Μακροοικονομικής. Αρχές της. Ca rl Ε. Wa I s h [Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Santa Cruz] Joseph Ε. Stig I itz [ΠανεΠιστήμιο ColumbiaJ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μακροοικονομικής. Αρχές της. Ca rl Ε. Wa I s h [Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Santa Cruz] Joseph Ε. Stig I itz [ΠανεΠιστήμιο ColumbiaJ"

Transcript

1 Joseph Ε. Stig I itz [ΠανεΠιστήμιο ColumbiaJ Ca rl Ε. Wa I s h [Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Santa Cruz] Αρχές της Μακροοικονομικής Επιστημονική επιμέλεια: Θοδωρής Πελαγίδης- Γιώργος Χορταρέας Μετάφραση: τίνα Π λυτά τέταρτη αμερικανική έκδοση [ft] ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 2009

2 Κεφάλαιο 1 Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ μακροοικονομική είναι η μελέτη του συνόλου της οικονομίας -όχι η μελέτη του επιπέδου της απασχόλησης και των τιμών σε μια Η συγκεκριμένη βιομηχανία, αλλά η μελέτη της συνολικής απασχόλησης και ανεργίας και του γενικού επιπέδου τιμών σε όλη την οικονομία. Ασχολείται επίσης με τις επιπτώσεις των κυβερνητικών πολιτικών στο σύνολο της οικονομίας. Η μακροοικονομική ασχολείται με την οικονομία συνολικά. Για μια πρώτη αντίληψη του πεδίου της, είναι σκόπιμο να ξεκινήσουμε με μια σύντομη ιστορία της μακρο οικονομίας. Τα επεισόδια που περιγράφονται σε αυτό το συνοπτικό ιστορικό έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του πεδίου της μακροοικονομικής και θα τα χρησιμοποιήσουμε στα ακόλουθα κεφάλαια ως παραδείγματα για μακροοικονομικά ζητήματα. Φανταστείτε τον κόσμο το 1929, πριν από τρία τέταρτα του αιώνα. Το χρηματιστήριο βρισκόταν σε άνθηση και κανείς δεν διέβλεπε ένα τέλος στην ευημερία. Υπήρχαν, φυσικά, σχολιαστές που επισήμαιναν ότι η αγορά ήταν αρχές της μακροοικονομικής 35

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 υπερεκτιμημένη, ότι ήταν βέβαιο πως θα σημειωνόταν κραχ, οι περισσότεροι επενδυτές, όμως, ήταν αισιόδοξοι για το μέλλον. Η ανεργία ήταν χαμηλή και το γενικό επίπεδο τιμών σταθερό. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, ο κόσμος είχε αλλάξει ριζικά. Η κατάρρευση της χρηματιστηριακής αγοράς τον Οκτώβριο του 1929 είχε εξανεμίσει σχεδόν το ένα τέταρτο της αξίας του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης ανάλογα κραχ σημειώθηκαν και σε άλλες χώρες. Ο βιομηχανικός δείκτης Dow (προπομπός του σημερινού βιομηχανικού δείκτη Dow Jones, ένα μέτρο για τις τιμές του χρηματιστηρίου) που είχε φτάσει στις 381 μονάδες τον Σεπτέμβριο του 1929, έπεσε στις 41 τον Ιούλιο του Η ανεργία άγγιξε πρωτόγνωρα επίπεδα σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Ως το 1933, ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στις ΗΠΑ ήταν άνεργος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες βιομηχανικές οικονομίες εξακολουθούσαν να έχουν τα ίδια κτίρια, τις ίδιες εγκαταστάσεις και τον ίδιο εξοπλισμό με το παρελθόν, το ίδιο εργατικό δυναμικό ήταν διαθέσιμο και προφανώς επιθυμούσε να εργαστεί, παρόλα αυτά πολλοί από αυτούς τους πόρους παρέμεναν αδρανείς. Η περίοδος εκείνη, η δεκαετία του που σήμερα έχει ανεξίτηλα συνδεθεί με δεινά και οικονομικές συνθήκες κάμψης- αποκαλείται κοινώς Μεγάλη Ύφεση [Great Depression]. Από αυτή την καταστροφή γεννήθηκε η μακροοικονομική. Παρότι η επιστήμη της οικονομίας μπορεί να αναχθεί στην έκδοση του The Wealth ofthe Natίons [Ο πλ ούτος των εθνών] του Adam Smith το 1776, η γέννηση της μακροοικονομικής ως ξεχωριστού κλάδου εντός των οικονομικών ανάγεται στην έκδοση του The General Theory of Employment, Interest, and Money [Γενική θεωρία περί απασχόλησης, τόκου και χρήματος] του John Maynard Keynes το Πριν από την εποχή του Keynes, οι οικονομολόγοι μελετούσαν τη συ μπεριφορά ολόκληρης της οικονομίας και έδιναν ιδιαίτερη έμφαση στην κατανόηση του ρόλου του χρήματος και του γενικού επιπέδου τιμών. Ο σύγχρονος τομέας της μακροοικονομικής, όμως, με την έμφαση που δίνει στην κατανόηση του γιατί οι οικονομίες βιώνουν επεισόδια όπως η Μεγάλη Ύφεση και γιατί η απασχόληση και η παραγωγή αυξάνονται και κυμαίνονται με τον χρόνο, ξεκινά με τον Keynes. Η κατανόησή μας για τις δυνάμεις που επηρεάζουν τη συνολική οικονομία έχει εξελιχθεί εντυπωσιακά από τότε που συνέγραψε ο Keynes, το έργο του όμως βοήθησε στον καθορισuό του πεδίου και είχε διαρκείς επιπτώσεις (τόσο θετικές όσο και αρνητικές) στην οικονομική πολιτική. Από την εμπειρία της δεκαετίας του 1930 δεν αναδύθηκε μόνον η μακρο- 36 Joseph Ε. Stiglitz I Carl Ε. Walsh

4 Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑ Ι Η ΟΙΚΟΝΟΜ ΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ οικονομική αλλά και πολλές από τις κυβερνητικές πολιτικές και προγράμματα που θεωρούμε σήμερα δεδομένα, όπως η κοινωνική ασφάλιση και η ομοσπονδιακή ασφάλιση των τραπεζικών καταθέσεων. Το σημαντικότερο ίσως κληροδότημά της είναι η γενική αποδοχή της αντίληψης πως συνιστά ευθύνη των I κυβερνήσεων να διασφαλίσουν ότι δεν θα επαναληφθούν περίοδοι όπως η Μεγάλη Ύφεση. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο νόμος περt Απασχόλησης του 1946 απαιτεί από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να καλλιεργήσει «συνθήκες υπό τις οποίες θα εξασφαλίζονται χρήσιμες ευκαιρίες απασχόλησης... για όσους είναι ικανοί, επιθυμούν και αναζητούν να εργαστούν και να προωθεί τη μέγιστη απασχόληση, παραγωγή και αγοραστική ικανότητα» : Η επίπτωση της Μεγάλης Ύφεσης στην επακόλουθη ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων κύριων οικονομιών μπορεί να μας διδάξει πολλά για τη μακροοικονομική και τις σημαντικές κυβερνητικές πολιτικές. Η δέσμευση για πλήρη απασχόληση και μεγέθυνση Πριν από τη Μεγάλη Ύφεση, οι ΗΠΑ και άλλες βιομηχανικές οικονομίες είχαν βιώσ ει συχνές περιόδους γοργής οικονομικής μεγέθυνσης τις οποίες ακολουθούσαν κάμψεις τη ς παραγωγής. Οι κάμψεις αυτές συνοδεύονταν συχνά από χρηματοπιστωτικούς πανικούς, περιπτώσεις κατά τις οποίες οι τράπεζες αναγκάζονταν να κλείσουν τις πόρτες τους, εμποδίζοντας τους καταθέτες να αποσύρουν τα χρήματά τους. 1 Η ζωηρή δεκαετία του 1920 ήταν μια περίοδος που, για τον μέσο άνθρωπο, συνδέθηκε με ανθηρή οικονομία. Αυτό το σχήμα των περιόδων γοργής μεγέθυνσης που εναλλάσσοντα ι με περιόδους κάμψης εξακολουθεί να υπάρχει σήμερα, αν και οι διακυμάνσεις στην οικονομική δραστηριότητα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι, σε γενικές γραμμές, ηπιότερες από τις αντίστοιχες προπολεμικές (βλ. Διάγραμμα 1.1 ). Ανατρέχοντας στην πιο πρόσφατη δεκαπενταετία, διαπιστώνουμε ότι η δεκαετία του 1990 ήταν μια περίοδος γοργής μεγέθυνσης, υψηλής απασχόλησης kαι ανερχόμενων εισοδημάτων στις ΗΠΑ. Στις αρχές του 2001, οι ανθηρές εποχές της δεκαετίας του 1 Κάθε Χριστούγεννα παίζεται στην τηλεόραση η ταινία It s α Wonderful Life [Μια υπέροχη ζωή]. Κεντρικό στοιχείο της πλοκής είναι η επαπειλούμενη χρεοκοπία της τράπεζας που ανήκει στον κεντρ ικό ήρωα τον οποίο υποδύεται ο James Stewart. αρχές της μακροοικονομικής 3 7

