«Ο άρτος ημών ο επιούσιος»: διεπιστημονική-διαθεματική πρόταση διδασκαλίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Ο άρτος ημών ο επιούσιος»: διεπιστημονική-διαθεματική πρόταση διδασκαλίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση"

Transcript

1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α Διαθεματική Εκπαίδευση «Ο άρτος ημών ο επιούσιος»: διεπιστημονική-διαθεματική πρόταση διδασκαλίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ελένη Κωνσταντοπούλου, Δ. Σταμπάκη-Χατζηπαναγιώτη*, Α. Καραλιώτα, Σ. Μηνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Χημείας, Πανεπιστημιούπολη 15771, Αθήνα * Περίληψη. Ο άρτος είναι στην πραγματικότητα συνυφασμένος με την ίδια τη ζωή. Για το μαθητή αποτελεί ένα αντικείμενο ιδιαίτερα οικείο. Για το σκοπό αυτό προτείνεται: α) η αξιοποίηση του θέματος για την προβολή της διεπιστημονικότητας και διαθεματικότητας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (εκπόνηση σχεδίων εργασίας) και β) η διδασκαλία μέρους της σχολικής ύλης χημείας και βιολογίας μέσω θεμάτων που άπτονται του ψωμιού (οργάνωση σχεδίων μαθήματος και πειραματικών δραστηριοτήτων). Η διδακτική πρόταση είναι διεπιστημονική διότι αναδεικνύονται οι διεπιστημονικές σχέσεις και συναρτήσεις που έχει το συγκεκριμένο θέμα με πλήθος σχολικών μαθημάτων (Xημεία, Bιολογία, Bιοχημεία, Tεχνολογία, Φυσική), ενώ παράλληλα γίνεται διδακτική χρήση διαθεματικών εννοιών (π.χ. στο σύστημα «σιτηρά-αλεύρι-ψωμί»). Εισαγωγή Από τις απαρχές του πολιτισμού το ψωμί κατείχε κεντρική θέση στη ζωή και διατροφή του ανθρώπου. Για το μαθητή αποτελεί ένα αντικείμενο ιδιαίτερα οικείο από την παιδική του ηλικία. Συχνά, το ψωμί αποτελεί για το υποσυνείδητό του σύμβολο αναφοράς της θρεπτικής αξίας, της θρησκείας και της παράδοσης. Το ισχύον ελληνικό Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να διδαχθούν βασικές έννοιες της χημείας και βιολογίας των τροφίμων, με εξαίρεση κάποιες λιγοστές πληροφορίες που δίνονται με τη μορφή συνήθως παραρτήματος και αφορούν κυρίως στην αλκοολική ζύμωση. Έτσι, ενώ οι μαθητές, για παράδειγμα, έχουν παρατηρήσει ότι το ψωμί φουσκώνει κατά την παρασκευή του δε γνωρίζουν το λόγο που συμβαίνει αυτό. Επίσης, ενώ έχουν ακούσει για τη μεγάλη διατροφική αξία του ψωμιού δε γνωρίζουν τα κύρια συστατικά του. Στόχοι και περιεχόμενο πρότασης Με τις προτάσεις διδασκαλίας που περιέχει η παρούσα εργασία επιδιώκεται: Η διεύρυνση της σχολικής γνώσης χημείας και βιολογίας, μέσα από τη διδασκαλία θεμάτων που αφορούν ένα τρόφιμο όπως είναι το ψωμί (τα δημητριακά ως πρώτη ύλη παρασκευής ψωμιού, θρεπτική αξία αλεύρων, συνθήκες παρασκευής ψωμιού, βιοτεχνολογική παραγωγή της μαγιάς αρτοποιίας). Η σύνδεση της σχολικής γνώσης με τις εμπειρίες των μαθητών και τις καταστάσεις της καθημερινής ζωής. Η ανάδειξη της διεπιστημονικότητας και της διαθεματικότητας που εμπεριέχει το τρίπτυχο του θέματος «σιτηρά-αλεύρι-ψωμί».

2 314 ΕΛΕΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Δ. ΣΤΑΜΠΑΚΗ-ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, Α. ΚΑΡΑΛΙΩΤΑ, Σ. ΜΗΝΙΑΔΟΥ Η διέγερση του ενδιαφέροντος των μαθητών για τη διδακτέα ύλη μέσα από τη διεπιστημονική-διαθεματική προσέγγιση διδασκαλίας (δημιουργία κινήτρων). Στην παρούσα εργασία προτείνονται: α) η διδασκαλία μέρους της σχολικής ύλης χημείας και βιολογίας μέσω θεμάτων που άπτονται του ψωμιού β) η εφαρμογή διδαχθείσας ύλης χημείας και βιολογίας με πειραματικές δραστηριότητες που σχετίζονται με το ψωμί και γ) η αξιοποίηση του θέματος που πραγματεύεται η εργασία ως στοιχείο εξασφάλισης της διεπιστημονικότητας και διαθεματικότητας στη σχολική γνώση. Η πρώτη πρόταση αφορά σχέδια μαθήματος, ενώ η δεύτερη πρόταση αφορά πειραματικές δραστηριότητες, που εμπλουτίζουν και συμπληρώνουν τους εργαστηριακούς οδηγούς. Σε κάθε περίπτωση, η πρόταση καλύπτει το σύνολο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (γυμνάσιο και λύκειο) και αφορά την ύλη της Γενικής Παιδείας και σε μερικές μόνο περιπτώσεις την ύλη της Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Σχήμα 1). ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (τεχνικές άλεσης δημητριακών) ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (παρασκευή ψωμιού, ποικιλίες και διατροφική αξία ψωμιού) ΜΟΥΣΙΚΗ (δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στο ψωμί) ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ (ο άρτος στην τέχνη-πίνακες ζωγραφικής, τοιχογραφίες, γλυπτά, κ.ά) ΧΗΜΕΙΑ (αλκοολική ζύμωση, θρεπτικές ύλες-δομήδεσμοί, χημικά διογκωτικά μέσα, κ.ά.) Περί άρτου ΒΙΟΛΟΓΙΑ (ζυμομύκητες και ζύμωση, παρασκευή μαγιάς, αλλοιώσεις του άρτου, κ.ά.) ΦΥΣΙΚΗ (φυσικές ιδιότητες αρτομάζας π.χ. ελαστικότητα, πλαστικότητα, κ.ά.) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (το ψωμί και τα δημητριακά στην οικονομία) ΙΣΤΟΡΙΑ (η παρασκευή ψωμιού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα) ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ- ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ (ο άρτος στην ποίηση και τη λογοτεχνία, ο «άρτος» στις διάφορες γλώσσες, κ.ά.) ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ (περιοχές καλλιέργειας δημητριακών, τύποι ψωμιού ανά τον κόσμο) ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ (ο άρτος και η σημασία του στον εκκλησιαστικό βίο, δοξασίες, μυθολογία, κ.ά.) Σχήμα 1: Πλαίσιο εξακτίνωσης του κεντρικού θέματος της εργασίας με βάση τα μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μεθοδολογία συζήτηση Η διδακτική πρόταση είναι διεπιστημονική διότι αναδεικνύονται οι διεπιστημονικές σχέσεις και συναρτήσεις που έχει το συγκεκριμένο θέμα με πλήθος σχολικών μαθημάτων (χημεία, βιολογία, βιοχημεία, τεχνολογία, φυσική), ενώ παράλληλα περιέχει διαθεματικές προεκτάσεις (π.χ. η εξέταση του θέματος από την πλευρά της λαογραφίας, τομέας που δεν διδάσκεται ως

3 ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 315 αυτούσιο μάθημα στο σχολείο). Η διαθεματικότητα της πρότασης δεν είναι απόλυτη, δεδομένου ότι η λογική των διακριτών μαθημάτων διατηρείται (χρησιμοποιούνται διδακτικές ώρες που προβλέπονται από το ωρολόγιο πρόγραμμα για το μάθημα της χημείας ή της βιολογίας), αλλά στηρίζεται κυρίως στην παιδοκεντρική αρχή της σύνδεσης της σχολικής γνώσης με τα ενδιαφέροντα, τις εμπειρίες των μαθητών και την έμμεση διδακτική χρήση διαθεματικών εννοιών, όπως για παράδειγμα είναι οι έννοιες μεταβολή, αλληλεπίδραση, δομή στο τριφασικό σύστημα «σιτηρά-αλεύρι-ψωμί». Ωστόσο, προβλέπεται η εξασφάλιση γνήσιας διαθεματικότητας -παράλληλα με τη διεπιστημονικότητα- μέσω της εκπόνησης διεπιστημονικών-διαθεματικών σχεδίων εργασίας, τα οποία εμπλέκουν πολλά σχολικά μαθήματα (θρησκευτικά, ιστορία, οικιακή οικονομία, μαθηματικά, μουσική, νέα ελληνική γλώσσα, καλλιτεχνικά). Στα βιβλία χημείας και βιολογίας του μαθητή της Γ γυμνασίου, γίνεται φανερή η κατάτμηση της επιστημονικής γνώσης σε ανεξάρτητα και αυτοτελώς διδασκόμενα μαθήματα. Τούτο γίνεται ακόμα και στις περιπτώσεις που τα μαθήματα ανήκουν στον ίδιο ευρύτερο γνωστικό χώρο ή σε όμορους χώρους και εξετάζουν το ίδιο θέμα (π.χ. αλκοολική ζύμωση). Το κεντρικό θέμα της εργασίας, ο «άρτος», είναι ένα θέμα που εύκολα υποδιαιρείται σε πολλαπλές διαστάσεις. Μάλιστα πολλά από αυτά τα θέματα μπορούν να γίνουν αντικείμενο μελέτης από τα διακριτά μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος (π.χ. η χημεία του ψωμιού, η βιολογία του ψωμιού, βιοτεχνολογία και ψωμί, λαογραφία και ψωμί) και αφορούν διαφορετικούς τόπους, χρόνους και πολιτιστικο-κοινωνικά στάδια ανάπτυξης της ανθρωπότητας. Με αυτή την έννοια, το θέμα της εργασίας ενδείκνυται για θεματοκεντρική διδασκαλία. Ωστόσο, κύρια επιδίωξη των σχεδίων μαθήματος είναι να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες του θέματος, ώστε να διδαχθεί η προβλεπόμενη για τις αντίστοιχες τάξεις ύλη των μαθημάτων. Με την έννοια αυτή, τα προτεινόμενα σχέδια μαθήματος προσεγγίζουν περισσότερο τα διεπιστημονικά, παρά τα διαθεματικά προγράμματα σπουδών όπου η γνώση διδάσκεται εάν και όταν το καλέσει η φύση των υπό μελέτη θεμάτων. Στο πρώτο σχέδιο μαθήματος προτείνεται μια χαλαρή μορφή διεπιστημονικότητας με τη συνδιδασκαλία των συγγενών μαθημάτων χημείας και βιολογίας (στη Γ τάξη γυμνασίου), η οποία θα εξετάζει ενιαία τη δράση των μυκήτων είτε/και την αλκοολική ζύμωση, ως διδακτέα ύλη της βιολογίας και της χημείας, αντίστοιχα. Το υπό μελέτη αντικείμενο, ο «άρτος», εξετάζεται κατά κύριο λόγο από τον κλάδο της βιολογίας («Οι μύκητες στο ψωμί» / Ενότητα Οι μύκητες (1.3) [Ανδριώτης, 2003]). Το μάθημα της χημείας συνδράμει επικουρικά στην ανάδειξη του φαινομένου της αλκοολική ζύμωσης (Χημεία Γ γυμνασίου / Ενότητα Αιθανόλη-ζυμώσεις (3.4) [Γεωργιάδου, 2001]). Υπάρχει δηλαδή μια προσθετική προσέγγιση διεπιστημονικής διδασκαλίας που εξασφαλίζει τη διακλαδική συνοχή δύο σχολικών μαθημάτων. Ένα δεύτερο προτεινόμενο σχέδιο μαθήματος αφορά τη διδασκαλία ενός υβριδικού επιστημονικού κλάδου διεπιστημονικής φύσης, της βιοτεχνολογίας, μέσα στα πλαίσια του μαθήματος της βιολογίας θετικής κατεύθυνσης της Γ λυκείου, όπου και περιλαμβάνεται (Βιολογία Γ λυκείου θετικής κατεύθυνσης / Κεφάλαιο Αρχές και μεθοδολογία της Βιοτεχνολογίας (7) [Αλεπόρου-Μαρίνου, 2003]). Η διδασκαλία του αντίστοιχου κεφαλαίου προβλέπεται να γίνει μέσα από τη διεπιστημονική εξέταση ενός συγγενούς θέματος, της βιοτεχνολογικής παραγωγής της μαγιάς, ώστε με αναλογικό και επαγωγικό συλλογισμό να εκμαιευτούν όλες οι αρχές και η μεθοδολογία της βιοτεχνολογίας που εξετάζονται στην εν λόγω ενότητα. Παράλληλα, επιχειρείται η ενδο-κλαδική (ενδο-επιστημονική) συνοχή της σχολικής γνώσης μέσα από τη συνδιδασκαλία δύο κεφαλαίων του ίδιου μαθήματος, του κεφαλαίου που αναφέρεται στις αρχές και στη μεθοδολογία της βιοτεχνολογίας (Κεφάλαιο 7, Αρχές και μεθοδολογία της Βιοτεχνολογίας ) και του κεφαλαίου που ακολουθεί και αναφέρεται στις εφαρμογές της βιοτεχνολογίας στη βιομηχανία (Κεφάλαιο 10, Εφαρμογές

4 316 ΕΛΕΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Δ. ΣΤΑΜΠΑΚΗ-ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, Α. ΚΑΡΑΛΙΩΤΑ, Σ. ΜΗΝΙΑΔΟΥ της Βιοτεχνολογίας στη βιομηχανία ) και το οποίο περιέχει ως παράδειγμα τα στάδια παραγωγής της ζύμης περιληπτικά (με τη μορφή σχηματικού διαγράμματος). Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται η εσωτερική συνοχή και ενιαιοποίηση της γνώσης του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου που αποτελεί προϋπόθεση για περαιτέρω δια-κλαδικές (διεπιστημονικές) συναρτήσεις. Το δεύτερο σκέλος της διδακτικής πρότασης αφορά πειραματικές δραστηριότητες, οι οποίες επιδιώκουν συνδυασμό των γνώσεων της επιστήμης με τις εφαρμογές της επιστήμης και τις καταστάσεις της καθημερινής ζωής. Οι εργαστηριακές αυτές ασκήσεις αποτελούν βιωματικές μαθησιακές δραστηριότητες διεπιστημονικής φύσης. Αναλυτικότερα, οι δραστηριότητες προσφέρουν παραδείγματα για την καλύτερη κατανόηση γνώσης που έχει ήδη θεωρητικά διδαχθεί μέσα από την πρακτική εφαρμογή θεωρητικών γνώσεων. Συγκεκριμένα, προτείνεται οι μαθητές, αφού έχουν διδαχτεί την ύλη μιας ενότητας, να κάνουν πειράματα εφαρμόζοντας, επαληθεύοντας, εξερευνώντας αυτά που έχουν διδαχτεί, αλλά και συνδέοντάς τα με την καθημερινή ζωή. Οι προτεινόμενες εργαστηριακές ασκήσεις συμπληρώνουν ή εμπλουτίζουν τους εργαστηριακούς οδηγούς χημείας και βιολογίας στις περισσότερες τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (Σχήμα 2). Όλες αφορούν πειράματα που είναι πολύ εύκολα εφαρμόσιμα, δεν απαιτούν πολύπλοκες συσκευές και ακριβά αντιδραστήρια. Αντιθέτως, για την κάθε άσκηση ξεχωριστά, το κόστος των αντιδραστηρίων είναι πολύ μικρό και μπορούν να χρησιμοποιηθούν υλικά καθημερινής χρήσης. «Εξαγωγή DNA από φύτρα σταριού» (Α, Γ γυμνασίου, Γ λυκείου) «Παρασκευή προζυμιού από σταφύλια» (Γ γυμνασίου) Πειραματικές δραστηριότητες «Προσδιορισμός θρεπτικών υλών σε αλεύρι/ψωμί» (Γ γυμνασίου, Β λυκείου) Σχήμα 2: Παραδείγματα πειραματικών δραστηριοτήτων για τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Για κάθε δραστηριότητα προτείνεται το «φυλλάδιο του μαθητή» που περιλαμβάνει τη θεωρία, το φύλλο εργασίας (με στόχους και ερωτήσεις), την ακριβή και λεπτομερή πειραματική διαδικασία, σχετική βιβλιογραφία και προτεινόμενα θέματα για σχέδια εργασίας. Αναλυτικότερα, προτείνονται οι εξής πειραματικές δραστηριότητες: Εξαγωγή DNA από φύτρα σταριού Είναι ένα πείραμα που αφορά στην απομόνωση του DNA από φύτρα σταριού μετά από μηχανική καταστροφή των κυττάρων του φύτρου οπότε ελευθερώνεται το DNA, διάλυσή του

