17. Γενικά Συμπεράσματα και επίλογος 17.1 Ο Τεχνοχώρος στον εικοστό αιώνα και η πρωτοπορία στο κλείσιμό του 17.2 Από το ατελιέ στην Υδρόγειο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "17. Γενικά Συμπεράσματα και επίλογος 17.1 Ο Τεχνοχώρος στον εικοστό αιώνα και η πρωτοπορία στο κλείσιμό του 17.2 Από το ατελιέ στην Υδρόγειο"

Transcript

1 17. Γενικά Συμπεράσματα και επίλογος 17.1 Ο Τεχνοχώρος στον εικοστό αιώνα και η πρωτοπορία στο κλείσιμό του 17.2 Από το ατελιέ στην Υδρόγειο Οι μαρτυρίες των σπιτιών και ατελιέ που εξετάσαμε και η συζήτηση των χωροψυχολογικών και των πνευματικών θεμάτων που αγκίξαμε, μας φέρνει σε πολύπλοκα και αρκετές φορές αντιφατικά συμπεράσματα. Το πρώτο και σημαντικότερο είναι ότι ο «Τεχνοχώρος» ως λίκνο δημιουργίας των καλλιτεχνών, δεν μπαίνει σε κανένα συγκεκριμένο καλούπι. Οι καλλιτέχνες, όπως είδαμε, τάχουν καταφέρει να δημιουργούν παντού, κάτω από ποικιλία περιβαλλοντικών συνθηκών, από το παλάτι ως το δωμάτιο του ξενοδοχείου και το κελί του ψυχιατρικού ασύλου. Επίσης έγινε ξεκάθαρο ότι η σχέση μεταξύ τέχνης και αρχιτεκτονικής ήταν διαχρονικά ιδιόμορφη, μερικές φορές αλληλοϋποστηρίζοντας η μια την άλλη, κι άλλοτε όχι. Είναι σίγουρο ότι η τέχνη και οι καλλιτέχνες επηρέασαν την Αρχιτεκτονική, αλλά και έγινε επίσης ξεκάθαρο, ότι παρά τις οποιεσδήποτε αλληλεπιδράσεις, υπήρχε σε ένα μεγάλο βαθμό άγνοια της συνεισφοράς, έλλειψη αναγνώρισης,περιστασιακή οικειοποίηση, και ακατανοησία μεταξύ των δυο μερών. Βρήκαμε ότι η Τέχνη πρόσφερε συστηματικά στην αρχιτεκτονική, ιδίως όσον αφορά τις τυπολογίες του οικιστικού και των μοντέλων κοινωνικό-κοινοβιακής οίκησης. Το διαμέρισμα ατελιέ (studio apartment) και ο τύπος του διαμερίσματος με μετζοπάτωμα ήρθαν στην αρχιτεκτονική από την Τέχνη. Το σημείο διαφοράς που βρήκε η μελέτη, είναι ότι η στάση των καλλιτεχνών απέναντι στην αρχιτεκτονική δεν ήταν ανάλογη με την στάση των αρχιτεκτόνων απέναντι στην Τέχνη. Οι περισσότεροι καλλιτέχνες, όταν επρόκειτο για το δικό τους χώρο έδειχναν συστηματικά προτίμηση σε αρχιτεκτονικά ιδιώματα περασμένων εποχών, σε αντίθεση με τις διευθύνσεις που ακολουθούσαν στην τέχνη τους, που ήταν «πρωτοποριακές», και αντικατόπτριζαν τους προβληματισμούς και για τους νεωτερισμούς στην Τέχνη, ενώ αντίθετα οι αρχιτέκτονες χρησιμοποιούσαν αυτούς τους νεωτερισμούς πάντα πρός όφελος της αρχιτεκτονικής, χωρίς δυστυχώς να δίνουν πίστωση στους καλλιτέχνες για αυτά που έπαιρναν ή μάθαιναν απ αυτούς. Οι "πίνακες γκαλερί" και η ποιότητα χώρου των ατελιέ καλλιτεχνών, ήταν οι προπομποί της ανοιχτής κάτοψης. Ο Μινιμαλισμός στην αρχιτεκτονική και η αισθητική της ατμόσφαιρας αισθησιασμού στον εσωτερικό χώρο, η οποία προχώρησε από " τόνους παστέλ" στο "ολόλευκο", είχαν την προέλευση τους χώρους που είχαν δημιουργηθεί από καλλιτέχνες για τις εκθεσιακές τους ανάγκες. Αρκετοί καλλιτέχνες, όπως οι Mondrian, Klimt και Ozenfant ήσαν κατ εξοχήν 471

2 υπεύθυνοι για τον προπαγανδισμό, την προώθηση και περαιτέρω εξέλιξη ιδεών αισθητικής και σχεδιασμού που υιοθετήθηκε και είχε σημαντικές επιπτώσεις στην αρχιτεκτονική. Αρκετά από τα καλλιτεχνικά κινήματα, οπως τα Arts and Crafts movement, Seccession, De Stijl, Κυβισμός, επηρέασαν την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής και την προώθηση ιδεών σχετικά με το πάντρεμα τέχνης και αρχιτεκτονικής και την διαμόρφωση του πολεοδομικού χώρου, καθώς και των κτηρίων πολεοδομικής σημασίας με στόχο την άμεσο εξυπηρέτηση των τεχνών, ως στοιχεία της πολιτιστικής και καλλιτεχνικής ζωής ενός τόπου. Η αντικειμενική έρευνα βρίθει παραδειγμάτων που αποδεικνύουν ότι η Τέχνη ήταν πάντα πρωτοποριακή σε ότι αφορά την προπαγάνδα και την προώθηση ιδεών που τελικά επηρέασαν την αρχιτεκτονική, το χώρο και γενικά το περιβάλλον. Επί πλέον η μελέτη του οικιστικού και των χωροπροτιμήσεων των καλλιτεχνών φέρνει στην επιφάνεια θέματα για περαιτέρω αρχιτεκτονικό προβληματισμό σχετικά με τα «στάδια της ζωής» και τη σημασία που θα πρέπει να έχει αυτή η παράμετρος στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό απ εδώ και πέρα. Οι καλλιτέχνες τέλος, ήταν ο συνδετικός κρίκος μεταξύ πνευματικών και μυστικιστικών κινημάτων και της μετέπειτα επίδρασης τους στην αρχιτεκτονική. Αυτοί ήταν οι κυρίως υπεύθυνοι για την εισαγωγή των ενδιαφερόντων νοήματος, πνευματικότητας, του μεταφυσικού και του παράδοξου, που έγιναν ουσιαστικές παράμετροι άϋλης φύσης στην αρχιτεκτονική σύνθεση και έδωσαν έξαψη στη φαντασία και δημιουργικότητα των αρχιτεκτόνων κατά το τελευταίο τέταρτο του εικοστού αιώνα. Η τέχνη και οι καλλιτέχνες αξίζει να αναγνωρισθούν για το ρόλο και την μέχρι τώρα συνεισφορά τους στην αρχιτεκτονική: Αυτό το χρέος θα πρέπει να καταγραφεί στην ιστορία και τη θεωρία της αρχιτεκτονικής. Συμπερασματικά, ο «Τεχνοχώρος» είναι μάλλον μια ιδέα παρά μια τρισδιάστατη κατάσταση. Είναι η αρένα της δημιουργίας που ξεκινά από τις δημιουργικές εφέσεις του καλλιτέχνη στο χώρο του μυαλού, που τελικά ξεχειλίζει για να γίνει διανοητική κατάσταση των γύρω, κουλτούρα ή πολιτιστικό κλίμα, με τοπικές και παγκόσμιες επιπτώσεις. Μέσα απ όλα αυτά, το σημαντικότερο θέμα που πιστεύω πρέπει να συζητήσουμε στην παρούσα συμπερασματική ερμηνευτική προσπάθεια, είναι η ιδιομορφία των σχέσεων Τέχνης και αρχιτεκτονικής διαχρονικά, που αρκετές φορές ήταν τεταμένες. Αυτό το θέμα πιστεύω αποτελεί τον πυρήνα του θέματος και οδηγεί στην αντίληψη του «Τεχνοχώρου» ως «ιδέα» παγκόσμιας σημασίας, για την δημιουργικότητα και την ποιότητα της ζωής. Αυτό το τελευταίο θέμα το συζητώ στον επίλογο, που φέρνω το θέμα του «Τεχνοχώρου» στο κλείσιμο του εικοστού αιώνα. 472

3 Γύρω από την ιδιόμορφη σχέση Τέχνης και Αρχιτεκτονικής. Είναι γεγονός ότι πολλοί καλλιτέχνες μίλησαν για την αρχιτεκτονική με πολύ θετικό τρόπο. Ο Delacroix είναι το καλλίτερο παράδειγμα. Είναι επίσης γεγονός ότι μερικοί καλλιτέχνες πρόσφεραν στην αρχιτεκτονική πάρα πολλά,όπως στη βελτίωση της ατμόσφαιρας του εσωτερικού χώρου, όπως π.χ έγινε από τους Vemeer, Malevich και Georgia O'Keeffe. Είναι επίσης γεγονός ότι πολλοί καλλιτέχνες συνεργάστηκαν απ ευθείας με αρχιτέκτονες, μερικές φορές με επιτυχία, άλλες φορές όχι, και ότι είχαν κάτι να πουν, θετικό και χρήσιμο για την αρχιτεκτονική. Εξέχουσα συνεισφορά σ αυτό το σημείο ήταν του Barnett Newman. Αυτές οι περιπτώσεις αποτελούν μια κατηγόρια εξαιρέσεων. Παραμερίζοντας τις εξαιρέσεις, η σχέση μεταξύ των καλλιτεχνών και της αρχιτεκτονικής ήταν τις περισσότερες φορές αντιφατική. Οι καλλιτέχνες που κατά την διάρκεια της ιστορίας αγωνίστηκαν για κάτι καινούργιο και ήταν πρωτοπόροι στη δική τους τέχνη, έχοντας επανειλημμένα επηρεάσει τους αρχιτέκτονες με τις θέσεις τους και έχοντας τους επανειλημμένα εξωθήσει προς νέα αισθητική, αισθάνονται άνετα όταν πρόκειται για το δικό τους χώρο με αρχιτεκτονικά κελύφη του παρελθόντος, με αρχιτεκτονική που δεν εκφράζει την πρωτοπορία και την εποχή στην οποία ζούνε. Αυτό ίσχυε για όλους σχεδόν τους καλλιτέχνες των αρχών του εικοστού αιώνα, αλλά και για πολλούς από τους μετέπειτα. Σ αυτή την διάθεση, υπάρχουν οπωσδήποτε διαβαθμίσεις. Υπήρξαν καλλιτέχνες που υποστήριξαν ή που προσπάθησαν να υποστηρίξουν την ανανεωτική και πειραματική αρχιτεκτονική, όπως ήταν παραδείγματος χάριν η περίπτωση του Ραφαήλ. Υποστήριξε τον Μπραμάντε στις διερευνήσεις νέων τεχνολογιών, αλλά ο ίδιος προτιμούσε να ζει όπως και οι αρχαίοι - all' antica. Οι καλλιτέχνες που υποστήριξαν μια νέα αρχιτεκτονική ήταν πάντα μια ασήμαντη μειονότητα. Η διάθεση της πλειοψηφίας των καλλιτεχνών απέναντι της αρχιτεκτονικής ήταν ακριβώς η ίδια με την διάθεση του γενικού πληθυσμού απέναντι στους νεωτερισμούς της τέχνης, κάτι που ανέλυσε ο Ortega y Gasset στο κείμενο του για τον "Απανθρωπισμό της τέχνης". Ο νεωτερισμός δεν τους αρέσει γιατί δεν τον καταλαβαίνουν 1. Έχουμε δει ότι καλλιτέχνες "ποταμοί" δημιουργικότητας, παραγωγικοί σαν τον Picasso επί παραδείγματι, έχουν τάση περιφρόνησης απέναντι στον οποιοδήποτε χώρο καταλαμβάνουν, γεμίζοντας τον πολύ σύντομα με το έργο τους, γελοιοποιώντας τις αρχιτεκτονικές του λεπτομέρειες,μεταμορφώνοντας και μετουσιώνοντας τον σε χώρο ζωής. Από την περιφρόνηση στην αρχιτεκτονική που βρήκαν, ή που κατέλαβαν μεσω χώρο-εισβολής, έβγαλαν τελικά,έστω και άθελά τους, μια νέα αρχιτεκτονική, ένα χώρο με ιδιόμορφη, απόλυτα αυθεντική ατμόσφαιρα, αντιπροσωπευτική του καλλιτέχνη. Η παρουσία τους στο χώρο και η παρουσία του 473

4 έργου τους είναι ο καταλύτης αυτής της μετάλλαξης. Το αρχιτεκτονικό κέλυφος είναι απόλυτα δευτερεύον, ή χωρίς καμία σημασία. Επίσης είδαμε ότι όταν οι καλλιτέχνες ήταν νέοι, έδειχναν προτίμηση για ουδέτερους χώρους, χωρίς υποστυλώματα, κάτι σαν την τυπολογία της ανοιχτής κάτοψης. Αυτό ήταν απαραίτητο γιατί ο ελεύθερος χώρος δεν εμπόδιζε τις δημιουργικές κινήσεις τους. Στα πολύ πρώιμα στάδια της ζωής τους, τέτοιοι χώροι ήταν προτιμητέοι, και ίσως βοήθησαν με την ουδετερότητα τους, πνευματικές διερευνήσεις και αφαιρετικές εκφράσεις όπως ο κυβισμός. Ο ουδέτερος χώρος δεν ήταν βεβαρημένος με αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, διακόσμηση, η στοιχεία τριών διαστάσεων που εμπόδιζαν. Η αφηρημένη τέχνη και η ατμόσφαιρα του άσπρου και το ατελιέ με την ανοιχτή κάτοψη πανε χέρι χέρι. Άλλοι καλλιτέχνες, του μοντέλου της "κλεψύδρας", αυτοί που δεν είναι πληθωρικοί και που απαιτούν χρόνο για να ωριμάζουν στο μυαλό τους οι ιδέες, ακόμη κι όταν ήταν νέοι, έμεναν και αισθάνονταν άνετα να ζουν σε μικρά, αποσπασματικά διαμερίσματα. Το διαμέρισμα του Marcell Duchamp στη Νέα Υορκη, και τα διάφορα μικρά διαμερίσματα του Klee όχι μόνο δεν εμπόδισαν, αλλά βοήθησαν το στοχασμό του καλλιτέχνη. Ζούσαν σαν τον υπόλοιπο πληθυσμό και σκέπτονταν για τα προβλήματα τους. Δεν ήταν μόνο οι δημιουργοί τύπου "κλεψύδρας" που ευνόησαν τα αστικά διαμερίσματα, πολλοί καλλιτέχνες του τύπου "ποταμού", τελείως διαφορετικοί αναμεταξύ τους, όπως ο Matisse από τους γηραιότερους, και ο Andy Warhol από τους πιο νέους, δεν χρησιμοποίησαν ποτέ τους "σύγχρονη αρχιτεκτονική" για τις προσωπικές τους οικιστικές και δημιουργικές ανάγκες. Ο Matisse, διάλεγε παλιά ξενοδοχεία στη Νίκαια, στο Παρίσι ή όπου αλλού βρισκόταν, ενώ η δική του Βίλα, στο τελευταίο στάδιο της ζωής του είχε στυλ δανεισμένο από προηγούμενη εποχή. Ο Andy Warhol, ο πιο γόνιμος, δημιουργικός και πρωτοπόρος καλλιτέχνης από τη δεκαετία του εξήντα κι ύστερα, δεν χρησιμοποίησε ποτέ του αρχιτέκτονα για το δικό του σπίτι, και δεν έμεινε ποτέ σε "σύγχρονο" αρχιτεκτονικό χώρο. Προτιμούσε να μένει σε τυπικά αστικά συνεχόμενα σπίτια της Νέας Υόρκης του δέκατου ένατου αιώνα (Brownstones), η σε μπανγκαλόου της Νέας Αγγλίας. 2 επίσης τα έπιπλα των "εργοστασίων" του, ήταν όλα παλαιοτέρων εποχών, παρά την "σύγχρονη" εξωτερική εμφάνιση των κτηρίων. Στην περίπτωση του τελευταίου "εργοστάσιου" του στην λεωφόρο Madison της Νέας Υόρκης, έκανε, μεσω του αρχιτέκτονα του, ένα μετά-μοντέρνο, ιστορικιστικό κτήριο. Φοβάμαι ότι ο Andy Warhol δεν θα είχε δεχθεί την Νέο-μοντέρνα μορφολογία του μεταθανάτιου Μουσείου που του αφιέρωσαν στο Pittsburgh, παρά το ότι, οπως θα υποστηρίξω πάρα κάτω πρόκειται για μια ουσιαστικά πρωτοποριακή αρχιτεκτονική περίπτωση. 474

5 Πάρα πολλοί καλλιτέχνες, ανεξαρτήτως τύπου παραγωγικότητας, διάλεξαν παλιά αρχιτεκτονικά στυλ ή υπάρχουσες παλιές βίλες στα ώριμα χρόνια της ζωής τους. Τα οικοδομήματα της επιλογής τους σε κάνουν πολλές φορές να διερωτάσαι αν οι καλλιτέχνες αυτοί έλεγαν την αλήθεια στην τέχνη τους. Πως ήταν δηλαδή δυνατό, ένας Alexander Calder, η ένας Henry Moore, που υιοθέτησαν την μηχανή και τα σύγχρονα υλικά για την έκφραση τους,και που τα έργα τους ξεσήκωσαν αντίδραση, οι ίδιοι διάλεγαν γραφικές βίλες και αγροτικές αποθήκες στην νέα Αγγλία και στην Ευρώπη. Και Αυτό ήταν κάτι κοινό, για ζωγράφους και γλύπτες. Ο Rodin και ο Picasso, διάλεξαν μεγάλα κτήματα. Ο Picasso μάλιστα αγόρασε πραγματικό πύργο και μια έκταση που συναγωνιζόταν τα φέουδα του μεσαίωνα. Το ίδιο από το παρελθόν ήταν και τα διαμερίσματα του ζωγράφου. Ούτε ένα δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί "σύγχρονο". Αντίθετα, όλα άνηκαν στο γούστο της μπουρζουαζίας του δέκατου όγδοου και δέκατου ένατου αιώνα. Ο Marx Ernst, που οπωσδήποτε βασάνιζε το μυαλό του για την τέχνη ψάχνοντας για μια καινούργια αισθητική και ψυχαναλυτικούς τρόπους έκφρασης, έφτιαξε το δικό του σπίτι, που μάλιστα αισθανόταν υπερήφανος ότι το είχε σχεδιάσει ο ίδιος, στο στυλ μιας "Βυζαντινόμορφης" βίλας, "Γαλλικής" έκδοσης. Ανάλογο ήταν και το σπίτι του πρωτοπόρου αποσχιστή Gustav Klimt. παρά την συνεργασία του με τον Olbrich, και άλλους πρωτοπόρους αρχιτέκτονες, της Βιέννης, και ενώ ο ίδιος έκανε τη διακόσμηση πρωτοποριακών κτηρίων, διάλεξε ένα περίπτερο περιόδου για σπίτι και ατελιέ του. Ο αριθμός των καλλιτεχνών που ανήκουν σ αυτή την κατηγορία είναι μεγάλος, και τους βρίσκουμε σε όλες τις χώρες. Ο de Chirico τουλάχιστον ήταν τίμιος ως προς αυτό. Δεν υπήρξε στιγμή στη ζωη του που να μην εκφράζει δημόσια την απέχθεια του για την σύγχρονη του αρχιτεκτονική και την λατρεία του στο παλιό. Στην περίπτωση του ήταν ο κοινωνικός παράγων ενχισυμένος από μια υπέρανεπτυγμένη διάθεση εγωκεντρισμού και σνομπισμού που τον έκαναν να προτιμά τα παλάτια και τα ανακτορικόμορφα αρχοντικά. Προσπάθησε σκληρά να τ' αποκτήσει σ όλη του τη ζωη. Ο de Chirico, προσπαθούσε να ικανοποιήσει το παιδί, και τις αναμνήσεις που κουβαλούσε μέσα του, και που τελικά κατάφερε,στα γεράματα του, να προσεγγίσει αυτό που αποζητούσε, απόδειξη στον εαυτό του ότι τα κατάφερε. Υπάρχουν όμως μερικά ουσιαστικά ερωτηματικά σχετικά με την αρνητική διάθεση των καλλιτεχνών απέναντι στην σύγχρονη αρχιτεκτονική. Είναι αδύνατο να διανοηθεί κανείς το σίδερο και την κίνηση στην αρχιτεκτονική της δεκαετίας του'90, χωρίς να περάσουν από τον νου τα "κινούμενα" ( mobiles) του Calder. Κι όμως θα ήταν πολύ δύσκολο, σε κάποιον που δεν ξέρει, να πιστέψει ότι ο Calder ήταν χορτασμένος από σίδερο και κίνηση, όταν επρόκειτο για το δικό του σπίτι. 475

6 Με την εξαίρεση του Ραφαήλ,που διάλεξε τον Μπραμάντε, και που δέχτηκε την πιο πρωτοποριακή αρχιτεκτονική των ημερών του για σπίτι του, και με τις εξαιρέσεις των Jacques Lipchitz, Amadeus Ozenfant, Piet Mondrian και Diego Rivera ανάμεσα στους καλλιτέχνες του εικοστού αιώνα που φαίνεται τους άρεσε και καταλάβαιναν την προοδευτική αρχιτεκτονική των ημερών τους, οι περισσότεροι άλλοι, όχι μόνο δεν την προτιμούσαν αλλά και την απεχθάνονταν. Οι Lipchitz, Ozenfant και Rivera, ανέθεσαν στους Le Corbusier και Juan O' Gorman, να τους κάνουν σπίτια σε "σύγχρονο" στυλ, ενώ ο Mondrian, αν και φτωχός και με ελάχιστα μέσα στη διάθεση του, έβαλε τα δικά του πιστεύω σε δοκιμή, και δημιούργησε αρχιτεκτονική μέσα από την αισθητική και τις αρχές της τέχνης που πρέσβευε. Μάλιστα το χαρακτηριστικότερο απ όλα τα ατελιέ του, δείγμα του Νέο-Πλαστικισμού του, ήταν το μικρό ατελιέ του στο Παρίσι. Αλλά εδώ θα μπορούσε να αντιπαραθέσει κανείς ότι ο Mondrian ήταν ο ίδιος αρχιτέκτων του σπιτιού του, και οι αρχιτέκτονες αρέσκονται σε αυτό που κάνουν. Από τους υπόλοιπους, εκείνος που φαίνεται ότι πραγματικά εκτίμησε τη σύγχρονη αρχιτεκτονική και ήταν πολύ ευχαριστημένος που πήρε τον Le Corbusier για αρχιτέκτονα του, ήταν ο Jacques Lipchitz, ενώ ο Ozenfant αισθανόταν προφανώς πικρία μια και είχε προσωπικά προβλήματα με τον συνεργάτη του, μια και οι ιδέες του πουρισμού, ήταν, όπως πειστικά υποστήριξε, δικές του. Επίσης προβλήματα με το σύγχρονο σπίτι του είχε και ο Rivera, μια και ποτέ δεν μιλούσε γι αυτό παρά μόνο περιστασιακά. Πως λοιπόν αφού το "σύγχρονο" στην αρχιτεκτονική δεν φαίνεται να αρέσει στους καλλιτέχνες της Ευρώπης, οι καλλιτέχνες και συλλέκτες από την Αμερική, όπως ο Cook και ο Michael Stein, αντίστοιχα, αποφασίζουν να κάνουν "σύγχρονα" σπίτια, αναθέτοντας στον Le Corbusier ; Η μήπως με το καπιταλιστικό τους βλέμμα είδαν αυτά τα σπίτια σαν προϊόντα για το άνοιγμα μιας νέας αγοράς και κερδοφόρφο προσωπική επένδυση, μόνο που δεν κάθισαν κάτω να γράψουν γι αυτά,όπως έκανε η Gertrude Stein με τους ζωγράφους της συλλογής της ; Μέρος αυτού εξηγείται από τη βασική διαφορά που υπάρχει μεταξύ τέχνης και αρχιτεκτονικής, σχετικά με το χρόνο αποδοχής των έργων τέχνης και αρχιτεκτονικής από το κοινό. Στην αρχιτεκτονική, "μεγάλοι" αρχιτέκτονες, γίνονται "μεγάλοι" όσο ζουν. Ιδιωτικοί αναθέτες και ιδρύματα, ιδίως τα δεύτερα, ενδιαφέρονται για την τραπεζική φερεγγυότητα ( "Bankability") των αρχιτεκτόνων, και εμπιστεύονται αναθέσεις σε όσους τυχαίνει να είναι πιο φερέγγυοι, αποδεκτοί, από τις τράπεζες και τους διάφορους δανειοδοτικούς οργανισμούς (π.χ Philip Johnson). Και παρ όλο που οι αρχιτέκτονες δημιουργούν με βάση το χρήμα των άλλων, η αμοιβή τους σε "ικανοποίηση" από το έργο τους, οικονομική και εσωτερική, είναι άμεση. Οι 476

7 καλλιτέχνες μετά την Αναγέννηση, που όπως βρήκαμε, πολύ συχνά επηρέασαν τους αρχιτέκτονες, και συχνά γέμισαν τα κτήρια των αρχιτεκτόνων με έργα τέχνης, βρίσκουν ικανοποίηση, αν την βρουν ποτέ, πολύ αργότερα, συνήθως μετά θάνατο. Οι διορατικοί συλλέκτες και μερικοί έμποροι τέχνης, μπορούν εύκολα να διακρίνουν την τραπεζική φερεγγυότητα των αρχιτεκτόνων, και ενώ είναι εξ' ίσου διορατικοί για την ουσιαστική αλλά και την μελλοντική οικονομική αξία κάποιου ζωγράφου στον οποίο επενδύουν, είναι σε θέση να περιμένουν. Το έργο τέχνης εξ αλλου, οπως και το έργο του συγγραφέα ή του ποιητή, εχει ήδη γίνει, και έιναι αποτέλεσμα της άμεσης ανάγκης εσωτερικής εκτόνωσης τους, ενώ του αρχιτέκτονα για να γίνει το εχει άμεση ανάγκη ο πελάτης και πρέπει να είναι κατά κανόνα αποτέλεσμα «ανάθεσης». Σαν αποτέλεσμα αυτης της διαφορετιτκότητας, και λόγω της οικονιμικής της φύσεως, το χάσμα χρόνου που μεσολαβεί μεταξύ άμεσης και μελλοντικής αποδοχής ενός καλλιτέχνη, στις μέρες μας, ελέγχεται σε ένα μεγάλο βαθμό από τα ενδιαφέροντα κέρδους των εμπόρων τέχνης, Αυτό δε είναι ένα ουσιαστικότατο στοιχείο που εισάγει ένα λανθάνοντα ανταγωνισμό μεταξύ τέχνης και αρχιτεκτονικής, μια αδυναμία της ανθρώπινης φύσης. Ο πετυχημένος και πλούσιος αρχιτέκτονας λοιπόν, πετυχαίνει και γίνεται πλούσιος εν ζωη, ενώ ο πετυχημένος καλλιτέχνης κάνει κατά κανόνα πλούσιους, πολλές φορές υπέρμετρα πλούσιους, τους κληρονόμους του. Αλλά παρά την σκληρή αυτή πραγματικότητα, που πολλές φορές οδήγησε καλλιτέχνες σε απελπισία, ακόμη και στην αυτοκτονία, όπως στην τραγική περίπτωση του Mark Rothco, που οφειλόταν αποδεδειγμένα σε προσχεδιασμένο οικονομικό και υστεροφημικό σχεδιασμό εκ μέρους εμπόρων τέχνης, πολλές φορές οι καλλιτέχνες δεν καταλάβαιναν την αρχιτεκτονική και την αρχιτεκτονική αισθητική των ημερών τους, ακριβώς όπως και το πλατύ κοινό δεν καταλάβαινε την τέχνη. Οπως βρήκαμε στην έρευνα, κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε με τους καλλιτέχνες στην Αμερική του περασμένου αιώνα. Η περίπτωση του ατελιέ της Δεκάτης Οδού και η εξέλιξη της τυπολογίας των Διαμερισμάτων ατελιέ, που βγήκε μέσα από τις ανάγκες σχεδιασμού διαμερισμάτων ιδικά για καλλιτέχνες (στη Νέα Υόρκη), δείχνει την μεγάλη διαφορά που παρατηρείται στην Αμερική. Εκεί υπάρχει μια πιο ανεκτική στάση των καλλιτεχνών και του κοινού απέναντι στην αρχιτεκτονική. Επί πλέον ένδειξη αυτού είναι ότι ο μόνος καλλιτέχνης στην Αγγλία, που υποστήριξε την πρωτοποριακή αρχιτεκτονική της εποχής του, ήταν ένας Αμερικανός, ο ζωγράφος James McNeal Whistler. Η έρευνα μας έδειξε ότι η πλειοψηφία των Ευρωπαίων καλλιτεχνών δεν ήταν διαφορετική από το γενικό πληθυσμό, που δεν καταλάβαινε την τέχνη των καλλιτεχνών. Με την εξαίρεση ελάχιστων καλλιτεχνών που ήταν αναγκασμένοι να 477

8 συνεργαστούν με αρχιτέκτονες, η πλειοψηφία των υπόλοιπων δεν είχε ιδέα από την αισθητική και τις επιδιώξεις της αρχιτεκτονικής. Όπως ξέρουμε, πάρα πολλοί ζωγράφοι "ήταν αδιάβαστοι" (όπως βέβαια έχουμε και πολλούς τέτοιους αρχιτέκτονες, και ας μας συγχωρέσουν οι διαβασμένοι/ζωγράφοι κι αρχιτέκτονες), ενώ οι περισσότεροι απεχθάνονταν την κριτική και το έργο των αισθητικών και συγγραφέων. Αυτοί που διάβαζαν και που έγραφαν, όπως επί παραδείγματι οι Delacroix και Barnett Newman, είχαν όπως απεδείχθη πολύ διαφορετική άποψη για την αρχιτεκτονική, απόλυτα κριτική και εποικοδομητική, πρόσφεραν δε ακόμη και θεωρητικά. Ο Barnett Newman βοήθησε και ο ίδιος προσωπικά στην δημιουργία υψηλής αρχιτεκτονικής. Τα κριτικά κείμενά του και τα σεμινάρια που έδινε στο Ατελιέ 35, είναι ένδειξη του "άλλου" είδους ζωγράφου/γλύπτη που ήταν, εκείνου που συνεργαζόταν με τους αρχιτέκτονες, και του οποίου το διαμέρισμα έπρεπε να είναι "μοντέρνο", όπως και ήταν. Ο Rothco από την αλλη, είχε προβλήματα με την αρχιτεκτονική, και αυτό αποδεικνύεται από την επιλογή του να κατοικεί σε brownstone (πολυώροφη κατοικία του δέκατου ένατου αιώνα σε στενό οικόπεδο ) παρά σε σύγχρονα διαμερίσματα της Νέας Υόρκης. Ας δεχτούμε λοιπόν προς στιγμήν ότι οι καλλιτέχνες δεν καταλάβαιναν την αρχιτεκτονική και τους αρχιτέκτονες του δέκατου ένατου αιώνα. Αυτό θα ήταν μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της αρχιτεκτονικής, μια και οι κοντινότεροι τους καλλιτεχνικοί δημιουργοί, αυτοί που θα ήλπιζε κανείς ότι θα έπρεπε να καταλάβουν,δεν καταλάβαιναν. Στην περίπτωση που δεν καταλάβαιναν οι καλλιτέχνες τους στόχους και τα προϊόντα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, τα περισσότερα από τα οποία είχαν γίνει με βάση τους νεωτερισμούς και τις θεωρίες που είχαν εισαχθεί από την ζωγραφική, όπως από τους Braque και Picasso (κυβισμός), Mondrian (Νέο-πλαστικισμός) και τον Van Doesburg ( De Stijl), τοτε θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι οι καλλιτέχνες ήταν υποκριτές και ότι όλα όσα έλεγαν και προωθούσαν στη δική τους τέχνη δεν ήταν τίποτε παρά μια αυτοκινούμενη υπόθεση, κάτι που έβγαζαν για να ικανοποιήσουν μια αγορά που αυτοδημιουργούσαν, ένα εργαλείο πλασαρίσματος: θεωρία και αισθητική, να δημιουργηθεί μια νέα αγορά, υποστηριζόμενη από τους έμπορους τέχνης,την εκδοτική βιομηχανία και τους επενδυτικούς οργανισμούς. Και καθώς το έργο τέχνης ήταν μικρότερο σε διαστάσεις από το έργο της αρχιτεκτονικής, και δεν απαιτούσε μεγάλα αρχικά κεφαλαία για να γίνει, η Τέχνη-ζωγραφική/γλυπτική, μπορούσε να προχωρήσει το δικό της ανεξάρτητο δρόμο,να γράψουν οι ιστορικό-κριτικοί της τα μανιφέστα τους, να οργανώνουν εκθέσεις, κτλ. ενώ η αρχιτεκτονική, η πρωτοποριακή και η σύγχρονη, που εξελίσσονταν συχνά επί τη βάσει των προτάσεων και ακολουθώντας τους νεωτερισμούς στην Τέχνη-των ζωγράφων και των γλυπτών, 478

9 παρέμεινε τραγικά παραμελημένη, παρεξηγημένη και συνήθως βεβαρημένη με στεραιοτυπικούς χαρακτηρισμούς (όπως. π.χ "κουτί", "τενεκές μπισκότων" κτλ), την ίδια εποχή που η Τέχνη μεσουρανούσε. Είναι όμως δυνατό να δοθεί και μια τελείως διαφορετική εξήγηση, που να οφείλεται απόλυτα σε κάποιο λάθος της αρχιτεκτονικής, της "σύγχρονης" αρχιτεκτονικής ειδικότερα. Η αρχιτεκτονική και η αισθητική είναι δημιουργήματα του πνεύματος αλλά και των χεριών. Η αρχιτεκτονική απευθύνεται στο πνεύμα αλλά και στη φυσική υπόσταση του ανθρώπου. Ένας πίνακας μπορεί να επηρεάζει το πνεύμα, όμως αν κλείσεις τα μάτια, δεν θα προξενήσει πόνο στη φυσική σου υπόσταση, στο σώμα.όμως αν ένας πίνακας αφήσει μια δυσάρεστη ανάμνηση, κάποιο αίσθημα ότι δεν τον καταλαβαίνουμε, ποτέ δεν θα μας χτυπήσει την πλάτη, και ποτέ δεν θα μας κάνει να αισθανόμαστε φυσικό πόνο και άβολα (εκτός βέβαια από το φουκαρά τον Μιχαήλ Άγγελο που του είχε βγει ο σβέρκος καθώς ζωγράφιζε στο ταβάνι πάνω απ το κεφάλι του). Το πνεύμα των ζωγράφων, η οποιουδήποτε άλλου, μπορεί να μη πιάσει ίσως τα αισθητικώς απαραίτητα μιας περιόδου, αλλά το σώμα του απολαμβάνει στα σίγουρα την στενοχώρια που προξενούσε σ αυτό η σύγχρονη αρχιτεκτονική. Και το σώμα πάντα ευνοεί την άνεση, την κατάσταση της "ελάχιστης όσο το δυνατό κίνησης", όπως συνήθιζε να αποκαλεί την άνεση ο Arnold Schoenberg 3. Η "Φονκσιοναλιστική" αρχιτεκτονική του μοντέρνου κινήματος, εις τα καθ' ημάς γνωστή ως αρχιτεκτονική της "λειτουργικότητας", γινόταν αποδεκτή μέχρι το σημείο που εξυπηρετούσε την ουδετερότητα κάποιου στούντιο, ενός μεγάλου χώρου χωρίς στολίδια. Έτσι πολλοί καλλιτέχνες δεν είχαν τίποτε εναντίον τέτοιων χώρων αντίθετα, αισθάνονταν άνετα με ατελιέ ενός ουδέτερου αρχιτεκτονικού τύπου όπως αυτά. Αλλά η φονκσιοναλιστικη (λειτουργική) αρχιτεκτονική, δεν είναι λειτουργική όταν κάνει το σώμα να πονάει, αν σου χτυπάει η καρέκλα την πλάτη, αν δεν σου παρέχει ένα χώρο να σε προστατέψει από τον ήλιο η από τη βροχή, αν έχει υπέρμετρο φως εκεί που δεν χρειάζεται, αν δεν λειτουργεί ώστε να ικανοποιεί τις φυσικές απαιτήσεις και διαστάσεις του σώματος στην καθημερινή ζωη. Το περισσότερο μέρος του Νέο-πλαστικισμού και η καρτεσιανικότητα του Mies, του Mondrian, του Bauhaus και του πρωίμου Le Corbusier ( με εξαίρεση την πλαστικότητα των περιστασιακών και πανάκριβων επίπλων του) δεν ήταν δυνατό να συναγωνιστούν τις άνθρωπο-εξυπηρετικές απαιτήσεις του σώματος, ιδίως των ατόμων που βρίσκονταν στα προχωρημένα σταδία της ζωής τους. Ίσως λοιπόν να ήταν η αδυναμία της αρχιτεκτονικής να λειτουργήσει σαν ένας σώμα-ικανοποιητικός 479

10 καταλύτης, που έκανε πολλούς μεταξύ των οποίων και πολλούς καλλιτέχνες να αποζητήσουν λύση σε περιβάλλοντα περασμένων εποχών. Πρόκειται λοιπόν για το θέμα της ανθρώπινης κλίμακας, της ύπαρξης στοιχείων που κάνουν το σώμα να αισθάνεται ευγνώμον προς τον χώρο που καταλαμβάνει, που κάνει ένα αρχιτεκτονικό έργο διαχρονικά αποδεκτό από τους άλλους, των ζωγράφων συμπεριλαμβανόμενων. Και είναι η αδυναμία των ανθρώπων να δουν στο μέλλον, να σπεκουλάρουν αν θα ικανοποιηθούν οι ανθρωπομετρικές τους ανάγκες από κάτι πρωτοείδωτο που τυχόν προτείνουν οι αρχιτέκτονες με τα σχέδια τους. Αυτή η αδυναμία τους κάνει να αισθάνονται άσχημα, γι αυτό εξ' άλλου πάρα πολλοί προτιμούν ν αγοράζουν σπίτια που τα βλέπουν ήδη χτισμένα παρά να παραγγέλνουν αποφασίζοντας από σχέδια, έστω και από μακέτες. Ο απλός άνθρωπος δεν καταλαβαίνει, όχι μόνο από σχέδια ή μακέτες,αλλά και τον σκελετό αν δει, θα θέλει να δει τα τούβλα. Αυτή η αδυναμία θέτει την αρχιτεκτονική σε μεγάλο μειονέκτημα έναντι, ας πούμε, της τσαγκαρικής. Η σύγχρονη, "φονκσιοναλιστική" αρχιτεκτονική του μοντέρνου κινήματος, πήρε κακό όνομα, ότι δεν "λειτουργούσε", από τις άκαμπτες γραμμές των επίπλων που προώθησαν πρωτοπόροι σαν τον Van Doesburg και τον Mondrian. Άντε να καθίσεις στην καρεκλά «Ζ» του De Stijl και στις καρέκλες Wassily. Αν σ όλα αυτά προσθέσουμε τα πολλά επίπεδα των σπιτιών που έκαναν ορισμένοι αρχιτέκτονες, και που ήταν καλά μόνο για τα παιδία που τρέχουν σαν γκαζέλλες και τους νέους, οι υπόλοιποι, αυτοί που περνούσαν τα πιο προχωρημένα σταδία της ζωής τους, υπέφεραν. Μαζί μ' αυτούς υπέφεραν και οι ζωγράφοι όταν ήταν χρήστες. Αυτοί ήταν μερικοί από τους λόγους για τους οποίους οι ζωγράφοι προτιμούσαν να βρίσκουν έτοιμο το αρχιτεκτονικό κέλυφος, να το κάνουν σπίτι τους αν είχε εικόνα που ήταν γνωστή από το παρελθόν, κάτι που εγγυάτο ότι όλα θα δούλευαν, ότι τα έπιπλα θα ήταν άνετα, ότι η κάτοψη δεν θα είχε προβλήματα, κι ότι όλα θα ήταν όπως τα είχαν ξαναδεί, άνετα και γνωστά. Το καινούργιο ήταν το άγνωστο και ανοίκειο : ήταν κάτι μόνο για τους πολύ τολμηρούς. Όλα αυτά δείχνουν ότι οι καλλιτέχνες δεν ήταν διαφορετικοί από τους άλλους όταν είχαν να διαλέξουν τη δική τους κατοικία. Επί πλέον, όταν οι καλλιτέχνες αποκτούσαν τα οικονομικά μέσα ναγοράσουν δικό τους σπίτι, ήταν ήδη στα προχωρημένα σταδία της ζωής τους, πράγμα που επί πλέον ενισχύει την προτίμηση που έδειχναν για άνετα παλαιά οικοδομήματα "εποχής". Περιληπτικά λοιπόν οι πρωτοπόροι καλλιτέχνες στο σύνολο τους δεν υποστήριξαν την πρωτοποριακή αρχιτεκτονική της εποχής τους, 480

11 Η αρχιτεκτονική δεν μπορεί να γίνει ερήμην του ανθρώπου και να γίνει αφηρημένη τέχνη (όσο κι αν προσπάθησαν και ακόμη προσπαθούν μερικοί, από τον Mondrian μέχρι τον Eisenman και την Zaha Hadid). Η αρχιτεκτονική θα υιοθετηθει και θα γίνει αποδεκτή από τους άλλους, μόνο όταν διαθέτει το ανθρώπινο στοιχείο, το οικείο, το καλό όνομα που θα λεει στους άλλους ότι δεν είναι μόνο ένα κομμάτι αφηρημένης τέχνης, που μπορεί ή μπορεί και να μη το καταλαβαίνεις, αλλά ότι είναι ένα άνετο βάζο ζωής, στο οποίο μπορείς να ζήσεις, να τεντώσεις τα ποδιά σου, να αναπαυθείς, να σκεφθείς και να αγαπήσεις. Σε όλα αυτά ο ρόλος της αρχιτεκτονικής είναι τραγικός, μια και η διάσταση της "τέχνης" σε ένα αρχιτεκτονικό έργο που δεν διαθέτει "μορφολογική" ταυτότητα, ένα κάποιο στυλ, πολύ δύσκολα επικοινωνείται,και πολύ δύσκολα πείθει ότι πρόκειται περί έργου τέχνης. Η Καλή αρχιτεκτονική λοιπόν έχει μέσα της τον εχθρό της οπτικής αισθητικής ταυτότητας, και αν οι αρχιτέκτονες δεν πιστεύουν ότι η ανθρώπινη κλίμακα και όχι η μορφή είναι η βάση και η πανδαισία της αρχιτεκτονικής, τοτε ο κόσμος αλλά και οι ζωγράφοι δεν θα την δεχτούν, όποια και νάναι, παρά τις προσπάθειες των πρωτοπόρων της. Αλλά αν οι χώροι τέχνης που εξετάσαμε δείχνουν ένα είδος μοναδικής διχοτομίας μεταξύ τέχνης και αρχιτεκτονικής, το αντίθετο συνέβη μεταξύ αρχιτεκτονικής και τέχνης. Οι διάφοροι νεωτερισμοί τους οποίους εισήγαγε η τέχνη αγκαλιάστηκαν αμέσως από τους αρχιτέκτονες, που τους χρησιμοποίησαν για όφελος της δικής τους τέχνης. Το καλλίτερο παράδειγμα είναι του χώρου τύπου ημιώροφου (μετζοπάτωμα), που ξεκίνησε από τους καλλιτέχνες για να ικανοποιήσει τις ανάγκες φωτισμού και ύψους γλυπτών. Αυτός ο τύπος υιοθετήθηκε τελικά από τους αρχιτέκτονες και μετά αγαπήθηκε και διαδόθηκε στον ευρύτερο πληθυσμό μεσω της τυπολογίας των διαμερισμάτων ατελιέ. Αυτός ο νεωτερισμός δεν καταχωρήθηκε στα χρέη της αρχιτεκτονικής προς την τέχνη, και οικειοποιήθηκε μάλιστα στο έπακρον από τον Le Corbusier, ο οποίος έπλεξε προσεχτικά μια ολόκληρη αρχιτεκτονική τυπολογία. Το πραγματικό προηγούμενο της πολυκατοικίας της Μασσαλίας βρίσκεται πιστεύω στη La Ruche του Παρισιού, ενώ η τυπολογία των διαμερισμάτων ατελιέ οφείλεται τόσο στην La Ruche όσο και στο ατελιέ της Δέκατης Οδού στη Νέα Υόρκη. Είναι επίσης απαραίτητο να υπογραμμίσουμε τη σημασία της τέχνης για την αρχιτεκτονική σε ότι αφορά τον χρώμα και ότι η έγνοια για χρώμα και νόημα στο χώρο ήρθε στην αρχιτεκτονική μεσω της τέχνης, ιδίως μεσω των καλλιτεχνών που είχαν ασχοληθεί με τη μεταφυσική και τον μυστικισμό. 481

12 Τέλος το σημαντικότερο συμπέρασμα της μελέτης μας είναι ότι μεγάλη τέχνη δημιουργήθηκε σε μεγάλη ποικιλία χώρων, από τους πιο ευχάριστους και πλουσιοπάροχους, μέχρι τους πιο περιορισμένους, στενόχωρους και αντίξοους. Βρήκαμε σωρεία τέτοιων παραδειγμάτων από την Αναγέννηση και μετά. Οι αντίξοες χωροκαταστάσεις του εικοστού αιώνα συμπεριλαμβάνουν χώρους από το δωμάτιο του ξενοδοχείου μέχρι την παράγκα και τον κελί του ψυχιατρείου. Καμία θεωρία λοιπόν δεν μπορεί να διατυπωθεί που να εξηγεί τις προϋποθέσεις, τα φυσικά και "ατμοσφαιρικά" χαρακτηριστικά που συνιστούν ένα χώρο "λίκνο τέχνης". Μάλιστα κάθε χώρος έχει τη δική του ιδιόμορφη δυνατότητα, και μπορεί να επηρεάσει μια μοναδική δημιουργικότητα και έκφραση, που αν ήταν αλλιώς, όλα τα έργα θα έβγαιναν ίσως ίδια. Πιστεύω ότι αν το σπίτι του Rembrandt είχε τον φωτισμό και την ανακτορική ατμόσφαιρα του σπιτιού του Rubens, οι καμβάδες του δεν θα είχαν τους τόνους σέπιας και το ιδιόμορφο μυστήριο του σκοταδιού. Η ακτίνα του φωτός που μπαινει σαν ξίφος στον εσωτερικό χώρο,οφείλει την ύπαρξη της στον φωταγωγό του πίσω ελεύθερου χώρου του σπιτιού, που επιτρέπει στο λίγο φως να μπαινει σαν καταρράχτης στον χώρο από μια τρύπα της κουρτίνας. Το ταπεινό που κάνει το πολύ λίγο να φαίνεται τόσο πολύτιμο. Σε τελική ανάλυση "το λίκνο τέχνης" είναι το μυαλό του καλλιτέχνη. Ο φυσικός χώρος μέσα στον οποίο κινείται και δουλεύει ικανοποιεί μόνο τις φυσικές του απαιτήσεις και του επιτρέπει να ελευθερώνει τη διανοητική του ενέργεια κάνοντας την από φαιά ουσία ύλη. Σε πολύ ελάχιστες περιπτώσεις ο φυσικός χώρος στον οποίο δημιουργείται κάποιο έργο αφήνει την ταυτότητα του στο έργο. Κάτι τέτοιο έγινε με το ατελιέ του Giacometti. Στην περίπτωση του ο χώρος δούλεψε καλά και πιθανότατα δεν θα είχαμε τα έργα που έκανε αν ζούσε υπό άλλες, πιο άνετες συνθήκες. Οι καλλιτέχνες είναι άνθρωποι σαν τους υπολοίπους, με τις ίδιες χαρές και στενοχώριες, μόνο που είναι πιο ευαίσθητοι και οπωσδήποτε πολύ πιο ικανοί να εκφράζουν τις ευαισθησίες τους με τρόπους που να μας συγκινούν. Οι χώροι στους οποίους ζούσαν και δημιουργούσαν ήταν τις πιο πολλές φορές ίδιοι με τους δικούς μας χώρους. Μόνο που τα κατάφερναν να τους δώσουν ζωη μ' αυτό που έκαναν. Η μεγάλη διαφορά μεταξύ των χώρων των καλλιτεχνών από τους άλλους, είναι ότι κατοικία και εργασία γινόταν στο ίδιο μέρος, πολλές φορές κάτω απ την ίδια στέγη. Και τούτο ξεκίνησε από τους καλλιτέχνες, με πρώτο διδάξαντα τον William Morris. Είναι αυτό το πάντρεμα που δίνει ποιοτική διάφορα "τρόπου ζωής" και κάνει τα σπίτια των καλλιτεχνών διαφορετικά από τα σπίτια των υπόλοιπων. Τα σπίτια τους μαρτυρούν συστηματικά τον αγώνα της δημιουργίας και τη συνεχή πορεία της διανοητικής και καλλιτεχνικής γέννας που επιτελείται. Είναι χώροι που η διανοητική 482

13 και καλλιτεχνική γέννα συντελείται καθημερινά, σε αντίθεση με τα άλλα σπίτια που κάτι τέτοιο γίνεται με τη γέννα ενός παιδιού, κάτι που σήμερα συντελείται στα σπίτια πολύ σπάνια. Ένας χώρος που είναι "λίκνο τέχνης",ένα καλλιτεχνικό ατελιέ, έχει ατμόσφαιρα που ξυπνά μέσα μας τον σεβασμό του θαύματος της γέννας, ενώ οι άλλοι χώροι, ακόμη κι οι πιο εντυπωσιακοί και πιθανώς αρχιτεκτονικά πρωτοποριακοί,μένουν τελικά νεκροί, αν η φλόγα της δημιουργίας λείπει. Μας αρέσει ένα καθαρό, και καλοσιγυρισμένο σπίτι, που είναι αποτέλεσμα της αγάπης και της φροντίδας της νοικοκυράς, καμάρι της καθημερινής της δημιουργικής ενασχόλησης, καθημερινό της δώρο στον κόσμο και στην οικογένεια της. Η καθημερινή "δημιουργική" ενασχόληση των χρηστών, έδινε ζεστασιά και αίσθημα αγάπης και ομορφιάς στις λαϊκές αρχιτεκτονικές των λαών. Ήταν μια συνεχής δημιουργική τελετουργία στο χώρο της κατοικίας του λαού. Μια συνεχής τέτοια δημιουργική διαδικασία, προσδίδει ακόμη και στον φτωχότερο ή και στον πιο αντίξοο χώρο,ουράνια ομορφιά. Αυτή ήταν η περίπτωση με τους χώρους των καλλιτεχνών που εξετάσαμε. Υποθέτω όλων των δημιουργικών καλλιτεχνών. Από την άλλη, αν έχουμε χλιδή και απουσιάζει η δημιουργική ενέργεια των χρηστών, οι χώροι μπορεί να αποβούν βιτρίνες χειμερίας νάρκης, θανατικού, επίδειξης και παρακμής. Το μάθημα για μας, αν πρέπει να υπάρξει κανένα, είναι να αντιμετωπίζουμε τους χώρους που κατοικούμε σα να ήταν δοχεία δημιουργικότητας, και να υιοθετούμε τρόπους ζωής με έμφαση στην απελευθέρωση των δημιουργικών μας εφέσεων, ενώ συγχρόνως να οργανώνουμε τους προσωπικούς μας χώρους έτσι ώστε να επιτρέπουν να απελευθερωθούν οι δημιουργικές μας ορμές. Η ιδέα των κτηρίων ως ατελιέ καλλιτεχνών αφιερωμένων στις δημιουργικές δραστηριότητες των ανθρώπων, ίσως θάφερνε την ευτυχία και την ικανοποίηση των καλλιτεχνών στους υπολοίπους. 483

14 17.1 Επίλογος : Ο τεχνοχώρος στον εικοστό αιώνα και η πρωτοπορία στο κλεισιμό του. Ο Τεχνοχώρος του αιώνα μας εξελίχτηκε μεσα από πορεία επικών διαστάσεων. Είχε τις ρίζες της στην ανάγκη των καλλιτεχνών για έκφραση και βιοπορισμό, στους συχνούς αγώνες τους ενάντια στην οικογένεια και την κοινωνία, στις μετακινήσεις τους από το πατρικό σπίτι σε συγκεκριμένα αστικά κέντρα που ευδοκιμούσε η Τέχνη και μπορούσαν να βρουν τους όμοιους τους,περιελάμβανε δε μαθητεία σε εργαστήρια ή καλλιτεχνικές αδελφότητες ενώ η εκπαίδευση σε σχολεία και ακαδημίες αποτελούσε την εξαίρεση. Η πορεία εξέλιξης του Τεχνοχώρου επηρεάσθηκε επίσης από τοπικές, εθνικές και διεθνής περιστάσεις και αλληλοεπιδράσεις. Οι δυο παγκόσμιοι πόλεμοι και ο πόλεμος του Βιετνάμ έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στην αποκρυστάλλωση του κλίματος της Τέχνης. Με το κλείσιμο του εικοστού αιώνα η «παγκοσμιοποίηση», μια σύλληψη και κατάσταση του κόσμου που είχε καθαρά οικονομική βάση (την ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων), έδωσε την οριστική σφραγίδα και έκφραση στον Τεχνοχώρο Η Ευρώπη και ο μοντερνισμός έπαιξαν σπουδαίο ρόλο σε όλα αυτά, όμως τον πυρσό της πρωτοπορίας και την εξέλιξη του Τεχνοχώρου τον πήρε φυσιολογικά η κατ εξοχήν καπιταλιστική χώρα του κόσμου, η Αμερική. Πέραν από τους καλλιτέχνες κεντρικό ρόλο σ αυτή την πορεία έπαιξαν οι Τεχνογνώστες, οι συλλέκτες ακόμη και οι κυβερνήσεις. Στις αρχές του αιώνα και μέχρι τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, ο Τεχνοχωρος της Αμερικής άνθησε χάρη στους μυθικούς Ο Alfred Stieglitz (Αλφρεντ Στίγκλιτς) το 1908, που ένα χρόνο αργότερα,εισήγαγε με έκθεση στη γκαλερί του 291 την Μοντέρνα Τέχνη απ την Ευρώπή στις ΗΠΑ (πηγή φωτό : Davidson 1983, σ. 10). Δεξιά : Εκθεση απο την ίδια γκαλερί το 1914, με έργα Πικάσσο, Μπράκ, και Αφρικανικές μάσκες. (Πηγή φωτο : America and Alfred Stieglitz, The Literary Guild, New York, 1934, Plate XIII(b)) εκατομμυριούχους, που εξακολούθησαν τη συλλεκτική παράδοση των προκάτοχων τους του δέκατου ένατου αιώνα 4. Τα μηνύματα της Ευρωπαϊκής Τέχνης και η εισαγωγή του μοντερνισμού εισήχθησαν δειλά στις ΗΠΑ με τις 484

15 προσπάθειες του Alfred Stieglitz. Με το συνεργάτη του Edward Steichen και την αποφασιστική συμβολή του έφερε το 1909 και εξέθεσε έργα πρωτοπόρων Ευρωπαίων καλλιτεχνών στην γκαλερί του 291 Gallery, ενώ με την δημοσίευση των Το οικοδομικό τετράγωνο του οπλοστασίου της Νέας Υόρκης στην Λεωφόρο Μάντισον, οπου το 1913 έγινε η γνωστή Armory Show οπου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η Μοντέρνα Τέχνη απ την Ευρώπη στις ΗΠΑ «Πορτραίτων» της Gertrude Stein για τον Matisse και τον Picasso το 1912 σε πανηγυρική έκδοση του περιοδικού του Camera Work προώθησε την Ευρωπαϊκή Τέχνη σε ένα κάπως πλατύτερο κοινό εκλεκτών, ευμενώς προσκείμενο προς την Τέχνη. 5 Η φημισμένη έκθεση Armory Show στη Νέα Υόρκη, το 1913, έκανε γνωστή την Ευρωπαϊκή Τέχνη στο πολύ ευρύ αλλά εχθρικό κοινό, και έναν ακόμη εχθρικότερο τύπο. Η έκθεση αυτή όμως έδωσε την ευκαιρία σε ορισμένους Τεχνομανείς να αναλάβουν ενεργά την υπεράσπιση της μοντέρνας τέχνης, όπως στον δικηγόρο συλλέκτη John Quinn 6 και την ζωγράφο συλλέκτρια Katherine Dreier που είχε ζήσει στο Παρίσι και συμμετείχε με ένα έργο της. Αυτή στη συνεχεία, έγινε πολύ φίλη με τον Marcel Duchamp που ήταν από τους βασικούς Ευρωπαίους της έκθεσης 7. Με την καθοδήγηση και συμβουλή του, ίδρυσε την «Ανώνυμη εταιρεία «Μουσείο μοντέρνας Τέχνης, 1920»( The Société Anomyme, Inc. : Museum of Modern Art, 1920 ), Οργάνωνε εκθέσεις και διαλέξεις, και πρόβαλλε συστηματικά τους Kandinsky, Klee και Mondrian. Δυστυχώς όμως το πρώτο Αμερικανικό μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Dreier, έπεσε θύμα της οικονομικής κρίσης, κι εκλεισε το Ο Τεχνοχώρος του συνίστατο σε δυο νοικιασμένα δωμάτια στον τρίτο όροφο ενός σπιτιού στην Τεσσαρακοστή έβδομη οδό, οι δε καλλιτέχνες που παρουσίαζε ήταν αποκλειστικά Ευρωπαίοι. Στη δεκαετία μεταξύ 1920 και 1930, αλλά και αμέσως λίγα χρόνια πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η ζωή στην Τέχνη και ο Τεχνοχωρος ήταν συνώνυμα με τη φτώχεια. Η από κοινού ενοικίαση διαμερισμάτων πολυκατοικιών, τα δωμάτια άθλιων ξενοδοχείων, ο συνωστισμός και οι προσωπικές τραγωδίες πολλών καλλιτεχνών, ήταν στην ημερήσια διάταξη. Αυτές οι συνθήκες, στην Αμερική τουλάχιστον, 485

16 απαλύνθηκαν από κυβερνητικά προγράμματα για τις Τέχνες. Η κυβέρνηση του προέδρου Roosevelt θεσμοθέτησε «Το Έργο»(«The Project»), ένα πρόγραμμα που έδινε μηνιαία χρηματική υποστήριξη στους καλλιτέχνες για τοιχογραφίες Το κτήριο της 57 ης Δυτικής οδου της Νέας Υόρκης, οπου στο δεύτερο όροφο η γκαλερί The Art of our Century της Peggy Guggenheim (1942) η οποία προώθησε Ερωπαίους και Αμερικανούς πρωτοπόρους καλλιτέχνες. και έργα καβαλέτου για διακοσμήσεις σχολείων, διοικητικών κτηρίων και υπουργείων. Αλλά παρ όλα αυτά δεν υπήρχε κατανόηση για την Τέχνη το μεγαλύτερο μέρος αυτής της παραγωγής κατεστράφη η χάθηκε, είτε από αμέλεια, κατεδάφιση και κλοπή. Η ουσιαστική κατανόηση της Ευρωπαϊκής Τέχνης και ο δρόμος για την αγάπη της Τέχνης από τις πλατειές μάζες στην Αμερική, έγινε στο μεσοπόλεμο, με τις δραστηριότητες Αμερικανών μεταναστών και συλλεκτών που παλιννόστησαν για να αποφύγουν το Ναζισμό. Κύριοι πρωταγωνιστές ήταν η Gertrude Stein,οι αδελφοί της Leo και Michael, και αρκετοί Ευρωπαίοι καλλιτέχνες, ιδίως σουρεαλιστές, και συλλέκτες όπως η Peggy Guggenheim και η Betty Parsons. Όλοι τους έφεραν με ενθουσιασμό τις νέες ιδέες και υποστήριξαν με την ιδιωτική τους συμπαράσταση Αμερικανούς καλλιτέχνες, ανοίγοντας το δρόμο σε πολλούς απ αυτούς για βιοπορισμό μέσα από την Τέχνη.Η νέα κατάσταση επέτρεψε σε πολλούς καλλιτέχνες ν αφησουν το Chelsea και τα άλλα φτηνά ξενοδοχεία του Greenwich village η τα ανθυγιεινά διαμερίσματα του όγδοου και ένατου δρόμου και να αναζητήσουν στέγη σε ευρύχωρες καλοφωτισμένες μακρόστενες σοφίτες (lofts) και μεγαλύτερα οικοδομήματα. Ο μεσοπόλεμος έβγαλε τον Αμερικανό καλλιτέχνη από την αφάνεια, η Αμερική πήρε τα πρωτεία από την Ευρώπη, κι η Μέκκα της Τέχνης μετατοπίστηκε από το Παρίσι στη Νέα Υόρκη. 486

17 Το Ξενοδοχείο Chelesea στη Νέα Υόρκη, οπου εζησαν οι περισσότεροι απο τους πρωτοπόρους Αμερικανούς καλλιτέχνες του εικοστού αιώνα, στα πρώτα τους βήματα.. Η ιστορία, οι περιστάσεις τα παρασκήνια κι οι λεπτομέρειες της εποχής πριν από τον πόλεμο του Βιετνάμ, έχει καλυφτεί επανειλημμένα, από τους βιογράφους των καλλιτεχνών και από τους μελετητές της ιστορίας της Τέχνης 8 Εμείς εδώ εστιάζουμε την προσοχή μας στην εξέλιξη του Τεχνοχωρου από τον πόλεμο του Βιετνάμ μέχρι το κλείσιμο του εικοστού αιώνα. Κατ αυτην την περίοδο, ο «Τεχνοχωρος»,του οποίου την ιστορική παρακαταθήκη εξετάσαμε στο κύριο μέρος της μελέτης μας, μεταλλάχτηκε σε μια ευρύτερη πραγματικότητα, κι εγινε «ιδέα». Στο τελευταίο τέταρτο του εικοστού αιώνα, ο Τεχνοχωρος σαν ιδέα «λίκνου Τέχνης» ξεπήδησε από το πεπερασμένο ατελιέ για να γίνει «Γκαλερί», «Μουσείο», «γειτονιά τέχνης», «περιφέρεια τέχνης» ( «Art District», «Art ), «Ήπειρος και υδρόγειος Τέχνης». Από το ατελιέ στην Υδρόγειο Η μελέτη των σπιτιών και των ατελιε των φημισμένων καλλιτεχνών που αποφάσισα να συμπεριλάβω στη μελέτη μου, αλλά και η πληθώρα των γνωστών και άγνωστων καλλιτεχνών που συνάντησα στην ερευνά μου, δεν οδηγούν σε κανένα μαγικό κλειδί σχετικά με το ποια τυπολογία Τεχνοχώρου είναι ευνοϊκή για την έξαψη της φαντασίας και της δημιουργικότητας. Δυο πράγματα όμως αποζητούσαν συστηματικά όλοι οι δημιουργικοί καλλιτέχνες : να έχουν αρκετό χώρο να τον 487

18 γεμίσουν με το έργο τους και ελευθερία να μπορούν να εκφραστούν μέσα σ αυτόν, όσο και να διάγουν απόλυτα ελευθέρα τη ζωή τους, κατ ιδίαν ή με τους φίλους τους. Με το κλείσιμο του αιώνα ο Τεχνοχώρος είχε μετουσιωθεί από φυσική οντότητα σε «ιδέα»,πέρα από το ατελιε, χωρίς γεωγραφικά όρια. Οι καλλιτέχνες της «κόψης του ξυραφιού»,αυτοι που βρίσκονταν πάντα στην ακρη της πρωτοπορίας, είτε μέσα στην πυκνοκατοικημένη Νέα Υόρκη, στο αραιοκατοικημένο Νέο Μεξικό, στις πεδιάδες του Τέξας, η κοντά στις ωκεάνιες αύρες της Καλιφόρνια, του Ιλλινόϊ, η κάποιου απομακρυσμένου Ελληνικού νησιού, είχαν γίνει οι πρωτοπόροι του Υδρογειου Τεχνοχώρου, ειρηνικοί πρωτοπόροι της κατά πολλά «απάνθρωπης» παγκοσμιοποίσης που έμελλε να επακολουθήσει (συνεχείς πόλεμοι, αδικίες, καταπάτηση των τοπικών ιδιωμάτων, ηγεμονισμός των ΗΠΑ, κτλ,κτλ). Βέβαια η μεγαλούπολη εξακολούθησε να είναι το κέντρο για την Τέχνη, τις γκαλερί και τον κόσμο της Τέχνης. Οι φτωχοί και ανερχόμενοι καλλιτέχνες συνέχισαν να ζουν σε άβολα δωμάτια ξενοδοχείων, να μοιράζονται διαμερίσματα, να γκρεμίζουν τοίχους ώστε να μεγαλώσουν το χώρο για να δουλεύουν και να μεταμορφώνουν συχνά πελώριες σοφίτες σε υπέροχους χώρους δημιουργικής μαγείας. Το μέγεθος της σοφίτας γινόταν συχνά αποφασιστικό για το μέγεθος του έργου που παραγόταν, και απελευθέρωσαν τον καλλιτέχνη από τα δεσμά του καβαλέτου. Οι μεγάλοι τοίχοι και τα ελευθέρα πατώματα ευνοούσαν τη δημιουργία έργων μεγάλων διαστάσεων. Οι υποβαθμισμένες περιοχές των περισσότερων πόλεων, οι αποκαλούμενες «γκρίζες» ζώνες, αυτές που δημιουργήθηκαν με την έξοδο των «εχόντων» και των επιχειρήσεων στα προάστια, διέθεταν πολύ ελεύθερο χώρο, παλιές αποθήκες, βιομηχανικά κτήρια, εγκαταλελειμμένα βενζινάδικα και γκαράζ,έτοιμα να εξυπηρετήσουν σε χαμηλές τιμές, οποιονδήποτε είχε ανάγκη από άπλετο χώρο. Ένας έρωτας αναπτύχθηκε μεταξύ των καλλιτεχνών και των υποβαθμισμένων περιοχών. Στη δεκαετία του 70 πολλές από αυτές τις περιοχές στην Αμερική μεταμορφώθηκαν σε αυτό που έγινε γνωστό αργότερα ως «Τεχνοζώνες» («Art districts»). Οι νέοι και ανερχόμενοι καλλιτέχνες, αλλά και άτομα ευμενώς διακείμενα σε εναλλακτικούς τρόπους ζωής, έγιναν οι πρωτοπόροι για την αναζωογόνηση των άλλοτε πεθαμένων αστικών ζωνών και των υποβαθμισμένων περιοχών. Η γειτονιές shoho και Chelsea στη Νέα Υόρκη, η περιοχή SoMa στον Άγιο Φραγκίσκο (μια έκταση 80 οικοδομικών τετράγωνων νότια της Market street ), το Deep Ellum στο Ντάλας, η Venice beach στη Σαντα Μονικα και η Culver City στο Λος Άντζελες, έγιναν οι πιο διάσημες, εξυπηρετώντας τις ανάγκες των δημιουργικών καλλιτεχνών της πόλης. Και ενώ το μεγάλο και εγκαταλελειμμένο 488

19 γκαράζ έγινε το ατελιε για τον τοπικό και ανερχόμενο γλύπτη, και παρ ολο που Μπάρ/ γκαλερί/κουρείο/πλυντήρια/παλαιοπωλείο τα βρίσκεις συχνά σε ενα μόνο μαγαζί στον Deep Ellum, γειτονιά καλλιτεχνών στο Ντάλας. μερικοί διάσημοι ανάμεσα στους αστικούς καλλιτέχνες απέκτησαν ολόκληρα εγκαταλελειμμένα εργοστάσια για ατελιε, όπως π.χ ο Frank Stella, οι πιο φτασμένοι καλλιτέχνες έψαχναν για ησυχία και ηρεμία σε αγροτικές, συνήθως απομακρυσμένες περιοχές. Ο μινιμαλιστής Carl André, μαθητής του Brancusι, παραπονιόταν ότι δεν μπορούσε να δημιουργήσει στην πόλη. Η επιθυμία για ελευθέρια των επιτυχημένων μεταπολεμικών καλλιτεχνών της Αμερικής που είχαν την οικονομική άνεση να μετακινηθούν και να αποκτήσουν αγροτικές ή παρθένες άγονες εκτάσεις, και που δεν ήταν διαφορετική από των επιτυχημένων προγόνων τους που μετακόμισαν στην Ανατολική ακτή, τους έφερε σε παρθένες περιοχές. Όπως είχε γίνει στα μέσα της δεκαετίας του 50 με τους Jackson Pollock, Willem de Kooning και William Motherwell (East Hampton,Springs, The Creeks), αρκετοί διάσημοι καλλιτέχνες και γλύπτες των μέσων του 60 και της δεκαετίας του 70 έγιναν αγροτόβιοι (Warhol/Montauk). Οι μεγάλες αποθήκες για τα αγροτικά προϊόντα αφθονούν στην εξοχή, και πολλές απο αυτές μεταμορφώθηκαν σε Καλλι- Αποθήκη στην πόλη Eureka Springs στην πολιτεία του Arkansas. τεχνικά εργαστήρια για διάσημους και λιγότερο γνωστούς καλλιτέχνες Η αγροταποθήκη (Barn) ήταν ένα «έτοιμο» πρότυπο ατελιε. Και απέκτησε με την Τέχνη μια σχέση κότας και αυγού. Το μέγεθος της επηρέαζε και ενέπνεε το μέγεθος των έργων που παράγονταν σ αυτή. Ο Jackson Pollock δημιούργησε τη μοναδική του τεχνοτροπία με «στάξιμο», μια και μπορούσε να γυρίζει όρθιος γύρω από τον καμβά του, που τον είχε τοποθετημένο στο δάπεδο και να ρίχνει το χρώμα 489

20 με ραβδιά, χάρη στην αγροταποθήκη ατελιε που οργάνωσε στην Springs 9. Τα προαστιακά ατελιε των γλυπτών της προηγούμενης δεκαετίας, όπως π.χ του Jacques Lipchitz, δεν θα επέτρεπαν ποτέ στον Alexander Calder και τον Anthony Carro, να δημιουργήσουν τα έργα των μεγάλων διαστάσεων που έκαναν τελικά στα αγροτοαποθηκοατελιέ τους, ο ένας στο κτήμα του στο Roxbury του Connecticut και ο άλλος στη βόρεια επαρχία τηs Νέας Υόρκης. Καθώς η ζωή γινόταν πολύ πιο απαιτητική και ενοχλητική στην πόλη, στα προάστια και τις κοντινές αγροτικές περιοχές, πολλοί ηγετικοί καλλιτέχνες,ιδίως οι οικονομικά επιτυχημένοι, ακολούθησαν το παράδειγμα της Georgia O Keeffe αποζητώντας ηρεμία και έμπνευση στις πιο απομακρυσμένες τοποθεσίες της Αμερικής και του κόσμου (π.χ ο Donald Judd πήγε στη Marfa του Texas, ο Brice Marden κι ο Γιάννης Κουνελλης διάλεξαν τηνύδρα στην Ελλάδα).Το παράδειγμα τους ακολουθήθηκε από ένα κύμα μετακίνησης νεαρότερων ανερχόμενων καλλιτεχνών που κατέκλυσε τη γη. Αυτή η παγκόσμια μετακίνηση των καλλιτεχνών συνέπεσε με τη σημαντική πολιτιστική και κοινωνικοοικονομική δυναμική, που άρχισε με τον πόλεμο του Βιετνάμ και συνεχίστηκε με επιταχυνόμενο ρυθμό αμέσως μετά. Η γενεά των Χίπις της δεκαετίας του 60, η οποία πειραματίζονταν με εναλλακτικούς τρόπους ζωής, η εξάπλωση της κουλτούρας των ναρκωτικών, η σεξουαλική επανάσταση, η αύξηση Local Artists and artisans participating in their annual Art Parade in Oklahoma City carrying their artifacts. El Passeo neighborhood Art Center Oct

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΣΑΒΒΑΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 14 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 1. Λίγα λόγια για το αρχοντικό 2 2. Το παραμύθι της τοιχογραφίας! (Πρόταση) 3 3. Βρες τη λέξη! (Λύση) 9 4. Ζήσε στον 18 ο αιώνα..

Διαβάστε περισσότερα

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Project Α τετραμήνου Teenage Angst Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Το θέμα του project μας φέτος είναι τα εφηβικά άγχη και ανησυχίες. Πώς βλέπουμε τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Θέμα/τίτλος: Η δική μου πολιτεία-διάσημα Κτίρια Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε 2 Διάρκεια: 7Χ80 λεπτά Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/μαθήτριες ανακαλούν εμπειρίες, εκφράζουν συναισθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης ΑΣΚΗΣΗ 1 η : 7 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Αφού μελετήσετε τις πιο κάτω πηγές, να απαντήσετε στα ερωτήματα που ακολουθούν: Πηγή 1η: Ιωάννα, μαθήτρια, 11 χρόνων, δήλωση στις 14/3/2015 Μου αρέσει να πηγαίνω

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συντήρηση - Αποκατάσταση Επίπλων και Ξύλινων κατασκευών Δραστηριότητες Εργαστηρίου Δρ. Τσίποτας Δημήτριος

Συντήρηση - Αποκατάσταση Επίπλων και Ξύλινων κατασκευών Δραστηριότητες Εργαστηρίου Δρ. Τσίποτας Δημήτριος Ημερίδα, 23-5-2013 Αποθήκες Καρδιτσομαγούλας Ένα σύγχρονο «Κέντρο Πολιτισμού και Εκπαίδευσης» γεννιέται Συντήρηση - Αποκατάσταση Επίπλων και Ξύλινων κατασκευών Δραστηριότητες Εργαστηρίου Δρ. Τσίποτας Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Μικρές Αγγελίες Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική»

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Αρχιτεκτόνων Καθηγητής Μιχαήλ Ε. Νομικός «Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

André Derain. Emil Norde. Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906

André Derain. Emil Norde. Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906 André Derain Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906 Η τεχνική του André Derain, στην ζωγραφική, συμβαδίζει με εκείνη του Henri Matisse και γενικότερα με το κίνημα του φοβισμού. Καθαρές χρωματικές φόρμες,

Διαβάστε περισσότερα

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Βασική Αρχή!!! Ο ενήλικας καθοδηγεί το παιδί κατά τη φοίτηση του στην Α τάξη του Δημοτικού Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις Kolbe A Test Απάντησε ρωτώντας τον εαυτό σου: Αν ήμουν ελεύθερος να δράσω όντας ο εαυτός μου και κάνοντας αυτό που μπορώ να κάνω καλύτερα, τότε θα έκανα... (επέλεξε μία από τις 4 επιλογές, καθώς και μία

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49 Μεταμινιμαλισμός ΤΟ 1950 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΑΥΤΟ, ΜΙΑ ΕΚΤΑΣΗ ΤΡΙΩΝ ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΩΝ. ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ, ΤΟ ΤΑΠΕΙΝΟ ΕΚΕΙΝΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης.

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Στην αρχή της σεζόν ήσουν μεταξύ ομάδας νέων και πρώτης ομάδας. Τι σκεφτόσουν τότε για την εξέλιξη της χρονιάς; Στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Κεφαλαίου Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Τι είναι τα κριτήρια αξιολόγησης Τα κριτήρια αξιολόγησης είναι μια σειρά από πρακτικές γνώσεις και ικανότητες που

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3 Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία Μάθημα 3 Τα αρχιτεκτονικά σύμβολα αποτελούν μια διεθνή, συγκεκριμένη και απλή γλώσσα. Είναι προορισμένα να γίνονται κατανοητά από τον καθένα, ακόμα και από μη ειδικούς.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Μαρίνα Ματθαιουδάκη Δεξιότητα: Κατανόηση προφορικού λόγου Τύπος κειμένου: Συνέντευξη Θεματική: Αναγνώριση ταυτότητας

Συγγραφέας: Μαρίνα Ματθαιουδάκη Δεξιότητα: Κατανόηση προφορικού λόγου Τύπος κειμένου: Συνέντευξη Θεματική: Αναγνώριση ταυτότητας Συγγραφέας: Μαρίνα Ματθαιουδάκη Δεξιότητα: Κατανόηση προφορικού λόγου Τύπος κειμένου: Συνέντευξη Θεματική: Αναγνώριση ταυτότητας Θα ακούσετε δύο (2) φορές δύο συνεντεύξεις μεταξύ μιας δημοσιογράφου και

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Ετυμολογικά είναι «αρχή και τεκτονική».

Ετυμολογικά είναι «αρχή και τεκτονική». Αρχιτεκτονική ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Κωνσταντίνος Κυπρής ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ετυμολογικά είναι «αρχή και τεκτονική». Είναι η τέχνη και επιστήμη που αντικείμενό της είναι ο σχεδιασμός κτηρίων, κατασκευών και περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Positive living. Φυσικn έλξn Η διακόσμηση ακολουθεί τους νόμους της φύσης. Αφιέρωμα Kήπος Βγαίνουμε έξω με στυλ. Στοκχόλμη Design Week 2012

Positive living. Φυσικn έλξn Η διακόσμηση ακολουθεί τους νόμους της φύσης. Αφιέρωμα Kήπος Βγαίνουμε έξω με στυλ. Στοκχόλμη Design Week 2012 ΜαΪοσ 2012 50 casaviva Μαϊοσ 2012 Φυσικn έλξn Η διακόσμηση ακολουθεί τους νόμους της φύσης Στοκχόλμη Design Week 2012 Ανταπόκριση από το Μιλάνο των Σκανδιναβών Αφιέρωμα Kήπος Βγαίνουμε έξω με στυλ Positive

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Από την Catherine Faherty Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου Ιδέες για ομάδες στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό που συμπεριλαμβάνουν μαθητές με αυτισμό: οργανώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT Την Πέμπτη 30 Απριλίου 2009 έκανα για 20 λεπτά περίπου μάθημα για να γνωρίσω καλύτερα τους/τις μαθητές/τριες, για να τους/τις χωρίσω σε ομάδες και για να τους γνωστοποιήσω πώς θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα»

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα» Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1 «Εμείς, τα παιδιά της Ε1 τάξης, κάναμε μερικά έργα με θέμα τους πρόσφυγες, για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας σ αυτούς τους κυνηγημένους ανθρώπους. Τους κυνηγάει ο πόλεμος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ «ΣΠΕ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ».

ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ «ΣΠΕ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ». Δημοσιογραφική Διάσκεψη Δημάρχου Αγίου Αθανασίου Κυριάκου Χατζηττοφή με την ευκαιρία της υπογραφής του συμβολαίου για την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών δημιουργίας του ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Επικοινωνίας

Η Σημασία της Επικοινωνίας Η Σημασία της Επικοινωνίας Εκπαιδευτή Εκπαιδευόμενου των: Ανθσγου (Ι) Ντίντη Βασιλείου και Ανθσγου (Ι)Μουσταφέρη Μιλτιάδη Επιμέλεια: Επγος (ΜΑ) Νεκ. Καρανίκας Για την ασφαλή και αποτελεσματική διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα