Καθοδήγηση και ανακάλυψη: Μια συζήτηση για την εξουσία και την πολιτική στην αφηγηματική θεραπεία 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καθοδήγηση και ανακάλυψη: Μια συζήτηση για την εξουσία και την πολιτική στην αφηγηματική θεραπεία 1"

Transcript

1 Καθοδήγηση και ανακάλυψη: Μια συζήτηση για την εξουσία και την πολιτική στην αφηγηματική θεραπεία 1 Michael White, Michael F. Hoyt 2 και Jeff Zimmerman 3 Direction and discovery: A conversation about power and politics in narrative therapy (Hoyt, M.F. & Zimmerman, J. interviewers). In White, M.: Reflections on Narrative Practice: Essays & interviews (chapter 6), pp Adelaide: Dulwich Centre Publications. Michael H: Θα ήθελα να ξεκινήσω ζητώντας σου να σκεφτείς πώς θα μπορούσαμε να ισορροπήσουμε τις ιδέες της καθοδήγησης και της ανακάλυψης. Εσύ πώς αντισταθμίζεις τις ιδέες ότι από την μια μεριά ο θεραπευτής δεν είναι ο «κηδεμόνας» της θεραπείας, δεν είναι στο κέντρο της θεραπείας, αλλά από την άλλη είναι υπεύθυνος για την θεραπεία και ταυτοχρόνως συμμετέχει ενεργητικά σε αυτήν; Αναρωτιέμαι πώς αυτό είναι διαφορετικό από το να έχεις ένα θεραπευτικό πλάνο και να προσπαθείς να οδηγήσεις τον πελάτη σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Τι είναι αυτό το οποίο προσπαθείς να αφουγκραστείς; Υπάρχει ένας τρόπος να ακούς που να σου επιτρέπει να συμμετέχεις αλλά να μην καθοδηγείς; Ή μήπως καθοδηγείς; Michael W: Σίγουρα παίζουμε έναν ρόλο που είναι κατευθυντικός στο βαθμό που επιλέγουμε τι είναι αυτό από κάθε συζήτηση που θα εξερευνήσουμε περισσότερο. Παίζουμε σημαντικά κατευθυντικό ρόλο σ' αυτό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι καθοδηγούμε τα πράγματα με την έννοια ότι εμείς δημιουργούμε τις περιγραφές που δίνουν οι άνθρωποι για την ζωή τους. Στις ιστορίες των ανθρώπων που ακούμε σε αυτές τις συζητήσεις υπάρχουν πολλές εκφράσεις που μας δίνουν την δυνατότητα να εισχωρήσουμε σε διαφορετικές αφηγήσεις της ζωής τους. Πάρε για παράδειγμα το βίντεο με την Άλις (Η Άλις, μια γυναίκα που είχε συστηματικά κακοποιηθεί στην παιδική κι εφηβική της ηλικία, εμφανίστηκε σε ένα βίντεο που προβλήθηκε κατά την διάρκεια του εργαστηρίου). Σε αυτές τις συζητήσεις ακούμε συγκεκριμένες εκφράσεις που φανερώνουν γνώσεις και δεξιότητες ζωής που μπορεί να είναι σχετικά αόρατες σε αυτούς που μας συμβουλεύονται. Η αναγνώριση αυτών των γνώσεων και δεξιοτήτων ζωής πλάθουν την απόκρισή μας σε αυτές τις συζητήσεις. Έτσι αυτό που συμβαίνει είναι ότι παίζουμε έναν ρόλο στην αναγνώριση και στην πλούσια περιγραφή αυτών των άλλων γνώσεων και δεξιοτήτων ζωής, αλλά δεν τις κατασκευάζουμε εμείς. Σκεπτόμενοι πώς η Άλις ξεκίνησε να περιγράφει αυτές τις γνώσεις και δεξιότητες και πώς τις ονόμασε, νομίζω ότι είναι φανερό ότι αυτό είναι κάτι το οποίο δεν θα μπορούσα να κατασκευάσω εγώ. Όλη η περιγραφή της για το «πάθος της για δικαιοσύνη», συμπεριλαμβανομένης της ιστορίας αυτού του πάθους 1 Η συζήτηση αυτή πραγματοποιήθηκε στις 16 Μαρτίου 1998 στο Κουπερτίνο της Καλιφόρνια. Ο Michael White είχε μόλις ολοκληρώσει το πρώτο μισό ενός διήμερου εργαστηρίου με θέμα "Remembering, definitional ceremony, and rich description" 2 Ο Michael Hoyt είναι ψυχολόγος που εργάζεται στην Καλιφόρνια. Είναι συγγραφέας του Brief therapy and Managed Care (1995) και του Some Stories are Better then Others (2000), εκδότης του Constructive Therapies, Vol.1 & 2 (1994, 1996), και του The Handbook of Constructive Therapies (1998) και συνεκδότης του The First Session in Brief Therapy (1992). 3 O Jeffrey Zimmerman είναι διευθυντής του Bay Area Family Therapy Associates στο Κουπερτίνο της Καλιφόρνια. Είναι ο συγγραφέας, μαζί με την Vicky Dickerson, του If Problems Talked: Narrative Therapy in Action (1996).

2 ως μοτίβο στην ζωή της, και πώς αυτό την έχει στηρίξει να επιβιώσει του τραύματος το οποίο έχει υποστεί, στήθηκε σε ένα πλαίσιο το οποίο έδωσε στην Άλις ευκαιρίες για να πάρει ξανά στα χέρια της την ζωή της. Αυτή η περιγραφή της ζωής της, συμπεριλαμβανομένης της ονομασίας της ως «πάθος για δικαιοσύνη», και της ταυτοποίησης αυτών των ιδιαιτεροτήτων που συνιστούν αυτό το μοτίβο, είναι κάτι το οποίο δεν θα μπορούσα να κατασκευάσω μόνος μου. Jeff: Κατά κάποιο τρόπο νομίζω ότι καθοδηγούμε ένα συγκεκριμένο είδος ανακάλυψης. Καθοδηγούμε ένα είδος συζήτησης η οποία δομεί τα πλαίσια μέσα στα οποία προκαλούμε συγκεκριμένο είδος ανακαλύψεων. Αισθάνομαι ότι κάνω πολύ καλύτερη δουλειά όταν σκέφτομαι με όρους ανακάλυψης παρά όταν προσανατολίζομαι στο να είμαι κατευθυντικός. Προσωπικά το βρίσκω πολύ πιο εύκολο να παραμείνω σ' αυτό το εξερευνητικό κλίμα όταν δουλεύω με παιδιά. Με τους ενήλικες παραπαίω προς το να είμαι παρεμβατικός και αυτό δεν μου αρέσει. Michael W: Νομίζω ότι όλοι μπορούμε να γίνουμε κατευθυντικοί κάποιες φορές. Υπάρχουν πολλοί τρόποι απομάκρυνσης από αυτό που ο Jeff ονόμασε «ανακάλυψη». Ίσως ένας βαθμός συνειδητότητας αυτού δρα εν μέρει αντισταθμιστικά, αφού μπορεί να μας βοηθήσει να αποφύγουμε να εμπλακούμε στην θεραπεία με έναν τρόπο που απλώς θα επιβεβαιώνει αυτό που, ως θεραπευτές, ήδη γνωρίζουμε. Η επιβεβαίωση του ήδη γνωστού είναι αυτό που μπορεί να λάβει χώρα στο όνομα της θεραπείας. Και οι συζητήσεις που απλώς οδηγούν στην επιβεβαίωση του ήδη γνωστού είναι συχνά αδιέξοδες συζητήσεις. Michael H: Πώς τα καταφέρνεις να μένεις πιστός στην «ημερήσια διάταξη» του ατόμου που ζητά συμβουλευτική, εν πρώτοις; Michael W: Το θεματολόγιο των ατόμων πολύ συχνά αλλάζει καθώς η συζήτηση εξελίσσεται. Μπορεί να ξεκινήσουν με ένα πολύ συγκεκριμένο θεματολόγιο και παρ ότι μερικές φορές αυτό παραμένει σταθερό, υπάρχουν τροποποιήσεις. Καθώς αυτές οι συζητήσεις καθιστούν τα άτομα ικανά να σταθούν σε διαφορετικές περιοχές της ίδιας τους της ζωής, περιοχές που δομούν διαφορετικά την ταυτότητά τους και στις οποίες άλλες γνώσεις και δεξιότητες της ζωής μπορούν να γίνουν πρόσφορες προς εξερεύνηση, θέτουν νέους στόχους για τον θεραπευτικό διάλογο. Michael H: Πώς αυτός ο προσανατολισμός στον θεραπευτικό διάλογο που περιγράφεις σχετίζεται με την μεταστρουκτουραλιστική έρευνα; Μου φαίνεται ότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να θέτεις ερωτήσεις με την ελπίδα να φτάσεις κάπου συγκεκριμένα και στο να θέτεις ερωτήσεις των οποίων οι απαντήσεις δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσουν Michael W: Νομίζω ότι το να αμφισβητήσει κανείς τις στρουκτουραλιστικές αντιλήψεις για τη ζωή μπορεί να είναι πολύ βοηθητικό σε σχέση με αυτό. Αν δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο σημείο στο οποίο πρέπει να φτάσεις, αν δεν υπάρχουν κατευθύνσεις οι οποίες εκ των προτέρων θεωρούνται νορμάλ ή «αληθινές», τότε υπάρχουν πολλές δυνατότητες να μιλήσουμε για πράγματα για τα οποία δεν είχαμε μιλήσει προηγουμένως και να ταξιδέψουμε σε μέρη που ποτέ δεν είχαμε φανταστεί ότι θα επισκεφτούμε.

