Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική Γλώσσα - Μορφολογική ανάλυση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική Γλώσσα - Μορφολογική ανάλυση"

Transcript

1 Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 3ο, , 2014 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική Γλώσσα - Μορφολογική ανάλυση Γρηγόρης Σκιαδάς Σχολικός Σύμβουλος Αγγλικής Γλώσσας - Άρτα Περίληψη. Ο γλωσσικός δανεισμός συνδέεται άμεσα με την διαδικασία της ανανέωσης οδηγώντας στη εξέλιξη και αλλαγή μιας γλώσσας. Η μελέτη των δάνειων στοιχείων μιας γλώσσας μας βοηθά συγχρονικά να περιγράψουμε την εξελικτική της πορεία, να εντοπίσουμε τους πολιτικούς, πολιτισμικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, οι οποίοι την διαμορφώνουν, αλλά και να καταγράψουμε τις διαφορετικές μορφές και τρόπους του γλωσσικού δανεισμού. Στην εργασία αυτή εξετάζεται σε μορφολογικό επίπεδο το σύνολο των δάνειων λεξικών μονάδων της Νεοελληνικής από την Αγγλική στις κλιτές κατηγορίες των ουσιαστικών, επιθέτων, ρημάτων και στις άκλιτες επιφωνημάτων, επιρρημάτων και μιας ηχομιμητικής λέξης, όπως αυτά εμφανίζονται είτε στο στάδιο της πρωτογενούς είτε της δευτερογενούς προσαρμογής. Γίνεται η ομαδοποίησή τους ως προς τους θεματικούς τομείς στους οποίους γίνεται ο δανεισμός και ως προς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε κατηγορίας, ενώ στο επόμενο στάδιο μελετάται το θέμα της παραγωγής και της σύνθεσης σε σχέση με το δανεισμό. Λέξεις κλειδιά: γλωσσικά δάνεια, γλωσσική εξέλιξη, μορφές γλωσσικού δανεισμού. Εισαγωγή Στην εργασία αυτή μελετάται το θέμα του δανεισμού και συγκεκριμένα τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική γλώσσα. Αρχικά γίνεται αναφορά στο δανεισμό ως ένα πολύ σημαντικό φαινόμενο της γλωσσικής εξέλιξης και αλλαγής και ως ένα παράγοντα ανανέωσης της γλώσσας και δείκτη διεπαφής των διαφόρων γλωσσών. Επεξηγώ συνοπτικά κάποιους όρους και επιμέρους φαινόμενα που συσχετίζονται με το δανεισμό, ώστε να προχωρήσω στη συγχρονική, και κυρίως μορφολογικού χαρακτήρα, ανάλυση των δάνειων Νεοελληνικών λεξικών μονάδων από την Αγγλική. Το θέμα παρουσιάζει δυσκολίες στο επίπεδο αναγνώρισης των όρων ως δάνεια αφού πολλές από αυτές αφορούν ορολογία και αποτελούν πριν το δανεισμό από τη Νεοελληνική, δάνεια της Αγγλικής κυρίως από την Αρχαία Ελληνική και Λατινική. Συνεχίζω με την ταξινόμηση των όρων σε λεξικές κατηγορίες, την ανάλυση των επιθημάτων που εμφανίζουν οι όροι αυτοί μετά την ένταξή τους στο Ελληνικό λεξιλόγιο και αφορούν άμεσα το θέμα της κλίσης. Ανιχνεύω τους θεματικούς τομείς στους οποίους γίνεται ο δανεισμός και τέλος αναφέρομαι στα θέματα της παραγωγής και της σύνθεσης ως δείκτες του βαθμού προσαρμογής και κωδικοποίησης των δανείων στη Νεοελληνική.

2 160 Γ. Σκιαδάς Δανεισμός Ο δανεισμός είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι και φυσική συνέπεια της γλωσσικής επαφής τόσο σε ομαδικό όσο και σε ατομικό επίπεδο με κοινωνικές, πολιτισμικές ή ιδεολογικές ρίζες και προεκτάσεις (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, 2001). Οι προεκτάσεις αυτές φανερώνουν μια κανονικότητα στο γλωσσικό σύστημα με συγκεκριμένες γλώσσες να δανείζονται από άλλες (η Ελληνική από την Αγγλική ή τη Γαλλική). Συνδέεται άμεσα με τη γλωσσική αλλαγή και θεωρείται ένας από τους βασικούς τρόπους της γλωσσικής ανανέωσης. Έτσι, η επαφή δύο κοινοτήτων ή κοινωνικών ομάδων οδηγεί στο φαινόμενο του γλωσσικού δανεισμού που επηρεάζει τηγλώσσα σε διάφορα επίπεδα και με διαφορετικό ρυθμό ή βαθμό. Ο δανεισμός έχει πιο άμεση επίδραση και γίνεται ιδιαίτερα έκδηλος στο χώρο του λεξιλογίου μιας γλώσσας. Στο χώρο αυτό μπορούμε να διακρίνουμε δύο πολύ γενικά είδη δανεισμού. Ο εσωτερικός δανεισμός αναφέρεται σε γλωσσικά στοιχεία που η γλώσσα δανείζεται από παλαιότερες μορφές της ή και διαλέκτους της. Αντίθετα, ο εξωτερικός δανεισμός σε γενικές γραμμές αφορά τη χρήση γλωσσικών στοιχείων μιας γλώσσας Γ2 (Δανείστρια γλώσσα) από μία γλώσσα Γ1 (Γλώσσα υποδοχής) (Apostolou-Panara, 1991; Αποστόλου-Πανάρα, 1999). Τρόποι - μορφές δανεισμού Λαϊκός Λόγιος δανεισμός Ο διαχωρισμός αυτός οφείλεται στα άτομα ή τις κοινωνικές ομάδες μέσω των οποίων γίνεται ο δανεισμός. Ο λαϊκός δανεισμός αφορά την ανταλλαγή γλωσσικού υλικού που προκύπτει από την επαφή των λαϊκών στρωμάτων (Παπαναστασίου, 2001). Κύριο χαρακτηριστικό αυτού του είδους είναι η ανταλλαγή υλικού κυρίως στον προφορικό λόγο και η τάση των ομιλητών να προσαρμόζουν τα δάνεια στο δικό τους γλωσσικό σύστημα, κυρίως φωνολογικό και μορφολογικό. Με το λόγιο δανεισμό οι λέξεις εισάγονται από μια μερίδα ομιλητών που συνήθως κατέχουν σε υψηλό επίπεδο τη γλώσσα από την οποία προέρχονται τα δάνεια (Παπαναστασίου, 2001). Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αυτοί που καθορίζουν, τουλάχιστον στα πρώτα στάδια, τη μορφή και τον τρόπο χρήσης του δάνειου υλικού. Την κύρια πηγή άντλησης των λεξικών μονάδων αποτελεί ο γραπτός λόγος. Οι λέξεις στο νέο περιβάλλον μπορεί να προσαρμοστούν στο γλωσσικό σύστημα της γλώσσας που δανείζεται ή να παραμείνουν αναλλοίωτες. Άμεσος δανεισμός Στην περίπτωση όπου μια λέξη εισάγεται όπως ακριβώς εκφέρεται στο φωνολογικό επίπεδο, μπορούμε να μιλάμε για άμεσο δανεισμό (Παπαναστασίου, 2001). Μάλιστα όταν υπάρχει η ακριβής αντιστοιχία σε ορθογραφικό επίπεδο, τότε μιλάμε για την περίπτωση του ορθογραφικού δανεισμού. Στην αντίθετη περίπτωση, έχουμε μεταφραστικό δάνειο όταν, κυρίως σε λόγια δείγματα, οι άνθρωποι εισάγοντας έναν όρο χρησιμοποιούν το ήδη οικείο γλωσσικό υλικό της μητρικής γλώσσας για να αποδώσουν την καινούργια έννοια. Παράδειγμα αποτελεί η λέξη ουρανοξύστης που προέρχεται από την Αγγλική skyscraper [ουραν(ός) ο + ξύσ της <sky (ουρανός) +scraper (το όργανο που ξύνει)]. Μια παραλλαγή

3 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 161 του μεταφραστικού δανείου είναι το ελεύθερο μεταφραστικό δάνειο όταν δεν έχουμε την πιστή μετάφραση του όρου από τη μία γλώσσα στην άλλη (Χαραλαμπάκης, 1991). Κατά την εισαγωγή μιας λεξικής μονάδας σε μια γλώσσα ως μεταφραστικό δάνειο η απόδοσή της μπορεί να συμπίπτει με μια ήδη υπάρχουσα με διαφορετικό σημασιολογικό περιεχόμενο. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι το συγκεκριμένο σημαίνον να αποκτά μια δεύτερη ερμηνεία. Τότε έχουμε να κάνουμε με το σημασιολογικό δάνειο. Η λέξη ποντίκι <αγγλ. mouse εκτός του ότι αναφέρεται σε κάποιο είδος ζώου έχει αποκτήσει και την έννοια του εξαρτήματος/συσκευής ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή. Οι παραπάνω όροι σε καμιά περίπτωση δεν αναιρούν ο ένας τον άλλο. Στην περίπτωση του ποντικιού ως εξαρτήματος του υπολογιστή όταν χρησιμοποιείται ο όρος μάους έχουμε να κάνουμε με ένα άμεσο δάνειο αποτέλεσμα ορθογραφικού δανεισμού. Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο ποντίκι, έχουμε ένα παράδειγμα μεταφραστικού και σημασιολογικού δανείου. Προσαρμοσμένα - μη προσαρμοσμένα δάνεια Ο βαθμός και ο ρυθμός προσαρμογής της δάνειας λέξης εξαρτάται κατά κύριο λόγο από παράγοντες όπως ο χρόνος, η χρήση του όρου, η λαϊκή ή λόγια προέλευσή της, οι φωνολογικές ομοιότητες των δύο γλωσσών (Γ1 και Γ2), καθώς επίσης και η έλλειψη συγκεκριμένων όρων, με σκοπό την κάλυψη των σημασιολογικών αναγκών της δανείστριας γλώσσας. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν παρατηρείται η ίδια προσαρμοστικότητα στο φωνολογικό, μορφολογικό ή σημασιολογικό επίπεδο. Γενικά παρατηρείται ότι τα δάνεια λαϊκής προέλευσης προσαρμόζονται πολύ πιο εύκολα από ότι τα λόγια. Ένα δάνειο χαρακτηρίζεται ως προσαρμοσμένο, όταν παρουσιάζει ένα βαθμό ενσωμάτωσης στα γλωσσικά υποσυστήματα (φωνολογία μορφολογία σημασιολογία) μιας γλώσσας. Πχ ιδιωματικός, -ή, -ό <αγγλ. idiomatic, ολιστικός, ή, ό <αγγλ. holistic. Μη προσαρμοσμένο είναι εκείνο το δάνειο στοιχείο το οποίο κυρίως σε φωνολογικό και μορφολογικό επίπεδο δεν έχει αφομοιωθεί ακόμη από το σύστημα. Π.χ. Έθνικ <αγγλ. ethnic, σούπερ <αγγλ. super. Επομένως, ένα δάνειο στοιχείο στο μορφολογικό υποσύστημα της Νεοελληνικής μπορεί να παραμείνει άκλιτο όταν ο βαθμός προσαρμογής του είναι πολύ μικρός. Εδώ βρισκόμαστε στο στάδιο της πρωτογενούς προσαρμογής όπου το δάνειο μπορεί να εντάσσεται σε μια λεξική κατηγορία (ρήμα ουσιαστικό επίθετο), παραμένει όμως άκλιτο. (πχ. μενού <αγγλ. menu). Από την άλλη, οι προσαρμοσμένες λεξικές μονάδες επιδεικνύουν μια μορφολογική συμμόρφωση και είναι κλιτές λέξεις ανήκοντας στα κλιτικά παραδείγματα της γλώσσας περνώντας στο στάδιο της δευτερογενούς προσαρμογής (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, 1994). Δηλωτικά μη δηλωτικά δάνεια Τα δάνεια χαρακτηρίζονται ως δηλωτικά όταν ο δανεισμός τους έχει προέλθει από την άμεση ανάγκη των ομιλητών να καλύψουν την έλλειψη ενός γλωσσικού συστήματος να αποδώσει τη σχέση σημαίνοντος και σημαινόμενου. Κυρίως αφορούν προϊόντα, αντικείμενα και έννοιες που εισάγονται σε μια χώρα και χρειάζεται να τους αποδοθεί όνομα. Πχ. βίντεο <αγγλ. video, βατ <αγγλ. watt. Στην περίπτωση των συνυποδηλωτικών, παρατηρούμε περισσότερο το συναισθηματικό ψυχολογικό παράγοντα να επιτρέπει το δανεισμό. Πρόκειται για όρους που ενώ ήδη υπάρχουν αντίστοιχοι σε μια γλώσσα, ο ομιλητής χρησιμοποιεί ένα δάνειο λεξικό στοιχείο για υποκειμενικούς λόγους όπως κοινωνικής προβολής και γοήτρου. Πχ. οκέι <αγγλ. Okey (αντί του εντάξει), ριλαξάρω <αγγλ. Relax (αντί του ξεκουράζομαι).

4 162 Γ. Σκιαδάς Αντιδάνεια Ως αντιδάνειο ορίζεται η δάνεια λεξική μονάδα που έχει εισαχθεί στην ελληνική από μια γλώσσα, την οποία με τη σειρά της είχε δανειστεί από τα Ελληνικά σε παλιότερη μορφή της (Παπαναστασίου, 2001). Η λέξη αμοιβάδα προέρχεται από το δανεισμό της αγγλικής amoeba (πληθ. amoebas) που μέσω της λατινικής amoeba έχει ως πρόδρομο την αμοιβή στα Αρχαία Ελληνικά. Σε αυτή την αλυσίδα δανεισμών παρατηρούμε τον πρώτο και τελευταίο όρο να ανήκουν στην ίδια γλώσσα. Ένα σημαντικό κομμάτι του κορμού των ελληνικών δανείων από την Αγγλική αποτελούν κυρίως όροι που αναφέρονται σε επιστημονικά θέματα ή θέματα που αφορούν κοινωνιολογικά και φιλοσοφικά ρεύματα. Η κοινή ιδιότητα των παραπάνω έγκειται στο ότι προέρχονται από αντίστοιχες λέξεις της Αρχαίας Ελληνικής ή Λατινικής που πρώτα ως δάνεια διαμορφώθηκαν στην Αγγλική για να επιστρέψουν στη Νεοελληνική. Η λέξη βιορυθμός προέρχεται από την Αγγλική biorhythm που με τη σειρά της προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική (βιο- + αρχ. ρυθμός). Οι όροι αυτοί δίνουν την εντύπωση ότι είναι αμιγώς Ελληνικοί, μάλιστα Αρχαίας Ελληνικής προέλευσης, που συνδέονται περισσότερο με το φαινόμενο του εσωτερικού δανεισμού αλλά πρόκειται για καθαρά εξωτερικά και μάλιστα λόγια δάνεια (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, 1985). Διεθνισμοί Ένα ενδιαφέρον κομμάτι του δανεισμού αποτελούν οι διεθνισμοί. Με τον όρο αυτό εννοούμε τις λεξικές μονάδες που τις συναντάμε και σε άλλες γλώσσες. Οι διεθνισμοί είναι οι όροι οι οποίοι είτε εμφανίζονται μαρκαρισμένοι αρνητικά είτε αμαρκάριστοι ως προς την εθνική τους καταγωγή. Παρατηρούμε δε στο σχηματισμό τους να προέρχονται από λέξεις κυρίως της Αρχαίας Ελληνικής και της Λατινικής γλώσσας. Στην Αγγλική μπορεί κανείς να παρατηρήσει πληθώρα τέτοιων όρων που μετέπειτα δανείστηκε η Νεοελληνική. Κυρίως αναφερόμαστε σε λόγια λεξικά στοιχεία τα οποία μορφολογικά είναι παράγωγα ή σύνθετα. Τέτοιου είδους λεξικές μονάδες παρατηρούμε στα δάνεια ουσιαστικά της Ελληνικής από την Αγγλική. Παραδείγματα παράγωγων όρων αποτελεί το επίθετο κυκλωνικός -ή ό που προέρχεται από το αγγλ. cyclonic <cyclon(e) (= κυκλών(ας) -ic = -ικός). Η λέξη ανοδικός -ή ό αποτελεί δάνειο από τον Αγγλικό όρο anodic <anod(e) (= άνοδ(ος) 2 -ic = -ικός). Το σώμα του λεξικού υλικού Στην εργασία αυτή χρησιμοποίησα την ηλεκτρονική μορφή του λεξικού Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής που εκδόθηκε το Δεκέμβριο του 1998 από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (http://ins.web.auth.gr/eisagogi.htm). Από αυτό συγκέντρωσα όλα τα λήμματα που αποτελούσαν δείγματα δανεισμού από την Αγγλική γλώσσα και τα ταξινόμησα σε λεξικές κατηγορίες με τη βοήθεια του Excel. Στη συνέχεια προχώρησα σε επιμέρους ταξινομήσεις ως προς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε κατηγορίας. Έτσι ομαδοποίησα τα ουσιαστικά ως προς τη μορφή του Λεξικού Λήμματος, τη θεματολογία, κλίση (κλιτό άκλιτο), γένος, τα χαρακτηριστικά ±έμψυχο / ±προσαρμοσμένο και την ετυμολογία. Τα επίθετα ομαδοποιήθηκαν ως προς τη μορφή του Λεξικού Λήμματος, ± κλιτό, θεματολογία, κατάληξη προδρόμου, κλιτικό επίθημα και ετυμολογία. Τα ρήματα, επιρρήματα, άκλιτα στοιχεία, σύνθετα και επιφωνήματα ταξινομήθηκαν με βάση το Λεξικό Λήμμα και την ετυμολογία.

5 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 163 Επόμενο στάδιο της εργασίας ήταν η ανίχνευση των παράγωγων που προκύπτουν από τα δάνεια και η ταξινόμησή τους σε ομάδες σύμφωνα με τις λεξικές κατηγορίες που αυτά ανήκουν. Επίσης τα παράγωγα κάθε κατηγορίας ταξινομήθηκαν σύμφωνα με το κλιτικό επίθημα που φέρουν, με σκοπό την ομαδοποίησή τους και την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη κλιτική μορφολογία που φέρουν. Τέλος επιχειρήθηκε ανάλυση και περιγραφή της δημιουργίας συνθέτων, με την προϋπόθεση ένα τουλάχιστο συνθετικό συστατικό να είναι δάνειο από την Αγγλική. Στην εργασία αυτή, παράλληλα άντλησα πληροφορίες για τον ήδη διαμορφωμένο λεξικό κατάλογο των δανείων από το Νέον Λεξικόν (Δημητράκος, 1959), Παιδεία. Πρότυπο Λεξικό της Νέας Ελληνικής (Μπουγάς, 1976), A Greek-English lexicon (LIDDEL & SCOTT, 1996), Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Μπαμπινιώτης, 1998), και Ελληνικό Λεξικό (Τεγόπουλος-Φυτράκης, 1991). Δάνεια λεξικά στοιχεία ανάλυση Το σύνολο των δάνειων λεξικών μονάδων της Ελληνικής από την Αγγλική αναφέρεται α) στις κλιτές λεξικές κατηγορίες των ουσιαστικών, των επιθέτων, των ρημάτων και β) τις άκλιτες των επιφωνημάτων, των επιρρημάτων και μιας ηχομιμητικής λέξης. Τα ουσιαστικά και τα επίθετα περιλαμβάνουν τόσο άκλιτες όσο και κλιτές λεξικές μονάδες. Οι πρώτες βρίσκονται στο στάδιο της πρωτογενούς προσαρμογής, ενώ οι δεύτερες στο στάδιο της δευτερογενούς προσαρμογής. Τα ρήματα έχουν να επιδείξουν, λόγω της φύσης τους, μόνο μορφές που έχουν περάσει στο στάδιο της δευτερογενούς προσαρμογής. Στο δεύτερο στάδιο, το λεξικό στοιχείο εντάσσεται σε ένα κλιτικό παράδειγμα, αποκτά πληθυντικό και εναρμονίζεται με τους κανόνες της συμφωνίας. Ουσιαστικά Τα δάνεια από ουσιαστικά είναι η πολυπληθέστερη λεξική κατηγορία στη Νεοελληνική, γιατί παρουσιάζουν σχετική αυτονομία στη γλώσσα σε σχέση με τις άλλες κατηγορίες. Ανάλογα με τη μορφολογική τους κατάσταση, μπορούμε να τα διακρίνουμε σε μονομορφηματικά και πολυμορφηματικά. Η λέξη πουλόβερ αποτελείται από ένα μόρφημα ανεξάρτητα από το γεγονός ότι στην Αγγλική η αντίστοιχη λεξική μονάδα είναι σύνθετη (<αγγλ. pullover). Παρόμοιο παράδειγμα είναι η λέξη ριμέικ <αγγλ. remake ή τζάκποτ <αγγλ. Jackpot. Παρατηρούμε όμως και δάνεια από ουσιαστικά που χαρακτηρίζονται από πολυμορφηματικότητα στην Αγγλική, ενώ στην Ελληνική αποτελούνται από το θέμα και το κλιτικό επίθημα. Τέτοια είναι η λέξη παραψυχολογ-ία (λόγ. <αγγλ. parapsychology < para- = παρα- 1 + psychology = ψυχολογία) και ραδιοτηλέφων-ο (λόγ. <αγγλ. radiotelephone < radio- = ραδιο- 1 + telephone = τηλέφωνον) Ως προς το βαθμό προσαρμογής, υπάρχουν ουσιαστικά που παραμένουν άκλιτα στο στάδιο της πρωτογενούς αυτής διαδικασίας, όπως μίντια <αγγλ. media, μόντεμ <αγγλ. modem, ντραμς <αγγλ. drums πληθ. της λέξης drum `τύμπανο. Το τελευταίο μάλιστα ανήκει στην κατηγορία των δάνειων ουσιαστικών που εισάγονται στη Νεοελληνική στον πληθυντικό, όπως χρησιμοποιούνται και στην Αγγλική. Άλλο παρόμοιο παράδειγμα αποτελεί το σεντς <αγγλ. cent, πληθ. cents.

6 164 Γ. Σκιαδάς Στα ομώνυμα μορφήματα ανήκουν παραδείγματα δανείων που, όταν εισάγονται στην Ελληνική, εμφανίζουν το ίδιο σημαίνον να χρησιμοποιείται για δύο σημαινόμενα. Τέτοια στοιχεία είναι ο όρος τζαζ που ως ουσιαστικό αναφέρεται στο είδος της μουσικής (τζαζ <αγγλ. jazz) και το επίθετο τζαζ <αγγλ. jazz που αναφέρεται σε ένα πρόσωπο που ζει στο δικό του κόσμο με μια ιδιαίτερη συμπεριφορά που αποκλίνει από την κοινωνικά παραδεκτή. Επίσης η λέξη τζιν (<αγγλ. jean) που σημαίνει το συγκεκριμένο είδος παντελονιού, αλλά και το ανθεκτικό ύφασμα για φούστες και παντελόνια, ενώ ο όρος τζιν <αγγλ. jin (με διαφορετική ορθογραφία στην Αγγλική) σημαίνει είδος οινοπνευματώδους ποτού που γίνεται με απόσταξη δημητριακών. Σχετικά με την κλίση, παρατηρούμε ότι από το σώμα των λημμάτων που εξετάσθηκαν, μια ομάδα ουσιαστικών παραμένουν άκλιτα και συνεπώς δεν έχουν ενταχθεί στο μορφολογικό σύστημα της Νεοελληνικής. Το γεγονός αυτό μπορεί να σημαίνει ότι βρίσκονται στο στάδιο της πρωτογενούς προσαρμογής και έχουν ενταχθεί μόνο σε μια λεξική κατηγορία. (π.χ. βίντεο <αγγλ. video, γιοτ <αγγλ. yacht, ηλεκτροσόκ <αγγλ. electroshock). Έχουν καταγραφεί ουσιαστικά που εμφανίζουν στη Νεοελληνική δύο τύπους, ό ένας άκλιτος και ο δεύτερος να συμφωνεί με το κλιτικό παράδειγμα της Αγγλικής (μπαρ και μπαρς <αγγλ. bar, φιλμ και φιλμς <αγγλ. film). Τέλος, εμφανίζονται και τα πλήρως προσαρμοσμένα ουσιαστικά στο κλιτικό σύστημα της Νεοελληνικής αποδίδοντας έτσι τα χαρακτηριστικά του γένους, αριθμού και πτώσης (φρικιό το <αγγλ. freak, φαλλοκράτης ο <αγγλ. phallocrat). Χαρακτηριστικό είναι το φαινόμενο νεολογισμών που ναι μεν αποτελούν δάνεια στοιχεία, αλλά η επίδραση της Αρχαίας Ελληνικής στο σχηματισμό των προδρόμων των συγκεκριμένων νεολογισμών ήταν καθοριστική. Στην Ελληνική προσαρμόζονται σε τέτοιο βαθμό, που περισσότερο μοιάζουν ως αμιγώς Ελληνικής προέλευσης λεξικές μονάδες παρά δάνεια στοιχεία. Αφορούν κυρίως όρους σχετικούς με διάφορους επιστημονικούς κλάδους, την ιατρική, την τεχνολογία ή έννοιες με κοινωνικό και φιλοσοφικό περιεχόμενο. Παραδείγματα τέτοιων δάνειων όρων είναι: τηλέφωνο <αγγλ. telephone, ραδιοτηλεσκόπιο <αγγλ. radio telescope, εξωκάρπιο <αγγλ. exocarpe. Τα γένη των ουσιαστικών Αναφορικά με την κλίση των ουσιαστικών, συμπεραίνουμε ότι υπάρχουν δάνεια και στα τρία γένη. Εκτός από αυτά που παραμένουν άκλιτα, συναντάμε και ουσιαστικά που έχουν περάσει στο στάδιο της δευτερογενούς προσαρμογής, ακολουθώντας τα κλιτικά παραδείγματα των καθαρά Νεοελληνικών λεξικών μονάδων. Παρακάτω, παραθέτω παραδείγματα κλιτών λεξικών δανείων της Ελληνικής από την Αγγλική ανά κλιτική τάξη με βάση τα εξής κριτήρια: α) τη συστηματικότητα που παρατηρείται στην εμφάνιση των θεματικών αλλόμορφων και β) τη μορφή του συνόλου των κλιτικών επιθημάτων που συνδέονται με αυτά (Ράλλη, Ράλλη, 2007). Παρατηρούμε όμως ότι στην πλειοψηφία τα δάνεια ουδέτερα ουσιαστικά παραμένουν άκλιτα. Κατά το στάδιο της πρωτογενούς προσαρμογής, όταν ένα ουσιαστικό εντάσσεται σε μια γραμματική κατηγορία, αποκτά γένος (Αναστασιάδη Συμεωνίδη, 1994). Στη συνέχεια, κατά το δεύτερο στάδιο γίνεται κλιτό στοιχείο και εντάσσεται σε κλιτικό παράδειγμα. Έτσι παρατηρούμε: 1. Τα [+έμψυχα] [+προσαρμοσμένα] ουσιαστικά φέρουν συνήθως το αρσενικό ή θηλυκό γένος και σπάνια το ουδέτερο. Τα γένη που αποκτούν στην ελληνική έχουν να κάνουν άμεσα με το φύλο του σημαινόμενου στοιχείου, δηλαδή υπάρχει άμεση σχέση του φυσικού

7 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 165 με το γραμματικό γένος. Π.χ. μεθοδιστής ο <αγγλ. methodist (αρσενικό) - σεξολόγος η <αγγλ. sexologist (θηλυκό) αλλά φρικιό το <αγγλ. freak (ουδέτερο) 2. Τα [+έμψυχα] [-προσαρμοσμένα] ουσιαστικά φέρουν και τα τρία γένη και υπάρχει άμεση σχέση με το φύλο του σημαινόμενου στοιχείου στην Αγγλική. Π.χ. καμεραμάν ο <αγγλ. cameraman (αρσενικό), μπιζνεσγούμαν η <αγγλ. businesswoman (θηλυκό), πόιντερ το <αγγλ. pointer (ουδέτερο). 3. Τα [-έμψυχα] [+προσαρμοσμένα] ουσιαστικά φαίνονται να μοιράζονται ανάμεσα στα τρία γένη. Επομένως, έχουμε λεξικές μονάδες που είναι: (αρσενικά) εβονίτης ο <αγγλ. ebonite, βιορυθμός ο <αγγλ. biorhythm, (θηλυκά) αντιβίωση η <αγγλ. antibiosis, δισκέτα η <αγγλ. diskette και (ουδέτερα) ακρώνυμο το <αγγλ. acronym, λέξημα το <αγγλ. lexeme. 4. Τα [-έμψυχα] [-προσαρμοσμένα] ουσιαστικά συνήθως είναι ουδετέρου γένους. Π.χ. βόλεϊ το <αγγλ. volleyball, γουέστερν το <αγγλ. western. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που [-έμψυχα] ουσιαστικά λόγω κάποιων παραμέτρων, κυρίως κοινωνιολογικών, φέρουν διαφορετικό από το ουδέτερο γένος. Θηλυκά είναι όροι όπως: κόκα κόλα η <αγγλ. Cocacola, ρέγκε η αγγλ. reggae, ενώ συναντάμε και αρσενικά του τύπου: κομπιούτερ ο <αγγλ. computer, σπούτνικ ο <αγγλ. sputnik. Τα άκλιτα ουσιαστικά Για την κατηγορία των άκλιτων ουσιαστικών μπορούμε να παρατηρήσουμε τα εξής: 1. Μερικά ουσιαστικά διατηρούν τον ίδιο τύπο στον ενικό και πληθυντικό αριθμό: το μπλέντερ - τα μπλέντερ (<αγγλ. blender blenders ) ή σχηματίζουν πληθυντικό κατ αναλογία με τον Αγγλικό όρο. Πχ. το/τα βιντεοκλίπ ή τα βιντεοκλιπς <αγγλ. video clip / video clips. 2. Υπάρχουν στην ίδια κατηγορία ουσιαστικά που χρησιμοποιούνται μόνο στον πληθυντικό αριθμό όπως μίντια τα <αγγλ. media, ντραμς τα & (σπάν.) ντραμς η <αγγλ. drums. 3. Ουσιαστικά που στη Γ2 είναι πάντα πληθυντικός (shorts=κοντό παντελόνι) στα Ελληνικά χρησιμοποιούνται ως σορτς με την έννοια, τόσο του ενικού όσο και του πληθυντικού. Αντίθετα, ουσιαστικά που στην Αγγλική βρίσκονται πάντα στον ενικό αριθμό, στη Νεοελληνική χρησιμοποιούνται με τη σημασία του πληθυντικού, κατ αναλογία με παρόμοια λέξη που υπάρχει ήδη στο λεξιλόγιο του ομιλητή της. Π.χ. μπίζνες οι <αγγλ. business (εν.) πληθ. κατά το δουλειές. 4. Ουσιαστικά που στην Αγγλική τους μορφή αποτελούν χαλαρά πολυλεκτικά σύνθετα (video clip - video club), στην Ελληνική χρησιμοποιούνται ως ένας όρος (βιντεοκλίπ, βιντεοκλάμπ). 5. Αντίθετα με το προηγούμενο παράδειγμα, σύνθετες λέξεις της Αγγλικής παίρνουν στη Νεοελληνική τη μορφή του χαλαρού πολυλεκτικού σύνθετου, χωρίς όμως η κάθε λέξη ατομικά να χρησιμοποιείται στη Γ1 ως αυτόνομο δάνειο. Π.χ. γουίντ σέρφιγκ το <αγγλ. windsurfing, γκρέιπ φρουτ το <αγγλ. grapefruit. 6. Στην περίπτωση όπως αυτή του βόλεϊ το & βόλεϊ μπολ <αγγλ. volleyball, έχουμε τη χρήση του δανείου ως όλο όπως χρησιμοποιείται στην Αγγλική ή την αποβολή του ενός όρου του συνθέτου. Πχ. μπάσκετ το <basketball. 7. Ουσιαστικά που στην Αγγλική (Γ2) εμφανίζουν ενικό και πληθυντικό αριθμό, στην Ελληνική διατηρούν τους κατ αναλογία τύπους για να αναφερθούν είτε στον ενικό είτε στον πληθυντικό πχ. κόμικς το/τα & κόμικ το/τα αγγλ. comic & πληθ. comics. 8. Συγκεκριμένα προϊόντα ως σημαίνοντα αποκτούν περιεχόμενο και αποδίδονται σε μια σειρά ομοειδών προϊόντων από το σήμα κατατεθέν ενός από αυτά τα αντικείμενα. Πχ

8 166 Γ. Σκιαδάς μπλακ εν ντέκερ το <αγγλ. Black and Decker σήμα κατατεθέν, ελάνκα το <αγγλ. Helanca σήμα κατατεθέν. Τα κλιτά ουσιαστικά Τα κλιτά ουσιαστικά μπορούν να καταταχθούν στις παρακάτω κλιτικές, τάξεις όπως αυτές ορίζονται από τη Ράλλη (2005). 1η Κλιτική Τάξη - (Αρσενικά/Θηλυκά - χωρίς αλλομορφική ποικιλία στο θέμα): ανδρολόγος ο δαρβινισμός ο γεροντολόγος η 2η Κλιτική τάξη (Αρσενικά - ίδια αλλομορφική ποικιλία & κλιτικά επιθήματα (-ς, -Ø, - ες, -ων): ανθρακίτης ο, βόας ο 3η Κλιτική τάξη (Θηλυκά - ίδια αλλομορφική ποικιλία & κλιτικά επιθήματα (-Ø, -ς, -ες, - ων) : αναισθησιολογία η, αντιφεμινίστρια η 4η Κλιτική τάξη (Θηλυκά αρχαιοπρεπή με ποικιλία στη γενική ης ή -έως ): αντιβίωση η, βιοσύνθεση η 5η Κλιτική τάξη (Ουδέτερα σε -ο Χωρίς αλλομορφία ): δολάριο το - εξωκάρπιο το 6η Κλιτική τάξη (Ουδέτερα σε -ι Χωρίς αλλομορφία): μπλόκι το, τζιμάνι το 7η Κλιτική τάξη (Ουδέτερα σε ος αρχαιοπρεπή): βένθος το 8η Κλιτική τάξη (Ουδέτερα με συστηματική θεματική αλλομορφία): λέξημα το, πολύλημμα το Παραγωγή Από τα δάνεια ουσιαστικά έχουμε την παραγωγή ουσιαστικών, επιθέτων, ρημάτων και επιρρημάτων. Α. Επιθήματα ουσιαστικών από ουσιαστικά 1. άκιας: κομπουτερ-άκιας <κομπιούτερ 2. ας: κομπουτερ-άς <κομπιούτερ (επαγγελματικό επίθημα) 3. ακι: κομπιουτερ-άκι <κομπιούτερ, μπαρ-άκι <μπαρ (υποκοριστικό επίθημα) 4. ης: λινοτύπ-ης <λινοτυπ-ία 5. αρα: ματσ-άρα <ματς (μεγεθυντικό επίθημα) 6. ουλης/- ούλα: μπεμπ-ούλης <μπέμπ-ης/μπεμπ-ούλα <μπέμπ-α 7. ερης: μπουλντοζ-έρης <μπουλντόζα (επαγγελματικό επίθημα) 8. ουχος: νταμπλούχος <νταμπλ 9. ος ντόκ-ος <ντοκ, παραψυχολόγ-ος <παραψυχολογ-ία 10. ίστας/-ιστρια: ντραμ-ίστας <ντράμς, πεντικιουρ-ίστας/πεντικιουρ-ίστρια <πεντικιούρ Β. Επιθήματα επιθέτων από ουσιαστικά Η πλειοψηφία των παράγωγων επιθέτων των δάνειων ουσιαστικών σχηματίζεται με το επίθημα ικ(ος) τονισμένο ή άτονο. 1. ικος: αλλομορφ-ικ(ός ή ό) <αλλόμορφ-ο, κομπλεξ-ικ(ός, -ή, -ό) <κόμπλεξ 2. ενιος: αλουμιν-ένι(ος, -α, -ο) <αλουμίν-ιο 3. ης/-ίσσα: αρχαιολάτρ-ης/αρχαιολάτρ-ισσα <αρχαιολατρία 4. ίστικος: δρακουλ-ίστικ-ος <δράκουλ-ας 5. ικος: καουμπό ικ(ος, η, -ο) <καουμπό-ης (άτονο επίθημα) 6. ικός: λινοτυπ-ικ(ός -ή ό) <λινοτυπ-ία (τονισμένο επίθημα) 7. ακός: κολεγι-ακ(ός, ή, ό) <κολέγι-ο

9 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική ούχος: κορτιζον-ούχ(ος, -α, -ο) <κορτιζόν-η 9. άτος: σουινγκ-άτος <σουίνγκ Γ. Επιθήματα ρημάτων από ουσιαστικά Τα περισσότερα ρηματικά παραγόμενα φέρουν το επίθημα αρω. 1. αρω: σκορ-άρω <σκορ, στρεσ-άρω <στρες 2. ω: τηλετυπ-ώ <τηλέτυπ-ο, τηλεφων-ώ <τελέφων-ο Επίθετα Τα επίθετα είναι αριθμητικά λιγότερα από τα ουσιαστικά αφού δεν παρουσιάζουν την αυτονομία των ουσιαστικών. Μορφολογικά, τα δάνεια επίθετα της Ελληνικής από την Αγγλική μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο γενικές κατηγορίες σε σχέση με το βαθμό προσαρμογής τους στο μορφολογικό υποσύστημα της γλώσσας. Εμφανίζονται ως άκλιτα δάνεια, αλλά και ως εκείνα που έχουν αφομοιωθεί από τη γραμματική των επιθέτων και είναι κλιτά. Από την άλλη, και οι δύο κατηγορίες εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό να είναι κωδικοποιημένα λεξικά στοιχεία. Τα άκλιτα δάνεια επίθετα δεν τηρούν την προϋπόθεση της συμφωνίας του γένους, αριθμού και πτώσης, πράγμα που απαραίτητα ισχύει για τα προσαρμοσμένα στο μορφολογικό επίπεδο της Νεοελληνικής. Έτσι, σε ανάλογες ονοματικές φράσεις, έχουμε περιπτώσεις συμφωνίας όπως: ένας χολιγουντιανός τύπος, ο υδρολογικός χάρτης, ενώ ένα σούπερ αυτοκίνητο. Κλίση επιθέτων Στο στάδιο της πρωτογενούς μορφολογικής προσαρμογής, τα επίθετα παραμένουν άκλιτα και δεν εμφανίζουν την προβλεπόμενη από την ελληνική γραμματική συμφωνία γένους, αριθμού και πτώσης. πχ. γιούνισεξ <αγγλ. unisex, σούπερ <αγγλ. super, χακί <αγγλ. khaki. Όμως η πλειοψηφία των δάνειων επιθέτων είναι προσαρμοσμένα στο Ελληνικό μορφολογικό σύστημα και πιο συγκεκριμένα σχηματίζουν τα τρία γένη και ακολουθούν τα κλιτικά παραδείγματα των υπόλοιπων επιθέτων του. Τα αρσενικά ακολουθούν την πρώτη κλιτική τάξη (καλός ωραίος), τα θηλυκά κλίνονται σύμφωνα με την τρίτη κλιτική τάξη (καλή ωραία) και τα ουδέτερα σύμφωνα με την πέμπτη (καλό ωραίο) (Ράλλη, 2005). Τα περισσότερα προέρχονται από αρχαία ελληνικά θέματα που δανείστηκε κυρίως η επιστήμη και η τεχνολογία για την ονομασία στοιχείων που αφορούσαν το αντικείμενο του κάθε κλάδου. Η Ελληνική γλώσσα με τη σειρά της, δανείζεται και προσαρμόζει στην ελληνική γραμματική τους περισσότερους από αυτούς τους όρους. Παράγωγα επιθέτων Από τα δάνεια επίθετα έχουμε την παραγωγή επιθέτων, ουσιαστικών, ρημάτων επιρρημάτων. Το επίθημα μπορεί να τονίζεται ή να είναι άτονο. Α. Επιθήματα επιθέτων από επίθετα 1. -ικ(ος): αγγλικαν-ικ(ός,-ή,-ό) <αγγλικαν-(ός, -ή, -ό), νέγρ-ικ(ος, -η, -ο) <νέγρ-(ος, -α) Β. Επιθήματα ουσιαστικών από επίθετα 1. ισμ(ος): ιδιωματ ισμ-ός <ιδιωματ ικ-(ός -ή ό), σνομπ ισμ-ός <σνομπ 2. ία: ομοιοθερμ-ία <ομοιόθερμ-(ος -η ο) 3. αρία: σνομπ-αρία <σνομπ και

10 168 Γ. Σκιαδάς 4. ης/-ρια: πατερναλιστ-ής /πατερναλίστ-ρια <πατερναλιστ ικ- (ός -ή ό) 5. οτητα: σπασμωδικότητα <σπασμωδικ-(ός -ή ό) Γ. Επιθήματα ρημάτων από επίθετα 1. αρω φουλάρω <φουλ, σνομπ <σνομπάρω Δ. Επιθήματα επιρρημάτων από επίθετα. Ορισμένα επιρρήματα σχηματίζουν διπλούς τύπους με δύο επιθήματα (-α, -ως) 1. ά: εθνοκεντρικ-ά <εθνοκεντρικ- (ός -ή ό), ορμονικ-ά <ορμονικ- (ός -ή ό) 2. ως: παρενθετικ-ά/παρενθετικ-ώς <παρενθετικ-(ός -ή ό), σπασμωδικ- ά /σπασμωδικ ώς <σπασμωδικ- (ός -ή ό) Ρήματα Και στα ρήματα δεν διακρίνεται κάποια ιδιαίτερη δυσκολία στο δανεισμό, αρκεί οι δάνειες αυτές λεξικές μονάδες να προσαρμοστούν στο μορφολογικό σύστημα της Ελληνικής, αποκτώντας κάποιο ρηματικό επίθημα. Και τούτο είναι σημαντικό μιας και στη Νεοελληνική το ρήμα θα πρέπει μορφολογικά να εκφράζει τα χαρακτηριστικά του αριθμού, του προσώπου και της ρηματικής όψης. Το συνηθέστερο δάνειο ρηματικό επίθημα των δανείων της Ελληνικής είναι το άρω. Πχ σπιντάρω <αγγλ. speed `ταχύτητα, σερφάρω <αγγλ. surf, ριλαξάρω ή ρελαξάρω <αγγλ. relax Παρατηρήθηκε το ρήμα ραδιοτηλεγραφώ που προέρχεται από το αγγλικό radiotelegraph με την προσθήκη του επιθήματος ω Μια τρίτη κατηγορία δάνειων ρημάτων είναι εκείνη, κατά την οποία το Αγγλικό ρήμα σχηματίζεται από βάση ουσιαστικό και το ρηματικό επίθημα ize. Στην Ελληνική, το επίθημα ize μεταφέρεται ως ίζω. Πχ. αλφαβητίζω <αγγλ. alphabetize <alphabet <αρχ. αλφάβητ(ος) -ize = -ίζω, υπνωτίζω <αγγλ. hypnotize (ή μέσω του γαλλ. hypnotiser) <αρχ. υπνωτ(ικός) -ize = -ίζω. Επομένως εδώ το ίζω δεν αποτελεί επίθημα της Νεοελληνικής. Ρηματική Κλίση Των Δανείων Ρημάτων Στην ανάλυση της ρηματικής κλίσης ακολούθησα μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τη μορφηματική υπόσταση των κλιτικών προσφυμάτων όπως αυτά συνδυάζονται με το θέμα και συνοψίζεται στο σχήμα [[ θέμα] Κλιτικό Επίθημα] (Ράλλη, 2005). Σύμφωνα με αυτό το πρότυπο, τα ρήματα θεωρούνται δομικοί τύποι που αποτελούνται πάντα από ένα θέμα (ρηματικό), μονομορφηματικό ή πολύπλοκο, και ένα κλιτικό επίθημα για να εκφράσει τον αριθμό και το πρόσωπο. Ο παραπάνω τύπος μπορεί να διαφοροποιηθεί ως εξής [[ θέμα] Κλιτικό Επίθημα] Κλιτικό Επίθημα] όταν στο θέμα και πριν το κλιτικό επίθημα του χρόνου/προσώπου προστίθεται το επίθημα που εκφράζει την όψη όταν αυτή πραγματώνεται στο ρήμα. Τα ρήματα μπορούν να ταξινομηθούν στις παρακάτω κλιτικές τάξεις: Τα ρήματα με το ρηματικό επίθημα ω ανήκουν κλιτικά στη 2η κλιτική τάξη και πιο συγκεκριμένα στην υποκατηγορία ΚΤ2β (Ράλλη,2005) (ραδιοτηλεγραφώ <αγγλ. radiotelegraph). Τα ρήματα αυτά κλίνονται σύμφωνα με τα θεωρώ, φιλοσοφώ ή διαιρώ που φαίνεται να προέρχονται από τα ρήματα της δεύτερης συζυγίας των συνηρημένων ρημάτων

11 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 169 της Αρχαίας Ελληνικής. Χαρακτηριστικό αυτής της υποκατηγορίας είναι ότι διατηρούν κάποια χαρακτηριστικά αρχαΐζουσας κλίσης και γενικά παρουσιάζουν έλλειψη του αλλόμορφου Χ(α) που είναι χαρακτηριστικό της κύριας δεύτερης κλιτικής τάξης των ρημάτων. Πχ. αγαπ(ά)-ω. Τα ρήματα με το ρηματικό επίθημα άρω ανήκουν κλιτικά στην 1η κλιτική τάξη. (σκανάρω <αγγλ. scan -άρω, τσεκάρω <αγγλ. check, ριλαξάρω <αγγλ. relax -άρω). Στον παρατατικό παρατηρούμε την εμφάνιση δύο τύπων σκανάριζα και σκάναρα ενώ στον αόριστο το ίδιο ρήμα εμφανίζει τους τύπους σκάναρα και σκανάρησα, που μπορούν να θεωρηθούν ως ελεύθερες ποικιλίες λόγω κυρίως διαλεκτικών αποκλίσεων στη χρήση αλλά και στην εξέλιξη της γλώσσας. Τα ρήματα με το ρηματικό επίθημα ίζω ανήκουν κλιτικά και αυτά στην 1η κλιτική τάξη. (αλφαβητίζω <αγγλ. alphabetize, υπνωτίζω <αγγλ. hypnotize). Το επίθημα -άρω Η συχνή χρήση του επιθήματος άρω στην ελληνική το έχει μετατρέψει σε νεοελληνικό επίθημα που χρησιμοποιείται στην παραγωγή και άλλων ρημάτων. Ως βάση λαμβάνεται: ένα ουσιαστικό. Πχ. ζουμάρω (ζουμ το <αγγλ. zoom), κομπλεξάρω (κόμπλεξ το <αγγλ. complex), σκοράρω (σκορ το <αγγλ. score ). Το επίθημα αυτό παρουσιάζεται ιδιαίτερα παραγωγικό με τα άκλιτα δάνεια ουσιαστικά, ίσως γιατί αυτά δεν έχουν πλήρως προσαρμοστεί στην Ελληνική μορφολογία. ένα επίθετο. Η χρήση του επιθέτου ως βάση παραγωγής ενός ρήματος είναι μικρότερη. Π.χ. σνομπάρω (σνομπ <αγγλ. snob), φουλάρω ( φουλ <αγγλ. full). Και στην περίπτωση των επιθέτων το ρηματικό επίθημα άρω είναι ιδιαίτερα παραγωγικό με τα επίθετα που βρίσκονται στο στάδιο πρωτογενούς προσαρμογής. ένα ρήμα της αγγλικής. Η κωδικοποίηση του επιθήματος άρω στη Νεοελληνική μπορεί να διαπιστωθεί και από το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται αμιγώς αγγλικής προέλευσης ρήματα για την παραγωγή αντίστοιχων Ελληνικών. Πχ. Το ρήμα manage (= κατορθώνω διευθύνω) δεν έχει εισαχθεί ως δάνειο, αλλά έχει σχηματιστεί το αντίστοιχο του διευθύνω με λαϊκή χροιά, μανατζάρω. Παράγωγα ρημάτων Από τα δάνεια ρήματα έχουμε την παραγωγή επιθέτων και ουσιαστικών, σε περιορισμένο όμως αριθμό και όχι σε όλα τα ρήματα. Α. Τα επιθήματα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των ουσιαστικών είναι: 1. μα: Είναι το επίθημα που παρατηρείται στην παραγωγή ουσιαστικού από τα ρήματα σε άρω: τσεκάρισ-μα <τσεκάρ-ω (αλλόμορφο τσεκάρισ), σκανάρισ-μα <σκανάρ-ω (αλλόμορφο σκανάρισ), ραδιοτηλεγράφη-μα <ραδιοτηλεγραφ-ώ (αλλόμορφο ραδιοτηλεγράφη) 2. τή(ς): ραδιοτηλεγραφη-τής <ραδιοτηλεγραφ-ώ (αλλόμορφο ραδιοτηλεγράφη) Β. Τα επιθήματα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των επιθέτων είναι: 1. τ(ός): σπινταρισ-τ-ός, -ή, -ό <σπιντάρω (αλλόμορφο σπιντάρισ)

12 170 Γ. Σκιαδάς Άκλιτες λεξιλογικές μονάδες και επιφωνήματα Οι άκλιτες λεξιλογικές μονάδες και τα επιφωνήματα (ουάου, ούρα, οκέι) εισάγονται στην Ελληνική γλώσσα κυρίως για υφολογικούς λόγους. (Αναστασιάδη Συμεωνίδη, 1994). Το λεξικό στοιχείο σνιφ χρησιμοποιείται στην Ελληνική ως ηχομιμητικός όρος για να αποδώσουμε τον ήχο που δημιουργείται από το ρούφηγμα της μύτης όταν εισπνέουμε μια ουσία (αρνητική υποδήλωση) ή όταν κάποιος κλαίει. Από αυτή τη λέξη παράγεται το ρήμα σνιφ-άρω και στη συνέχεια έχουμε την παραγωγή του ουσιαστικού σνιφάρ-ισμα. Τέτοιου είδους λεξικές μονάδες σπανίζουν στο λεξιλόγιο της Γ1 από τη στιγμή που από πραγματολογική, ψυχολογική, αλλά και κοινωνιολογική άποψη δεν είναι εύκολο να εισαχθούν στο λεξιλόγιο της Γ1. Η δυσκολία αυτή έχει να κάνει και με τη δυνατότητα προσαρμογής παρόμοιων δάνειων λέξεων στο μορφολογικό κυρίως επίπεδο της γλώσσας. Επιθήματα Τα επιθήματα πρέπει κατά το δανεισμό τους να παρουσιάζουν συχνή χρήση σε δάνειες λέξεις, ώστε η χρήση τους να απλωθεί και στο γενικότερο λεξιλόγιο της Ελληνικής. Τότε μόνο μπορούμε να μιλάμε για την προσαρμογή τους σε μια γλώσσα και το χαρακτηρισμό τους ως παραγωγικά στοιχεία. πχ. το ρηματικό επίθημα αρω. Επιρρήματα Τα δάνεια επιρρήματα που αναφέρονται στο λεξιλογικό υλικό είναι ελάχιστα. Η Νεοελληνική χρησιμοποιεί μικρό αριθμό τέτοιων δανείων για πολλούς λόγους ανάμεσα στους οποίους μπορούμε να αναφέρουμε τη δυσκολία προσαρμογής τους στα ελληνικά μορφολογικά δεδομένα και την επίδραση των πραγματολογικών, κοινωνιολογικών και ψυχικών παραγόντων. Η φανερή αυτή έλλειψη δάνειων επιρρημάτων επαρκώς αντισταθμίζεται από την παραγωγή επιρρημάτων από άλλες δάνειες λεξικές μονάδες ή το ήδη πλούσιο λεξικό υλικό της Ελληνικής που προΰπήρχε ως βάση. Έτσι τα μοναδικά επιρρήματα που καταγράφηκαν είναι: 1. τσιφ: [λόγ. <αγγλ. CIF αρκτικόλ. c(ost), i(nsurance and) f(reight) έξοδα, ασφάλιση και μεταφορά] 2. φίφτι φίφτι: [λόγ. <αγγλ. fifty-fifty] 3. άουτ: [αγγλ. out] Δανεισμός και σύνθεση Η σύνθεση ως μια άκρως παραγωγική διαδικασία και στη Νεοελληνική έχει άμεση σχέση με τα δάνεια από την Αγγλική. Υποδηλώνει, αλλά συνάμα μας καταδεικνύει το βαθμό ενσωμάτωσης και κωδικοποίησης των δάνειων λεξικών μονάδων στα υποσυστήματα μιας γλώσσας. Αποτελεί ένα φαινόμενο, σύμφωνα με το οποίο πολύπλοκα μορφολογικά σχήματα δημιουργούνται από δύο τουλάχιστον θέματα (Ράλλη, 2005) και (Ξυδόπουλος, 2008). Τα σύνθετα ως λέξεις Στην υποενότητα αυτή αναλύονται κάποιες βασικές έννοιες που διέπουν τη σύνθεση και έχουν εφαρμογή στη δημιουργία λεξικών δομών στις οποίες τουλάχιστον το ένα θέμα είναι δάνειο από την Αγγλική.

13 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 171 Τα σύνθετα αποτελούν φωνολογικές λέξεις αφού φέρουν ένα τόνο. Στη λέξη κλωνοποιώ <κλων-ο-ποιώ ο τόνος συμπίπτει με το δεύτερο συστατικό. Στο επίθετο μπαρόβιος <μπαρ-ο-βίος ο τόνος είναι σε διαφορετική θέση από ότι σε κάθε συνθετικό ξεχωριστά. Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό που διατηρούν τα σύνθετα που εξετάζουμε είναι η σημασιολογική αδιαφάνεια. Έχουμε σύνθετα που η έννοιά τους προκύπτει από τον συγκερασμό των επιμέρους σημασιών των συνθετικών τους, όπως στην περίπτωση του κολεγιόπαιδο (μαθητής του κολεγίου). Στην ίδια όμως λέξη μπορεί να αποδοθεί και η έννοια του καλομαθημένου παιδιού, που αποδεικνύει ότι το σύνθετο σημασιολογικά απέχει από τις επιμέρους σημασίες. Και στις περιπτώσεις που υπεισέρχεται η σύνθεση με τη χρήση δάνειων στοιχείων παρατηρούμε ότι στο προϊόν της διαδικασίας μπορεί να μην εμφανίζονται ολόκληρες οι λέξεις που ενώθηκαν, αλλά τα θέματά τους. πχ. ψευτοπέναλτι <ψευτ-πέναλτι (ψεύτικο πέναλτι) πετροβάμβακας < πετρο βάμβακας (βαμβάκι προϊόν πετρελαίου) Η παρουσία του δείκτη σύνδεσης πιστοποιεί το ρόλο του στη συνοχή των επιμέρους μερών ενός συνθέτου. Και εδώ το φωνήεν ο- χρησιμοποιείται ανάμεσα στα δύο συνθετικά, αλλά δεν έχει σε καμιά περίπτωση να κάνει με το κλιτικό ο κάποιων λέξεων αυτών (Ράλλη, 2007). πχ. κλωνοποίηση <κλων ο-ποίηση Στη Νεοελληνική μπορούν να υπάρξουν ψευδοσύνθετα με τη χρήση των στοιχείων όπως μικρο-, νεο-, παλαιο-, ψευδο-, θεο- και ψιλο-. (Ράλλη, 2005). Τα στοιχεία αυτά βρίσκονται στη διαδικασία της γραμματικοποίησης, άρα μπορούν να θεωρηθούν ως συμφήματα και οι παρακάτω λέξεις δεν είναι ακριβή παραδείγματα συνθέτων. Η παρουσία επομένως του ο δεν θεωρείται δείκτης σύνθεσης αλλά μέρος του πρώτου συνθετικού. πχ. παλιοβίντεο παλιομοτέλ Στις σύνθετες λέξεις όπως παλιοβίντεο και κλωνοποίηση, τα επιμέρους συστατικά φαίνονται να βρίσκονται σε σχέση υπόταξης, δηλαδή μια σχέση που υφίσταται ανάμεσα σε ένα συστατικό που προσδιορίζει κάποιο άλλο (προσδιοριζόμενο). Στη Νεοελληνική βλέπουμε και στο επίπεδο του δανεισμού τουλάχιστον το πρώτο μέρος του σύνθετου να είναι θέμα και όχι ολοκληρωμένη λέξη, παράλληλα με την εμφάνιση του δείκτη σύνθεσης. Σε τέτοιες σχέσεις υπόταξης, η θέση της κεφαλής της δομής τοποθετείται αυστηρά στα δεξιά, δηλαδή ακολουθεί πάντα το στοιχείο που προσδιορίζει τη βάση. Στις περιπτώσεις σύνθετων όπως το παλιοπικάπ η παραγόμενη, μετά τη σύνθεση, λέξη παραμένει άκλιτο ουσιαστικό όπως και η κεφαλή πικάπ. Τέτοιες δομές θα μπορούσαν να θεωρηθούν του τύπου [Θέμα Λέξη], αφού το δεύτερο συνθετικό είναι άκλιτος δάνειος τύπος. Αποτελεί δε φωνολογική λέξη και ο τόνος διατηρείται στην ίδια συλλαβή με αυτή, όταν χρησιμοποιείται στο λόγο ως ανεξάρτητη. Το ίδιο ισχύει και με τις λέξεις κλωνοποιώ αλλά και κλωνοποίηση. Η δεύτερη μάλιστα αποτελεί σύνθετο με το δεύτερο συνθετικό να είναι παράγωγο. Το ότι ο τόνος της λέξης παραμένει στο δεύτερο συνθετικό, είναι ένα επιπλέον στοιχείο ότι η δομή του συνθέτου είναι [Θέμα Λέξη] και όχι [Θέμα Θέμα]. Η δεύτερη δομή θα απαιτούσε μετακίνηση του τόνου στην τρίτη από το τέλος συλλαβή προσμετρώντας και τη συλλαβή του κλιτικού επιθήματος. Η σύνθεση με βάση δάνειες λέξεις φαίνεται αρκετά δύσκολη λόγω πολλών παραγόντων. Ο βαθμός προσαρμοστικότητας του δανείου σαφώς επηρεάζει τη διαδικασία ένωσης δύο λέξεων ή θεμάτων. Επίσης, όπως παρατηρούμε από το λεξικό σώμα που χρησιμοποιήθηκε

14 172 Γ. Σκιαδάς στην εργασία αυτή, μεγάλος αριθμός λεξικών μονάδων έχουν μια μορφή σύνθετης λέξης στη Γ2 (πολυμορφηματικές). Κατά τη διαδικασία του δανεισμού και της προσαρμογής τους στη γραμματική της Νεοελληνικής τα περισσότερα δάνεια παρουσιάζουν μια διφυή δομή που είναι χαρακτηριστικό όλων των ελληνικών σύνθετων. Πολλές από αυτές προέρχονται προγενέστερα από ήδη σύνθετα δάνεια της Αρχαίας Ελληνικής ή της Λατινικής και επομένως η περαιτέρω σύνθεση είναι πολύ δύσκολη. Φαίνεται δηλαδή η γλώσσα να αντιμετωπίζει δάνειες λέξεις όπως το γραμμόφωνο, ραδιοβιολογία ως σύνθετες, αν και στην πραγματικότητα δεν είναι αφού δανείζονται από την Αγγλική με τη συγκεκριμένη μορφή. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος του δάνειου λεξιλογίου αφορά ορολογία και συγκεκριμένο περιεχόμενο. Συμπεράσματα Η παραπάνω μελέτη εντάσσεται στη συγχρονική μελέτη του φαινομένου του δανεισμού της Ελληνικής από την Αγγλική, μια γλώσσα που γλωσσικά επιδρά στην Ελληνική κυρίως από το μισό του 20ού αιώνα. Εξετάζει τις αποκλίσεις των δανείων σε μορφολογικό επίπεδο από τον πρόδρομό τους. Γίνεται φανερό από την έρευνα ότι, σε όλο το φάσμα του φαινομένου αυτού, ο λεξικός δανεισμός είναι εκείνος που υπερτερεί έναντι των άλλων μορφών. Και τούτο είναι φυσιολογικό, αν αναλογιστούμε ότι αυτή η μορφή του δανεισμού είναι επιφανειακή διαδικασία που δεν επηρεάζει το βαθύτερο γλωσσικό σύστημα και δεν επιδρά στη δομή της γλώσσας. Αριθμητικά μάλιστα παρατηρούμε ότι ανάμεσα στις δάνειες λεξικές μονάδες της Ελληνικής από την Αγγλική τα ουσιαστικά υπερτερούν έναντι των επιθέτων και ακολουθούν τα ρήματα. Σύμφωνα με τα παραπάνω, τα γραμματικά στοιχεία είναι εκείνα που πιο δύσκολα από όλα τα άλλα γίνονται δεκτά ως δάνεια. Στη διαδικασία της προσαρμογής του ένα δάνειο λεξικό στοιχείο αποκτά το χαρακτηριστικό μιας γραμματικής κατηγορίας. Κατόπιν εντάσσεται σε κάποιο αντίστοιχο προς τη γραμματική κατηγορία κλιτικό παράδειγμα όταν είναι κλιτό ή συμμετέχει σε διαδικασίες παραγωγής ή/και σύνθεσης. Ο δανεισμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το φαινόμενο της παραγωγής και σύνθεσης συμβάλλοντας έτσι στη γλωσσική αλλαγή και ανανέωση. Αναφορές Apostolou-Panara A. (1991). English Loanwords in Modern Greek: An Overview. Terminologie et Traduction 1, LIDDEL H. G. & R. SCOTT. [1949] A Greek-English lexicon. 9η έκδ. Αναθεωρημένη έκδ. από τους J. Henry S. & R. McKenzie με Supplement. Λονδίνο: Clarendon Press. Mπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. (1985). "Πως ορίζεται ο όρος αντιδάνειο; Mελέτες για την ελληνική γλώσσα. Πρακτικά της 5ης συνάντησης του Tομέα Γλωσσολογίας του A.Π.Θ Θεσσαλονίκη. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. (1994). Νεολογικός Δανεισμός της Νεοελληνικής: Άμεσα Δάνεια από τη Γαλλική και Αγγλοαμερικανική Μορφοφωνολογική Ανάλυση. Θεσσαλονίκη: Υπηρεσία Δημοσιευμάτων ΑΠΘ. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. (1996). Το λεξιλόγιο της νεοελληνικής και ο ευρωπαϊκός γλωσσικός πλουραλισμός. Στο Η ελληνική γλώσσα στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση: Γλωσσικός πλουραλισμός και εθνοκεντρισμός (πρακτικά συνεδρίου), (γαλλικό κείμενο ). Αθήνα: Κέντρο Λογοτεχνικής Μετάφρασης.

15 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 173 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. (2001). Ιδεολογήματα και δανεισμός. Στο Γ. Χάρης (Επιμ.), Δέκα μύθοι για την ελληνική γλώσσα. (σελ ) Αθήνα: Πατάκης. Αποστόλου-Πανάρα, Α. (1999). Γλωσσική μεταρρύθμιση και εξωτερικός δανεισμός: Η περίπτωση της Νέας Ελληνικής. Στο Συνέδριο για την ελληνική γλώσσα : Είκοσι χρόνια από την καθιέρωση της Νεοελληνικής (Δημοτικής) ως επίσημης γλώσσας. Πρακτικά συνεδρίου, Αθήνα, 29/11-1/ Αθήνα: Τσιβεριώτης, Δημητράκος, Δ. (1959). Νέον Λεξικόν. (2η Έκδοση). Αθήνα: Εκδόσεις Δέλτα Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών/Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, (1998): Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μπουγάς, Ν. (επιμ.) (1976). Παιδεία. Πρότυπο Λεξικό της Νέας Ελληνικής. (2η Έκδοση). Αθήνα : Εκδόσεις Σταφυλίδη Ξυδόπουλος, Γ. (2008). Λεξικολογία: Εισαγωγή στην ανάλυση της λέξης και του λεξικού. Αθήνα: Πατάκης. Παπαναστασίου, Γ Γλωσσικός Δανεισμός. Στο A.-Φ. Xριστίδης (επιμ.) Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Ράλλη, Α. (2005). Μορφολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Ράλλη, Α. (2007). Η Σύνθεση Λέξεων. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Τεγόπουλος-Φυτράκης Ελληνικό Λεξικό. (4η Έκδοση). Αθήνα: Εκδόσεις Αρμονία. Χαραλαμπάκης, Χ. (1991). «Μεταφραστικά δάνεια της Νέας Ελληνικής από Ευρωπαϊκές γλώσσες». Μελέτες για την Ελληνική γλώσσα. Πρακτικά της 11 ης Ετήσιας Συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Απριλίου Θεσσαλονίκη ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Παράγωγες λεξικές μονάδες ελληνικών δάνειων από την αγγλική Παράγωγα από δάνεια ουσιαστικά ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΡΗΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ ΕΠΙΡΡΗΜΑ αγνωστικιστής ο αγνωστικιστικός -ή -ό αλλόμορφο το αλλομορφικός, -ή,-ό αλουμίνιο το αλουμινένιος, -α, -ο ανδροκρατία η ανδροκρατούμαι αρχαιολατρία η αρχαιολάτρης αρχαιολάτρισσα δράκουλας ο δρακουλίστικος, -η, -ο εκλεκτικισμός ο καουμπόης ο καουμπόικος, η, -ο κολέγιο το κολεγιακός, -ή, -ό καμπιουτεράκιας ο κομπιούτερ το κομπιουτεράς ο κομπιουτεράκι το κόμπλεξ το κομπλεξάρω κομπλεξικός, -ή, -ό κορτιζόνη η κορτιζονούχος, -α, -ο εκλεκτικισμένα

16 174 Γ. Σκιαδάς λινοτυπία η λινοτύπης ο λινοτυπικός -ή -ό μάνατζερ ο μανατζάρω ματς το ματσάρα η μίξερ το μιξάρω μπαρ μπαράκι το μπάσκετ μπασκετικός μπασκετικά μπέμπα η μπεμπούλα η μπέμπης ο μπεμπούλης ο μπόξερ το μποξεράκι το μπουλντόζα η μπολντοζέρης ο νέγρος, -α νέγρικος, -η, -ο νταμπλ το νταμπλούχος ντοκ το ντόκος ντράμερ ο ντραμίστας ο ξηρογραφία η ξηρογραφικός, -η, -ο παραψυχολόγος ο, παραψυχολογία η η πάρκιν το παρκάρω πεντικιουρίστας πεντικιούρ το πεντικιουρίστρια ποπουλισμός ο ποπουλιστικός, -η, -ο πουριτανός ο πουριτανικός, -ή, -ό πουριτανικά πρεσβυτεριανοί οι πρεσβυτεριανός, -ή,-ό ραδιοαστρονομία ραδιοαστρονομικός,- η ή,-ό ραδιοτηλεγραφία ραδιοτηλεγραφικός, - ραδιοτηλεγραφικά η ή, -ό ραδιοτηλεφωνικός, - ραδιοτηλεφωνία η ραδιοτηλεφωνικά ή, -ό ραδιόφωνο το ραδιοφωνάκι το ραδιοφωνικός, -ή, -ό ραδιοφωνικά ράλι το ραλίστας ο ρεοστάτης ο ρεοστατικός, ή, -ό ρεοστατικά ρευματολογία η ρευματολογικός, ή, -ό ρευματολογικά ροκάς ο, ροκάκιας ροκ η ο σιντάκι το σιντί το σιντιέρα η σκετς το σκετσάκι το σκετσάρω σκορ το σκοράρισμα το σκοράρω σουίγκ το σουινγκάτος σουτάκι το σουτ το σουτάρα η σουτάρω σοτάρισμα το σπίκερ ο σπικάρω σποτ το σποτάκι το σπριντ το σπριντάρω στοπ το στοπάρισμα το στοπάρω στρες το στρεσάρισμα το στρεσάρω τένις το τενίστας ο τεντιμπόης ο τεντιμποϊσμός ο τζαζ η τζαζίστας ο τζιν τζινάκι το τηλεπάθεια η τηλεπαθητικός, ή, -ό τηλεπαθητικά

17 Τα δάνεια της Νεοελληνικής από την Αγγλική 175 τηλέτυπο το τηλετυπώ τηλέφωνο το τηλεφωνία η τηλεφώνημα το τηλεφωνώ τηλεφωνικός, ή, ό τηλεφωνικά τηλεφωνάκι το τοστ το τοστιέρα η τσιπ το τσιπάκι το τσιπάρω υγροσκόπιο το υγροσκοπικός, ή, ό φαστφούντ το φαστφουντάδικο το φιλμ το φιλμάκι το φιλμάρω φλερτ το φλερτάρω φορμάτ το φορμάρω Παράγωγα από δάνεια ρήματα ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΘΕΤΟ λιντσάρω λιντσάρισμα το ραδιοτηλεγραφώ σερφάρω ραδιοτηλεγράφημα το, ραδιοτηλεγραφητής ο σερφάρισμα το σκανάρω σνιφάρω σπινάρω σκανάρισμα το σνιφάρισμα το σπινάρισμα το σπιντάρω σπινταριστός, -ή, -ό τσεκάρω παρκάρω τσεκάρισμα το παρκάρισμα το Παράγωγα από δάνεια επίθετα ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΕΠΙΘΕΤΟ ΕΠΙΘΕΤΟ ΡΗΜΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΡΡΗΜΑ αγγλικανός -ή -ό αγγλικανικός -ή -ό εθνοκεντρικός -ή -ό ηδονιστικός -ή -ό εθνοκεντρικά ηδονιστικά ιδιωματικός -ή -ό ομοιόθερμος -η -ο ιδιωματισμός ομοιοθερμία ορμονικός -ή -ό πανοραμικός -ή -ό ορμονικά πανοραμικά

18 176 Γ. Σκιαδάς παραψυχολογικός, -η, -ο παρενθετικός -ή -ό πατερναλιστικός -ή -ό σνομπ σνομπάρω πατερναλιστής, πατερναλίστρια σνομπαρία σνομπισμός παραψυχολογικά, παραψυχολογικώς παρενθετικά, -ως πατερναλιστικά σπασμωδικός -ή -ό σπασμωδικότητα σπασμωδικά, -ως σπαστικός -ή -ό στερεοφωνικός, -ή -ό τεχνοκρατικός -ή -ό φαλλοκρατικός -ή -ό σπαστικά στερεοφωνικά τεχνοκρατικά φαλλοκρατικά φουλ φουλάρω ψυχοσωματικός -ή -ό ψυχοσωματικά Παράγωγα από δάνεια άκλιτα ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΑΚΛΙΤΟ σνιφ σνιφάρω ΡΗΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και Κοινωνία. Ενότητα 12: Γλωσσικός δανεισμός

Γλώσσα και Κοινωνία. Ενότητα 12: Γλωσσικός δανεισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12: Γλωσσικός δανεισμός Περικλής Πολίτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) :

Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) : Α. ΓΕΝΙΚΑ Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) : 1. «Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής» Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, 1998

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Μορφολογία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Μορφολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γραμματική εντάσσεται στα ευρύτερα πλαίσια του γλωσσικού μαθήματος. Δε διδάσκεται χωριστά, αλλά με βάση την ενιαία προσέγγιση της γλώσσας, όπου έμφαση δίνεται στη λειτουργική χρήση της. Διδάσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική Τεχνολογία. Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία. Βασιλική Σιμάκη

Γλωσσική Τεχνολογία. Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία. Βασιλική Σιμάκη 1 Γλωσσική Τεχνολογία Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία 2 Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας Κυρίως γραπτή γλώσσα, κύριος στόχος η δημιουργία υπολογιστικών μοντέλων γλωσσολογικών θεωριών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) «Διερμηνεία και Μετάφραση» Tων Τμημάτων: Φιλολογίας, Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Γαλλικής Γλώσσας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ. Κατηγορίες (Μέρη του Λόγου)

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ. Κατηγορίες (Μέρη του Λόγου) ΓΛΩ 372 ΕΝΟΤΗΤΑ Γ. Κατηγορίες (Μέρη του Λόγου) Πρέπει να ονοματίσουμε τους διάφορους κόμβους με ταμπέλες που να παραπέμπουν στα μέρη του λόγου ή, πιο τεχνικά, στις συντακτικές κατηγορίες που εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Γραπτά µηνύµατα του περιβάλλοντος

Β τάξη. Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Γραπτά µηνύµατα του περιβάλλοντος Β τάξη Στο δρόµο για το σχολείο Ενότητα Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Γραπτά µηνύµατα του περιβάλλοντος Προφορικός λόγος: Απαντητική ετοιµότητα Αναδιήγηση Συζήτηση Διατύπωση γνώµης Κατάτµηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές Μάθημα Περιεχόμενο Επικοινωνιακός στόχος Λεξιλόγιο 1 Δ1 Ελληνικό αλφάβητο Γραφή-προφοράτονισμός Δ2 Ανάγνωση ασκήσεις γραφής. Δ3 Απλοί χαιρετισμοί. 2 Δ1 Εμπέδωση της γραφής της ανάγνωσης. Ορθογραφία απλών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Β Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ48 Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΗΤΙΚΗ-ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ (Ι)

ΦΩΝΗΤΙΚΗ-ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΦΩΝΗΤΙΚΗ-ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) Βασικά σηµεία Η φωνητική µελετά τους φθόγγους Οι φθόγγοι διακρίνονται: κατά τον τόπο (διχειλικά, οδοντικά κτλ.) κατά τον τρόπο άρθρωσης (κλειστά, τριβόµενα κτλ.) Η Φωνολογία µελετά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ρηματική όψη στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας

Η ρηματική όψη στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας Η ρηματική όψη στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας έσποινα Παπαδοπούλου depapa@lit.auth.gr Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιμορφωτικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 9, 6/12/2016 ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑ, Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ

Μάθημα 9, 6/12/2016 ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑ, Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ Μάθημα 9, 6/12/2016 ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑ, Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ Μορφολογική ταξινόμηση απομονωτικές, συγκολλητικές, διαχυτικές, πολυσυνθετικές, σχεδιοτυπικές απομονωτικές γλώσσες: - π.χ. βιετναμεζική, κινεζική - χωρίς μορφολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Σύνταξη Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής [Λεξικό Τριανταφυλλίδης] Λεξικό της κοινής νεοελληνικής Ετυμολογία Περιεχόμενα - α. Σύσταση του νεοελληνικού λεξιλογίου - β. Προσαρμογή των δανείων - γ. Ετυμολογικές και μορφολογικές πληροφορίες προέλευση,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Συντονιστής: Α. Φλιάτουρας ( ρ. Γλωσσολογίας, 407/80 Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας.Π.Θ. και στο Τμήμα Μεσογειακών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Ρουσουλιώτη Θωμαή Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Το πιστοποιητικό ελληνομάθειας απευθύνεται σε ένα ευρύ ηλικιακά κοινό. Ειδικότερα, κάθε χρόνο διενεργούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ Βασίλης Αναστασίου

ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ Βασίλης Αναστασίου ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η γλώσσα μας αποτελείται από λέξεις. Λέξεις μικρές ή και μεγάλες, συνηθισμένες ή ασυνήθιστες. Ο αριθμός των λέξεων της γλώσσας μας είναι τεράστιος. Η ελληνική γλώσσα είναι η πλουσιότερη

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου

Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Προμηθευτής: Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 1.1 Παρουσίαση του θέματος 1.2 Η προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Ονοµατικά σύνολα της Νέας Ελληνικής: Εξάλειψη µορφολογικών αµφισηµιών

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Σημασιολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το αρχείο Γεωργακά;

Τι είναι το αρχείο Γεωργακά; Τι είναι το αρχείο Γεωργακά; 0 Είναι ένα λεξικογραφικό αρχείο δυόμιση εκατομμυρίων δελτίων, προϊόν συστηματικής και ακαταπόνητης αποδελτίωσης της νέας ελληνικής γλώσσας που πραγματοποιήθηκε υπό την εποπτεία

Διαβάστε περισσότερα

1.7 ΓΛΩΣΣIKOΣ ANEIΣMOΣ Γιώργος Παπαναστασίου. Eισαγωγικά

1.7 ΓΛΩΣΣIKOΣ ANEIΣMOΣ Γιώργος Παπαναστασίου. Eισαγωγικά 1.7 ΓΛΩΣΣIKOΣ ANEIΣMOΣ Γιώργος Παπαναστασίου Eισαγωγικά Tο λεξιλόγιο µιας γλώσσας είναι η περιοχή όπου το φαινόµενο του δανεισµού είναι ιδιαίτερα εµφανές και πιο άµεσα παρατηρήσιµο. Στον λεξιλογικό δανεισµό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Γλωσσική και επικοινωνιακή ικανότητα Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά- Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 επίπεδο A1 εξάμηνο Β - επιλογή /επιμέλεια Μ. Ζουμπουλίδου Γραμματικό Κοινωνικοπολιτιστικά.

Νέα ελληνικά- Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 επίπεδο A1 εξάμηνο Β - επιλογή /επιμέλεια Μ. Ζουμπουλίδου Γραμματικό Κοινωνικοπολιτιστικά. Μάθημα 13 Περιεχόμενο Επικοινωνιακός στόχος Λεξιλόγιο Δ1-Κ.Γ.Λ: Αγορές στο περίπτερο, στο κατάστημα ψιλικών. Δ2-Κ.Γ.Λ : Στον φούρνο Δ3-Κ.Π.Λ : Στο περίπτερο Στον φούρνο. Δ5-Π.Π.Λ: παιχνίδι Λεξιλόγιο :

Διαβάστε περισσότερα

«Η τροπικότητα στην Νέα Ελληνική» Ανάλυση βάσει του Επικοινωνιακού Δοµολειτουργικού Προτύπου

«Η τροπικότητα στην Νέα Ελληνική» Ανάλυση βάσει του Επικοινωνιακού Δοµολειτουργικού Προτύπου Πώς τροποποιούµε το µήνυµα: 1. Έγκλιση (σελ. 1) 2. Άποψη - Ποιόν Ενεργείας (σελ. 7) 3. Άρνηση - Ερώτηση (σελ. ) 4. Τροπικά (σελ. 13). Επιτονισµός και τόνος (σελ. 13) 1 1. Έγκλιση: Οριστική (+/-) Απαρέµφατο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥτΙΣΜΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣτΗΡΙΞΗ

ΕΜΠΛΟΥτΙΣΜΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣτΗΡΙΞΗ ΕΜΠΛΟΥτΙΣΜΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣτΗΡΙΞΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΝΤΑΣΕΩΣ ΟΡΩΝ ΣΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΟΡΘΩΣΗΣ ΛΑΘΩΝ Χ. Στάθης, Γ. Καραγιάvvης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται το υποσύστημα εμπλουτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα μας σήμερα... (5537)

Η γλώσσα μας σήμερα... (5537) Κείμενο Η γλώσσα μας σήμερα... (5537) Η ελληνική γλώσσα με τον λεξιλογικό πλούτο και με την εκφραστική δύναμή της δημιούργησε αξιόλογα μνημεία λόγου και πολιτισμού. Παράλληλα, πρόσφερε σε όλες τις γλώσσες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει στο

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Συντακτικές κατηγορίες

Κεφάλαιο 2. Συντακτικές κατηγορίες Κεφάλαιο 2 Συντακτικές κατηγορίες Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζουμε τα βασικά μέρη της πρότασης, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα, και δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στις συντακτικές κατηγορίες, αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογλωσσολογικά ευρήματα για τους κλινικούς δείκτες πρώιμης διάγνωσης στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή

Ψυχογλωσσολογικά ευρήματα για τους κλινικούς δείκτες πρώιμης διάγνωσης στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή Ψυχογλωσσολογικά ευρήματα για τους κλινικούς δείκτες πρώιμης διάγνωσης στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή Σπυριδούλα Βαρλοκώστα Πανεπιστήμιο Αθηνών Ημερίδα «Γλωσσικές διαταραχές στα παιδιά και τους εφήβους:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

5. Παρουσίαση λογισμικών (ανοιχτά διερευνητικά περιβάλλοντα)

5. Παρουσίαση λογισμικών (ανοιχτά διερευνητικά περιβάλλοντα) Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 327 5. Παρουσίαση λογισμικών (ανοιχτά διερευνητικά περιβάλλοντα) Επισημάναμε ήδη ότι το κλειστό εκπαιδευτικό λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα Η φωνολογική επίγνωση Ευφημία Τάφα Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών) Βαβίσματα (2-4 μηνών) Συγκεκριμένοι ήχοι (6 μηνών περίπου) Πρώτες λέξεις (1 ο έτος) Τηλεγραφικός λόγος (2 ο έτος) 1000 λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Επιμόρφωση Φιλολόγων στη διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Β συνάντηση

Συστηματική Επιμόρφωση Φιλολόγων στη διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Β συνάντηση Συστηματική Επιμόρφωση Φιλολόγων στη διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Β συνάντηση Παναγιώτα Χρυσοστόμου Παπακώστα Φιλόλογος, Λειτουργός Π.Ι. Δευτέρα, 18 Νοεμβρίου 2013, Π.Ι. Λευκωσία

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 3

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 3 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19429 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/12/2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΠΗΓΗ ΜΗΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 19429 Α.. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Στ Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση Κλιτικών Παραδειγμάτων στην Ονοματική Κλίση της Λέσβου και των Κυδωνιών 1

Αναδιάρθρωση Κλιτικών Παραδειγμάτων στην Ονοματική Κλίση της Λέσβου και των Κυδωνιών 1 K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Αναδιάρθρωση Κλιτικών Παραδειγμάτων στην Ονοματική

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου

Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου Γλωσσική επιμέλεια // Διαμόρφωση και οργάνωση κειμένου Η γλωσσική επιμέλεια αφορά τη γλωσσική μορφή και το περιεχόμενο, ενώ η διαμόρφωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής: Τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Ελισάβετ Νεοφυτίδου Ψυχολόγος, ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ Α.Π.Θ Η αναζήτηση κατάλληλων μεθόδων και εξιδεικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

Τα ουσιαστικά. Ενικός αριθµός Πληθυντικός αριθµός

Τα ουσιαστικά. Ενικός αριθµός Πληθυντικός αριθµός Τα ουσιαστικά Ανισοσύλλαβα ουσιαστικά λέµε τα ουσιαστικά που στον πληθυντικό έχουν µια παραπάνω συλλαβή, ενώ ισοσύλλαβα αυτά που έχουν στον ενικό και στον ενικό και τον πληθυντικό τον ίδιο αριθµό συλλαβών.τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ Σωφρόνης Χατζησαββίδης Η ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ο δηµοσιογραφικός λόγος Ο σύγχρονος προφορικός και γραπτός δηµοσιογραφικός λόγος σε ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 4: Χαρακτηριστικά της Ομιλίας Φωνητική και Φωνολογία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΔΙΔΑΚΤΕΣ Δειγματικές ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ δραστηριότητες ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Επισημάνσεις στη γραμματική διδασκαλία. των εγχειριδίων του Δημοτικού. Φώτης Α. Καβουκόπουλος

Επισημάνσεις στη γραμματική διδασκαλία. των εγχειριδίων του Δημοτικού. Φώτης Α. Καβουκόπουλος Επισημάνσεις στη γραμματική διδασκαλία των εγχειριδίων του Δημοτικού Φώτης Α. Καβουκόπουλος 2 Φώτης Καβουκόπουλος Ενδεικτική βιβλιογραφική παραπομπή για το παρόν κείμενο: Καβουκόπουλος, Φ.Α. 2015. Επισημάνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα (Σύστηµα συµβάσεων) Κοινωνικό φαινόµενο: πώς έχουν συναινέσει (ασυνείδητα) οι συνοµιλητές ότι µπορούν να συνεννοηθούν.. (π.χ.( το ίδιο αντικείµ

Γλώσσα (Σύστηµα συµβάσεων) Κοινωνικό φαινόµενο: πώς έχουν συναινέσει (ασυνείδητα) οι συνοµιλητές ότι µπορούν να συνεννοηθούν.. (π.χ.( το ίδιο αντικείµ Σύγχρονη γλωσσολογία δοµισµός/στρουκτουραλισµός στρουκτουραλισµός -Saussure (1916) ΛΟΓΟΣ: Ικανότητα/δραστηριότητα γλωσσικής επικοινωνίας ΓΛΩΣΣΑ: Συµβάσεις µιας γλωσσικής κοινότητας για επικοινωνία ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα κ Τεχνολογίες Γνώσης Εργασίες στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας

Συστήματα κ Τεχνολογίες Γνώσης Εργασίες στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας Συστήματα κ Τεχνολογίες Γνώσης Εργασίες στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας 1. Διορθωτής Λέξεων Αντικείμενο Στόχος Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διορθωτή λέξεων βασισμένου

Διαβάστε περισσότερα