ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ"

Transcript

1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΜΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Διπλωματική Διατριβή Οι επιπτώσεις του NCl του θρεπτικού διαλύματος, κλειστού συστήματος υδροπονικών καλλιεργειών, στο βαθμό αξιοποίησης του νερού και των θρεπτικών στοιχείων. Μεταπτυχιακός Φοιτητής : Χαρίλαος Ι. Γιαννόπουλος Επιβλέπων Καθηγητής : Γ. Ν. Μαυρογιαννόπουλος Αθήνα, 2010

2 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 5 ABSTRACT 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Περί υδροπονίας Υδροπονία Ιστορική αναδροµή Σηµασία της υδροπονίας για τη σύγχρονη κοινωνία 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Περί αλατότητας Γενικά περί αλατότητας Παράγοντες δηµιουργίας αλατότητας Ποιότητα νερού και αλατότητα 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Επιδράσεις της αλατότητας στα φυτά Κατηγοριοποίηση των φυτών µε βάση την αντοχή τους στο NCl Συµπτώµατα από την επίδραση του NCl ιατάραξη της φυσιολογικής ωσµωτικής ισορροπίας ιατάραξη της ιονικής ισορροπίας Αντοχή των καλλιεργούµενων φυτών στα άλατα Επίδραση της αλατότητας στην παραγωγή των φυτών Θρεπτικές επιδράσεις της αλατότητας Οι επιπτώσεις της αλατότητας στη καλλιέργεια της τοµάτας 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σκοπός της διατριβής Η σηµασία της αλατότητας ως αντικείµενο έρευνας Τοποθέτηση του θέµατος 38 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ 40 Υλικά και µέθοδος πειραµατισµού 41 Γενετικό υλικό 41 Θερµοκήπιο 41 Σύστηµα καλλιέργειας 41 Οι απαιτούµενες χηµικές ενώσεις 42 Εξοπλισµός και επιστηµονικά όργανα 42 Ο πειραµατικός σχεδιασµός - Στατιστική ανάλυση 43 2

4 Μέθοδος καλλιέργειας 45 Εγκατάσταση και περιγραφή της µεθόδου καλλιέργειας 45 Οι επεµβάσεις του πειράµατος 47 Υπολογισµός της σύνθεσης των θρεπτικών διαλυµάτων 47 Καλλιεργητικές φροντίδες 50 Καρποί 53 Υπολογισµός φυλλικής επιφάνειας 53 Εµφάνιση ασθενειών και καταπολέµησή τους 54 Πρακτικά προβλήµατα λειτουργίας του πειράµατος 56 Μέθοδοι προσδιορισµού των ανόργανων στοιχείων θρεπτικών διαλυµάτων και φυτικών ιστών 57 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 59 Τα αποτελέσµατα στην ανάπτυξη της καλλιέργειας 60 Επιφάνεια Φύλλων 60 Μέση φυλλική επιφάνεια ανά φυτό 61 Ύψος του φυτού 62 Τα αποτελέσµατα στην παραγωγή της βιοµάζας 64 Βλαστοί 64 Φύλλα 65 Παραγωγή καρπών 66 Ξηρή ουσία καρπών 69 Βιοµάζα Συνολικό ξηρό βάρος 70 Συντελεστής αξιοποίησης νερού 72 Αξιοποίηση θρεπτικών στοιχείων 74 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του νατρίου (N + ) 77 Περιεκτικότητα νατρίου (N + ) στο θρεπτικό διάλυµα 77 Περιεκτικότητα (N + ) στα φύλλα 79 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του καλίου (K + ) 80 Περιεκτικότητα καλίου (K + ) στο θρεπτικό διάλυµα 80 Περιεκτικότητα (Κ + ) στα φύλλα 82 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του ασβεστίου (C ++ ) 84 Περιεκτικότητα ασβεστίου (C ++ ) στο θρεπτικό διάλυµα 84 Περιεκτικότητα ασβεστίου (C ++ ) στα φύλλα 86 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του µαγνησίου (Mg ++ ) 87 Περιεκτικότητα µαγνησίου (Mg ++ ) στο θρεπτικό διάλυµα 87 Περιεκτικότητα (Mg ++ ) στα φύλλα 89 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση ολικού αζώτου (N) 90 Περιεκτικότητα αζώτου στα φύλλα 90 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του σιδήρου (Fe) 91 3

5 Περιεκτικότητα σιδήρου (Fe) στο θρεπτικό διάλυµα 91 Περιεκτικότητα (Fe) στα φύλλα 93 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του µαγγανίου (Mn) 94 Περιεκτικότητα µαγγανίου (Mn) στο θρεπτικό διάλυµα 94 Περιεκτικότητα (Mn) στα φύλλα 96 Τα αποτελέσµατα στην απορρόφηση του ψευδαργύρου (Zn) 97 Περιεκτικότητα ψευδαργύρου (Zn) στο θρεπτικό διάλυµα 97 Περιεκτικότητα (Zn) στα φύλλα 99 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 100 Συζήτηση και συµπεράσµατα στην ανάπτυξη της καλλιέργειας 101 Μέσο µέγεθος φύλλων και µέση φυλλική επιφάνεια 101 Ύψος φυτού 101 Απαίτηση νερού ανά µονάδα παραγόµενου προϊόντος (WUE) 102 Συζήτηση και συµπεράσµατα στην παραγωγή βιοµάζας 104 Βλαστός και φύλλα 104 Καρποφορία 104 Βιοµάζα Συνολικό ξηρό βάρος 105 Συζήτηση και συµπεράσµατα στη χηµική ανάλυση 107 Μακροστοιχεία 107 Νάτριο (N + ) 107 Κάλιο (Κ + ) 108 Ασβέστιο (C +2 ) 109 Μαγνήσιο (Mg +2 ) 110 Ολικό άζωτο (N) 110 Ιχνοστοιχεία (Fe-Mn-Zn) 111 Συµπέρασµα 112 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 114 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 118 4

6 Περίληψη Σε θερµοκήπιο του εργαστηρίου γεωργικών κατασκευών του Γ.Π.Α., εγκαταστάθηκε µια πειραµατική διάταξη για να διερευνηθεί, σε υδροπονική καλλιέργεια τοµάτας, η επίδραση της αλατότητας στην αξιοποίηση του νερού και των λιπαντικών στοιχείων. Το πείραµα έλαβε µέρος από 15/02/2009 έως 16/05/2009 σε κλειστό σύστηµα NFT. Η έρευνα έγινε µε δύο επεµβάσεις (κάθε µία σε ξεχωριστό κανάλι) και τροφοδοτήθηκαν η µία (µάρτυρας) µε θρεπτικό διάλυµα µε τιµή EC 2,5 ds m -1, και την άλλη (αλατούχα επέµβαση) µε θρεπτικό διάλυµα όµοιο µε του µάρτυρα στο οποίο προστέθηκε τόσο NCl ώστε να αποκτηθεί τελικά συγκέντρωση NCl 80 mm. Έγιναν µετρήσεις ανάπτυξης των φυτών, κατανάλωσης νερού και θρεπτικών στοιχείων, παραγωγής νωπού βάρους καρπών, παραγωγής ξηράς ουσίας καρπών και παραγωγής υπέργειας νωπής και ξηρής βιοµάζας. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι η αύξηση της συγκέντρωσης του NCl προκάλεσε µείωση του ύψους του στελέχους, µείωση της φυλλικής επιφάνειας κατά 56% περίπου, µείωση της παραγωγής του νωπού βάρους καρπών κατά 42% περίπου και µείωση της παραγόµενης υπέργειας νωπής (40%) και ξηρής (14%) βιοµάζας (καρποί, φύλλα, βλαστός). Όσον αφορά την αξιοποίηση νερού και θρεπτικών στοιχείων, το NCl προκάλεσε αύξηση του απαιτούµενου νερού ανά µονάδα νωπού παραγόµενου προϊόντος κατά 15% περίπου (νωπός καρπός) (WUE 1), µείωση σχεδόν 32% ανά µονάδα ξηρού παραγόµενου προϊόντος (ξηρά ουσία καρπού) (WUE 2), αύξηση της απαίτησης σε λιπαντικά στοιχεία ανά µονάδα νωπού παραγόµενου προϊόντος (απαιτούνταν σχεδόν διπλάσια ποσότητα σε σχέση µε την ποσότητα που απορρόφησε ο µάρτυρας), ενώ δεν υπήρξε διαφοροποίηση όσον αφορά την απαίτηση σε λιπαντικά στοιχεία ανά µονάδα ξηρού παραγόµενου προϊόντος. Τέλος, οι αναλύσεις που έγιναν στους ιστούς του φύλλου έδειξαν ότι το NCl προκάλεσε αύξηση της συγκέντρωσης του N + (87%) και του Zn (12%), και µείωση του Κ + (12%) στα φύλλα. 5

7 Astrct An experiment ws crried out in greenhouse of the Agriculturl University of Athens from 15/02/2009 till 16/05/2009 to exmine the effects of NCl on wter use efficiency, element efficiency, plnt growth nd yield. Tomto plnts were cultivted in closed soilless system using the Nutrient Film Technique nd were supplied with nutrient solution with 0 (tretment A) or 80 mm (tretment B) NCl. Wter sorption, nutrient element sorption, plnt growth, fresh nd dry fruit production nd fresh nd dry iomss production (leves, fruits, stem) were recorded. It ws found tht NCl cused decrement in stem height, 56% decrese in lef re, 42% decrese in fresh fruit weight production s well s reduction in iomss, fresh (40%) nd dry (14%) weight. Slinity lso cused rise in wter use efficiency (15%) nd nutrient element efficiency (lmost douled) per fruit fresh weight, nd reduction in wter use efficiency per fruit dry weight (32%). Conversely, there ws no difference in nutrient element efficiency per fruit dry weight. In conclusion, NCl rised N + (87%), Zn (12%) nd decresed K + (12%) concentrtion in the lef tissues. 6

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1 Περί υδροπονίας Υδροπονία Ιστορική αναδροµή Η υδροπονία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις ύδωρ = νερό, και πόνος = εργασία. Υδροπονία ονοµάζεται το σύστηµα καλλιέργειας των φυτών σύµφωνα µε το οποίο τα φυτά καλλιεργούνται εκτός εδάφους, είτε σε αδρανή πορώδη υποστρώµατα (ανόργανα ή οργανικά) στα οποία προστίθεται θρεπτικό διάλυµα, ή σε σκέτο θρεπτικό διάλυµα. Το θρεπτικό διάλυµα αποτελείται από διάφορες χηµικές ενώσεις που περιέχουν τα κυριότερα στοιχεία που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη του φυτού, τα µακροστοιχεία όπως άζωτο, φωσφόρος, κάλιο, θείο, µαγνήσιο και ασβέστιο, και τα ιχνοστοιχεία όπως σίδηρος, µαγγάνιο, χαλκός, ψευδάργυρος, µολυβδαίνιο, και βόριο. Η υδροπονία ξεκίνησε µετά το 18 ο αιώνα, ως εργαλείο για ακαδηµαϊκή έρευνα στη θρέψη των φυτών και πολύ αργότερα (20 ο αιώνα) εξελίχθηκε σε µέθοδο παραγωγής. Το 1938 άρχισε η πρώτη εµπορική εκµετάλλευση της υδροπονικής καλλιέργειας στις ΗΠΑ και τη Β. Ευρώπη, όπου γύρω από τις µεγάλες πόλεις αρκετοί καλλιεργητές ξεκίνησαν υδροπονική καλλιέργεια στο θερµοκήπιο. Ωστόσο, γρήγορα την εγκατέλειψαν, λόγω διάφορων τεχνικών προβληµάτων και της υψηλής τιµής των χηµικών ενώσεων που χρησιµοποιούσαν. Από το Β παγκόσµιο πόλεµο και µετά γίνονται στις ΗΠΑ µερικές εγκαταστάσεις υδροπονικής καλλιέργειας, για παραγωγικούς σκοπούς, σε υποστρώµατα άµµου. Η τεχνική καλλιέργειας σε φιλµ θρεπτικού διαλύµατος (NFT) αναπτύχθηκε το 1950 από τον Steiner (Wen & Steiner, 1953, ptent), που από το 1966 πήρε σηµαντική εξάπλωση στη Μ. Βρετανία, µε τις προσπάθειες του A. Cooper. Το 1976 αναπτύχθηκε στη ανία η τεχνική καλλιέργειας µε αδρανές υλικό τον ορυκτοβάµβακα, που είναι η περισσότερο χρησιµοποιούµενη εµπορική µέθοδος στη β. Ευρώπη σήµερα. 7

9 Σήµερα χρησιµοποιούνται σε εµπορική κλίµακα, σ όλο τον κόσµο, πάρα πολλές µέθοδοι υδροπονικής καλλιέργειας. Ο διεθνής οργανισµός Interntionl Society for Soilless Culture (ISOSC), καθώς και πολλά εθνικά Ινστιτούτα, ασχολούνται δραστήρια µε το θέµα των υδροπονικών καλλιεργειών και προωθούν την έρευνα στον τοµέα αυτό Σηµασία της υδροπονίας για τη σύγχρονη κοινωνία Η υδροπονική µέθοδος καλλιέργειας ήρθε να δώσει λύση σε πολλά και ποικίλα προβλήµατα που έχουν προκύψει από την ολοένα εντατικότερη καλλιέργεια εδαφών, προκειµένου να ικανοποιείται ο συνεχώς αυξανόµενος πληθυσµός παγκοσµίως. Αναφέρουµε χαρακτηριστικά: Την εκχέρσωση τεράστιων εκτάσεων δασών. Την καταστροφή του εδάφους λόγω της συνεχούς εντατικής καλλιέργειάς του. Τη χρήση µεγάλων ποσοτήτων φυτοφαρµάκων τα οποία περνούν στα τρόφιµα ζηµιώνοντας την υγεία των καταναλωτών, ενώ τα υπολείµµατά τους διαφεύγοντας στον υδροφόρο ορίζοντα µολύνουν τα υπόγεια νερά. Τη µόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα από τη διείσδυση χηµικών ενώσεων των λιπασµάτων που χρησιµοποιούνται αλόγιστα. Την αλόγιστη χρήση του νερού, πόρος του οποίου µειώνεται αδιάκοπα η διαθεσιµότητα (είτε λόγω µόλυνσης, είτε λόγω εισχώρησης θαλάσσιου νερού στον υδροφόρο ορίζοντα εξαιτίας της υπερβολικής άντλησής του για χρήση σε καλλιέργειες). Σηµασία της υδροπονίας για την Ελλάδα Η υδροπονία θα µπορούσε να δώσει πολύτιµες λύσεις στην Ελλάδα, που είναι κατ εξοχήν αγροτική χώρα, της οποίας τα εδάφη έχουν φτάσει σε οριακά επίπεδα. Έντονο παρουσιάζεται το πρόβληµα της αλατότητας σε πολλές περιοχές. Το µεγαλύτερο πρόβληµα αντιµετωπίζει η Θεσσαλία που είναι η µεγαλύτερη καλλιεργούµενη περιοχή στην Ελλάδα, σαν συνέπεια της 8

10 εφαρµογής υψηλών ποσοτήτων λιπασµάτων ετησίως, και της ανεπαρκούς έκπλυσης µε νερό καλής ποιότητας. Άλλες περιοχές που αντιµετωπίζουν προβλήµατα αλατότητας σε µικρότερο βέβαια βαθµό είναι η πεδιάδα του ποταµού Πηνειού, η πεδιάδα στη Σκάλα Λακωνίας, η πεδιάδα του ποταµού Σπερχειού, η πεδιάδα του ποταµού Αχελώου, κλπ. Αξίζει να αναφερθεί τέλος και η περίπτωση της Αργολίδας, που αντιµετωπίζει σοβαρά προβλήµατα διείσδυσης υφάλµυρων νερών. Σηµαντικά οφέλη έχει να αποκοµίσει και ο έλληνας καλλιεργητής, καθώς µπορεί να έχει πολύ µεγαλύτερες αποδόσεις στην ίδια έκταση εδάφους. Αυτό επιτυγχάνεται µε τη µεγιστοποίηση της παραγωγής και της ποιότητας του παραγόµενου προϊόντος, και τη µείωση του κόστους παραγωγής λόγω της ελαχιστοποίησης των φυτοφαρµάκων και της ορθολογικότερης χρήσης λιπασµάτων και νερού. 9

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.2 Περί αλατότητας Γενικά περί αλατότητας Ο όρος αλατότητα αναφέρεται στην ύπαρξη υψηλής συγκέντρωσης διαλυτών αλάτων (ανόργανων ιόντων) στο περιβάλλον των ριζών των φυτών και µετριέται συνήθως έµµεσα µέσω της µέτρησης της ηλεκτρικής αγωγιµότητας (EC) (ds m -1 ). Τα κατιόντα που βρίσκονται στο νερό και συνήθως σχετίζονται µε την αύξηση της αλατότητας είναι το νάτριο, το ασβέστιο, και το µαγνήσιο, ενώ από τα ανιόντα είναι το χλώριο, τα θειικά και τα ανθρακικά. Βέβαια εκείνα τα ιόντα που ευθύνονται κυρίως για την αύξηση της αλατότητας µε τη συσσώρευσή τους είναι του νατρίου και του χλωρίου. Η αλατότητα αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά του νερού. Αυτό συµβαίνει καθώς η περιεκτικότητά του σε ολικά διαλυτά άλατα προσδιορίζει παράλληλα και την ποιότητά του. Το αρδευτικό νερό πρέπει να έχει ηλεκτρική αγωγιµότητα µικρότερη από 1,0 ds m -1 για να θεωρείται καλής ποιότητας. Άλλη κύρια πηγή αλάτων αποτελούν τα λιπάσµατα, τα οποία συσσωρεύονται στη ριζόσφαιρα των φυτών µετά από κακή στράγγιση, και ανεπαρκή έκπλυση στο τέλος της καλλιέργειας. Η αλατότητα µπορεί να ζηµιώσει τα φυτά µε την υψηλή ωσµωτική πίεση του εδαφικού διαλύµατος, η οποία δυσχεραίνει την πρόσληψη νερού και θρεπτικών στοιχείων ή µειώνει τους ρυθµούς παραγωγής βιοµάζας. Ζηµιώνονται επίσης και µε την άµεση τοξικότητα που συµβαίνει λόγω της συσσώρευσης κάποιων ιόντων αλάτων στους ιστούς, και µε τη δηµιουργία θρεπτικής ανισορροπίας, λόγω του ανταγωνισµού των διαλυτών αλάτων µε τα θρεπτικά στοιχεία, ως προς την απορρόφηση και κατανοµή τους µέσα στο φυτό. Υψηλές συγκεντρώσεις νατρίου και χλωρίου στο έδαφος προκαλούν αυξηµένες αναλογίες N + /Cl +, N + /K +, C ++ /Mg ++, και Cl - /NO - 3, που έχουν ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία θρεπτικών διαταραχών στα φυτά και την 10

12 περαιτέρω µείωση της ανάπτυξης, παραγωγής και ποιότητας τους. Γενικότερα υπάρχει ανταγωνισµός µεταξύ των οµοίου σθένους και διαµέτρου ιόντων, λόγω του ότι η µεταφορά των ιόντων µέσω της µεµβράνης γίνεται από συγκεκριµένες θέσεις για το κάθε ιόν, οι οποίες είναι λίγες σε σχέση µε τον αριθµός ιόντων στο διάλυµα Παράγοντες δηµιουργίας αλατότητας Οι παράγοντες που ευθύνονται για την αύξηση της αλατότητας στην περιοχή της ριζόσφαιρας των φυτών είναι δύο, και περιλαµβάνουν την άρδευση µε νερό χαµηλής ποιότητας, και τις ξηρές κλιµατικές συνθήκες που ευνοούν το αρνητικό ισοζύγιο νερού. Νερό χαµηλής ποιότητας Η εντατικοποίηση της γεωργίας προκειµένου να ικανοποιήσει τις ανάγκες του συνεχώς αυξανόµενου πληθυσµού αφορά κυρίως την εύρεση νέων καλλιεργητικών µεθόδων και τη βελτίωση του υπάρχοντος φυτικού γενετικού υλικού, και είναι στενά συνδεδεµένη µε τις ολοένα µεγαλύτερες ανάγκες για αρδευτικό νερό. Ο βαθµός αλατότητας αρχίζει να γίνεται πρόβληµα όταν η ποσότητα των αλάτων που προστίθενται µε το νερό άρδευσης είναι µεγαλύτερη αυτής που εκπλύνεται και απορροφάται από τα φυτά. Το πρόβληµα λύνεται µε χρήση ποσότητας ικανής να προκαλεί έκπλυση στο έδαφος. Ωστόσο, η άρδευση έκτασης µε λιγότερη απ την απαιτούµενη ποσότητα επιφέρει ανεπαρκή έκπλυση και συγκέντρωση αλάτων. Το πρόβληµα έτσι µπορεί να γιγαντωθεί σε σύντοµο χρονικό διάστηµα. Ξηρές κλιµατικές συνθήκες Η κίνηση των αλάτων στην περιοχή της ρίζας σχετίζεται µε την κίνηση του νερού. Έτσι, όταν το ανοδικό ρεύµα που προκαλείται µέσω της εξατµισοδιαπνοής υπερισχύει του καθοδικού ρεύµατος που επιφέρει την επιθυµητή έκπλυση των υδατοδιαλυτών αλάτων, συσσωρεύονται διαλυτά 11

13 άλατα, τα οποία εναποτίθενται κατά τη συµπύκνωση και εξάτµιση του εδαφικού διαλύµατος (διάλυµα που κυκλοφορεί µεταξύ του εδαφικού πορώδους) ή του θρεπτικού διαλύµατος (διάλυµα που κυκλοφορεί σε υδροπονικό υπόστρωµα ή ριζόστρωµα). Εδώ πρέπει να αναφέρουµε και τον ισχυρό ρόλο που διαδραµατίζει και το φαινόµενο της αποστράγγισης. Κάτω από συνθήκες κακής αποστράγγισης η ύπαρξη υψηλής υπόγειας στάθµης επιτρέπει την ανοδική κίνηση του αλατούχου υπόγειου νερού στη ζώνη του ριζοστρώµατος. Το ποσό των αλάτων συγκεντρώνεται στην περιοχή του ριζοστρώµατος λόγω της άντλησης µεγάλης ποσότητας νερού (και κατά συνέπεια συµπύκνωση των αλάτων) για τις ανάγκες του φυτού. Με την πάροδο του χρόνου και τη συµπύκνωση του διαλύµατος στην περιοχή των ριζών, το φυτό αναζητώντας νέες ποσότητες νερού συµπυκνώνει όλο και περισσότερο το διάλυµα. Το αρνητικό ισοζύγιο νερού εποµένως δηµιουργείται όταν η εξατµισοδιαπνοή (ΕΤ) γίνεται µεγαλύτερη από τη βροχόπτωση (Ρ) και την άρδευση (Ι) (ΕΤ>Ρ+I). Συνεπώς το αρνητικό ισοζύγιο νερού παρατηρείται τους θερινούς µήνες. Στις περιόδους µε µεγάλη ανάγκη νερού για την εξατµισοδιαπνοή (ΕΤ), δηλαδή κάτω από ξηρές και θερµές συνθήκες, το νερό µπορεί να µην είναι αρκετό για αραίωση ή την αποµάκρυνση των αλάτων από την περιοχή του ριζοστρώµατος. Κάτω από τέτοιες συνθήκες τα φυτά παρουσιάζουν συµπτώµατα υδατικής καταπόνησης και είναι ακόµα εντονότερα όταν συνδυάζονται µε ξηρούς ανέµους. Γενικά το κλίµα επηρεάζει το ισοζύγιο του νερού. Σε υγρές περιοχές ή κατά την ψυχρότερη περίοδο του έτους έχουµε υψηλότερη βροχόπτωση και µικρότερη εξατµισοδιαπνοή. Το αποτέλεσµα είναι το ποσοστό έκπλυσης των συγκεντρωθέντων αλάτων να είναι µεγαλύτερο, αµβλύνοντας τα συµπτώµατα της αλατότητας. 12

14 1.2.3 Ποιότητα νερού και αλατότητα Η ποιότητα του νερού άρδευσης υποβαθµίζεται όταν περιέχει ουσίες (κυρίως υδατοδιαλυτά άλατα) που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και παραγωγή των φυτών. Το είδος και η περιεκτικότητα των αλάτων καθορίζουν την καταλληλότητα του νερού για άρδευση. Οι υψηλές συγκεντρώσεις των ιόντων νατρίου, χλωρίου και βορίου στο νερό άρδευσης έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα φυτά. Οι επιπτώσεις αυτές αφορούν: α) την αύξηση της ωσµωτικής πίεσης του εδαφικού διαλύµατος (osmotic effect), µε αποτέλεσµα να δυσχεραίνεται η απορρόφηση νερού από το φυτό, β) τη συγκέντρωση τοξικών ιόντων (κυρίως N και Cl) στους φυτικούς ιστούς (specific ion effect) που µπορεί να προκαλέσουν µέχρι και ξήρανση των φυτικών ιστών, και γ) την έλλειψη θρεπτικών στοιχείων λόγω ανταγωνισµού των ιόντων (nutrient deficiencies) και την εµφάνιση τροφοπενιών. Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθορίζουν την ποιότητα του νερού άρδευσης είναι τα εξής: Η συγκέντρωση των υδατοδιαλυτών αλάτων. Η συγκέντρωση N +. Η συγκέντρωση HCO - 3. Η συγκέντρωση τοξικών ιόντων. Για να αξιολογήσει κανείς το νερό που πρόκειται να χρησιµοποιηθεί για να αρδευτεί µια συγκεκριµένη περιοχή θα πρέπει να έχει υπόψη του τις µεταβολές που θα δηµιουργηθούν στο περιβάλλον του φυτού. Οι µεταβολές αυτές προκύπτουν από τις ιδιότητες που έχει το νερό αρδεύσεως. Για παράδειγµα το ph του νερού αρδεύσεως (που κυµαίνεται από 6,0 έως 8,5) θα καθορίσει και το ph στο περιβάλλον της ρίζας. Νερό καλής ποιότητας επίσης δεν πρέπει να περιέχει τοξικές συγκεντρώσεις ιόντων. Στη συνέχεια γίνεται ανάλυση των παραπάνω χαρακτηριστικών. Υδατοδιαλυτά άλατα εκφράζεται: Η περιεκτικότητα του νερού αρδεύσεως σε υδατοδιαλυτά άλατα 13

15 1) µε την ηλεκτρική αγωγιµότητά του (EC) που τη µετράµε σε millisiemens ανά cm (ms/cm) στους 25 ο C, και 2) µε το ποσό των διαλυµένων αλάτων στο νερό σε mg/lt. Το είδος και η περιεκτικότητα σε άλατα καθορίζει την καταλληλότητα του νερού για πότισµα. Τα πιο συχνά άλατα που συναντάµε στο νερό άρδευσης είναι τα εξής: Ανθρακικά: C(HCO 3 ) 2, και Mg(HCO 3 ) 2 Θειικά: CSO 4, MgSO 4, και N 2 CO 3 Χλωριούχα: CCl 2, MgCl 2, και NCl Η χρήση νερού µε υψηλή συγκέντρωση υδατοδιαλυτών αλάτων συνεπάγεται µε τη συσσώρευση αλάτων. Προβλήµατα όµως από υδατοδιαλυτά άλατα µπορούν να εµφανιστούν και µε σχετικά καλής ποιότητας νερό αν δεν δίνονται επαρκείς ποσότητες νερού για να γίνει έκπλυση του ριζοστρώµατος. Νάτριο Όταν το νερό άρδευσης περιέχει πολύ νάτριο, ώστε η αναλογία N/C+Mg να είναι υψηλή, τότε τα εδάφη έχουν µειωµένη διαπερατότητα στο νερό και τον αέρα, κακή αποστράγγιση και σχίζονται όταν στεγνώσουν. Παράλληλα µε τη δυσµενή δράση του νατρίου στις φυσικές ιδιότητες του εδάφους, µπορεί επίσης να παρατηρηθεί τοξικότητα νατρίου στα φυτά. Από τα διάφορα άλατα, αυτά που περιέχουν νάτριο είναι και τα πιο επιβλαβή. SAR: Για τη διάγνωση της καταλληλότητας του νερού άρδευσης προσδιορίζεται η τιµή του χαρακτηριστικού δείκτη SAR (Sodium Adsorption Rtio το λεγόµενο πηλίκο προσρόφησης N ). Η τιµή της βρίσκεται µε προσδιορισµό του περιεχοµένου του νερού άρδευσης σε νάτριο, ασβέστιο και µαγνήσιο σε meq/lt. Η SAR υπολογίζεται µε τον τύπο: SAR=[N + ] / [([C 2+ ] + [Mg 2+ ])/2] 1/2 Όπου οι συγκεντρώσεις εκφράζονται σε meq lt

16 Όταν τα στοιχεία C+Mg, βρίσκονται σε δυσµενή µε το N αναλογία στο νερό άρδευσης, τότε απαιτείται η προσθήκη σ αυτό θειικού ασβεστίου. Η ζηµιογόνος επίδραση του N + περιορίζεται όταν τα ιόντα C 2+ και Mg 2+ απαντώνται σε σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις. Πρέπει να διευκρινίσουµε ότι το C 2+ συνήθως δε συµβάλλει ουσιαστικά στο φαινόµενο της αλατότητας διότι τα άλατά του, ο γύψος και κατά µείζονα λόγο το ανθρακικό ασβέστιο είναι σχετικά δυσδιάλυτα (Μισοπολινός, 1991). - HCO 3 Η ύπαρξη δισανθρακικών (HCO - 3 ) στο νερό προκαλεί πολλά προβλήµατα στις καλλιέργειες, όπως: Την αύξηση του ph σε υποστρώµατα καλλιέργειας λόγω της αλκαλικής του δράσης στο νερό άρδευσης [HCO - 3 CO 2 + OH - ], το πρόβληµα διορθώνεται µε την προσθήκη κατάλληλης ποσότητας οξέος και Με τη δηµιουργία ιζηµάτων µε ασβέστιο (C +2 ) και µαγνήσιο (Mg +2 ), ειδικά όταν χρησιµοποιείται το νερό για υδρονέφωση. Ο σχηµατισµός των ανθρακικών αλάτων πάνω στα φύλλα των φυτών λόγω υδρονέφωσης προκαλεί την κακή εµφάνιση που αποτελεί σοβαρό πρόβληµα για τα καλλωπιστικά φυτά που προορίζονται. Επίσης και εδώ η λύση του προβλήµατος είναι η προσθήκη κατάλληλης ποσότητας οξέος (Μαυρογιαννόπουλος Γ., 2006). Τοξικά ιόντα Ορισµένα ιόντα που ενδεχοµένως υπάρχουν στο νερό αρδεύσεως είναι δυνατόν, σε ορισµένες συγκεντρώσεις, να επηρεάσουν τα ευαίσθητα σε αυτά φυτά. Οι µέγιστες επιτρεπτές συγκεντρώσεις των ιχνοστοιχείων (σε mg/lt) που µπορούν να δράσουν τοξικά δίνονται στον πίνακα 1: 15

17 Νερό που χρησιµοποιείται ΣΤΟΙΧΕΙΟ συνεχώς σ όλα τα υποστρώµατα (mg/lt) Αλουµίνιο 5,00 Αρσενικό 0,10 Βηρύλλιο 0,10 Βόριο 0,75 Κάδµιο 0,01 Χρώµιο 0,10 Κοβάλτιο 0,05 Χαλκός 0,20 Φθόριο 1,00 Σίδηρος 5,00 Μόλυβδος 5,00 Λίθιο 2,50 Μαγγάνιο 0,20 Μολυβδαίνιο 0,01 Νικέλιο 0,20 Σελήνιο 0,02 Βανάδιο 0,10 Ψευδάργυρος 2,00 Πίνακας 1: Μέγιστες επιτρεπτές συγκεντρώσεις Ιχνοστοιχείων στο νερό άρδευσης (Θεριός, 1996). Αξιολόγηση του νερού αρδεύσεως Οι ιδιότητες του νερού αρδεύσεως και οι µεταβολές που θα επέλθουν στο υπόστρωµα και κατά συνέπεια στο φυτό, συνοψίζονται στον παρακάτω πίνακα (2) αξιολόγησης του νερού αρδεύσεως (Ayres & Westcot, 1985): 16

18 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Μικρή έως ΑΡ ΕΥΣΗ Μονάδες Καµία Μεγάλη µέση Αλατότητα (επηρεάζει τη διαθεσιµότητα του νερού) ECνα ds/m <0,7 0,7-3,0 >3,0 ή TDS mg/lt < >2000 ιήθηση (επηρεάζει το βαθµό διήθησης του νερού στο έδαφος) = 0-3 = >0,7 0,7-0,2 <0,2 = 3-6 = >1,2 1,2-0,3 <0,3 SAR = 6-12 ECνα = >1,9 1,9-0,5 <0,5 = = >2,9 2,9-1,3 <1,3 = = >5,0 5,0-2,9 <2,9 Τοξικότητα ιόντων (επηρεάζει τις ευαίσθητες καλλιέργειες) Νάτριο (N) me/lt <3 3-9 >9 me/lt <3 >3 Χλώριο (Cl) me/lt < >10 me/lt <3 >3 Βόριο (B) mg/lt <0,7 0,7-3,0 >3 Άλλοι παράγοντες (επηρεάζουν τις ευαίσθητες καλλιέργειες) Άζωτο (ΝΟ 3 -Ν) mg/lt < >30 ιττανθρακικά (HCO 3 ) mg/lt <1,5 1,5-8,5 >8,5 ph Φυσιολογικό εύρος 6,5-8,4 Πίνακας 2: Αξιολόγηση του νερού αρδεύσεως (Ayres & Wextcot, 1985). Οι επιπτώσεις από τη χρήση του νερού αρδεύσεως, όπως φαίνεται στον πίνακα αξιολόγησης (πίνακας 2), διαιρούνται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε το ύψος των τιµών, ως καµία, µικρή έως µέση, και µεγάλη. Ασφαλώς η µετάβαση από τη µια κατηγορία στην άλλη είναι σταδιακή. Η µέγιστη απόδοση για όλες τις καλλιέργειες επιτυγχάνεται όταν το νερό αρδεύσεως δεν έχει καµία επίπτωση σύµφωνα µε τα δεδοµένα του πίνακα. Επίπτωση µικρή ή µεγάλη σηµαίνει ότι πρέπει να επιλεγεί η κατάλληλη καλλιέργεια ή ότι χρειάζεται ειδική µεταχείριση προκειµένου να επιτευχθεί η µέγιστη απόδοση. Ασφαλώς κάποια επίπτωση µικρή ή µεγάλη 17

19 που προκύπτει από τον πίνακα δε σηµαίνει υποχρεωτικά ότι το νερό είναι ακατάλληλο για χρήση. Η αξιολόγηση του νερού αρδεύσεως καλύπτει ένα ευρύ φάσµα συνθηκών στην αρδευόµενη γεωργία. Όλα τα προηγούµενα στοιχεία, σχετικά µε τις ιδιότητες του νερού αρδεύσεως, τις µεταβολές που θα προκύψουν στο υπόστρωµα και τελικά την επίπτωσή τους στα καλλιεργούµενα φυτά, αποτελούν πλαίσιο µέσα στο οποίο µπορεί να συµπεριληφθεί η πλειονότητα των καλλιεργούµενων φυτών. Ο πίνακας προϋποθέτει ότι η αρδευόµενη περιοχή έχει κλίµα ηµίξηρο έως ξηρό µε χαµηλή βροχόπτωση και άρδευση, που επαρκεί όµως για τις ετήσιες ανάγκες για ξέπλυµα των αλάτων (leching requirement). Σε κάθε περίπτωση, εάν υπάρχει σε κάποια περιοχή η εµπειρία, τα πειραµατικά στοιχεία και οι επιστηµονικές παρατηρήσεις, τότε ο πίνακας µπορεί να τροποποιηθεί ώστε να ανταποκρίνεται στις τοπικές συνθήκες (Μισοπολινός, 1991). 18

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.3 Επιδράσεις της αλατότητας στα φυτά Κατηγοριοποίηση των φυτών µε βάση την αντοχή τους στο NCl Τα φυτά κατατάσσονται σε δύο µεγάλες κατηγορίες ανάλογα µε την ικανότητά τους να αναπτύσσονται σε αλατούχα περιβάλλοντα ή όχι. Η µια κατηγορία ονοµάζεται αλόφυτα, και η άλλη γλυκόφυτα (Sirm nd Tygi, 2004). Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα φυτά που µπορούν να αναπτυχθούν σε περιβάλλον αλατότητας (Yokoi et l, 2002). Υπάρχουν µάλιστα µερικά είδη αλοφύτων που µπορούν να αναπτυχθούν σε περιβάλλον υψηλής αλατότητας, έως και 400 mm NCl, χωρίς να ανασταλεί η ανάπτυξή τους (Tester nd Dvenport, 2003). Τα φυτά της οικογένειας Solncee θεωρούνται µέτρια ευαίσθητα στην αλατότητα. Παράδειγµα αποτελεί η καλλιέργεια της πιπεριάς και της µελιτζάνας των οποίων η απόδοση αρχίζει να πέφτει στις τιµές των EC 2,4 ds m -1 (10 mm NCl) και 3,4 ds m -1 (25 mm NCl) αντίστοιχα. Σε µεγάλες συγκεντρώσεις NCl (150 mm) παρατηρήθηκε µείωση της απόδοσης 95% και 88% αντίστοιχα (Chrtzoulkis nd Loupsski, 1997). Στην πατάτα (Solnum turosum) από την άλλη παρατηρήθηκαν απώλειες στην απόδοση έως και 50% σε EC 6,2 ds m -1 (Shnnon nd Grieve, 1999). Οι περισσότερες εµπορικές ποικιλίες τοµάτας (Lycopersicon esculentum) είναι µέτρια ευαίσθητες στην αλατότητα σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης (Foold, 2004). Η απόδοση των φυτών αρχίζει να µειώνεται όταν αυτά αναπτύσσονται σε θρεπτικό διάλυµα 2,5 ds m -1 ή µεγαλύτερο. Σε EC µεγαλύτερο από 3,0 ds m -1 για κάθε αύξηση της τάξης του 1 ds m -1 παρατηρείται 9-10% µείωση της απόδοσης. Σε χαµηλές τιµές ECs (3-5 ds m - 1 ) η απόδοση µειώνεται κυρίως λόγω µείωσης του µέσου βάρους του καρπού ενώ σε µεγαλύτερα ECs κυρίως λόγω του µειωµένου αριθµού καρπών (Curtero & Fernández-Muñoz, 1998). Η ανάπτυξη της ρίζας αρχίζει να µειώνεται σε EC από 4-6 ds m -1 (Ppdopoulos & Rendig, 1983). 19

21 1.3.2 Συµπτώµατα από την επίδραση του NCl Στα ευαίσθητα στην αλατότητα φυτά, µέσα σε λίγες ώρες µετά την εφαρµογή της καταπόνησης από υψηλή αλατότητα, επηρεάζεται περισσότερο η ανάπτυξη του βλαστού και σε µικρότερο βαθµό η ανάπτυξη της ρίζας. Αυτή η επίδραση του NCl εξαρτάται από τη συγκέντρωση του N + στους αναπτυσσόµενους ιστούς, και από την αντίδραση του φυτού στην ωσµωτική πίεση του εξωτερικού διαλύµατος (Munns, 2002). Η ζηµιά που προκαλείται από το N + συνδέεται µε τη συσσώρευση N + στους φυλλικούς ιστούς. Το αποτέλεσµα είναι η νέκρωση των παλαιότερων φύλλων, που ξεκινά από την κορυφή του φύλλου και συνεχίζει προς τα κάτω. Κατά συνέπεια η µείωση της ανάπτυξης και της απόδοσης είναι αποτέλεσµα του µικρότερου κύκλου ζωής των µεµονωµένων φύλλων (Munns, 2002). Η χρονική στιγµή κατά την οποία θα παρατηρηθεί η ζηµιά από το N + εξαρτάται από το ρυθµό συσσώρευσης του N + στα φύλλα και από την αποτελεσµατικότητα του µηχανισµού διαµερισµατοποίησης στο χυµοτόπιο. Οι επιπτώσεις από την τοξική επίδραση του N + του NCl και παρουσιάζουν µεγαλύτερη παραλλακτικότητα µεταξύ των διαφόρων ειδών σε σχέση µε την επίδραση της ωσµωτικής καταπόνησης (Munns, 2002). Τα φύλλα είναι πιο ευάλωτα από τις ρίζες στο N + γιατί αυτό και το Cl - συσσωρεύονται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις στους βλαστούς παρά στις ρίζες. Οι ρίζες έχουν την τάση να διατηρούν σταθερά τα επίπεδα NCl µε το να το εξαγάγουν προς το έδαφος ή το βλαστό. Το N + µετατοπίζεται συνήθως στο βλαστό διαµέσου των αγγείων του ξύλου µε το ταχύτατο ρεύµα που ελέγχεται από τη διαπνοή. Αντίθετα µπορεί να επιστρέψει στη ρίζα µόνο µέσω του φλοιού. Στη βιβλιογραφία είναι λίγες οι περιπτώσεις που παρατηρείται έντονη επανακυκλοφορία του N + στη ρίζα, γεγονός που υποδεικνύει ότι η κίνηση του N + είναι προς µια κατεύθυνση µε αποτέλεσµα την προοδευτική συσσώρευσή του στα φύλλα καθώς αυτά ωριµάζουν (Tester & Dvenport, 2003). 20

22 1.3.3 ιατάραξη της φυσιολογικής ωσµωτικής ισορροπίας Η απορρόφηση και η ροή του νερού µέσα στο φυτό ρυθµίζεται από το υδατικό δυναµικό. Έτσι το νερό κινείται από ένα υψηλότερο προς ένα χαµηλότερο υδατικό δυναµικό και πιο συγκεκριµένα από µια περιοχή µε λιγότερο αρνητικές τιµές του υδατικού δυναµικού, προς την περιοχή µε περισσότερο αρνητικές τιµές ( ροσόπουλος, 1998) µετρούµενο σε µονάδες πίεσης meg Pscls. Έτσι, για να µετακινηθεί το νερό από το έδαφος µέσα στους φυτικούς ιστούς, το υδατικό δυναµικό του φυτού πρέπει να είναι µικρότερο ή περισσότερο αρνητικό από αυτό του εδάφους. Το υδατικό δυναµικό του εδάφους καθορίζεται µερικά από τη συγκέντρωση διαφόρων διαλυτών ενώσεων σε αυτό. Η παρουσία διαλυτών ενώσεων όπως του NCl, µειώνει το υδατικό δυναµικό του εδάφους και εξουδετερώνει (ή εξαλείφει πλήρως) την ισορροπία του υδατικού δυναµικού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα τα αλατούχα εδάφη να συγκρατούν το νερό ωσµωτικά καθιστώντας το µη διαθέσιµο για τα φυτά. Καθώς το εδαφικό νερό εξατµίζεται η συγκέντρωση του NCl γίνεται ακόµη µεγαλύτερη επιδεινώνοντας ακόµη περισσότερο το πρόβληµα. Το χηµικό δυναµικό του περιβάλλοντος αλατότητας (και ξηρασίας) καθιερώνει αρχικά µια δυσαναλογία υδατικού δυναµικού µεταξύ του αποπλάστη και του συµπλάστη που οδηγεί σε µείωση της σπαργής (Serrno et l., 1999, Yokoi et l., 2002), η οποία εάν είναι σηµαντική µπορεί να προκαλέσει ανάσχεση της ανάπτυξης (Bohnert et l., 1995). ιακοπή της αύξησης του φυτού παρατηρείται όταν η σπαργή του κυττάρου φτάνει σε σηµείο χαµηλότερο από το κατώτατο ανεκτό όριο του κυτταρικού τοιχώµατος. Η κυτταρική αφυδάτωση αρχίζει όταν η διαφορά υδατικού δυναµικού είναι µεγαλύτερη από αυτή που µπορεί να αντισταθµιστεί από την απώλεια σπαργής (Yokoi et l., 2002) ιατάραξη της ιονικής ισορροπίας Εκτός από την ωσµωτική καταπόνηση, η αλατότητα δηµιουργεί και πρόβληµα τοξικότητας λόγω αυξηµένης ενδοκυτταρικής συγκέντρωσης 21

23 ιόντων Cl - και N + τα οποία και έχουν καταστροφικές επιδράσεις στα κυτταρικά συστήµατα. Υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων αναστέλλουν τη δράση των περισσότερων ενζύµων λόγω διαταραχής της υδροφοβικήςηλεκτροστατικής ισορροπίας µεταξύ των δυνάµεων που διατηρούν τη δοµή των πρωτεϊνών (Serrno et l., 1999). Τα ιόντα Cl - µπορεί να παρεµποδίζουν µεταβολικά µονοπάτια τα οποία εµπλέκονται στη βιοσύνθεση RNA και άλλων ανιονικών µεταβολιτών. Τα ιόντα N + µπορεί να παρεµποδίζουν κατιονικά µεταβολικά µονοπάτια που σχετίζονται µε τη δέσµευση K +, C +2, ή Mg +2 (Serrno et l., 1999). Η περίσσεια ενδοκυτταρική συγκέντρωση N + δηµιουργεί άµεσα σηµαντικά προβλήµατα στο κύτταρο: Α. Αναστέλλει τη λειτουργία ενζύµων που ενεργοποιούνται από το K +, καθώς το N + ανταγωνίζεται το πρώτο στις θέσεις δέσµευσης (inding sites). Περισσότερα από 50 ένζυµα ενεργοποιούνται από το K + το οποίο δεν µπορεί να αντικατασταθεί σε αυτό του το ρόλο από το N + (Tester & Dvenport, 2003). Β. Μειώνει την αφοµοίωση άλλων στοιχείων από το έδαφος (NO - 3, K +, C +2, P, Fe +2 και Zn +2 ), είτε άµεσα µε µείωση της απορρόφησης αυτών των στοιχείων αναστέλλοντας τη λειτουργία µεταφορέων (πρωτεϊνών) που βρίσκονται στην κυτταροπλασµατική µεµβράνη των κυττάρων της ρίζας, όπως τα επιλεκτικά κανάλια ιόντων K +, είτε έµµεσα αναστέλλοντας την ανάπτυξη της ρίζας κυρίως λόγω της ωσµωτικής επίδρασης του N + αλλά και λόγω των καταστροφικών επιδράσεων του N + στη δοµή του εδάφους (Tester & Dvenport, 2003) Αντοχή των καλλιεργούµενων φυτών στα άλατα Τα καλλιεργούµενα φυτά διαφέρουν στην αντοχή τους στα άλατα και αντιδρούν µε διαφορετικό τρόπο στη συγκέντρωσή τους στο διάλυµα του ριζοστρώµατος. Με βάση το γεγονός ότι πολλοί παράγοντες έχουν δυσµενή επίδραση στο φυτό και µε βάση την έλλειψη της σταθερότητάς τους κάτω από συνθήκες αλατότητας είναι δύσκολο να καθοριστεί επακριβώς η συγκέντρωση αλάτων στην οποία το φυτό είναι πιο ανθεκτικό. Ο βαθµός αντοχής των 22

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Σκοπιμότητα άρδευσης Η άρδευση αποσκοπεί κυρίως στην τροφοδότηση της κόμης του φυτού με νερό. Μόνο το 1% του νερού που φτάνει στην κόμη των φυτών παραμένει στους φυτικούς

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών

Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών Βασική λίπανση Η βασική λίπανση διενεργείται κατά το στάδιο της προετοιµασίας του εδάφους και πριν την εγκατάσταση των φυτών σε αυτό. Οι ποσότητες των λιπασµάτων καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae)

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Σταυρινός Ελευθέριος Δρ Γεωπόνος - Εδαφολόγος Μέλος του ΔΣ Εδαφολογικής Εταιρείας www.edafologiki.gr Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα αρδευτικών πόρων της καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013)

Ποιότητα αρδευτικών πόρων της καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013) ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις καλλιεργειες εκτός εδάφους

Εισαγωγή στις καλλιεργειες εκτός εδάφους ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Εισαγωγή στις καλλιεργειες εκτός εδάφους Σηµειώσεις εργαστηρίου ηµήτριος Σάββας Επίκουρος Καθηγητής Αθήνα, 2007

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Χημικές ιδιότητες εδάφους Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων Οξύτητα εδάφους (ph) Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ολική περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 6 η : ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 6 η : ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Ενότητα 6 η : ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκων: Δ. ΣΑΒΒΑΣ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ (ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ Το ριζικό σύστημα αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: 1. Οι εδαφικές ιδιότητες μεταβάλλονται: Α. Κατά μήκος των τριών αξόνων (x, y, z) Β. Με το πέρασμα του

Διαβάστε περισσότερα

Αλατότητα του εδάφους στις αγροτικές περιοχές

Αλατότητα του εδάφους στις αγροτικές περιοχές Αειφορική Διαχείριση Εδάφους στην Yδρογεωλογική Λεκάνη Ανθεμούντα με βάση την Ευρωπαϊκή Θεματική Στρατηγική για το Έδαφος Αλατότητα του εδάφους στις αγροτικές περιοχές Στέλιος Ταμβακίδης, Γεωπόνος MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΝaCl ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ (Zea mays L.)

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΝaCl ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ (Zea mays L.) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΝaCl ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ (Zea mays L.) ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΛΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ ΔΟΥΝΑΒΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ Το καλαμπόκι είναι

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΝΤΖΑΡΙΟΥ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΝΤΖΑΡΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΑΝΤΖΑΡΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΡΙΖΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΕΔΑΦΩΝ/ΘΡΕΨΗ ΦΥΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΕΔΑΦΩΝ/ΘΡΕΨΗ ΦΥΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΕΔΑΦΩΝ/ΘΡΕΨΗ ΦΥΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ 1. Ποιές πληροφορίες σχετικά µε τη θρέψη των φυτών βρίσκουµε στους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 4η: Καλλιέργεια λαχανικών εκτός εδάφους. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ.

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 4η: Καλλιέργεια λαχανικών εκτός εδάφους. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Ενότητα 4η: Καλλιέργεια λαχανικών εκτός εδάφους Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Καλλιέργεια εκτός εδάφους ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Το ριζικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Τρόπος Δράσης. Ιδιότητες. Κυριότερα Πλεονεκτήματα

Τρόπος Δράσης. Ιδιότητες. Κυριότερα Πλεονεκτήματα Η αύξηση των αποδόσεων των καλλιεργειών και η υψηλή ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων εξαρτάται από την αρμονική και προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις των φυτών θρέψη. Για την εξασφάλιση της ιδανικής θρεπτικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Έρευνα για την αλατότητα του νερού

Θέμα: Έρευνα για την αλατότητα του νερού Τίτλος: Έρευνα για την αλατότητα του νερού Θέμα: Έρευνα για την αλατότητα του νερού Χρόνος: 90 λεπτά (2 μαθήματα) Ηλικία: μαθητές 14 15 χρονών Διαφοροποίηση: Οι χαρισματικοί μαθητές καλούνται να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Ακούω το παρελθόν "ΒΛΕΠΩ ΤΟ ΠΑΡΟΝ" Αγγίζω το µέλλον ΥΔΡΟΠΟΝΙΑ ALPHA OMEGA ECOLOGICAL SOLUTIONS. Direct Phones: +30.697.42 28 012 & +30.698.

Ακούω το παρελθόν ΒΛΕΠΩ ΤΟ ΠΑΡΟΝ Αγγίζω το µέλλον ΥΔΡΟΠΟΝΙΑ ALPHA OMEGA ECOLOGICAL SOLUTIONS. Direct Phones: +30.697.42 28 012 & +30.698. Ακούω το παρελθόν "ΒΛΕΠΩ ΤΟ ΠΑΡΟΝ" Αγγίζω το µέλλον ΥΔΡΟΠΟΝΙΑ ALPHA OMEGA ECOLOGICAL SOLUTIONS Athens Office: 8, R. Garibaldi & Sofroniskou str. Tel. +30.210.9228225 Email: info@alpha-omega.com.gr Direct

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Μιχαήλ X. Κόντης ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΙΠΛΩΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφικές συνθήκες - θρέψη καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013)

Εδαφικές συνθήκες - θρέψη καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013) ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ SAGE10 Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Διαφυλλική εφαρμογή. για σιτηρά. Διαφυλλική λίπανση για τα σιτηρά

Διαφυλλική εφαρμογή. για σιτηρά. Διαφυλλική λίπανση για τα σιτηρά Διαφυλλική εφαρμογή για σιτηρά. Διαφυλλική λίπανση για τα σιτηρά Μαγνήσιο & θείο Δύο σημαντικά θρεπτικά στοιχεία 2 Έλλειψη μαγνησίου στο σιτάρι Έλλειψη Θείου στο σιτάρι. Μαγνήσιο: Είναι βασικό συστατικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος. Υπολογισμός μακροστοιχείων

Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος. Υπολογισμός μακροστοιχείων Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος Υπολογισμός μακροστοιχείων Βασική σύνθεση μακροστοιχείων για διάφορες καλλιέργειες Είδος ΝΟ 3 Η 2 PO 4 SO 4 NH 4 K + Ca ++ Mg ++ EC mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους Δασική Εδαφολογία Χημικές ιδιότητες του εδάφους Χημικές ιδιότητες εδάφους Εδαφικά κολλοειδή Ηλεκτρικά φορτία των ανόργανων κολλοειδών Εναλλακτική ικανότητα του εδάφους Βαθμός κορεσμού με βάσεις Ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΕΨΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΘΡΕΨΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΘΡΕΨΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα στο νερό: είτε ως ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ 1 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ 1 ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Η ενότητα εργασίας απέβλεπε στην δημιουργία ενός πλήρως αξιολογημένου και λειτουργικού συστήματος προσδιορισμού του υδατικού μετώπου. Ως γνωστό οι αισθητήρες υδατικού μετώπου παρεμβαλλόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Σενάρια Βέλτιστης Διαχείρισης Υδροπονικών Συστημάτων

Σενάρια Βέλτιστης Διαχείρισης Υδροπονικών Συστημάτων Σενάρια Βέλτιστης Διαχείρισης Υδροπονικών Συστημάτων στo πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ» HYDROFLIES

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΒΑ A.E. Υπόστρωμα ελαφρόπετρας OΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ. σε υδροπονικές καλλιέργειες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΛΑΒΑ A.E. Υπόστρωμα ελαφρόπετρας OΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ. σε υδροπονικές καλλιέργειες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΛΑΒΑ A.E. Υπόστρωμα ελαφρόπετρας OΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ σε υδροπονικές καλλιέργειες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Τι είναι η ελαφρόπετρα σελ. 03 2. Υπόστρωμα ελαφρόπετρας για υδροπονικές καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

Λαχανικά ποιότητας. Συμβουλές όσον αφορά στην λίπανση Καλίου, Μαγνησίου και Θείου

Λαχανικά ποιότητας. Συμβουλές όσον αφορά στην λίπανση Καλίου, Μαγνησίου και Θείου Λαχανικά ποιότητας Λαχανικά ποιότητας Συμβουλές όσον αφορά στην λίπανση Καλίου, Μαγνησίου και Θείου Η λίπανση στα κηπευτικά 2 Τα ποιοτικά λαχανικά πρέπει να ανταποκρίνονται σε πλήθος απαιτήσεων όπως: Η

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Διαφυγή Αποφυγή Ανθεκτικότητα Δ ι α φ υ γ ή Επιλέγεται από ετήσιες ή εφήμερες μορφές ζωής. Τα φυτά αυτά ολοκληρώνουν τον βιολογικό τους κύκλο μέσα

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΑΤΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ. Διεργασίες Αλάτωσης

ΑΛΑΤΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ. Διεργασίες Αλάτωσης Land Care In Desertification Affected Areas From Science Towards Application ΑΛΑΤΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ Massimo Iannetta Nicola Colonna Σειρα Φυλλαδιων: B Aριθμος: 3 ΑΛΑΤΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ Εισαγωγή Η αλάτωση των εδαφών είναι

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΝΡ O χούμος προέρχεται αποκλειστικά από την ανάμειξη εκλεκτής κοπριάς (βοοειδών και πουλερικών) αφού υποστεί μία διαδικασία ζύμωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα co2 και ελλείψεις θρεπτικών micro macro στοιχείων.

Έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα co2 και ελλείψεις θρεπτικών micro macro στοιχείων. Άρθρο του Νίκου Παπανικόλα (nicpapa) Είναι δύσκολη η διάγνωση των ελλείψεων, μιας και παίζουν παρά πολλοί παράγοντες ρόλο σε ένα ενυδρείο. Για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε φυτά σε ένα ενυδρείο, θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση υποβαθμισμένων νερών στη γεωργία

Χρήση υποβαθμισμένων νερών στη γεωργία ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» Χρήση υποβαθμισμένων νερών στη γεωργία Γεώργιος Ψαρράς ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ» Ινστιτούτο Ελιάς & Υποτροπικών Φυτών Χανίων Εσπερίδα:

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Κατιόν µαγνησίουmg 2+ εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Επίπεδο Μg για κανονική αύξηση 0,15 0,35% ή60 140 µmol Mg gξμ -1 ΤοMgκινείταιστοΞΑΣκαιστοΗΑΣ HΑΣ100

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ

ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟKIOY ΓΕΝΙΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΈΡΓΕΙΑ To καλαμπόκι ευδοκιμεί σε εδάφη μέσης σύστασης, βαθιά, καλώς αποστραγγιζόμενα, με υψηλ περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του Έδαφος Οι ιδιότητες και η σημασία του ΕΔΑΦΟΣ : Είναι το χαλαρό επιφανειακό στρώμα του στερεού φλοιού της γης. ΕΔΑΦΟΓΕΝΕΣΗ: Το έδαφος σχηματίζεται από την αποσάθρωση των μητρικών πετρωμάτων με την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΡΑΠΑΝΙΟΥ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΡΑΠΑΝΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΡΑΠΑΝΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΡΙΖΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Για Ροδάκινα- Δαμάσκηνα - Βερίκοκα

Για Ροδάκινα- Δαμάσκηνα - Βερίκοκα Οι γενικές αρχές λίπανσης...... αξιοποιούνται μαζί με τις Εδαφολογικές και Φυλλοδιαγνωστικές Αναλύσεις και τα στοιχεία από τα Ερωτηματολόγια Λίπανσης για την έκδοση των Οδηγιών Λίπανσης στο κάθε αγροτεμάχιο.

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Από: Κατερινόπουλο, Α. & Σταματάκη, Μ. 1995. Εφαρμοσμένη Ορυκτολογία Πετρολογία. Τα Βιομηχανικά Ορυκτά και Πετρώματα και οι Χρήσεις τους. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Γεωλογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Provides Flexibility

Provides Flexibility Provides Flexibility Το Άζωτο είναι το σημαντικότερο θρεπτικό στοιχείο στη γεωργία, και αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη και την καρποφορία των φυτών. Η άριστη εναρμόνιση της αζωτούχου

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε;

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε; Θρέψη φυτού Θρέψη αζώτου: τον Χειμώνα όχι πρόσληψη Ν, Άνοιξη έως και άνθιση έδαφος ψυχρό και απαιτήσεις μηδαμινές άρα ελάχιστη πρόσληψη Ν, με εκβλάστηση μεγάλες απαιτήσεις από αποθηκευμένο Ν και από το

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Αρδεύσεις (Θεωρία) Ενότητα 3 : Η ποιότητα του αρδευτικού νερού Δρ.

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Αρδεύσεις (Θεωρία) Ενότητα 3 : Η ποιότητα του αρδευτικού νερού Δρ. Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρδεύσεις (Θεωρία) Ενότητα 3 : Η ποιότητα του αρδευτικού νερού Δρ. Μενέλαος Θεοχάρης 3. Η ποιότητα του αρδευτικού νερού Η φυσική ποιότητα Από

Διαβάστε περισσότερα

προσλαμβάνουν από το έδαφος

προσλαμβάνουν από το έδαφος Τα φυτά με αρχική πηγή τους υδατάνθρακες που παράγουν κατά τη φωτοσύνθεση είναι ικανά να συνθέσουν όλες τις απαραίτητες οργανικές ενώσεις, χρησιμοποιώντας και άλλα ανόργανα θρεπτικά στοιχεία τα οποία μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές

Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ Επιμορφωτικό σεμινάριο:«καλλιεργώ στην πόλη μου, στο σχολείο μου» Σάββατο 31/10/2015 Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια: Κλιματικοί παράγοντες Εδαφικοί παράγοντες (δυσμενείς συνθήκες υγρασίας, έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων)

Αίτια: Κλιματικοί παράγοντες Εδαφικοί παράγοντες (δυσμενείς συνθήκες υγρασίας, έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων) ΜΗ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Αίτια: Κλιματικοί παράγοντες Εδαφικοί παράγοντες (δυσμενείς συνθήκες υγρασίας, έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων) Ατμοσφαιρικοί ρυπαντές Ασθένειες που προκαλούνται από κλιματικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

PΕΑΚ 0-52-34 Το Peak (MKP, Μonopotassium Phosphate, KH 2

PΕΑΚ 0-52-34 Το Peak (MKP, Μonopotassium Phosphate, KH 2 PΕΑΚ 0-52-34 Το Peak (MKP, Μonopotassium Phosphate, KH 2 PO 4 ), είναι η τελευταία λέξη στα ειδικά λιπάσµατα, κατάλληλο για υδρολίπανση, διαφυλλικές εφαρµογές και παρασκευή σύνθετων λιπασµάτων. Είναι πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

H Γεωργική µας Έρευνα

H Γεωργική µας Έρευνα ΑΓΡΟΤΗΣ 19 H Γεωργική µας Έρευνα Ανακύκλωση θρεπτικού διαλύµατος στις υδροπονικές καλλιέργειες ρ αµιανός Νεοκλέους Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών στο Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών Ηανακύκλωση του

Διαβάστε περισσότερα

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό Προϊόν Καναδά Η δύναµη του Ιονισµένου Χαλκού Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Το προέρχεται από µια καινοτόµο και µοναδική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος Η δυναμική της του στο κίνησης Καλίου έδαφος 1. Δείκτες διαθέσιμου καλίου στο έδαφος Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Εναλλάξιμο Κ (mg/100g εδάφους) Συγκέντρωση Κ (me/l εδαφ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΛΑΤΟΤΗΤΑΣ ΘΡΕΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:ΧΡΟΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

Η αποβολή άνθρακα στη ριζόσφαιρα. 30 60% του καθαρού φωτοσυνθετικού άνθρακα κατανέµεται στη ρίζα

Η αποβολή άνθρακα στη ριζόσφαιρα. 30 60% του καθαρού φωτοσυνθετικού άνθρακα κατανέµεται στη ρίζα Ριζοαπόθεση Η αποβολή άνθρακα στη ριζόσφαιρα 30 60% του καθαρού φωτοσυνθετικού άνθρακα κατανέµεται στη ρίζα 5 70% τουκατανεµηθέντοςστηρίζα αποβάλλεται στη ριζόσφαιρα αποβολή γίνεται από τα αυξανόµενα µέρη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 6. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΑ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 6. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 6. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΑ 1 ΑΡΧΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 2 2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΟΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΥΜΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 1. Ετερογένεια

Διαβάστε περισσότερα