3 Jeff: Βρίσκω τη διάκριση ανάμεσα στο να έχεις μια στάση περιέργειας και στο να έχεις μια στάση «πρόκειται να χτίσω ένα χώρο» πολύ χρήσιμη. Αν μπορώ να ακολουθήσω την εμπειρία του πελάτη και να παραμείνω περίεργος σε σχέση με αυτήν, νομίζω ότι κάνω καλή δουλειά. Michael H: Άσε με να σου διαβάσω δυο αναφορές και θα ήθελα τις σκέψεις σου πάνω σε αυτές. Και οι δύο αφορούν αυτήν την ισορροπία ανάμεσα στην καθοδήγηση και την ανακάλυψη. Η πρώτη είναι από ένα άρθρο του Newsweek που παρουσίαζε την αφηγηματική θεραπεία όπου ο Ντέιβιντ Έπστον (David Epston) είπε: "Κάθε φορά που θέτουμε μια ερώτηση δημιουργούμε μια πιθανή εκδοχή ζωής" (Cowley & Springen, 1995). Η δεύτερη είναι από μια συνέντευξη του Σαλβαντόρ Μινούτσιν (Salvador Minuchin) στο Family Therapy Network, όπου είπε: Θυμάμαι που είδα τον Michael White να κάνει μια αριστοτεχνική συνεδρία αφηγηματικής θεραπείας, αλλά ήταν σαν να παρακολουθείς ένα τσοπανόσκυλο εν ώρα εργασίας. Συνεχώς πίεζε τους ανθρώπους, με μια σειρά από δομημένες ερωτήσεις, να δουν τις ιστορίες τους με τον πιο θετικό τρόπο που εκείνος ήθελε. Ο θεραπευτής αλλάζει την παλιά ιστορία και πείθει τον πελάτη ότι η νέα ιστορία είναι πιο αληθινή από την παλιά. Όλοι προσφέρουμε στους ασθενείς μας μια γλώσσα και λέμε «Ας ξεκινήσουμε να περιγράφουμε την ζωή σου σε αυτή τη γλώσσα κι εγώ θα σου δώσω λύσεις στη γλώσσα αυτή». Εγώ το κάνω. Όλοι το κάνουμε. (στο Simon, 1996, pp.55-56) Τι νομίζεις γι' αυτούς τους χαρακτηρισμούς; Michael W: Πάντα θαυμάζω την αμφισβήτηση του Μινούτσιν για τις θεραπευτικές πρακτικές και τις προσπάθειές του να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να ονομάσουν τις σχέσεις εξουσίας μέσα στην θεραπεία. Και παρ ότι δεν συμφωνώ με την περιγραφή που δίνει για μένα στο απόσπασμα που ανέφερες, νομίζω ότι το ζήτημα του ρόλου και της σημασίας των ερωτημάτων που τίθενται στον θεραπευτικό διάλογο είναι πολύ σημαντικά. Είναι σημαντικό το πώς μπορούμε να μιλάμε για αυτό το ζήτημα με έναν τρόπο που δεν συσκοτίζει τις διαφορές ανάμεσα στις διαφορετικές πρακτικές. Αυτό έχει σημασία διότι αν όλες οι ενέργειες στο όνομα της θεραπείας είναι ισάξιες - αν δεν μπορούμε να διακρίνουμε ανάμεσα σε αυτές τις ενέργειες που επιβάλλονται περισσότερο από αυτές που επιβάλλονται λιγότερο- τότε η διερώτηση για τις θεραπευτικές πρακτικές δεν μας οδηγεί πουθενά και δεν θα έχουμε κανένα κίνητρο να κάνουμε την δουλειά μας με υπευθυνότητα απέναντι στους ανθρώπους που ζητάνε την βοήθειά μας. Ας μιλήσουμε λοιπόν για την σημασία και τον ρόλο των ερωτημάτων που τίθενται στην αφηγηματική θεραπεία. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από αυτό που είπε ο Ντέιβιντ Έπστον και ανέφερες πριν: «Κάθε φορά που θέτουμε μια ερώτηση δημιουργούμε μια πιθανή εκδοχή ζωής». Νομίζω ότι ο Ντέιβιντ αναφέρεται στο ότι μια καλοσχεδιασμένη αφηγηματική ερώτηση προκαλεί εναλλακτικές εικόνες της ταυτότητας του ατόμου. Αλλά δεν αναφέρεται σε ερωτήσεις που έρχονται από το πουθενά και απλώς επιβάλλονται. Αντιθέτως, αναφέρεται σε ερωτήσεις που δομούνται από τον θεραπευτή σε άμεση σχέση με τις εμπειρίες των ανθρώπων. Πώς αυτές οι ερωτήσεις δημιουργούν πιθανές εκδοχές της ζωής; Αυτές οι ερωτήσεις συχνά δημιουργούν αντηχήσεις που διατρέχουν την ιστορία του ανθρώπου, που ακουμπούν πάνω στην εμπειρία, που πυροδοτούν συνηχήσεις. Ξαφνικά το άτομο βρίσκεται να μιλά για κάποιες από τις εμπειρίες των γεγονότων της ζωής του που συντάσσονται και υποστηρίζουν την εικόνα που ήρθε στην επιφάνεια με την ερώτηση.

4 Συχνά πρόκειται για εμπειρίες γεγονότων ζωής στις οποίες ποτέ δεν είχε δοθεί φωνή. Σε σχέση με την εξέλιξη και κατανόηση αυτής της διαδικασίας έχω βρει την δουλειά του Gaston Bachelard πολύ βοηθητική (Bachelard, 1969). Michael H: Κάπου αλλού ο Μινούτσιν έκανε ένα άλλο σχόλιο σε σχέση με τον έλεγχο μέσα στον θεραπευτικό διάλογο. Ο έλεγχος δεν εξαφανίζεται στην οικογενειακή θεραπεία όταν μετονομάζεται σε «συνδημιουργία». Το μόνο που συμβαίνει είναι ότι απλώς η επίδραση του θεραπευτή γίνεται αόρατη. Ασφαλώς στην αφάνεια, παραμένει ανεξιχνίαστη Η ουσία είναι ότι η κονστρουκτιβιστική προσέγγιση με το να ενισχύει την ιδιοσυγκρασιακή ιστορία, αποκρύπτει τις κοινωνικές δομές οι οποίες είναι επίσης δομικές.[pp.7-8]... Η κονστρουκτιβιστική πρακτική, με ορισμένες εξαιρέσεις, αποστερεί από το βλέμμα του θεραπευτή την ανθρώπινη πολυπλοκότητα. (1992, p. 10) Michael W: Νομίζω ότι είναι δίκαιο να πω ότι ο Μινούτσιν κι εγώ μοιραζόμαστε το ενδιαφέρον της διερεύνησης των πρακτικών εξουσίας που εμπεριέχονται στον θεραπευτικό διάλογο. Εδώ ο Μινούτσιν λέει κάποια πράγματα με τα οποία συμφωνώ. Έχω υπ όψιν μου περιγραφές πρακτικών που αναφέρονται ως «κονστρουκτιβιστικές» και πράγματι φαίνεται ότι αποκρύπτουν τις σχέσεις εξουσίας στην θεραπεία και αυτό που ο Μινούτσιν αναφέρει ως κοινωνικές δομές. Το να αρνούμαστε τις σχέσεις εξουσίας μέσα στην θεραπεία με αυτόν τον τρόπο, καθιστά τον θεραπευτή λιγότερο υπεύθυνο για την άσκηση εξουσίας και για τις πραγματικές επιπτώσεις που αυτό έχει στην ζωή των ανθρώπων. Και το να συσκοτίζουμε τις «κοινωνικές δομές» που σχηματίζουν τις ιστορίες των ζωών των ανθρώπων σίγουρα ενισχύει την αίσθηση προσωπικής επιβάρυνσης του ατόμου. Έτσι, αυτό που λέει ο Μινούτσιν εδώ με βρίσκει σύμφωνο. Θα συμφωνήσω επίσης με τα σχόλιά του για τις θεραπευτικές πρακτικές που ο ίδιος αποκαλεί «κονστρουκτιβιστικές». Και τονίζω το αποκαλεί διότι δεν γνωρίζω αν οι «κονστρουκτιβιστές», όποιοι κι αν είναι αυτοί, θα συμφωνούσαν με αυτό που ο Μινούτσιν παρουσιάζει ως θέση τους πάνω σε αυτά τα ζητήματα. Όπως αυτός, έτσι κι εγώ, θα ενδιαφερόμουν να ακούσω τις απόψεις των κονστρουκτιβιστών πάνω σε αυτά τα σημαντικά ερωτήματα που σχετίζονται με την εξουσία και τις κοινωνικές δομές. Jeff: Παρατηρώ ότι είσαι πολύ προσεκτικός στην διάκριση ανάμεσα σε διαφορετικές παραδόσεις της σκέψης και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις διαφορετικές θεραπευτικές πρακτικές. Michael W: Ναι, νομίζω ότι αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Για παράδειγμα, αυτό το σχόλιο του Μινούτσιν δεν θεωρώ ότι μπορεί να είναι κριτική για τις πρακτικές που απορρέουν από τον μεταστρουκτουραλισμό, τουλάχιστον όπως τις γνωρίζω εγώ. Ποτέ δεν θεώρησα αυτά που σκέφτομαι και που κάνω ως «κονστρουκτιβιστικά». Δεν έχω μεγάλη οικειότητα με τις ιδέες του κονστρουκτιβισμού ούτε καλή αντίληψη της ιστορίας αυτής της παράδοσης της σκέψης. Δεν υπονοώ ότι ο Μινούτσιν παρουσιάζει ως κονστρουκτιβιστικό αυτό το είδος της μεταστρουκτουραλιστικής έρευνας που διαμορφώνει τις αφηγηματικές εξερευνήσεις, αλλά είναι συνηθισμένο στις μέρες μας διαφορετικές παραδόσεις της σκέψης και πρακτικές να συγχέονται με τρόπο που τελικά να συσκοτίζεται αυτό που πρεσβεύει η κάθε μία. Για παράδειγμα, έχω διαβάσει στην βιβλιογραφία περιγραφές για την σκέψη και τις πρακτικές μου που με παρουσιάζουν ως «αντιρεαλιστή», παρά το γεγονός ότι δεν τρέφω μεγάλη συμπάθεια

5 γι αυτήν την παράδοση και παρά το γεγονός ότι βρίσκω αυτή την διαμάχη ανάμεσα στον ρεαλισμό/αντιρεαλισμό άσχετη με αυτό που θεωρώ ότι είναι η μεταστρουκτουραλιστική έρευνα και η αφηγηματική πρακτική. Επίσης με έχουν περιγράψει ως κοινωνικό κονστρουκτιβιστή και μεταμοντέρνο. Παρ ότι μπορώ να συσχετιστώ και να εκτιμήσω κάποιες από αυτές τις ιδέες που σχετίζονται με τον κοινωνικό κονστρουκτιβισμό, υπάρχουν πολλά σε αυτήν την παράδοση σκέψης που δεν με ικανοποιούν. Και ξέρω λίγα πράγματα για τον μεταμοντερνισμό που έχει την ρίζα του στην τέχνη και την λογοτεχνία. Και ίσως η ιδιαιτερότητά του χάνεται πια, μιας και όρος μεταμοντερνισμός χρησιμοποιείται συχνά για κάθε ιδέα και πρακτική που δεν αναπαράγει τον θεμελιωτισμό. Αλλά ακόμα και η ιδιαιτερότητα αυτής της περιγραφής κινδυνεύει. Έχω πρόσφατα δει τον μεταμοντερνισμό να εμφανίζεται με την μορφή του ηθικού σχετικισμού «όλα επιτρέπονται», ως αποτέλεσμα του να έχεις ταυτοχρόνως πολλαπλές πεποιθήσεις ή πιστεύω ή θεωρίες για την ζωή, ή ακόμα κι ως ένας «νέος εκλεκτισμός». Νομίζω ότι αυτή είναι μια πολύ ατυχής στροφή, διότι ο μεταμοντερνισμός πια αντιπροσωπεύει αυτό που θα έπρεπε να αντιμάχεται. Σε κάθε περίπτωση, αυτή η ταύτιση διαφορετικών παραδόσεων σκέψης και πρακτικών δεν είναι καθόλου βοηθητική. Μας οδηγεί σε μια εσφαλμένη αντίληψη των θέσεων των διαφορετικών στοχαστών. Καταστρέφει μια "ατμόσφαιρα" σκέψης με το να κατασκευάζει μια σούπα η οποία είναι τόσο παχιά που τελικά δεν χωνεύεται και οι διαφορετικές γεύσεις δεν διακρίνονται. Ως αποτέλεσμα γίνεται αδύνατη η διάκριση των ενεργειών που γίνονται στο όνομα της θεραπείας. Και οι θεραπευτές αποστερούνται της διαύγειας για την περαιτέρω εξερεύνηση συγκεκριμένων ιδεών και πρακτικών. Αυτό μπορεί να γίνει και αρκετά διασκεδαστικό! Μερικές φορές, εξαιτίας αυτής της σύγχυσης των διαφορετικών παραδόσεων της σκέψης, έχει υποστηριχτεί ότι σε αυτά που έχω γράψει και σε αυτά που σκέφτομαι και κάνω, δεν έχω αναγνωρίσει καταλλήλως την επιρροή κάποιων στοχαστών. Ταυτοχρόνως λέγεται ότι αν είχα αναγνωρίσει την προσφορά αυτών των στοχαστών, τότε δεν θα είχα γράψει αυτά που έχω γράψει, που σκέφτομαι και κάνω, γιατί τότε δεν θα σκεφτόμουν με αυτόν τον τρόπο και δε θα έπραττα όπως πράττω! Michael Η: Και πιστεύεις ότι αυτές οι σπαζοκεφαλιές είναι αποτέλεσμα αυτής της σύγχυσης διαφορετικών και ξεχωριστών παραδόσεων; Michael W: Μερικές φορές νομίζω ότι έτσι συμβαίνει. Συχνά οι μεταστρουκτουραλιστικές προτάσεις που δομούν την αφηγηματική θεραπεία συγχέονται με αυτές που βασίζονται στην γλωσσολογική ανάλυση και δομούνται από στουκτουραλιστικές ιδέες. Πιστεύω ότι το να ξεδιαλύνουμε αυτή τη σύγχυση των διαφορετικών παραδόσεων είναι σημαντική διότι μας δίνει την δυνατότητα να βρούμε μια διέξοδο, ανεξαρτήτως των πεποιθήσεών μας. Θεωρώ ότι είναι πραγματικά καίριας σημασίας να κρατήσουμε τις διακρίσεις καθαρές και να περιγράψουμε κι άλλες. Γιατί αν συγχέονται οι διακρίσεις είναι πολύ δύσκολο για τους θεραπευτές να επιλέγουν συνειδητά τις ιδέες και πρακτικές που επιθυμούν να υιοθετήσουν, και να κρατούν στο νου τους αυτές τις ιδέες και πρακτικές καθώς ελέγχουν τις επιπτώσεις τους στην δουλειά που κάνουν με τους ανθρώπους που ζητούν την βοήθειά τους. Επίσης αυτή η σύγχυση δεν μας επιτρέπει να βρούμε έναν χώρο στον οποίο να μπορούμε, ανεξαρτήτως των διαφορετικών πεποιθήσεών μας, να κουβεντιάζουμε και ο καθένας από εμάς να επεκτείνει τα όρια αυτού που ήδη γνωρίζει.

6 Jeff: Αναρωτιέμαι πώς θα μπορούσαμε να κάνουμε αυτές τις κουβέντες. Ειδικά καθώς κοιτάμε την δουλειά των άλλων από έξω, αυτό που βλέπουμε είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που βλέπουν αυτοί οι οποίοι την κάνουν. Για παράδειγμα, είμαι σίγουρος ότι η δική μου εξωτερική οπτική για την στρουκτουραλιστική θεραπεία είναι πολύ διαφορετική από αυτή των στρουκτουραλιστών θεραπευτών. Ο καθένας έχει τις δικές του ερμηνείας και τρόπους κατανόησης. Το να βρούμε τον τρόπο να κάνουμε περισσότερο ξεκάθαρες τις διακρίσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένες πρακτικές θα ήταν πολύ χρήσιμο. Michael H: Σε σχέση με αυτές τις διακρίσεις θα ήθελα να κάνω στον Michael μια ερώτηση που έχει σχέση με την ιστορία. Διαβάζω κάποια από τα παλιότερά σου γραπτά. Μερικές φορές έγραφες περισσότερο στο πλαίσιο της κυβερνητικής και της στρατηγικής. Τι νομίζεις ότι κέρδισες με αυτήν την στροφή; Michael W: Έχω πάει σε διάφορες περιοχές στην εξερεύνησή μου και σε αυτές τις περιοχές έχω δομήσει την δουλειά μου με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που πηγάζουν από ορισμένες σχολές της οικογενειακής θεραπείας. Πολλές όμως εμπειρίες με έκαναν να εγκαταλείψω αυτές τις απόπειρες. Και από κάποιες έκανα ολοκληρωτική στροφή. Για παράδειγμα στο τέλος της δεκαετίας του 70 η Cheryl White εξέφρασε κάποιες αμφιβολίες για την κατεύθυνση που έπαιρνε η εξερεύνησή μου στην θεραπεία, ότι δηλαδή εμπλεκόμουν σε πολιτικές των σχέσεων που με απομάκρυναν από τις αξίες μου και από το πώς προτιμώ να είμαι στην ζωή μου, συμπεριλαμβανομένου και του ενδιαφέροντος για τις φεμινιστικές ιδέες, τις οποίες κατ αρχήν η Cheryl μού είχε παρουσιάσει στην αρχή της δεκαετίας του 70. Έτσι, η έκφραση αυτών των ανησυχιών από την Cheryl, το ότι τις εντόπισε και τις ονομάτισε καθώς και η πίστη της ότι μπορώ να βρω άλλους τρόπους, ήταν καθοριστικά για να επιστρέψω στο πνεύμα των προηγούμενων θεραπευτικών πρακτικών μου. Υπήρχαν επίσης πολλά μεμονωμένα γεγονότα που υπήρξαν σημαντικά. Για παράδειγμα, γύρω στο 1980, έστειλα ένα χειρόγραφο στην Eleanor Werthiem, και μετά από λίγο την συνάντησα όταν επισκέφτηκε την Μελβούρνη. Μου είπε ότι εκτίμησε πολύ εκείνα τα κομμάτια που αναφέρονταν στο τι πραγματικά συνέβαινε στις συζητήσεις μου με τις οικογένειες μικρών παιδιών, αλλά αντιπαρατέθηκε στις προσπάθειές μου να τις σχηματοποιήσω τοποθετώντας τες μέσα στην θεωρία. Η ένστασή της ήταν ευθεία και πολύ σημαντική για εμένα. Διάλεξε τα λόγια της με πολλή προσοχή και συνέχισαν να ηχούν στ' αυτιά μου για πολύ καιρό μετά. Φυσικά υπήρξαν πολλές άλλες επιρροές στις κατευθύνσεις που πήρα στις εξερευνήσεις μου. Αλλά η επιρροή της Cheryl White καθώς και άλλες συναντήσεις μου με κάποιους ανθρώπους, όπως η Eleanor Werthiem, υπήρξαν πολύ σημαντικές. Michael H: Αυτό μου φέρνει στο νου ένα απόσπασμα από την Lynn Hoffman (1993). Γράφει: Κατάλαβα [στις αρχές της δεκαετίας του 80] ότι υπάρχει ασυνείδητος σεξισμός σε όλα τα είδη οικογενειακής θεραπείας. Μέχρι σήμερα οι θεραπευτές το αποδέχονται χωρίς να αναρωτιούνται. Ακόμα κι όταν κάποιοι συνάδελφοι εφαρμόζουν κάποιες φεμινιστικές αρχές στην πρακτική τους, εστιάζονται σε συγκεκριμένα ζητήματα, όπως η κακοποίηση των μητέρων, και δεν αμφισβητούν τα μοντέλα στα οποία έχουν εκπαιδευτεί. Αυτές οι πρακτικές, καθοδηγούμενες κυρίως από άντρες, ξεκίνησαν από τον ήπιο πατερναλισμό κι έφτασαν στην ακραία επικέντρωση στην

7 ιεραρχία, την σιωπή και τον έλεγχο. Ακόμα και τα φεμινιστικά μοντέλα κράτησαν τους θεραπευτές σε μια θέση εξουσίας σε σχέση με τους ανθρώπους που ζητούσαν την βοήθειά τους. Πώς αλλιώς θα μπορούσαν να τους «ενδυναμώσουν»; Άρχισα να θέτω ερωτήσεις Να γίνω μια ακόμα ακτιβίστρια έμοιαζε σαν να γινόμουν ένα άλλο είδος ειδήμονα, έτσι προς στιγμήν παρέμεινα σιωπηλή πάνω σε αυτό το ζήτημα. Συνέχισα να ψάχνω για μια λιγότερο ιεραρχικά οργανωμένη οικογενειακή θεραπεία που θα έδινε περισσότερες επιλογές σε όλους μας. Τι σκέφτεσαι σε σχέση με αυτά; Michael W: Γνωρίζω ότι η Lynn Hoffman έχει συμβάλει σημαντικά σε μια προσπάθεια για λιγότερο ιεραρχικά οργανωμένη οικογενειακή θεραπεία στην πραγματικότητα έχει συμβάλει στην εξερεύνηση μιας σειράς ερωτημάτων σ αυτό το πεδίο. Κι επίσης η Lynn, μαζί με άλλους φεμινιστές οικογενειακούς θεραπευτές, έχει θέσει το θέμα των σχέσεων του φύλου και της εξουσίας μέσα στον θεραπευτικό διάλογο. Πιστεύω ότι αυτό έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η οικογενειακή θεραπεία. Michael H: Ξέρω ότι η εργασία κάποιων ανθρωπολόγων έχει επηρεάσει την δουλειά σου. Για παράδειγμα στο άρθρο σου «Αποδόμηση και Θεραπεία» (Deconstruction and therapy) ανέφερες τον Κλίφορντ Γκηρτζ (Clifford Geertz): Η σπαρακτική ερώτηση, ξινή και απαλλαγμένη από την πλάνη, που ο Lionel Trilling κάπου παραθέτει έναν αισθητικό του δεκάτου-ογδόου αιώνα να ρωτάει - - «Πώς γίνεται όλοι να ξεκινάμε ως Πρωτότυπα και να Καταλήγουμε Αντίγραφα;» - - Βρίσκει μιαν απάντηση που είναι εκπληκτικά καθησυχαστική: είναι η διαδικασία της αντιγραφής που δημιουργεί. Πώς τo αντιλαμβάνεσαι αυτό; Michael W: Είναι ένας κλαυθμός ο οποίος αφορά στην ανθρωπιστική ουσιοκρατία που υποστηρίζει την ύπαρξη συγκεκριμένων συστατικών και στοιχείων που απαρτίζουν τον εαυτό, ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο της ύπαρξης μας. Είναι ένας κλαυθμός ο οποίος θεωρεί ως δεδομένη όχι μόνο την ύπαρξη αυτού του εαυτού, αλλά και την ύπαρξη μιας «αλήθειας» σε σχέση με την ανθρώπινη φύση η οποία βρίσκεται μέσα σε αυτά τα συστατικά και η οποία αντιπροσωπεύει αυτό που είναι «αυθεντικό» σε σχέση με την ανθρώπινη φύση. Αυτό το οποίο θρηνείται είναι αυτή η αυθεντικότητα η οποία χάνεται κατά τη διάρκεια της κοινωνικοποίησης και του εκπολιτισμού, καθώς και από τις δυνάμεις της απώθησης. Υπάρχουν πολλές σύγχρονες παραλλαγές αυτού του θρήνου οι οποίες στην κουλτούρα της θεραπείας εμπνέουν την γέννηση πρακτικών που καθ' υπόθεσιν βοηθούν τους ανθρώπους να γίνουν πιο αληθινά αυτοί που πραγματικά είναι με το να αμφισβητούν οτιδήποτε θεωρείται ότι μπορεί να είναι καταπιεστικό και να απελευθερώνουν αυτό που θεωρείται ότι είναι αυθεντικό σε σχέση με τον εαυτό έτσι ώστε η ζωή να εκφράζει με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτήν την ουσία. Ο Κλίφορντ Γκηρτζ είναι ένας ανθρωπολόγος της κουλτούρας που έχει μια μη ουσιοκρατική αντίληψη για την διαμόρφωση της ταυτότητας. Αυτή η αντίληψη αμφισβητεί την μοντέρνα ιδέα ότι υπάρχει ένας εαυτός ο οποίος βρίσκεται στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο Γκηρτζ θα ανέστρεφε αυτόν τον κλαυθμό, ο οποίος στην αναστροφή του γίνεται: «Πώς γίνεται να ξεκινάμε όλοι ως Αντίγραφα

8 και να καταλήγουμε Πρωτότυπα;» Αυτή είναι μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση που μας απομακρύνει από τις νατουραλιστικές ερμηνείες της ταυτότητας. Στην ερώτηση αυτή ο Γκηρτζ απαντά: «Είναι η διαδικασία της αντιγραφής που δημιουργεί». Με αυτήν την έννοια, περισσότερο από το να γίνουμε πιο αληθινά αυτό που πραγματικά είμαστε, η «δημιουργία» αναφέρεται σε αυτήν την δραστηριότητα που σχηματίζει την ταυτότητα και τελικά μας κάνει κάτι άλλο από αυτό που ήμασταν. Αυτή η αντιστροφή μας εισάγει στην γοητευτική ενασχόληση με τις ιδιαιτερότητες αλλά και τις συνέπειες των πράξεων των ανθρώπων καθώς αυτοί αναπαράγουν τις ιστορίες της ζωής τους, καθώς διαπραγματεύονται κι επαναδιαπραγματεύονται τις περιγραφές της ταυτότητάς τους. Τραβά την προσοχή μας στις δραστηριότητες των ανθρώπων που σχηματίζουν την ταυτότητά τους: στο βαθμό στον οποίο οι αντιδράσεις τους στα απρόοπτα της ζωής τούς οδηγούν πέρα από τα ήδη γνωστά όρια της ύπαρξής τους στον τρόπο με τον οποίο οι προσπάθειες των ανθρώπων για την διατήρηση της συνοχής στην έκφραση της ταυτότητάς τους, καθώς περιηγούνται σε διαφορετικά πλαίσια, συνεισφέρουν στην επανεξέταση των περιγραφών αλλά και της εμπειρίας αυτής της ταυτότητας στο πώς η διαχείριση των δυσκολιών, των διλημμάτων και των αντιφάσεων της ζωής δημιουργούν τις δυνατότητες για να σκεφτούν πέρα από αυτό που θα σκέφτονταν κ.ο.κ. Δεχόμενοι την ανεστραμμένη εκδοχή αυτού του θρήνου εστιάζουμε στην δημιουργία του νοήματος ως μια επίτευξη που είναι δομική για την ζωή. Στην προσπάθειά μας να αναπαράγουμε την ταυτότητά μας στις δραστηριότητες της ζωής, οι άνθρωποι καταλήγουμε να δημιουργούμε. Η αναδημιουργία της ταυτότητας περιλαμβάνει την διαδικασία της αντιγραφής, αλλά είναι πολύ περισσότερα από αυτό. Jeff: Αυτό το οποίο θα ήθελα να σχολιάσω είναι οι πραγματικές συνέπειες της κατασκευής του Γκηρτζ. Για μένα η αντιστροφή αυτού του κλαυθμού έχει ως συνέπεια να χαλαρώνει την πίεση που δεχόμαστε. Αν δεν υπάρχει άτομο ή πράγμα το οποίο υποτίθεται ότι πρέπει να πραγματωθεί, με το οποίο να πρέπει να συγκριθώ, ακόμα κι αν προσπαθώ να το αντιγράψω ή αν λειτουργώ με έναν τέτοιο τρόπο, είμαι απελευθερωμένος από αυτό το είδος των κρίσεων που βασίζονται σε κάποια φανταστικά «αυστηρά» κριτήρια. Είμαι ελεύθερος να πανηγυρίσω τις διαφορετικότητες. Michael H: Θα σας πείραζε αν άλλαζα λίγο την πορεία της συζήτησης κι έθετα ένα διαφορετικό ερώτημα; Ας το διατυπώσω με ένα απόσπασμα από αυτά που είπες σε μια προηγούμενη συζήτηση, Michael, σε σχέση με την μεταβίβαση και τις τεχνολογίες της εξουσίας: Αλλά αυτές οι τεχνολογίες δεν είναι απλώς οι ιστορικές προϋποθέσεις για το φαινόμενο της μεταβίβασης. Η μεταβίβαση μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως το ίχνος των σχέσεων εξουσίας που είναι πολύ παρούσες... Έτσι μια ισχυρή και συνεχόμενη εμπειρία μεταβίβασης μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι βρίσκονται σε μια κατάσταση καθυπόταξης σε μια ανελαστική σχέση εξουσίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στην κυριαρχία. Αυτή η προσέγγιση της μεταβίβασης δίνει την δυνατότητα για δράσεις που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την άρνηση αυτής της σχέσης εξουσίας. Δεν θέλω να παρερμηνευθώ σε αυτό το σημείο. Δεν λέω ότι δεν υπάρχει το φαινόμενο της μεταβίβασης. Και καταλαβαίνω ότι υπάρχουν αυτοί οι οποίοι θα δικαιολογούσαν την ύπαρξη του φαινομένου αυτού με την ιδέα ότι δημιουργεί ένα πλαίσιο για να δουλευτούν θέματα προσωπικής αυθεντίας και ούτω καθ εξής. Αλλά

9 νομίζω ότι υπάρχει μια πολιτική σε σχέση με αυτό το φαινόμενο και θα θέσω ερωτήματα σε σχέση με την συνειδητή και την όχι τόσο συνειδητή αναπαραγωγή αυτών των πολιτικών στο θεραπευτικό πλαίσιο. Και θα ήθελα επίσης να εξερευνήσω αυτά τα ερωτήματα που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στο γκρέμισμα των θεραπευτικών δομών που αναπαράγουν αυτό το φαινόμενο (White στο Hoyt & Cobs, 1996, p.50) Λοιπόν, πώς βλέπεις αυτές τις πολιτικές που σχετίζονται με αυτό το φαινόμενο; Και τι ερωτήσεις θα έθετες σε σχέση με αυτό; Michael W: Αν κάποιος έχει την εμπειρία της μεταβίβασης στην θεραπεία μαζί μου, τότε ενδιαφέρομαι να μάθω με ποιους τρόπους μπορεί να έχω συμμετάσχει στην αναπαραγωγή συγκεκριμένων σχέσεων εξουσίας. Θέλω να εξερευνήσω πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα θεραπευτικό πλαίσιο που να συνεισφέρει στην επίγνωση της δική μου συμμετοχής, συνειδητά ή ασυνείδητα, στην αναπαραγωγή σχέσεων εξουσίας που θα μπορούσαν να παρεκκλίνουν και να γίνουν σχέσεις κυριαρχίας. Αυτό συμβαίνει όταν μιλώ έχοντας ως δεδομένη την προνομιακή μου θέση χωρίς να το αντιλαμβάνομαι. Ή μπορεί να είναι ο τρόπος που κάθομαι ή ο τρόπος που τοποθετώ το σώμα μου στον χώρο, που μπορεί να δηλώνει μια σχέση εξουσίας βασισμένη στο φύλο. Οτιδήποτε. Με ενδιαφέρουν οι δυνατότητες που έχουμε ώστε να κάνουμε αυτές τις σχέσεις εξουσίας πιο ορατές καθώς και τις πραγματικές και ενδεχόμενες συνέπειές τους, έτσι ώστε σε κάποιο βαθμό τουλάχιστον να μπορούμε να τις διαχειριστούμε. Εσείς τι σκέφτεστε σε σχέση με αυτό; Jeff: Με ενδιαφέρει το πώς οι πρακτικές αποκέντρωσης του θεραπευτή μπορούν να βοηθήσουν στο να μειωθούν οι πιθανότητες εμφάνισης αυτού που ονομάζουμε μεταβίβαση. Είμαι επίσης περίεργος σε σχέση με την σημασία των ιστοριών για τη συμβουλευτική διαδικασία που οι άνθρωποι μπορεί να φέρουν και τι διαφορά μπορεί αυτό να κάνει. Michael W: Και δεν πρόκειται μόνο για τις ιδιωτικές ιστορίες συγκεκριμένων ατόμων. Στην αναζήτηση θεραπείας οι άνθρωποι πολύ συχνά έρχονται σε ένα γραφείο το οποίο είναι ένας επίσημος χώρος και η αυθεντία του θεραπευτή θεωρείται δεδομένη. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συνεισφέρουν σε αυτή τη σχέση εξουσίας που μπορεί να δημιουργήσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννιέται αυτό που ονομάζουμε μεταβίβαση. Michael H: Ίσως ιδιαίτερα σε μια θεραπεία με θεραπευτή άντρα και πελάτη γυναίκα είναι πάρα πολύ εύκολο να εκπέσουμε στην αναπαραγωγή των στερεοτυπικών πολιτικών του φύλου. Αυτή η αναπαραγωγή είναι επίσης πολύ πιθανή στην θεραπεία ατόμων που έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση, όπως έχει γράψει η Rachel Hare- Mustin (1992, 1994). Michael W: Η Rachel Hare-Mustin είχε, κι εξακολουθεί να έχει, μια πολύ σημαντική και πειστική φωνή στο πεδίο των σχέσεων εξουσίας στην τοπική κουλτούρα, συμπεριλαμβανομένης της σχέσης εξουσίας με βάση το φύλο στην θεραπεία. Συνεχώς εργάζεται για να ενθαρρύνει την θεραπευτική κοινότητα να αναγνωρίσει τις σχέσεις εξουσίας και να τις θέσει ως προτεραιότητα στην μελέτη της θεραπευτικής πρακτικής.

10 Michael H: Κι εσύ έχεις μιλήσει και γράψει για το πόσο σημαντικό είναι να τεθεί αυτό ως προτεραιότητα. Michael W: Έχω γράψει σχετικά με το ενδεχόμενο οι εγγενείς διαφορές στην εξουσία μέσα στο θεραπευτικό πλαίσιο να έχουν αρνητική επίπτωση στη ζωή αυτών που έχουν κακοποιηθεί καθώς και σχετικά με τις πρακτικές ανάληψης αυτής της ευθύνης από τη μεριά του θεραπευτή σε αυτά τα πλαίσια (1995). Πιστεύω ότι αυτά είναι πολύ σχετικά και σημαντικά θέματα. Μπορούμε επίσης να εφαρμόσουμε κι άλλες πρακτικές ανάληψης αυτής της ευθύνης κατά τη διάρκεια του θεραπευτικού διαλόγου. Για παράδειγμα μπορούμε να θέσουμε ερωτήσεις που μειώνουν την πιθανότητα αυτές οι διαφορές στην εξουσία να έχουν «τοξικές» συνέπειες. Μπορούμε συστηματικά να συμβουλευόμαστε τους ανθρώπους για την πορεία των συζητήσεών μας: - Πώς πηγαίνει αυτή η συζήτηση για σένα; - Συζητάμε γι αυτό που είναι σημαντικό να συζητάμε ή είμαστε εκτός τροχιάς ; - Αυτή η συζήτηση ταιριάζει με αυτά που θα ήθελες να κουβεντιάσεις όταν ήρθες εδώ; - Μπορείς να μου πεις πώς πηγαίνει αυτή η συζήτηση για σένα; Αυτό θα μας βοηθήσει να δούμε πώς θα συνεχίσουμε. - Νομίζω ότι βρισκόμαστε σε ένα σημείο στην κουβέντα μας από το οποίο θα μπορούσαμε να πάρουμε πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις. Η κάθε μια από αυτές θα μας οδηγούσε σε διαφορετικές εξερευνήσεις της ζωής σου και των σχέσεών σου. Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σου τις σκέψεις μου και μετά να σε συμβουλευτώ σε σχέση με δυο ζητήματα: άλλες ιδέες που μπορεί να έχεις εσύ σε σχέση με την πορεία αυτής της κουβέντας και ποιες από όλες αυτές τις κατευθύνσεις θα σε ενδιέφερε περισσότερο. Εκτός από όλα τα άλλα, αυτές οι ερωτήσεις κάνουν ξεκάθαρο ότι δεν μπορούμε να υποθέτουμε ότι γνωρίζουμε ποιες συζητήσεις είναι σχετικές και κατάλληλες για τους άλλους κι ότι ο θεραπευτής ή η θεραπεύτρια δεν είναι αυθεντία στο τι είναι καλύτερο για τους άλλους. Jeff: Συμφωνώ απολύτως κι αυτό με γυρίζει πίσω στην συζήτηση για την μεταβίβαση. Αν σκεφτώ τις ελάχιστες φορές που ένιωσα ότι συνέβαινε αυτό το φαινόμενο, θεωρώ ότι είχα 100% συμμετοχή σε αυτό. Στην αποδόμηση αυτού που συνέβαινε θα έβλεπα ότι είχα τοποθετήσει τον εαυτό μου σε θέση εξουσίας ή στην θέση αυτού που ρυθμίζει την εμπειρία αυτών που είχαν έρθει να ζητήσουν βοήθεια. Νομίζω ότι θα ήταν ενδιαφέρον να σκεφτούμε ποιες είναι οι πρακτικές της θεραπείας και των θεραπευτών που δομούν το φαινόμενο της μεταβίβασης. Michael H: Ως μέρος της αποδόμησης αυτών των πρακτικών θα με ενδιέφερε πώς οι θεραπευτές θα μπορούσαν να αρχίσουν να μαθαίνουν για και από τους ανθρώπους που ζητούν την βοήθειά τους σε αντίθεση με το να εμφανίζονται σαν να τους «αξιολογούν» και να τους ελέγχουν. Πώς μπορούμε να βεβαιωθούμε ότι δεν «βαθμολογούμε» αυτούς τους ανθρώπους; Michael W: Με ενδιαφέρει πάρα πολύ αυτό που λες. Ανήκουμε σε μια κουλτούρα που αξιολογεί. Η εποχή μας θα μπορούσε να ονομαστεί «εποχή της διαβάθμισης».

11 Είναι η εποχή των «πινάκων αξιολόγησης». Η παρούσα εποχή είναι η εποχή του αναπτυξιακού συνεχούς. Όταν ιχνηλατούμε την ιστορία αυτής της κουλτούρας της αξιολόγησης μπορούμε να δούμε πώς οι μοντέρνες διαδικασίες κρίσης των ανθρωπίνων πράξεων είναι άμεσα συνδεδεμένες και στην υπηρεσία της αναπαραγωγής των δεδομένων νορμών. Ακόμα και οι νόρμες που αφορούν το πώς ζούμε. Τα μοντέρνα συστήματα εξουσίας υποχρεώνουν τους ανθρώπους στην «πειθαρχία του εαυτού». Μέσω της πειθάρχησης του εαυτού οι άνθρωποι μπορούν να καλύψουν το κενό που υπάρχει ανάμεσα σε αυτούς και στις δομημένες νόρμες της κουλτούρας μας. Και μέσω αυτών των πρακτικών αξιολόγησης και ελέγχου για τις οποίες μίλησες, οι θεραπευτές γίνονται υπηρέτες αυτής της «τεχνολογίας της πειθαρχίας». Jeff: Παρατηρώ ότι το κάνω αυτό. Όλοι το κάνουμε. Θυμάμαι ότι σήμερα στο εργαστήρι είπες σε κάποιον: «Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση». Τέτοιες εκφράσεις που φανερώνουν αξιολόγηση λέγονται από συνήθεια, χωρίς πολλή σκέψη. Αυτό που νομίζω ότι πραγματικά εννοούσες είναι ότι «με ενδιαφέρει αυτό που λες» ή κάτι τέτοιο. Michael W: Σίγουρα είναι διαφορετικό να πεις: «Αυτό με ενδιαφέρει κι εμένα» ή «Κι εμένα μου εγείρει την φαντασία». Michael H: Οι θετικές κρίσεις, ακόμα κι αν έχουν καλά κίνητρα, επίσης εξυπηρετούν την ιδέα της καλής επίδοσης. Είναι λίγο πολύ το ίδιο. Michael W: Συμφωνώ. Jeff: Σε ένα άλλο σημείο μιλούσες σήμερα Michael (White) για την διατύπωση των αξιώσεων που κανείς προτιμά για τον εαυτό του. Όταν κάποιος ζητά την βοήθειά μας και μιλά για τις ελπίδες του και την επιθυμία του για αλλαγή, υπάρχει μέσα στην θεραπευτική κουλτούρα η τάση να αγνοούμε αυτές τις αξιώσεις και να είμαστε κυνικοί απέναντί τους. Αυτό που νομίζω ότι έλεγες είναι ότι ως θεραπευτές θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο στο οποίο αυτές οι αξιώσεις θα μπορούν να διατυπωθούν και αυτό θα έκανε διαφορά στην ζωή των ανθρώπων. Μπορείς να πεις κάτι περισσότερο γι' αυτό; Michael W: Νομίζω ότι το να αρπάζουμε την ευκαιρία και να περιγράφουμε με πλούσιο τρόπο τις αναζητήσεις των ανθρώπων έχει ως αποτέλεσμα να τις προάγει. Με αυτό τον τρόπο η θεραπεία μπορεί να γίνει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο να διατυπώνονται οι αξιώσεις που ο καθένας προτιμά για την ταυτότητά του, για τους τρόπους που θέλει να υπάρχει σε αυτόν τον κόσμο κι αυτή είναι η δουλειά μας, να δημιουργήσουμε τον χώρο μέσα στον οποίο οι άνθρωποι θα μπορούν να εκφράσουν αυτές τις αξιώσεις και να συνεισφέρουμε στην δημιουργία των πλαισίων μέσα στα οποία αυτές οι αξιώσεις θα εκφράζονται και θα αναγνωρίζονται από τους άλλους με τρόπους που τις επικυρώνει. Νομίζω ότι αυτό δομεί κατά τρόπο πολύ ισχυρό την ζωή των ατόμων. Σε καμία περίπτωση δεν νομίζω ότι είναι βοηθητικό για τους ανθρώπους που ζητούν την βοήθειά μας να ανταποκρινόμαστε με κυνισμό. Δυστυχώς οι νέοι το υφίστανται πολύ συχνά αυτό σε σχέση με τις αξιώσεις τους για την ταυτότητά τους: «Λένε ότι θέλουν να αφήσουν πίσω τους αυτά τα προβλήματα διότι αυτό είναι που θέλουν να σε κάνουν να σκεφτείς», ή «Με το να προχωρούν στις αλλαγές με τον δικό

12 τους τρόπο, απλώς σου ρίχνουν στάχτη στα μάτια. Απλώς θέλουν να σε κάνουν να το πιστέψεις». Αλλά δεν είμαστε υποχρεωμένοι να συμπράξουμε με αυτό το δόγμα της αμφιβολίας. Μπορούμε να ανταποκριθούμε στις αξιώσεις της ταυτότητας με τρόπο που να τις τιμά, που να δίνει τις δυνατότητες στους ανθρώπους να τις περιγράψουν με τρόπο που να τις εμπλουτίζει, και να συμμετέχουμε στην δημιουργία των χώρων στους οποίους αυτές οι αξιώσεις θα εκφράζονται. Μετά μπορούμε να συμβουλευτούμε τους ανθρώπους για το ποιες θεωρούν ότι είναι οι συνέπειες της έκφρασης αυτών των αξιώσεων στην ζωή και στις σχέσεις τους, και να τους ενθαρρύνουμε να αξιολογήσουν αυτές τις συνέπειες. Michael H: Θα ήθελα να ρωτήσω μια άλλη σημαντική ερώτηση. Ακούω συχνά τελευταία να αναφέρονται στην αφηγηματική θεραπεία ως κοινωνικό κίνημα, ή σαν κάποιο είδος φιλοσοφίας της απελευθέρωσης. Σε κάποιους κύκλους θεωρείται πολιτικά αριστερή. Έχεις ακούσει αυτές τις απόψεις; Είναι στις προθέσεις σου να θεωρείται η αφηγηματική θεραπεία κάτι απ' όλα αυτά; Michael W: Έχω ακούσει ανθρώπους να μιλάνε για την αφηγηματική θεραπεία με αυτόν τον τρόπο και φοβάμαι ότι αυτές οι περιγραφές θα μπορούσαν να ευτελίσουν και να υποβαθμίσουν τις πολύ σημαντικές συνεισφορές, τα επιτεύγματα και το θάρρος πολλών κοινωνικών κινημάτων. Δεν γνωρίζω κανέναν θεραπευτή που να έχει βάλει σε κίνδυνο την ζωή του και την ασφάλεια της οικογένειάς του, που να έχει απεμπολήσει την σιγουριά του ή να έχει εξοριστεί λόγω της εμπλοκής του με την αφηγηματική θεραπεία. Δυστυχώς οι άνθρωποι που συμμετέχουν στα κοινωνικά κινήματα ή ακόμα σε πρωτοβουλίες που διαπνέονται από την φιλοσοφία της απελευθέρωσης, πολύ συχνά έχουν υποστεί αυτές τις συνέπειες. Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι για τους οποίους κατά τη γνώμη μου η περιγραφή της αφηγηματικής θεραπείας ως κοινωνικού κινήματος δεν είναι σωστή. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς η αφηγηματική θεραπεία θα μπορούσε να δομηθεί ως κοινωνικό κίνημα ή ως ένα είδος φιλοσοφίας της απελευθέρωσης. Τα κοινωνικά κινήματα κατά την άποψή μου έχουν μια ευρεία βάση και εστιάζονται σε κάποιο θέμα, πολύ συχνά θέτοντας ζητήματα που αφορούν την γενικότερη κοινωνική δικαιοσύνη από διάφορες πολιτικές πλατφόρμες. Με αυτήν την έννοια δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι στην αφηγηματική θεραπεία που θα δικαιολογούσε τον χαρακτηρισμό της ως κοινωνικό κίνημα ή φιλοσοφία της απελευθέρωσης. Επίσης η φιλοσοφία της απελευθέρωσης εστιάζεται πρωταρχικώς στις δυνάμεις της καταπίεσης και της καταστολής. Και ως αποτέλεσμα της σύνδεσής τους με τον απελευθερωτικό ουμανισμό, αυτά τα κινήματα συνήθως ενσωματώνουν ένα ισχυρό όραμα ή αφήγηση για το πώς τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά σε αυτόν τον κόσμο. Αντιδιαστείλετε αυτό με το θεματολόγιο το οποίο είναι σαφές στην αφηγηματική θεραπεία. Πρόκειται για την έρευνα σε τοπικό επίπεδο για το τι συμβαίνει, πώς τα πράγματα γίνονται διαφορετικά από ό,τι ήταν, ή η πιθανότητα να γίνουν διαφορετικά από το πώς είναι. Πρόκειται για την πλούσια περιγραφή των γνώσεων και των δεξιοτήτων της ζωής που εκφράζονται μέσα στη θεραπεία, και για την εξερεύνηση των δυνατοτήτων, των ορίων και των πιθανών κινδύνων που συνδέονται με το πώς τα πράγματα είναι και με το πώς γίνονται διαφορετικά από αυτά που ήταν. Παρ ότι πιστεύω ότι αυτή η έμφαση θέτει τους όρους για μια κοινωνικά και πολιτικά ευαίσθητη πρακτική, θα ήθελα να επαναλάβω ότι δεν υπάρχει τίποτα σε σχέση με την αφηγηματική θεραπεία που θα μπορούσε να δικαιώσει τον χαρακτηρισμό της ως κοινωνικό κίνημα.

13 Michael H: Νομίζω, αν καταλαβαίνω καλά αυτά που λες, ότι μια διάκριση έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο οι αφηγηματικές πρακτικές προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο οι άνθρωποι να μπορούν να αναγνωρίσουν τι είναι αυτό που προτιμούν για την ζωή τους και να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις αυτών των προτιμήσεων. Οι άνθρωποι που συμβουλεύονται έναν θεραπευτή κάνουν επιλογές σε σχέση με την κατεύθυνση που θέλουν να ακολουθήσουν και δεν ακολουθούν τη κατεύθυνση ή το θεματολόγιο που θέτει ο θεραπευτής. Michael W: Νομίζω ότι αυτό είναι μέρος αυτού που συζητάμε. Είναι σα να λέμε: «Λοιπόν, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως φαίνονται», ή «Τα πράγματα δεν είναι απαραίτητο να είναι όπως είναι», ή «Όλες αυτές οι δεδομένες βεβαιότητες δεν είναι τελικά τόσο δεδομένες». Michael H: Έχω άλλη μια ερώτηση. Ο Καρλ Τομ (Karl Tomm), συζητώντας το άρθρο σου «Αποδόμηση και θεραπεία» (Deconstruction and Therapy), έγραψε: Αυτό το οποίο θα ήθελα να δω περισσότερο στα εργαστήρια και στα γραπτά του Michael White είναι η ετοιμότητά του να εφαρμόσει ανοικτά και ρητά την κριτική του στη γνώση κι εξουσία, κατά την διάρκεια της δικής του διδασκαλίας. Αυτή η επιθυμία ξεκινά από το ενδιαφέρον μου για την κυβερνητική δευτέρας τάξεως. Ίσως είναι ανεδαφικό να περιμένω κάτι τέτοιο γιατί αυτό θα υπονόμευε την αποτελεσματικότητα της κριτικής του ενάντια σε αυτές τις θεωρίες και πρακτικές που θεωρεί ότι παθολογικοποιούν. Από την άλλη μεριά αναρωτιέμαι συχνά αν η επιδεκτικότητα των άλλων επαγγελματιών θα μπορούσε να βελτιωθεί αν γινόταν ο ίδιος πιο ανοικτός και πιο αυτό-στοχαστικός ως προς αυτό το σημείο. Πρέπει να προσθέσω ωστόσο ότι στην κλινική του δουλειά ο Michael είναι πολύ προσεκτικός και κριτικός στην δική του εξουσία. Πάντα παρακολουθεί προσεκτικά την επιρροή του πάνω στους πελάτες του και μάλιστα πρόσφατα ξεκίνησε να τους παρακινεί να τον ελέγχουν για τις ερωτήσεις που τους κάνει. Με αυτόν τον τρόπο τους προσκαλεί να είναι πιο ενήμεροι για την επιρροή που έχει πάνω τους. Παρ όλα αυτά, αυτή η προσοχή για την δική του εξουσία στην διάρκεια της θεραπείας δεν έχει ακόμα ενσωματωθεί πλήρως στην διδασκαλία του στα εργαστήρια, ούτε η δική του εξουσία ως πρόσωπο με μεγάλη προσφορά στον χώρο γίνεται αντικείμενο κριτικής στις παρουσιάσεις του. Ίσως αυτές τις εξελίξεις να τις δούμε στο μέλλον.(1993) Πώς θα απαντούσες σε αυτές τις ανησυχίες του Καρλ; Michael W: Πάντα εκτιμώ την προσοχή που δίνει ο Καρλ Τόμμ στις σχέσεις εξουσίας μέσα στην θεραπεία. Είναι ένας καλός φίλος που πάντα προσφέρει προκλήσεις και προσκλήσεις για να καταπιαστούμε με ερωτήματα που αφορούν διάφορα ζητήματα. Η φωνή του πάνω σε αυτό το θέμα είναι πολύ σημαντική, ειδικά σε έναν χώρο όπου δεν είχαν καθόλου τεθεί αυτά τα ερωτήματα. Και δεν πιστεύω ότι αυτή η κριτική θα υπονόμευε την άρνησή μου στους λόγους που παθολογικοποιούν. Στην πραγματικότητα κάθε στοχασμός πάνω στις σχέσεις εξουσίας σε αυτόν τον χώρο δε μπορεί παρά να ενισχύσει αυτήν την κριτική. Συμφωνώ ότι θα ήταν χρήσιμο όλοι αυτοί που παρουσιάζουν στα εργαστήρια και είναι σε θέση επιρροής να θέτουν με κριτική σκοπιά το θέμα της επιρροής, με έναν τρόπο που θα μπορούσε να συνεισφέρει στην εξερεύνηση των σχέσεων εξουσίας που συνδέονται με αυτήν την

14 επιρροή, είτε πρόκειται για τη σχέση του θεραπευτή με αυτόν που ζητά την υπηρεσία του, είτε για τη σχέση του εισηγητή με τον συμμετέχοντα στο εργαστήρι μια εξερεύνηση που μερικώς μορφοποιείται με ερωτήσεις του τύπου: «Ποια είναι τα ενδεχόμενα που συνδέονται με τη σχέση εξουσίας;», «Ποια είναι τα όριά τους», «Και ποιοι είναι οι κίνδυνοι αυτής της σχέσης εξουσίας;». Καταπιάνομαι με διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης αυτής της κριτικής σε σχέση με τη δουλειά μου ως θεραπευτής και ως εισηγητής σε εργαστήρια, και με έχουν ενθαρρύνει οι σκέψεις του Καρλ Τομμ πάνω σε αυτήν. Σε αντιδιαστολή με τη στάση «όλα επιτρέπονται», η μεταστρουκτουραλιστική έρευνα συνεισφέρει στην στάση «τίποτα δεν επιτρέπεται» τίποτα δεν επιτρέπεται χωρίς έλεγχο, συμπεριλαμβανομένων και των αφηγηματικών πρακτικών καθώς και της συμμετοχής μας στις σχέσεις εξουσίας στις οποίες εφιστά την προσοχή μας ο Καρλ Τομμ. Michael H: Αισθάνεσαι καμιά φορά ότι παθολογικοποιείς αυτούς που παθολογικοποιούν; Ότι επιπλήττεις τους ψυχιάτρους που δίνουν την διάγνωση της «Διαταραχής Ελαττωματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας» ή της «Οριακής Διαταραχής Προσωπικότητας». Michael W: Το να παθολογικοποιήσεις κάποιον απαιτεί ο ίδιος να υιοθετήσεις τον λόγο που παθολογικοποιεί καθώς και τις πολύ διακριτές και γνωστές στρουκτουραλιστικές πρακτικές. Προσπαθώ να μην εμπλακώ σε κανένα από τα δύο (αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν εμπλέκομαι σε σχέσεις εξουσίας). Δεν επιπλήττω τους ψυχιάτρους, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, συμβούλους, σχολές ή τις συγκεκριμένες θεωρητικές υπαγωγές κάθε επαγγελματικής ειδικότητας. Και δεν έχω πάρει θέση υπέρ ή εναντίων των ταμπελών. Αντιθέτως ενδιαφέρομαι να καταλάβω τι σημαίνουν αυτές οι ταμπέλες για τους ανθρώπους, τι κάνουν εφικτό, ποιον εξυπηρετούν περισσότερο και ποιον λιγότερο, και να εξερευνήσω ποια είναι τα πραγματικά και ενδεχόμενα όρια και οι κίνδυνοι αυτών των ταμπελών. Αλλά πάντα αμφισβητώ τους λόγους που παθολογικοποιούν, που τόσο συστηματικά απαξιώνουν την ζωή των ανθρώπων, που περιθωριοποιούν και απορρίπτουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που φέρνουν μαζί τους μέσα στην θεραπευτική αρένα γνώσεις και δεξιότητες που έχουν γεννηθεί μέσα στην ιστορία της ζωής τους και της σχέσης τους με άλλους ανθρώπους. Και συστηματικά αμφισβητώ την δεδομένη κουλτούρα της υπεροψίας στην ψυχοθεραπεία. Jeff: Νομίζω ότι είναι σημαντικό να σκεφτούμε πώς αμφισβητούμε αυτές τις πρακτικές που παθολογικοποιούν. Michael W: Άσε με απλώς να προσθέσω ότι στην αμφισβήτηση και την κριτική των πρακτικών που παθολογικοποιούν, δεν με ενδιαφέρει καθόλου να πάρω μέρος στην δημιουργία νέων νορμών η οποίες να ενθαρρύνουν ή να ζητούν από τους θεραπευτές να μετρούν και να αξιολογούν τον εαυτό τους. Το ότι συνεχίζω να θέτω αυτά τα ερωτήματα και τις ενστάσεις δεν προσδιορίζει αναγκαστικά τις πρακτικές των άλλων θεραπευτών. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές δυνατότητες να εργαστούμε με τους ανθρώπους που ζητούν την βοήθειά μας χωρίς να αναπαράγουμε τους λόγους της ψυχοπαθολογίας. Michael H: Αυτό φαίνεται να είναι ένα καλό σημείο για να τελειώσουμε. Σας ευχαριστώ Michael και Jeff. Χαίρομαι πολύ που είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε αυτή τη συζήτηση.

15 Αναφορές Bachelard, G. 1969: The Poetics of Space. Boston: Beacon Press Cowley, G. & Springen, K. 1995, April 17: Rewriting life stories. Newsweek, pp Geertz, C. 1986: Making experiences, authoring selves. In V. Turner & E. Bruner (eds), The Anthropology of experience. Chicago: University of Illinois Press. Hare-Mustin, R. 1992: Cries and whispers: The psychotherapy of Anne Sexton. Psychotherapy, 29: Hare-Mustin, R. 1994: Discourse in the mirrored rooms: A postmodern analysis of therapy. Family Process, 33: Hoffman, L. 1993: Exchanging Voices: A collaborative approach to family therapy. London: Karnac Books. Hoyt, M.F. (ed) 1994: Constructive Therapies. New York: Guilford Press. Hoyt, M.F. (ed) 1996: Constructive Therapies, Volume 2. New York: Guilford Press. Hoyt, M.F. (ed) 1998: The Handbook of Constructive Therapies. San Francisco: Jossey-Bass. Hoyt, M.F. 2000: Some Stories are Better than Others: Doing what works in brief therapy and managed care. Philadelphia: Brunner/Mazel. Minuchin, S. 1992: The restoried history of family therapy. In J.K. Zeig (ed), The Evolution of Psychotherapy: The second conference (pp. 3-12). New York: Brunner/Mazel. Simon, R. 1996: It s more complicated than that: An interview with Salvador Minuchin. Family Therapy Networker, 20(6): Tomm, K. 1993: The courage to protest: A commentary on Michael White's work. In S. Gilligan & R. Price (eds), Therapeutic Conversations (pp ). New York: Norton. White, M. 1995: Re-Authoring Lives: Interviews and essays. Adelaide: Dulwich Centre Publications. White, M., Hoyt, M.F. & Combs, G. 1996: On ethics and the spiritualities of the surface: A conversation with Michael White. In M.F. Hoyt (ed), Constructive Therapies, Volume 2 (pp ). New York: Guilford Press. Zimmereman, J. & Dickerson, V.C. 1996: If problems talked: Narrative therapy in action. New York: Guilford Press.

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία 1 Αδάµ Χαρβάτης, Ψυχολόγος, MSc, Phd Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία Επεξεργασία των σχετικών ιδεών και πρακτικών της Αφηγηµατικής Θεραπείας, στηριγµένη και εµπνευσµένη από

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

5ο Κεφάλαιο: Μεταστρουκτουραλισμός & Θεραπεία περί τίνος πρόκειται; συντονισμός: Leonie Thomas

5ο Κεφάλαιο: Μεταστρουκτουραλισμός & Θεραπεία περί τίνος πρόκειται; συντονισμός: Leonie Thomas 5ο Κεφάλαιο: Μεταστρουκτουραλισμός & Θεραπεία περί τίνος πρόκειται; συντονισμός: Leonie Thomas αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο Τεύχος 2 (2002) του International Journal of Narrative Therapy and Community

Διαβάστε περισσότερα

Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας από την ψυχολογική οπτική στη κοινωνιολογική οπτική

Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας από την ψυχολογική οπτική στη κοινωνιολογική οπτική Dulwich Centre of Narrative Therapy and Community Work (Australia) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ (Ελλάδα) Εκπαιδευτικό τριήμερο Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ποιοι είμαστε Όμιλος Εταιριών Σαμαράς & Συνεργάτες ( 5 εταιρείες ). One Stop Consulting

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης.

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Στην αρχή της σεζόν ήσουν μεταξύ ομάδας νέων και πρώτης ομάδας. Τι σκεφτόσουν τότε για την εξέλιξη της χρονιάς; Στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση»

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηµατική Ψυχοθεραπεία από την αρχή ως το τέλος

Αφηγηµατική Ψυχοθεραπεία από την αρχή ως το τέλος Dulwich Centre of Narrative Therapy and Communtiy Work, Australia. Ινστιτούτο Αφηγηµατικής Ψυχοθεραπείας, Ελλάδα. Εκπαιδευτικό Τριήµερο Αφηγηµατική Ψυχοθεραπεία από την αρχή ως το τέλος µε τις αφηγηµατικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΛΑΝΟ ΔΡΑΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Κάντε μεγάλα όνειρα, και αυτό που ονειρεύεστε, αυτό θα γίνετε. James Allen As A Man Thinketh Γιατί Το Κάνεις Αυτό;?... 5 Δουλέψτε Πιο Σκληρά

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε το Εκπαιδευτικό σας Πρόγραμμα: PHEC

Επιλέξτε το Εκπαιδευτικό σας Πρόγραμμα: PHEC ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ Επιλέξτε το Εκπαιδευτικό σας Πρόγραμμα: PHEC or PPC Έτος Το πρόγραμμα αρχίζει Εαρινό Εξάμηνο Χειμερινό Εξάμηνο ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Σας παρακαλούμε να συμπληρώσετε τα στοιχεία που ζητώνται

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

MODULES TRAIN. Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education (DIE) Leibniz Centre for Lifelong Learning) Module 5:

MODULES TRAIN. Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education (DIE) Leibniz Centre for Lifelong Learning) Module 5: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΒΑΣΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ Μαθησιακή ΣΤΟΝ συµβουλευτική ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ MODULES Σηµειώσεις για το Σεµινάριο TRAIN Mnika Tröster / Adelgard Steindl German Institute

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα