Μια ανάλυση της εξέλιξης των απόψεων του Κέινς για τη νομισματική πολιτική από τη «Πραγματεία για το Χρήμα» στη «Γενική Θεωρία»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μια ανάλυση της εξέλιξης των απόψεων του Κέινς για τη νομισματική πολιτική από τη «Πραγματεία για το Χρήμα» στη «Γενική Θεωρία»"

Transcript

1 2011 / 4 Μια ανάλυση της εξέλιξης των απόψεων του Κέινς για τη νομισματική πολιτική από τη «Πραγματεία για το Χρήμα» στη «Γενική Θεωρία» Jan Kregel Εισαγωγή. Η πρόκληση του Κέινς πολιτική μηδενικών επιτοκίων και ποσοτική χαλάρωση Προς το τέλος του 1930, καθώς το κραχ του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης το 1929 είχε αρχίσει να έχει αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία των ΗΠΑ-πτώση στις τιμές των εμπορευμάτων, μείωση της παραγωγής και αύξηση της ανεργίας ο Τζον Μέιναρντ Κέινς, στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου του «Η Πραγματεία για το Χρήμα» προκαλούσε τις νομισματικές αρχές να λάβουν «σκόπιμη και αποφασιστική δράση» για τη μείωση των επιτοκίων ώστε να αντιστραφεί η κρίση. Υποστηρίζει ότι έως ότου ληφθεί «εξαιρετικά ασυνήθιστη», «ανορθόδοξη» νομισματική πολιτική δράση «στο πλαίσιο αυτών των προτάσεων και αποτύχει, πρέπει, υπό το πρίσμα της επιχειρηματολογίας αυτής της πραγματείας, να παραδεχτούμε ότι το τραπεζικό σύστημα δεν μπορεί, αυτή τη φορά, να ελέγξει τον ρυθμό των επενδύσεων και, άρα, το επίπεδο των τιμών»(keynes 1930a, 387).[1] Οι «ανορθόδοξες» πολιτικές που προτείνει ο Κέινς είναι μια σχεδόν τέλεια περιγραφή του πειράματος της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας με την πολιτική Ο JAN KREGEL είναι Ανώτατος Μελετητής στο Ινστιτούτο Οικονομικών Λίβι και Διευθυντής του προγράμματος Νομισματική Πολιτική και Χρηματοοικονομική Δομή, και Καθηγητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Ταλίν. Το κείμενο παρουσιάστηκε αρχικά στο 7 ο Διεθνές Συνέδριο Κέινς, Πανεπιστήμιο Σόφια, Τόκιο, Ιαπωνία, Μάρτιος 1 2, Copyright 2011 Levy Economics Institute

2 2 των μηδενικών επιτοκίων τη δεκαετία του 1990 και το πείραμα της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ με την πολιτική των μηδενικών επιτοκίων και της ποσοτικής χαλάρωσης (QE1 και QE2) κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης. Μπορούμε συνεπώς να πούμε ότι αυτά τα πειράματα αποτελούν κατά κάποιο τρόποι μια ανταπόκριση στην πρόκληση του Κέινς και υποβάλλουν σε δοκιμή τη θεωρία του για την ικανότητα της νομισματικής πολιτικής να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις χρηματοοικονομικές κρίσεις. Η ανταπόκριση αυτή φαίνεται να είναι ένα ξεκάθαρο και σαφές Όχι. Οι στόχοι της νομισματικής πολιτικής Στο προτελευταίο κεφάλαιο του τόμου 2 της «Πραγματείας για το Χρήμα», ο Κέινς θέτει το ζήτημα της ικανότητας της νομισματικής αρχής να επηρεάσει το επίπεδο των τιμών: «Έχω φτάσει, επιτέλους, στην ουσία του όλου θέματος. Προσπαθήσαμε να αναλύσουμε και να ταξινομήσουμε τους πολυποίκιλους παράγοντες που καθορίζουν το επίπεδο των τιμών και τα μέσα με τα οποία η κεντρική τράπεζα σε ένα κλειστό σύστημα, ή η συνολική συμπεριφορά των κεντρικών τραπεζών σε όλο τον κόσμο, μπορούν να επηρεάσουν και να προσδιορίσουν τη συμπεριφορά του τραπεζικού και νομισματικού συστήματος στο σύνολό του. Αλλά, τελικά, έγκειται τραγματικά στη δύναμη μιας κεντρικής τράπεζας να ακολουθήσει μια πολιτική η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα τον καθορισμό της αξίας του χρήματος σε οποιοδήποτε υπαγορευμένο επίπεδο;» (339). Ο Κέινς αντιμετωπίζει αυτό το ζήτημα στο πλαίσιο του καθορισμού του νομικού «καθήκοντος» της κεντρικής τράπεζας «να διαφυλάξει την αγοραστική δύναμη του χρήματος εντός στενών ορίων» (ibid.). Ενώ δείχνει ότι στο παρελθόν ήταν θετικός απέναντι σε μια τέτοια πρόταση, σημειώνει ότι οι «εύλογες αμφιβολίες που εκφράστηκαν από άτομα μεγάλης εμπειρίας» (345) έχει κλονήσει την πεποίθησή του. Αναφέρεται συγκεκριμένα στις ακροάσεις της επιτροπής που πραγματοποιήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες για το ζήτημα του κατά πόσον ο Νόμος περί Ομοσπονδιακού Αποθεματικού θα έπρεπε να τροποποιηθεί «για να επιβάλει στην Επιτροπή του Ομοσπονδιακού Αποθεματικού την υποχρέωση να κάνει χρήση όλων των δυνάμεων που διαθέτει για να προωθήσει ένα σταθερό επίπεδο τιμών για τα εμπορεύματα γενικά» (340). Πιο συγκεκριμένα, με τις ακροάσεις ανέκυψε το ερώτημα για το πώς επηρεάζουν οι διεθνείς καταστάσεις τις τιμές των εμπορευμάτων, και ως εκ τούτου τις εγχώριες τιμές, και της δυσκολίας της χρήσης της νομισματικής πολιτικής για την καταπολέμηση της μείωσης των τιμών σε μια οικονομική ύφεση. Παρά τις αμφιβολίες του, ο Κέινς απαντά εντούτοις καταφατικά στη δική του ερώτηση, προτρέποντας τους κεντρικούς τραπεζίτες να υιοθετήσουν εξαιρετικά ασυνήθιστα, ανορθόδοξα μέτρα σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η εμβάθυνση της ύφεσης. Οι προτάσεις του είναι σχεδόν ταυτόσημες με τα μέτρα που ελήφθησαν από την Τράπεζα της Ιαπωνίας για την αντιμετώπιση της κατάρρευσης των τιμών των περιουσιακών στοιχείων στη δεκαετία του 1990 και τις πολιτικές που υιοθετήθηκαν από το Ομοσπονδιακό Αποθεματικό για την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης του

3 3 Η «Πραγματεία» και η εναλλακτική μέθοδος προσδιορισμού της τιμής Η θέση του Κέινς προσδιορίζεται από την εξήγηση του καθορισμού της τιμής που είχε προσπαθήσει να προσφέρει ως εναλλακτική μέθοδο για την παραδοσιακή ποσοτική θεωρία. Η προσέγγισή του βασιζόταν στη διατύπωση των «θεμελιωδών εξισώσεων» για τις τιμές αυτού που αποκαλούσε «διαθέσιμη» και «μη διαθέσιμη» παραγωγή: «Έχουμε ισχυριστεί ότι αποδείξαμε σε αυτή την πραγματεία ότι το επίπεδο τιμών της παραγωγικότητας εξαρτάται από το επίπεδο εισοδημάτων σχετικά με την αποτελεσματικότητα, στον όγκο των επενδύσεων (με βάση το κόστος παραγωγής) σχετικά με την αποταμίευση, και με το αν είναι «ταυρίσιο» ή «αρκουδίσιο» το συναίσθημα των καπιταλιστών σχετικά με την προσφορά των καταθέσεων ταμιευτηρίου που είναι διαθέσιμη από το τραπεζικό σύστημα. Έπιπλέον, έχουμε υποστηρίξει ότι το τραπεζικό σύστημα μπορεί να ελέγχει την προσφορά των καταθέσεων ταμιευτηρίου, και ως εκ τούτου ο τρίτος παράγοντας: ότι μπορεί να το κάνει στη βάση της πιστωτικής επιρροής που διαθέτει σε οποιαδήποτε απαιτούμενη έκταση του όγκου των επενδύσεων, και ως εκ τούτου ο δεύτερος παράγοντας: και ότι οι έμμεσες συνέπειες της επιρροής του στον όγκο των επενδύσεων καθορίζουν τις προσφορές χρήματος προς τους παραγωγικούς συντελεστές από τους επιχειρηματίες, και ως εκ τούτου ο πρώτος παράγοντας. Αλλά δεν έχουμε ισχυριστεί ότι το τραπεζικό σύστημα μπορεί να παραγάγει αυτά τα αποτελέσματα ταυτόχρονα, ή ότι θα έχει πάντα την ικανότητα να προβλέπει έγκαιρα τη λειτουργία των μη νομισματικών παραγόντων ώστε να μπορεί να πάρει μέτρα για να αντισταθμίσει την επίδραση τους στις τιμές, ή ότι μπορεί να αποφύγει τις βίαιες διακυμάνσεις στις τιμές των διαφορετικών κατηγοριών των εμπορευμάτων στη σχέση του ενός με του άλλου, ή ότι μια κεντρική τράπεζα, η οποία είναι μέλος ενός διεθνούς συστήματος, μπορεί να διατηρήσει την εγχώρια σταθερότητα ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά των άλλων κεντρικών τραπεζών» (345 46). Με απλά λόγια, ο Κέινς υποστήριξε ότι οι τιμές θα καθορίζονται από το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (μισθοί αποδοτικότητας) και την πίεση της ζήτησης (που προκαλείται από μια απόκλιση των αποταμιεύσεων από την επένδυση). Το επίκεντρο της πολιτικής της ανάκαμψης θα πρέπει επομένως να είναι η αύξηση των επενδύσεων ώστε να αυξηθεί η ζήτηση για παραγωγή, απορροφώντας την πλεονάζουσα παραγωγή και ενθαρρύνοντας τους επιχειρηματίες να διευρύνουν ξανά την απασχόληση και την παραγωγή. Ο Κέινς επισημαίνει ότι η προσέγγισή του είναι ουσιωδώς διαφορετική από αυτή των θεωρητικών της ποσότητας στο ότι δεν υπάρχει άμεση επίδραση του χρήματος στις τιμές. Πράγματι, υπογραμμίζει την αντίδραση που θα μπορούσε να υπάρξει εναντίον της προσέγγισής του: ότι θα προκαλέσει πληθωρισμό και όχι την ανάκαμψη της παραγωγής. Τα συμπεράσματα του Κέινς σχετικά με τους περιορισμούς της ικανότητας του τραπεζικού συστήματος να ελέγξει το επίπεδο των τιμών περιλαμβάνουν τα εξής: Είναι πολύ ευκολότερο να διατηρηθεί η σταθερότητα παρά η γρήγορη αποκατάστασή της. Μη νομισματικά αίτια της αστάθειας μπορεί μερικές φορές να προκύψουν τόσο ξαφνικά που είναι αδύνατο να αντισταθμιστούν εγκαίρως.

4 4 Ισχυρές κοινωνικές ή πολιτικές δυνάμεις μπορεί να προκαλέσουν αυθόρμητες μεταβολές στα money rates των μισθών αποδοτικότητας και, κατά συνέπεια, ο έλεγχος του επιπέδου των τιμών μπορεί να είναι πέραν της δυνατότητας του τραπεζικού συστήματος. Εάν η χώρα συμμορφωθεί με ένα διεθνές πρότυπο που το ίδιο είναι ασταθές, είναι, φυσικά, αδύνατον να διατηρηθεί η σταθερότητα του επιπέδου των εγχώριων τιμών. Έτσι, ακόμη και αν το τραπεζικό σύστημα είναι αρκετά ισχυρό για να διατηρήσει τη σταθερότητα του επιπέδου των τιμών, δεν προκύπτει ότι είναι αρκετά ισχυρό ώστε να αλλάξει το επίπεδο των τιμών και να δημιουργήσει ισορροπία στο νέο επίπεδο χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις και τριβές. «Με άλλα λόγια», λέει ο Κέινς, «αποδίδω στο τραπεζικό σύστημα πολύ μεγαλύτερη δύναμη στη διατήρηση της ισορροπία των επενδύσεων από ό,τι στο να μπορεί να προκαλέσει μετατόπιση στα ισχύοντα επιτόκια από το υφιστάμενο επίπεδο, ή από το επίπεδο που παράγεται από αυθόρμητες μεταβολές, σε ένα νέο και τροποποιημένο επίπεδο που επιβάλλεται από συνθήκες από το εξωτερικό ή από αυθαίρετες εγχώριες αποφάσεις» (352). Βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα επιτόκια Μια σημαντική δυσκολία που αναγνωρίζει ο Κέινς στο σκεπτικό του είναι ότι «η κύρια άμεση επιρροή του τραπεζικού συστήματος είναι πάνω από το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο. Αλλά όταν πρόκειται για τον έλεγχο του ρυθμού επένδυσης, όχι στο κεφάλαιο κίνησης αλλά στο σταθερό κεφάλαιο, το μακροπρόθεσμο επιτόκιο είναι αυτό που κατά κύριο λόγο έχει σημασία. Πώς μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι το μακροπρόθεσμο επιτόκιο θα ανταποκριθεί στις επιθυμίες της νομισματικής αρχής η οποία θα ασκεί την άμεση επιρροή της, όπως και θα πρέπει να κάνει, κυρίως πάνω στο βραχυπρόθεσμο επιτόκιο;» (ibid). Αλλά ο ίδιος δεν το θεωρεί αυτό πραγματικό πρόβλημα, δεδομένου πως «η εμπειρία δείχνει ότι, κατά γενικό κανόνα, η επιρροή του βραχυπρόθεσμου επιτοκίου στο μακροπρόθεσμο επιτόκιο είναι πολύ μεγαλύτερη από ότι θα περίμενε ο οιοσδήποτε ο οποίος υποστήριξε τις παραπάνω θέσεις. Επιπλέον, θα βρούμε ότι υπάρχουν κάποιοι βάσιμοι λόγοι, με βάση τον τεχνικό χαρακτήρα της αγοράς, γιατί δεν είναι αφύσικο ότι αυτό θα πρέπει να είναι έτσι» (353). Ο Κέινς αναφέρει την εργασία του αμερικανού οικονομολόγου Winfield William Riefler (1930), ο οποίος βασίστηκε σε στατιστικές μελέτες από την Επιτροπή του Ομονσπονδιακού Αποθεματικού για να δείξει ότι «όλες οι σημαντικές κινήσεις των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων μεταξύ αντικατοπτρίζονταν στις αποδόσεις των ομολόγων. Μικρές διακυμάνσεις στα βραχυπρόθεσμα επιτόκια έβρισκαν επίσης συχνά αντανάκλαση στις αποδόσεις των ομολόγων, ακόμη και την περίοδο μεταξύ 1921 και 1926» (quoted in idib). O Riefler παρατηρεί ότι «το εκπληκτικό γεγονός δεν είναι ότι οι αποδόσεις των ομολόγων παραμένουν σχετικά σταθερές σε σύγκριση με τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, αλλά ότι αντανακλούν τις διακυμάνσεις των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων τόσο εντυπωσιακά και σε ένα τέτοιο σημαντικό βαθμό» (ibid., ).[2]

5 5 O Κέινς περιγράφει στη συνέχεια τους λόγους για τους οποίους τα αποτελέσματα αυτά δεν θα πρέπει να προκαλούν έκπληξη: (α) Εάν η τρέχουσα απόδοση των ομολόγων είναι μεγαλύτερη από το επιτόκιο που καταβάλλεται σε βραχυπρόθεσμα δάνεια, η αποκόμιση του κέρδους γίνεται με τον short δανεισμό προκειμένου να αποκτηθούν μακροπρόθεσμα χρεόγραφα, εφόσον δεν προκύπτει μείωση της αξίας τους κατά τη διάρκεια του δανείου.... (β) Υπάρχει μια σειρά από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα... τα οποία διαφοροποιούν από καιρό σε καιρό την αναλογία του ενεργητικού τους ανάμεσα σε μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα αντιστοίχως. Όταν οι βραχυπρόθεσμες αποδόσεις είναι υψηλές, η ασφάλεια και η ρευστότητα των βραχυπρόθεσμων χρεογράφων μοιάζει εξαιρετικά ελκυστική. Αλλά όταν οι βραχυπρόθεσμες αποδόσεις είναι πολύ χαμηλές, τα βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα όχι μόνο δεν είναι ελκυστικά αλλά κάνει τώρα την εμφάνισή του και ο φόβος ότι το πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να μην είναι σε θέση να διατηρήσει το καθιερωμένο επίπεδο εισοδήματος, και η οποιαδήποτε σοβαρή πτώση αυτού θα ήταν επιζήμια για τη φήμη του πιστωτικού ιδρύματος. Έρχεται το σημείο, λοιπόν, που σπεύδουν να κινηθούν προς την κατεύθυνση χρεογράφων μακροπρόθεσης λήξης. Η κίνηση αυτή έχει ως αποτέλεσμα να ανέβει η τιμή των μακροπρόθεσμων χρεογράφων που, επιβεβαιώνει, τρόπο τινά, την πεποίθηση εκείνων που είχαν εισηγηθεί την πολιτική στροφής προς τα μακροπρόθεσμα χρεόγραφα. Συνεπώς, εκτός εάν υπάρχει σοβαρός λόγος στο μυαλό της πλειοψηφίας εκείνων που ελέγχουν τα κεφάλαια να φοβούνται τα μακροπρόθεσμα χρεόγραφα στα υφιστάμενα επίπεδα των τιμών τους, η τιμή τους τείνει να ανέβει λίγο, και η αρχική μικρή τιμή θα αυξηθεί μέσω της αύξησης που θα προκαλέσει στο γενικό άγχος ανάμεσα σε εκείνους που δεν μπορούν να δουν το εισόδημά τους από τις τρέχουσες αποδόσεις να υποστεί μια σοβαρή πτώση. (357 58) Εκτός από αυτούς τους «τεχνικούς λόγους», ο Κέινς εγείρει ένα θέμα που θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία στη Γενική Θεωρία: την κυρίαρχη επίδραση των βραχυπρόθεσμων τραγματοποιήσεων στις μακροπρόθεσμες προσδοκίες. «Στην πραγματικότητα», γράφει, «δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα για το πιο μακρινό μέλλον.... Η αξία των μετοχών μιας εταιρείας, ακόμη και των ομολόγων της, θα επηρεάζεται σε κάποιο βαθμό, που ένας ορθολογικός εξωτερικός παρατηρητής μπορεί να θεωρήσει ως εντελώς παράλογο, από μικρής διάρκειας διακυμάνσεις στα δεδομένα ή στς αναμενόμενα κέρδη της.... «Ούτε πρέπει να εκπλησσόμαστε. Η άγνοια ακόμα και του πιο ενήμερου επενδυτή για το πιο μακρινό μέλλον είναι πολύ μεγαλύτερη από τις γνώσεις του, και αυτός δεν μπορεί παρά να επηρεαστεί σε βαθμό που θα φαίνεται εξωφρενικά δυσανάλογος σε σχέση με οποιονδήποτε που ήξερε πραγματικά το μέλλον, από τα λίγα που γνωρίζει στα σίγουρα, ή σχεδόν στα σίγουρα, για το πρόσφατο παρελθόν και το κοντινό μέλλον, και θα αναγκαζόταν να αναζητήσει κάποια ένδειξη κυρίως εδώ για τις τάσεις που βρίσκονται μπροστά μας. Αλλά εάν αυτό αληθεύει για τον πιο ενήμερο επενδυτή, η συντριπτική πλειοψηφία... δεν ξέρει σχεδόν τίποτα για το τι κάνει. Δεν διαθέτει καν τα βασικά

6 6 στοιχεία που απαιτούνται για μια έγκυρη γνώμη, και είναι το θήραμα των ελπίδων και των φόβων που εύκολα ξυπνούν από παροδικά γεγονότα και που με την ίδια ευκολία διαλύονται. Αυτό είναι ένα από τα περίεργα χαρακτηριστικά του καπιταλιστικού συστήματος κάτω από οποίο ζούμε, τα οποία, όταν έχουμε να κάνουμε με τον πραγματικό κόσμο, δεν πρέπει να παραβλέπουμε. «Αλλά υπάρχει επίσης ένας ακόμη λόγος γιατί μπορεί συχνά να είναι προς όφελος του σοφότερου η πρόβλεψη της ψυχολογίας της μάζας αντί η πραγματική τάση των γεγονότων, και προληπτικά το μαιμούδιασμα της λογικής. Κι αυτό επειδή η αξία ενός χρεόγραφου καθορίζεται όχι από τους όρους βάσει των οποίων θα μπορούσε κανείς να προσδοκά να αγοράσει ολόκληρο το μέρος του ανεξόφλητου επιτοκίου, αλλά από το μικρό περιθώριο που αποτελεί το αντικείμενο της πραγματικής διαπραγμάτευσης ακριβώς όπως η τρέχουσα νέα επένδυση είναι μόνο ένα μικρό περιθώριο στην άκρη του συνόλου των υφιστάμενων επενδύσεων. Τώρα αυτό το περιθώριο αντιμετωπίζεται σε μεγάλο βαθμό από επαγγελματίες χρηματιστές μπορείτε να τους αποκαλέσετε κερδοσκόπους που δεν έχουν καμία πρόθεση να διατηρήσουν χρεόγραφα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα που θα επηρεαζόντουσαν από τις επιπτώσεις μακρινών γεγονότων. Ο στόχος τους είναι να πουλήσουν εκ νέου στον όχλο μετά από μερικές εβδομάδες ή το πολύ σε λίγους μήνες. Είναι φυσικό, επομένως, ότι θα επηρεάζονται από το κόστος δανεισμού, και ακόμα περισσότερο από τις προσδοκίες τους με βάση την προηγούμενη εμπειρία από την τάση της ψυχολογίας του όχλου. Έτσι, στο βαθμό που το πλήθος αναμένεται να ενεργήσει με έναν ορισμένο τρόπο, ακόμη κι αν είναι λανθασμένος, θα είναι προς όφελος των πλέον ενήμερων επαγγελματιών να ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο λίγο αργότερα» (359 61). Βραχυπρόθεσμο χρήμα η ποσότητα είναι εξίσου σημαντική με την τιμή Εχοντας διαπιστώσει τη σημασία του βραχυπρόθεσμου στη διαμόρφωση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών, και ως εκ τούτου την πιθανότητα ότι τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να επηρεάσουν τις μακροπρόθεσμες κεφαλαιακές επενδυτικές αποφάσεις, ο Κέινς κάνει ένα βήμα παραπέρα και παραδέχεται ότι «δεν πιστεύω... ότι ο όγκος της επένδυσης είτε στο κεφάλαιο κίνησης είτε στο ρευστό κεφάλαιο είναι ευαίσθητος στις μεταβολές του βραχυπρόθεσμου επιτοκίου από μόνο του και εκτός και αν αυτές οι μεταβολές δημιουργούν μια προσδοκία αλλαγών στις τιμές. Οι διακυμάνσεις στον όγκο της επένδυσης στο κεφάλαιο κίνησης και στο ρευστό κεφάλαιο παίζουν μεγάλο ρόλο, φυσικά, στην όξυνση των οικονομικών ανόδων και των υφέσεων, αλλά αμφιβάλω αν μπορούν να προκαλεστούν ή να αποφευχθούν απλά από αλλαγές στο τραπεζικό επιτόκιο. Γενικά, αποτελούν μια καθυστερημένη απόκριση στις μεταβολές στο επίπεδο των τιμών που έχουν προκληθεί από έναν ασύμμετρο όγκο επενδύσεων στο σταθερό κεφάλαιο.... «Τέτοιες επιπτώσεις, που μπορούν να παραχθούν απευθείας από την προθυμία επένδυσης στο κεφάλαιο κίνησης και στο ρευστό κεφάλαιο, οφείλονται, νομίζω, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, στο όποιο περιθώριο «ανικανοποίητων» δανειοληπτών... είναι ικανοποιημένο παρά στο φθηνό ή στο ακριβό χρήμα από μόνο του.

7 7 «Από την άλλη πλευρά, οι άμεσες επιπτώσεις του φθηνού χρήματος που λειτουργεί μέσα από αλλαγές, ακόμη και μικρές, στην αγορά ομολόγων... στον όγκο των νέων επενδύσεων, είναι πιθανώς μεγαλύτερης σημασίας. Η προθυμία να επενδυθεί περισσότερο ή λιγότερο σε μεταποιητικά εργοστάσια δεν είναι πιθανό ότι θα επηρεαστεί πολύ από μικρές αλλαγές στις αποδόσεις ομολόγων» (364). Εξαιρετικά ασυνήθιστα μέτρα πολιτική μηδενικών επιτοκίων και ποσοτική χαλάρωση Αλλά ο Κέινς συνεχίζει: «Μέχρι στιγμής έχουμε ασχοληθεί με τις κανονικές και ορθόδοξες μεθόδους με τις οποίες μια κεντρική τράπεζα μπορεί να χρησιμοποιήσει την ισχύ της για τη διευκόλυνση (ή σκλήρυνση) της πιστωτικής κατάστασης ώστε να τονωθεί (ή να επιβραδυνθεί η) ο ρυθμός των νέων επενδύσεων. Εάν αυτά τα μέτρα εφαρμοστούν στο σωστό βαθμό και την κατάλληλη στιγμή, αμφιβάλλω αν θα χρειαστεί συχνά να πάμε πέρα από αυτά ή να εφαρμόσουμε τις εξαιρετικά ασυνήθιστες μεθόδους που θα εξετάσουμε στη συνέχεια. Θέλουμε να πούμε ότι μόνο εάν δεν έχουν εφαρμοστεί εγκαίρως τα ήπια μέτρα, έτσι ώστε να μην έχουν επιτραπεί να αναπτυχθούν συνθήκες οξείας ύφεσης ή οικονομικής έκρηξης, θα πρέπει να ενεργοποιήσουμε πιο ακραία μέτρα και να αναρωτηθούμε εύλογα αν ακόμα και αυτά τα πιο ακραία μέτρα θα έχουν ολοκληρωτικό αποτέλεσμα. «Αυτές οι εξαιρετικά ασυνήθιστες μέθοδοι, στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια εντατικοποίηση της κανονικής διαδικασίας των λειτουργιών της ανοικτής αγοράς (η υπογράμμιση δική μου]. Δεν ξέρω καμία περίπτωση στην οποία η μέθοδος της λειτουργίας της ανοικτής αγοράς έχει εκτελεστεί à outrance. Οι κεντρικές τράπεζες μέχρι τώρα ήταν πάντα πολύ νευρικές εξαιτίας, εν μέρει, επειδή ήταν ίσως κάτω από την επίδραση των χονδροειδών ερμηνειών της ποσοτικής θεωρίας της λήψης μέτρων τα οποία θα είχαν ως αποτέλεσμα να υποχρεώσουν τον συνολικό όγκο του τραπεζικού χρήματος να παρεκκλίνει ευρέως από την κανονική του αξία, είτε σε πλεόνασμα είτε σε έλλειμμα. Αλλά αυτή η αντίληψη αμελεί, νομίζω, το μέρος εκείνο όπου η «ταυρίσια» ή η «αρκουδίσια» τάση του κοινού επηρεάζει τη ζήτηση για τραπεζικό χρήμα. Ξεχνάει την χρηματοοικονομική κυκλοφορία, στην ανησυχία της για την βιομηχανική κυκλοφορία, και παραβλέπει το στατιστικό γεγονός ότι η πρώτη μπορεί να είναι εξίσου μεγάλη όσο η δεύτερη και πολύ πιο ικανή για απότομη παραλλαγή.... Σε τέτοιες περιπτώσεις η κεντρική τράπεζα θα πρέπει να εκτελεί τις λειτουργίες της ανοικτής αγοράς της στο βαθμό εκείνο που θα οδηγεί σε κορεσμό την επιθυμία του κοινού να διατηρεί καταθέσεις ταμιευτηρίου, ή θα εξαντλεί την προσφορά των εν λόγω καταθέσεων σε αντίθετη περίπτωση. «Ο κίνδυνος να υπάρξει μια πολύ απότομη και σοβαρή επίπτωση στην βιομηχανική κυκλοφορία, όταν ο στόχος είναι η χρηματοοικονομική κυκλοφορία, είναι μεγαλύτερος, νομίζω, στην περίπτωση της συστολής της πίστωσης από ό, τι στην περίπτωση της επέκτασης. Αλλά, από την άλλη μεριά, είναι λιγότερο πιθανό να χρειαστεί να καταφύγουμε σε ακραία μέτρα για να ελέγξουμε ένα οικονομικό «μπουμ» από το να ελέγξουμε ένα οικονομικό κατρακύλισμα....

8 8 «Η θεραπεία που προτείνω σε περίπτωση πεισματικής εμμονής της ύφεσης θα αποτελείται, κατά συνέπεια, από την αγορά χρεογράφων από την κεντρική τράπεζα έως ότου το μακροπρόθεσμο επιτόκιο της αγοράς έχει φθάσει στο όριο του, για το οποίο θα πρέπει να προσθέσουμε μερικές παραγράφους λίγο πιο κάτω. Δεν πρέπει να είναι πέρα από τη δύναμη της κεντρικής τράπεζας (εξαιρούνται οι διεθνείς επιπλοκές) να μειώσει το μακροπρόθεσμο επιτόκιο της αγοράς σε οποιοδήποτε ποσοστό στο οποίο η ίδια είναι διατεθειμένη να αγοράσει μακροπρόθεσμα χρεόγραφα. Η «αρκουδίσια» τάση του καπιταλιστικού κοινού δεν είναι ποτέ πολύ επίμονη, και όταν το επιτόκιο καταθέσεων ταμιευτηρίου θα βρίσκεται κοντά στο μηδέν, το σημείο κορεσμού δεν θα αρχίσει να έρθει. Εάν η κεντρική τράπεζα τροφοδοτήσει τις τράπεζες-μέλη με περισσότερα κεφάλαια από ό, τι μπορούν να δανείσουν βραχυπρόθεσμα, πρώτον, το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο θα μειωθεί προς το μηδέν, και, δεύτερον, οι τράπεζες-μέλη θα αρχίσουν σύντομα, έστω και μόνο για να διατηρήσουν τα κέρδη τους, να μιμούνται τις προσπάθειες της κεντρικής τράπεζας αγοράζοντας οι ίδιες χρέογραφα. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή των ομολόγων θα αυξηθεί μέχρι να βρεθούν πολλά άτομα, τα οποία, καθώς θα βλέπουν τις τιμές των μακροπρόθεσμων ομολόγων να αυξάνονται, θα προτιμήσουν να τα πουλήσουν και να κρατήσουν τα έσοδα σε ρευστό σε πολύ χαμηλό επιτόκιο. Εάν (π.χ.) το μακροπρόθεσμο επιτόκιο είναι 3% ετησίως πάνω από το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο, αυτό σημαίνει ότι η μαθηματική προσδοκία για τις τιμές των ομολόγων στα μυαλά αυτών των ατόμων αναλογεί σε μια πτώση 3% ετησίως. Και αυτό, σε μια εποχή που οι τιμές των ομολόγων στην πραγματικότητα αυξάνονται και η κεντρική τράπεζα επιτείνει την φτήνια του χρήματος, δεν είναι πιθανό να υπάρξει μεγάλος όγκος αυτών των πωλήσεων εκτός εάν η τιμή των ομολόγων έχει οδηγηθεί σε ένα επίπεδο το οποίο γενικά θεωρείται να είναι αρκετά υπερβολικό από μια μακροπρόθεσμη οπτική γωνιά, ένας ενδεχομενικός και περιοριστικός παράγοντας στην εξέταση του οποίου θα επιστρέψουμε σύντομα. Αν η επίδραση των μέτρων αυτών είναι να αυξηθεί η τιμή των «equities» (π.χ., οι κοινές μετοχές) πάνω από την τιμή των ομολόγων, κανένα κακό σε μια εποχή ύφεσης δε θα προκύψει από αυτό, αφού η επένδυση μπορεί να ενισχυθεί από την ασυνήθιστη ευκολία να αντλήσει πόρους από την πώληση κοινών μετοχών καθώς και από τις υψηλές τιμές των ομολόγων. Επιπλέον, μια πολύ υπερβολική τιμή για τις κοινές μετοχές δεν είναι πιθανό να λάβει μέρος σε μια περίοδο ύφεσης και ζημιών για τις επιχειρήσεις. «Έτσι, δεν βλέπω το λόγο να αμφιβάλλω ότι η κεντρική τράπεζα μπορεί να παράγει μια μεγάλη επίδραση στο κόστος άντλησης νέων πόρων για μακροπρόθεσμη επένδυση, εάν είναι διατεθειμένη να επιμείνει αρκετά με την πολιτική της ανοικτής αγοράς. Ποιοί, όμως, είναι στην πράξη οι παράγοντες εκείνοι που περιορίζουν τον βαθμό στον οποίο μπορεί να προωθήσει μια τέτοια πολιτική στην εγχώρια σκηνή; «Υπάρχει, πρώτα απ' όλα, το ζήτημα της επάρκειας του «πυρομαχικών» της, δηλαδή, της ισχύος της να συνεχίσει να αγοράζει ή να πουλάει σε επαρκή ποσότητα χρεόγραφα του κατάλληλου είδους. Η έλλειψη κατάλληλων πυρομαχικών είναι πιο πιθανό να παρεμποδίσει μια κεντρική τράπεζα όταν επιδιώκει να συρρικνώσει τον όγκο του τραπεζικού χρήματος από όταν επιδιώκει να τον επεκτείνει, αφού το απόθεμα των χρεογράφων της κατά την έναρξη της πολιτικής της συρρίκνωσης είναι κατ' ανάγκη περιορισμένη. Αλλά επίσης λειτουργεί, κατά μία έννοια, ενάντια σε μια επεκτατική πολιτική αφού μια κεντρική τράπεζα είναι γενικά περιορισμένη στο είδος των

9 9 χρεογράφων που αγοράζει, έτσι ώστε, αν συνεχίσει αυτές τις αγορές πέρα από ένα ορισμένο σημείο, μπορεί να δημιουργήσει μια εντελώς τεχνητή θέση προς αυτού του είδους τα χρεόγραφα σε σχέση με άλλα χρεόγραφα. Ο λόγος που μια κεντρική τράπεζα θα πρέπει να έχει την εξουσία να διαφοροποιήσει εντός ορίων τα υποχρεωτικά αποθεματικά των τραπεζών-μελών της είναι για να καλυφτεί απέναντι στην ενδεχομενικότητα των ανεπαρκών πυρομαχικών για την εκτέλεση à outrance των λειτουργικών της ανοικτής αγοράς που έχω προτείνει» (369 72). Ο Κέινς επισημαίνει στη συνέχεια ότι αν η κεντρική τράπεζα μπορεί να αγοράζει χρεόγραφα σε τιμές «πολύ πέρα από αυτό που θεωρεί ότι είναι ο μακροπρόθεσμος κανόνας... αυτό θα σημαίνει ότι οι αγορές αυτές, όταν στην πορεία θα πρέπει να αντιστραφούν με πωλήσεις σε μεταγενέστερη ημερομηνία, μπορεί να εμφανίσουν μια σοβαρή οικονομική ζημία.... «Θα μπορούσαμε ίσως να περιμένουμε την κεντρική τράπεζα, καθώς αντιπροσωπεύει το δημόσιο συμφέρον, να είναι έτοιμη να αναλάβει τους κινδύνους των μελλοντικών προοπτικών όταν ιδιωτικά συμφέροντα θεωρούν τους κινδύνους αυτούς ότι βρίσκονται σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα. Αλλά η επιλογή μπορεί θεωρητικά να βρίσκεται ανάμεσα στην ανάληψη του βάρους από μια προοπτική ζημιά, που επιτρέπει στην ύφεση να συνεχιστεί, και τη σοσιαλιστική δράση, με βάση την οποία κάποιο επίσημο όργανο αναλαμβάνει το έργο που δεν μπορούν να κάνουν οι επιχειρηματίες.[3] «Θα επαναλάβω, ωστόσο, ότι αυτές οι ακραίες καταστάσεις είναι απίθανο να προκύψουν παρά μόνο ως αποτέλεσμα κάποιου προηγούμενου λάθους το οποίο δεν μπόρεσε να αποτρέψει την διολίσθηση της οικονομίας στο αρχικό στάδιο της κρίσης και πριν μια ολοκληρωμένη έλλειψη εμπιστοσύνης είχε κυριαρχήσει στα πνεύματα και στις ενέργειες των επιχειρήσεων» (373). «Μια μερική ανάκαμψη, συνεπώς, θα πρέπει να είναι αναμενόμενη απλά με την πάροδο του χρόνου και χωρίς την εφαρμογή στοχοθετημένων διορθωτικών μέτρων. Αλλά αν η διάγνωσή μου είναι σωστή, δεν μπορούμε να ελπίζουμε για μια πλήρη ή μόνιμη ανάκαμψη έως ότου έχει προκύψει μια πολύ μεγάλη πτώση στο μακροπρόθεσμο επιτόκιο της αγοράς σε όλο τον κόσμο στα επίπεδα που κυριαρχούσαν την προπολεμική περίοδο. Ελλείψει αυτού, θα υπάρξει μια σταθερή πίεση προς τον αποπληθωρισμό των κερδών και χαλάρωση του επιπέδου των τιμών» (384). Ετσι, ο Κέινς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι χωρίς εξαιρετικά ασυνήθιστες πολιτικές, «το πράγμα δεν θα θεραπευθεί ποτέ από μόνο του από την έλλειψη δανειοληπτών που θα οδηγούσε σε πτώση του επιτοκίου, επειδή αυτό απορροφά ένα εξίσου μεγάλο ποσοστό αποταμιεύσεων για τη χρηματοδότηση ζημίων με αυτό για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων»(ibid.). «Η λύση θα πρέπει να προέλθει, προτείνω, από μια γενική αναγνώριση ότι ο ρυθμός επένδυσης δεν είναι πέρα από τον έλεγχό μας, εάν είμαστε διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουμε τα τραπεζικά μας συστήματα για να πραγματοποιήσουμε μια σωστή προσαρμογή του επιτοκίου της αγοράς. Θα μπορούσε να είναι επαρκές απλά να παράγουμε μία γενική πίστη στο ότι θα συνεχιστούν να υφίστανται σε μακροπρόθεσμο χρονικό πλαίσιο πολύ χαμηλά βραχυπρόθεσμα επιτόκια. Οταν ξεκινήσει η διαδικασία της αλλαγής, θα καθοδηγείται από την ίδια της τη δυναμική» (386).

10 10 Φαίνεται ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας, με την εισαγωγή μιας πολιτικής μηδενικών επιτοκίων, πειραματίστηκε με την πρόταση του Κέινς να προσαρμοστούν τα επιτόκια στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, και ότι το Ομοσπονδιακό Αποθεματικό, μέσω του προγράμματος του ποσοτικού δανεισμού, ακολούθησε την πρόταση του εξ ολοκλήρου με την αγορά μακροπρόθεσμων χρεόγραφων προκειμένου να μειωθεί το μακροπρόθεσμο επιτόκιο και να οδηγήσει ολοκληρωτικά σε κορεσμό την επιθυμία για καταθέσεις ταμιευτηρίου. Ο Κέινς σημειώνει ότι οι πολιτικές αυτές δεν είναι καθόλου διαφορετικές από τις συνηθισμένες πολιτικές της ανοικτής αγοράς, και ότι η κεντρική τράπεζα διαθέτει την ισχύ να προσαρμόσει οποιοδήποτε επιτόκιο, βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, σε οποιοδήποτε επίπεδο επιθυμεί. Φαίνεται, επίσης, ότι η προσδοκία του Κέινς να μετατραπεί το κοινό σε πρόθυμους αγοραστές κρατικών χερογράφων ύστερα από μια απότομη μείωση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, βοηθώντας έτσι την πολιτική της μείωσης του μακροπρόθεσμου επιτοκίου, ήταν εύστοχη. Επιπλέον, έχουμε βιώσει την ανάκαμψη των τιμών των μετοχών, όπως ο Κέινς ανέμενε να συμβεί. Αυτό που δεν έχει επιβεβαιωθεί είναι ο αναμενόμενος αντίκτυπος στο ποσοστό της επένδυσης. Οι επιχειρήσεις αύξησαν στην πραγματικότητα τα ποσοστά δανεισμού τους, και το spread μεταξύ εταιρικών ομολόγων κατηγορίας σκουπιδιών έχει πέσει σε σχεδόν ιστορικά χαμηλά επίπεδα καθώς οι εταιρείες επιδιώκουν να δανείζονται σε ιστορικά χαμηλά επιτόκια. Ωστόσο, αυτά τα κεφάλαια δεν χρησιμοποιούνται για την χρηματοδότηση νέων επενδύσεων. Παρομοίως, οι τράπεζες έχουν συσσωρεύσει αποθέματα στους καταθετικούς λογαριασμούς τους στην Fed σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, κερδίζοντας το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο, το οποίο είναι σχεδόν στο μηδέν. Έτσι, η πολιτική είχε επιτυχία όσον αφορά τον επηρεασμό του επιτοκίου με τον τρόπο που ο Κέινς είχε προβλέψει, αλλά δεν είχε τον αντίκτυπο στις επενδύσεις που περιέγραψε στην Πραγματεία. Μετατόπιση θέσης στη «Γενική Θεωρία»; Ο Κέινς διατήρησε το πιστεύω του στην αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1932, όταν και έγραφε το εξής στην Οικονομική Επιθεώρηση: «Η μείωση του μακροπρόθεσμου επιτοκίου σε χαμηλά επίπεδο είναι ίσως το πιο απαραίτητο από όλα τα μέτρα, αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την ύφεση και να εξασφαλίσουμε μια μόνιμη αναγέννηση των επιχειρήσεων» (Keynes 1932, 415). Ωστόσο, η θέση του άλλαξε όταν ανέπτυξε τις απόψεις του στη Γενική Θεωρία της Απασχόλησης, του Τόκου και του Χρήματος. Ο Κέινς λέει στους αναγνώστες του ότι μία από τις βασικές διαφορές μεταξύ αυτού και του προηγούμενου βιβλίου του είναι ο διαχωρισμός της ανάλυσης της επένδυσης σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και κεφαλαιακά περιουσιακά στοιχεία μέσα από τον διαχωρισμό των καθοριστικών παραγόντων μέσω της προτίμησης για ρευστότητα και της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου. Ενώ η Πραγματεία έκανε διάκριση μεταξύ βιομηχανικής και χρηματοοικονομικής κυκλοφορίας, οι τιμές και των δυο αυτών κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων συμπεριλήφθησαν σε μία

11 11 ενιαία βασική εξίσωση των τιμών και χρηματοδοτούνται από την χρηματοοικονομική κυκλοφορία. Στη νέα ανάλυσή του στη Γενική Θεωρία, ο Κέινς δηλώνει ότι «οι σημερινές επενδύσεις της θα εξαρτηθούν... από αυτό που θα αποκαλέσουμε κίνητρο για επένδυση. Και το κίνητρο για επένδυση προκύπτει ότι εξαρτάται από τη σχέση μεταξύ του χρονοδιαγράμματος της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου και ποσοστού του επιτοκίου σε δάνεια με διαφορετικές ημερομηνίες λήξης και κινδύνους» (Keynes 1936, 27). «Το χρονοδιάγραμμα της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου μπορεί να λεχθεί ότι διέπει τους όρους βάσει των οποίων τα δανειακά κεφάλαια απαιτούνται για το σκοπό νέων επενδύσεων, ενώ το επιτόκιο διέπει τους όρους βάσει των οποίων τα κεφάλαια τροφοδοτούνται σήμερα» (165). Ένα άλλο πρωτότυπο χαρακτηριστικό της Γενικής Θεωρίας είναι η έμφαση της σχετικά με τις καταστάσεις μιας νομισματικής οικονομίας, όπου «οι μεταβαλλόμενες απόψεις για το μέλλον είναι ικανές να επηρεάζουν την ποσότητα της απασχόλησης και όχι απλά την κατεύθυνση της» (idib., vii). Ειδικότερα, ο Κέινς σημειώνει ότι ο κυριότερος καθοριστικός παράγοντας του επιτοκίου «διέπεται σε μεγάλο βαθμό από την επικρατούσα άποψη σχετικά με την αναμενόμενη αξία του» (203), ενώ «το χρονοδιάγραμμα της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου είναι θεμελιώδους σημασίας επειδή είναι, κατά κύριο λόγο, μέσα από αυτόν τον παράγοντα (πολύ περισσότερο από ό, τι μέσα από το επιτόκιο), που η προσδοκία για το μέλλον επηρεάζει το παρόν» (145). Απηχώντας τις απόψεις του στην Πραγματεία, γράφει: «Θα ήταν ανόητο, στη διαμόρφωση των προσδοκιών μας, να αποδίδουμε μεγάλη σημασία σε ζητήματα τα οποία είναι πολύ αβέβαια. Είναι λογικό, επομένως, να καθοδηγούμεθα σε μεγάλο βαθμό από γεγονότα για τα οποία έχουμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, παρόλο που μπορεί να μην έχουν ιδιαίτερη σημασία στο θέμα σε σχέση με άλλα γεγονότα για τα οποία η γνώση μας είναι ασαφής και ανεπαρκής. Για το λόγο αυτό, τα γεγονότα της υπάρχουσας κατάστασης εισέρχονται με τρόπο δυσανάλογο στη διαμόρφωση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών μας, αφού η συνήθης πρακτική μας είναι να παίρνουμε την υπάρχουσα κατάσταση και να την προβάλουμε στο μέλλον, τροποποιώντας την μόνο στην περίπτωση που έχουμε καλούς λόγους για να προσδοκούμε κάποια αλλαγή. «Η κατάσταση της μακροχρόνιας προσδοκίας, πάνω στην οποία βασίζονται οι αποφάσεις μας, δεν εξαρτάται, κατά συνέπεια, αποκλειστικά και μόνο από την πιο πιθανή πρόβλεψη που μπορούμε να κάνουμε. Εξαρτάται επίσης από την εμπιστοσύνη που έχουμε στη πρόβλεψη που κάνουμε για το πόσο υψηλά αξιολογούμε την πιθανότητα να αποδειχθεί τελείως λάθος η καλύτερή μας πρόβλεψη. Εάν αναμένουμε μεγάλες αλλαγές αλλά είναι αβέβαιο τη μορφή θα πάρουν αυτές οι αλλαγές, τότε η εμπιστοσύνη μας θα είναι ισχή. «Η κατάσταση της εμπιστοσύνης... είναι ένα θέμα στο οποίο οι πρακτικοί άνθρωποι δίνουν πάντα στενή προσοχή και μάλίστς με άγχος» εξαιτίας της «σημαντικής της επιρροής στο χρονοδιάγραμμα της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου. Δεν υπάρχουν δύο ξεχωριστοί παράγοντες που επηρεάζουν τον ρυθμό της επένδυσης,

12 12 δηλαδή, το χρονοδιάγραμμα της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου και η κατάσταση της εμπιστοσύνης. Η κατάσταση της εμπιστοσύνης έχει σημασία επειδή είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν το πρώτο» (148 49). Κατά συνέπεια, «δεν υπάρχει καμία σαφής ένδειξη από την εμπειρία ότι η επενδυτική πολιτική η οποία είναι κοινωνικά επωφελής συμπίπτει με αυτό που είναι πιο κερδοφόρο. Χρειάζεται περισσότερη ευφυΐα για να νικηθούν οι δυνάμεις του χρόνου και της άγνοιά μας για το μέλλον από το να μπει γκολ στο τελευταίο λεπτό κατά τη διάρκεια ενός ποδοσφαιρικού αγώνα. Επιπλέον, η ζωή δεν είναι αρκετά μεγάλη η ανθρώπινη φύση επιθυμεί να δει αποτελέσματα σε γρήγορο χρονικό διάστημα, υπάρχει μια ιδιότυπη όρεξη για γρήγορο χρήμα, και τα κέρδη που καθυστερούν να κάνουν την εμφάνισή τους παραμελούνται από το μέσο άνθρωπο σε πολύ υψηλό ποσοστό. Το παιχνίδι της επαγγελματικής επένδυσης είναι ανυπόφορα βαρετό και ιδιαίτερα απαιτητικό για οποιονδήποτε είναι εντελώς απαλλαγμένος από το ένστικτο του τζόγου, ενώ αυτός που το έχει θα υποχρεωθεί να πληρώσει το κατάλληλο τίμημα γι αυτή την τάση. Επιπλέον, ένας επενδυτής ο οποίος προτίθεται να αγνοήσει τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις της αγοράς χρειάζεται περισσότερους πόρους για ασφάλεια και δεν πρέπει να λειτουργεί σε τόσο μεγάλη κλίμακα, ίσως και καθόλου, με δανεικά χρήματα ένας ακόμη λόγος για την υψηλότερη απόδοση από την ενασχόληση με ένα συγκεκριμένο απόθεμα νοημοσύνης και οικονομικών πόρων. Τέλος, είναι ο μακροπρόθεσμος επενδυτής, αυτός που προωθεί περισσότερο το δημόσιο συμφέρον, ο οποίος στην πράξη θα αντιμετωπίσει περισσότερες επικρίσεις, οπουδήποτε τα επενδυτικά κεφάλαια τα διαχειρίζονται επιτροπές ή διοικητικά συμβούλια ή τράπεζες. Και είναι η ουσία της συμπεριφοράς του που τον καθιστά εκκεντρικό, αντισυμβατικό και απερίσκεπτο στα μάτια της μέσης κοινής γνώμης. Αν είναι επιτυχής, αυτό απλά θα επιβεβαιώσει την γενική πεποίθηση για την απερισκεψία του. Και αν βραχυπρόθεσμα είναι ανεπιτυχής, κάτι που είναι πολύ πιθανό, δεν θα του δείξουν καθόλου έλεος. Η κοσμική σοφία μας διδάσκει ότι είναι καλύτερο για την υπόληψη η συμβατική αποτυχία από την ασυμβατική επιτυχία» (157). Ως αποτέλεσμα, ο Κέινς τροποποιεί την προηγούμενη πίστη του σχετικά με τον θετικό αντίκτυπο των χαμηλότερων επιτοκίων στον ρυθμό επένδύσης. Για παράδειγμα, «η προσδοκία μιας μελλοντικής μείωσης των επιτοκίων θα έχει ως συνέπεια την υποβάθμιση του χρονοδιαγράμματος της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου, αφού αυτό σημαίνει ότι το output από τον εξοπλισμό που παράγεται σήμερα θα πρέπει να ανταγωνιστεί κατά τη διάρκεια μέρους της ζωή του με το output από εξοπλισμό που είναι ικανοποιημένος με χαμηλότερη απόδοση. Η προσδοκία αυτή δεν θα έχει πολύ μεγάλη υφεσιακή επίδραση, δεδομένου ότι οι προσδοκίες, οι οποίες επικρατούν για τα επιτόκια για τους διάφορους όρους που θα κυριαρχήσουν στο μέλλον, αντικατοπτρίζονται εν μέρει στα επιτόκια που υφίστανται σήμερα. Παρ' όλα αυτά μπορεί να υπάρχει κάποια υφεσιακή επίδραση αφού το output από εξοπλισμό που παράγεται σήμερα, που θα προκύψει προς το τέλος της ζωής αυτού του εξοπλισμού, μπορεί να χρειαστεί να ανταγωνιστεί με το output ενός νεότερου εξοπλισμού που είναι ικανοποιημένος με χαμηλότερη απόδοση εξαιτίας του χαμηλότερου επιτοκίου που επικρατεί για τις περιόδους μετά το τέλος της ζωής του εξοπλισμού που παράγεται σήμερα» (143). Ο Κέινς τροποποιεί επίσης τη θέση του σχετικά με την ικανότητα της κεντρικής τράπεζας να επηρεάσει τις δανειστικές πρακτικές των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μέσω της

13 13 μείωσης των επιτοκίων: «Μέχρι στιγμής είχαμε κυρίως κατά νου την κατάσταση της εμπιστοσύνης του σπεκουλαδόρου ή τον ίδιο τον κερδοσκόπο επενδυτή και μπορεί να φαινόταν ότι σιωπηρά υποθέταμε πως, αν ο ίδιος είναι ικανοποιημένος με τις προοπτικές, έχει απεριόριστο έλεγχο του χρήματος στο επιτόκιο της αγοράς. Αυτό, φυσικά, δεν ισχύει. Έτσι, πρέπει να λάβουμε επίσης υπόψη την άλλη όψη της κατάστασης της εμπιστοσύνης, δηλαδή την εμπιστοσύνη των δανειοδοτικών ιδρυμάτων προς εκείνους που επιδιώκουν να δανείζονται από αυτά, που μερικές φορές περιγράφεται ως η πιστωτική κατάσταση. Μια κατάρρευση στις τιμές των μετοχών, η οποία είχε καταστροφικές αντιδράσεις στην οριακή αποδοτικότητα του κεφαλαίου, μπορεί να οφειλόταν στην αποδυνάμωση είτε της κερδοσκοπικής εμπιστοσύνης ή στην πιστωτική κατάσταση. Αλλά ενώ η αποδυνάμωση ενός ή του άλλου είναι αρκετή για να να προκαλέσει μια κατάρρευση, η ανάκαμψη απαιτεί την αναβίωση και των δύο. Κι αυτό επειδή ενώ η αποδυνάμωση της πίστωσης είναι επαρκής για να οδηγήσει σε κατάρρευση, η ενίσχυσή της, αν και απαραίτητη προϋπόθεση της ανάκαμψης, δεν είναι επαρκής προϋπόθεση» (158). Περαιτέρω, ο Κέινς υποστηρίζει ότι μπορεί να υπάρχει δυσκολία στο να οδηγηθούν τα επιτόκια σε ιδιαίτερα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα: «Έχουμε δει... ότι η αβεβαιότητα ως προς τη μελλοντική πορεία του επιτοκίου είναι η μόνη κατανοητή εξήγηση του τύπου της προτίμησης ρευστότητας... η οποία οδηγεί στην διατήρηση ρευστού.... Επεται ότι... αυτό που έχει σημασία δεν είναι το απόλυτο επίπεδο του r [απόδοση επιτοκίου] αλλά ο βαθμός της απόκλισης του από αυτό που θεωρείται ένα αρκετά ασφαλές επίπεδο του r... Κάθε μείωση στο r μειώνει το επιτόκιο της αγοράς σχετικά με το «ασφαλές» επιτόκιο και ως εκ τούτου αυξάνει τον κίνδυνο μη ρευστότητας. Και, κατά δεύτερο λόγο, κάθε μείωση του r μειώνει τα τρέχοντα κέρδη από την έλλειψη ρευστότητας, τα οποία είναι διαθέσιμα ως ένα είδος ασφάλισης για να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο ζημίας σε λογαριασμό κεφαλαίου κατά ποσό ίσο με τη διαφορά των squares μεταξύ παλιού και νέου επιτοκίου. Για παράδειγμα, εάν το επιτόκιο σε ένα μακροπρόθεσμο χρέος είναι 4%, είναι προτιμότερο να θυσιαστεί η ρευστότητα εκτός αν, στην ισορροπία των πιθανοτήτων, υπάρχουν φόβοι ότι το μακροπρόθεσμο επιτόκιο μπορεί να αυξηθεί γρηγορότερα από 4% ετησίως, δηλαδή κατά ποσό μεγαλύτερο από 0,16% ετησίως. Εάν, ωστόσο, το επιτόκιο βρίσκεται ήδη τόσο χαμηλά όπως στο 2%, η τρέχουσα απόδοση θα μπορεί να αντισταθμίσει μια αύξησή του όχι μεγαλύτερη από αυτή του 0,04% ετησίως. Αυτό, πράγματι, είναι ίσως το κύριο εμπόδιο στη μείωση του επιτοκίου σε πολύ χαμηλά επίπεδα [η υπογράμμιση δική μου]. Εκτός και αν θεωρεί κανείς ότι υπάρχουν λόγοι γιατί η μελλοντική εμπειρία θα είναι πολύ διαφορετική από την εμπειρία του παρελθόντος, ένα μακροπρόθεσμο επιτόκιο της τάξεως (ας πούμε) του 2% δημιουργεί περισσότερο φόβο από ελπίδα, και προσφέρει, ταυτόχρονα, μια τρέχουσα απόδοση η οποία επαρκεί για να αντισταθμίσει μόνο ένα πολύ μικρό μέτρο του φόβου» (201 02). Ο Κέινς σημειώνει επίσης ότι η κλασική θεωρία πρότεινε μια εναλλακτική μέθοδο για τη μείωση του επιτοκίου, με «τη μείωση των μισθών, ενώ άφηνε αμετάβλητη την ποσότητα του χρήματος.... Οπως μια μετριοπαθής αύξηση της ποσότητας του χρήματος μπορεί να ασκήσει μια ανεπαρκή επιρροή πάνω στο μακροπρόθεσμο επιτόκιο, ενώ μία υπέρμετρη αύξηση μπορεί να αντισταθμίσει τα άλλα πλεονεκτήματά του μέσα από την ενοχλητική επίδραση στην εμπιστοσύνη, έτσι μια μέτρια μείωση στην προσφορά

14 14 χρήματος και στους μισθούς μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής, ενώ μια υπέρμετρη μείωση θα μπορούσε να καταστρέψει την εμπιστοσύνη ακόμη και αν ήταν εφικτό. «Δεν υπάρχει, επομένως, κανένας λόγος για την πεποίθηση ότι μια ευέλικτη μισθολογική πολιτική είναι σε θέση να διατηρήσει μια κατάσταση συνεχούς πλήρης απασχόλησης όπως δεν υπάρχει για την πεποίθηση ότι μια ανοιχτή αγορά νομισματικής πολιτικής είναι ικανή, χωρίς βοήθεια, να επιφέρει αυτό το αποτέλεσμα. Το οικονομικό σύστημα δεν μπορεί να γίνει αυτορυθμιζόμενο με αυτόν τον τρόπο» (267). Αν και ο Κέινς συνεχίζει να υποστηρίζει ότι το «βραχυπρόθεσμο επιτόκιο ελέγχεται εύκολα από τις νομισματικές αρχές, τόσο επειδή δεν είναι δύσκολο να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η πολιτική τους δεν θα μεταβληθεί σε μεγάλο βαθμό στο εγγύς μέλλον, και επίσης επειδή η πιθανή ζημία θα είναι μικρή σε σύγκριση με την τρέχουσα απόδοση (εκτός και αν πλησιάζει το σημείο εξαφάνισης των επιτοκίων)», παρατηρεί επίσης ότι «το μακροπρόθεσμο επιτόκιο μπορεί να είναι πιο ανθεκτικό τη στιγμή που έχει πέσει σε ένα επίπεδο το οποίο, με βάση την εμπειρία του παρελθόντος και των σημερινών προσδοκιών για τη μελλοντική νομισματική πολιτική, θεωρείται «μη ασφαλή» από την αντιπροσωπευτική γνώμη. Για παράδειγμα, σε μια χώρα που συνδέεται με ένα διεθνές πρότυπο χρυσού, ένα επιτόκιο χαμηλότερο από ότι επικρατεί αλλού θα αντιμετωπιστεί με μια δικαιολογημένη έλλειψη εμπιστοσύνης. Ομως, ένα εγχώριο επιτόκιο που σύρθηκε σε ισοτιμία με το υψηλότερο ποσοστό (υψηλότερο αφού ελήφθη υπόψη ο κίνδυνος) που επικρατεί σε οποιαδήποτε χώρα που ανήκει στο διεθνές σύστημα μπορεί να είναι πολύ υψηλότερο από ό, τι είναι συνεπές με την εγχώρια πλήρη απασχόληση» (203). Έτσι, η επιρροή της οριακής αποδοτικότητας του κεφαλαίου στο ποσοστό της επένδυσης (ανεξάρτητα από το επιτόκιο) και η προτίμηση για ρευστότητα ως ο (ανεξάρτητος) καθοριστικός παράγοντας του επιτοκίου οδηγεί τον Κέινς στην τροποποίηση της ανάλυσής του στην Πραγματεία για τις επιπτώσεις της «εξαιρετικά ασυνήθιστης» νομισματικής πολιτικής στα μακροπρόθεσμα επιτόκια: «Μια νομισματική πολιτική που φαίνεται στην κοινή γνώμη ότι έχει πειραματικό χαρακτήρα ή είναι επιρρεπής στην αλλαγή μπορεί να αποτύχει στο στόχο του να μειώσει σημαντικά τα μακροπρόθεσμα επιτόκια, επειδή τα M2 [τα κερδοσκοπικά κεφάλαια] μπορεί να αυξηθούν σχεδόν απεριόριστα ως αντίδραση σε μείωση του r κάτω από ένα ορισμένο ποσοστό. Η ίδια πολιτική, από την άλλη μεριά, μπορεί να αποδειχθεί εύκολα επιτυχής αν φανεί στο κοινό ως λογική και εφικτή και προς το δημόσιο συμφέρον» (ibid.). Στη Γενική Θεωρία, ο Κέινς «αφού έριξε όλο το βάρος στη σημασία της επιρροής των βραχυπρόθεσμων αλλαγών στην κατάσταση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών ως κάτι το ξεχωριστό από τις αλλαγές στο επιτόκιο», τροποποιεί περαιτέρω την πίστη του στην αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής να επηρεάσει τον ρυθμό της επένδυσης, σημειώνοντας ότι «διατηρούμε ακόμα το δικαίωμα να επιστρέψουμε στο τελευταίο [δηλαδή, στο επιτόκιο] ως να ασκεί, εν πάση περιπτώσει, υπό κανονικές συνθήκες, μια μεγάλη, αν και όχι καθοριστική, επίδραση στο ρυθμό της επένδυσης. Μόνο η εμπειρία, ωστόσο, μπορεί να μας δείξει σε ποιό βαθμό η διαχείριση του επιτοκίου είναι σε θέση να τονώνει συνεχώς τον κατάλληλο όγκο των επενδύσεων»(164). Στη συνέχεια δηλώνει: «Από την πλευρά μου, είμαι τώρα κάπως

15 15 δύσπιστος για την επιτυχία μιας νομισματικής πολιτικής που απλά στοχεύσει στο να επηρεάζει τα επιτόκια. Περιμένω να δω το Κράτος, το οποίο είναι σε θέση να υπολογίσει την οριακή αποδοτικότητα των κεφαλαιουχικών αγαθών σε μεγάλο χρονικό ορίζοντα και με βάση το γενικό κοινωνικό πλεονέκτημα, λαμβάνοντας όλο και μεγαλύτερη ευθύνη για την απευθείας οργάνωση της επένδυσης, καθώς φαίνεται πιθανό ότι οι διακυμάνσεις στην εκτίμηση της αγοράς για την οριακή αποδοτικότητα των διαφορετικών τύπων κεφαλαίου, με βάση τις αρχές υπολογισμού που περιέγραψα παραπάνω, θα είναι πολύ μεγάλες για να αντισταθμιστούν από οποιοσδήποτε εφικτές αλλαγές στο επιτόκιο» (ibid.). Ενώ ο Κέινς μπορεί να θεωρηθεί ως ο πραγματικός πατέρας των ανορθόδοξων νομισματικών πολιτικών που εισήγαγαν η Τράπεζα της Ιαπωνίας και το Ομοσπονδιακό Αποθεματικό, οι πολιτικές αυτές πληρούν το κριτήριο της αποτελεσματικότητας που ζητούσε ο Κέινς. Υποδηλώνουν ότι η αισιοδοξία του Κέινς στην Πραγματεία ήταν άστοχη, και πως η πιο διακριτική θέση του στη Γενική Θεωρία ήταν πιο κατάλληλη ειδικά η έμφαση που έδωσε στην ανάγκη να διαμορφωθεί μια εξωτερική πηγή ζήτησης μέσω κρατικών δαπανών. Τέλος, σε σύγκριση με την τρέχουσα περίοδο, ο Κέινς δεν λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις της απώλειας του κεφαλαίου στο κίνητρο για επενδύσεις και την ροπή προς την κατανάλωση, παράγοντες που κατά πάσα πιθανότητα θα τον είχαν οδηγήσει να δώσει ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στο ρόλο του κράτους για την επίτευξη της ανάκαμψης. Σημειώσεις 1. Ο Κέινς είχε εκφράσει αυτή την άποψη ήδη από τον Μάιο του 1930, σε ένα άρθρο του στο Nation που αντανακλά τα συμπεράσματα που διατυπώνονται στην Πραγματεία: «Η αλήθεια είναι ένα γεγονός που δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί από το ευρύ κοινό ότι τώρα είμαστε στα μέσα μια πολύ σοβαρής διεθνής ύφεσης, μια ύφεση η οποία θα πάρει τη θέση της στην ιστορία ανάμεσα στις πιο σοβαρές κρίσεις που έχει ποτέ βιώσει ο κόσμος. Θα απαιτηθούν όχι μόνο παθητικές κινήσεις τραπεζικών επιτοκίων για να βγούμε από μια ύφεση αυτής της τάξης, αλλά μια πολύ δραστήρια και αποφασιστική πολιτική» (Keynes 1930b, n.p.). 2. Ο Κέινς δεν αναφέρει, όμως, την προειδοποίηση του Riefler ότι αυτό είναι περισσότερο το αποτέλεσμα της επίπτωσης στο απόθεμα των υφιστάμενων μακροπρόθεσμων χρεογράφων από ότι στις τιμές των πρόσφατα εκδομένων μακροπρόθεσμων χρεογράφων (δείτε Riefler 1930, 123). 3. Στο Keynes 1932, σημειώνει ότι «στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο φόβος από τις Τράπεζες-Μέλη ότι θα πρέπει να μην είναι σε θέση να καλύψουν τα έξοδά τους» μπορεί να έχει καταστεί «εμπόδιο για την υιοθέτηση μιας πολιτικής ολότελα φθηνού χρήματος» (421 22).

16 16 Πηγές Keynes, J. M. 1930a. A Treatise on Money, Vol. II: The Applied Theory of Money. London: Macmillan b. Monetary Policy Alone Will Not End Depression. The Nation, May A Note on the Long-Term Rate of Interest in Relation to the Conversion Scheme. The Economic Journal 42, no. 167 (September): The General Theory of Employment, Interest and Money. London: Macmillan. Riefler, W. W Money Rates and Money Markets in the United States. New York and London: Harper & Brothers.

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δ.Α.Π.-Ν.Δ.Φ.Κ. ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ www.dap-papei.gr 1 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί η αύξηση των επιτοκίων µπορεί να επιταχύνει την ανάκαµψη

Γιατί η αύξηση των επιτοκίων µπορεί να επιταχύνει την ανάκαµψη 2014 / 6 Γιατί η αύξηση των επιτοκίων µπορεί να επιταχύνει την ανάκαµψη Του Jan Kregel Υπάρχουν δύο ειδών επικρίσεις στην «αντισυµβατική» απάντηση της νοµισµατικής πολιτικής του Οµοσπονδιακού Αποθεµατικού

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy)

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων Χρήµα Χρήσιµο για τις συναλλαγές Μία µορφή πλούτου Χωρίς Χρήµα Επάρκεια Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) 1 Λειτουργίες του Χρήµατος Μέσο διατήρησης της αξίας Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη των τιμών

Παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη των τιμών Παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη των τιμών 1. Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να επιτύχει η νομισματική πολιτική Πώς μπορεί η νομισματική πολιτική να επηρεάσει τις τιμές που πληρώνουμε για τα αγαθά και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Γ Τρίμηνο 2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Γ Τρίμηνο 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Γ Τρίμηνο 205 Δείκτης κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων CET σχεδόν αμετάβλητος σε τριμηνιαία βάση παρά την πίεση στα εγχώρια έσοδα λόγω της εκτεταμένης τραπεζικής αργίας

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODEL)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODEL) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODL) Ορισμός και μέτρηση της διάρκειας H διάρκεια ενός χρηματοοικονομικού προϊόντος είναι ο μέσος σταθμικός χρόνος που απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Η φερεγγυότητα των ελληνικών τραπεζών δεν κινδυνεύει απ' αυτή την κρίση, διότι δεν υπάρχουν οι δίαυλοι για τη μετάδοση στην Ελλάδα των προβλημάτων που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου)

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου) ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου Ορισμός: είναι το κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων που έχουν όλοι οι επενδυτές της εταιρείας (μέτοχοι και δανειστές) Κόστος ευκαιρίας: είναι η απόδοση της καλύτερης εναλλακτικής

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος. από τον Mark Joób

Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος. από τον Mark Joób Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος από τον Mark Joób Σήμερα όλο και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι το χρήμα είναι κάτι περισσότερο από ένα ουδέτερο μέσο για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Κατερίνα Κύρτσου Σελίδα-1 Υποθέσεις Δεν υπάρχει κόστος συναλλαγών Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2012 / 6 Οι λάθος κίνδυνοι Τι µας λένε οι απώλειες που προήλθαν από παράγωγα στο κεντρικό γραφείο επενδύσεων της JPMorgan Chase για τις αδυναµίες του νόµου Dodd-Frank Του Jan Kregel Τι µπορούµε να διδαχθούµε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 2. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 3. Χρήμα, τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία (μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες 1 Περιεχόμενα Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αγορές Χρήματος Χρηματοοικονομική Διοίκηση Μακροπρόθεσμο χρέος 2 Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Οι μονάδες οι οποίες έχουν τρέχουσες

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013 Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Δολάριο: Γεμάτο προκλήσεις το α τρίμηνο του 2013 Των Jamie Saettele,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΕΡΩΤΗΣΗ Α.2 www.onlineclassroom.gr Θεωρήστε μια κλειστή οικονομία, η οποία περιγράφεται από τις ακόλουθες σχέσεις: Κατανάλωση: C = 200 + 0,6Y Επενδύσεις: I = 300 10r Δημόσιες δαπάνες: G = 680 Φόροι: Τ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr Ερώτηση 1 Την 30 η Σεπτεμβρίου 2013, τα επιτόκια ενός έτους του γιεν Ιαπωνίας και της λίρας Αγγλίας είναι αντιστοίχως i = 1% και i = 4%, ενώ η ισοτιμία όψεως είναι 150 ανά λίρα (S 30-9-13 = 150/ ). Οι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για το Περιθώριο (margin)

Οδηγός για το Περιθώριο (margin) Οδηγός για το Περιθώριο (margin) Ορισμός του περιθωρίου: Οι συναλλαγές με περιθώριο σας επιτρέπουν να εκταμιεύετε ένα μικρό ποσοστό μόνο της αξίας της επένδυσης που θέλετε να κάνετε, αντί να χρειάζσετε

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Αγορών. Applied Mathematics 1

Στρατηγικές Αγορών. Applied Mathematics 1 1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Ο διαθέσιμος χρόνος είναι πολύτιμος πόρος κατά την διαδικασία εφοδιασμού Όσο περισσότερος χρόνος είναι διαθέσιμος, τόσο καλύτερη είναι και η διαδικασία σχεδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ι. Δάνεια ή πιστωτικά όρια προς 1. Το τελευταίο τρίμηνο, ποιες μεταβολές σημειώθηκαν όσον αφορά τα κριτήρια της τράπεζάς σας για τη χορήγηση δανείων ή πιστωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Χρεωστικού Υπολοίπου σε Χρήματα DEGIRO

Όροι Χρεωστικού Υπολοίπου σε Χρήματα DEGIRO Όροι Χρεωστικού Υπολοίπου σε Χρήματα EIRO Περιεχόμενα Άρθρο 1. Ορισμοί... 3 Άρθρο 2. Συμβατική Σχέση... 3 Άρθρο 3. Καταχώρηση Πιστώσεων... 4 Άρθρο 4. Χρεωστικό Υπόλοιπο σε Χρήματα... 4 Άρθρο 5. Απλή Εκτέλεση...

Διαβάστε περισσότερα

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS ΔΙΑΛΕΞΗ: «ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ» (Foreign Exchange Risk) Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής Καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ορισμός Συναλλαγματικού

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ

Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ Προκειμένου να εξετάσουμε την οικονομική κατάσταση μίας οικονομικής μονάδας σε μακροχρόνια κλίμακα θα πρέπει να αναλύσουμε την διάρθρωση των κεφαλαίων της. Λέγοντας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Το υπόδειγµα IS-LM/AD-AS : Ένα γενικό πλαίσιο µακροοικονοµικής ανάλυσης

Κεφάλαιο 9. Το υπόδειγµα IS-LM/AD-AS : Ένα γενικό πλαίσιο µακροοικονοµικής ανάλυσης Κεφάλαιο 9 Το υπόδειγµα IS-LM/AD-AS : Ένα γενικό πλαίσιο µακροοικονοµικής ανάλυσης Περίγραµµα κεφαλαίου ΗευθείαFE : Ισορροπία στην αγορά εργασίας Ηκαµπύλη IS : Ισορροπία στην αγορά αγαθών Ηκαµπύλη LM :

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αντιπραγματισμός προϋποθέτει διπλή σύμπτωση επιθυμιών Σπατάλη Πόρων (Χρόνος, προσπάθεια)

Ο Αντιπραγματισμός προϋποθέτει διπλή σύμπτωση επιθυμιών Σπατάλη Πόρων (Χρόνος, προσπάθεια) Χρήμα, Τράπεζες και Ισορροπία στις Χρηματοπιστωτικές Αγορές - Χρήμα: Συνολικό Απόθεμα περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούν άμεσα οι άνθρωποι σε μια οικονομία για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών. - Χρησιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις Κοκολιού Έλλη Α.Μ. 1207 Μ 093 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α) Η αγορά συναλλάγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011 «Η συνεχιζόμενη οικονομική ύφεση, η οποία πλήττει την Ελληνική κοινωνία έχει συρρικνώσει σημαντικά το σύνολο της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι τιμές των αγαθών 2. Περιγραφή της αγοράς συναλλάγματος 3. Η ζήτηση νομισμάτων ως ζήτηση περιουσιακών στοιχείων 4.

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΕΡΩΤΗΣΗ 2 (25 μονάδες) Υποθέστε ότι η Κεντρική Τράπεζα της χώρας Lowland ασκεί πολιτική ανοικτής αγοράς με στόχο την διευκόλυνση της οικονομικής μεγέθυνσης. α) Παρουσιάστε διαγραμματικά την πιθανή επίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ, ΔΕΙΚΤΗΣ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Περιεχόμενα

ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ, ΔΕΙΚΤΗΣ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Περιεχόμενα Specisoft www.specisoft.gr ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ, ΔΕΙΚΤΗΣ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Περιεχόμενα Η Ρευστότητα των Επιχειρήσεων Διακρίσεις Ρευστότητας Προβλήματα κατά τον Προσδιορισμό της Ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας A Εξάμηνο 2008 Αθήνα, 28 Αυγούστου 2008 σε εκατ. Α 6μηνο 2008 Α 6μηνο 2007 Δ Καθαρά κέρδη μετόχων ΕΤΕ * 835 724 +15% Καθαρά κέρδη από εγχώριες δραστηριότητες 510 478

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ. Μια Χρήσιµη Οδός Χρηµατοδότησης Ζητήµατα & Πλεονεκτήµατα για τις Ελληνικές Εισηγµένες Εταιρίες

ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ. Μια Χρήσιµη Οδός Χρηµατοδότησης Ζητήµατα & Πλεονεκτήµατα για τις Ελληνικές Εισηγµένες Εταιρίες Φεβρουάριος 2005 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ Μια Χρήσιµη Οδός Χρηµατοδότησης Ζητήµατα & Πλεονεκτήµατα για τις Ελληνικές Εισηγµένες Εταιρίες Νικόλαος Ηρ. Γεωργιάδης, Χριστόφορος Ι. Μακρυάς (*) Τα τελευταία χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος Το Νομισματικό Σύστημα Κεφάλαιο 27 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ορισμός χρήματος Χρήμα είναιτοσύνολοτωνοικονομικών αξιών που οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Οριακή κερδοφορία για τους πρώτους έξι μήνες Στο 61% τα ΜΕΔ Παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση Ενθαρρυντικές οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων Θετικό το μομέντουμ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟ: ΕΡΜΗΝΕΙΑ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΟΜΗΣ & ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΑΡΘΡΟ: ΕΡΜΗΝΕΙΑ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΟΜΗΣ & ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Specisoft www.specisoft.gr ΑΡΘΡΟ: ΕΡΜΗΝΕΙΑ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗΣ ΔΟΜΗΣ & ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: Business Game, Manager s Tools, Case Studies, Consulting,

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Κεφάλαιο 1 Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Επιτόκιο: είναι η αμοιβή του κεφαλαίου για κάθε μονάδα χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

- Παράγωγα σχετιζόμενα με εμπορεύματα και εκκαθαρίζονται με ρευστά διαθέσιμα.

- Παράγωγα σχετιζόμενα με εμπορεύματα και εκκαθαρίζονται με ρευστά διαθέσιμα. Γενικά Η Εταιρία λαμβάνει κάθε εύλογο μέτρο, ώστε να επιτυγχάνει είτε κατά τη λήψη και διαβίβαση των εντολών σε τρίτους είτε κατά την εκτέλεση των εντολών επί για λογαριασμό των πελατών της το βέλτιστο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερήσια Μεταβολή Παρασκευής

Ημερήσια Μεταβολή Παρασκευής 1 Στόχος του Tradeview είναι να σας ενημερώσει για την πορεία των αγορών και διαφόρων asset classes σε διεθνές επίπεδο ενώ ταυτόχρονα να εκφράσει κάποιες απόψεις και trading ιδέες για τις αγορές κεφαλαίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΥ Για το έτος που έληξε στις 31 εκεµβρίου 2010 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΥ Για το έτος που έληξε στις 31 εκεµβρίου 2010 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΥ Για το έτος που έληξε στις 31 εκεµβρίου 2010 25 Φεβρουαρίου 2011 1. ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασικά oικονοµικά στοιχεία εκ-10 εκ-09 Μεταβολή '000 '000 % Σύνολο καθαρών εσόδων

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Στατιστικά κριτήρια επιλογής υποδειγμάτων Παράδειγμα Θεωρήστε τον παρακάτω πίνακα ο οποίος δίνει τις ροές επενδυτικών σχεδίων λήξης μιας περιόδου στο μέλλον, όταν

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ H Ύπαρξη ενός Ισχυρού Brand Name Αποτελεί Ικανή Συνθήκη Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 14 Μαρτίου 2014 στον Μιχάλη Περσιάνη Ερ.: Σήμερα η οικονομία προσβλέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4ο. Πραγματική και σχεδιαζόμενη επένδυση

ΘΕΩΡΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4ο. Πραγματική και σχεδιαζόμενη επένδυση ΘΕΩΡΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Κεφάλαιο 4ο Πραγματική και σχεδιαζόμενη επένδυση! Ως πραγματοποιούμενη (ή απλώς) επένδυση ορίζουμε την επένδυση που πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου! Η σχεδιαζόμενη,

Διαβάστε περισσότερα