5 ΚΕΦΑΛΑ Ι Ο 1 30 ο,_ Η ο Η ο Διάγραμμα 1.1 ΑΝΕΡΓΙΑ, Το ποσοστό του εργατικού δυναμικού που ήταν άνεργο και αναζητούσε εργασία έφτασε στο 25% κατά τη διάρκε!α της Μεγάλης Ύ φεσης. Από το 1960, η ανεργία κυμαίνεται γύρω από έναν μέσο όρο της τάξης του 6%, έφτασε όμως σχεδόν στο 10% (1983) και μειώθηκε ως το 3,5% (1969). Αφού προσέγγισε το 7,5% το 1992, το ποσοστό της ανεργίας έπεφτε σταθερά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και ήταν 4% το Κατόmν αυξήθηκε στο 6% το Πηγή: Economic Report ofthe President (2004), Πίνακας Β τερματίστηκαν. Το χρηματιστήριο κατέρρευσε όταν έσκασε η φούσκα των επιχειρήσεων του διαδικτύου [ dot-com]. Η ανεργία άρχισε να αυξάνεται. Σύμφωνα με τα περισσότερα μέτρα, η κάμψη ήταν σύντομη και ήπια -η οικονομία άρχισε και πάλι να μεγεθύνεται στα τέλη του Η ανεργία, όμως, διατηρήθηκε πεισματικά σε υψηλά επίπεδα πολλοί μιλούσαν για «ανάκαμψη χωρίς θέσεις εργασίας». Η μεγέθυνση της απασχόλησης ανέκαμψε πλήρως μόλις το Όταν ενέσκηψε η Μεγάλη Ύφεση, δεν περιορίστηκε στις ΗΠΑ. Το Διάγραμμα 1.2 δείχνει ότι η παραγωγή μειώθηκε σε όλες τις κύριες βιομηχανικές οικονομίες, με τις ΗΠΑ και τη Γερμανία να υφίστανται τον μεγαλύτερο αντίκτυπο. Θεωρούμε συχνά την «παγκόσμια οικονομία» και τους στενούς διεθνείς δεσμούς που έχουμε σήμερα ως χαρακτηριστικά μόνον του σύγχρονου κόσμου, αλλά οι οικονομίες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής ήταν συνδεδεμένες και κατά τη δεκαετία του 1920 και οι οικονομικές κρίσεις αποκτούσαν παγκόσμια διάσταση, όπως μπορεί να συμβεί και στις μέρες μας. 38 Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

6 Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ Η OIKONOMIKH ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Η παγκόσμια οικονομία ανέκαμψε αργά από τα δραματικά βάθη της Μεγάλης Ύφεσης. Οι ΗΠΑ, το 1936, παρήγαγαν λιγότε ρα απ' ό,τι το Και το 1937 σημειώθηκε άλλη μία κάμψη η οποία συντελεί στην παγίωση της θεώρησης της δεκαετίας του 1930 ως μιας ολόκληρης δεκαετίας δεινών. Τα εισοδήματα στις ΗΠΑ άρχισαν να ξεπερνούν σημαντικά προγεν έστερα επίπεδα και η ανεργία να επιστρέφει σε πιο φυσιολογικά ποσοστά μόνον με την αυξημένη παραγωγή που σχετίζεται με την έκρηξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η τ ε ράστια αύξηση στις παραγγελίες των εργοστασίων για πολεμικά εφόδια υποκίνησε τις επιχειρήσεις να επ εκτείνουν την παραγωγή και να προσλάβουν εργάτες. Το 1944, το ποσοστό της ανεργίας είχε πέσει στο 1,2% όσων επιθυμούσαν να εργαστούν. Το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δημιούργησε νέες ανησυχίε ς ότι η οικονομία θα διολίσθαινε και πάλι σε κάμψη και τα δεινά της δεκαετίας του Υπήρχαν φόβοι ότι όταν θα τερματιζόταν η - μεγάλη ζήτηση για παραγω σ Ν :::: 140 :ι:: α 120 Ιαπωνία Σουηδία Ην. Βασίλειο Γερμανία ΗΠΑ z "" >< :ι:: :2' ο Διάγραμμα 1.2 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Η Μεγάλη Ύφεση δεν περιορίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όλες οι βιομηχανικές οικονομίες υπέστησαν κάμψη στην οικονομική δραστηριότητα και την παραγωγή κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του Οι δείκτες βιομηχανικής παραγωγής των χωρών είναι σ ε τέτοια κλίμακα ώστε να ισούνται με 100 για το Πη γή: Κοινωνία των Εθνών, World Productίon and Prίces, Κοινωνία των Εθνών, Γ ενεύη 1936, Παράρτημα Π, σελ. 142 και World Productίon and Prίces, Κοινωνία των Εθνών, Γενεύη 1938, Πίνακας Ι, σελ. 44. αρχές τη ς μακροοικονομικής 3 9

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 γή που προέκυπτε από τις ανάγκες των κυβερνήσεων την περίοδο του πολέμου, οι επιχειρήσ ε ις θα ήταν και πάλι αδρανείς και η εποχή της μαζικής ανεργίας θα επέστρεφε. Ευτυχώς, αν και η παραγωγή μειώθηκε σε σχέση με τις κορυφώσεις της πολεμικής περιόδου, η οικονομία δεν επέστρεψε στις συνθήκες της Μεγάλης Ύφεσης. Τα τέλη της δεκαετίας του 1940 χαρακτηρίστηκαν από έντονη μεγέθυνση στην οικονομική δραστηριότητα η οποία τροφοδοτήθηκε εν μέρει και από τις δαπάνες των νοικοκυριών καθώς οι Αμερικανοί μετακινούνταν στα προάστια, έκτιζαν σπίτια και αποκτούσαν παιδιά. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα διαθέσιμα καταναλωτικά αγαθά ήταν λιγοστά, οι αγορά ορισμένων γινόταν με δελτίο και τα νοικοκυριά παρακινούνταν να αποταμιεύουν αγοράζονταν πολεμικά ομόλογα για να συνδράμουν στη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας. Οι Αμερικανοί ήθελαν να απολαύσουν την επιστροφή της ειρήνης και της ευημερίας χρησιμοποιώντας το εισόδημα που είχαν κερδίσει κατά τη δ,ιάρκεια του πολέμου για να αγοράσουν καινούρια αυτοκίνητα, σπίτια και οικιακές συσκευές. Η μετάβαση από την παραγωγή της περιόδου του πολέμου και τη ζήτη ση για στρατιωτικά αγαθά σε παραγωγή εν καιρώ ειρήνης και τη ζήτηση για «πολιτικά» αγαθά αντιπροσώπευε μια τεράστια αλλαγή στο τι παρήγαγε η οικονομία. Αλυσίδες παραγωγής που κατασκεύαζαν τανκς για την κυβέρνηση στράφηκαν στην παραγ ωγή αυτοκινήτων για του ς καταναλωτές. Οι οικοδομικές κατασκευές άνθισαν για να ανταποκριθούν στις ανάγκες για καινούριες κατοικίες. Οι πόροι -εργαζό μενοι και κεφάλαιο- έπρεπε να μεταστρα φούν από αυτά τα οποία παρήγαγαν για να καλύψουν τις νέες ανάγκες και επιθυμίες των Αμερικανών. Έπρεπε να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας για τις χιλιάδες των στρατιωτών που επέστρεφαν από τον πόλεμο. Με το τέλος του πολέμου η κυβέρνηση αποδέχθηκε την ευθύνη να εμποδίσει μια επανάληψη της Μεγάλης Ύφεσης, μια αποδοχή που επισημοποιήθηκε όταν το Κογκρέσο των ΗΠΑ ψήφισε τον νόμο π ερί Απασχόλησης το Μεταξύ των όσων αυτός προέβλεπε ήταν και η σύσταση του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του προέδρου, μιας τριμελούς επιτροπής οικονομολόγων που συμβουλεύουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ. 2 Ενώ οι οικονομολόγοι συζητούν για το πόση εξουσία έχει στην πραγματικότητα η κυβέρνηση για να 2 Ο καθηγητής Stiglitz διετέλεσε πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του προέδρου Clinton από το 1995 ως το Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

8 Η MAKPOOIKONOM I KH ΚΑΙ Η OIKONOMIKH ΠΡΟΟΠτtΚΗ επηρεάσει τις μακροοικονομικές εξελίξεις, ο μέσος ψηφοφόρος δείχνει συχνά να πε ριμένει από τον πρόεδρο να διασφαλίσει διαρκή οικονομική μεγέθυνση, χαμηλό πληθωρισμό και χαμηλή ανεργία. Σήμερα, μια ελαφρά άνοδος του ποσοστού ανεργίας προκαλεί την απαίτηση να δράσει η κυβέρνηση για να «κάνει την οικονομία να κινηθεί ξανά». Και δικαιολογημένα: στις σημερινές συνθήκες, όταν δεν απασχολείται ένα επιπλέον Ι% του εργατικού δυναμικού, τα εισοδήματα στην οικονομία μειώνονται κατά περίπου 160 δισεκατομμύρια δολάρια. Στη δεκαετία του 1930 δεν υπήρχε δέσμευση για τη διατήρηση της πλήρους απασχόλησης ή, τουλάχιστον, η ομοφωνία για το κατά πόσον μια κυβέρνηση μπορούσε (καθώς επίσης και κατά πόσον έπρεπε) να υποκινήσει την οικονομία ήταν πολύ μικρότερη. Η ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Οι προσπάθειες τη ς κυβέρνησης να επιδιώξει τους στόχους που έθετε ο νόμος περί Απασχόλησης βοήθησαν τους οικονομολόγους να μάθουν πώς λειτουργεί η οικονομία. Η πρώτη ενεργητική χρήση κυβερνητικής πολιτικής με στόχο τη μείωση της συνολικής ανεργίας παρατηρείται τη δεκαετία του Στις προεδρικές εκλογές του 1960, ο John F. Kennedy νίκησε με μικρή διαφορά τον Richard Nixon στην πλέον αμφίρροπη προεδρική εκλογή στην ιστορία των ΗΠΑ έως εκείνη του 2000 μεταξύ George W. Bush και Al Gore. Η ήττα του Nixon οφειλόταν εν μέρει στην επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και στην άνοδο της ανεργίας που είχαν σημειωθεί στη χώρα το Την εξαετία , το ποσοστό της ανεργίας βρισκόταν κατά μέσο όρο περίπου στο 6% δέκα χρόνια νωρίτερα ήταν 2,8%. Το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του Kennedy πρότειν ε μια πολιτική βασισμένη στις απόψεις του John Maynard Keynes η οποία είχε ως στόχο να τονώσει την οικονομία και να μειώσει το ποσοστό της ανεργίας στο 4%, επίπεδο που εκείνη την εποχή θεωρείτο ισοδύναμο με την «πλήρη απασχόληση». Η πολιτική αυτή απαιτούσε σημαντική μείωση φόρων. Όσοι εναντ ιώνονταν σε αυτή τη μείωση υποστήριζαν ότι αυτή ήταν ανεύθυνη από δημοσιονομική άποψη και ότι θα οδηγούσε σε έλλειμμα με την κυβέρνηση να δαπανά περισσότερα από όσα θα εισέπραττε σε φόρους. Εκτιμούσαν ότι θα αυξανόταν ο πληθωρισμός και ότι το κόστος αρχέ( τη( μακροοικονομική( 41

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 της χαμηλότερης ανεργίας θα ήταν υψηλότερος πληθωρισμός. Η κυβέρνηση έπρεπε να αποφασίσει πόσο πληθωρισμό ήταν διατεθειμένη να ανεχθεί για να μειώσει την ανεργία. Η κυβέρνηση μείωσε πράγματι τους φόρους το 1964, επιδιδόμενη σε αυτό που θεωρήθηκε ένα από τα διασημότερα πειράματα μακροοικονομικής πολιτικής. Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης αυξήθηκαν λόγω του πολέμου στο Βιετνάμ και το πρόγραμμα «Πόλεμος εναντίον της Φτώχειας» [War on Poνerty] του προέδρου Lyndon Johnson. Το επίπεδο της ανεργίας μειώθηκε πράγματι στην ουσία, έπεσε κάτω από το 4%, φτάνοντας έως το 3,5% το Δυστυχώς, αυτή η μείωση συνοδεύτηκε από αυξανόμενο πληθωρισμό το γενικό επίπεδο τιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε κατά μόλις 1% το 1963, αλλά ως το 1969 οι τιμές αυξάνονταν ετησίως κατά 6,2%. Ως έναν βαθμό, οι διαμορφωτές πολιτικής της εποχής πίστευαν ότι ο πληθωρισμός ήταν το τί~ημα για τη διατήρηση χαμηλής ανεργίας. Είχαν θεωρήσει ότι επρόκειτο για σχέση ανταλλαγής [trade off]: η χαμηλότερη ανεργία απαιτούσε την αποδοχή υψηλότερου πληθωρισμού, αλλά, κατά την άποψή τους, ο πληθωρισμός μπορούσε πάντοτε να μειωθεί επιτρέποντας στη μέση ανεργία να επιστρέψει στα επίπεδα του τέλους της δεκαετίας του 1950 και των αρχών εκείνης του ΣΤΑΣΙ ΜΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, οι διαμορφωτές πολιτικής διαπίστωσαν ότι η σχέση ανταλλαγής μεταξύ ανεργίας και πληθωρισμού που πίστευαν ότι αντιμετώπιζαν είχε κάπως εξαφανιστεί. Αντ' αυτής, στη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 αυξήθηκαν τόσο η ανεργία όσο και ο πλτjθωρισμός. Στο πρώτο μισό της δεκαετίας, η ανεργία ήταν κατά μέσο όρο 5,4%, ευρισκόμενη ουσιαστικά στα επίπεδα πριν από τις φορολογικές ελαφρύνσεις του Kennedyενώ όμως αυτή ανέβαινε από τα χαμηλά επίπεδα του τέλους της δεκαετίας του 1960, ο πληθωρισμός παρέμενε υψηλός. Στο Κεφάλαιο 13 θα εξηγήσουμε γιατί η σχέση ανταλλαγής μεταξύ ανεργίας και πληθωρισμού φάνηκε να εξαφανίζεται τη δεκαετία του Οι διαμορφωτές πολιτικής βρέθηκαν αντιμέτωποι με πολύ διαφορετικές οικονομικές καταστάσεις από εκείνες της προηγούμενης δεκαετίας. 42 Joseph Ε. Stiglitz I Carl Ε. Walsh

10 Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ Η OIKONOM I KH ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Μία από αυτές προκλήθηκε από τη διατάραξη των αποθεμάτων πετρελαίου και την αύξηση της τιμής του. Τη δεκαετία του 1970, τα μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών [ΟΠΕΚ] μπόρεσαν να ανεβάσουν σημαντικά την τιμή του πετρελαίου. Η κίνηση αυτή συνέβαλε τόσο στη γενική άνοδο των τιμών στις χώρες που εισήγαγαν πετρέλαιο όσο και στην αλλαγή της συμπεριφοράς νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Οι υψηλότερες τιμές των καυσίμων δημιούργησαν στους καταναλωτές κίνητρα για την εξοικονόμηση της καύσιμης ύλης και τα νοικοκυριά άρχισαν να αγοράζουν μικρότερα και πιο οικονομικά αυτοκίνητα. Σε ό,τι αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, πολλά από αυτά τα αυτοκίνητα παράγονταν σε άλλες χώρες, ιδιαίτερα στην Ιαπωνία, διότι οι αμερικανικές aυτοκινητοβιομηχανίες καθυστέρησαν να αλλάξουν τα προϊόντα τους για να ανταποκριθούν στις μεταβολές που σημειώνονταν στις απαιτήσεις των καταναλωτών. Και οι επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να προσαρμόσουν τις τεχνικές παραγωγής τους για να εξοικονομήσου~ ενέργεια και να υιοθετήσουν λιγότερο ενεργοβόρα εξοπλισμό καθώς και να παράγουν τα πιο οικονομικά ως προς τα καύσιμα αγαθά που τώρα ζητούσαν οι καταναλωτές. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, η ανεργία κυμαινόταν κατά μέσο όρο πάνω από 6%, ενώ ο πληθωρισμός έφτανε κατά μέσο όρο πάνω από 7% ετησίως. Αυτή η κατάσταση υψηλού πληθωρισμού και υψηλής ανεργίας αποκλήθηκε στασιμοπληθωρισμός [stagflation]. Καταβλήθηκαν πολλές προσπάθειες ελέγχου του πληθωρισμού χωρίς αποτέλεσμα. Το 1971 ο πρόεδρος Nixon επέβαλε ελέγχους στις τιμές και τους μισθούς. Αυτοί μείωσαν προσωρινά τον πληθωρισμό απέτυχαν όμως να αντιμετωπίσουν τις πραγματικές αιτίες που περιγράφονται στο Κεφάλαιο 13. Μόλις καταργήθηκαν οι έλεγχοι, ο πληθωρισμός επανέκαμψε. Η ΥΠΟΤΑΓΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, οι περισσότερες βιομηχανικές οικονομίες εξακολουθούσαν να παρουσιάζουν απαράδεκτα υψηλά ποσοστά πληθωρισμού. Η τελευταία μεγάλη αύξηση της τιμής του πετρελαίου της δεκαετίας σημειώθηκε το 1979 και συνέβαλε στην ώθηση του πληθωρισμού σε νέα ύψη σε πολλές χώρες. Η καμπή στη μάχη εναντίον του πληθωρισμού σημειώθηκε τον Οκτώβριο αρχές της μακροοικονομικής 43

11 ΚΕΦΑΛΑ Ι Ο 1 του 1979 όταν ο Pau1 Volcker, που είχε μόλις διορισθεί επικεφαλής του Συστήματος Ομοσπονδιακών Διαθεσίμων [Federal Reserve System, Fed] -δηλαδή, της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ- από τον πρόεδρο Jimmy Carter, μετέβαλε την οικονομική πολιτική της χώρας. Υπό τον Volker, η κεντρική τράπεζα υιοθέτησε πολιτικές που είχαν σχεδιαστεί για τη μείωση του πληθωρ ισμού. Στο Κεφάλαιο 14 περιγράφεται πώς μπόρεσε η κεντρική τράπεζα να επηρεάσει την οικονομία: μεταξύ των αλλαγών πολιτικής που προώθησε, άρχισε να εστιάζει περισσότερο στον έλεγχο της προσφοράς χρήματος. Τα επιτόκια ανήλθαν σε ύψη ρεκόρ αλλά οι πολιτικές του Volker κατόρθωσαν να μειώσουν τον πληθωρισμό. Ωστόσο, η μείωση αυτή είχε το κόστος της. Ως το 1982 η ανεργία είχε φτάσει στο 10%, το υψηλότερο ποσοστό της μεταπολεμικής εποχής. Η δημοτικότητα του προέδρου Ronald Reagan βυθίστηκε σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Πολλοί δημοκρατικοί θεωρούσαν την ήττα του βέβαιη στις προεδρικές εκλογές του Κατά τη διάρκεια όμως εκείνης της χρονιάς η οικονομία επεκτεινόταν. Στο Κεφάλαιο 6 εξηγείται γιατί η άνοδος της ανεργίας τείνει να είναι προσωρινή, με την οικονομία να επιστρέφει τελικά σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Όταν έφτασε η ώρα των προεδρικών εκλογών, το ποσοστό της ανεργίας είχε πέσει στο 7,2% παρότι ο πληθωρισμός παρέμενε σχετικά χαμηλός. Με τη μακροοικονομία να βελτιώνεται, ο Reagan επανεξελέγη με εντυπωσιακή ευκολία. ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ Η οικονομία εξακολούθησε να επεκτείνεται στην υπόλοιπη δεκαετία του 1980 και ο πληθωρισμός παρέμεινε υπό έλεγχο. Προέκυψαν ωστόσο νέα μακροοικονομικά ζητήματα -στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1980 και σε μεγάλο μέρος εκείνης του 1990 κυριάρχησε ο προβληματισμός για δύο ελλείμματα. Το ένα ήταν το έλλειμμα προϋπολογισμού της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Οι περικοπές φόρων και οι αυξήσεις των αμυντικών δαπανών της κυβέρνησης Reagan συνέβαλαν στο να γίνει ο προϋπολογισμός ελλειμματικός καθώς οι δαπάνες υπερέβαιναν τα φορολογικά έσοδα. Η επιτυχία στη μείωση του ελλείμματος κατά τη δεκαετία του 1980 ήταν μικρή και το χάσμα μεταξύ του τι 44 Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

12 Η ΜΑΚΡΟΟ Ι ΚΟΝΟΜΙΚ Η ΚΑ Ι Η Ο Ι ΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ξόδευε και τι εισέπραττε από φόρους η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έφτασε σε ύψος 290 δισεκατομμυρίων δολαρίων το Όταν η κυβέρνηση δαπανά περισσότερα από αυτά που εισπράττει ως φόρους, πρέπει να δανει στεί ακριβώς όπως θα κάνατ ε κι εσείς, εάν ξοδεύατε περισσότερα από το εισόδημά σας. Το συνολικό ποσό που όφειλε η κυβέρνηση έφτασε από περίπου 700 δισεκατομμύρια δολάρια το 1980 σε 3, 7 τρισεκατομμύρια δολάρια το δηλαδή δολάρια ή δολάρια για κάθε Αμε ρι κανό, άνδρα, γυναίκα και παιδί. Η χώρα μας Η άνοδος της ανεργίας έπαιξε ρόλο στην ήττα του George Η. W. Bush από τον Bill Clinton στις προεδρικές εκλογές του δεν ήταν η μόνη που παρουσίαζε ανισορροπία μεταξύ των δημόσιων δαπανών και των φορολογικών εσόδων. Και άλλες χώρες αντιμετώπιζαν το δύσκολο έργο της ισοσκέλισης των επιθυμιών για δα πάνες με τα διαθέσιμα φορολογικά έσοδα. Η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν όλες ελλείμματα κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 τα οποία ήταν μεγαλύτερα, αναλογικά με το μέγεθος των οικονομιών τους, από το έλλειμμα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ. Και όλες αυτές οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να επιδοθούν σε σχέσεις ανταλλαγής επιλέγοντας ποια προγράμματα να αναβάλουν ή ποιους φόρους να αυξήσουν. Το δεύτερο ζήτημα στο οποίο εστιάστηκε η προσοχή κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 ήτ αν το εμπορικό έλλειμ μα, η διαφορά μεταξύ αυτών που οι ΗΠΑ αγοράζουν από άλλες χώρες (εισαγωγές) και αυτών που πουλάμε σε άλλες χώρες (εξαγωγές). Κάποιοι ισχυρίζονταν ότι το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου κόστιζε στους αμερικανούς εργάτες θέσεις εργασίας και ότι θα έπρεπε να «αγοράζουμε αμερ ικανικά προϊόντα». Άλλοι επισήμαιναν ότι το εμπόριο έδινε πρόσβαση σε νέες αγορές για τους αμερικανούς παραγωγούς και περισσότερες επιλογές προϊόντων στους αμερικανούς καταναλωτές. Υποστήριζαν επίσης ότι οι διεθνείς αγορές κεφαλαίου επ έτρεπαν σε επιχειρήσεις και στην κυβέρνηση να δανείζονται από ξένους, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα των πιστώσεων που χρειάζονταν για τη δημιουργία νέων εργοστασίων και εξοπλισμού τα οποία m>νr.ισφf.rουν σr. μr.λλοντική οικονο μική μεγ έθυνση. α ρχέι; της μακροοικονομικής 45

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η (ΕΚ ΝΕΟΥ) ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Στις προεδρικές εκλογές του 1992, το σύνθημα της εκστρατείας του Bill Clinton «Είναι η οικονομία, ανόητε!» ['Ίt's the economy, stupid!"] βρήκε ανταπόκριση στους ψηφοφόρους. Μετά από σχεδόν μια οκταετία οικονομικής μεγέθυνσης, η οικονομία των ΗΠΑ είχε περιέλθει σε στασιμότητα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του Το συνολικό επίπεδο παραγωγής στην οικονομία βρέθηκε σε κάμψη για το υπόλοιπο του 1990 καθώς και όλο το Καθώς οι επιχειρήσ εις παρήγαγαν λιγότερο, χρειάζονταν λιγότερους εργαζόμενους το ποσοστό της ανεργίας αυξήθηκε. Και αυτό στάθηκε αρκετό για να καταβαραθρωθούν οι ελπίδες επανεκλογής του προέδρου George Η. W. Bush. Η ισχυρή οικονομική μεγέθυνση στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990, με χαμηλή ανεργία και χαμηλό πληθωρισμό, συνέβαλε σημαντικά στην επανεκλογή του προέδρου Clinton το Καθώς ο αιώνας τελείωνε, οι ΗΠΑ απολάμβαναν την ισχυρότερη οικονομική απόδοση για δεκαετίες. Η ανεργία είχε πέσει στα χαμηλότερα επίπεδα από τη δεκαετία του 1970 και ο πληθωρισμός παρέμενε χαμηλός. Οι αμερικανοί εργαζόμενοι γίνονταν πιο παραγωγικοί ίσως λόγω της επανάστασης στην τεχνολογία και στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές που άλλαζε τον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας η παραγωγικότητά τους βελτίωνε τις προοπτικές για μακροπρόθεσμη μεγέθυνση στο επίπεδο διαβίωσης. Η επανάσταση της τεχνολογίας της πληροφορίας είχε αντίκτυπο και στην κατανομή του εισοδήματος. Νέες τεχνολογίες αύξησαν τη ζήτηση για καλύτερα εκπαιδευμένους εργαζόμενους πράγμα που συνετέλεσε στην αύξηση του εισοδήματος των εργαζόμενων που είχαν κολεγιακή εκπαίδευση. Την ίδια στιγμή, πολλές θέσεις εργασίας στη μεταποίηση -θέσεις που παρείχαν aξιοπρεπείς μισθούς για εργαζόμενους με χαμηλότερη εκπαίδευση- μετακινήθηκαν στο εξωτερικό καθώς ο ανταγωνισμός υποχρέωσε τις επιχειρήσεις να μεταφέρουν την παραγωγή τους σε περιοχές χαμηλότερου κόστους. Κατά τη δεκαετία του 1990 παρατηρήθηκε μια διεύρυνση του εισοδηματικού χάσματος μεταξύ των εργαζομένων κολεγιακής εκπαίδευσης και εκείνων που είχαν μόνον απολυτήριο λυκείου. Το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 σημειώθηκε και μια εντυπωσιακή μεταβολή στην προοπτική του κρατικού προϋπολογισμού. Το 1998, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε τό πρώτο της πλεόνασμα από το 1969 και το Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

14 Η MAKPOOIKONOMIKH ΚΑΙ Η OIKONOMIKH ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ το πλεόνασμα αυτό είχε ξεπεράσει τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια. Όλα έδειyyαν ότι θα ακολουθούσαν πολλά χρόνια με πλεόνασμα. Η ανατροπή που σημειώθηκε αναφορικά με τον προϋπολογισμό οφειλόταν σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Το Κογκρέσο είχε συμφωνήσει σε ορισμένες αυξήσεις της φορολογίας και σε περιορισμούς στη μεγέθυνση των εξόδων. Η ανθούσα οικονομία της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε υψηλότερα εισοδήματα, πράγμα που με τη σειρά του έκανε τους μισθωτούς να πληρώνουν περισσότερα σε φόρους. Αντιστοίχως και η άνθηση του χρηματιστηρίου ενίσχυσε τα φορολογικά εισοδήματα από τα κεφαλαιακά κέρδη. Εν τω μεταξύ, πολλές άλλες σημαντικές οικονομίες βίωναν τελείως διαφορετικές μακροοικονομικές συνθήκες. Η Ασία είχε καταστραφεί από χρηματοπιστωτικές κρίσεις, αυξανόμενη ανεργία και στασιμότητα στη μεγέθυνση ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες διαπίστωναν ότι τα ποσοστά ανεργίας τους διατηρούνταν πεισματικά υψηλά καθ' όλη σχεδόν τη διάρκεια της δεκαετίας. Με το τέλος του 2000, οι εποχές άνθησης της δεκαετίας του 1990 στις ΗΠΑ έφτασαν κι αυτές στο τέλος τους. Επιχειρήσεις υψηλής τεyyολογίας μείωναν την παραγωγή ή ακόμη και χρεοκοπούσαν. Όταν ανέλαβε την προεδρία ο George W. Bush το 2001, η μακροοικονομία επιβραδυνόταν ήδη και η ανεργία, η οποία ήταν μόλις 4,2% στα τέλη του 2000, ανέβηκε στη διάρκεια του 2001 φτάνοντας στο 5,8% εκείνον τον Δεκέμβριο. Η κάμψη άρχισε επισήμως τον Μάρτιο του Ο Bush είχε υποσχεθεί μειώσεις φόρων στη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας το 2000, και από τη στιγμή που ανέλαβε την εξουσία τις προώθησε στο Κογκρέσο. Εκείνη την εποχή ισχυριζόταν ότι η μείωση της φορολογίας θα ενθάρρυνε τα νοικοκυριά να δαπανούν περισσότερο πράγμα που θα συνέδραμε την προώθηση της οικονομίας. ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Τα πρώτα χρόνια του 21 ου αιώνα χαρακτηρίστηκαν από έντονες διαφωνίες για την ανεργία, το δημοσιονομικό έλλειμμα και τους κινδύνους του aποπληθωρισμού. Η οικονομική καθίζηση που άρχισε στις αρχές του 2001 ξεπεράστηκε στα τέλη εκείνης της χρονιάς, όμως η επακόλουθη οικονομική ανάκαμψη φαινόταν ανίκανη να παραγάγει διαρκή οφέλη ως προς την απασχόληση. Το ποσοστό της ανεργίας παρέμενε πεισματικά υψηλό -άρχισε να μειώνεται μόαρχtς της μακροοικονομικής 4 7

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 λις στα τέλη του Η μεγέθυνση στην εκροή της συνολικής οικονομίας ενώ η απασχόληση παρέμενε αδύναμη δημιούργησε προβληματισμούς για μια «ανάκαμψη χωρίς θέσεις εργασίας» κατά την οποία οι επιχειρήσεις εκμεταλλεύονται τις νέες παραγωγικές διαδικασίες και την υπερωριακή απασχόληση των εργαζομένων για να κερδίσουν αυξήσεις στην παραγωγή χωρίς να προσλαμβάνουν νέους εργαζόμενους. Οι μειώσεις φόρων που εισήγαγε ο πρόεδρος Bush, η αύξηση των δαπανών που οφειλόταν στον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας και η μείωση στα έσοδα από τη φορολογία λόγω της βραδυκίνητης οικονομίας συνέδραμαν στο να περιέλθει και πάλι ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός σε έλλειμμα. Το ομοσπονδιακό έλλειμμα για το 2004 έφτασε στα 412 δις δολάρια. Πολλές πολιτειακές και τοπικές κυβερνήσεις διαπίστωσαν μια επιδείνωση στην κατάσταση του προϋπολογισμού τους πράγμα που επέβαλε σημαντικές μειώσεις στις δαπάνες. Ακριβώς όπως και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, σήμερα αυτό που διαφαίνεται για το άμεσο μέλλον είναι σημαντικά ελλείμματα προϋπολογισμού. Κατά τη διάρκεια του 2003 αναδύθηκε και μια νέα ανησυχία καθώς φαινόταν πιθανός ένας aποπληθωρισμός [deflation] -μια κατάσταση στην οποία οι συνολικές τιμές στην ουσία μειώνονται. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν βιώσει σημαντικές περιόδ ους aποπληθωρισμού από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930 και εκφράστηκαν ανησυχίες ότι οι μειούμενες τιμές θα συσχετίζονταν και πάλι με συνθήκες κάμψης της οικονομίας. Πο λλοί επισήμαιναν την εμπειρία της Ιαπωνίας όπου ο aποπληθωρισμός είχε συνοδεύσει μια κάμψη διάρκειας δέκα ετών κατά τη δεκαετία του Η κεντρική τράπεζα, υπό την προεδρία του Alan Greenspan, είχε μεταβάλει την πολιτική της στις αρχές του 2001 για να βοηθήσει στην υποκίνηση της οικονομικής μεγέθυνσης με τη μείωση των επιτοκίων, αλλά ήδη το 2003 τα επιτόκια είχαν φτάσει σχεδόν στο μηδέν και ορισμένοι φοβόντουσαν ότι η κεντρική τράπεζα δεν θα μπορούσε να παράσχει περαιτέρω ερεθίσματα. Οι ανησυχίες μειώθηκαν κατά τη διάρκεια του 2004 καθώς η οικονομία εξακολουθούσε να μεγεθύνεται, η ανεργία σημείωσε κάμψη και οι φόβοι για τον aποπληθωρισμό εξαφανίστηκαν. Με την επέκταση της οικονομίας, οι διαμορφωτές πολιτικής της κεντρικής τράπεζας άρχισαν σταδιακά να αυξάνουν τα επιτόκια καθώς κεντρικό τους μέλημα ήταν η αποτροπή της ανόδου του πληθωρισμού. Το 2005, και ενώ αυτό το εγχειρίδιο βρίσκεται στο τυπογραφείο, δύο είναι τα σημαντικά μακροοικονομικά θέματα που κυριαρχούν στις ειδήσεις. Ο πρό- 48 Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

16 Η MAKPOOIKONOMIKH ΚΑΙ Η OIKONOMIKH ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ εδρος Bush θέτει τη μεταρρύθμιση της κοινωνικής ασφάλισης στο επίκεντρο της ημερήσιας διάταξης της κυβέρνησής του σε ό,τι αφορά το εσωτερικό της χώρας. Οι δημοκρατικοί όπως και οι ρεπουμπλικανοί συμφωνούν ότι πρέπει να γίνουν αλλαγές στο πρόγραμμα της κοινωνικής ασφάλισης για να διασφαλιστεί η οικονομική της βιωσιμότητα αλλά τα δύο κόμματα διαφέρουν σημαντικά ως προς τους τρόπους με τους οποίους θέλουν να το αλλάξουν. Ορισμένα από τα ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης θα εξεταστούν στο Κεφάλαιο 21. Το δεύτερο σημαντικό ζήτημα είναι το έλλειμμα προϋπολογισμού της ομοσπονδιακής Ο «aποπληθωρισμός» προβλημάτισε τους διαμορφωτές πολιτικής κατά τα πρώτα χρόνια του 21 ου αιώνα. Η οικονομία των ΗΠΑ είχε να βιώσει σημαντικό aποπληθωρισμό από τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του κυβέρνησης. Οι φορολογικές περικοπές και οι άυξήσεις των δαπανών από το 2000 έχουν οδηγήσει σε τεράστια ελλείμματα. Ο aντίκτυπος αυτών των ελλειμμάτων στην οικονομία μελετάται στο Κεφάλαιο 7. ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Για περισσότερο από μισό αιώνα η αμερικανική κυβέρνηση ήταν επισήμως δεσμευμένη στην επίτευξη σημαντικών μακροοικονομικών στόχων. Όπως αναφέρει ο νόμος περί Απασχόλησης του 1946, το «Κογκρέσο δηλώνει ότι είναι διαρκής πολιτική και ευθύνη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης... να προωθήσει τη μέγιστη απασχόληση, παραγωγή και αγοραστική δύναμη». Οι στόχοι αυτοί προσδιορίστηκαν περαιτέρω στον νόμο περί Πλήρους Απασχόλησης και Ισόρροπης Μεγέθυνσης του 1978 που είναι ευρύτερα γνωστός ως ο νόμος Humphrey-Hawkins από τους βασικούς συντάκτες του, τον γερουσιαστή Hubert Humphrey (Δημοκρατικό από τη Μινεσότα) και το μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων Augustus Hawkins (Δημοκρατικό από την Καλιφόρνια). Ο νόμος Humphrey-Hawkins καθιστά επισήμως πολιτική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης το «να προαγάγει πλήρη απασχόληση και παραγωγή, αυξημένο πραγματικό εισόδημα, ισόρροπη μεγέθυνση, ισοσκελισμένο ομοσπονδιακό αρχές της μακροοικονομικής 49

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 προϋπολογισμό, επαρκή μεγέθυνση της παραγωγικότητας, δέουσα προσοχή στις εθνικές προτεραιότητες, επίτευξη ενός βελτιωμένου εμπορικού ισοζυγίου μέσω αύξησης των εξαγωγών και βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της γεωργίας, των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας καθώς και λογική σταθερότητα των τιμών». Τρεις από αυτούς τους στόχους κατέληξαν να αντιπροσωπεύουν την κύρια στόχευση των μακροοικονομικών πολιτικών -πλήρης απασχόληση, οικονομική μεγέθυνση και σταθερότητα τιμών. Η πλήρης απασχόληση εξασφαλίζει ότι όλοι όσοι επιθυμούν και είvαι ικανοί προς εργασία μπορούν να βρουν απασχόληση η οικονομική μεγέθυνση διασφαλίζει ότι τα επίπεδα διαβίωσης θα ανέλθουν και ένα χαμηλό και σταθερό ποσοστό πληθωρισμού βοηθά τα άτομα στον σχεδιασμό του μέλλοντός τους. Οι οικονομολόγοι της μακροοικονομικής μελετούν διαρκώς τις αιτίες της αργής μεγέθυνσης, της ανεργίας και του πληθωρισμού. Β κατανόηση tων αιτιών αυτών των προβλημάτων είναι ένα πρώτο βήμα στον σχεδιασμό πολιτικών για βελτίωση της μακροοικονομικής απόδοσης..,... Ανακεφαλαίωση,, ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙτΙΚΗΣ.,. Γοργή μεγέθυνση.,. Πλήρη<; απασχόληση.,. Χαμηλό<; πληθωρισμό<; Τι είναι τα οικονομικά; Οι τίτλοι των ειδήσεων προσφέρουν πάμπολλα παραδείγματα για τα σημαντικά ζητήματα με τα οποία ασχολούνται τα οικονομικά εδώ όμως χρειαζόμαστε έναν ορισμό του γνωστικού tομέα. Τα οικονομικά μελετούν τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα, οι επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις και άλλοι οργανισμοί της κοινωνίας προβαίνουν σε επιλογές και τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι επιλογές καθορίζουν το πώς κάθε κοινωνία χρησιμοποιεί τους πόρους της. Γιατί επέ- 50 Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

18 Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ Η OIKONOMIKH ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ λεγαν οι καταναλωτές μικρά και οικονομικής κατανάλωσης αυτοκίνητα στη δεκαετία του 1970 και μεγάλα οχήματα τύπου τζιπ στη δεκαετία του 1990; τι καθορίζει τον αριθμό των εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών υγείας και στον κλάδο των ηλεκτρονικών υπολογιστών; Γιατί αυξήθηκε το εισοδηματικό χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών στη δεκαετία του 1980; Για να κατανο ήσουμε πώς γίνονται οι επιλογές και το πώς αυτές επηρεάζουν τη χρήση των πόρων της κοινωνίας, πρέπει να εξετάσουμε πέντε έννοιες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο: τις σχέσεις ανταλλαγής, τα κίνητρα, την ανταλλαγή, την πληροφόρηση και την κατανομή. 1. Κάθε επιλογή συνδέεται με μια σχέση ανταλλαγής [trade-off]-η απόφαση να ξοδέψει κανείς περισσότερα για ένα αγαθό αφήνει λιγότερα διαθέσιμα για κάποιο άλλο εάν αφιερώσουμε περισσότερο χρόνο στη μελέτη των οικονομικών, έχουμε λιγότερο χρόνο για να μελετήσουμε φυσική. 2. Στη διαδικασία των επιλογών, τα άτομα αντα~οκρίνονται σε κίνητρα [incentives]. Εάν η τιμή των ΜΡ3 players Zen μειωθεί σε σχέση με την τιμή των ipods, το κίνητρο να αγοράσουμε ένα ΜΡ3 player Zen γίνεται ισχυρότερο. Αν οι μισθοί των μηχανικών αυξηθούν σε σχέση με τους μισθούς όσων έχουν μεταπτυχιακό τίτλο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το κίνητρο για πτυχίο μηχανικού γίνεται ισχυρότερο από το κίνητρο για πτυχίο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων. 3. Όταν συναλλασσόμαστε 3 [exchange] με άλλους, το εύρος των επιλογών μας μεγαλώνει. 4. Για να κάνουμε έξυπνες επιλογές, πρέπει να διαθέτουμε και να χρησιμοποιούμε πληροφόρηση [information]. 5. τέλος, οι επιλογές μας -για το επίπεδο της εκπαίδευσης, την επαγγελματική σταδιοδρομία, τα αγαθά και τις υπηρεσίες που θα αγοράσουμε- προσδιορίζουν την κατανομή [distribution] του πλούτου και του εισοδήματος στην κοινωνία. Οι πέντε αυτές έννοιες καθορίζουν τις βασικές ιδέες που είναι θεμελιώδεις για την κατανόηση των οικονομικών. Καθοδηγούν επίσης τον τρόπο με τον οποίο 3 Στα ελληνικά ο αγγλικός όρος exchange μπορεί να αποδοθεί με τα ρήματα συναλλάσσομαι και ανταλλάσσω καθώς και με τα παράγωγά τους [Σ.τ.Μ.]. αρχέc; τηc; μακροοικονομικήc; 51

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 εξετάζουν οι οικονομολόγοι ζη τήματα και προβλήματα. Το να μάθει κανείς να «σκέφτεται ως οικονομολόγος» σημαίνει να μάθει να εντοπίζει τις σχέσεις ανταλλαγής και τα κίνητρα με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπος, τις επιπτώσεις της συναλλαγής, τον ρόλο της πληροφόρησης και τις συνέπειες για την κατανομή. Σε ολόκληρο το βιβλίο, δίνουμε έμφαση στις θεμελιώδεις αυτές έννοιες σε πλαίσια με τον τίτλο «Σκεφτείτε σαν οικονομολόγος». ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ Όλοι μας προβαίνουμε διαρκώς σε επιλογές -οι φοιτητές επιλέγουν να μελετήσουν στο σπουδαστήριο αντί για το δωμάτιό τους, να φάνε πίτσα αντί για σούσι, να φοιτήσουν στο κολέγιο αντί να εργαστούν. Και οι κοινωνίε ς προβαίνουν σε επιλογές -να διατηρήσουν ελεύθερους χώρους αντί να οικοδομήσουν περισσότερες κατοικίες, να παράγουν ηλεκτρονικούς υπολογιστές και να εισάγουν τηλεοράσεις και όχι το αντίστροφο, να μειώσουν του ς φόρους αντί να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτοί που προβαίνουν σε επιλογές είναι τα άτομα ή οι κυβερνήσεις. Εσείς αποφασίσατ ε να σπουδάσ ετε οικονομικά αντί για κάτι άλλο. Η κυβέρνηση αποφασίζει κάθε χρόνο εάν θα περικόψει τους φόρους ή θα αυξήσει τις δαπάνες. Σε άλλες περιπτώσεις όμως, οι επιλογές ήταν αποτέλεσμα των ασυντόνιστων ενεργειών εκατομμυρίων ατόμων. Για παράδειγμα, ούτε η κυβέρνηση ούτε κάποιος ιδιώτη ς αποφάσισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εισάγουν αυτοκίνητα από την Ιαπωνία και θα εξάγουν σιτάρι στην Ινδία. Σε κάθ ε περίπτωση πάντως, η επιλογή συνδέεται με σχέσεις ανταλλαγής -το να αποκτήσει κανείς περισσότερο από ένα αγαθό σημαίνει ότι θα έχει λιγότερο από κάποιο άλλο. Είμαστε αναγκασμένοι να επιδιδόμαστε σε σχέσεις ανταλλαγής λόγω της σπανιότητας [ scarcity]. Η σπανιότητα κατέχει δεσπόζουσα θέση στα οικονομικά οι επιλογές έχουν σημασία, επειδή οι πόροι σπανίζουν. Για τους περισσότερους από εμάς, αυτό που μας υποχρεώνει σε επιλογές είναι το περιορισμένο εισόδημα που διαθέτουμε. Δεν έχουμε την εισοδηματική άνεση να αποκτήσουμε όλα όσα επιθυ μούμε. Αν αυξηθεί η δαπάνη του ενοικίου, θα μειωθούν τα χρήματα που είναι διαθέσιμα για την ένδυση ή την ψυχαγωγία μας. Όταν το ποσό που διαθέτουμε για την αγορά ενός αυτοκινήτου είναι δεδομένο, η επιλογή ενός μοντέλου με 52 Joseph Ε. Stiglitz Ι Carl Ε. Walsh

20 Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜ Ι ΚΗ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΟΠτΙΚΗ οροφή που ανοίγει μπορεί να αποκλείει την επιλογή δερμάτινων καθισμάτων. Το περιορισμένο εισόδημα, όμως, δεν είναι η μόνη αιτία που μας αναγκάζει σε σχέσεις ανταλλαγής. Ο χρόνος είναι και αυτός πόρος που σπανίζει -ακόμη και οι πάμπλουτοι πρέπει να αποφασίσουν με ποιο ακριβό «παιχνίδι» θα «παίζουν» κάθε ημέρα. Όταν λαμβάνουμε υπόψη τον χρόνο, συνειδητοποιούμε ότι η σπανιότητα είναι δεδομένη για όλους. Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στα οποία συμφωνούν οι οικονομολόγοι αφορά το πόσο καίριος είναι ο ρόλος της σπανιότητας. Αυτό μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: Δεν υπάρχει «δωρεάν γεύμα» ffree lunch]. Για να αποκτήσουμε περ ισσότερο από ένα αγαθό, πρέπε ι αναγκαστικά να περιορίσουμε κάποιο άλλο. Λόγω της σπανιότητας, οι σχέσεις ανταλλαγής είναι βασικό χαρακτηριστικό της ζωής. KINHTPA Καταλαβαίνουμε σχετικά εύκολα ότι όλοι αντιμετωπίζουμε σχέσεις ανταλλαγής, όταν κάνουμε επιλογές. Είναι όμως πολύ πιο δύσκολο να καταλάβουμε πώς οι ιδιώτες και οι επιχειρήσεις κάνουν επιλογές, και πώς αυτές οι επιλογές μπορεί να αλλάξουν καθώς μεταβάλλονται οι οικονομικές συνθήκες. Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών θα κάνει τις επιχειρήσεις να αυξήσουν ή να μειώσουν τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούν; Εάν αυξηθεί η τιμή της βενζίνης, θα αποφασίσουν οι ιδιώτες να αγοράζουν διαφορετικούς τύπους αυτοκινήτων ; Όταν πρέπει να κάνουν μια επιλογή, οι άνθρωποι συνεκτιμούν τα υπ έ ρ και τα κατά των εναλλακτικών. Για να αποφασίσετε τι θα φάτε το βράδυ, θα σταθμίσετε με τους συγκατοίκους σας τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του να φάτε και πάλι έτοιμη πίτσα ή του να βγείτε για σούσι. Αντιστοίχως, μια εταιρεία σταθμίζει τα υπέρ και τα κατά των εναλλακτικών που διαθέτει βάσει των επιπτώσεων που θα έχουν αυτές στα κέρδη της. Για παράδειγμα, μια αλυσίδα καταστημάτων λιανικής πώληση ς που καλείται να επιλέξει τη θέση όπου θα ανοίξει νέο κατάστημα, πρέπει να σταθμίσει τα σχετικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των διαθέσιμων θέσεων. Μία θέση μπορ εί να σημαίνει περισσότερους περαστικούς αλλά υψηλότερο ενοίκιο ενώ μια άλλη μπορεί να είναι λιγότερο καλή αλλά να έχει χαμηλότερο ενοίκιο. αρχές της μακροοικονομικής 53

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Μικροοικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Μικροοικονομία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι μάθησης. 2 Τι είναι η αγορά και ποιες είναι οι βασικές αγορές που συνιστούν την οικονομία.

Στόχοι μάθησης. 2 Τι είναι η αγορά και ποιες είναι οι βασικές αγορές που συνιστούν την οικονομία. Στόχοι μάθησης Σε αυτό το κεφάλαιο θα μάθετε: 1 Τι είναι τα οικονομικά και ποιες θεμελιώδεις έννοιες προσδιορίζουν τις κεντρικές ιδέες των οικονομικών. 2 Τι είναι η αγορά και ποιες είναι οι βασικές αγορές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας - Τα οικονομικά της εργασίας μελετούν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά εργασίας. - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο)

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση Αρ. Διάλεξης: 6 Προσφορά, Ζήτηση και Κυβερνητικές Πολιτικές Σε μια ελεύθερη και χωρίς κανόνες αγορά, οι δυνάμεις της προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου Αρ. Διάλεξης: 3 Ας δούμε πώς ξεκινά η μέρα σας Ξυπνάτε το πρωί με τη βοήθεια ενός ρολογιού το οποίο έχει κατασκευαστεί στην Κορέα.

Διαβάστε περισσότερα

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Έρευνα αγοράς (Ι) Ανάγκη στην αγορά (κάτι που η αγορά θέλει αλλά δεν το έχει) Σύλληψη και

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Πτώση στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2011 για τον χρυσό

Πτώση στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2011 για τον χρυσό Weekly Financial Report Δευτέρα 15- -04-2013 Πτώση 4,1% στο χαμηλότερο επίπεδο από την 1η Ιουλίου του 2011 σημείωσε ο χρυσός καθώς τα στοιχεία για τις λιανικές πωλήσεις και την καταναλωτική εμπιστοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Επαμεινώνδας Πανάς

Καθ. Επαμεινώνδας Πανάς Καθ. Επαμεινώνδας Πανάς Διευθυντής Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων Πρόεδρος Τμήματος Στατιστικής 15 Νοεμβρίου 2008 Έρευνα Καταναλωτών για την Κτηματαγορά Νοέμβριος 2008 Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Η ταυτότητα της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Εισαγωγή Αμέσως μετά την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) υπέβαλε το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Weekly Financial Report. Δευτέρα 24-06-2013

Weekly Financial Report. Δευτέρα 24-06-2013 Weekly Financial Report Δευτέρα 24-06-2013 Το ESM σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις των χωρών, θα αναλάβει την ανακεφαλαιοποίηση κάθε συστημικής τράπεζας με τους και τους μετόχους να καλούνται να συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 20013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 20013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 20013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου 2 ο Πακέτο Ασκήσεων Ημερομηνία παράδοσης: Πέμπτη 12

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Κοινότητα Τεχνικών Αναλυτών. Πάνος Παναγιώτου. Χρηματιστηριακή Τεχνική Ανάλυση. 02 Μαρτίου 2014

Ελληνική Κοινότητα Τεχνικών Αναλυτών. Πάνος Παναγιώτου. Χρηματιστηριακή Τεχνική Ανάλυση. 02 Μαρτίου 2014 Ελληνική Κοινότητα Τεχνικών Αναλυτών Πάνος Παναγιώτου Χρηματιστηριακή Τεχνική Ανάλυση 02 Μαρτίου 2014 Αποποίηση ευθυνών: Η παρούσα αναφορά δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση προτροπή για αγορά ή πώληση χρηματιστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Δεκέμβριος 2013 ΕΡΕΥΝΑ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

Δεκέμβριος 2013 ΕΡΕΥΝΑ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ Δεκέμβριος 2013 ΕΡΕΥΝΑ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την marc A.E. - Αριθμός Μητρώου Ε.Σ.Ρ.: 1 (ΕΝΑ), στο πλαίσιο του υποέργου 3 «Επαναλαμβανόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η εργασία επηρεάζει τα οφέλη σας

Πώς η εργασία επηρεάζει τα οφέλη σας Πώς η εργασία επηρεάζει τα οφέλη σας 2012 Πώς η εργασία επηρεάζει τα οφέλη σας Μπορείτε να λάβετε παροχές συνταξιοδότησης ή επιβίωσης από την Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης και ταυτόχρονα να εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Περίγραµµα κεφαλαίου Εθνικοί λογαριασµοί εισοδήµατος: Οι µετρήσεις του προϊόντος, του εισοδήµατος και της δαπάνης Ακαθάριστο εγχώριο

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

1. Ξένα Χρηματιστήρια Dow Jones 12 months Wall Street Journal

1. Ξένα Χρηματιστήρια Dow Jones 12 months Wall Street Journal Ελεγχόμενη από την Ελληνική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Αριθμός Αδείας: 3/73/7.5.1996 Αριστείδου 9, Αθήναι, Tηλ. 210-3899400, Fax. 210-3216574 Τεύχος 829 20/06/2011 ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Ξένα Χρηματιστήρια Dow Jones

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1996-1998 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 Είναι γεγονός ότι τις πρόσφατες περιόδους ο επιχειρηματικός κόσμος αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις τόσο σε μακροοικονομικό όσο και σε μικροοικονομικό επίπεδο, μέσα από τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα