρώνεται πάνω στις κυριότερες από αυτές, και μελετά τη δυνατότητα υλοποίησης τους στα τερματικά και τους δρομολογητές. Προτείνει τελικά μια συγκεκριμένη λύση που συνδυάζει τα πλεονεκτήματα των προηγούμενων προτάσεων, και αντιμετωπίζει τα προβλήματα που προκύπτουν κατά την υλοποίηση της. Η πτυχιακή εργασία είναι δομημένη σε κεφαλαία, ως εξής: Το 2 ο κεφάλαιο ξεκινά με μια σύντομη παρουσίαση των τεχνολογιών και των πρωτοκόλλων που εφαρμόζονται σήμερα για τη δημιουργία δικτύων υπολογιστών υψηλών ταχυτήτων. Πρώτο παρουσιάζεται το ευρέως διαδεδομένο πλέον IP (Internet Protocol), που αποτελεί την βάση του σημερινού Διαδικτύου. Κατόπιν παρουσιάζονται τεχνολογίες που παρέχουν ποιότητα υπηρεσίας, όπως το ΑΤΜ, οι ενοποιημένες και οι διαφοροποιημένες υπηρεσίες. Εν συνεχεία αναπτύσσονται τα πρωτόκολλα που μεταφέρουν κίνηση του ΙΡ πάνω από δίκτυα ΑΤΜ. Η μικρή αυτή παρουσίαση ολοκληρώνεται με τεχνικές γρήγορης δρομολόγησης, κάποιες από τις οποίες χρησιμοποιούν ειδικά διαμορφωμένους μεταγωγείς ΑΤΜ. Το 2 ο κεφάλαιο κλείνει με την παρουσίαση των νέων εφαρμογών που απαιτούν εγγυήσεις ποιότητας από το δίκτυο. 1

5 Στο 3 ο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι λεπτομέρειες του υλικού και του λογισμικού ενός τερματικού Διαδικτύου. Αρχικά αναπτύσσονται οι διαφορετικοί τρόποι υλοποίησης των καρτών πρόσβασης. Ακολουθεί η ιστορική αναδρομή της εισαγωγής των πρωτοκόλλων Διαδικτύου στα λειτουργικά συστήματα των υπολογιστών, με έμφαση στο UNIX και στα προϊόντα της εταιρίας Microsoft. Η περιγραφή αυτή είναι απαραίτητη, γιατί στο επόμενο κεφάλαιο οι παραδοσιακές στοίβες πρωτοκόλλων ενισχύονται με στοιχεία ποιότητας υπηρεσίας. Τέλος, παρουσιάζονται μέθοδοι χρήσης της στοίβας πρωτοκόλλων και πρόσβασης σε ειδικά της σημεία, ώστε να είναι δυνατή η υλοποίηση των τεχνολογιών που περιγράφθηκαν στο 2 ο κεφάλαιο. Το επόμενο κεφάλαιο αφορά την εισαγωγή της ποιότητας υπηρεσίας στα τερματικά. Ειδικότερα, εξετάζονται μέθοδοι υλοποίησης μηχανισμών χρονισμού και αστυνόμευσης ροών σε υλικό και λογισμικό. Οι μέθοδοι που θα επιλεχθούν για την υλοποίηση των παραπάνω μηχανισμών επηρεάζουν σημαντικά την αρχιτεκτονική του λειτουργικού συστήματος. Οι προκαλούμενες αλλαγές μελετώνται τόσο σε ότι αφορά το ίδιο το λειτουργικό σύστημα, όσο και το επίπεδο εφαρμογών. Τέλος, ειδικά για τις διαφοροποιημένες υπηρεσίες, εξετάζονται οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούνται για την κατηγοριοποίηση των πακέτων πριν αυτά εισαχθούν στο δίκτυο (host marking). Έχοντας ολοκληρώσει το θέμα των τερματικών, στο 5 ο κεφάλαιο η πτυχιακή ξεκινά την μελέτη του δικτύου πυρήνα. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται τα προβλήματα που εμφανίζονται κατά την εισαγωγή της ποιότητας υπηρεσίας στα δίκτυα ΙΡ, και αναπτύσσονται λύσεις για δίκτυα ενοποιημένων και διαφοροποιημένων υπηρεσιών. Το κεφάλαιο κλείνει με μια πρόταση ενοποίησης των δυο ειδών δικτύων η οποία συνδυάζει τα πλεονεκτήματα αυτών των δυο τεχνολογιών, ενώ παράλληλα προσφέρει υψηλή επεκτασιμότητα και άμεσο έλεγχο των παραμέτρων της ποιότητας υπηρεσίας από τον τελικό χρήστη. Η πρόταση αυτή ενισχύεται στο 6 ο κεφάλαιο, με στοιχεία από τις αρχιτεκτονικές ΑΤΜ. Έτσι παρουσιάζεται ένα είδος συνοριακού δρομολογητή, η συσκευή απόληξης. Η σχεδίαση και υλοποίηση της συσκευής αυτής μονοπωλεί το υπόλοιπο του κεφαλαίου, με έμφαση στην χρήση αντικειμενοστραφών τεχνικών σχεδίασης. Τα αποτελέσματα δίνονται σε μορφή διαγραμμάτων κλάσεων και ακολουθιών, σημειολογίας UML. Η πτυχιακή ολοκληρώνεται με δυο ακόμα κεφάλαια. Το προτελευταίο ασχολείται με το δύσκολο θέμα της μελλοντικής πορείας της έρευνας σε ότι αφορά την ποιότητα υπηρεσίας στο Διαδίκτυο. Τέλος, το 8 ο κεφάλαιο παρουσιάζει την πρακτική εφαρμογή των τεχνικών που αναπτύχθηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια και που χρησιμοποιήθηκαν στα πλαίσια ερευνητικών Ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Επιπλέον, στο ίδιο κεφάλαιο παρουσιάζεται η μεθοδολογία και τα εργαλεία ανάπτυξης των ειδικών οδηγών συσκευής που περιγράφθηκαν στο 3 ο και το 4 ο κεφάλαιο. 2

6 2. Τεχνολογικό υπόβαθρο 2.1 Υπάρχουσες τεχνολογίες Το πρωτόκολλο του διαδικτύου Το βασικό πρωτόκολλο επικοινωνίας υπολογιστών στο διαδίκτυο είναι το διάσημο πλέον IP. Πιο συγκεκριμένα, η έκδοση που χρησιμοποιείται σήμερα από τα τερματικά και τους δρομολογητές (routers) είναι η έκδοση 4 του δημοφιλούς πρωτοκόλλου. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το διαδίκτυο και ΙΡ είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένα: δεν νοείται προσπάθεια να ξαναφτιαχτεί από την αρχή ένα νέο διαδίκτυο βασισμένο σε κάποιο άλλο πρωτόκολλο. Στην προσπάθεια μας να δώσουμε ποιότητα υπηρεσίας στο διαδίκτυο, στην ουσία θα προσπαθήσουμε να ενισχύσουμε το ΙΡ. Κανείς δεν μπορεί σήμερα να αμφισβητήσει την ευρεία αποδοχή του Internet Protocol. Ο ερευνητής που προσπαθεί να ενισχύσει το πρωτόκολλο πρέπει επομένως να μελετήσει προσεκτικά τον τρόπο λειτουργίας του, διατηρώντας τα πλεονεκτήματα του ΙΡ στις οποίες προτεινόμενες αλλαγές. Σε αντίθεση περίπτωση, το νέο πρωτόκολλο δεν θα έχει καμιά πιθανότητα αποδοχής. Το ΙΡ είναι ένα πρωτόκολλο χωρίς σύνδεση. Βασίζεται στην ιδέα των αυτοδύναμων πακέτων δεδομένων, που μεταβιβάζονται από κόμβο. Σε κάθε τέτοιο άλμα, ο δρομολογητής ελέγχει την τελική διεύθυνση προορισμού- που αναγράφεται στην επικεφαλίδα του πακέτου και χρησιμοποιώντας πληροφορία δρομολόγησης το στέλνει προς την κατάλληλη κατεύθυνση. Η ίδια η αποστολή, είναι μια αναξιόπιστη υπηρεσία: η αξιοπιστία της μεταφοράς υλοποιείται, αν χρειάζεται, στο επίπεδο μεταφοράς δεδομένων (TCP), που είναι ψηλότερα από το ΙΡ στη στοίβα πρωτοκόλλων. Πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα την αυτοδυναμία των πακέτων: η επικεφαλίδα του κάθε πακέτου έχει όλη την πληροφορία που χρειάζονται οι ενδιάμεσοι κόμβοι για την διαχείρισή του. Έτσι από την στιγμή που το πακέτο φτάσει σε κάποιον δρομολογητή, ο κόμβος αυτός έχει ότι χρειάζεται για να συνεχίσει την αποστολή του. Τα περιεχόμενα της επικεφαλίδας του πακέτου έχουν επομένως ιδιαίτερη σημασία για όποιον θέλει να αλλάξει το ΙΡ. Τα πιο σημαντικά από αυτά φαίνονται στον παρακάτω πίνακα. Πίνακας 2-1: Πεδία επικεφαλίδας πακέτων ΙΡ Έκδοση Έκδοση πρωτοκόλλου στην οποία ανήκει το εν λόγω πακέτο Τύπος υπηρεσίας Είδος υπηρεσίας που επιθυμεί ο κόμβος που στέλνει το πακέτο Μήκος πακέτου Μέγεθος επικεφαλίδας και δεδομένων (μέγιστο: 64Κ) Πρωτόκολλο Διεργασία επιπέδου μεταφοράς που ανήκει το πακέτο (TCP,κλπ) Διεύθυνση πηγής Διεύθυνση προορισμού 4 bytes 4 bytes Έχοντας πρόσβαση στα πεδία της επικεφαλίδας των πακέτων, οι δρομολογητές του διαδικτύου εκτελούν έναν αλγόριθμο σαν και αυτόν του σχήματος: 3

7 Σχήμα 1: Αλγόριθμος απλού δρομολογητή IP Όπως φαίνεται από το σχήμα, η βασική εργασία που επιτελεί το ΙΡ είναι η δρομολόγηση των πακέτων. Οι δρομολογητές του διαδικτύου εκτελούν συνεχώς τον αλγόριθμο του σχήματος: Κοιτάζοντας τα πεδία της επικεφαλίδας του πακέτου και τους πίνακες δρομολόγησης, αποφασίζουν το επόμενο βήμα που πρέπει να κάνει το πακέτο ώστε να φτάσει στον προορισμό του. Μόλις παρθεί αυτή η απόφαση, το πακέτο βγαίνει από την ουρά αφιχθέντων πακέτων και στέλνεται προς το επόμενο κόμβο. Η ενίσχυση του ΙΡ ώστε να μπορεί να παρέχει υπηρεσίας, επηρεάζει προφανώς την ακολουθία εντολών που εκτελεί ένας δρομολογητής. Έκτός από το να προωθεί τα πακέτα προς τον κατάλληλο επόμενο προορισμό, πρέπει να τηρεί κάποια προτεραιότητα σε αυτή την διεργασία, ώστε πακέτα με ανάγκες υψηλού εύρους ζώνης ή/ και χαμηλής καθυστέρησης να εξυπηρετούνται πριν από τα πακέτα απλών υπηρεσιών ( πχ ηλεκτρονικού ταχυδρομείου). Για να το κάνει αυτό όμως, χρειάζεται έναν τρόπο για να ξεχωρίζει τα πακέτα του ενός είδους από τα άλλα. Θα μιλήσουμε λεπτομερέστερα για αυτούς τους τρόπους στο κεφάλαιο που ακολουθεί. Πρέπει όμως να τονίσουμε εδώ ότι ένας από τους λόγους που το ΙΡ κυριάρχησε σαν πρωτόκολλο στα δίκτυα υπολογιστών είναι και η απλότητα των εργασιών που χρειάζεται να εκτελεί ένας ΙΡ router. Η δυνατότητα επέκτασης (scalability) των δικτύων ΙΡ βασίζεται ακριβώς σε αυτό το χαρακτηριστικό: η εργασία που πρέπει να επιτελεί ένας 4

8 ΙΡ router είναι απλή, και ανεξάρτητη από το πλήθος των ροών στις οποίες συμμετέχουν τα πακέτα που δρομολογεί Ασύγχρονος τρόπος μεταφοράς (ΑΤΜ) Τα δίκτυα ΙΡ, παρά την ευρεία διάδοση που γνωρίζουν, δεν είναι σε θέση στην παρούσα κατάσταση τους να δώσουν ποιότητα υπηρεσίας στις ροές που εξυπηρετούν. Το BISDN (Broadband Integrated Services Digital Network), το δίκτυο δηλαδή που σχεδιάστηκε για να μπορεί να υποστηρίξει μεταφορά πληροφορίας όλων των ειδών, δεν θα μπορούσε να βασιστεί στο ΙΡ. Μεταφορά δεδομένων όπως η φωνή και η ψηφιακή κινούμενη εικόνα απαιτούν δικτυακό υπόστρωμα με ικανότητες παροχής εγγυημένων χαρακτηριστικών διαύλου. Για το σκοπό αυτό, το B-ISDN χρησιμοποιεί μια καινούργια ευρείας αποδοχής τεχνολογία δικτύων που γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη, το ATM είναι μια μέθοδος μεταφοράς πληροφορίας που προσπαθεί να συνδυάσει τα πλεονεκτήματα της μεταγωγής πακέτου με αυτά της μεταγωγής κυκλώματος. Πριν δούμε πως ακριβώς γίνεται αυτό, είναι αναγκαία μια περιγραφή των δυο τρόπων μεταφοράς πληροφορίας. Η μεταγωγή κυκλώματος είναι η πρώτη μέθοδος μεταφοράς πληροφορίας που υποστήριξαν τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα. Για την επικοινωνία δυο τερματικών, έπρεπε να σχηματιστεί αγώγιμος δρόμος μεταξύ τους μέσω των ενδιάμεσων μεταγωγέων. Ουσιαστικά, κατά την εγκατάσταση του κυκλώματος οι μεταγωγείς έκλειναν τους απαραίτητους διακόπτες ώστε να ενωθούν τα κατάλληλα κομμάτια της διαδρομής. Από την στιγμή που το κύκλωμα αυτό σχηματιζόταν, τα δυο τερματικά μπορούσαν να επικοινωνήσουν χρησιμοποιώντας το εύρος ζώνης του αγώγιμου δρόμου. Ωστόσο, αν υπήρχαν περίοδοι σιωπής το εύρος ζώνης της σύνδεσης έμενε αχρησιμοποίητο, ακόμα και αν υπήρχαν άλλοι συνδρομητές του δικτύου που επιθυμούσαν να επικοινωνήσουν. Το αποτέλεσμα ήταν η προφανής σπατάλη των συνολικά διαθέσιμων πόρων του δικτύου. Σχήμα 2: Μεταγωγή κυκλώματος και μεταγωγή πακέτου 5

9 Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, εισήχθηκε στα δίκτυα η τεχνολογία μεταγωγής πακέτου. Η πληροφορία ενθυλακώνεται μέσα σε αυτοδύναμα πακέτα που περιέχουν πληροφορία δρομολόγησης. Τα πακέτα προωθούνται από μεταγωγέα σε μεταγωγέα μέχρι να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό. Έτσι, οι μεταγωγείς που προηγουμένως σχημάτιζαν αγώγιμους δρόμους με μηχανικούς διακόπτες, στη μεταγωγή πακέτου απλά προωθούν τα πακέτα δεδομένων προς την κατάλληλη κατεύθυνση. Αν μεσολαβούν Ν μεταγωγείς μεταξύ των τερματικών, οι πρώτοι Ν-1 προωθούν τα πακέτα προς το κατάλληλο επόμενο μεταγωγέα, ενώ ο τελευταίος ολοκληρώνει την δρομολόγηση, στέλνοντας το πακέτο προς τον τερματικό σταθμό προορισμού. Η σύνδεση των τερματικών από την μια άκρη στην άλλη δεν είναι επομένως φυσική, αλλά λογική. Η αξιοποίηση του διαθέσιμου εύρους ζώνης αυξάνει κατακόρυφα με την μεταγωγή πακέτου: Όταν ένας τερματικός σταθμός δεν εκπέμπει, το δίκτυο μπορεί να χρησιμοποιήσει τους πόρους του για τους υπόλοιπους χρήστες. Τα δίκτυα ΑΤΜ είναι δίκτυα μεταγωγής πακέτου. Το βασικό χαρακτηριστικό τους είναι η χρήση ασύγχρονου τρόπου διαίρεσης χρόνου για την πολύπλεξη (multiplexing) της μεταφερόμενης πληροφορίας. Τα δεδομένα ενθυλακώνονται σε πακέτα σταθερού μεγέθους, τα ΑΤΜ cells. Όλα τα πακέτα έχουν μέγεθος 53 οκτάδων, από τις οποίες 48 μεταφέρουν πραγματική πληροφορία δεδομένων και 5 αποτελούν την επικεφαλίδα του πακέτου. Τα cells δρομολογούνται μέσω ειδικών μηχανών που ονομάζονται μεταγωγείς ΑΤΜ (ATM switches). Οι μεταγωγείς χρησιμοποιούν την πληροφορία που υπάρχει στην επικεφαλίδα των πακέτων ΑΤΜ για να αποφασίσουν την περαιτέρω πορεία τους. Πιο συγκεκριμένα, τα πεδία της επικεφαλίδας ΑΤΜ είναι τα ακόλουθα: Σχήμα 3: Επικεφαλίδα ATM Όνομα πεδίου GFC (Generic Flow Control) VPI, VCI (Virtual Path and channel Identifier) Λειτουργία Χρησιμοποιείται για την υλοποίηση ελέγχου συμφόρησης στο δίκτυο. Υπάρχει μόνο στα cells που μεταφέρουν πληροφορία από τους τερματικούς σταθμούς ΑΤΜ στους μεταγωγείς και αντιστρόφως. Απουσιάζει από τα cells που στέλνονται από μεταγωγέα σε μεταγωγέα Τα πεδία αυτά καθορίζουν την πληροφορία δρομολόγησης του πακέτου που χρησιμοποιεί ο μεταγωγέας για να προωθήσει το πακέτο προς την κατάλληλη πόρτα εξόδου 6

10 PT (Payload Type) CLP (Cell Loss Priority) HEC (Header Error Control) Το περιεχόμενο αυτού του πεδίου χρησιμοποιείται για να ξεχωρίζουν τα πακέτα με πληροφορία χρήστη από αυτά με πληροφορία που αφορά τις εσωτερικές διεργασίες του δικτύου Αν το πεδίο αυτό έχει την τιμή 1, ο μεταγωγέας απορρίπτει το cell σε περίπτωση συμφόρησης του δικτύου. Η τιμή τίθεται από το δίκτυο σε 1, όταν το τερματικό παραβιάζει το συμβόλαιο εύρους ζώνης που έχει ζητηθεί κατά την εγκατάσταση της σύνδεσης Το πεδίο αυτό χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της ορθότητας της επικεφαλίδας. Ο έλεγχος γίνεται μέσω ειδικού αλγόριθμου CRC (Cyclic Redundancy Check) Οι μεταγωγείς αποφασίζουν για την πόρτα εξόδου ενός cell βασιζόμενοι στα περιεχόμενα των πεδίων VPI και VCI. Στέλνοντας το πακέτο στην πόρτα εξόδου, ταυτόχρονα αλλάζουν τα VPI και VCI της επικεφαλίδας του κατάλληλα, ώστε το πακέτο να φτάσει τελικά στον μεταγωγέα στον οποίο είναι συνδεδεμένος ο τερματικός σταθμός προορισμού. Για να μπορεί να γίνει αυτό, ο κάθε μεταγωγέας πρέπει προφανώς να διατηρεί πίνακες αντιστοιχιών, που ουσιαστικά καθορίζουν για κάθε ζευγάρι τιμών εισόδου VPI/VCI, την πόρτα εξόδου και τις καινούργιες τιμές VPI/VCI. Πως όμως ενημερώνονται αυτοί οι πίνακες ώστε τα πακέτα να φτάνουν τελικά στον προορισμό τους; Την απάντηση στο ερώτημα δίνει η διαδικασία της σηματοδοσίας (signaling, [1]), που προηγείται της εγκατάστασης κάθε ΑΤΜ σύνδεσης, και εκτός από τις υπόλοιπες ευθύνες της, ενημερώνει και τους πίνακες των ενδιάμεσων μεταγωγέων. Είναι αυτή ακριβώς η διαδικασία που καθιστά το ΑΤΜ απαγορευτικό για μεγάλο αριθμό τερματικών. Ο λόγος είναι η αύξηση του υπολογιστικού φόρτου για τις στοίβες σηματοδοσίας που τρέχουν στους μεταγωγείς καθώς αυξάνονται τα τερματικά με τα οποία είναι συνδεδεμένοι. Ειδικά οι μεταγωγείς κορμού, θα έπρεπε να είναι σε θέση να εξυπηρετούν αιτήσεις για εγκαταστάσεις συνδέσεων με εκθετικά αυξανόμενους ρυθμούς. Το ΑΤΜ αντιμετωπίζει δηλαδή προβλήματα επεκτασιμότητας (scalability). Είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι σαν τρόπος μεταφοράς της πληροφορίας, το ΑΤΜ έχει πολύ λίγες πιθανότητες να φτάσει σύντομα στο τερματικό του απλού χρήστη. Σε ότι αφορά τα πρωτόκολλα που θα τρέχουν τα τερματικά των χρηστών στο κοντινό μέλλον, φαίνεται ότι αναμφισβήτητος νικητής είναι το ΙΡ, στην τωρινή ή σε κάποια μελλοντική του έκδοση. Εκεί όμως που το ΑΤΜ είναι απαραίτητο είναι στα δίκτυα κορμού (backbone networks). Τα δίκτυα αυτά είναι που στην ουσία μαζεύουν και μεταφέρουν την πληροφορία των τοπικών υποδικτύων. Στην μορφή των καναλιών προ- εγκατεστημένων συνδέσεων (Permanent Virtual Channels), το ΑΤΜ ήδη μεταφέρει μεγάλο ποσοστό της κίνησης του διαδικτύου, ενθυλακωμένο βέβαια σε ΑΤΜ cells. 7

11 2.1.3 Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Στην αναφορά μας στο πρωτόκολλο ΙΡ (2.1.1) είδαμε ότι για να ενισχυθεί ένας δρομολογητής διαδικτύου με στοιχεία ποιότητα υπηρεσίας, πρέπει να μπορεί να ξεχωρίζει τα πακέτα που δικαιούνται καλύτερων υπηρεσιών από τα υπόλοιπα. Εφόσον το κάθε πακέτο ΙΡ είναι αυτοδύναμο, πρέπει προφανώς αυτή η διαλογή να μπορεί να γίνει βασισμένη σε χαρακτηριστικά της επικεφαλίδας των πακέτων [2]. Μελετώντας την επικεφαλίδα του ΙΡ διακρίνουμε δυο πεδία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αυτή τη διαλογή: Το πεδίο τύπου υπηρεσίας [3]. Εξετάζοντας το Σχήμα 1, διαπιστώνουμε ότι το πεδίο αυτό δεν χρησιμοποιείται από τους απλούς δρομολογητές ΙΡ. Τα πεδία διευθύνσεων και θυρών πηγής και προορισμού. Τα πεδία προορισμού χρησιμοποιούνται ήδη από τους routers για την διεκπεραίωση της δρομολόγησης των πακέτων Η αρχιτεκτονική διαφοροποιημένων υπηρεσιών (Differentiated Services) επέλεξε το πεδίο τύπου υπηρεσίας για να υλοποιήσει την διαλογή των πακέτων. Διαφορετικές τιμές αυτού του πεδίου σημαίνουν διαφορετική μεταχείριση του πακέτου από τους δρομολογητές, διαφορετική δηλαδή προτεραιότητα στην δρομολόγηση του. Στο αρχικό πρότυπο (standard) του ΙΡ, το πεδίο τύπου υπηρεσίας ορίστηκε για να επιτρέπει στον κόμβο πηγής να επιλέγει το είδος υπηρεσίας που επιθυμεί.. Συγκεκριμένες τιμές θα σήμαιναν διαφορετικές υπηρεσίες: μεταφορά αρχείων, ψηφιοποιημένη φωνή, τηλεσυνδιάσκεψη, κλπ. Το ΙΡ standard όμως δεν περιγράφει το πώς θα τίθεται αυτό το πεδίο, με αποτέλεσμα να μένει αχρησιμοποίητο από τις περισσότερες τρέχουσες υλοποιήσεις στοιβών πρωτοκόλλων. Το ποιος θα ορίζει την τιμή αυτού του πεδίου είναι πολύ σημαντικό πρόβλημα. Αν αφήσουμε τη στοίβα πρωτοκόλλων ή τις εφαρμογές του τερματικού να ορίζουν αυτή την τιμή, εμφανίζεται κίνδυνος παραποίησης. Ένας κακών προθέσεων χρήστης με σημαντικές γνώσεις πάνω στο λειτουργικό σύστημα του τερματικού θα μπορούσε να αλλάξει τη στοίβα πρωτοκόλλων ή τις εφαρμογές του μηχανήματος του, ώστε όλα τα πακέτα του τερματικού του να μαρκάρονται ως πακέτα υπηρεσίας υψηλής προτεραιότητας. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την άδικη προτεραιότητα των δικών του πακέτων μέσα στο δίκτυο. Από την άλλη μεριά, αν θελήσουμε το δίκτυο να μαρκάρει τα πακέτα των χρηστών, θα πρέπει το δίκτυο να έχει γνώση σηματοδοσίας: Θα πρέπει δηλαδή να ξέρει με κάποιο τρόπο ποια πακέτα να μαρκάρει με την υπηρεσία Χ και ποια με την υπηρεσία Υ. Ένα δεύτερο θέμα, είναι αυτό που αφορά την εξυπηρέτηση των πακέτων. Αν θέσουμε μια ιεραρχία στις τιμές του πεδίου υπηρεσίας [4], ορίζουμε μεν προτεραιότητες ανάμεσα σε διαφορετικές υπηρεσίες, αλλά πουθενά δεν υπάρχουν προτεραιότητες ανάμεσα σε διαφορετικές υπηρεσίες αλλά διαφορετικού εύρους ζώνης. Για παράδειγμα, πακέτα δεδομένων που ανήκουν σε ροή τηλεσυνδιάσκεψης των 64 Kbps έχουν την ίδια προτεραιότητα με πακέτα ροής τηλεσυνδιάσκεψης των 640 Κbps. Προφανώς οι δυο ροές έχουν διαφορετικό αντίκτυπο στους πόρους του δικτύου, πρέπει επομένως να έχουν και διαφορετική αντιμετώπιση- αν όχι δικτυακή, τουλάχιστον οικονομική. Η αρχιτεκτονική διαφοροποιημένων υπηρεσιών λύνει και τα δυο προβλήματα, μεταφέροντας στο δίκτυο την ευθύνη ανάθεσης τιμής στο πεδίο τύπου 8

12 υπηρεσία. Πριν από την αποστολή των πακέτων προηγείται κάποια μορφή σηματοδοσίας εκτός δικτύου- π.χ. μέσω τηλεφωνική συνομιλίας του χρήστη του τερματικού και του διαχειριστή του δικτύου- που σκοπό έχει να δώσει στο δίκτυο την πληροφορία της ταυτότητας των πακέτων: σε ποια υπηρεσία ανήκουν και ποιο είναι το συμβόλαιο εύρους ζώνης στο οποίο πρέπει να υπακούουν. Όταν ένα πακέτο μπαίνει στο δίκτυο, ο συνοριακός δρομολογητής (border router) αναλαμβάνει να θέσει την τιμή του πεδίου υπηρεσίας. Σχήμα 4: Λειτουργίες δρομολογητών διαφοροποιημένων υπηρεσιών Για να θέσει την τιμή αυτή ο συνοριακός δρομολογητής ελέγχει πρώτα το συμβόλαιο εύρους ζώνης στο οποίο πρέπει να υπακούουν τα πακέτα της συγκεκριμένης ροής (Policing, Marketing). Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν μεταδοθεί κατά την διάρκεια της σηματοδοσίας, ο δρομολογητής χρησιμοποιεί αλγόριθμους όπως το διαρρέον δοχείο (Leaky Bucket [5] για να διαπιστώσει αν το συγκεκριμένο πακέτο υπακούει ή όχι στις συμβάσεις του συμβολαίου του, μαρκάρεται σαν πακέτο υψηλής προτεραιότητας. Αλλιώς μένει με κενό το συγκεκριμένο πεδίο και προωθείται από τον δρομολογητή μαζί με την υπόλοιπη κίνηση best-effort. Με άλλα λόγια, στις αρχιτεκτονικές διαφοροποιημένων υπηρεσιών συμβαίνει κάτι ανάλογο με τα εισιτήρια των αεροπορικών εταιρειών: κάποιοι πελάτες αγοράζουν τα ακριβά εισιτήρια της πρώτης θέσης, όπου απολαμβάνουν καλύτερων υπηρεσιών από τους υπόλοιπους.οι απλού εισιτηρίου επιβάτες έχουν φθηνότερο εισιτήριο, αλλά δεν απολαμβάνουν τις υπηρεσίες των μελών της πρώτης κλάσης. Σε αντίθεση με τους επιβάτες των αεροπλάνων όμως, τα πακέτα υψηλής προτεραιότητας φτάνουν πιο γρήγορα στον προορισμό τους από τα απλά πακέτα. Σίγουρα πάντως και στα δυο παραδείγματα, οι σχεδιαστές των συστημάτων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι η μεγάλη πλειοψηφία των πελατών τουλάχιστον αρχικά είναι πελάτες των φτηνών υπηρεσιών. Πρέπει εδώ να τονίσουμε το μεγάλο πλεονέκτημα των Differentiated Services: Η διεργασία που απαιτεί μεγάλο υπολογιστικό φόρτο είναι η αστυνόμευση 9

13 (policing) και το μαρκάρισμα (marking) των πακέτων. Η δουλειά αυτή γίνεται στους συνοριακούς δρομολογητές. Οι εσωτερικοί δρομολογητές του δικτύου απλά διαβάζουν την τιμή του πεδίου τύπος υπηρεσίας και κατατάσσουν το πακέτο σε μια από τις ουρές εξόδου διαφορετικής προτεραιότητας η κάθε μία. Αυτή η μετακίνηση των υπολογιστικά δύσκολων διεργασιών στην άκρη του δικτύου, δίνει εντυπωσιακή επεκτασιμότητα στα δίκτυα διαφοροποιημένων υπηρεσιών. Ο αναγνώστης πρέπει να θυμάται ότι είναι αυτή ακριβώς η δυνατότητα που ανέδειξε το ΙΡ σε κυρίαρχο πρωτόκολλο στο διαδίκτυο. Η ύπαρξη της εδώ λοιπόν, είναι πολύ σημαντική. Συνοψίζοντας, στις αρχιτεκτονικές διαφοροποιημένων υπηρεσιών, μόνο οι συνοριακοί δρομολογητές ελέγχουν και μαρκάρουν τα πακέτα. Οι υπόλοιποι τα κατηγοριοποιούν με βάση την τιμή του πεδίου υπηρεσίας σε διαφορετικές ουρές εξόδου, και δρομολογούν πρώτα τα πακέτα των ουρών υψηλής προτεραιότητας. Τα πακέτα που δεν υπακούουν στα συμβόλαια κίνησης τους, μαρκάρονται από τους συνοριακούς δρομολογητές ως best- effort Ενοποιημένες υπηρεσίες Όπως και οι διαφοροποιημένες υπηρεσίες, οι ενοποιημένες υπηρεσίες (integrated services) προσπαθούν να δώσουν ποιότητα υπηρεσίας στο συνηθισμένο best- effort διαδίκτυο. Για να το πετύχουν αυτό, ορίζουν πολλαπλές κατηγορίες κίνησης (traffic classes) οι οποίες έχουν διαφορετικές απαιτήσεις από το δίκτυο σε ότι αφορά την ποιότητα υπηρεσίας [6]. Έτσι, πέραν της υπάρχουσας best effort κλάσης ορίζονται δυο νέες κατηγορίες κίνησης: η ελεγχόμενου φορτίου κλάση (Control Load Service) και η εγγυημένης υπηρεσίας (Guaranteed Service). Η κλάση ελεγχόμενου φορτίου παρέχει σχεδόν την ίδια ποιότητα υπηρεσίας τόσο κάτω από συνθήκες υπερφόρτωσης δικτύου όσο και κάτω από συνθήκες ελαφριάς κίνησης στο δίκτυο. Η βασική διαφορά σε σχέση με την υπάρχουσα κλάσης του Διαδικτύου (best- effort) είναι ότι η αύξηση της τηλεπικοινωνιακής κίνησης μέσα στο δίκτυο δεν επιδεινώνει την ποιότητα υπηρεσίας των ροών που υπόκεινται στη κλάση ελεγχόμενου φορτίου. Αντίθετα, μια best effort ροή θα υπόκειντο σε συνεχή και σταδιακή χειροτέρευση της προσφερόμενης ποιότητας υπηρεσίας με την αύξηση του φόρτου του δικτύου. Η κατηγορία ελεγχόμενου φορτίου είναι κατάλληλη για υπηρεσίες πολυμέσων οι οποίες μπορούν να ανεχθούν μικρές απώλειες πακέτων και καθυστερήσεις αρκεί αυτό να γίνεται μέσα σε λογικά πλαίσια. Για παράδειγμα, η υπηρεσία ψηφιακής τηλεόρασης κατ επιλογή χρήστη (Video On Demand) θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη κλάση αρκεί το τερματικό του δέκτη να έχει το κατάλληλο μέγεθος απομονωτή (buffer) ώστε να μπορεί να κρατήσει ψηφιακά δεδομένα, το χρονικό μήκος των οποίων πρέπει να είναι μεγαλύτερο από τη μέγιστη καθυστέρηση που μπορεί να εισάγει το δίκτυο. Αντίθετα, για την υπηρεσία μετάδοσης φωνής μεταξύ δυο συνομιλητών, όπου η μέγιστη διαφορά φάσης δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη των 125ms, η κατηγορία ελεγχόμενου φορτίου είναι ακατάλληλη. Τα πακέτα μιας ροής που υπόκεινται στη κλάση εγγυημένης φθάνουν στον προορισμό τους μέσα σε ένα προκαθορισμένο χρονικό διάστημα ενώ παράλληλα δεν πρόκειται να απορριφθούν λόγω υπερχείλισης των απομονωτών των δρομολογητών του δικτύου. Τα παραπάνω βέβαια ισχύουν εφόσον η πηγή της συγκεκριμένης ροής 10

14 στέλνει πακέτα στο δίκτυο σύμφωνα με τις παραμέτρους κίνησης που έχουν συμφωνηθεί νωρίτερα. Ωστόσο, η κλάση εγγυημένης υπηρεσίας δεν ελέγχει την ελάχιστη ή την μέση καθυστέρηση μιας ροής, ούτε ελαχιστοποιεί τη διακύμανση της μέσης χρονικής απόστασης μεταξύ διαδοχικών πακέτων της συγκεκριμένης ροής (jitter).η κλάση εγγυημένης υπηρεσίας προορίζεται για υπηρεσίες πολυμέσων με αυστηρότατες απαιτήσεις σε χρόνο παράδοσης των ψηφιακών δεδομένων. Τέτοιες εφαρμογές είναι ορισμένες εφαρμογές μεταφοράς ήχου ή κινούμενης εικόνας όπου το μέγεθος των απομονωτών στους από κωδικοποιητές είναι σταθερό και μικρό και έτσι κάθε καθυστερημένο πακέτο απορρίπτεται. Μια περιγραφή των χαρακτηριστικών της κίνησης που θα γεννάει μια εφαρμογή πολυμέσων που θέλει να χρησιμοποιήσει η υπηρεσία ελεγχόμενου φορτίου ή εγγυημένης υπηρεσίας πρέπει πάντοτε να στέλνεται στο δίκτυο. Αν μια αίτηση για μια νέα ροή γίνει αποδεκτή από το δίκτυο, τότε οι δρομολογητές του δικτύου δεσμεύοντας τους κατάλληλους πόρους, διασφαλίζουν ότι τα πακέτα της συγκεκριμένης ροής θα βλέπουν την ίδια ποιότητα υπηρεσίας ανεξάρτητα από το φόρτο του δικτύου. Σε συνθήκες χαμηλού φόρτου τα πακέτα της ροής αυτής βλέπουν ουσιαστικά την ίδια ποιότητα υπηρεσίας με ροές που ανήκουν στη κλάση best effort. Ωστόσο, η διαδικασία της σηματοδοσίας που προηγείται κάθε εγκατάστασης σύνδεσης δημιουργεί έντονα προβλήματα επεκτασιμότητας στις ενοποιημένες υπηρεσίες. Πριν εγκατασταθεί μια νοητή σύνδεση, προηγείται σηματοδοσία μέσω ενός συνόλου πρωτοκόλλων. Τα πρωτόκολλα όμως αυτής της σηματοδοσίας τρέχουν σε όλους τους ενδιάμεσους δρομολογητές, και όχι μόνο στους συνοριακούς, όπως στις αρχιτεκτονικές διαφοροποιημένων υπηρεσιών. Τα πρωτόκολλα αυτά ( με πιο διάσημο το RSVP- Resource Reservation Protocol) δεσμεύουν πόρους στους ενδιάμεσους δρομολογητές υλοποιώντας ουσιαστικά μια σύνδεση εγγυημένου εύρους ζώνης. Το πρόβλημα έχει να κάνει με το πώς συμπεριφέρεται ένα τέτοιο δίκτυο καθώς το πλήθος των δρομολογητών και των τερματικών αυξάνεται. Οι αρχιτεκτονικές ενοποιημένων υπηρεσιών αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα με τις αρχιτεκτονικές ΑΤΜ: όλοι οι δρομολογητές πρέπει να κρατούν πληροφορία για κάθε ξεχωριστή ροή πακέτων ΙΡ που απαιτεί ποιότητα υπηρεσίας και περνά από μέσα τους. Αυτό είναι απαραίτητο για να μπορούν να κόβουν τα πακέτα που δεν υπακούουν τα συμβόλαια της ροής στην οποία ανήκουν. Αν δεν το έκαναν αυτό, τα πακέτα αυτά θα απορροφούσαν εύρος ζώνης από τα νόμιμα πακέτα των άλλων ροών. Το να κρατάς όμως πληροφορία για κάθε ροή και να εκτελείς αλγόριθμους αστυνόμευσης ροών σε κάθε δρομολογητή είναι διαδικασία με εκθετικούς ρυθμούς αύξησης στην απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ. Με άλλα λόγια, για δεδομένη υπολογιστική ισχύ δρομολογητών, το πλήθος των πελατών είναι πεπερασμένο και πολύ μικρότερο από αυτό που επιτυγχάνεται με τεχνολογίες όπως αυτές των διαφοροποιημένων υπηρεσιών. Η κατάσταση μάλιστα στις ενοποιημένες υπηρεσίες είναι χειρότερη από αυτήν του ΑΤΜ. Στο ΑΤΜ το μέγεθος των πακέτων είναι σταθερό (53 οκτάδες). Αυτό επιτρέπει ειδικό σχεδιασμό στο hardware των μεταγωγέων, που εκμεταλλεύεται αυτό το γεγονός για να μπορεί να δρομολογεί cells πιο γρήγορα. Στις ενοποιημένες υπηρεσίες όμως, το πακέτο είναι ένα τυπικό πακέτο ΙΡ. Το μέγεθος του επομένως, μπορεί να είναι όσο μεγάλο θέλει η στοίβα πρωτοκόλλων που το έστειλε, μέχρι και 64Κ. Πρόκειται δηλαδή για μεταβλητό μέγεθος. Μοιραία λοιπόν, οι ενοποιημένες υπηρεσίες στην αρχική τους μορφή φαίνεται να εγκαταλείπουν το προσκήνιο της ερευνητικής δραστηριότητας σε ότι αφορά θέματα ποιότητα υπηρεσίας. Μόνο κάποια από τα πρωτόκολλα που αναπτύχθηκαν 11

15 για αυτές συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται με κάποιες αλλαγές. Στο δεύτερο μέρος της πτυχιακής για παράδειγμα, όπου αναπτύσσεται ένα ενιαίο σύστημα διαφοροποιημένων και ενοποιημένων υπηρεσιών, το πρωτόκολλο δέσμευσης πόρων RSVP [7] χρησιμοποιείται ως βασικό πρωτόκολλο σηματοδοσίας IP over ATM Classical IP over ATM Η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας προτύπου για την διοχέτευσης κίνησης ΙΡ σε δίκτυα ΑΤΜ έγινε από την Internet Engineering Task Force (IETF). Τον Ιανουάριο του 1994 κατέληξαν στο RFC 1577, που περιγράφει το Classical IP over ATM [8]. Το πρότυπο αυτό έχει πλέον υλοποιηθεί σε πολλά προϊόντα σχετικά με ΑΤΜ, όπως τερματικούς σταθμούς και μεταγωγείς (switches). Η ευρεία αποδοχή του εξάλλου εξασφαλίζει την επιτυχή επικοινωνία προϊόντων διαφορετικών κατασκευαστών. Το πρωτόκολλο αυτό δίνει την δυνατότητα υποστήριξης ΙΡ πρωτοκόλλων όπως το UDP και το TCP καθώς και των εφαρμογών που τα χρησιμοποιούν πάνω από τα δίκτυα ΑΤΜ. Με αυτόν τον τρόπο, οι τελικοί χρήστες του δικτύου μπορούν και χρησιμοποιούν τις ευρέως γνωστές εφαρμογές διαδικτύου, όπως WWW Browsers, FTP clients, κλπ απολαμβάνοντας την ποιότητα υπηρεσίας που εγγυάται το δίκτυο ΑΤΜ. Το Classical IP over ATM είναι εύκολο στην κατανόηση και τη χρήση από διαχειριστές δικτύων που γνωρίζουν το ΙΡ. Το πρωτόκολλο μπορεί και τρέχει πάνω από προ- εγκατεστημένες συνδέσεις ΑΤΜ (Permanent Virtual Connections, PVCs) καθώς και δυναμικές συνδέσεις (Switched Virtual Connections, SVCs). Υποστηρίζει επίσής λογικά υποδίκτυα ΙΡ (Logical IP Subnets, LISs) και επιτρέπει στους διαχειριστές των δικτύων την ανάθεση εύρους ζώνης από το ΑΤΜ δίκτυο για το καθένα από αυτά. Για να είναι δυνατή η εκτέλεση του ΙΡ, ενός πρωτοκόλλου χωρίς σύνδεση, πάνω από το βασισμένο σε συνδέσεις ΑΤΜ, χρειάζεται ένας μηχανισμός που θα αντιστοιχεί διευθύνσεις ΙΡ σε διευθύνσεις ΑΤΜ. Χρειάζεται επίσης κάποιος αλγόριθμος που θα αποφασίζει το πότε πρέπει να εγκατασταθεί μια καινούργια σύνδεση (SVC) ανάμεσα στους σταθμούς εργασίας. Το πρότυπο ορίζει και τους δυο μηχανισμούς, καθώς επίσης και τον τρόπο ενθυλάκωσης των πακέτων ΙΡ μέσα σε AAL5 πακέτα ΑΤΜ. Ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό όλων αυτών των μηχανισμών, είναι ότι ορίζονται μόνο για το λογικό υποδίκτυο ΙΡ (LIS). Η επικοινωνία σταθμών που ανήκουν σε διαφορετικά λογικά υποδίκτυα, πρέπει να περνάει αναγκαστικά μέσα από δρομολογητές ΙΡ. Ενώ αυτό φαίνεται φυσιολογικό για τα συνηθισμένα δίκτυα ΙΡ, για δίκτυα Classical IP over ATM υπάρχει η δυνατότητα εγκατάστασης μιας σύνδεσης ΑΤΜ μεταξύ των τερματικών, αφού αυτά συνδέονται έτσι και αλλιώς στο ΑΤΜ δίκτυο. Το πρότυπο όμως δεν υποστηρίζει τέτοιου είδους συνδέσεις ανάμεσα σε τερματικά διαφορετικών υποδικτύων. Η υλοποίηση του Classical IP over ATM είναι σχετικά εύκολη διεργασία. Ειδικά για την περίπτωση των προεγκατεστημένων συνδέσεων, ο κάθε σταθμός εργασίας έχει έναν πίνακα που αντιστοιχεί διευθύνσεις ΙΡ σε κανάλια ΑΤΜ (PVCs). Ο πίνακας αυτός ρυθμίζεται για το κάθε τερματικό από τον διαχειριστή του δικτύου. Με αυτό τον τρόπο, η στοίβα πρωτοκόλλων του τερματικού πρέπει απλώς να υποστηρίζει την διεργασία ενθυλάκωσης των πακέτων ΙΡ και αποστολής τους στην 12

16 ατάλληλη σύνδεση, με τη χρήση του προηγούμενου πίνακα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό όμως ότι οι ρυθμίσεις αυτών των πινάκων θα γίνουν γρήγορα τόσο πολλές που ο διαχειριστής του δικτύου θα έχει πραγματικά πρόβλημα με την συντήρηση του δικτύου. Η χρήση δυναμικών συνδέσεων (SVCs), λύνει αυτό το πρόβλημα, εναποθέτοντας την δημιουργία των κατάλληλων συνδέσεων στη στοίβα πρωτοκόλλων. Για να το κάνει αυτό, το Classical IP over ATM υποστηρίζει την έννοια του εξυπηρετητή αντιστοίχισης διευθύνσεων ΑΤΜ (ATMARR server, ATM Andress Resolution Protocol server). Κάθε λογικό υποδίκτυο ΙΡ έχει και έναν τέτοιο εξυπηρετητή. Οι τερματικοί σταθμοί χρησιμοποιούν τον ATMARP server για να μαθαίνουν δυναμικά όποτε χρειάζονται την ΑΤΜ διεύθυνση του κόμβου σηματοδοσίας για να εγκαταστήσουν μια δυναμική σύνδεση ΑΤΜ με τον σταθμό που θέλουν. Ο μηχανισμός αυτός θυμίζει λίγο την διαδικασία ARP που εκτελείται στα συνηθισμένα, βασισμένα σε Ethernet δίκτυα, για αυτό και ονομάζεται ATMARP.Ο ίδιος ο εξυπηρετητής μπορεί να είναι ξεχωριστό μηχάνημα του δικτύου, ή απλώς μια ακόμη διεργασία των μεταγωγέων ΑΤΜ που συνθέτουν το δίκτυο. Για να μπορεί ο εξυπηρετητής να απαντά στις ερωτήσεις που δέχεται, πρέπει προφανώς να έχει πλήρη γνώση της δομής του λογικού υποδικτύου. Η ενημέρωση του γίνεται αυτόματα, γιατί κάθε σταθμός που ανήκει στο LIS, όταν ξεκινά επικοινωνεί με τον ATMARP server και καταχωρεί τα στοιχεία που τον αφορούν. Ο τρόπος με τον οποίο ο κάθε σταθμός γνωρίζει τη διεύθυνση του ATMARP server, δεν έχει καθοριστεί από το πρωτόκολλο, αλλά συνήθως είναι θέμα ρύθμισης του κάθε τερματικού ( όπως ακριβώς γίνεται στα κλασσικά ΙΡ δίκτυα για τον ορισμό του δρομολογητή τον οποίο χρησιμοποιεί το κάθε τερματικό). Πιο συγκεκριμένα, αμέσως μετά την επικοινωνία με τον εξυπηρετητή, ο σταθμός δέχεται μια αίτηση που λέγεται αντίστροφο (reverse) ATMARP, με την οποία ο ATMARP server ζητά την ΙΡ διεύθυνση του συγκεκριμένου κόμβου. Η απάντηση καταχωρείται σε εσωτερικούς πίνακες του εξυπηρετητή, βάσει των οποίων στέλνονται οι απαντήσεις στα μελλοντικά ερωτήματα των άλλων σταθμών. Οι καταχωρήσεις αυτές σβήνονται αυτόματα μετά από ένα διάστημα, έτσι ώστε να είναι δυνατές οι αυτόματες αλλαγές στην τοπολογία του δικτύου όποτε αυτό χρειάζεται. Είναι ευθύνη του κάθε τερματικού να κρατά ανοικτό το κανάλι επικοινωνίας με τον εξυπηρετητή, ή να το ξανανοίγει κατά διαστήματα, ώστε να ανανεώνει τις εγγραφές που το αφορούν. Έχοντας μια γενική εποπτεία του πρωτοκόλλου αυτού, είναι προφανές ότι οι βασικές λειτουργίες δρομολόγησης των πακέτων, παραμένουν οι ίδιες. Το ΙΡ απλώς βλέπει το στρώμα ΑΤΜ σαν ένα ακόμα μέσο μετάδοσης. Κίνηση που παράγεται από το Classical IP over ATM μπορεί να βγει άμεσα από το LIS και να μπει στο κανονικό διαδίκτυο, αφού όλες οι απαραίτητες δομές (επικεφαλίδες) για την δρομολόγηση του πακέτου είναι στην κανονική τους θέση. Προφανώς, για να αλλάξει το φυσικό μέσο μετάδοσης, κάποιος από τους δρομολογητές θα έχει πόρτες (interfaces) σε δυο διαφορετικά φυσικά μέσα, π.χ. ΑΤΜ και Ethernet. Από την στιγμή πάντως που το πακέτο ΙΡ εξαχθεί από την AAL5 ενθυλάκωσή του, μπορεί αμέσως να διοχετευθεί στο συνηθισμένο Internet. Έτσι, παρακολουθώντας μια ΙΡ σύνδεση που περνά ή καταλήγει μέσα σε ένα LIS, θα δούμε τα πακέτα ΙΡ να φτάνουν στον συνοριακό δρομολογητή, από την πόρτα Ethernet π.χ. και στη συνέχεια να ενθυλακώνονται μέσα σε πακέτα AAL5 και να προωθούνται μέσω των ΑΤΜ switches. Τελικά, βήμα- βήμα θα φτάσουν στο σταθμό προς τον οποίο προοριζόταν, ή σε κάποιον άλλο συνοριακό δρομολογητή από τον οποίο θα ξαναβγούν στο κανονικό διαδίκτυο. Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε ότι στο επίπεδο ΙΡ, ολόκληρο το LIS είναι ένα βήμα, ανεξάρτητα από το πόσοι μεταγωγείς ΑΤΜ υλοποιούν αυτό το τελικό βήμα. 13

17 Το Classical IP over ATM παρέχει νέες δυνατότητες στους διαχειριστές των δικτύων, συγκρινόμενο με το βασισμένο σε Ethernet IP. Μια σημαντική διαφορά είναι η δυνατότητα παροχής επιλεκτικής ποιότητας υπηρεσίας σε κάποιες συνδέσεις, κάτι εντελώς αδύνατο για το Ethernet. Ο διαχειριστής του δικτύου είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει τις δυνατότητες του φυσικού υποστρώματος ΑΤΜ, ώστε συνδέσεις που απαιτούν υψηλούς ρυθμούς μεταγωγής να είναι δυνατές. Με τον όρο συνδέσεις δεν εννοούμε εδώ τις ροές ΙΡ, αλλά τις ΑΤΜ συνδέσεις μεταξύ των κόμβων ενός LIS. Επιπρόσθετα, η τοπολογία ενός δικτύου ΙΡ βασισμένου σε Ethernet έχει άμεση σχέση με την φυσική τοποθέτηση των μηχανημάτων, κάτι που δεν ισχύει για τα LIS. Το ίδιο το Ethernet ως μέσο που παρέχει δυνατότητες broadcasting, απαιτεί φυσικές συνδέσεις μέσω hubs- ή coaxial συνδέσεων των σταθμών που ανήκουν στο ίδιο broadcast domain. Αντίθετα,οι σταθμοί που ανήκουν όχι από φυσικής αλλά από λογικής απόψεως στο ίδιο σύνολο, μπορούν να ανήκουν στο ίδιο LIS σε ένα δίκτυο Classical IP over ATM. Ας δούμε ένα παράδειγμα λειτουργίας του πρωτοκόλλου. Σχήμα 5: Παράδειγμα λειτουργίας Classical IP over ATM Στο λογικό υποδίκτυο (LIS) του σχήματος, μια εφαρμογή του τερματικού 1 στέλνει ένα πακέτο ΙΡ προς το τερματικό 2. Υποθέτουμε ότι η στοίβα πρωτοκόλλου του τερματικού 1 δεν έχει ξαναδεί τη συγκεκριμένη διεύθυνση προορισμού, αυτήν δηλαδή του τερματικού 2. Ρωτά λοιπόν (1) τον εξυπηρετητή ATMARP για την διεύθυνση ΑΤΜ που αντιστοιχεί σε αυτή. Παίρνοντας την απάντηση (2), το τερματικό 1 χρησιμοποιεί την στοίβα σηματοδοσίας για να ανοίξει ένα κανάλι ΑΤΜ (3) με το τερματικό 2. Αφού το κανάλι ανοίξει, το πακέτο στέλνεται στο τερματικό 2. Μόλις το τερματικό 2 στείλει με τη σειρά του πακέτο ΙΡ προς το τερματικό 1, επειδή πρώτη φορά βλέπει την συγκεκριμένη διεύθυνση χρησιμοποιεί τον ATMARP server για να μάθει την διεύθυνση ΑΤΜ αυτού που έστειλε το πακέτο (4). Μετά την λήψη της απάντησης, τα δυο τερματικά επικοινωνούν πλέον ελεύθερα χωρίς την παρέμβαση του εξυπηρετητή ATMARP. 14

18 Οι δυναμικές συνδέσεις που εγκαθίστανται κατά την διάρκεια σεναρίων σαν και αυτό που περιγράψαμε πρέπει κάποτε να κοπούν, για λόγους οικονομίας πόρων στο δίκτυο και στα τερματικά. Επειδή το ΙΡ είναι πρωτόκολλο χωρίς σύνδεση, δεν υπάρχει τρόπος αυτόματης διακοπής της σύνδεσης όταν π.χ. κλείσουν οι εφαρμογές που την χρησιμοποιούσαν. Έτσι, υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά από το οποίο οι συνδέσεις πέφτουν αν δεν έχει περάσει πακέτο που να τις χρησιμοποιεί. Το διάστημα αυτό είναι της τάξης των 15 λεπτών. Πρέπει να τονίσουμε εδώ το σημαντικό μειονέκτημα του Classical IP over ATM που αναφέρθηκε και πιο πάνω: όλες οι διεργασίες που περιγράψαμε, λειτουργούν μέσα στα όρια ενός LIS. Οποτεδήποτε πρέπει να περάσει κίνηση ΙΡ από ένα λογικό υποδίκτυο σε ένα άλλο, η κίνηση αυτή πρέπει να περάσει μέσα από ένα δρομολογητή που να τα συνδέει. Από πλευράς ασφάλειας και διαχείρισης του δικτύου αυτό είναι πλεονέκτημα, αφού Πύρινα Τείχη (firewalls) καθώς και λογισμικό διαχείρισης μπορούν να εγκατασταθούν στους δρομολογητές, ξέροντας ότι όλη η κίνηση που μπαίνει / φεύγει από το υποδίκτυο περνάει από αυτό το σημείο.με δεδομένο όμως ότι το κύριο πρόβλημα σήμερα είναι η αξιοποίηση του διαθέσιμου εύρους ζώνης, αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον πρωτόκολλα που θα επέτρεπαν την χρήση του υποστρώματος ΑΤΜ για την απ ευθείας σύνδεση δυο σταθμών που ανήκουν σε διαφορετικά LISs αλλά που μπορούν να ενωθούν με μια σύνδεση ΑΤΜ. Αυτό θα είχε θετικά αποτελέσματα στην επίδοση του δικτύου, αφού λιγότερες συνδέσεις σημαίνει λιγότερα βήματα (hops) για τα πακέτα και κατ επέκταση μεγαλύτερες ταχύτητες. Επιπρόσθετα, θα γινόταν οικονομία στους πόρους του δικτύου αφού οι συνδέσεις μεταξύ των δρομολογητών θα μπορούσαν να αντικατασταθούν με μια απ ευθείας ΑΤΜ μεταξύ των δυο κόμβων (Σχήμα 6). Προς το παρόν, η καλύτερη δυνατή λύση για τους διαχειριστές τέτοιων δικτύων είναι η τοποθέτηση των εξυπηρετητών για τις διάφορες υπηρεσίες ( π.χ. ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, αποθήκευση αρχείων, κλπ) σε θέσεις κοινά προσπελάσιμες από όλα τα LIS. Υπενθυμίζουμε εδώ ότι περιορισμοί φυσικής τοποθέτησης δεν υφίστανται, οπότε είναι θέμα ρυθμίσεων το να γίνουν αυτοί οι εξυπηρετητές μέλη όλων των λογικών υποδικτύων. Με αυτό τον τρόπο η κίνηση των ΙΡ πακέτων δεν περνάει από τους δρομολογητές, και η συνολική επίδοση του δικτύου αυξάνεται. Σχήμα 6: Δυνατότητες που παραβλέπει το Classical IP over ATM 15

19 LAN Emulation (LANE) Τον Ιανουάριο του 1995, περίπου ένα χρόνο μετά το RFC 1577 της IETF που περιέγραφε το Classical IP over ATM, η ATM Forum δημοσίευσε την έκδοση 1.0 της προδιαγραφής LAN Emulation (LANE [9]). Όπως και το Classical IP over ATM, το LANE έχει σκοπό την μεταφορά δικτυακής πληροφορίας υπαρχόντων πρωτοκόλλων πάνω από δίκτυα ΑΤΜ. Ενώ όμως το RFC 1577 στόχευε αποκλειστικά στο πρωτόκολλο ΙΡ, το LANE υποστηρίζει κίνηση επιπέδου MAC (Medium Access Control Layer). Έτσι μπορεί και μεταφέρει δεδομένα δικτύων Ethernet ή Token Ring, που με τη σειρά τους περιέχουν κίνηση οποιουδήποτε σχετικού πρωτοκόλλου (IP, IPX, κλπ). Όπως και το 1577, το LANE προστατεύει σημαντικά την επένδυση σε υπάρχον λογισμικό δικτύων, αφού οι εφαρμογές που έχουν αναπτυχθεί δεν χρειάζονται καμιά αλλαγή τα πρωτόκολλα που χρησιμοποιούν συνεχίζουν να τρέχουν στα τερματικά [10]. Παρόλο που ο σκοπός και των δυο προτύπων είναι παρεμφερής, το διαφορετικό επίπεδο (layer) στο οποίο στοχεύουν, προκαλεί σημαντικές διαφοροποιήσεις. Το LANE, για να υποστηρίξει τις αιτήσεις του υποεπιπέδου προσπέλασης μέσου ( MAC Layer), αναγκάζεται να προδιαγραφεί τρεις εξυπηρετητές (servers) [11]. Το RCF 1577 όπως είδαμε νωρίτερα χρειάζεται μόνο έναν, τον ATMARP server. Επιπρόσθετα, το LANE μπορεί να χειρίζεται πακέτα υποεπιπέδου MAC μόνο, που σημαίνει ότι τα πακέτα ΙΡ που είναι μεγαλύτερα από το μέγιστο μήκος ενός πακέτου MAC πρέπει να σπάσουν σε μικρότερα πακέτα. Έτσι σπαταλείται υπολογιστική δύναμη στα τερματικά για τις διεργασίες κατάτμησης και συναρμολόγησης, αλλά και πόροι του δικτύου, αφού όσο περισσότερα πακέτα χρησιμοποιούνται για την μεταφορά της πληροφορίας, τόσο περισσότερο εύρος ζώνης δαπανάται για τις επικεφαλίδες των πακέτων. Ωστόσο, το LANE είναι σε θέση να παρέχει υπηρεσίες που δεν μπορεί να δώσει το Classical IP over ATM, όπως για παράδειγμα η υποστήριξη broadcast πακέτων. Ο πρώτος και απόλυτα απαραίτητος εξυπηρετητής για τα ιδεατά LANs που κατασκευάζει το LAN Emulation είναι ο LAN emulation server (Les). O εξυπηρετητής αυτός είναι είτε ένας ξεχωριστός host είτε κομμάτι ενός μεταγωγέα ΑΤΜ, που αναλαμβάνει να μεταφράζει διευθύνσεις υποεπιπέδου προσπέλασης μέσου (MAC L ayer) σε διευθύνσεις ΑΤΜ. Όλα τα τερματικά ΑΤΜ του ιδεατού LAN πρέπει να συνδεθούν με τον εν λόγω εξυπηρετητή όταν εκκινούν, και να καταχωρήσουν την ψευδό- MAC μαζί με την ΑΤΜ διεύθυνση τους. Ο δεύτερος εξυπηρετητής είναι ο Broadcast/Unknown server (BUS). Εφόσον το πρότυπο εξομοιώνει στην ουσία ένα LAN, εμφανίζεται η ανάγκη αποστολής broadcast πακέτων- μια υπηρεσία που χαρακτηρίζει έντονα τα δίκτυα Ethernet. O BUS αναλαμβάνει αυτήν ακριβώς την διεργασία: την αποστολή των broadcast πακέτων σε όλα τα μέλη του ιδεατού LAN. Την ίδια διαδικασία εκτελεί και για πακέτα των οποίων είναι άγνωστος ο παραλήπτης (η ATM διεύθυνση τους δηλαδή). Όπως και ο προηγούμενος εξυπηρετητής έτσι και ο BUS μπορεί να είναι είτε ένας ξεχωριστός host είτε κομμάτι ενός ATM μεταγωγέα. Ο τελευταίος server είναι ο LAN Emulation Configuration Server (LECS).Αυτός ο εξυπηρετητής είναι προαιρετικός, και στην ουσία δίνει τις ΑΤΜ διευθύνσεις των δυο άλλων σε όλα τα τερματικά που ενδιαφέρονται. Για παράδειγμα, όπως στα συνηθισμένα τερματικά ΙΡ πρέπει να ρυθμιστεί η διεύθυνση του Gateway, έτσι και στα τερματικά LANE πρέπει να οριστεί η διεύθυνση του LECS, ώστε το τερματικό να μπορεί στη συνέχεια να πάρει τη διεύθυνση των LES και BUS. Ένας δεύτερος τρόπος ανεύρεσης του LECS είναι μέσω του Interim Local Management 16

20 Interface (ILMI [2]). Σε αυτή την περίπτωση, το τερματικό στέλνει ένα ειδικό μήνυμα ILMI στο μεταγωγέα ΑΤΜ με το οποίο ρωτάει τη διεύθυνση του LECS. Ας δούμε ένα παράδειγμα λειτουργίας του LANE. Σχήμα 7: Παράδειγμα λειτουργίας LAN Emulation Στο ιδεατό LAN του σχήματος, μια εφαρμογή που τρέχει στο τερματικό 1, στέλνει ένα ΙΡ πακέτο προς το τερματικό 2. Όταν το πακέτο φτάσει στο υποεπίπεδο MAC της στοίβας πρωτοκόλλων του τερματικού 1, διαπιστώνεται ότι δεν είναι γνωστή η διεύθυνση MAC της ζητούμενης ΙΡ διεύθυνσης. Στέλνεται λοιπόν ένα broadcast πακέτο ARP. Και τα δυο τερματικά γνωρίζουν τις ΑΤΜ διευθύνσεις των LES και BUS, γιατί κατά τη διάρκεια της εκκίνησης τους συνδέθηκαν με τον LECS και τις ζήτησαν ( Βήμα 1 του σχήματος). Το broadcast πακέτο οδηγείται επομένως στον BUS (Βήμα 2). Ο BUS προωθεί τα broadcast μηνύματα σε όλα τα μέλη του virtual LAN, επομένως και στο Τερματικό 2 (Βήμα 3). Το Τερματικό 2 απαντά στην αίτηση ARP παρέχοντας την δική του ψευδοδιεύθυνση MAC (Βήμα 4). Στο σημείο αυτό, το Τερματικό 1 έχει την διεύθυνση του Τερματικού 2. Όχι όμως την ΑΤΜ διεύθυνση του, αλλά την ιδεατή διεύθυνση MAC. Επικοινωνεί λοιπόν με τον LAN Emulation Server (LES) ζητώντας την ΑΤΜ διεύθυνση που αντιστοιχεί σε αυτή τη MAC (Βήμα 5) Ο LES γνωρίζει αυτές τις αντιστοιχίες, γιατί όλα τα μέλη του ιδεατού LAN όταν εκκινούν επικοινωνούν μαζί του και καταχωρούν τις ΑΤΜ και ψευδό- MAC διευθύνσεις τους. Μετά την απάντησή του LES, το Τερματικό 1 έχει 17

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

α. Συνόδου β. Μεταφοράς γ. Δικτύου δ. Διασύνδεσης δεδομένων ε. Φυσικού Επιπέδου (Μονάδες 5)

α. Συνόδου β. Μεταφοράς γ. Δικτύου δ. Διασύνδεσης δεδομένων ε. Φυσικού Επιπέδου (Μονάδες 5) ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/11/2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Ι. ΜΙΧΑΛΕΑΚΟΣ, Α. ΙΛΕΡΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet)

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Περίληψη Πως τα διάφορα δίκτυα διαφέρουν μεταξύ τους Πως συνδέονται ανομοιογενή δίκτυα μεταξύ τους Εικονικά κυκλώματα συνδεδεμένα σε σειρά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α.1. 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Α Β ΟΜΑ Α) ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 8 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.5 Πρωτόκολλο IP 38. Τι είναι το πρωτόκολλο ιαδικτύου (Internet Protocol, IP); Είναι το βασικό πρωτόκολλο του επιπέδου δικτύου της τεχνολογίας TCP/IP. Βασίζεται στα αυτοδύναµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΚΥΡΙΑΚΗ 04/05/2014- ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7 Οι σημειώσεις που ακολουθούν περιγράφουν τις ασκήσεις που θα συναντήσετε στο κεφάλαιο 7. Η πιο συνηθισμένη και βασική άσκηση αναφέρεται στο IP Fragmentation,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #5: Πρωτόκολλο ΑΤΜ

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #5: Πρωτόκολλο ΑΤΜ ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #5: Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras Σκοποί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΘΕΜΑ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Να χαρακτηρίσετε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις με Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ). 1. Στο μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

7.5 Διευθυνσιοδότηση 7.6.1. Διεύθυνση Ελέγχου Προσπέλασης στο Μέσο

7.5 Διευθυνσιοδότηση 7.6.1. Διεύθυνση Ελέγχου Προσπέλασης στο Μέσο Κεφάλαιο 7 7.5 Διευθυνσιοδότηση 7.6.1. Διεύθυνση Ελέγχου Προσπέλασης στο Μέσο Σελ. 247-249 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Διευθυνσιοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Διαχείρισης Συστημάτων ΙΙ

Προγραμματισμός Διαχείρισης Συστημάτων ΙΙ Προγραμματισμός Διαχείρισης Συστημάτων ΙΙ Μάθημα 8ο Δικτύωση TCP/IP Μιχαηλίδης Παναγιώτης Περιεχόμενα Δικτύωση TCP/IP Τι είναι το TCP/IP; Επίπεδα, διευθύνσεις, ΝΑΤ Πρωτόκολλα: ARP, DHCP TCP/IP H πιο κοινή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΚΕΤΩΝ. Η δρομολόγηση των πακέτων μπορεί να γίνει είτε κάνοντας χρήση ασυνδεσμικής υπηρεσίας είτε συνδεσμοστρεφούς υπηρεσίας.

ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΚΕΤΩΝ. Η δρομολόγηση των πακέτων μπορεί να γίνει είτε κάνοντας χρήση ασυνδεσμικής υπηρεσίας είτε συνδεσμοστρεφούς υπηρεσίας. ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΚΤΥΟΥ Το επίπεδο δικτύου ασχολείται με τη μεταφορά πακέτων από την προέλευσή τους μέχρι τον προορισμό τους. Επιλέγει τις κατάλληλες διαδρομές από τους διάφορους δρομολογητές ώστε ένα πακέτο να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Ενότητα 3 Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του στρώµατος Ζεύξης (Data Link Layer) στα δίκτυα ΗΥ Γενικές Αρχές Λειτουργίας ηµιουργία Πλαισίων Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο)

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπιµότητα των firewalls

Σκοπιµότητα των firewalls Σκοπιµότητα των firewalls Παρέχουν προστασία των εσωτερικών δικτύων από απειλές όπως: Μη εξουσιοδοτηµένη προσπέλαση των δικτυακών πόρων: όταν επίδοξοι εισβολείς προσπαθούν να εισχωρήσουν στο δίκτυο και

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3. Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 Εισαγωγή στην τεχνολογία TCP/IP Τεχνολογία TCP/IP TCP/IP Πρωτόκολλα TCP/IP ή τεχνολογία TCP/IP ή τεχνολογία ιαδικτύου (Internet)( ιαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δικτυακά πρωτόκολλα και εφαρμογές, Δρομολόγηση Γκάμας Βασίλειος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή Προκειμένου να χρησιμοποιήσουμε μια υπηρεσία του Internet

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων

ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων 2.1 Ethernet 2.2 Internet 2.3 Asynchronous Transfer Mode 2.4 Η αρχιτεκτονική του Δικτύου Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 2A (Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ., Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής ίκτυα Η/Υ Συστήµατα Επικοινωνίας (Ε) (PC) (N) Επικοινωνίες: Εφαρµογές Υπολογιστές ίκτυα Μοντέλο TCP/IP πολλές πολλοί N A N B Ενότητα E PC A PC B PC D PC E E A E B

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα επικοινωνίας Ορισμός Σύνολα προσυμφωνημένων κανόνων που απαιτούνται για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται η ανταλλαγή δεδομένων, και επομένως

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Κεφάλαιο 7 7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Σελ. 226-230 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Γνωστό μοντέλο OSI διασύνδεσης ανοικτών συστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Πολλοί μεγάλοι οργανισμοί συνηθίζουν να διαιρούν τα δίκτυα τους σε επιμέρους υποδίκτυα, αφήνοντας ένα μικρό αριθμό bits για τον προσδιορισμό των τελικών υπολογιστών. 128. 6. 5. x 128.6. x. x 128. 6. 4.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των δικτύων υπολογιστών ικτυακός Καταµερισµός Εργασίας Το υπόδειγµα του Internet Εξοπλισµός ικτύου Κατηγοριοποίηση ικτύων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων Ενότητα 12: Διαφοροποιημένες Υπηρεσίες διαδικτύου MPLS Φώτης Βαρζιώτης

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων Ενότητα 12: Διαφοροποιημένες Υπηρεσίες διαδικτύου MPLS Φώτης Βαρζιώτης 1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων Ενότητα 12: Διαφοροποιημένες Υπηρεσίες διαδικτύου MPLS Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχής ροή πολυµέσων

Συνεχής ροή πολυµέσων Συνεχής ροή πολυµέσων Εισαγωγή ικτυακά πρωτόκολλα Πολυµέσα και δίκτυα Συνεχής ροή Ροή από εξυπηρετητές ιστοσελίδων Ροή από εξυπηρετητές µέσων Πρωτόκολλο RTSP Πρωτόκολλο RTP οµή πακέτων RTP Πρωτόκολλο RTCP

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Επικοινωνιακό υποδίκτυο ονομάζεται το σύνολο των κόμβων που παρεμβάλλονται κατά την αποστολή ενός πακέτου από τη πηγή στο προορισμό. Το επικοινωνιακό υποδίκτυο μπορεί να βασίζεται είτε στη φιλοσοφία των

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις ΗY335: Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό Εξάμηνο 2011-20112 Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλη 15 Δεκεμβρίου 2011 Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις 1. Θεωρήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Γέφυρες

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Γέφυρες ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ Γέφυρες Γενικά Οι γέφυρες (bridges) είναι συσκευές που επιτυγχάνουν τη διασύνδεση ενός απλού τοπικού δικτύου με άλλα παρόμοια τοπικά δίκτυα. Μια γενικότερη συσκευή και για τη διασύνδεση με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Μηχανισμών Ελέγχου Ροής Πληροφορίας Σε Δίκτυα Atm

Ανάπτυξη Μηχανισμών Ελέγχου Ροής Πληροφορίας Σε Δίκτυα Atm Ανάπτυξη Μηχανισμών Ελέγχου Ροής Πληροφορίας Σε Δίκτυα Atm Μέτσιος Κων/νος Εξαμ. Ι Παπαδοπούλου Μαρία Εξαμ. Ι Επιβλέπων καθηγητής: Αναλυτή Κατερίνα Ορισμός του BISDN BISDN σημαίνει Broadband Integrated

Διαβάστε περισσότερα

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ΚΑΙ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ηυιοθέτησητης τεχνολογίαςκαι αρχιτεκτονικής TCP/IP δεν έρχεται σε σύγκρουσηµε το µοντέλο του OSI και αυτό γιατί και τα δυο συστήµατααναπτύχθηκαν συγχρόνως. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισµένες ουσιώδεις διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών

Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2 η Διάλεξη: TCP/UDP Δικτυακά πρωτόκολλα / εφαρμογές Ports Unix δικτυακές εντολές Transmission Control Protocol - TCP Πρωτόκολλο Mεταφοράς RFC 793 [Postel 1981] Xρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Δρ. Δημήτριος Ευσταθίου Επίκουρος Καθηγητής & Δρ. Στυλιανός Π. Τσίτσος Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Στην καθημερινή μας ζωή, πρωτόκολλο είναι ένα σύνολο από συμβάσεις που καθορίζουν το πώς πρέπει να πραγματοποιηθεί κάποια διαδικασία. Στον κόσμο των δικτύων, πρωτόκολλο είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα ενότητες που εξετάζονται Αρχές δικτυακών εφαρμογών Αρχιτεκτονικές Μοντέλα υπηρεσιών επιπέδου μεταφοράς Μοντέλο πελάτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ημέχρι τώρα περιγραφή των πρωτοκόλλων TCP/IP αποδεικνύει, ότι το πρωτόκολλο IP είναι υπεύθυνο για τη μεταφορά των αυτοδύναμων πακέτων στον προορισμό, που δηλώνεται από τη διεύθυνση προορισμού, αλλά δεν

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ρ Θεοδώρου Παύλος pavlos@aegean.gr Βιβλίο Μαθήµατος: Επικοινωνίες Υπολογιστών & εδοµένων, William Stallings, 6/e, 2000. ΕΥ - κεφ.9 (1/2) ρ Παύλος Θεοδώρου 1 Εισαγωγή Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Τεχνική Ανίχνευσης του. Πτυχιακή Εργασία Σελίδα 95

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Τεχνική Ανίχνευσης του. Πτυχιακή Εργασία Σελίδα 95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Τεχνική Ανίχνευσης του ICMP Echo Spoofing Πτυχιακή Εργασία Σελίδα 95 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 98 ΜΕΡΟΣ Α: Έλεγχος του Icmp Echo Reply Πακέτου 103 A.1. Ανίχνευση του spoofed Icmp Echo Request Πακέτου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο ΕΠΛ 012 Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο Βιβλιογραφία: Nell Dale & John Lewis, Computer Science Illuminated, 2 nd Edition, 2005 Θέματα Η ανάγκη για δίκτυα Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ΙΑ ΙΚΤΥΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (Kεφ. 16) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ Αυτόνοµα Συστήµατα Πρωτόκολλο Συνοριακών Πυλών OSPF ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (ISA) Κίνηση ιαδικτύου Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς Τεχνολογίες WAN και Δρομολόγηση LAN Επεκτείνεται μόνον σε ένα κτίριο ή ομάδα κτιρίων WAN (Wide Area Network) Επεκτείνονται σε μεγάλες περιοχές MAN Ενδιάμεσο ως προς το μέγεθος της

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet. Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet. Σαράντης Πασκαλής <paskalis@di.uoa.gr> Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Mobile IP Ιστορικό Το πρωτόκολλο Internet σχεδιάστηκε για στατικούς υπολογιστές.

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης)

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) TEI Σερρών Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) Ανάλυση Πρωτοκόλλων Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Δρ. Αναστάσιος Πολίτης Καθηγητής Εφαρμογών anpol@teiser.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Πλωτάρχης Γ. ΚΑΤΣΗΣ ΠΝ Γιατί χρησιµοποιούµε δίκτυα? Δίκτυο Σύνολο Η/Υ και συσκευών Συνδεδεµένα µε κάποιο µέσο Stand-alone

Διαβάστε περισσότερα

υποστηρίζουν και υλοποιούν την πολιτική ασφάλειας

υποστηρίζουν και υλοποιούν την πολιτική ασφάλειας Firewalls Firewalls Τα firewalls (τοίχοι πυρασφάλειας ή πυρότοιχοι ή αναχώματα ασφαλείας ή φράγματα ασφαλείας) είναι ένα σύστημα το οποίο παρεμβάλλεται μεταξύ του ιδιωτικού δικτύου και του δημοσίου δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Κεφάλαιο 7 3 κατώτερα επίπεδα OSI 7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Σελ. 220-224 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Επικοινωνία σταθμών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 30 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΚΤΥΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής ΔΙΑΔΙΚΤΥΑ ΜΕ TCP / IP. Βίτσας Βασίλειος

Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής ΔΙΑΔΙΚΤΥΑ ΜΕ TCP / IP. Βίτσας Βασίλειος ΔΙΑΔΙΚΤΥΑ ΜΕ TCP / IP Βίτσας Βασίλειος Αρχιτεκτονική και φιλοσοφία του Internet Ένα διαδίκτυο TCP/IP παρέχει 3 είδη υπηρεσιών Η διάταξη τους είναι ιεραρχική Ασυνδεσμικό σύστημα παράδοσης ΗυπηρεσίαIP ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013. Στόχος: 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013 Άσκηση 4 Η κατανόηση βασικών εννοιών όσον αφορά τη μετάδοση πολυμεσικής πληροφορίας,

Διαβάστε περισσότερα

Παράδοση: Δευτέρα 6 Οκτωβρίου Ονοματεπώνυμο:.

Παράδοση: Δευτέρα 6 Οκτωβρίου Ονοματεπώνυμο:. Παράδοση: Δευτέρα 6 Οκτωβρίου Ονοματεπώνυμο:. 1 Ερωτήσεις σωστό-λάθος 1. Ως προς τον χρήστη το WAN εμφανίζεται να λειτουργεί κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο με το LAN. 2. Μια εταιρεία συνήθως εγκαθιστά και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΕΩΝ epresence Οδηγός συμμετοχής σε τηλεδιάσκεψη Τελευταία ημερομηνία αναθεώρησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 5ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 Σύνδεση με το Internet PSTN, ISDN, xdsl, Leased Line 5-2 Τρόποι Σύνδεσης 1. Σύνδεση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων Εργαστήριο ικτύων Υπολογιστών 8 η ιάλεξη: Βασικές αρχές δρομολόγησης Βασικές αρχές δρομολόγησης σε δίκτυα δεδομένων ρομολόγηση (Routing) Μεταφορά μηνυμάτων μέσω του διαδικτύου από μία πηγή σε ένα προορισμό

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονοµαστικά τις τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομα Συστήματα (ΑΣ)

Αυτόνομα Συστήματα (ΑΣ) Δρομολόγηση ΙI Αυτόνομα Συστήματα (ΑΣ) Αυτόνομο σύστημα ονομάζουμε εκείνο που έχει τα εξής χαρακτηριστικά: Είναι ένα σύνολο δρομολογητών και δικτύων υπό τη διαχείριση ενός και μόνο οργανισμού Αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 6: Automated Teller Machine- ΑΤΜ (2)

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 6: Automated Teller Machine- ΑΤΜ (2) Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 6: Automated Teller Machine- ΑΤΜ (2) Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών W N net works R E O T HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών K Μαρία Παπαδοπούλη Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Χειμερινό εξάμηνο 20010-2011 Θέματα προς συζήτηση Είδη πολυπλεξίας Μεταγωγή Καθυστερήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό µάθηµα επί των αρχών λειτουργίας του ιαδικτύου. ρ. Κωνσταντίνος Σ. Χειλάς. Ethernet

Επαναληπτικό µάθηµα επί των αρχών λειτουργίας του ιαδικτύου. ρ. Κωνσταντίνος Σ. Χειλάς. Ethernet Επαναληπτικό µάθηµα επί των αρχών λειτουργίας του ιαδικτύου ρ Κωνσταντίνος Σ Χειλάς Ethernet Ένα πλαίσιο (frame) Ethernet 00 d0 06 99 18 28 00 02 b3 0b 86 08 00 45 00 Η επικεφαλίδα του IP 0 ToS 0 ToS 00

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Η τεχνολογία ΤCΡ/ΙΡ χρησιμοποιεί διευθύνσεις 32 bit, προκειμένου να προσδιορίσει ένα υπολογιστή σε ένα δίκτυο αλλά και το ίδιο το δίκτυο. TCP/IP Εφαρμογής Εφαρμογής TCP-Μεταφοράς TCP-Μεταφοράς IP-Δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΙΙ: Βασικοί τύποι δικτύων

Εισαγωγή ΙΙ: Βασικοί τύποι δικτύων Εισαγωγή ΙΙ: Βασικοί τύποι δικτύων Tηλεφωνικό δίκτυο Ethernet LAN Internet ATM Τηλεφωνικό ίκτυο (Τ ) Χρονολόγιο σηµαντικών σταθµών: 1839 Τηλέγραφος (Cooke, Wheatstone) 1844 Κώδικας Morse ( --) 1850-1860

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11. Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25. Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11. Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25. Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης... Περιεχόμενα Εισαγωγή...7 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11 Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25 Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης...65 Κεφάλαιο 4 Μεταγωγή Δεδομένων και Δρομολόγηση...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ Το επίπεδο σύνδεσης αποτελείται από δύο υποεπίπεδα: Το υποεπίπεδο ελέγχου προσπέλασης μέσων (Medium Access Control) Το υποεπίπεδο λογικού ελέγχου σύνδεσης (Logical Link Control) To υποεπίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία Λειτουργικά Συστήματα Ι Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία 2013 1 Ηλεκτρονικός Υπολογιστής αποτελείται: 1. Από Υλικό Hardware (CPUs, RAM, Δίσκοι), & 2. Λογισμικό - Software Και μπορεί να εκτελέσει διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΟΙΚΙΑΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΤΑ WINDOWS 7

ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΟΙΚΙΑΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΤΑ WINDOWS 7 ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΟΙΚΙΑΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΤΑ WINDOWS 7 Προϋπόθεση: έχει ολοκληρωθεί., η σύνδεση των καρτών δικτύου στις θύρες RJ45 ενός router/switch. Στην περίπτωση δομημένης καλωδίωσης οι κάρτες δικτύου συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET Κεφάλαιο 5: Δίκτυα επικοινωνίας Τι είναι δίκτυο; Δίκτυο είναι μια ομάδα υπολογιστών συνδεδεμένων μεταξύ τους ενσύρματα ή ασύρματα, η οποία επιτρέπει σε πολλούς

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators)

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) 1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) Οι επαναλήπτες λειτουργούν στο φυσικό επίπεδο του OSI μοντέλου. Χρησιμεύουν για την ενίσχυση των σημάτων που μεταφέρονται στο δίκτυο. Ένα σήμα μπορεί να ταξιδέψει

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ

Τ.Ε.Ι. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ Τ.Ε.Ι. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ Άσκηση 2 : Φυσικό στρώμα- δομημένη καλωδίωση- Θεωρητικό υπόβαθρο Τι είναι η δομημένη καλωδίωση; Μία εγκατάσταση δομημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ. Τα B-ISDN δίκτυα παρέχουν ασύγχρονη μετάδοση data και σύγχρονη διακίνηση σε πραγματικό χρόνο.

ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ. Τα B-ISDN δίκτυα παρέχουν ασύγχρονη μετάδοση data και σύγχρονη διακίνηση σε πραγματικό χρόνο. ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Για επαγγελματικές εφαρμογές πολυμέσων καθώς και για ψηφιακή τηλεόραση απαιτούνται 1-50Mbps. Για εφαρμογές τέτοιου τύπου χρησιμοποιείται το δίκτυο B-ISDN. Συνδυασμός δικτύων μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών

Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών Αποµακρυσµένηκλήση διαδικασιών Τοπική κλήση διαδικασιών Αποµακρυσµένη κλήση διαδικασιών Μεταβίβαση παραµέτρων Πρωτόκολλα επικοινωνίας Αντιγραφή µηνυµάτων Προδιαγραφές διαδικασιών RPC στο σύστηµα DCE Κατανεµηµένα

Διαβάστε περισσότερα