5 ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 317 στο νερό με τη βοήθεια επιφανειοδραστικών ουσιών και εκχύλισή του σε αιθανόλη. Το DNA παραλαμβάνεται με τη μορφή άσπρης κολλώδους μάζας [www.biotech.wisc.edu]. Οι μαθητές γνωρίζουν από την καθημερινή τους ζωή, τόσο από το σχολείο όσο και από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, πληροφορίες για την ύπαρξη του DNA, τη σημασία του και την επικέντρωση του ενδιαφέροντος των επιστημόνων σε αυτό. Με αυτή τη πειραματική δραστηριότητα δίνεται η δυνατότητα να απομυθοποιήσουν το DNA αντιλαμβανόμενοι ότι πρόκειται απλά για ένα χημικό μόριο με πολύ μεγάλο μήκος. Η δραστηριότητα συνδυάζει βιολογικές έννοιες (δομή κυττάρου, DNA) με χημικές έννοιες (διαμοριακές δυνάμεις, δομή μορίων-μακρομορίων στο χώρο). Επιπλέον, για τους μαθητές της Γ γυμνασίου, που ως αποτέλεσμα της διδακτέας ύλης [Ανδριώτης Μ., 2003] γνωρίζουν μόνο για τη μορφολογία του κυττάρου και συνοπτικά το ρόλο του γενετικού υλικού, δίνεται η ευκαιρία να δοθούν πληροφορίες για τα επιτεύγματα της βιοτεχνολογίας σχετικά με την αλλαγή των ιδιοτήτων ενός οργανισμού, π.χ. δημητριακών, με επέμβαση στο DNA των κυττάρων του (γενετικά τροποποιημένα προϊόντα). Το ίδιο συμβαίνει και με τους μαθητές της Γ λυκείου τεχνολογικής κατεύθυνσης, οι οποίοι δεν ασχολούνται καθόλου με τη βιοτεχνολογία [Γιαλούρης Π., 2000], ενώ οι μαθητές της Γ λυκείου θετικής κατεύθυνσης αναλύουν διεξοδικά όλες τις βασικές εφαρμογές της βιοτεχνολογίας [Αλεπόρου-Μαρίνου Β., 2003]. Προσδιορισμός θρεπτικών υλών σε αλεύρι/ψωμί Είναι μια πειραματική δραστηριότητα που ενδείκνυται να εφαρμοστεί σε μαθητές διαφορετικού γνωστικού επιπέδου, της Γ τάξης του γυμνασίου και της Β τάξης του λυκείου. Με το πείραμα αυτό δίνεται ευκαιρία στους μαθητές του γυμνασίου να αξιοποιήσουν τις γνώσεις που έχουν από τη διδασκαλία του κεφαλαίου της χημείας που αναφέρεται στις θρεπτικές ύλες (Χημεία Γ γυμνασίου / Κεφάλαιο Θρεπτικές ύλες (4) [Γεωργιάδου Τ., 2001]). Συγκεκριμένα, διερευνούν την ύπαρξη βασικών θρεπτικών υλών στο ψωμί (ποιοτικός προσδιορισμός) με μεθόδους που ήδη γνωρίζουν (π.χ. ανίχνευση αμύλου) και παράλληλα προχωράνε στην ποσοτική μέτρηση ορισμένων (γλουτένη, τέφρα) που τους εισάγει σε μεθόδους ποσοτικού προσδιορισμού. Ο ποσοτικός προσδιορισμός της γλουτένης και της τέφρας γίνεται με την κλασική μέθοδο που εφαρμόζεται στα εργαστήρια τροφίμων [Γαλανού Δ.Σ., 1978 & Μάλιστα δίνεται η ευκαρία στους μαθητές να κάνουν συγκρίσεις, όσο αφορά την ποσότητα σε ανόργανα συστατικά λευκού και πιτυρούχου αλεύρου, να γνωρίσουν με τη βοήθεια του καθηγητή, το λόγο της παρατηρούμενης διαφοράς στο πιτυρούχο αλεύρι (το πίτυρο του σιταριού έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε ανόργανα άλατα), αλλά και την έννοια του πειραματικού σφάλματος (ποιές φάσεις της πορείας του πειράματος είναι δυνατόν να μην έγιναν σωστά από τους μαθητές, π.χ. ζύγιση, ανεπαρκής αποτέφρωση του αλεύρου). Η απομόνωση της γλουτένης είναι μια πειραματική δραστηριότητα που μπορεί να εφαρμοστεί και στο λύκειο. Η γνώση της δομής των πρωτεϊνών (πρωτοταγής, δευτεροταγής, τριτοταγής, τεταρτοταγής) (Χημεία Β λυκείου γενικής παιδείας / Ενότητα Πρωτεΐνες (5.3) [Τσίπης Κ., 2000] και Βιοχημεία Γ λυκείου τεχνολογικής κατεύθυνσης / Κεφάλαιο Πρωτεΐνες (3) [Γιαλούρης Π., 2000]) και της έννοιας του δεσμού επιτρέπει την εξήγηση ορισμένων μακροσκοπικών ιδιοτήτων της γλουτένης (όπως η συνεκτικότητα, η ελαστικότητα και η πλαστικότητα) [Penfield M.P., 1990, Βουδούρης Ε.Κ., 2001, Macrae, 1993], ενώ η γνώση τρόπων ανίχνευσης των πρωτεϊνών επιτρέπει την ανίχνευση της γλουτένης με την αντίδραση διουρίας. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα να επισημανθεί ότι μόνο το σιτάλευρο έχει καλές αρτοποιητικές ιδιότητες [Belitz H.D., 1999]. Επιπλέον, η ανίχνευση αμύλου στο αλεύρι/ψωμί είναι και πάλι μια πειραματική δραστηριότητα που μπορεί να εφαρμοστεί στο λύκειο. Με αυτό το πείραμα οι μαθητές της Β

6 318 ΕΛΕΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Δ. ΣΤΑΜΠΑΚΗ-ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, Α. ΚΑΡΑΛΙΩΤΑ, Σ. ΜΗΝΙΑΔΟΥ λυκείου γενικής παιδείας και της Γ λυκείου τεχνολογικής κατεύθυνσης έχουν την ευκαιρία, εκτός από το να επαληθεύσουν τον τρόπο ανίχνευσης του αμύλου με διάλυμα ιωδίου που ήδη γνωρίζουν από τη διδακτέα ύλη που έχει προηγηθεί (Χημεία Β λυκείου γενικής παιδείας / Ενότητα Υδατάνθρακες (5.1) [Τσίπης Κ., 2000] και Βιοτεχνολογία Γ λυκείου τεχνολογικής κατεύθυνσης / Κεφάλαιο Σάκχαρα (8) [Γιαλούρης Π., 2000]), να γνωρίσουν έναν εναλλακτικό τρόπο ανίχνευσης του αμύλου αξιοποιώντας όλες τις γνώσεις που προέρχονται και πάλι από διδακτέα ύλη που έχει προηγηθεί (ενζυμική υδρόλυση αμύλου, ανίχνευση γλυκόζης με αντιδραστήριο Fehling). Ο δεύτερος τρόπος αφορά στην ανίχνευση του αμύλου με ένα ήπιο οξειδωτικό αντιδραστήριο (Fehling) μετά από ενζυμική υδρόλυση του αμύλου με τη βοήθεια της πτυελίνης του σάλιου [Γράψας Ι., 2000]. Παράλληλα, στηριζόμενος στο πείραμα, ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να εξηγήσει στους μαθητές την αιτία της χρωματικής αλλαγής του αμύλου από την επίδραση ιωδίου, με βάση τη δομή της αμυλόζης, και τη σημασία της δομής του αμύλου στην υποβάθμιση (μπαγιάτεμα) του ψωμιού, καθώς αλλάζει η δομή της αμυλοπηκτίνης [Penfield M.P., 1990, Macrae, 1993, Harold McGee, 1997, Δασόπουλος Π., 1994]. Παρασκευή προζυμιού από σταφύλια Είναι μια δραστηριότητα που αφορά στην παρασκευή ψωμιού, χρησιμοποιώντας ως πηγή ζυμομυκήτων προζύμι φτιαγμένο από σταφύλια [www.exploratorium.edu]. Πρόκειται για μια δραστηριότητα που συνδυάζει την απλότητα στον τρόπο διεξαγωγής και απαιτούμενων υλικών με το πλήθος των χημικών και βιολογικών παραμέτρων που εμπεριέχονται στην ερμηνεία της. Η δραστηριότητα ενδείκνυται να εφαρμοστεί στους μαθητές της Γ τάξης του γυμνασίου. Οι μαθητές αυτής της τάξης μαθαίνουν για τους μικροοργανισμούς (ζυμομύκητες, βακτήρια κ.ά.) καθώς και για την αλκοολική ζύμωση στην οποία βασίζεται η παρασκευή του ψωμιού (Βιολογία Γ γυμνασίου / Ενότητα Οι μύκητες (1.3) [1]). Επίσης, μαθαίνουν για τη βιοτεχνολογία και τις εφαρμογές της στην παραγωγή διαφόρων προϊόντων (Βιολογία Γ γυμνασίου / Ενότητα Βιοτεχνολογία-Γενετική μηχανική (3.3) [Ανδριώτης Μ., 2003]). Έτσι, οι μαθητές αυτής της τάξης έχουν τη δυνατότητα να ερμηνεύσουν τα αποτελέσματά τους. Η παρούσα δραστηριότητα απαιτεί για την ερμηνεία της, εκτός από τις προαιτούμενες γνώσεις που αναφέρθηκαν, γνώσεις και εμπειρίες που σχετίζονται με την καθημερινή ζωή (π.χ. ο τρόπος παρασκευής προζυμιού και ψωμιού, η ύπαρξη διαφοράς στη γεύση μεταξύ ψωμιού από προζύμι και ψωμιού από μαγιά του εμπορίου, η παρουσία ζυμομυκήτων στα σταφύλια προς παραγωγή κρασιού). Επίσης περιλαμβάνει άλλες χρήσιμες πληροφορίες που είναι ακόμα άγνωστες στους μαθητές - όπως το μικροβιακό φορτίο που φέρει το προζύμι, η γαλακτική ζύμωση, η ύπαρξη των ζυμομυκήτων στην ατμόσφαιρα - και δίνει την ευκαιρία στον εκπαιδευτικό να τις αναφέρει. Το τρίτο σκέλος της διδακτικής πρότασης αφορά στην εκπόνηση σχεδίων εργασίας (projects). Αυτά, είτε προβλέπεται να περιορίζονται στην αναζήτηση δεδομένων από συγγενείς κλάδους που έχουν ιδιαίτερη σχέση με το θέμα, π.χ. βιολογία-χημεία, οπότε παίρνουν διεπιστημονικό χαρακτήρα, είτε προβλέπεται να αναφέρονται στις προεκτάσεις που έχει το υπό μελέτη θέμα σε χώρους πέρα από αυτόν στον οποίο ανήκει, οπότε το σχέδιο εργασίας παίρνει διαθεματικό χαρακτήρα. Άλλωστε, ο «άρτος» είναι ένα θέμα που προτείνεται για συμπληρωματικής φύσης διαθεματικά σχέδια εργασίας και από τον Ματσαγγούρα (2004). Προτεινόμενα θέματα για σχέδια εργασίας αφορούν: την Ιστορία του ψωμιού (μυθολογία, ιστορικά γεγονότα, αρχαιολογικά ευρήματα), το συμβολικό χαρακτήρα του άρτου στη Θρησκεία (ο άρτος στη Θεία Κοινωνία, ο άρτος στις διάφορες θρησκείες),

7 ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 319 τη Γεωγραφία (κλιματικές ζώνες καλλιέργειας δημητριακών, τοπικά προϊόντα αρτοποιίας), τη Λαογραφία (εκφράσεις-παροιμίες που σχετίζονται με το ψωμί, το ψωμί στα δημοτικά τραγούδια), την Οικιακή Οικονομία (πρώτες ύλες παρασκευής ψωμιού, διατροφική αξία, ασθένεια «κοιλιοκάκη» από προϊόντα γλουτένης), τις Φυσικές Επιστήμες (μικροοργανισμοί στη μαγιά/βιολογία, παρασκευή ψωμιού/βιοχημεία-χημεία, κίνηση ανεμόμυλων-νερόμυλων/φυσική), την Τεχνολογία (εξέλιξη τεχνολογίας/από τους νερόμυλους στους σύγχρονους αλευρόμυλους, σχέση τεχνολογίας-επιστήμης/βιοτεχνολογική παραγωγή μαγιάς) κ.ά. Μέσα από τις διδακτικές προτάσεις της εργασίας, αναδεικνύονται μακρο-έννοιες διεπιστημονικής και διαθεματικής φύσης. Ως παράδειγμα αναφέρεται η μακρο-έννοια «μεταβολή» που συμβάλλει στην ενιαιοποίηση της γνώσης. Η μακρο-έννοια αυτή μεταναστεύει από το χώρο της χημείας, στον οποίο γίνεται λόγος για το σχηματισμό νέων μορίων (προϊόντων της αλκοολικής ζύμωσης), περνάει από το χώρο της βιολογίας, ο οποίος εξετάζει το μεταβολισμό των μυκήτων και φτάνει στο χώρο της φυσικής, με την αλλαγή στη φυσική κατάσταση και τις φυσικές ιδιότητες των μορίων και της αρτομάζας (αλεύρι-σκόνη αρτομάζα-ελαστική και πλαστική μάζα ψωμί-στερεή μάζα). Ένα άλλο παράδειγμα ανάδειξης αυτής της μακρο-έννοιας προέρχεται από το δεύτερο σχέδιο μαθήματος και αφορά την παραγωγή της μαγιάς αρτοποιΐας κατά το σχήμα: στέλεχος μύκητα πολλαπλασιαμός μύκητα/καλλιέργεια (κλάδος βιολογίας και χημείας) και ακολούθως ξήρανση παχύρευστης μάζας μηκύτων παραλαβή μαγιάς εμπορίου (κλάδος τεχνολογίας και φυσικής). Άλλες διαθεματικές έννοιες που αναδεικνύονται στην παρούσα εργασία είναι η έννοια «αλληλεπίδραση» (αμύλου με μύκητες, αλεύρου/γλουτένης με νερό, επιφανειοδραστικών ουσιών-νερού με DNA), η έννοια «δομή» (δομή αρτομάζας, δομή αμύλου/πρωτεϊνών, δομή DNA) και η έννοια «σύστημα» (σύστημα δημητριακών-αλεύρου-ψωμιού, αλεύρου-νερούζύμης). Συμπέρασμα Με την παρούσα διδακτική πρόταση στο σύνολό της (σχέδια μαθήματος, εργαστηριακές ασκήσεις, σχέδια εργασίας) εξασφαλίζουμε στοιχεία διεπιστημονικότητας και διαθεματικότητας, διατηρώντας παράλληλα τη λογική των διακριτών μαθημάτων. Θεωρούμε την επιλογή αυτή ρεαλιστική για τα δεδομένα του σχολικού μας συστήματος. Ελπίζουμε με βάση τις επιμέρους διδακτικές προτάσεις να καταφέρουμε να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον των μαθητών και, από την άλλη μεριά, οι μαθητές να καταφέρουν να εμπεδώσουν τη σχολική γνώση συνδέοντάς τη με τις εμπειρίες τους. Παραπομπές Αλεπόρου-Μαρίνου Β., Αργυροκαστρίτης Α., Κομητοπούλου Αικ, Παλιόγλου Π., Σγουρίτσα Β., «Βιολογία Γ λυκείου θετικής κατεύθυνσης», Έκδοση Δ, 2003 Ανδριώτης Μ., Γεωργούλη-Μαρκάκη Λ., Γκούβρα Μ., Κατσώρχης Θ., Παυλίδης Γ., «Βιολογία Γ γυμνασίου», Έκδοση Ε, 2003 Γαλανού Δ.Σ., Βουδούρη Ε.Κ., «Εισαγωγή εις την εξέταση των τροφίμων», Γ Έκδοση, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Αθηνών, 1978 Γεωργιάδου Τ., Καφετζόπουλος Κ., Πρόβης Ν., Σπυρέλλης Ν., Χηνιάδης Δ., «Χημεία Γ γυμνασίου», Έκδοση Δ, 2001 Γιαλούρης Π., Μποσινάκου Κ., Σιδέρης Δ., «Βιοχημεία Γ λυκείου τεχνολογικής κατεύθυνσης», Έκδοση Β, 2000

8 320 ΕΛΕΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Δ. ΣΤΑΜΠΑΚΗ-ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, Α. ΚΑΡΑΛΙΩΤΑ, Σ. ΜΗΝΙΑΔΟΥ Βουδούρης Ε.Κ., Κοντομηνάς Μ.Γ., «Eισαγωγή στη Χημεία των Τροφίμων», Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα 2001 Γράψας Ι., Πάγκαλος Σπ., «Στοιχεία Βιοχημείας: Εργαστηριακός οδηγός Τ.Ε.Ε., Τομέας Χημικών Εργαστηριακών Εφαρμογών, Β τάξη 1 ου Κύκλου, Ειδικότητα Χημικών Εργαστηρίων και Ποιοτικού ελέγχου», Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα 2000 Τσίπης Κ., Βάρβογλης Α., Γιούρη-Τσοχατζή Κ., Δερπάνης Δ., Παλαμιτζόγλου Π., Παπαγεωργίου Γ., «Χημεία Β λυκείου γενικής παιδείας», Έκδοση Α, 2000 Δασόπουλος Π., Ντούρντογλου Θ., Κατρανά Β., Καλαβρυτινός Λ., Κεφαλάς Π., «Αρτοποιία - ζαχαροπλαστική αλεύρου», Εκδόσεις KORMOS, 1994 Ματσαγγούρας Ηλίας Γ., «Η Διαθεματικότητα στη Σχολική Γνώση, Εννοιοκεντρική Αναπλαισίωση και Σχέδια Εργασίας», Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2004 Belitz H.D., Grosch W., «Food Chemistry», 2nd edition, Eκδόσεις Springer, 1999 Harold McGee, «On Food and Cooking, the Science and Lore of the Kitchen», Eκδόσεις Simon & Schuster, 1997 Macrae, Robinson R.K., Sadler M.J., «Encyclopedia of Food Science, Food Technology and Nutrition», Vol.1, Academic Press, 1993 Penfield Marjorie P., Campbell Ada Marie, «Experimental Food Science», 3rd edition, Academic Press, o o o

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΖΥΜΩΣΗΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΖΥΜΩΣΗΣ 280 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΖΥΜΩΣΗΣ Μακρυωνίτης Γεώργιος Χημικός, υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. Σύρου ekfe@dide.kyk.sch.gr Βαμβακούσης Χριστόφορος Φυσικός, υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. Θήρας

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης, σκοπό έχουν την ανάδειξη επιστημόνων που θα καλύψουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες της Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ MOODLE

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ MOODLE ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ MOODLE Ζωή-Ελένη Σταθάκη, Ευαγγελία Παυλάτου Τομέας Χημικών Επιστημών, Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου»

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 04.02 Χημικών ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 04.02 Χημικών ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 04.02 Χημικών Λίγα λόγια για τα θέματα.. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Τα θέματα σε γενικές γραμμές κρίνονται βατά και σχετικά πιο εύκολα από τα θέματα που τέθηκαν στον

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΦΕΚ 2499 Β / 19-11-2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ Διδάσκων : ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ Καθηγητής Τμήματος Φ.Π. Αντικείμενο Ειδίκευσης : Βιοχημεία & Βιοτεχνολογία Φυτών Διάλεξη 1η 04/10/2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΡΕΧΟΝΤΟΣ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ POWER POINT

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ POWER POINT 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 677 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ POWER POINT Πέτρος Κούμουλος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα:

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Λιγότερη ύλη, περισσότερη γνώση. ΣΥΝΟΨΗ Πολλά μαθήματα, και ιδιαίτερα τα θετικά, τα οποία από πολλούς μαθητές θεωρούνται και ιδιαιτέρως δύσκολα, είναι υπερφορτωμένα

Διαβάστε περισσότερα

1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα Είδος απόσπασης (μερική /ώρες την εβδομάδα, εξ ολοκλήρου)

1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα Είδος απόσπασης (μερική /ώρες την εβδομάδα, εξ ολοκλήρου) ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Αγίων Αναργύρων ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Στέφανος Ντούλας ΠΕ04.02 Χημικός 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΤΡΟΦΙΜΑ - ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Σκοπός: εκπαίδευση - Βιοτεχνολογία - Επιστήµη και Τεχνολογία Τροφίµων συστατικά τροφίµων διεργασίες επεξεργασίας/συντήρησης τροφίµων ποιότητα, υγιεινή και συσκευασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία επιλογής Β τάξης Γενικού Λυκείου

Βιολογία επιλογής Β τάξης Γενικού Λυκείου Βιολογία επιλογής Β τάξης Γενικού Λυκείου Με βάση το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών για τη Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, της Β τάξης του Γενικού Λυκείου, από την διδακτέα ύλη, όπως αυτή παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Χημείας Πανεπιστημίου Κύπρου H ΧΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Τμήμα Χημείας Πανεπιστημίου Κύπρου H ΧΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ H ΧΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Ενημερωτική παρουσίαση για μαθητές 26 Iανουαρίου 2014 Η XHMEIA είναι: Η χημική σύνθεση Η επιστήμη που μελετά τη μετατροπή μιάς μορφής της ύλης σε άλλες μορφές μέσω χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ, ΜΑΪΟΣ 2011 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 1Υ1 1Υ2 1Υ3 1Υ5 2Υ2 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Β ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Από το διδακτικό βιβλίο των Αντωνίου Ν., ηµητριάδη Π. κ.ά. θα διδαχθούν: Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 1.1. Οι φυσικές επιστήµες

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη Δημητριακά Δημητριακά ή σιτηρά είναι αποξηραμένοι ώριμοι καρποί φυτών. Τα πιο σημαντικά δημητριακά είναι το σιτάρι ή σίτος, το ρύζι, το καλαμπόκι ή αραβόσιτος, το κριθάρι, η σίκαλη και η βρώμη. Ο κόκκος

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 0-03. ΕΝΟΤΗΤΑ : Χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών (απλή αναφορά). ΕΝΟΤΗΤΑ : Η Χημεία της ζωής. ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά). ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μαθημάτων ΦΕ Λυκείου 2014-15. Κρητικού Ελένη, Καφετζόπουλος Κώστας, Μπισκετζής Νίκος Σχ. Σύμβουλοι ΠΕ04 Δ. Ε. Α Αθήνας

Οδηγίες μαθημάτων ΦΕ Λυκείου 2014-15. Κρητικού Ελένη, Καφετζόπουλος Κώστας, Μπισκετζής Νίκος Σχ. Σύμβουλοι ΠΕ04 Δ. Ε. Α Αθήνας Οδηγίες μαθημάτων ΦΕ Λυκείου 2014-15 Κρητικού Ελένη, Καφετζόπουλος Κώστας, Μπισκετζής Νίκος Σχ. Σύμβουλοι ΠΕ04 Δ. Ε. Α Αθήνας https://www.youtube.com/watch?v=umzeyxquyku Μερικές οδηγίες είναι ξεκάθαρες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Εργαστηριακές δραστηριότητες μαθημάτων Φυσικών Επιστημών στα Γυμνάσια, Γενικά Λύκεια και ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012.

ΘΕΜΑ: «Εργαστηριακές δραστηριότητες μαθημάτων Φυσικών Επιστημών στα Γυμνάσια, Γενικά Λύκεια και ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣ: ΕΚΠ/ΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δ / Ν Σ Η Δ. Ε. Β Α Θ Η Ν Α Σ

Δ / Ν Σ Η Δ. Ε. Β Α Θ Η Ν Α Σ Δ / Ν Σ Η Δ. Ε. Β Α Θ Η Ν Α Σ Α Ν Α Θ Ε Σ Ε Ι Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΥΣ 2014 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ Α) Πίνακας αντιστοιχίας διδασκόμενων μαθημάτων του Γυμνασίου και κλάδων ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τι καλείται τρόφιμο; Τρόφιμο ονομάζουμε οποιαδήποτε ουσία ή προϊόν, είτε αυτό έχει υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές ταχείας- βραδείας αρτοποίησης στην παραγωγή άρτων & αρτοσκευασμάτων

Τεχνικές ταχείας- βραδείας αρτοποίησης στην παραγωγή άρτων & αρτοσκευασμάτων Τεχνικές ταχείας- βραδείας αρτοποίησης στην παραγωγή άρτων & αρτοσκευασμάτων Μιχάλης Ορεστίδης Τεχνολόγος Τροφίμων-Σύμβουλος Τεχνολογίας & Καινοτομίας Σιτάρι Μαλακό σιτάρι (Triticum Vulgare) : δίνει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ομάδες Προσανατολισμού Τρεις Ομάδες Προσανατολισμού Σπουδών προβλέπει το μεταβατικό σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ το οποίο θα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Μαρία Α. Ξαπλαντέρη Στη Βιολογία ιδιαίτερα απαιτητική είναι η διδασκαλία εννοιών που σχετίζονται με τη δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Άννα Σωτηροπούλου, Φυσικός

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Άννα Σωτηροπούλου, Φυσικός ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Άννα Σωτηροπούλου, Φυσικός 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΑΛΙΜΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Χριστόφορος Στογιάννος (ΠΕ04-01 Φυσικός)

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΑΛΙΜΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Χριστόφορος Στογιάννος (ΠΕ04-01 Φυσικός) ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΑΛΙΜΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Χριστόφορος Στογιάννος (ΠΕ04-01 Φυσικός) 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικός προγραμματισμός για τη διδασκαλία των Μαθηματικών

Ενδεικτικός προγραμματισμός για τη διδασκαλία των Μαθηματικών Αγγελόπουλος Ηρακλής - Γκούντας Ευάγγελος Σχολικοί Σύμβουλοι Ενδεικτικός προγραμματισμός για τη διδασκαλία των Μαθηματικών της Γ δημοτικού Α. Συνοπτικός πίνακας των μηνών διδασκαλίας οποιουδήποτε έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, Σχολικό Έτος 2015-2016 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΕΤΗ 2015-2016 και 2016-2017 ΝΟΜΟΣ: 4327/2015 (ΦΕΚ 50/Α, 14/05/2015), τροποποίηση του Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ομάδες Προσανατολισμού Τρεις Ομάδες Προσανατολισμού Σπουδών προβλέπει το μεταβατικό σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ το οποίο θα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική και πειραματική έρευνα

Περιγραφική και πειραματική έρευνα 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Περιγραφική και πειραματική έρευνα Σε μια έρευνα που περιλαμβάνει δύο μεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ. Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ. Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014 Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014 Η XHMEIA είναι: Η επιστήμη που μελετά τη μετατροπή μιας μορφής της ύλης σε άλλες μορφές μέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 27071 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1966 2 Σεπτεμβρίου 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Τροποποίηση της με αρ. πρωτ. 59609/Γ2/25 05 2011 (ΦΕΚ Β 1213) υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Β Λυκείου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ιακωβίδης Γιώργος, Φυσικός Παπαχρήστου Μαίρη, Φιλόλογος Η Β Τάξη Γενικού Λυκείου μαθήματα γενικής παιδείας δύο (2) Ομάδες Μαθημάτων Προσανατολισμού, Ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ 2015-2016

ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ 2015-2016 ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ 2015-2016 Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (36 * ώρες) ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (2 ώρες) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (2 ώρες) (*: 5 ώρες παρέκκλιση) Α ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ) ΜΑΘΗΜΑ ΚΛΑΔΟΙ ΩΡΕΣ Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων:

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων: Τρεις κατευθύνσεις προσανατολισμού : Ανθρωπιστικές Θετικές Οικονομίας και Πληροφορικής καθώς και πέντε επιστημονικά πεδία, περιλαμβάνει το νέο σύστημα των Πανελλήνιων εξετάσεων, όπως ανακοίνωσε το υπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Διαπιστώσεις και Συμπεράσματα για το σχολικό έτος 2001-2002

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Διαπιστώσεις και Συμπεράσματα για το σχολικό έτος 2001-2002 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Διαπιστώσεις και Συμπεράσματα για το σχολικό έτος 2001-2002 3.1 Ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των δεδομένων Ο αριθμός των κοριτσιών ήταν μεγαλύτερος. Στο σύνολο, το 56,4% ήταν κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Χημεία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση την τελευταία εικοσιπενταετία. Διαπιστώσεις και προτάσεις

Η Χημεία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση την τελευταία εικοσιπενταετία. Διαπιστώσεις και προτάσεις 18-19:Layout 1 29/07/2010 11:21 ΠΜ Page 241 Η Χημεία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση την τελευταία εικοσιπενταετία. Διαπιστώσεις και προτάσεις Κωνσταντίνος Καφετζόπουλος, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γεώργιος Δούκας,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS A Υ 3 1 4 6 Διδάσκουσα Ε. Καλδούδη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσικής Αντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας για τις πρωτεΐνες στη Β Τάξη του Γενικού Λυκείου

Διδάσκοντας για τις πρωτεΐνες στη Β Τάξη του Γενικού Λυκείου Διδάσκοντας για τις πρωτεΐνες στη Β Τάξη του Γενικού Λυκείου Γαρυφαλλιά Δομουχτσίδου Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί είναι σε θέση να επιβεβαιώσουν ότι η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών περνάει κρίση, με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΜΗΛΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΖΟΥΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΧΗΜΙΚΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΜΗΛΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΖΟΥΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΧΗΜΙΚΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΖΟΥΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΧΗΜΙΚΟΣ Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα Είδος απόσπασης (μερική

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χαλάνδρι, 18/09/2015 Αρ. Πρωτ.: 1237

Χαλάνδρι, 18/09/2015 Αρ. Πρωτ.: 1237 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Β ΑΘΗΝΑΣ Κων/νος Αποστολόπουλος Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04 Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς «Εφαρμογές Υπολογιστών» Β ή Γ Γενικού Λυκείου Λαμβάνοντας υπόψη το Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ) του μαθήματος, το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής του Γυμνασίου αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Νέας Φιλαδέλφειας ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Ιωάννης Χριστακόπουλος - Φυσικός

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Νέας Φιλαδέλφειας ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Ιωάννης Χριστακόπουλος - Φυσικός Έκθεση Δραστηριοτήτων 2011-12 ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 : Νέας Φιλαδέλφειας ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ (όνομα - ειδικότητα) : Ιωάννης Χριστακόπουλος - Φυσικός 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του. Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ 2 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 23 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015-16

ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015-16 ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015-16 Σύμφωνα με πρόσφατο δελτίο τύπου του υπουργείου για το νέο σύστημα εισαγωγής, ισχύουν τα ακόλουθα: Όσον αφορά στη δομή του ωρολογίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202 2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΘΕΩΡΙΑ, ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ)

Ε.202 2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΘΕΩΡΙΑ, ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ) ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202 2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔ. 537 ΕΚΔΟΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΝΤΑΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ A ΜΕΡΟΣ Ε.202 2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΘΕΩΡΙΑ, ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ) 1. ΓΕΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ταχ. Δ/νση: Ερμού 15, 101 85 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 3233051 FAX: 210 3231763 an. 31 Πληροφορίες: Ν. Σταθόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ

Ταχ. Δ/νση: Ερμού 15, 101 85 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 3233051 FAX: 210 3231763 an. 31 Πληροφορίες: Ν. Σταθόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 10-07 - 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αρ. πρωτ. 69598/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΙΓΑΛΕΩ Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία Ονοματεπώνυμα μελών ομάδας 1) 2) 3) Σχολείο: Σάββατο 5/12/2015 Διάρκεια: 45 λεπτά Μικροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Υποχρεωτικές εργαστηριακές δραστηριότητες μαθημάτων Φυσικών Επιστημών στα Γυμνάσια, Γενικά Λύκεια και ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2012-2013.

ΘΕΜΑ: «Υποχρεωτικές εργαστηριακές δραστηριότητες μαθημάτων Φυσικών Επιστημών στα Γυμνάσια, Γενικά Λύκεια και ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2012-2013. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ.

ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ. ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Φαρίδου, Θεολόγος Δημήτριος Χατζημιχαήλ, Φιλόλογος.

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας: Αυτές είναι οι αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής σε ΑΕΙ και ΤΕΙ για το σχολικό έτος 2015-16

Υπουργείο Παιδείας: Αυτές είναι οι αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής σε ΑΕΙ και ΤΕΙ για το σχολικό έτος 2015-16 Υπουργείο Παιδείας: Αυτές είναι οι αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής σε ΑΕΙ και ΤΕΙ για το σχολικό έτος 2015-16 Το νέο σύστημα για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τι θα ισχύσει για το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΕΤΗ 2015-2016 και 2016-2017 ΝΟΜΟΣ: 4327/2015 (ΦΕΚ 50/Α, 14/05/2015), τροποποίηση του Ν. 4186/2013 «Επείγοντα μέτρα για την Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα