Κεφάλαιο 9 Ο κυτταρικός κύκλος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 9 Ο κυτταρικός κύκλος"

Transcript

1 Κεφάλαιο 9 Ο κυτταρικός κύκλος Γ. Ρήγας Α. Αθανασίου 127 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από μονάδες που ονομάζονται κύτταρα, τα οποία συγκροτούν ομάδες, τα όργανα, που με την σειρά τους σχηματίζουν μεγαλύτερες ομάδες, τους ιστούς. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η ανάπτυξη του κυττάρου, και κατ επέκταση του οργάνου, του ιστού και εν τέλει του οργανισμού, και η ομοιόστασή του, το κύτταρο αναπαράγει ένα πανομοιότυπο αντίγραφό του μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται κυτταρικός κύκλος. Ο κυτταρικός κύκλος θα πρέπει να γίνεται κάτω από αυστηρούς ρυθμιστικούς μηχανισμούς η έλλειψη των οποίων προδιαθέτει σε δημιουργία γενετικής αστάθειας με πιθανό επακόλουθο την προδιάθεση για δημιουργία κακοήθειας. Ταυτόχρονα, η ρύθμιση του κυτταρικού κύκλου, η συνέχισή του ή η διακοπή του, αποτελεί την αντίδραση του κυττάρου σε ποικίλα εξωτερικά ή εσωτερικά ερεθίσματα (βλάβη του DNA ή διαφοροποίηση) που έχουν σαν αποτέλεσμα είτε την τροποποίηση του κυτταρικού κύκλου είτε την παραγωγή και απελευθέρωση συγκεκριμένων κυτταρικών προϊόντων (π.χ. πρωτεϊνών). Τα εξωτερικά ερεθίσματα (π.χ. μιτογόνα, αντιμιτωτικοί παράγοντες) κωδικοποιούν τις απαντήσεις των κυττάρων μέσω της ε πίδρασής τους σε συγκεκριμένους διαμεμβρανικούς κυτταρικούς υποδοχείς. Όταν το συγκεκριμένο μόριο προσκολληθεί στον ανάλογο υποδοχέα της κυτταρικής μεμβράνης συνήθως προκαλεί την φωσφορυλίωσή του είτε μέσω ενδογενούς υποδοχέα τυροσίνης κινάσης είτε μέσω άλλου ενζυμικού συστήματος. Η διαδικασία αυτή έχει σαν αποτέλεσμα την ενεργοποίηση ενός πολύπλοκου βιοχημικού μηχανισμού (RAS RAF MADkinase) που ως τελικό αποτέλεσμα έχει την παραγωγή συγκεκριμένης «απάντησης» του κυττάρου στο εξωγενές ερέθισμα που προκάλεσε την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου υποδοχέα. Η διαδικασία αυτή είναι αντικείμενο έρευνας προς την κατεύθυνση της σύνθεσης ειδικών μονοκλωνικών αντισωμάτων (π.χ. anti EGFR, anti HER2) που συνδεόμενα με τους αντίστοιχους υποδοχείς τους απενεργοποιούν με τελικό αποτέλεσμα είτε την κυτταρική λύση είτε την προαγωγή της κυτταρικής απόπτωσης (προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου). ΦΑΣΕΙΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ Ο κυτταρικός κύκλος αποτελείται φυσιολογικά από τέσσερις φάσεις: 1. Φάση G1 (gap 1, πρώτο χάσμα): στην διάρκεια της φάσης αυτής το κύτταρο υπόκειται σε πολύπλοκες βιοχημικές διαδικασίες που το προετοιμάζουν για την είσοδο του στην επόμενη φάση, ε κείνη της σύνθεσης του θυγατρικού DNA. 2. Φάση S (DNA synthesis, σύνθεση του DNA): στην διάρκεια της φάσης αυτής το DNA αντιγράφει με εξαιρετική ακρίβεια τον εαυτό του δημιουργώντας ένα

2 πανομοιότυπο αντίγραφό του (θυγατρικό DNA). 3. Φάση G2 (gap 2, δεύτερο χάσμα): στην διάρκεια της φάσης αυτής το κύτταρο προετοιμάζεται για την είσοδό του στην επόμενη φάση, εκείνη της μίτωσης. 4. Φάση M (mitosis, μίτωση): το διπλασιασμένο DNA διαχωριζόμενο με ακρίβεια σε δύο ίσα μέρη συμπυκνώνεται σχηματίζοντας χρωμοσώματα ώστε καθένα από τα δύο θυγατρικά κύτταρα να διαθέτει πλήρες αντίγραφο του γενετικού υλικού του μητρικού κυττάρου. Πλην των τεσσάρων φάσεων που α ναφέραμε υπάρχει και η φάση G0 (φάση ηρεμίας) το διαιρεμένο κύτταρο που προέκυψε από την μίτωση που μόλις ο λοκληρώθηκε μπορεί, αντί της εισόδου στην φάση G1 που το προπαρασκευάζει για άμεση νέα διαίρεση, να εισέλθει σε άλλοτε άλλης διάρκειας φάση ηρεμίας ανάλογα με τις συνθήκες και τις ανάγκες του οργάνου, του ιστού, ή του οργανισμού. Η επιλογή εισόδου του κυττάρου στην G0 αντί της G1 καθορίζεται από ποικίλα εξωτερικά ερεθίσματα (επάρκεια ή έλλειψη εξωγενών μιτογόνων, αυξητικών ή άλλων παραγόντων). Ανά πάσα στιγμή και με την επίδραση των μεταβολών των ως άνω εξωτερικών ερεθισμάτων η φάση ηρεμίας (G0) μετατρέπεται σε φάση G1, φάση δηλαδή προετοιμασίας του κυττάρου για διαίρεση. Το καθοριστικό σημείο μετάπτωσης από την φάση ηρεμίας (G0) στην φάση G1 ονομάζεται restriction point (R περιοριστικό σημείο «επαναλειτουργίας»). Μετά την δίοδο από το σημείο R το κύτταρο δεν υπακούει πλέον στους εξωγενείς παράγοντες και η πορεία του διά του κυτταρικού κύκλου μέχρι την ολοκλήρωση της μίτωσης είναι προδιαγεγραμμένη. 128 Σε συγκεκριμένους ιστούς η φάση G0 είναι μεγάλης σημασίας και το μεγαλύτερο ποσοστό των κυττάρων τους βρίσκονται σε φάση ηρεμίας (π.χ. λεμφικός ιστός, σκελετικοί μύες, λιπώδης ιστός, νευρικός ιστός κ.ά.). Σε αρκετούς ιστούς, όπως στο λεμφικό, η φάση G0 είναι αντιστρεπτή υπό την επίδραση των διεγερτικών παραγόντων που προαναφέραμε, ενώ σε άλλους, όπως οι σκελετικοί μύες και οι νευρώνες, είναι μη αντιστρεπτή. Η όλη διαδικασία του κυτταρικού κύκλου προκειμένου να διατηρήσει την ακρίβειά της και να εξασφαλίσει το τέλειο αποτέλεσμά της υπόκειται σε πολλαπλά σημεία ελέγχου (check points) που βρίσκονται σε διάφορα χρονικά σημεία του κυτταρικού κύκλου και που, βάσει συγκεκριμένων ερεθισμάτων, επιτρέπουν την συνέχιση και ολοκλήρωση του κύκλου ή τον αναστέλλουν (σχήμα 1). Η ρυθμιστική διαδικασία του κυτταρικού κύκλου εξασφαλίζεται μέσω: i. των κυκλινών, ετεροδιμερών συμπλεγμάτων πρωτεϊνών που διακρίνονται σε οικογένειες (D, E, A, B) κάθε οικογένεια κυκλινών έχει την ευθύνη ε λέγχου διαφορετικής φάσης του κυτταρικού κύκλου, ii. των κυκλινο εξαρτωμένων κινασών (CDK) κάθε κυκλινο εξαρτώμενη κινάση επάγει την δράση μιάς κυκλίνης, και iii. των αναστολέων των συμπλεγμάτων κυκλινών CDK (CKI, CDK inhibitors). Διακρίνονται δύο οικογένειες CKI: α) η οικογένεια INK4 που περιλαμβάνει του αναστολείς p15, p16, p18, p19, και β) η οικογένεια CIP/KIP που περιλαμβάνει του αναστολείς p21, p27, p57. Για να ξεκινήσει και ολοκληρωθεί η κάθε φάση του κύκλου θα πρέπει πρώτα να βεβαιωθεί ότι έχει ολοκληρωθεί επι

3 τυχώς η προηγούμενη φάση. Τα σημεία ελέγχου ενεργοποιούνται από ποικιλία ενδογενών και εξωγενών παραγόντων (π.χ. ιοντίζουσα ακτινοβολία, διατροφικοί παράγοντες, θερμοκρασία, βλάβη του DNA, κ.ά.). Σχήμα 1. Φάσεις κυτταρικού κύκλου και σημεία ελέγχου που οδηγούν στην ευόδωση ή την αναστολή/κατάργησή του. Οι μεταλλάξεις των γονιδίων που ευθύνονται για την παραγωγή των σημείων ελέγχου συμβάλλουν στην ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό του κυττάρου που έχει υποστεί βλάβη οδηγώντας σε καρκινογένεση, και επηρεάζουν την ευαισθησία του κυττάρου, καρκινικού ή μή, στην κυτταροτοξική δράση εξωγενών παραγόντων όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία. ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ (CHECKPOINTS) ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ Σημείο ελέγχου μεταξύ φάσεων G1 και S. Κατά την διάρκεια της μεταβάσεως από την φάση G1 στην φάση S το σημείο ελέγχου συνίσταται στην ενεργοποίηση ή μη του ογκοκατασταλτικού γονιδίου p53, και πιθανώς των συγγενών του γονιδίων p63 και p73, που λειτουργεί ως φραγμός στη συνέχιση του κυτταρικού κύκλου με δύο τρόπους: 1) Βλάβη του DNA Ενεργοποίηση του p53 ενεργοποίηση του p21 WAF1/CIP1 CKI που ανήκει 129 που ανήκει στην οικογένεια CIP/KIP των αναστολέων του συμπλέγματος κυκλίνες/cdk αναστολή της δράσης του συμπλέγματος αναχαίτιση (arrest) στην G1 S. 2) Ενεργοποίηση μέσω του p53 της διαδικασίας απόπτωσης (του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου). Είναι άγνωστο ποιά από τις δύο διαδικασίες θα ακολουθήσει το κάθε κύτταρο σε κάθε περίπτωση. Σε περίπτωση μη φυσιολογικής δράσης του p53 λόγω μετάλλαξής του η καρκινογένεση προάγεται καθώς το κύτταρο με το προβληματικό DNA συνεχίζει να αυξάνεται λόγω της μη αναστολής του κυτταρικού κύκλου, και καθώς η διαδικασία της απόπτωσης απενεργοποιείται τα προβληματικά κύτταρα συνεχίζουν να πληθύνονται. Σημείο ελέγχου φάσης S. Το γονίδιο ATM, το οποίο και μεταλλάσσεται στο Σύνδρομο Αταξίας Τηλαγγειεκτασίας, φαίνεται ότι παίζει ρόλο σημείου ελέγχου στην φάση αυτή. Πρόκειται για μια πυρηνική και κυτταροπλασματική κινάση που προάγει την φωσφορυλίωση συγκεκριμένων πρωτεϊνών που συμμετέχουν στα σημεία ελέγχου της βλάβης και της επισκευής του DNA. Σημείο ελέγχου μεταξύ φάσεων G2 και Μ. Σημαντικό ρόλο στην αναχαίτιση του κυτταρικού κύκλου κατά την μετάβαση από την φάση G2 στην φάση M μετά από βλάβη του DNA παίζει η ενεργοποίηση του συμπλέγματος κυκλίνης B/CDK1 που υπό φυσιολογικές συνθήκες επιτρέπει στο κύτταρο να εισέλθει στη φάση της μίτωσης. Συγκεκριμένα, η βλάβη του DNA προκαλεί: ενεργοποίηση της κινάσης chk1 φωσφορυλίωση του cdc25, γεγονός απαραίτητο για την ενεργοποίηση του συ

4 μπλέγματος cyclin B/CDK1 αναχαίτιση του κυτταρικού κύκλου. Η ενεργοποίηση της διαδικασίας αυτής αποτελεί κριτικής σημασίας παράγοντα της ευαισθησίας των καρκινικών κυττάρων προς την ιοντίζουσα ακτινοβολία. Στη διαδικασία αυτή έχει βρεθεί ότι εμπλέκονται τα ακόλουθα γονίδια: RAD9, RAD17, RAD24, MEC1, MEC2 και MEC3. Σημείο ελέγχου φάσης M. Η φάση της μίτωσης, όπου το κύτταρο διαιρείται σε δύο πανομοιότυπα κύτταρα, και το καθένα περιέχει το ένα από τα δύο πανομοιότυπα ζεύγη χρωμοσωμάτων που έχουν προκύψει από τον διπλασιασμό του DNA κατά την φάση S, ολοκληρώνεται σε τέσσερις διαδοχικές φάσεις: i. Πρόφαση ii. Μετάφαση iii. Ανάφαση iv. Τελόφαση. Το σημείο ελέγχου για την φάση της μίτωσης βρίσκεται κατά την μετάβαση από την Μετάφαση στην Ανάφαση όπου τα χρωμοσώματα συνδέονται στην μιτωτική άτρακτο με σκοπό την σύνδεση όλων των ζευγών χρωμοσωμάτων σε ε νιαίο σύνολο. Τα γονίδια που εμπλέκονται στη διαδικασία αυτή είναι τα: MAD1, MAD2, MAD3, BUB1, BUB2, BUB3, και πιθανώς το p53. Οι μεταλλάξεις των γονιδίων αυτών οδηγούν σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες που είναι δυνατόν να προκαλέσουν καρκινογένεση. Γήρανση του κυττάρου. Πρόκειται για ένα σημείο ελέγχου του κυτταρικού κύκλου που διενεργείται μέσω της δράσης (ή μη δράσης)του ενζύμου τελομεράση. Τα τελομερίδια (telomeres) είναι επαναλαμβανόμενες DNA αλληλουχίες που βρίσκονται στα άκρα όλων των γραμμικών (linear) χρωμοσωμάτων. Με 46 χρωμοσώματα στο ανθρώπινο κύτταρο υ πάρχουν 92 τελομερίδια, αποτελούμενα από χιλιάδες επαναλήψεις των 6 νουκλεοτιδίων TTAGGG. Στα φυσιολογικά σωματικά κύτταρα παρατηρείται βαθμιαία βράχυνση των τελομεριδίων μετά από κάθε κυτταρική διαίρεση, με αποτέλεσμα την διαρκώς μειούμενη μέχρι κατάργησης ικανότητα των κυττάρων για διαίρεση. Έχει υποστηριχθεί ότι η διαδικασία αυτή είναι συνδεδεμένη με την φυσιολογική γήρανση (κυττάρου και οργανισμού). Το ένζυμο τελομεράση είναι μία ριβονουκλεοπρωτεΐνη που συντηρεί το μήκος του τελομεριδίου συνθέτοντας τις τελομερικές DNA επαναλήψεις TTAGG G (μηχανισμός ανάστροφης αντιγραφάσης reverse transcriptase) και προσθέτοντάς τες στην άκρη του τελομεριδίου. Ενεργός τελομεράση (η ενεργός καταλυτική της υπομονάδα h TERT) ανευρίσκεται σε φυσιολογικούς εμβρυικούς ι στούς και φυσιολογικά γεννητικά κύτταρα ενώ δεν είναι ανιχνεύσιμη σε φυσιολογικά σωματικά κύτταρα εκτός από τα φυσιολογικά κύτταρα ανανέωσης ι στών (αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα, ενεργοποιημένα λεμφοκύτταρα, βασικά κύτταρα της επιδερμίδας, κύτταρα του ενδομητρίου, κύτταρα των κρυπτών του εντέρου, κλπ). Επιπλέον, είναι παρούσα στα πλείστα των καρκινικών κυττάρων, προσφέροντάς τους ικανότητα για συνεχείς διαιρέσεις και «αθανασία». ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ Η G1 φάση Μετάβαση στην φάση S Όταν το κύτταρο εισέλθει στην φάση G1 (μέση διάρκεια 10 ώρες), υπόκειται σε συγκεκριμένες βιοχημικές αλλαγές προκειμένου να προετοιμαστεί για την 130

5 είσοδό του στην φάση S. Κατά την διάρκεια της φάσης G1, όπως έχει ήδη αναφερθεί, το κύτταρο για να συνεχίσει την πορεία του προς την φάση S θα πρέπει κάτω από επίδραση επαρκούς ποσότητος ρυθμιστικών παραγόντων (εξωκυτταρίων ή και ενδοκυτταρίων) να διέλθει από το περιοριστικό σημείο (restriction point) που σηματοδοτεί την είσοδο στην φάση G0, μετά από το οποίο η παρουσία των παραγόντων αυτών δεν κρίνεται απαραίτητη για την συνέχιση του κυτταρικού κύκλου. Για την διενέργεια και την ολοκλήρωση όλων των πολύπλοκων βιοχημικών διαδικασιών που συμβαίνουν στη φάση μετάβασης από την φάση G1 στην φάση S κεντρικό ρόλο παίζει η πρωτεΐνη RB. Το γονίδιο που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη αυτή είναι το πρώτο που ανακαλύφθηκε ότι αναστέλλει τον κυτταρικό κύκλο (ογκοκατασταλτικό γονίδιο) και σχετίζεται με το ρετινοβλάστωμα. Για να φθάσουμε στην δράση της πρωτεΐνης RB έχουν προηγηθεί συγκεκριμένες διαδικασίες που ξεκινούν από την παρουσία και επίδραση αυξητικών παραγόντων, κάτω από την επίδραση των οποίων διεγείρονται συγκεκριμένες ο μάδες γονιδίων, οι κυκλίνες. Οι κυκλίνες συνιστούν μιά οικογένεια που περιλαμβάνει τις: Κυκλίνες D (D1, D2, D3) Κυκλίνη E Κυκλίνη A Κυκλίνη B Η ενεργοποίηση των κυκλινών αυτών έχει σαν συνέπεια την αύξηση της ποσότητάς τους σε διάφορες χρονικές φάσεις του κυτταρικού κύκλου. Στην φάση G1 έχουμε αρχικά την αύξηση της παραγωγής και την ενεργοποίηση κατά πρώτον των κυκλινών της 131 ομάδος D και προς το τέλος της φάσης G1 της ομάδος E των κυκλινών. Οι υπόλοιπες ομάδες παράγονται και ενεργοποιούνται αργότερα. Η κατ αρχάς ενεργοποίηση των κυκλινών της ομάδος D οδηγεί στην ενεργοποίηση συγκεκριμένων ενδοκυτταρίων πρωτεϊνικών ενζύμων που ονομάζονται cdk (σερίνη θεονίνη κινάσες), των οποίων η ενεργοποίηση πραγματοποιείται μέσω δομικών αλλαγών στο μόριό τους, με τελικό αποτέλεσμα τον σχηματισμό ενός συμπλέγματος κυκλίνης/cdk. Οι cdk είναι τουλάχιστον επτά και διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την δομή, ως προς την λειτουργία (συνδέονται με διαφορετική οικογένεια κυκλινών η καθεμιά κλπ) και ως προς την σχέση τους με την καρκινογένεση. Στην φάση G1 η αρχικά ενεργοποιούμενη κυκλίνη D συνδέεται και ενεργοποιεί τις ενζυμικές πρωτεΐνες cdk4,6, και το σύμπλεγμα cyclin D(1,2,3) που δημιουργείται ασκεί την δράση του φωσφορυλιώνοντας την πρωτεΐνη RB. Η πρωτεΐνη RB υπό φυσιολογικές συνθήκες σχηματίζει σύμπλοκο με ποικίλους αντιγραφικούς παράγοντες, ο σημαντικότερος των οποίων φαίνεται ότι είναι ο E2F 1. Η σύνδεση RB E2F 1 δεν επιτρέπει την εκδήλωση της δράσης του E2F 1 που συνίσταται στην ενεργοποίηση άλλων γονιδίων και την προαγωγή της διαδικασίας του κυτταρικού κύκλου. Με την διαδικασία αυτή η RB διακόπτει την κινητικότητα του κυττάρου μη επιτρέποντας την είσοδό του στην φάση S (ογκοκατασταλτική δράση του RB). Η φωσφορυλίωση του RB που διαμεσολαβείται από την δράση του συμπλέγματος cyclin/cdk οδηγεί στην απενεργοποίησή του ώστε ο αντιγραφικός παράγων E2F 1, και όσοι άλλοι παράγοντες

6 πιθανώς συμμετέχουν στη διαδικασία της αντιγραφής, ενεργοποιούν τα υπεύθυνα για την είσοδο του κυττάρου στην φάση S γονίδια. Η δράση του συμπλέγματος cyclin/cdk υπόκειται σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς. Ο σπουδαιότερος αυτών επιτελείται μέσω της δράσης των αναστολέων των κυκλινο εξαρτώμενων κινασών (CDKs). Διακρίνονται σε δύο τάξεις: 1) την οικογένεια KIP (kinase inhibitory protein) που περιλαμβάνει τις p21 WAF/CID1, p27 KIP1, και p57 KIP2. Οι αναστολείς αυτής της ομάδας μπορούν να συνδέονται και να αναστέλλουν την δράση όλων των συμπλεγμάτων cyclin/cdk. 2) την οικογένεια INK4 που περιλαμβάνει τις p16 INK4a, p15 INK4b, p18 INK4c, και p19 INK4d. Οι πρωτεΐνες αυτές διαφέρουν από την προηγούμενη οικογένεια λόγω του ότι εμφανίζουν ειδικότητα ως προς την σύνδεσή τους με την κυκλίνη D. Οι CDKs συνολικά αναστέλλουν την δράση του συμπλέγματος cyclin/cdk και παίζουν σημαντικό ρόλο στην αναχαίτιση του κυτταρικού κύκλου στην φάση G1, στην διαφοροποίηση του κυττάρου, στην γήρανσή του, και στην απάντησή του σε βλάβη του DNA. Η φάση S Στην διάρκεια αυτής της φάσης το κύτταρο διπλασιάζει το γενετικό του υ λικό με την διαδικασία της αντιγραφής του DNA δημιουργώντας ένα ακριβές αντίγραφο του γενετικού υλικού ώστε κάθε θυγατρικό κύτταρο να έχει ένα χρωμόσωμα από τα δύο του κάθε ζεύγους που θα προκύψει από την φάση S. Η διαδικασία της αντιγραφής του DNA ξεκινά από συγκεκριμένες αλληλουχίες νουκλεοτιδίων στην διπλή ά λυσσο του DNA και θα πρέπει να γίνει με απόλυτη ακρίβεια ούτως ώστε να μην 132 υπάρχουν χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Ως γνωστόν, το DNA αποτελείται από διπλή έλικα και κατά την αντιγραφή του καθε μιά από τις δύο έλικες χρησιμεύει ως πρότυπο (μήτρα) για την δημιουργίας μιας πανοιότυπης θυγατρικής έλικας. Με τον τρόπο αυτό το κύτταρο επιταχύνει την διαδικασία της αντιγραφής του DNA. Τα ένζυμα που καταλύουν την διαδικασία αυτή είναι οι DNA πολυμεράσες και έχουν περιγραφεί τρεις: a, d, και e. Ρόλος τους είναι η διασφάλιση ότι κάθε έλικα του DNA θα χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο για την δημιουργία ενός πανομοιότυπου αντιγράφου κάθε φορά. Η διαδικασία της αντιγραφής του DNA δεν ξεκινά από ένα μοναδικό σημείο της έλικος αλλά από πολλά σημεία ταυτόχρονα. Με τον τρόπο αυτό το κύτταρο μειώνει σημαντικά τη διάρκεια της φάσης S καθώς, σε αντίθετη περίπτωση θα χρειαζόταν ένα περίπου μήνα για την ολοκλήρωση της αντιγραφής του DNA. Όπως ξετυλίγονται οι 2 έλικες του DNA, κάθε μία χρησιμεύει ως πρότυπο για την δημιουργία ενός πανομοιότυπου αντιγράφου, δημιουργώντας έτσι το «Replication fork». Κάθε έλικα αντιγράφεται με κατεύθυνση από το 5 άκρο της προς το 3 άκρο της. Η μία από τις δύο έλικες του DNA αντιγράφεται συνεχώς και η άλλη με διακοπές, όμως και οι δυό διαδικασίες συμβαίνουν ταυτόχρονα. Πολλαπλές πρωτεΐνες φαίνεται ότι συμμετέχουν σ αυτή την διαδικασία (DNAπολυμεράσες, DNA πριμάσες, κλπ). Παρά τους πολύπλοκους μηχανισμούς από τους οποίους ελέγχεται η διαδικασία αντιγραφής του DNA, σφάλματα μπορούν να προκύψουν. Στην περίπτωση αυτή τα προβληματικά νουκλεοτίδια απομακρύνονται από το DNA μέσω της δράσεως των εξωνουκλεασών και πολυ

7 133 μερασών. Πρόκειται για έναν από τους διορθωτικούς μηχανισμούς του DNA που εκδηλώνονται σε διάφορες φάσεις του κυτταρικού κύκλου. Ανωμαλίες στους μηχανισμούς και τις διαδικασίες επιδιόρθωσης του DNA προδιαθέτουν στην ανάπτυξη καρκίνου. Μίτωση Κατά την διάρκεια της μίτωσης (μέση διάρκεια 1 ώρα) το κύτταρο με ήδη διπλασιασμένο το γενετικό του υλικό σε 2 πανομοιότυπα αντίγραφα είναι έτοιμο να δημιουργήσει δύο πανομοιότυπα θυγατρικά κύτταρα που το καθένα θα περιέχει το ένα από τα δύο ζεύγη ελίκων DNA που δημιουργήθηκαν στην φάση S. Πρόκειται για σημαντική διαδικασία όπου οποιαδήποτε ανωμαλία παρουσιαστεί κατά την διάρκειά της δεν μπορεί να επιδιορθωθεί. Όπως όλες οι φάσεις του κυτταρικού κύκλου, και η μίτωση υπόκειται σε ποικίλους και αυστηρούς μηχανισμούς ε λέγχου με σκοπό να διασφαλισθεί η α κρίβεια της διαδικασίας. Η μίτωση ολοκληρώνεται σε 4 φάσεις, την πρόφαση, την μετάφαση, την ανάφαση, και την τελόφαση, και σε κάθε μιά επιτελούνται διαφορετικές διαδικασίες. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η μετάβαση από την μετάφαση στην ανάφαση καθώς τότε πραγματοποιείται ο διαχωρισμός των χρωματίδων που θα λάβει το καθένα από τα δύο θυγατρικά κύτταρα. Έτσι τα πλέον σημαντικά σημεία του κύκλου είναι η είσοδος στην μίτωση, η μετάβαση από την μετάφαση στην ανάφαση, και η έ ξοδος από την μίτωση. Οι βιοχημικές αλλαγές που οδηγούν στην φάση Μ αρχίζουν με την ενεργοποίηση του MPF (Maturation ή Mitosis Promoting Factor) που ουσιαστικά είναι το σύμπλεγμα cyclin B/cdk1, αποκαλούμενο και cdc2. Για τον σκοπό αυτό αυξάνεται η παραγωγή και ελαττώνεται η αποδόμηση της κυκλίνης Β που κορυφώνεται λίγο πριν την έναρξη της μίτωσης. Όπως συμβαίνει και με άλλους προαγωγούς (promoters) κυτταρικών διαδικασιών ο MPF τελεί υπό την διεγερτική ή ανασταλτική επίδραση ερεθισμάτων: i) APC/C (Anaphase Promoting Complex/cyclosome C). Όταν το σύμπλεγμα αυτό απενεργοποιηθεί προκαλείται ενεργοποίηση του MPF. ii) cdc25. Προκαλεί ενεργοποίηση του συμπλέγματος cyclinb/cdk1. Όταν το σύμπλεγμα αυτό ενεργοποιηθεί μέσω θετικού μηχανισμού ανατροφοδότισης (feed back) προκαλεί αύξηση του cdc25 που ενεργοποιεί περαιτέρω το σύμπλεγμα. iii) PLKs (Polo like kinases). Εχουν πολλαπλούς ρόλους: α) ενεργοποίηση του MPF μέσω του cdc25. β) ταυτόχρονα όμως ο MPF προκαλεί και αυτός σε μεταγενέστερα στάδια της μίτωσης ενεργοποίηση των PLKs όταν ρυθμίζουν τις λειτουργίες της μιτωτικής ατράκτου (σχηματισμός της α τράκτου, διαχωρισμός των χρωματίδων, και πιθανώς κυτταρική διαίρεση). γ) ενεργοποίηση των APC/C κατά την μετάβαση από την μετάφαση προς την ανάφαση και κατά την έξοδο του κυττάρου από την διαδικασία της μίτωσης. Η ενεργοποίηση αυτή του APC/C προς το τέλος της μίτωσης προκαλεί μείωση του MPF ούτως ώ στε διασφαλισθεί η λήξη της διαδικασίας της μίτωσης και το κύτταρο, εισερχόμενο σε φάση G1, να αρχίσει να προετοιμάζεται για τον νέο κυτταρικό κύκλο. Οι διαδικασίες που συντελούνται κατά

8 την διάρκεια της μίτωσης είναι οι εξής: α) Φάση Πρόφασης Μετάφασης: συμπύκνωση των χρωμοσωμάτων, συναρμολόγιση της μιτωτικής ατράκτου, ευθυγράμμιση των χρωμοσωμάτων, διάσπαση της πυρηνικής μεμβράνης. β) Φάση Ανάφασης Τελόφασης: αποσυμπύκνωση των χρωμοσωμάτων, αποσυναρμολόγιση της μιτωτικής ατράκτου, δημιουργία πυρηνικής μεμβράνης, κυτοκίνηση (διαχωρισμός του κυττάρου σε δύο θυγατρικά κύτταρα). ΓΟΝΙΔΙΑ Ογκοκατασταλτικά γονίδια Πρόκειται για μέλη του γονιδιώματος του ανθρώπου τα οποία εμποδίζουν συγκεκριμένες κυτταρικές διαδικασίες που οδηγούν στην καρκινογένεση και στην δημιουργία του καρκινικού κυττάρου. Μεταξύ των αναγνωρισμένων ογκοκατασταλτικών γονιδίων εξέχουσα είναι η θέση του RB και του p53 (πίνακας 1). Το ογκοκατασταλτικό γονίδιο RB είναι το πρώτο γονίδιο που ανακαλύφθηκε ότι έχει την συγκεκριμένη δράση. Η απενεργοποίησή του προδιαθέτει στην δημιουργία ρετινοβλαστώματος, οστεοσαρκώματος, και πιθανώς καρκίνου μαστού, ουροδόχου κύστης και πνεύμονα. Όπως ήδη έχει αναφερθεί, η ογκοκατασταλτική του δράση ασκείται μέσω της διακοπής του κυτταρικού κύκλου στη φάση G1. Το ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 είναι το συχνότερα μεταλλαγμένο γονίδιο στα καρκινικά κύτταρα (περισσότερο από 50% όλων των καρκίνων). Βρίσκεται στο χρωμόσωμα 17 και το πρωτεϊνικό του προϊόν δεν είναι απαραίτητο για την ζωή του κυττάρου υπό φυσιολογικές συνθήκες. Όμως σε περιπτώσεις βλάβης του DNA είτε διακόπτει τον κυτταρικό κύκλο μέσω της δράσης του στην πρωτεΐνη p21 είτε προάγει την διαδικασία της απόπτωσης. Χωρίς την δράση του p53 τα κύτταρα που έχουν υποστεί γενετικές βλάβες συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να διαιρούνται, προδιαθέτοντας σε καρκινογένεση. Στην κατηγορία των ογκοκατασταλτικών γονιδίων ανήκουν και εκείνα των οποίων οι πρωτεΐνες συμμετέχουν στην διαδικασία επιδιόρθωσης των βλαβών του DNA. Συγκεκριμένα σύνδρομα που σχετίζονται με ελαττωματική διαδικασία επιδιόρθωσης του DNA προδιαθέτουν σε καρκινογένεση. Στα σύνδρομα αυτά παρατηρούνται βλάβες σε συγκεκριμένα γονίδια που υπό φυσιολογικές συνθήκες λειτουργούν ως ογκοκατασταλτικά, π.χ. στο σύνδρομο Αταξίας Τελαγγειεκτασίας το γονίδιο ATM μεταλλάσσεται υπό φυσιολογικές συνθήκες όταν αναγνωρίζεται βλάβη του DNA το πρωτεϊνικό προϊόν του κωδικοποιεί την ενεργοποίηση του p53. Απενεργοποίηση των ογκοκατασταλτικών γονιδίων μπορεί να συμβεί μέσω μετάλλαξης. Για την έναρξη της διαδικασίας της καρκινογένεσης απαιτείται μεταλλαξιακή απενεργοποίηση και των δύο αλληλίων των γονιδίων (σχήμα 2). Σε κάθε χρονική στιγμή ο αριθμός των κυττάρων είναι το αποτέλεσμα του α ριθμού αυτών που γεννούνται μείον αυτών που πεθαίνουν. Ο αριθμός των κυττάρων που γεννούνται είναι η συνισταμένη της ευοδωτικής δράσης των ογκογονιδίων μείον την α νασταλτική δράση των ογκοκατασταλτικών γονιδίων. 134

9 Πίνακας 1. Ογκοκατασταλτικά γονίδια Γονίδιο Χρωμοσωμικός Λειτουργία Θέσεις ανάπτυξης καρκίνου τόπος RB1 13q14.2 cell cycle regulator αμφιβληστροειδής, οστά, κύστη, μαστός, πάγκρεας p53 17p13.1 genome stability regulator εγκέφαλος, μαστός, λευχαιμία, μαλακά μόρια p16 9p21 cyclin dependant kinase εγκέφαλος, μελανοκύτταρα inhibitor p15 9p21 cyclin dependant kinase λευχαιμία inhibitor p18 1p32 cyclin dependant kinase inhibitor οισοφάγος, πνεύμονας, κύστη, πάγκρεας p21 6p21 cyclin dependant kinase προστάτης, πνεύμονας inhibitor E2F1 20q11 transcription factor ερυθρολευχαιμία BRCA1 17q21 transcription factor (?) μαστός, ωοθήκες BRCA2 13q12 13 transcription factor (?) μαστός, ωοθήκες WT1 11p13 transcription factor νεφρός VHL 3p25 26 modulator of RNA polymerase νεφρός, ΚΝΣ PTC1 9q22.3 transcription repressor δέρμα TGFβR1 9q33 34 TGF β receptor παχύ, αμφιβληστροειδής, ήπαρ, στομάχι TGFβR2 3p21.3 TGF β receptor παχύ, αμφιβληστροειδής, ήπαρ, στομάχι DPC4 18q21.1 TGF β receptor πάγκρεας, παχύ, κύστη, ήπαρ CDH1 16q22.1 intercellular adhesion μαστός, ωοθήκες, ήπαρ, δέρμα, ενδομήτριο APC 5q21 cell signalling παχύ MCC 5q21 (?) παχύ NF1 17q11.2 cell signalling περιφερικό νευρικό σύστημα, δέρμα NF2 22q12 cell signalling ΚΝΣ MSH2 2p22 mismatch repair protein παχύ MLH1 3p21.3 mismatch repair protein παχύ DCC 18q21 differentiation factor παχύ PTEN 10q23.3 protein/lipid phosphatase εγκέφαλος, μελανοκύτταρα, προστάτης, θυρεοειδής, μαστός Ο αριθμός των κυττάρων που πεθαίνουν είναι η συνισταμένη της δράσης των γονιδίων που προάγουν την διαδικασία της απόπτωσης μείον την ανασταλτική δράση των αντιαποπτωτικών γονιδίων. Ογκογονίδια Στο φυσιολογικό γενετικό υλικό του 135 κυττάρου υπάρχουν γονίδια, καλούμενα πρωτο ογκογονίδια, που με αυστηρό μηχανισμό ελέγχουν την φυσιολογική αύξηση, διαφοροποίηση και πολλαπλασιασμό του κυττάρου. Κύριος ρόλος τους είναι η μεταφορά σημάτων από το εξωτερικό περιβάλλον στον πυρήνα του κυττάρου.

10 Η πρώτη παρατήρηση των ογκογονιδίων έγινε στους RNA (retro) ιούς, το γενετικό υλικό των οποίων απεδείχθει ότι προκαλεί καρκινογένεση. Αργότερα τα ογκογονίδια αυτά συσχετίσθηκαν με τα πρωτο ογκογονίδια των φυσιολογικών κυττάρων. μεταλλάξεις point mutations). 2) ποσοτική: α) γονιδιακή υπερέκφραση (gene amplification) αύξηση του αριθμού των αντιγράφων ενός δεδομένου γονιδίου με συνέπεια την υπερέκφρασή του. β) χρωμοσωμική μετάθεση (σχήμα 3). Σχήμα 2. Χρωμοσωμικοί μηχανισμοί απενεργοποίησης ογκοκατασταλτικών γονιδίων. Αριστερά: η πρώτη μετάλλαξη (*)συμβαίνει σε ένα μονήρες σωματικό κύτταρο και καταλήγει σε σποραδική νόσο. Εναλλακτικά, μπορεί να συμβεί σε ένα γεννητικό κύτταρο (de novo μετάλλαξη) ή να κληρονομηθεί από ένα γονέα φορέα. Δεξιά: Η πρώτη μετάλλαξη μπορεί να απενεργοποιηθεί τελείως (από πάνω προς τα κάτω) με φυσική απάλειψη (deletion) ή ανασυνδυασμό (recombination) του φυσιολογικού χρωμοσώματος, από μιά στοχευμένη δεύτερη μετάλλαξη ή απάλειψη του εναπομένοντος φυσιολογικού χρωμοσώματος ή με μεθυλίωση του προαγωγέα του φυσιολογικού χρωμοσώματος, οδηγώντας σε απώλεια της γονιδιακής έκφρασης. Τα φυσιολογικά πρωτο ογκογονίδια υπό συγκεκριμένες συνθήκες, όπως π.χ. μετάλλαξη, απώλεια αλληλουχίας, ιογενή λοίμωξη, χρωμοσωμική μετάθεση, κ.ά., μετατρέπονται σε ογκογονίδια που δύνανται να επάγουν την καρκινογένεση. Η ενεργοποίηση των πρωτο ογκογονιδίων σε ογκογονίδια μπορεί να είναι: 1) ποιοτική: αλλαγές σε κωδικοποιημένες περιοχές (code regions) (σημειακές Σχήμα 3. Μοριακά μονοπάτια ενεργοποίησης ογκογονιδίων. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωρισθεί 100 περίπου ογκογονίδια, κυτταρικής και ιικής προέλευσης. Η δράση τους εκδηλώνεται μέσω κυτταρικών διαμεσολαβητικών μονοπατιών, με τα οποία τα κύτταρα λαμβάνουν και επεξεργάζονται πληροφορίες και παράγουν βιολογική απάντηση. Στα διαμεσολαβητικά μονοπάτια περιλαμβάνονται εξωτερικά μηνύματα, υποδοχείς, διαμεσολαβητικές πρωτεΐνες, δεύτερα μηνύματα, πρωτεΐνες υπερέκφρασης, ενδογενείς ενεργοποιητές, κ.ά. Σύμφωνα με την θεωρία της καρκινογένεσης των «πολλαπλών χτυπημάτων», τα ογκογονίδια προκειμένου να ασκήσουν τη δράση τους είναι πιθανό να πρέπει να δράσουν κατά ζεύγη, καθώς η δράση ενός μόνο ογκογονιδίου αρκεί μόνο για την αναστολή της διαδικασίας της απόπτωσης οπότε στη συνέχεια πρέπει να εκδηλωθεί η δράση του δεύτερου ογκογονιδίου ούτως ώστε το κύτταρο να εκδηλώσει καρκινικό φαινότυπο. 136

11 Κυτταρικός θάνατος και απόπτωση Το κύτταρο πεθαίνει φυσιολογικά με ένα από τους ακόλουθους μηχανισμούς: 1) Μηχανισμός νέκρωσης κατά την διάρκεια της οποίας, συνεπεία κυτταρικής βλάβης, το κύτταρο διογκώνεται, λύεται, και τα συστατικά του διασπείρονται στον μεσοκυττάριο χώρο προκαλώντας φλεγμονώδη αντίδραση (παθητική και οξεία διαδικασία). 2) Μηχανισμός απόπτωσης ή προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου (ενεργητική διαδικασία). Η διαδικασία της απόπτωσης ενεργοποιείται όταν το φυσιολογικό κύτταρο υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη του DNA συνεπεία π.χ. χημικών καρκινογόνων, οξειδωτικού stress, ακτινοβολίας, προκειμένου να διακοπεί ο πολλαπλασιασμός του και η αντιγραφή ενός προβληματικού DNA, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεταλλάξεις (προστατευτικός μηχανισμός ενάντια στην καρκινογένεση). Πρόκειται για πολύ σημαντική διεργασία για την φυσιολογική ανάπτυξη των κυττάρων και την ομοιόσταση των ι στών. Τα κύτταρα που έχουν υποστεί απόπτωση έχουν χαρακτηριστική εμφάνιση που είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων διαδικασιών: συμπύκνωση της χρωματίνης, τεμαχισμός του πυρήνα, συρρίκνωση του κυττάρου, και απώλεια της επαφής με τα γειτονικά κύτταρα. Σαν αποτέλεσμα των διαδικασιών αυτών προκύπτουν συγκεκριμένοι σχηματισμοί (αποπτωτικά σωμάτια apoptotic bodies) που στη συνέχεια φαγοκυτταρώνονται από τα γειτονικά φαγοκύτταρα οπότε και παρατηρείται ελάχιστη φλεγμονώδης αντίδραση. Σε ενδοκυττάριο επίπεδο, λόγω ενεργοποίησης ενδονουκλεασών, το DNA διασπάται σε μικρότερα 137 κομμάτια που δίνουν χαρακτηριστική εμφάνιση κατά την ηλεκτροφόρηση σε gel. Η διαδικασία της απόπτωσης ενεργοποιείται από ποικιλία ερεθισμάτων ό πως π.χ. ακτινοβολία, χημειοθεραπεία, ιογενείς λοιμώξεις κ.ά., που οδηγούν στην ενεργοποίηση του p53. Από κει ξεκινά ένα μονοπάτι ενεργοποίησης διάφορων πρωτεϊνών που είτε βρίσκονται στην μεμβράνη (π.χ. IGF BP3 [Insulin Like Growth Factor I Binding Protein 3], και FAS/APO 1, Killer/DRS) με απευθείας δράση στα μιτοχόνδρια, είτε βρίσκονται ενδοκυττάρια και κωδικοποιούνται από το BAX και p53 Induced Gene 3 pig3, που εν τέλει ενεργοποιούν τα μιτοχόνδρια. Σαν συνέπεια της διέγερσης των μιτοχονδρίων απελευθερώνονται παράγοντες ενεργοποίησης της απόπτωσης (AIF) ή κυττόχρωμα C. Εν συνεχεία, το κυττόχρωμα C διεγείρει τις κασπάσες (caspases, οικογένεια ενδοκυτταρίων κυστεϊνικών πρωτεασών οι οποίες προκύπτουν από την διάσπαση προδρόμων μορφών) οι οποίες επάγουν τις μορφολογικές αλλαγές του κυττάρου που ήδη περιγράφηκαν προηγουμένως. Όπως και ο κυτταρικός κύκλος έτσι και η διαδικασία της απόπτωσης υπόκεινται σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς, οι οποίοι είτε την επάγουν είτε την αναστέλλουν. Έχουν βρεθεί διάφορα πρωτεϊνικά προϊόντα ογκογονιδίων που δρουν ως αναστολείς της απόπτωσης (αρνητικοί ρυθμιστές). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρωτεϊνικό παράγωγο του ογκογονιδίου BCL 2. Αυτές οι πρωτεΐνες σχηματίζουν είτε ομοδιμερή είτε ετεροδιμερή και η αναλογία ενεργοποιητών/αναστολέων της απόπτωσης καθορίζει αν θα ενεργοποιηθεί ή θα αναστα

12 λεί η διαδικασία της απόπτωσης (π.χ. BAX/BAX ενεργοποίηση της απόπτωσης, BCL2/BAX αναστολή της απόπτωσης). Πιθανώς όμως η αναστολή της απόπτωσης των καρκινικών κυττάρων (π.χ. από την δράση του BCL2) είναι και ένας μηχανισμός αντίστασης στα χημειοθεραπευτικά φάρμακα που ο τρόπος δράσης τους είναι ακριβώς η επαγωγή της (όγκοι ανθεκτικοί στα χημειοθεραπευτικά φάρμακα). Τα διάφορα μονοπάτια της διαδικασίας της απόπτωσης έχουν αποτελέσει αντικείμενο έρευνας με σκοπό την α νεύρεση φαρμάκων που στοχεύουν στην προαγωγή της απόπτωσης των καρκινικών κυττάρων. ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. de Lange T. Activation of telomerase in human tumor. Proc Natl Acad Sci USA 1994;91: Dutta A, Bell SP. Initiation of DNA replication of eukaryotic cells. Annu Rev Cell Dev Biol 1997;13: Kim NW,Piatyszek MA, Prowse KR. Specific association of human telomerase acticity with immortal cells and cancer. Science 1994;266: Laskey RA, Rairman MP, Blow JJ. S phase of the cell cycle. Science 1989;246: Levine AJ, Momaud J, Finlay CA. The p53 tumor suppressor gene. Nature 1991;351: Morgan DO. Principles of CDK regulation. Nature 1995;374: Nevins JR. E2F: A link between the Rb tumor suppressor gene and viral oncoproteins. Science 1992;258: Neufeld TP, Edgar BA. Connections between growth and the cell cycle. Curr Opin Cell Biol 1998;8: Ohi R, Gould KL. Regulating the onset of mitosis. Curr Opin Cell Biol 1999;11: Sherr CJ. Cancer cell cycles. Science 1996;274: Sherr CJ, Roberts JM. Inhibitors of mammalian G1 cyclin dependent kinases. Genes Dev 1995;9: Zetterberg A, Larson O, Wiman KG. What is the restriction point? Curr Opin Cell Biol 1995;7:

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή.

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Mαθηματικό σύστημα Ένα μαθηματικό σύστημα αποτελείται από αξιώματα, ορισμούς, μη καθορισμένες έννοιες και θεωρήματα. Η Ευκλείδειος γεωμετρία αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση

Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση Σ. Δ. Κοτταρίδης ΕΙΣΑΓΩΓΗ H επιστήμη της ιολογίας συμπεριλαμβάνει μελέτες που στοχεύουν το μηχανισμό με τον οποίο οι ιοί προκαλούν νόσους καθώς επίσης τη χρήση των ιών ως

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή.

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή. ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Ο ασθενής έχοντας μαζί του το βιβλιάριο υγείας του και την τυπωμένη συνταγή από τον ιατρό, η οποία αναγράφει τον μοναδικό κωδικό της, πάει στο φαρμακείο. Το φαρμακείο αφού ταυτοποιήσει το

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν 1 1. Αποδοχή κληρονομίας Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν μπορεί να ασκηθεί από τους δανειστές του κληρονόμου, τον εκτελεστή της διαθήκης, τον κηδεμόνα ή εκκαθαριστή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία ΘΕΜΑ: ποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία Σύνταξη: Μπαντούλας Κων/νος, Οικονομολόγος, Ms Χρηματοοικονομικών 1 Η πρώτη θεωρία σχετικά με τον αυτόματο

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983 20 Φεβρουαρίου 2010 ΑΣΕΠ 2000 1. Η δεξαμενή βενζίνης ενός πρατηρίου υγρών καυσίμων είναι γεμάτη κατά τα 8/9. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας το πρατήριο διέθεσε τα 3/4 της βενζίνης αυτής και έμειναν 4000

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming)

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 1 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής ΜΜΚ 452: Μηχανικές Ιδιότητες και Κατεργασία Πολυμερών Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 2 Εισαγωγή: Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 38 Κυτταρικός κύκλος, φαρμακευτική αντίσταση και ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53

Κεφάλαιο 38 Κυτταρικός κύκλος, φαρμακευτική αντίσταση και ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 Κεφάλαιο 38 Κυτταρικός κύκλος, φαρμακευτική αντίσταση και ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 Δ. Μουρατίδου Α. Μπούτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανάμεσα σε όλα τα φαινόμενα που σχετίζονται με τη διατήρηση ενός κυτταρικού πληθυσμού,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας

Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας Θ. Αντωνάδου Ν. Θρουβάλας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σημασία της ακτινοβιολογίας στην ακτινοθεραπεία Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντιμετώπιση του καρκίνου Η ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Κεφάλαιο 10 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια Κεφάλαιο 10 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια Α. Πανανή Η γενετική των νεοπλασματικών νοσημάτων τα τελευταία χρόνια παρουσίασε μία αλματώδη εξέλιξη. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Γερμανός παθολογοανατόμος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος

Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος Σ. Τσαγκαράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ορμονοεξαρτώμενη καρκινογένεση αφορά την πρόκληση νεοπλασματικών εξεργασιών στους ενδοκρινείς αδένες και ιστούς στόχους των ορμονών από ενδογενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΘΕΜΑ: Η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Ο ΙΕΡΑΡΧΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑ Σύνταξη: Ηλίας Κουβαράς, Δικηγόρος L.L.M., Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Η εργασιακή διαδικασία και τα στοιχεία της. Η κοινωνική επικύρωση των ιδιωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικός κύκλος - Κυτταρική διαφοροποίηση. Ευαγγέλου Κων/νος Οµάδα Μοριακής Καρκινογένεσης Εργαστήριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας Ιατρική Σχολή Αθηνών

Κυτταρικός κύκλος - Κυτταρική διαφοροποίηση. Ευαγγέλου Κων/νος Οµάδα Μοριακής Καρκινογένεσης Εργαστήριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας Ιατρική Σχολή Αθηνών Κυτταρικός κύκλος - Κυτταρική διαφοροποίηση Ευαγγέλου Κων/νος Οµάδα Μοριακής Καρκινογένεσης Εργαστήριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας Ιατρική Σχολή Αθηνών Κατά την διάρκεια της εξέλιξης οι πολυκύτταροι οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων

Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων Ε. Ξυδάκης ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ως γνωστόν, τα οιστρογόνα αποτελούν σημαντικότατους για τη φυσιολογία του οργανισμού παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια.

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Ταξινόμηη των μοντέλων διαποράς ατμοφαιρικών ρύπων βαιμένη ε μαθηματικά κριτήρια. Μοντέλο Ελεριανά μοντέλα (Elerian) Λαγκρατζιανά μοντέλα (Lagrangian) Επιπρόθετος διαχωριμός Μοντέλα

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης (β) Η απόλυτη υπεραξία Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Στο κεφάλαιο για την αγορά και την πώληση της εργατικής δύναμης (ελληνική έκδοση: τόμος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων. νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων

Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων. νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων Α. Γ. Πάλλης Α. Καλυκάκη Β. Γεωργούλιας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στον ανεπτυγμένο κόσμο περίπου ένα στα τρία άτομα θα προσβληθεί κάποια στιγμή της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ.

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ. HY 280 «ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ» θεμελικές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γεώργιος Φρ. Γεωργκόπουλος μέρος Α Εισγωγή, κι η σική θεωρί των πεπερσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α. Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α. Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό.

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. 1 ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΑΠΑΤΗ Αδίκημα διαχρονικό. Εξελίσσεται και μετασχηματίζεται. Η δημιουργία εκτεταμένου ηλεκτρονικού δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ Μορφές δημόσιου δανεισμού Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate 1 Ανάλογα με την πηγή προελεύσεως των πόρων Με βάση το κριτήριο αυτό, ο δανεισμός διακρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Χημική καρκινογένεση

Κεφάλαιο 3 Χημική καρκινογένεση Κεφάλαιο 3 Χημική καρκινογένεση Μ. Μπόνιος Ε. Ρεπάσος Μ. Πούλου Χ. Μελεξοπούλου Μ. Παπαδάκου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι πρώτες παρατηρήσεις ότι χημικές ουσίες μπορεί να σχετίζονται με τη δημιουργία νεοπλασμάτων τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ : Η αρμοδιότητα των διοικητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Πομπιέρη Βασιλεία, Δικηγόρος, LLM UCL Πτωχευτικό Δίκαιο Σημαντικότερες ρυθμίσεις σε προπτωχευτικό στάδιο. Εισαγωγή της διαδικασίας συνδιαλλαγής Σκοπός Η διάσωση και εξυγίανση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά

Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά Σ. Ντρουφάκου ΑΛΚΥΛΙΟΥΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι αλκυλιούντες παράγοντες στοχεύουν το DNA και είναι κυτταροτοξικές, μεταλλαξιογόνες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων Περίληψη Κεφαλαίου: Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά χαρακτηριστικά του μείγματος Marketing (Μ.Κ.Τ.), στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ Επιμέλεια Άγγελου Αργυρακόπουλου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα

Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα Ε. Ξυδάκης Γ. Μαρκάτος 732 ΓΕΝΙΚΑ ΧΗΜΙΚΗ ΔΟΜΗ Τα αλκαλοειδή της βίνκα (vinca alkaloids) είναι μεταξύ των πρώτων κυτταροτοξικών φαρμάκων που αποκαλύφθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate Κατηγορίες οφέλους και κόστους που προέρχονται από τις δημόσιες δαπάνες Για την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΓΙΓΑΝΤΙ ΟΥ Τοµεάρχης Λειτουργίας Κέντρων Ελέγχου Συστηµάτων Μεταφοράς ιεύθυνσης ιαχείρισης Νησιών ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2009 Εγκατεστηµένη Ισχύς (Ατµοµονάδες, Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Π. Τρουγκάκος Τομέας Βιολογίας Κυττάρου & Βιοφυσικής Τμήμα Βιολογίας, Παν/μιο Αθηνών ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΓΗΡΑΝΣΗ

Ιωάννης Π. Τρουγκάκος Τομέας Βιολογίας Κυττάρου & Βιοφυσικής Τμήμα Βιολογίας, Παν/μιο Αθηνών ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννης Π. Τρουγκάκος Τομέας Βιολογίας Κυττάρου & Βιοφυσικής Τμήμα Βιολογίας, Παν/μιο Αθηνών ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΓΗΡΑΝΣΗ Σημεία ελέγχου του Κυτταρικού κύκλου (check points) ιπλασιάστηκε όλο το DNA? Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα. 11.1. Εισαγωγή

Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα. 11.1. Εισαγωγή Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα 11.1. Εισαγωγή Τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα είναι διαιρεμένα σε μια ιεραρχία τριών επιπέδων: Στα δίκτυα πρόσβασης, τα μητροπολιτικά δίκτυα και τα δίκτυα κορμού. Τα δίκτυα κορμού

Διαβάστε περισσότερα

{ i f i == 0 and p > 0

{ i f i == 0 and p > 0 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Φθινοπωρινό εξάμηνο 014-015 Λύσεις 1ης Σειράς Ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κινητική Μάθηση Μέρος Πρώτο : Ανθρώπινη απόδοση εκτέλεση 1. Εισαγωγή «Η ικανότητα που έχει κάποιος, να πετυχαίνει ένα τελικό αποτέλεσμα με την μεγαλύτερη δυνατή σιγουριά και τη

Διαβάστε περισσότερα

«Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης

«Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ «Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης 1 Ατμοσφαιρικός κύκλος της ρύπανσης Ως γνωστόν, οι ανθρωπογενείς εκπομπές ρύπων είναι υπεύθυνες για τα υψηλά επίπεδα ρύπανσης

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ»

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» HY 118α «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ» ΣΚΗΣΕΙΣ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ εώργιος Φρ. εωργακόπουλος ΜΕΡΟΣ (1) ασικά στοιχεία της θεωρίας συνόλων. Π. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΠ. ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ». Φ. εωργακόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων

Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων Χ. Π. Καλόφωνος Π. Δ. Γρίβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την πορεία της κακο ήθους εξαλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου Εκλογής Προέδρου με O(nlogn) μηνύματα Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Περιγραφικός Αλγόριθμος Αρχικά στείλε μήνυμα εξερεύνησης προς τα δεξιά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μάθημα: Ενόργανη Γυμναστική Χρήσιμα θεωρία στο κεφάλαιο της ενόργανης γυμναστικής για το γνωστικό αντικείμενο ΠΕ11 της Φυσικής Αγωγής από τα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια Κολλίντζα.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Μ. Παπαδάκου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ανθρώπινες απώλειες που προκαλεί ο καρκίνος είναι τεράστιες. Παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων

Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων Γ. Σαββανής 414 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα χαρακτηριστικά των κακοήθων όγκων είναι η ικανότητά τους να δημιουργούν μεταστάσεις οι οποίες αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι:

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: α) Ανεξάρτητα από το ύψος της τιμής των οσπρίων, ο καταναλωτής θα δαπανά πάντα ένα σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις και ιδιότητές τους

Σχέσεις και ιδιότητές τους Σχέσεις και ιδιότητές τους Διμελής (binary) σχέση Σ από σύνολο Χ σε σύνολο Υ είναι ένα υποσύνολο του καρτεσιανού γινομένου Χ Υ. Αν (χ,ψ) Σ, λέμε ότι το χ σχετίζεται με το ψ και σημειώνουμε χσψ. Στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία

Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία Β. Μπαρμπούνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ναυτία και ο έμετος που προκαλούνται από τη χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων είναι μεταξύ των πλέον δυσάρεστων εμπειριών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 53 Η θέση της χημειοπροφυλάξεως στα κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα

Κεφάλαιο 53 Η θέση της χημειοπροφυλάξεως στα κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα Κεφάλαιο 53 Η θέση της χημειοπροφυλάξεως στα κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα Μ. Μ. Βασλαματζής 863 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρά τις προσπάθειες για την βελτίωση των θεραπειών σε κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα προχωρημένων σταδίων

Διαβάστε περισσότερα

Συγκέντρωση Κίνησης. 6.1. Εισαγωγή. 6.2. Στατική Συγκέντρωση Κίνησης

Συγκέντρωση Κίνησης. 6.1. Εισαγωγή. 6.2. Στατική Συγκέντρωση Κίνησης Συγκέντρωση Κίνησης 6.1. Εισαγωγή Σε ένα οπτικό WDM δίκτυο, οι κόμβοι κορμού επικοινωνούν μεταξύ τους και ανταλλάσουν πληροφορία μέσω των lightpaths. Ένα WDM δίκτυο κορμού είναι υπεύθυνο για την εγκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικότητα. Σήμερα! Κλάση Βάσης Παράγωγη κλάση Απλή κληρονομικότητα Protected δεδομένα Constructors & Destructors overloading

Κληρονομικότητα. Σήμερα! Κλάση Βάσης Παράγωγη κλάση Απλή κληρονομικότητα Protected δεδομένα Constructors & Destructors overloading Κληρονομικότητα Σήμερα! Κλάση Βάσης Παράγωγη κλάση Απλή κληρονομικότητα Protected δεδομένα Constructors & Destructors overloading 2 1 Κλάση Βάση/Παράγωγη Τα διάφορα αντικείμενα μπορούν να έχουν μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κλασικός Αθλητισμός Δρόμοι : Μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις Ταχύτητες Σκυταλοδρομίες Δρόμοι με εμπόδια Δρόμοι Μεσαίων και Μεγάλων αποστάσεων Στην αρχαία εποχή ο δρόμος που είχε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της

Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών Περίληψη Κεφαλαίου: Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της Επιχειρηματικής Ευκαιρίας, τα στάδια εντοπισμού της και τους γενικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.5: Εντοπισμός Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Δεδομένου ότι στο νέο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, η

Κεφάλαιο 2.5: Εντοπισμός Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Δεδομένου ότι στο νέο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, η Κεφάλαιο 2.5: Εντοπισμός Επιχειρηματικών Ευκαιριών Περίληψη Κεφαλαίου: Δεδομένου ότι στο νέο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, η κοινωνική οικονομία προσφέρει μία διαφορετική προσέγγιση στην τοπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να - 1 - Ο παράξενος πραματευτής Ανθολόγιο Ε & Στ τάξης: 277-279 Οικονομικές έννοιες Ανταλλαγή Αντιπραγματισμός Εμπόριο Ερωτήσεις Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 58 Ορμονικοί χειρισμοί

Κεφάλαιο 58 Ορμονικοί χειρισμοί Κεφάλαιο 58 Ορμονικοί χειρισμοί Α. Ποταμιάνου 1020 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ορμονοθεραπεία στην αντιμετώπιση του καρκίνου και δη του καρκίνου του μαστού έχει χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά πριν από 100 χρόνια. Όλες οι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Περίληψη Κεφαλαίου: Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και αφετέρου η σωστή εφαρμογή του Επιχειρηματικού

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα!

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Αναλογική εικόνα Ψηφιοποίηση (digitalization) Δειγματοληψία Κβαντισμός Δυαδικές δ έ (Binary) εικόνες Ψηφιακή εικόνα & οθόνη Η/Υ 1 Ψηφιακή Εικόνα Μια ακίνητη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία

Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία Μ. Σαμάρκος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (Non steroidal anti inflammatory drugs, NSAID ΜΣΑΦ) είναι μια κατηγορία φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου

ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου Τι είναι Υπαραχνοειδής αιμορραγία είναι ένας ιδιαίτερος τύπος εγκεφαλικής αιμορραγίας που συνήθως εκδηλώνεται αιφνιδιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Το εγχειρίδιο του καλού κηπουρού

Το εγχειρίδιο του καλού κηπουρού Το εγχειρίδιο του καλού κηπουρού 1. Φροντίδα των φυτών Αφού αποφάσισες να φυτέψεις πρέπει να είσαι έτοιμος να ασχοληθείς με τα φυτά σου και να παρακολουθείς τις ανάγκες τους. Θα πρέπει να ποτίζεις όποτε

Διαβάστε περισσότερα

2. Δίκτυα Πολυπλεξίας Μήκους Κύματος (WDM Δίκτυα)

2. Δίκτυα Πολυπλεξίας Μήκους Κύματος (WDM Δίκτυα) 2. Δίκτυα Πολυπλεξίας Μήκους Κύματος (WDM Δίκτυα) Η πολυπλεξία μήκους κύματος (WDM πολυπλεξία) παρέχει συμβατότητα μεταξύ του εύρους ζώνης του οπτικού μέσου οπτική ίνα και του εύρους ζώνης του τερματικού

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου, 2006 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία

Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία Ν. Καπράνος Δ. Ροντογιάννη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σύγχρονη ιατρική είναι άρρηκτα δεμένη με την επαναστατική εξέλιξη της μοριακής βιολογίας. Με την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης 1 Η στρατηγική ανάπτυξης των αστικών κέντρων αναπτύσσεται ως συνδυασμός τεσσάρων στοιχείων. Πολυκεντρικότητα Δικτύωση Βελτίωση και ανάπτυξη των υποδομών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΩΝ Σύμφωνα με τα διεθνή συστήματα ταξινόμησης ICD 10 και DSM IV υπάρχουν 2 κατηγορίες διαταραχών που σχετίζονται με ουσίες. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται οι διαταραχές που σχετίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Projects για το εργαστήριο. των Βάσεων Δεδομένων

Projects για το εργαστήριο. των Βάσεων Δεδομένων Projects για το εργαστήριο των Βάσεων Δεδομένων Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος Δεκέμβριος 2013 1. Το πολυκατάστημα Το πολυκατάστημα έχει ένα σύνολο από εργαζομένους. Κάθε εργαζόμενος χαρακτηρίζεται από έναν κωδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ Δρ Φασουλάς Χαράλαμπος Συντονιστής, Υπεύθυνος του Τμήματος Γεωποικιλότητας του Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ Δρ Φασουλάς Χαράλαμπος Συντονιστής, Υπεύθυνος του Τμήματος Γεωποικιλότητας του Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 2 ιά ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ Δρ Φασουλάς Χαράλαμπος Συντονιστής, Υπεύθυνος του Τμήματος Γεωποικιλότητας του Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Δρ Αμπαρτζάκη Μαρία, Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Τεχνική φλοπ Φορά Σκοπός της φοράς είναι να αναπτυχθεί μια ιδανική για τον κάθε αθλητή ταχύτητα και ταυτόχρονα να προετοιμάσει το πάτημα. Το είδος της φοράς του Fosbury ήτα, μια

Διαβάστε περισσότερα

17 Μαρτίου 2013, Βόλος

17 Μαρτίου 2013, Βόλος Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις 1ης Τάξης Σ Ε 1ης τάξης, Πεδία κατευθύνσεων, Υπαρξη και μοναδικότητα, ιαχωρίσιμες εξισώσεις, Ολοκληρωτικοί παράγοντες, Αντικαταστάσεις, Αυτόνομες εξισώσεις Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε:

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε: Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Παράγοντες του τρόπου ζωής και καρκίνος

Κεφάλαιο 4 Παράγοντες του τρόπου ζωής και καρκίνος Κεφάλαιο 4 Παράγοντες του τρόπου ζωής και καρκίνος Α. Αρδαβάνης Δ. Τρυφωνόπουλος 60 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο εικοστός αιώνας θα μπορούσε να ονομαστεί από τους ιστορικούς ως ο αι ώνας του καπνίσματος και του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Σκιαγράφηση της διάλεξης. Γλώσσες Περιγραφής Υλικού Ι. nkavv@uop.gr. Ανασκόπηση ϑεμάτων παλαιών εξετάσεων του μαθήματος. Περιεχόμενο εξετάσεων

Σκιαγράφηση της διάλεξης. Γλώσσες Περιγραφής Υλικού Ι. nkavv@uop.gr. Ανασκόπηση ϑεμάτων παλαιών εξετάσεων του μαθήματος. Περιεχόμενο εξετάσεων Σκιαγράφηση της διάλεξης Γλώσσες Περιγραφής Υλικού Ι Θέματα πρακτικής εξάσκησης Νικόλαος Καββαδίας nkavv@uop.gr 08 Ιουνίου 2011 Ανασκόπηση ϑεμάτων παλαιών εξετάσεων του μαθήματος Εξεταστική περίοδος Ιουνίου-Ιουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα

Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα Great talent can come from anywhere, free your mind Το ταλέντο μπορεί να εμφανιστεί από οπουδήποτε, ελευθερώστε το μυαλό σας 1 Επιχειρηματίας Entrepreneur Γαλλική προέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Βασίλειος Σταματόπουλος, Δικηγόρος, Δ.Μ.Σ. Συνάντηση 4 η ΕΝΟΧΕΣ ΔΙΑΖΕΥΚΤΙΚΕΣ Εννοιολογική προσέγγιση. Διαζευκτική είναι η ενοχή που έχει ως αντικείμενο δύο ή περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται 1. Ο πληθωρισμός ορίζεται ως εξής: (Δ= μεταβολή, Ρ= επίπεδο τιμών, Ρ e = προσδοκώμενο επίπεδο τιμών): α) Δ Ρ e /Ρ β) Ρ e / Ρ γ) Δ Ρ/Ρ δ) (Ρ Ρ e )/Ρ 2. Όταν οι εξαγωγές αυξάνονται: α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS 09 Νοεµβρίου 2009 01 Απριλίου 2010 DISNEYLAND 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 CHD ΠΑΚΕΤΟ 2N/3Μ 350 419 558 973 392 475 641 1140 491 607 840 1538 117 ΠΑΚΕΤΟ 3N/4Μ 464 562 760 1353

Διαβάστε περισσότερα

3. Με βάση τη βραχυχρόνια καμπύλη Phillips η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας είναι:

3. Με βάση τη βραχυχρόνια καμπύλη Phillips η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας είναι: 1. Σε περίπτωση που το κράτος φορολογεί τους πολίτες το διαθέσιμο εισόδημα του κάθε ατόμου είναι: α) το σύνολο του εισοδήματός του β) το σύνολο του εισοδήματός του, αφού προηγουμένως αφαιρέσουμε τους φόρους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 47 Αντιμεταβολίτες

Κεφάλαιο 47 Αντιμεταβολίτες Κεφάλαιο 47 Αντιμεταβολίτες Χ. Πανόπουλος 763 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι αντιμεταβολίτες είναι φάρμακα με δομή όμοια με φυσικές ουσίες, που α παιτούνται για την ομαλή λειτουργία του κυττάρου. Η δομική αυτή ομοιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ ΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ ΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΩΝ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Π. ΨΩΝΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο Ανθρώπινος σκελετός

Κεφάλαιο 1 ο Ανθρώπινος σκελετός Κεφάλαιο 1 ο Ανθρώπινος σκελετός 1.1 Εισαγωγή στη Βιολογία των Οστών Νωρίς στην αύξηση του ανθρώπινου γονιμοποιημένου ωαρίου τα διαιρούμενα κύτταρα σχηματίζουν τρεις διακριτές περιοχές, τα οποία στα ενήλικα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Από τι προκαλείται η κατάθλιψη?

ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Από τι προκαλείται η κατάθλιψη? Η μείζων κατάθλιψη ανήκει σε μια κατηγορία ψυχικών διαταραχών που ονομάζονται διαταραχές της διάθεσης. Η κατάθλιψη είναι αρκετά συχνή. Υπολογίζεται ότι 15 στους 100 ανθρώπους θα πάθουν κατάθλιψη κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία

Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία Χ. Κουρούσης Λ. Χέλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκτίμηση της ανταπόκρισης στην αντινεοπλασματική θεραπεία αποτελεί συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται

1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται 1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται από: α) Τη ροπή για αποταμίευση β) Το λόγο κεφαλαίου προϊόντος και τη ροπή για αποταμίευση γ) Το λόγο κεφαλαίου προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες 20 Φεβρουαρίου 2010 1. Ένας έμπορος αγόρασε 720 κιλά κρασί προς 2 το κιλό. Πρόσθεσε νερό, το πούλησε προς 2,5 το κιλό και κέρδισε 500. Το νερό που πρόσθεσε ήταν σε κιλά: α) 88 β) 56 γ) 60 δ) 65 2. Κατάθεσε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση του δικαιώματος σημαίνει την εξουσία του δικαιούχου να ενεργήσει για την

Άσκηση του δικαιώματος σημαίνει την εξουσία του δικαιούχου να ενεργήσει για την Καραίσκος Δημήτριος: Δικηγόρος υπ. Διδάκτωρ Ιδιωτικού Δικαίου Παν/μίου Αθηνών 1. Άσκηση και κατάχρηση του δικαιώματος Άσκηση του δικαιώματος σημαίνει την εξουσία του δικαιούχου να ενεργήσει για την αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 56 Αντίδοτα και φάρμακα διάσωσης από την τοξικότητα της θεραπείας και τις επιπλοκές

Κεφάλαιο 56 Αντίδοτα και φάρμακα διάσωσης από την τοξικότητα της θεραπείας και τις επιπλοκές Κεφάλαιο 56 Αντίδοτα και φάρμακα διάσωσης από την τοξικότητα της θεραπείας και τις επιπλοκές Γ. Πανάγος 985 ΛΕΥΚΟΒΟΡΙΝΗ Συνώνυμα: Calcium Folinate, Citrovorum factor, Φυλλινικό ασβέστιο, LEUCOVO RIN Vials

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΡΧΕΙΑ Ο πιο γνωστός τρόπος οργάνωσης δεδομένων με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι σε αρχεία. Ένα αρχείο μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε σαν ένα σύνολο που αποτελείται από οργανωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Δευτέρα 8 Μαΐου 0 Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ταξάνες Χ. Πανόπουλος ΠΑΚΛΙΤΑΞΕΛΗ (TAXOL) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ταξάνες Χ. Πανόπουλος ΠΑΚΛΙΤΑΞΕΛΗ (TAXOL) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο 46 Ταξάνες Χ. Πανόπουλος 756 Τα κύτταρα υποστηρίζονται από ένα κυτταροσκελετό που αποτελείται από πρωτεϊνικές ίνες. Ένας αστεροειδής σχηματισμός από μικροσωληνίσκους, εκτείνεται από το κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΑΝΘΟΥΛΑ ΓΟΡΑΝΤΩΝΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΩΣΙΔΟΥ. ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Δρ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ

ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΑΝΘΟΥΛΑ ΓΟΡΑΝΤΩΝΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΩΣΙΔΟΥ. ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Δρ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ «Διερεύνηση της σχέσης του εμμηνορρυσιακού κύκλου και των διαταραχών εμμηνορρυσίας με την εργασία και την ποιότητα ζωής των γυναικών στις διάφορες ηλικιακές ομάδες». ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2005 88 ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εγκύκλιος Ε.Φ.Ο.Τ. 2013/1

Εγκύκλιος Ε.Φ.Ο.Τ. 2013/1 Εγκύκλιος Ε.Φ.Ο.Τ. 2013/1 Θέμα : Βαθμολογούμενοι Αγώνες, Τρόπος Βαθμολόγησης. Οι βαθμολογούμενοι αγώνες για το έτος 2013 είναι οι κάτωθι : - Πανελλήνιο Πρωτάθλημα 2x18μ. - Ανοιχτό Πρωτάθλημα 2x70μ. για

Διαβάστε περισσότερα