Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών"

Transcript

1 Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Κινητές Επικοινωνίες Μέρος Ι Slide: 1/58

2 Περιεχόμενα Ασύρματες κινητές επικοινωνίες Εισαγωγή Ασφάλεια ασύρματων κινητών επικοινωνιών Γενικά GSM Αυθεντικοποίηση χρηστών Προστασία της ταυτότητας των χρηστών UMTS Γενική αρχιτεκτονική δικτύου Αυθεντικοποίηση χρηστών Προστασία της ραδιο-ζεύξης (εμπιστευτικότητα) Στοίβα πρωτοκόλλων Slide: 2/58

3 Εισαγωγή /1 Στις μέρες μας ότι η «βιομηχανία» των ασύρματων κινητών τηλεπικοινωνιών βρίσκεται σε μια διαρκή μεταβολή και ενσωματώνει διαρκώς όλο και μεγαλύτερο αριθμό υπηρεσιών. Οι υπηρεσίες αυτές προσφέρονται από διαρκώς αυξανόμενους σε πλήθος παρόχους (providers), ενώ εκρηκτική είναι και η αύξηση του αριθμού των συνδρομητών. Ενδεικτικό είναι ότι στο τέλος του έτους 2000 ο αριθμός των συνδρομητών κινητής τηλεφωνίας ξεπέρασε τα 700 εκατομμύρια, ενώ περισσότερα από 8 δισεκατομμύρια SMS μηνύματα στάλθηκαν μόνο κατά το μήνα Ιούνιο του ίδιου έτους. Στην Ιαπωνία η υπηρεσία i-mode είχε το έτος 2001 περίπου 17 εκατομμύρια συνδρομητές, με ρυθμό αύξησης 1 εκατομμύριο το μήνα. Η γνωστή εταιρεία Sony-Ericsson εκτιμούσε το 2001 ότι στο τέλος του 2005 θα υπήρχαν πάνω από 1,6 δισεκατομμύρια χρήστες, από τους οποίους 1 δισεκατομμύριο θα χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες κινητού Διαδικτύου (mobile Internet). Στην πραγματικότητα οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν αρκετά μεγαλύτεροι με αποτέλεσμα στο 3ο τετράμηνοτου2005 το πλήθος των χρηστών υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας να έχει ξεπεράσει τα 2 δισεκατομμύρια. Τα σημαντικότερα αίτια είναι η γεωγραφική εξάπλωση των σχετικών υποδομών, η σημαντική μείωση του κόστους αλλά και η βελτίωση της ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών. Slide: 3/58

4 Εισαγωγή /2 Η κινητή τηλεφωνία στον Ευρωπαϊκό χώρο ξεκίνησε στη Γερμανία το 1958 με το αναλογικό δίκτυο A-Netz χρησιμοποιώντας τη συχνότητα των 160 MHz. Το 1971 το σύστημα αυτό κάλυπτε γεωγραφικά το 80% και είχε συνδρομητές. Το 1972 το παραπάνω δίκτυο εξελίχθηκε στο B-Netz χρησιμοποιώντας την ίδια συχνότητα. Το εν λόγω σύστημα ήταν επίσης διαθέσιμο στην Αυστρία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία, ενώ μόνο στη Δυτική Γερμανία το 1979 είχε συνδρομητές. Οι συσκευές (πομπός και δέκτης), λόγω του βάρους τους, ήταν συνήθως εγκατεστημένες μέσα σε κάποιο αυτοκίνητο. Το ίδιο διάστημα στις Βόρειες Ευρωπαϊκές χώρες (Δανία, Νορβηγία, Φιλανδία και Σουηδία) αναπτύχθηκε το αναλογικό σύστημα ΝΜΤ (Νordic Mobile Telephone) στη συχνότητα των 450 MHz. Αρκετά ακόμη αναλογικά συστήματα κινητής τηλεφωνίας αναπτύχθηκαν μέχρι το 1980 στον Ευρωπαϊκό χώρο, τα οποία όμως χρησιμοποιούσαν τελείως διαφορετικά και ασύμβατα πρότυπα. Τα παραπάνω συστήματα είναι γνωστά ως η 1η γενιά κινητών επικοινωνιών (1G). Slide: 4/58

5 Εισαγωγή /3 Οι Ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν να αναπτύξουν ένα πανευρωπαϊκό σύστημα ή πρότυπο κινητής τηλεφωνίας το Το νέο σύστημα θα χρησιμοποιούσε το νέο φάσμα των 900 MHz και θα επέτρεπε τη μεταγωγή κλήσεων μεταξύ των Ευρωπαϊκών χωρών. Επιπλέον, θα ήταν πλήρως ψηφιακό και θα πρόσφερε τόσο φωνητικές όσο και υπηρεσίες δεδομένων. Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας κατέληξε στο σύστημα δεύτερης γενιάς κινητών επικοινωνιών (2G) ευρύτερα γνωστό ως GSM (Global System for Mobile Communication). Το GSM βασίζεται στην τεχνολογία Time Division Multiple Access (TDMA), λειτουργεί στις συχνότητες των 900 και 1800 MHz και ξεκίνησε τη λειτουργία του το έτος Slide: 5/58

6 Εισαγωγή /4 Τα συστήματα 2G πρόσφεραν και συνεχίζουν να προσφέρουν μεγαλύτερη χωρητικότητα (capacity) δικτύου, χαμηλότερα κόστη στους παρόχους, ενώ χαμηλού ρυθμού (low-rate) υπηρεσίες δεδομένων προστέθηκαν στις φωνητικές υπηρεσίες. Ένα άλλο πλεονέκτημα των συστημάτων GSM είναι η ευρεία - σε όλο σχεδόν τον πλανήτη - δυνατότητα περιαγωγής (roaming). Άλλα συστήματα 2G, εκτός του GSM, είναι τα TDMA, Personal Digital Cellular (PDC) και cdmaone. Το PDC χρησιμοποιείται στην Ιαπωνία, ενώ όλα τα υπόλοιπα συμπεριλαμβανομένου και του GSM, λειτουργούν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εξέλιξη των συστημάτων 2G ώστε να συμπεριλάβουν υπηρεσίες δεδομένων (packet-switched data services) έγινε γνωστή και ως 2.5 γενιά κινητών επικοινωνιών (2.5G). Στα συστήματα GSM η υπηρεσία δεδομένων ονομάζεται General Packet Radio Service (GPRS). Θεωρητικά, το GPRS μπορεί να προσφέρει ρυθμούς δεδομένων που φτάνουν τα kbit/s, αν και τυπικά η απόδοσή του δεν ξεπερνά τα 56 kbit/s - περίπου 20 kbit/s για κάθε χρονοθυρίδα (time slot). Συμπληρωματικά η τεχνολογία E-GPRS ή πιοαπλάenhanced Data rates for Global Evolution (EDGE) αποτελεί μια εξέλιξη του GPRS που βασίζεται σε νέα εξελιγμένα σχήματα κωδικοποίησης (coding schemes). Με την τεχνολογία αυτή οι πραγματικοί ρυθμοί μετάδοσης μπορούν να φτάσουν στην πράξη τα 180 kbit/s. Τα συστήματα EDGE συχνά αναφέρονται ως συστήματα 2.75 G. Slide: 6/58

7 Εισαγωγή /5 Το 1992 η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε στην ανάπτυξη του συστήματος τρίτης γενιάς (3G) με το όνομα UMTS (Universal Mobile Telecommunications System) ως Ευρωπαϊκή (& Ιαπωνική) πρόταση στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών ITU (International Telecommunication Union) για το ΙΜΤ-2000 (ITU-R, 2000). Τα συστήματα 3G αναπτύσσονται και προτυποποιούνται από δύο μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς γνωστούς ως 3rd Generation Partnership Project (3GPP) (www.3gpp.org) και 3GPP2 (www.3gpp2.org). O πρώτος οργανισμός ξεκινώντας το 1998 ασχολείται με την εξέλιξη των συστημάτων GSM, ενώ ο δεύτερος με την εξέλιξη του συστήματος cdmaone. Κοινός στόχος και των δύο οργανισμών είναι η εξέλιξη των δικτύων των παρόχων ώστε να βασίζονται αποκλειστικά στο πρωτόκολλο IP (all-ip). Τα 3G δίκτυα μπορούν να λειτουργήσουν στις μπάντες συχνοτήτων MHz και MHz. Ειδικότερα, τα 3GPP δίκτυα εκμεταλλεύονται τις περιοχές συχνοτήτων και MHz και βασίζονται στην τεχνολογία Wideband CDMA (W-CDMA). Το πρώτο μεγάλης κλίμακας εμπορικό UMTS δίκτυο ξεκίνησε τη λειτουργία του στην Ιαπωνία το 2001 από την εταιρεία NTT DoCoMo. Περίπου δύο χρόνια μετά στην Ευρωπαϊκή ήπειρο το πρώτο UMTS σύστημα λειτούργησε στην Αυστρία το Δεκέμβριο του 2003 από την T-Mobile. Σήμερα, περισσότερα από εξήντα 3G/UMTS δίκτυα που χρησιμοποιούν την W-CDMA τεχνολογία λειτουργούν σε 25 χώρες, ενώ ήδη έχουν διανεμηθεί πάνω από 120 άδειες λειτουργίας. Παραδείγματος χάριν, στη Γερμανία οι εταιρείες που απέκτησαν τη σχετική UMTS άδεια δαπάνησαν όλες μαζί το ποσό των 50.8 δισεκατομμυρίων Ευρώ. Slide: 7/58

8 Εισαγωγή /6 ΑνάμεσασταπλεονεκτήματατωνUMTS δικτύων ξεχωρίζουμε τους αυξημένους ρυθμούς μετάδοσης των δεδομένων και την ταυτόχρονη υποστήριξη μεγαλύτερου όγκου δεδομένων και φωνής. Πιο συγκεκριμένα, το UMTS δίκτυο στην αρχική του φάση, θεωρητικά προσφέρει ρυθμούς μετάδοσης δεδομένων έως και 384 kbit/s σε περιπτώσεις όπου παρατηρείται αυξημένη κινητικότητα του χρήστη (vehicular). Αντίθετα, όταν ο χρήστης είναι πεζός (pedestrian) ή καλύτερα παραμένει ακίνητος, οι ρυθμοί μετάδοσης αυξάνουν κατά πολύ πλησιάζοντας την θεωρητική τιμή των 2 Mbit/s (1920 kbit/s). Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στην Ιαπωνία βρίσκονται ήδη σε φάση προετοιμασίας αναβαθμίσεις του συστήματος στα 3 Mbit/s. Εκτιμάται δε ότι στο μέλλον θα υπάρξει περαιτέρω αύξηση των ρυθμών μετάδοσης δεδομένων. Ήδη, ο 3GPP έχει θέσει σαν πρότυπα (standard) δύο νέες τεχνολογίες. Πρόκειται για το High Speed Downlink Packet Access (HSDPA) γνωστό και ως 3.5 G - και το High Speed Uplink Packet Access (HSUPA) αντίστοιχα. Οι συγκεκριμένες τεχνολογίες ουσιαστικά αποτελούν εξέλιξη του UMTS, αφού υπόσχονται ρυθμούς μετάδοσης των δεδομένων έως και 14,4 Mbit/s στο downlink και 5.8 Mbit/s στο uplink. Slide: 8/58

9 Εισαγωγή /7 Όπως ήδη αναφέρθηκε, τα συστήματα ασύρματων κινητών επικοινωνιών αντιμετωπίζουν περισσότερες απειλές σε σχέση με τα ενσύρματα. Επίσης, τα συστήματα 3G θα είναι βασισμένα αποκλειστικά στο πρωτόκολλο IP (all-ip). Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται ερευνητικές προσπάθειες για την πλήρη ενοποίηση όλων των ασύρματων και ενσύρματων συστημάτων διαφορετικών (ετερογενών) τεχνολογιών σε ένα κοινό περιβάλλον, με στόχο την παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών στους συνδρομητές ανεξάρτητα από τη γεωγραφική περιοχή που αυτοί θα κινούνται. Αυτή η προοπτική εξέλιξης - προς την ενοποίηση των συστημάτων επικοινωνίας - είναι γνωστή ως η 4η γενιά κινητών επικοινωνιών (4G). Ταυτόχρονα όμως, η ανάπτυξηκαιεξέλιξητωνσυστημάτων3g σε αυτά της τέταρτης γενιάς (4G) αναμένεται να οξύνει πολύ περισσότερο αυτή την κατάσταση. Οι μελετητές της ασφάλειας των συστημάτων αυτών τονίζουν την ανάγκη για νέες ή βελτιωμένες τεχνικές και μεθόδους προστασίας, αναγνωρίζοντας τις επικείμενες απειλές. Internet PSTN Radio tower Mobile Operator Network 2G/2.5G/3G PDA Bluetooth or Infrared Hot Spot Airport Terminal Wireless LAN Wired Networks Internet Interface Φορητός Υπολογιστής Slide: 9/58

10 Ασφάλεια ασύρματων κινητών επικοινωνιών /1 Η επιστημονική έρευνα στο χώρο της ασφάλειας εντείνεται όσο πλησιάζουμε την προοπτική του ενοποιημένου δικτυακού περιβάλλοντος της τέταρτης γενιάς. Σήμερα, η τρίτη γενιά κινητών επικοινωνιών αποτελεί ήδη γεγονός. Παρόλα αυτά, οι εμπλεκόμενοι οργανισμοί προτυποποίησης, στην προσπάθειά τους να πετύχουν το μέγιστο βαθμό συμβατότητας με τα προηγούμενων γενεών ανάλογα συστήματα, φαίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, να επιλέγουν για υλοποίηση μεθόδους και διαδικασίες ασφαλείας, που περισσότερο ταιριάζουν σε κλειστά και περιορισμένης εμβέλειας δίκτυα. Όμως, ηεισαγωγήτουπρωτοκόλλουip στακεντρικάδίκτυατωνπαρόχωναυτών των υπηρεσιών το ολοένα αυξανόμενο πλήθος των συνδρομητών οι πολύπλοκες σχέσεις που αναμένεται να αναπτυχθούν μεταξύ των παρόχων η διασύνδεση των δικτύων αυτών με το Διαδίκτυο και το ετερογενές περιβάλλον πρόσβασης, είναι μερικοί από τους λόγους που τα ζητήματα ασφαλείας απαιτείται να αναθεωρηθούν. Slide: 10/58

11 Ασφάλεια ασύρματων κινητών επικοινωνιών /2 Οι διαδικασίες εξασφάλισης της επικοινωνίας που διεξάγεται μέσω ενσύρματων δικτύων (wired networks) π.χ. καλωδίων, έχει το πλεονέκτημα ότι ο ίδιος ο πάροχος (provider) έχει εγκαταστήσει, λειτουργεί και συντηρεί την υπάρχουσα επικοινωνιακή υποδομή (καλωδίωση). Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε παρακολούθηση (eavesdropping) ή και υποκλοπή των πληροφοριών που μεταδίδονται τις περισσότερες φορές απαιτεί κάποιου είδους ενεργή (active) παρέμβαση στο δίκτυο του παρόχου (active wiretapping). Τογεγονόςαυτόδημιουργείκαιαπότηνπλευράτωνχρηστώντωνυπηρεσιών αυτών αίσθημα σχετικής σιγουριάς ότι οι συνομιλίες τους (voice) και τα δεδομένα (data) που διακινούνται μέσα από ένα τέτοιο δίκτυο δε μπορούν, τουλάχιστον εύκολα, να υποκλαπούν. Επιπλέον, αν και πολλές φορές η παγίδευση μιας π.χ. τηλεφωνικής γραμμής δεν απαιτεί ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις, το ανταποδοτικό όφελος για τον επιτιθέμενο στις περισσότερες των περιπτώσεων είναι σχετικά μικρό και οι πιθανότητες να αποκαλυφθεί σχετικά μεγάλες. Αντίθετα, η πιθανότητα επιθέσεων σε ασύρματα περιβάλλοντα επικοινωνιών αυξάνει σημαντικά. Οι ραδιο-επικοινωνίες μπορούν να παρακολουθηθούν, ενώ το ρίσκο για τον επιτιθέμενο είναι κατά πολύ μικρότερο. Στην περίπτωση των κινητών επικοινωνιών που βασίζονται σε κυψέλες (Cellular Networks) η υποκλοπή των δεδομένων που διακινούνται μπορεί να συμβεί σε σχετικά μεγάλη απόσταση από την πηγή ή τον προορισμό των δεδομένων, δηλαδή το χρήστη και την κεραία αντίστοιχα. Slide: 11/58

12 Ασφάλεια ασύρματων κινητών επικοινωνιών /3 Έτσι, η ασφάλεια(security) των: εκπεμπόμενων δεδομένων (data) αλλά και της σηματοδοσίας (signaling) αποτελεί ουσιώδες κεφάλαιο σε ένα σύστημα κινητών επικοινωνιών. Σε ένα ασύρματο δίκτυο η πρόσβαση δεν μπορεί να περιοριστεί σε φυσικά καθορισμένο χώρο (physically). Επιπλέον, τα εκπεμπόμενα δεδομένα των χρηστών αλλά και της σηματοδοσίας μεταξύ δικτύου και των τερματικών κινητών σταθμών μπορούν να ληφθούν από οποιονδήποτε διαθέτει έναν κατάλληλο δέκτη. Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί προστασίας, όπως κρυπτογραφικές τεχνικές, προκειμένου να προστατέψουν κατάλληλα τα δεδομένα, τη σηματοδοσία αλλά και τους πόρους του δικτύου. Τα θέματα που κρίνεται απαραίτητο να αντιμετωπιστούν είναι η εμπιστευτικότητα (confidentiality), η ακεραιότητα (integrity), η διαθεσιμότητα (availability) των δεδομένων και των υπηρεσιών του δικτύου, καθώς και η ιδιωτικότητα (privacy) των χρηστών. Πολύ σημαντικό είναι επίσης το ζήτημα της αναγνώρισης (identification) και πιστοποίησης της ταυτότητας των χρηστών, του δικτύου και των δεδομένων (authentication). Slide: 12/58

13 Ασφάλεια ασύρματων κινητών επικοινωνιών /4 Από την πλευρά της ασφάλειας, η χρησιμοποίηση του πρωτοκόλλου IP δημιουργεί ακόμη περισσότερους κινδύνους. Τα δίκτυα των παρόχων 2G θεωρούνταν κλειστά (closed), εφόσον διέθεταν μικρή διασύνδεση με δίκτυα άλλων παρόχων ή με το Διαδίκτυο (Internet). Παρόλα αυτά, η διασύνδεσητωνδικτύων3g με το Διαδίκτυο και με ετερογενή δίκτυα άλλων παρόχων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, ενώ το all-ip μοντέλο οδηγεί σε πολύπλοκες σχέσεις εμπιστοσύνης (trust) του τύπου πολλά προς πολλά (many-tomany) μεταξύ των διαφορετικών παρόχων. Κατά συνέπεια, οι τελευταίοι θα κληθούν να αντιμετωπίσουν σοβαρές απειλές για την ασφάλεια των δικτύων τους. Η επιτυχής ή όχι αντιμετώπισή τους θα επηρεάσει και την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών στους τελικούς χρήστες. Η άφιξη των κινητών δικτύων επικοινωνιών δεύτερης γενιάς, όπως είναι για παράδειγμα το σύστημα GSM, τα οποία χρησιμοποιούν ψηφιακή τεχνολογία σε αντίθεση με αυτά της πρώτης γενιάς, αποτέλεσε την απαρχή προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά διάφορα ζητήματα ασφάλειας. Παραδείγματος χάριν, διάφορες κρυπτογραφικές μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προσφέρουν υπηρεσίες εμπιστευτικότητας (confidentiality) στα δεδομένα που διακινούνται, ενώ παράλληλα μηχανισμοί ακεραιότητας μπορούν να εξασφαλίσουν από άκρο σε άκρο (end-to-end) την ακεραιότητα (integrity) των δεδομένων που εκπέμπονται. Slide: 13/58

14 Ασφάλεια ασύρματων κινητών επικοινωνιών /5 Πιο συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον από πλευράς ασφάλειας για τα συστήματα κινητών επικοινωνιών όσο βαδίζουμε προς αυτά της τέταρτης γενιάς μπορεί να συνοψισθεί στα παρακάτω σημεία: Οι αδυναμίες και τα κενά ασφάλειας που υπάρχουν στα 2G συστήματα, ορισμένα από τα οποία φαίνεται να διατηρούνται και στα αντίστοιχα 3G. Αυτό συμβαίνει γιατί η ανάπτυξη των 3G βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα υπάρχοντα 2G συστήματα. Η εξέλιξη των συστημάτων 3G σε all-ip επιφέρει πλήθος νέων απειλών, πολλές από τις οποίες αντιμετωπίζουν ήδη τα ενσύρματα δίκτυα. Το μεγάλο πλήθος τωνδιαφορετικώνπαρόχων, η ενοποίησημε το Internet και η διαδικτύωση με ασύρματα δίκτυα διαφορετικών τεχνολογιών, στοχεύουν μεν σε υπηρεσίες 4G, αλλά παράλληλα δημιουργούν ένα πολύπλοκο μοντέλο σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ των παρόχων, το οποίο απαιτεί συγκεκριμένες λύσεις σε θέματα ασφάλειας. Μεσοπρόθεσμα, η διαφαινόμενη αύξηση του αριθμού των παρόχων και των συνδρομητών τους απαιτεί εύκολα κλιμακούμενες λύσεις ασφαλείας, οι οποίες μέχρι στιγμής δε φαίνεται να συμπεριλαμβάνονται στα σχέδια των οργανισμών προτυποποίησης. Η αντιμετώπιση των κινδύνων που αναμένεται να αντιμετωπίσουν τα δίκτυα 3G και 4G θα πρέπει να προσανατολίζεται περισσότερο σε δοκιμασμένα εργαλεία και τεχνικές ασφαλείας και όχι σε μονοσήμαντες επιλογές, οι οποίες φαίνεται να συντηρούνται για χάρη συμβατότητας με τα συστήματα 2G. Slide: 14/58

15 Μηχανισμοί ασφάλειας στο GSM /1 Οι κύριοι στόχοι των σχεδιαστών του συστήματος GSM από την πλευρά της ασφάλειαςήτανοιεξήςδύο: Το επίπεδο ασφάλειας που θα παρείχε να είναι αντίστοιχο με αυτό των ενσύρματων συστημάτων επικοινωνιών και Οι μηχανισμοί ασφάλειας που θα ενεργοποιούσε δεν θα έπρεπε να αποβαίνουν εις βάρος της συνολικής χρηστικότητας του συστήματος. Είναι αλήθεια ότι οι παραπάνω στόχοι επιτεύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Αναμφίβολα, η επιτυχίααυτήαποτέλεσεσημαντικόκίνητρογιατους σχεδιαστές του UMTS προκειμένου να βασίσουν τους μηχανισμούς ασφάλειας του νέου συστήματος (UMTS) επάνω σε αυτούς του GSM. Τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ασφάλειας του GSM είναι: Οι υπηρεσίες αυθεντικοποίησης των χρηστών. Η κρυπτογράφηση των δεδομένων που μεταδίδονται μέσω της ραδιο-ζεύξης (εμπιστευτικότητα). Η χρήση προσωρινών ταυτοτήτων για τους χρήστες με σκοπό την προστασία της ιδιωτικότητας (privacy) και της ιδιωτικότητας της τοποθεσίας που αυτοί κινούνται (location privacy). Slide: 15/58

16 Μηχανισμοί ασφάλειας στο GSM /2 Παρόλα αυτά με την πάροδο του χρόνου και την ταυτόχρονη εξέλιξη των διάφορων μεθόδων, εργαλείων και μέσων που βρίσκονται στη διάθεση των επιτιθεμένων οι μηχανισμοί ασφάλειας που προσφέρει το GSM θεωρούνται σήμερα απλώς ξεπερασμένοι και σε πολλές περιπτώσεις αναποτελεσματικοί. Από την άλλη πλευρά, είναι γεγονός ότι όλες οι δημοφιλείς τεχνολογίες είναι το ίδιο και περισσότερο δημοφιλείς και στους επιτιθέμενους. Έτσι, τα χαρακτηριστικά ασφάλειας του GSM που έχουν μέχρι στιγμής δεχθεί τη μεγαλύτερη κριτική είναι: Slide: 16/58

17 Μηχανισμοί ασφάλειας στο GSM /3 Οι ενεργού τύπου επιθέσεις (active attacks) στο δίκτυο είναι εφικτές για οποιονδήποτε διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό έτσι ώστε να καταφέρει να μεταμφιεστεί (masquerade) ως ένα νόμιμο στοιχείο του GSM δικτύου ή ως τερματικός σταθμός που ανήκει σε κάποιο εξουσιοδοτημένο συνδρομητή. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο επιτιθέμενος εξαπολύει επίθεση ενδιάμεσου (MITM), προσποιούμενος τον πραγματικό σταθμό βάσης του δικτύου. Έτσι, είναι ικανός να παρακολουθεί όλα τα δεδομένα και τη σηματοδοσία που διαβιβάζονται μεταξύ της συσκευής του χρήστη και του σταθμού βάσης που έχει στον έλεγχό του τη συγκεκριμένη κυψέλη (cell). Σημειώστε ότι η φορητή συσκευή του χρήστη θα συνδεθεί πάντα στην κεραία (σταθμό βάσης) που έχει το δυνατότερο σήμα (signal). Έτσι, αν ο επιτιθέμενος κινείται κοντά στο θύμα, π.χ. βρίσκεται εγκατεστημένος σε κάποιο όχημα έξω από το σπίτι του, τότε η συσκευή του θα συνδεθεί στον τροποποιημένο σταθμό βάσης, ο οποίος με τη σειρά του θα κάνει τον ενδιάμεσο. Επιπλέον, η όλη διαδικασία είναι διαφανής για το χρήστη, ο οποίος δεν έχει τρόπο να αντιληφθεί ότι αποτελεί θύμα επίθεσης. Από την άλλη πλευρά, ο επιτιθέμενος θα πρέπει να έχει στη διάθεσή του κατάλληλα τροποποιημένο εξοπλισμό GSM, που όπως είναι φυσικό είναι αρκετά δύσκολο να βρεθεί ή να κατασκευασθεί, αλλά και να αποκτηθεί από πλευράς κόστους. Slide: 17/58

18 Μηχανισμοί ασφάλειας στο GSM /4 Ευαίσθητα δεδομένα ελέγχου(π.χ. τα συμμετρικά μυστικά κλειδιά που χρησιμοποιούνται για την προστασία των δεδομένων που μεταδίδονται στη ραδιο-ζεύξη) αποστέλλονται μεταξύ των δικτύων διαφορετικών παρόχων υπηρεσιών χωρίς κανενός είδους κρυπτογραφική προστασία. Ορισμένα ουσιώδη τμήματα της συνολικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας του GSM, όπως για παράδειγμα οι αλγόριθμοι κρυπτογράφησης, κρατούνται μυστικοί ακόμα και σήμερα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα αίσθημα έλλειψης εμπιστοσύνης σε αυτούς. Αυτό είναι λογικό με την έννοια ότι δεν είναι διαθέσιμα στους ερευνητές ώστε να δοκιμαστούν για την αντοχή τους στις πρόσφατες μεθόδους κρυπτανάλυσης και στα σύγχρονα εργαλεία δημιουργίας επιθέσεων. Τα μυστικά κλειδιά που χρησιμοποιούνται για την προστασία της ραδιοζεύξης είναι ευπαθή σε μαζικές επιθέσεις εξαντλητικής αναζήτησης (brute force attacks). Οι παραπάνω αδυναμίες δεν είναι προϊόντα κακού σχεδιασμού εκ μέρους των σχεδιαστών των παραμέτρων ασφάλειας του GSM, αλλά λογικές παραδοχές στην προσπάθεια που αυτοί έκαναν έτσι ώστε να ισορροπήσουν μεταξύ υπηρεσιών ασφάλειας και του κόστους σε πόρους (resources) που αυτές συνεπάγονται. Slide: 18/58

19 Προστασία της Ταυτότητας των χρηστών στο GSM Κάθε χρήστης στο σύστημα GSM διαθέτει μια μόνιμη (permanent) ταυτότητα, η οποία είναι γνωστή ως IMSI (International Mobile Subscriber Identity). Η ταυτότητα αυτή αποτελεί σύνθεση τριών διαφορετικών πεδίων όπως περιγράφεται παρακάτω. Όπως είναι φυσικό, η μόνιμη ταυτότητα των χρηστών θα πρέπει να προστατεύεται απότουςωτακουστές(eavesdroppers), περιορίζοντας τις περιπτώσεις όπου αυτή χρειάζεται να μεταδοθεί απροστάτευτη. Έτσι, το σύστημα GSM αντί του IMSI χρησιμοποιεί προσωρινές ταυτότητες χρηστών που ονομάζονται TMSI (Temporary Mobile Subscriber Identity). Η προσωρινή ταυτότητα για κάθε χρήστη αλλάζει κάθε φορά που αυθεντικοποιείται από το δίκτυο και μεταδίδεται σε αυτόν κρυπτογραφημένη. αυτός Το GPRS χρησιμοποιεί παρόμοιες προσωρινές ταυτότητες συνδρομητών που καλούνται P-TMSI (Packet-TMSI). Αυτές αποδίνονται στον κάθε χρήστη που χρησιμοποιεί την υπηρεσία GPRS από το αντίστοιχο SGSN και ανεξάρτητα από την TMSI. Slide: 19/58

20 Αυθεντικοποίηση χρηστών στο GSM /1 Για κάθε συνδρομητή του δικτύου GSM αντιστοιχεί ένα μόνιμο κλειδί K, το οποίο είναι αποθηκευμένο τόσο στην κάρτα SIM του συνδρομητή όσο και στο κέντρο αυθεντικοποίησης συνδρομητών (AuC) του οικείου δικτύου (Home network). Συνεπώς, για κάθε συνδρομητή i υπάρχει ένα μοναδικό κλειδί Ki. Το κλειδί Κ θεωρείται μυστικό με την έννοια ότι δεν επιτρέπεται η μετάδοσή του υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Η διαδικασία αυθεντικοποίησης βασίζεται στην ιδέα ότι ο χρήστης συνδρομητής πρέπει να αποδείξει ότι κατέχει και κατά συνέπεια διαθέτει πρόσβαση στο σωστό κλειδί Κi. Πιο συγκεκριμένα, ο μηχανισμός αυθεντικοποίησης των χρηστών στηρίζεται στο γνωστό πρωτόκολλο πρόκλησης απάντησης (challenge response) και περιγράφεται στο παρακάτω σχήμα: Slide: 20/58

21 Αυθεντικοποίηση χρηστών στο GSM /2 Από την άλλη πλευρά, το στοιχείο δικτύου που αυθεντικοποιεί το συνδρομητή και μπορεί να είναι το τοπικό VLR (Visitor Location Register) ή SGSN (Serving GPRS Support Node) στην περίπτωση του GPRS, δεν γνωρίζει το Ki. Γι αυτό το λόγο, το HLR (Home Location Register) του οικείου δικτύου που έχει εγγραφεί ο κάθε συνδρομητής δημιουργεί όποτε απαιτείται και αποστέλλει στο VLR/SGSN παραμέτρους αυθεντικοποίησης, οι οποίες καλούνται τριπλέτες (authentication triplets). Οι τριπλέτες αυτές είναι μοναδικές για κάθε συνδρομητή και αποστέλλονται συνήθως κατόπιν σχετικής αιτήσεως του στοιχείου του δικτύου (VLR/SGSN) προς το οικείο HLR (π.χ. όταν οι τριπλέτες αυθεντικοποίησης για κάποιο συνδρομητή τελειώσουν). Σημειώστε ότι κάθε τριπλέτα έχει μήκος 224 bits και αποτελείται από τρία στοιχεία: Το RAND, μια αναμενόμενη απάντηση SRES και τέλος το κλειδί Kc. {RAND, SRES, Kc}. Συνοπτικά, η διαδικασία αυθεντικοποίησης ξεκινάει με τη συσκευή του χρήστη i να ζητάει σύνδεση στο δίκτυο (attach request). Το στοιχείο του δικτύου που είναι υπεύθυνο για την περιοχή που ο χρήστης κινείται, αναγνωρίζει την αίτηση και αναζητά διαθέσιμη τριπλέτα. Εφόσον υπάρχει, αποκρίνεται άμεσα στέλνοντας μια τυχαία (random) ακολουθία μήκους 128-bit, το RAND, στη φορητή συσκευή του χρήστη. Ακολούθως, η συσκευή μεταφέρει τη συγκεκριμένη παράμετρο στη SIM κάρτα που βρίσκεται τοποθετημένη στη συσκευή. Kc MS (SIM) IMSI, Ki IMSI/TMSI RAND SRES Κρυπογραφημένο TMSI VLR / BTS ή SGSN SRES = XRES? IMSI Τριπλέτα {RAND, XRES, Kc} Slide: 21/58 HLR/AuC {IMSI, Ki}

22 Αυθεντικοποίηση χρηστών στο GSM /3 ΗκάρταSIM είναι εφοδιασμένη με μια μονόδρομη συνάρτηση (one way function), η οποία καλείται Α3 και δέχεται δύο εισόδους: Το RAND και το κλειδί του συνδρομητή Ki. H εν λόγω συνάρτηση παράγει μια έξοδο μήκους 32-bit που καλείται SRES (Signed Response), η οποίαθα αποσταλεί πίσω στο δίκτυο για σύγκρισή της με την XRES που υπάρχει στην αντίστοιχη τριπλέτα από την πλευρά του VLR/SGSN. Αν οι δύο αυτές τιμές ταυτίζονται τότε ο συνδρομητής αποκτά πρόσβαση στο δίκτυο. Παράλληλα, ακόμα ένα κλειδί δημιουργείται στην κάρτα SIM ως έξοδος της συνάρτησης A8, το οποίο καλείται Kc και είναι το ίδιο με αυτό που υπάρχει στην αντίστοιχη τριπλέτα. ΗσυνάρτησηA8 λαμβάνει ως είσοδο τις ίδιες παραμέτρους με την A3, δηλαδή το RAND και το Ki. Το Κc θα χρησιμοποιηθεί ως κλειδί κρυπτογράφησης (ciphering key), εξασφαλίζοντας την εμπιστευτικότητα των δεδομένων που μεταδίδονται μέσω της ραδιο-ζεύξης. Σημειώνεται ότι τα δεδομένα προστατεύονται μόνο μεταξύ της συσκευής του χρήστη και του στοιχείου του δικτύου (π.χ. του σταθμού βάσης) και αντιστρόφως. Το Ki είναι έγκυρο μέχρι την επόμενη φορά που ο χρήστης θα αυθεντικοποιηθεί από το δίκτυο. Ο αλγόριθμος κρυπτογράφησης A5 του GSM, ο οποίος μέχρι σήμερα θεωρείται κρυφός, παρέχεται κατόπιν σχετικής αδείας μόνο στους κατασκευαστές φορητών συσκευών και σταθμών βάσης. Α3 Υπολογισμός του SRES A8 Υπολογισμός του Kc A5 Αλγόριθμος κρυπτογράφησης Slide: 22/58

23 Αυθεντικοποίηση χρηστών στο GSM /4 Στο GPRS ο αλγόριθμος A5 αντικαθίσταται από τον GEA (GPRS Encryption Algorithm). Η αλλαγή αυτή υπαγορεύεται από το γεγονός ότι το ένα άκρο (από την πλευρά του δικτύου) μετακινήθηκε από το σταθμό βάσης, στο SGSN, το οποίο βρίσκεται βαθύτερα μέσα στο δίκτυο του παρόχου. Επιπλέον, η αλλαγή αυτή επιφέρει και αλλαγή του επιπέδου (layer) στο οποίο λαμβάνει χώρα η λειτουργία της κρυπτογράφησης. Έτσι, ενώ στο GSM που είναι δίκτυο μεταγωγής κυκλωμάτων (circuit switched) η κρυπτογράφηση διεξάγεται στο φυσικό επίπεδο (physical layer), ενώ στο GPRS που λειτουργεί ως δίκτυο μεταγωγής πακέτων (packet switching) η κρυπτογράφηση λαμβάνει χώρα στο επίπεδο LLC (Logical Link Control). Slide: 23/58

24 Η 3η Γενιά κινητών επικοινωνιών Η 3η γενιά ασύρματων κινητών επικοινωνιών, αν και χαρακτηρίζεται από πολλές βελτιώσεις σε ζητήματα ασφάλειας που εντοπίζονται στη 2η γενιά, εξακολουθεί να παρουσιάζει αρκετά κενά ή αδύναμα σημεία. Σημαντικές βελτιώσεις για παράδειγμα, αποτελούν η αμοιβαία αυθεντικοποίηση χρηστών δικτύου και η πρόβλεψη μηχανισμών ενδο-δικτυακής και δια-δικτυακής ασφάλειας. Παράλληλα, η διαδικασία ορισμού τεχνικών προδιαγραφών για αρκετά θέματα, όπως αυτό της συνεργασίας 3GPP δικτύων και άλλου τύπου ασύρματων τοπικών δικτύων (Wireless LAN, WLAN, WMAN) βρίσκεται σε διαδικασία εξέλιξης. Στα παρακάτω θα αναλυθούν τα βασικά χαρακτηριστικά ασφαλείας του συστήματος UMTS μέχρι και την έκδοση 7. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στα σχετικά παραρτήματα του βιβλίου και στον ιστοχώρο του οργανισμού 3GPP (www.3gpp.org). Βασικός στόχος των σχεδιαστών του νέου συστήματος ήταν να διατηρήσουν τη μέγιστη δυνατή συμβατότητα με τα συστήματα 2ης γενιάς. Η επιλογή αυτή, καθώς και οι περιορισμοί σε υπολογιστικό φόρτο και κόστος που αναφέρθηκαν στην προηγούμενη ενότητα, οδήγησαν εκ νέου τη 3GPP να απομακρυνθεί από λύσεις και υπηρεσίες υποδομής δημόσιου κλειδιού (Public Key Infrastructure, PKI). ΗαντίστοιχητηςSIM κάρτας του GSM στο σύστημα UMTS, ονομάζεται Universal Subscriber Identity Module (USIM). Παρόλα αυτά, στο UMTS η USIM είναι καλύτερο να εννοείται ως εφαρμογή (application) και όχι ως υλικό-κάρτα (hardware). Για την ίδια την κάρτα, χρησιμοποιείται ο όρος Universal Integrated Circuit Chip (UICC). Είναι ενδεικτικό, ότι μια UICC μπορεί να περιέχει πολλές USIM εφαρμογές. Για παράδειγμα, μπορεί να επιτρέπει στο χρήστη της να χρησιμοποιεί εναλλακτικά τα συστήματα UMTS και CDMA2000 ενώ ταξιδεύει, να υποστηρίζει διαδικασίες αυθεντικοποίησης σε WLAN δίκτυα, να περιέχει πρόσβαση στα δημόσια και ιδιωτικά κλειδιά του συνδρομητή, να δημιουργεί ψηφιακές υπογραφές, κ.ά. Slide: 24/58

25 Αρχιτεκτονική 3GPP /1 Το μοντέλο 3GPP δικτύου αποτελείται από τρία κύρια μέρη: Από την πλευρά του χρήστη βρίσκεται το τερματικό του, το οποίο καλείται εξοπλισμός χρήστη (User Equipment, UE). Τοτερματικόδιαθέτειασύρματηπρόσβασηστο ραδιο-δίκτυο (Radio Access Network, RAN) του παρόχου υπηρεσιών. Το ραδιο-δίκτυο (RAN) συνδέεται με το δίκτυο κορμού (core network) του παρόχου υπηρεσιών. Το δίκτυο κορμού είναι υπεύθυνο για τη δρομολόγηση των τηλεφωνημάτων καθώς και για τις συνδέσεις για μεταφορά δεδομένων με εξωτερικά δίκτυα. Αντίθετα, το UTRAN είναι υπεύθυνο για ο,τιδήποτε σχετίζεται με το ασύρματο μέρος του δικτύου. Επιπλέον, το τερματικό αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: Το φορητό εξοπλισμό (Mobile equipment, ME) δηλαδή την κυρίως συσκευή και τη UICC. Το δίκτυο κορμού (Core Network) του παρόχου για την έκδοση UMTS 99 αποτελείται με τη σειρά του από δύο υποσυστήματα. Το υποσύστημα μεταγωγής κυκλωμάτων (circuit switched, CS) καιτοδίκτυομεταγωγήςπακέτων (packet switched, PS). Το πρώτο από αυτά αποτελεί εξέλιξη του CS GSM δικτύου με το MSC (Mobile Switching Centre) να είναι το βασικότερο στοιχείο του. Σημειώστε, ότι από την έκδοση UMTS 5 και μετά, το CS υποσύστημα έχει καταργηθεί. Από την άλλη πλευρά, το PS υποσύστημα αποτελεί εξέλιξη του GSM GPRS και τα σημαντικότερα στοιχεία του είναι το SGSN και το GPRS Support Node (GGSN). Slide: 25/58

26 Αρχιτεκτονική 3GPP /2 Πλέον των βασικών οντοτήτων που υπάρχουν σε ένα 3GPP δίκτυο, η αρχιτεκτονική ορίζει διάφορες διεπαφές (interfaces) μεταξύ αυτών αλλά και πρωτόκολλα που χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία τους. Σημειώνεται επίσης, ότι το νέο δίκτυο πρόσβασης του UMTS καλείται UMTS Terrestrial Radio Access Network (UTRAN) και βασίζεται στην τεχνολογία W-CDMA. Το UTRAN αποτελείται από τον ελεγκτή ασύρματης πρόσβασης (Radio Network Controller, RNC) και το Node B, το οποίο αποτελεί τη βάση που προσφέρει κάλυψη στο αντίστοιχο κελί. Το Node B συνδέεται με τον εξοπλισμό του χρήστη (User Equipment, UE) μέσω της διεπαφής Uu (βασισμένο στην τεχνολογία W-CDMA) και με το RNC μέσω της διεπαφής lub. Επιπλέον, υπάρχεικαιέναςάλλοςκόμβοςσχετιζόμενοςμετιςυπηρεσίεςεκπομπής(broadcast) / πολυδιανομής (multicast) (BM-SC - broadcast/multicast service center), ο οποίος λειτουργεί σαν το σημείο εισόδου για την παραλαβή των δεδομένων για εσωτερικές πηγές. Περισσότερες από μια κεραίες (Node Bs) μπορεί να ελέγχονται από έναν Radio Network Controller (RNC), ενώ η διεπαφή μεταξύ του τελευταίου και του κεντρικού δικτύου του παρόχου αναφέρεται ως lu. Slide: 26/58

27 Αρχιτεκτονική 3GPP /3 Γενικά, ένα CN μπορεί να λειτουργεί ως οικείο δίκτυο (Home Network, CN) για έναν συνδρομητή, με την έννοια ότι ο συνδρομητής έχει κάνει σε αυτό την εγγραφή του ή ως δίκτυο εξυπηρέτησης (Serving Network, SN). Το τελευταίο έχει συνάψει συμφωνία (roaming agreement) με το οικείο δίκτυο του συνδρομητή με σκοπό να τον εξυπηρετεί όταν κινείται (roaming) στην περιοχή που καλύπτει, υπό την προϋπόθεση ότι στην ίδια περιοχή δεν παρέχει επαρκή ή συνήθως καθόλου κάλυψη το οικείο δίκτυο του συνδρομητή. Όπως ήδη ειπώθηκε, μέχρι την έκδοση UMTS 99 το σημαντικότερο στοιχείο του CN υποσυστήματος είναι το MSC, το οποίο συνήθως ενσωματώνει ένα Visitor Location Register (VLR). Το VLR περιέχει μια βάση δεδομένων των χρηστών που κινούνται στην περιοχή που ελέγχεται από το τοπικό MSC. Τέλος, το στοιχείο GMSC (Gateway-MSC) αποτελεί πύλη εξόδου προς το PSTN δίκτυο. Από την άλλη μεριά, στο PS υποσύστημα, το ρόλο των MSC/VLR υποδύεται το στοιχείο SGSN, ενώ αντίστοιχα το GGSN παρέχει πύλη εξόδου προς IP υπηρεσίες (π.χ. άλλους παρόχους, το Διαδίκτυο, κλπ). Το SGSN συνδέεται με το GGSN μέσω της διεπαφής Gn και με το UTRAN μέσω της διεπαφής Iu. Slide: 27/58

Ασφάλεια στο δίκτυο GSM

Ασφάλεια στο δίκτυο GSM Ασφάλεια στο δίκτυο GSM Χρήστος Ξενάκης xenakis@unipi.gr Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιά Global System for Mobile Communications (GSM) Το GSM αποτελεί το πιο διαδεδομένο σύστημα κινητής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ασφάλεια Δημοσίων Δικτύων Κινητών Επικοινωνιών (PLMN) Εμπιστευτικότητα (confidentiality)

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM 1 Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Το GSM είναι ένα ψηφιακό κυψελωτό σύστημα κινητών επικοινωνιών και αναπτύχθηκε ώστε να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 7 Γενιά 3G - UMTS

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 7 Γενιά 3G - UMTS Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 7 Γενιά 3G - UMTS Εισαγωγή O Οργανισμός ITU σχεδίασε το σύστημα IMT-2000 (International Mobile Telecommunications System) με σκοπό να συγκεράσει τα πλεονεκτήματα του GSM και

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Διαχείριση κινητικότητας Περίληψη Διαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση θέσης Παράδοση κλήσης Διαχείριση εντοπισμού στα επίγεια δίκτυα κινητών επικοινωνιών Ενημέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί

ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί Γ.Ι.Στεφάνου 1 ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί Data Video Voice service 9,6 k GSM 2 M UMTS Telephony Broadcasting Video conf. TV/HDTV Video Inter-LN/PBX communications Fax CD Graphics 10k 1M 100M bitrate

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας

ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας Περίληψη ιαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση θέσης Παράδοση κλήσης ιαχείριση εντοπισμού στα επίγεια δίκτυα κινητών επικοινωνιών Ενημέρωση θέσης

Διαβάστε περισσότερα

Το δίκτυο GSM. ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών

Το δίκτυο GSM. ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών Το δίκτυο GSM ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών Ιστορικό Η 1 η γενιά κινητής τηλεφωνίας ήταν αναλογική και η επιτυχία της έδειξε ότι υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας

Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Διαχείριση κινητικότητας Περίληψη Διαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση ω η θέσης Παράδοση κλήσης Ενημέρωση έ θέσης και εντοπισμός δεδομένων δ Κεντρικές βάσεις δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Εισαγωγή Άγγελος Ρούσκας Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Σταθερές επικοινωνίες Το σημείο πρόσβασης υπηρεσίας είναι σταθερό +302107722532 +302107722530

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικών Επικοινωνιών. ιαχείριση κινητικότητας

Προσωπικών Επικοινωνιών. ιαχείριση κινητικότητας ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας Περίληψη ιαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση θέσης Παράδοση κλήσης Ενημέρωση θέσης και εντοπισμός δεδομένων Κεντρικές βάσεις δεδομένων Κατανεμημένες

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών

Συστήματα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Συστήματα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Ενότητα 6: Νικόλαος Πασσάς Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Περιγραφή ενότητας Διαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση θέσης Παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΟΜΙΜΩΝ ΣΥΝΑΚΡΟΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ UMTS

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΟΜΙΜΩΝ ΣΥΝΑΚΡΟΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ UMTS ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΟΜΙΜΩΝ ΣΥΝΑΚΡΟΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ UMTS Η Μεταπτυχιακή Εργασία παρουσιάστηκε ενώπιον του Διδακτικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σε Μερική Εκπλήρωση των Απαιτήσεων για τον Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

6/1/2010. Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών. Περιεχόμενα. Εισαγωγή /1 IEEE

6/1/2010. Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών. Περιεχόμενα. Εισαγωγή /1 IEEE Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Ασύρματες Επικοινωνίες Μέρος III Χρήστος Ξενάκης Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Slide: 1/42 Περιεχόμενα IEEE 802.11 WIRED EQUIVALENT PRIVACY (WEP)

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Διαχείριση Κινητικότητας Άγγελος Ρούσκας Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Μοντέλο αναφοράς Διαχειριστής δικτύου Χρήστης Λειτουργία, Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras Σκοποί

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Αρχιτεκτονική κυψελωτών συστημάτων Άγγελος Ρούσκας Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Στόχοι κυψελωτών συστημάτων υποστήριξη των επικοινωνιών μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών

Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Ασύρματες Επικοινωνίες Μέρος V Χρήστος Ξενάκης Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Slide: 1/30 Περιεχόμενα IEEE 802.11i ΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ CCMP Γενικά Λίγα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Τα επικοινωνιακά δίκτυα και οι ανάγκες που εξυπηρετούν Για την επικοινωνία δύο συσκευών απαιτείται να υπάρχει μεταξύ τους σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική ικτύου

Αρχιτεκτονική ικτύου Αρχιτεκτονική ικτύου Φυσική αρχιτεκτονική Oµαδοποίηση των λειτουργιών του δικτύου σε φυσικές οντότητες Η φυσική αρχιτεκτονική ενός δικτύου κινητών επικοινωνιών µπορεί να διαιρεθεί σε τρία µέρη κινητό τερµατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Ψηφιακή Υπογραφή και Αυθεντικοποίηση Μηνύματος Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Δρ. Δημήτριος Ευσταθίου Επίκουρος Καθηγητής & Δρ. Στυλιανός Τσίτσος Επίκουρος Καθηγητής Δίκτυα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras Σκοποί

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών. Αρχιτεκτονική των κυψελωτών συστημάτων

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών. Αρχιτεκτονική των κυψελωτών συστημάτων Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Αρχιτεκτονική των κυψελωτών συστημάτων Περίληψη Βασικές απαιτήσεις και λειτουργίες Ραδιοκάλυψη Ασύρματη πρόσβαση Υποστήριξη κινητικότητας χρηστών Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές Επικοινωνίες

Κινητές Επικοινωνίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Κινητές Επικοινωνίες Ενότητα 5: Κυψελωτά Δίκτυα (2,5G) GPRS & (3G) WCDMA-UMTS Σαββαΐδης Στυλιανός Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Ιστορικά στοιχεία 1940 1946 1975 1985 1 ο ασύρματο τηλέφωνο από την Bell System 1 η υπηρεσία παροχής κινητής τηλεφωνίας (Missouri, USA) 1 o κυψελωτό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή MYE006: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MHX. H/Y & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διάρθρωση μαθήματος Εισαγωγή Ορισμός ασύρματου δικτύου Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MHX. H/Y & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή MYE006: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Εισαγωγή Ορισμός ασύρματου δικτύου Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Εισαγωγή- Βασικές Έννοιες Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο 2015 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΥΠΤΟΛΟΓΙΑ?

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Γ.Κ.:Απρίλιος 2006

Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Γ.Κ.:Απρίλιος 2006 Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Κινητές Επικοινωνίες Μέρος ΙI Slide: 1/39 Περιεχόμενα UMTS Προστασία της ακεραιότητας (σηματοδοσία) Αδυναμίες, Ελλείψεις και κενά Ασφαλείας Περιγραφή των δια-δικτυακών

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Διαδικτύου Μέρος 2ο. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο

Πρωτόκολλα Διαδικτύου Μέρος 2ο. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο Πρωτόκολλα Διαδικτύου Μέρος 2ο Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο Internet Protocol (IP) Στο επίπεδο δικτύου της τεχνολογίας TCP/IP, συναντάμε το πρωτόκολλο IP. Η λειτουργία του IP βασίζεται αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Αυτόματο Σύστημα Κλήσης Έκτακτης Ανάγκης Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Κωνσταντίνος Φίλης, COSMOTE ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφιστάμενη Διαχείριση Κλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MHX. H/Y & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Εισαγωγή Ορισμός ασύρματου δικτύου Παραδείγματα ασύρματων

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα 2.5 γενιάς GPRS

ίκτυα 2.5 γενιάς GPRS ίκτυα 2.5 γενιάς GPRS Αδυναµίεςτου GSM Πολύ χαµηλή ταχύτητα µετάδοσης (9.6 Kbps) Circuit switched δίκτυο Μη αποδοτικό για υπηρεσίες δεδοµένων Μοναδική υπηρεσία δεδοµένων η SMS µε µέγιστο µέγεθος µηνύµατος

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική Μάθημα 9

Πληροφορική Μάθημα 9 Πληροφορική Μάθημα 9 ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΚΤΥΑ ΕΥΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ WAN Τα δίκτυα αυτά χρησιμοποιούνται για την διασύνδεση υπολογιστών, οι οποίοι βρίσκονται σε διαφορετικές πόλεις ή ακόμη και σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 23: Πολυμέσα σε δίκτυα 3G Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 23: Πολυμέσα σε δίκτυα 3G Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 23: Πολυμέσα σε δίκτυα 3G Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή

ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Να μελετήσουμε την αρχιτεκτονική και τη λειτουργία των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών Το αντικείμενο είναι τεράστιο

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές Επικοινωνίες

Κινητές Επικοινωνίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Κινητές Επικοινωνίες Ενότητα 4: Κυψελωτά Δίκτυα 2 ης Γενιάς (2G): Η περίπτωση του GSM Σαββαΐδης Στυλιανός Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου)

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα 1.7 - Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Πρωτόκολλο είναι ένα σύνολο κανόνων που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι οι σταθμοί εργασίας σε ένα δίκτυο ώστε να μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET Κεφάλαιο 4: Τεχνικές Μετάδοσης ΜΕΤΑΓΩΓΗ Τεχνική µεταγωγής ονομάζεται ο τρόπος µε τον οποίο αποκαθίσταται η επικοινωνία ανάµεσα σε δύο κόµβους με σκοπό την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ TE ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ TE ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ TE ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ «Μελέτη και εργαστηριακές μετρήσεις ενός πομποδέκτη LTE μονού φέροντος» Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ. Εισαγωγή

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ. Εισαγωγή ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Μελέτη της αρχιτεκτονικής και της λειτουργίας των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών Το αντικείμενο είναι τεράστιο και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Ερώτηση 2 η : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταγωγής μηνύματος?

Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Ερώτηση 2 η : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταγωγής μηνύματος? Μετάδοση Δεδομένων Δίκτυα Υπολογιστών 68 Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της Απάντηση : Στα δίκτυα μεταγωγής κυκλώματος (circuit switching networks), η μετάδοση των

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 2 Αρχιτεκτονική GSM

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 2 Αρχιτεκτονική GSM Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 2 Αρχιτεκτονική GSM Ιστορία του GSM 1982 1990 1992 Ομάδα επιστημόνων (Group Special Mobile) για τον καθορισμό διεθνούς Προτύπου κινητών επικοινωνιών Μετά από απαίτηση της

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G)

Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G) Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G) *Generation = γενιά Το πρώτο αυτοματοποιημένο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας λειτούργησε στις αρχές της δεκαετίας του '80 στη Σκανδιναβία. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80

Διαβάστε περισσότερα

1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Εικόνα Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI.

1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Εικόνα Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI. 40 Σύγχρονα τηλεπικοινωνιακά και δικτυακά πρωτόκολλα Εικόνα 1.5.1 Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI. 1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Οι γέφυρες λειτουργούν τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία ενός πομποδέκτη σταθμού βάσης HSDPA (Node-B)

Ανατομία ενός πομποδέκτη σταθμού βάσης HSDPA (Node-B) ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ανατομία ενός πομποδέκτη σταθμού βάσης HSDPA (Node-B) Anatomy of a Node B (HSDPA)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ. Δημουλάς Βασίλειος Δ/νση Δικτύου Πρόσβασης και Μετάδοσης Υποδ/νση Ανάπτυξης Δικτύου Μετάδοσης

ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ. Δημουλάς Βασίλειος Δ/νση Δικτύου Πρόσβασης και Μετάδοσης Υποδ/νση Ανάπτυξης Δικτύου Μετάδοσης ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ Δημουλάς Βασίλειος Εξέλιξη Δικτύων Μετάδοσης σε Δίκτυα Κινητής Τηλεφωνίας Λογική Αρχιτεκτονική Δικτύου GSM/GPRS Βασικές Υφιστάμενες Υπηρεσίες Νέες

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet. Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet. Σαράντης Πασκαλής <paskalis@di.uoa.gr> Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Mobile IP Ιστορικό Το πρωτόκολλο Internet σχεδιάστηκε για στατικούς υπολογιστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΗΣ 19.5.013 ΘΕΜΑ 1 Ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας τεχνολογίας GSM, με μέγεθος συστάδας (cluster) κυψελών επαναληψιμότητας συχνοτήτων 1, είναι εγκατεστημένο σε μια γεωγραφική περιοχή και

Διαβάστε περισσότερα

Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΠΑΤΡΩΝ

Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΠΑΤΡΩΝ Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΙΝΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ. Εισαγωγή

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ. Εισαγωγή ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Να μελετήσουμε την αρχιτεκτονική και τη λειτουργία των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών Το αντικείμενο είναι τεράστιο

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 5 Ψηφιοποίηση φωνής, μετάδοση δεδομένων και ασφάλεια στο GSM

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 5 Ψηφιοποίηση φωνής, μετάδοση δεδομένων και ασφάλεια στο GSM Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 5 Ψηφιοποίηση φωνής, μετάδοση δεδομένων και ασφάλεια στο GSM Από την πηγή πληροφορίας στα ραδιοκύματα Κωδικοποίηση φωνής Αποκωδικοποίηση φωνής Κωδικοποίηση καναλιού Αποκωδικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Special. Mobile το Πανευρωπαϊκό Σύστηµα Κινητών Επικοινωνιών Ψηφιακό Κυψελωτό Σύστηµα 2 ης Γενιάς

Special. Mobile το Πανευρωπαϊκό Σύστηµα Κινητών Επικοινωνιών Ψηφιακό Κυψελωτό Σύστηµα 2 ης Γενιάς Group Special Mobile το Πανευρωπαϊκό Σύστηµα Κινητών Επικοινωνιών Ψηφιακό Κυψελωτό Σύστηµα 2 ης Γενιάς Οκτ-04 Γ.Ι.Στεφάνου-ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 Σηµαντικά Ηµεροµηνίες για το GSM 1982 Η CEPT

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Διδακτικής Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστημάτων Μελέτη και ανάλυση των προτύπων ασφαλείας στα δίκτυα 3 ης γενιάς Η εργασία υποβάλετε για την μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικών Επικοινωνιών. κυψελωτών συστημάτων

Προσωπικών Επικοινωνιών. κυψελωτών συστημάτων Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Αρχιτεκτονική των κυψελωτών συστημάτων Περίληψη Βασικές απαιτήσεις και λειτουργίες Ραδιοκάλυψη Ασύρματη πρόσβαση Υποστήριξη της κινητικότητας των χρηστών Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρματα δίκτυα και πολυμέσα. Αντωνοπούλου Ευθυμία ΓΤΠ 61

Ασύρματα δίκτυα και πολυμέσα. Αντωνοπούλου Ευθυμία ΓΤΠ 61 Ασύρματα δίκτυα και πολυμέσα Αντωνοπούλου Ευθυμία ΓΤΠ 61 Στόχοι Κατανόηση των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τις ασύρματες επικοινωνίες και τα δίκτυα Γνωριμία με τα συστήματα των ασύρματων επικοινωνιών Ενημέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η Τρίτη γενιά κινητής τηλεφωνίας(3g).ανάλυση της τεχνολογίας και συγκριτικός πίνακας (Έρευνα Αγοράς).

Η Τρίτη γενιά κινητής τηλεφωνίας(3g).ανάλυση της τεχνολογίας και συγκριτικός πίνακας (Έρευνα Αγοράς). Η Τρίτη γενιά κινητής τηλεφωνίας(3g).ανάλυση της τεχνολογίας και συγκριτικός πίνακας (Έρευνα Αγοράς). ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΒΛΕΤΣΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ Εξέλιξη της Κινητής Τηλεφωνίας Ασύρματη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα είδη των Δικτύων Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα είδη των Δικτύων Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα είδη των Δικτύων 1.1. Εισαγωγή Γενικότερα δεν υπάρχει κάποια ταξινόμηση των πιθανών δικτύων κάτω από την οποία να ταιριάζουν όλα τα δίκτυα. Παρόλα αυτά η ταξινόμηση τους είθισται να γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Αναφοράς Open Systems Interconnection (OSI) Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 5 ο

Πρότυπο Αναφοράς Open Systems Interconnection (OSI) Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 5 ο Πρότυπο Αναφοράς Open Systems Interconnection (OSI) Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 5 ο Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου Για να ανταλλάξουν δεδομένα δύο σταθμοί, εκτός από την ύπαρξη διαδρομής μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η. Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η. Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Τι είναι επικοινωνία; Είναι η διαδικασία αποστολής πληροφοριών από ένα πομπό σε κάποιο δέκτη. Η Τηλεπικοινωνία είναι η επικοινωνία από απόσταση (τηλε-).

Διαβάστε περισσότερα

Κουμουνδούρου Άλκηστη Γεωργίου Σπυριδούλα

Κουμουνδούρου Άλκηστη Γεωργίου Σπυριδούλα UMTS NETWORK Universal Mobile Telecommunications System Η Αρχιτεκτονική του δικτύου UMTS Κουμουνδούρου Άλκηστη Γεωργίου Σπυριδούλα 2G Εξελιγμενες Συσκευές (Δυνατότητα Roaming) Περισσότερες Υπηρεσίες (Παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία Ανδρέας Βέγλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Τηλεπικοινωνιών & Δικτύων

Τεχνολογίες Τηλεπικοινωνιών & Δικτύων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ΠΜΣ Πληροφοριακά Συστήματα Τεχνολογίες Τηλεπικοινωνιών & Δικτύων Καθηγητής: Α.Α. Οικονομίδης University of Macedonia Master Information Systems Networking Technologies Professor:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Υπολογιστές και Τεχνολογία Επικοινωνιών Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον

Κεφάλαιο 2. Υπολογιστές και Τεχνολογία Επικοινωνιών Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Κεφάλαιο 2 Υπολογιστές και Τεχνολογία Επικοινωνιών Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Εισαγωγή Μέσα αποθήκευσης Δίκτυα υπολογιστών Βάσεις δεδομένων Δίκτυα Υπολογιστών Σύνολο από υπολογιστές ή συσκευές διασυνδεδεμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή

ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Μελέτη της αρχιτεκτονικής και της λειτουργίας των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών Το αντικείμενο είναι τεράστιο και

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Πτυχιακή Εργασία Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Σκοπός της σημερινής παρουσίασης είναι να παρουσιαστεί και να αναλυθεί η δομή και ο τρόπος λειτουργίας ενός δικτύου Hot Spot. Υπεύθυνος Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Σε δίκτυο υπολογιστών εμπιστευτική πληροφορία μπορεί να υπάρχει αποθηκευμένη σε μέσα αποθήκευσης (σκληροί δίσκοι, μνήμες κ.λ.π.), ή να κυκλοφορεί μέσου του δικτύου με τη μορφή πακέτων. Η ύπαρξη πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 10 ο

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 10 ο Δίκτυα Ευρείας Περιοχής Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 10 ο Ορισμός Ένα δίκτυο ευρείας περιοχής (Wide Area Network, WAN) είναι ένα σύνολο υπολογιστών που εκτείνονται σε μια ευρεία γεωγραφική περιοχή και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. ιπλωµατική Εργασία Μεταπτυχιακού ιπλώµατος Ειδίκευσης

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. ιπλωµατική Εργασία Μεταπτυχιακού ιπλώµατος Ειδίκευσης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ιπλωµατική Εργασία Μεταπτυχιακού ιπλώµατος Ειδίκευσης «Ασφάλεια και διαχείριση κλειδιών στο UMTS» Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-015 Ασφάλεια Δεδομένων http://www.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Οι απειλές Ένας κακόβουλος χρήστης Καταγράφει μηνύματα που ανταλλάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5: To Μοντέλο Αναφοράς O.S.I.

Μάθημα 5: To Μοντέλο Αναφοράς O.S.I. Μάθημα 5: To Μοντέλο Αναφοράς O.S.I. 5.1 Γενικά Τα πρώτα δίκτυα χαρακτηρίζονταν από την «κλειστή» αρχιτεκτονική τους με την έννοια ότι αυτή ήταν γνωστή μόνο στην εταιρία που την είχε σχεδιάσει. Με τον

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 3: Τοπολογίες Δικτύων

Μάθημα 3: Τοπολογίες Δικτύων Μάθημα 3: Τοπολογίες Δικτύων 3.1 Γενικά Με το όρο τοπολογία δικτύου αναφερόμαστε στον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι κόμβοι ενός δικτύου. Οι τοπολογίες διακρίνονται σε φυσικές και λογικές. Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη παρουσίαση των εργαλείων/εντολών telnet, ping, traceroute nslookup και nmap, zenmap

Σύντομη παρουσίαση των εργαλείων/εντολών telnet, ping, traceroute nslookup και nmap, zenmap Σύντομη παρουσίαση των εργαλείων/εντολών telnet, ping, traceroute nslookup και nmap, zenmap Version 2.00 Επιμέλεια Σημειώσεων: Δημήτρης Κόγιας Πατρικάκης Χαράλαμπος Πίνακας περιεχομένων TELNET... 2 PING...

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Διαδικτύου

Πρωτόκολλα Διαδικτύου Πρωτόκολλα Διαδικτύου Μέρος 1ο Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο Εισαγωγή στην Τεχνολογία TCP/IP To TCP/IP σημαίνει Transmission Control Protocol / Internet Protocol και θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

27/3/2010. Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών. Περιεχόμενα εισαγωγή /1 ΙΕΕΕ Εισαγωγή. Λειτουργικό μοντέλο 802.

27/3/2010. Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών. Περιεχόμενα εισαγωγή /1 ΙΕΕΕ Εισαγωγή. Λειτουργικό μοντέλο 802. Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Ασύρματες Επικοινωνίες Μέρος I Χρήστος Ξενάκης Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς Slide: 1/30 Περιεχόμενα ΙΕΕΕ 802.11 Εισαγωγή Λειτουργικό μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ικτύου Κορµού 2 ης και 3 ης γενιάς

Ανάλυση ικτύου Κορµού 2 ης και 3 ης γενιάς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Τοµέας Επικοινωνιών, Ηλεκτρονικής & Συστηµάτων Πληροφορικής Ανάλυση ικτύου Κορµού 2 ης και 3 ης γενιάς ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Γ.Κ.:Μάιος 2006

Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Γ.Κ.:Μάιος 2006 Ασφάλεια Ασύρματων & Κινητών Επικοινωνιών Ασύρματες Επικοινωνίες Μέρος I Slide: 1/26 Περιεχόμενα ΙΕΕΕ 802.11 Εισαγωγή Λειτουργικό μοντέλο 802.11 Στοίβα πρωτοκόλλων του 802.11 Δομή πλαισίων 802.11 Υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των Μηχανισμών Ασφάλειας στα Δίκτυα Νέας Γενιάς

Μελέτη των Μηχανισμών Ασφάλειας στα Δίκτυα Νέας Γενιάς Πανεπιστήμιο Πειραιά, Τμήμα Διδακτικής της Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστημάτων Μελέτη των Μηχανισμών Ασφάλειας στα Δίκτυα Νέας Γενιάς Βασίλης Αγγελόπουλος, ΜΕ/0561 Επιβλέπων Καθηγητής, Χρήστος Πειραιάς,

Διαβάστε περισσότερα

Δ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ Ε ΡΓΑΣΙΑ

Δ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ Ε ΡΓΑΣΙΑ Π ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Π ΑΤΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ Ε ΡΓΑΣΙΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟ LONG TERM EVOLUTION» ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Τηλεπικοινωνιών

Ασφάλεια Τηλεπικοινωνιών ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑ ΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Ασφάλεια Τηλεπικοινωνιών ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ηλίας Ε. Τσουµελέας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Τοπολογίες Διατάξεων Κρυπτογράφησης- Εισαγωγή στην Ασφάλεια Δικτύων και Ασφάλεια Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΙΝΗΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ... 2 2. ΠΡΟΪΟΝ ΚΙΝΗΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΕΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (SP)... 2 2.1 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΜΕΤΑΓΩΓΗΣ.3

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών Ασφάλεια Δεδομένων.

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών Ασφάλεια Δεδομένων. Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Ασφάλεια Δεδομένων http://www.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Οι απειλές Ένας κακόβουλος χρήστης Καταγράφει μηνύματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ MULTICAST ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΡΙΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΠΑΠΑΖΩΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Α.Μ. 419

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ MULTICAST ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΡΙΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΠΑΠΑΖΩΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Α.Μ. 419 9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ» MULTICAST ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΡΙΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Δικτύων Κινητών Επικοινωνιών που σχετίζονται με τη θέση του χρήστη

Υπηρεσίες Δικτύων Κινητών Επικοινωνιών που σχετίζονται με τη θέση του χρήστη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Υπηρεσίες Δικτύων Κινητών Επικοινωνιών που σχετίζονται με τη θέση του χρήστη ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Βενιέρη Ιωάννη 323Μ/2006015

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Σχεδίαση και Ανάπτυξη Υπηρεσιών Υποδομής Δημόσιων Κλειδιών στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Τρίτης και Ύστερων Γενεών Διδακτορική

Διαβάστε περισσότερα