ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΣΤΟΜΟΥ ΑΡΑΧΩΒΑΣ - ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΣΤΟΜΟΥ ΑΡΑΧΩΒΑΣ - ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ"

Transcript

1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΣΤΟΜΟΥ ΑΡΑΧΩΒΑΣ ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού της οργάνωσης και λειτουργίας των δήμων και με απώτερο σκοπό τη δημιουργία μόνιμων δομών προγραμματισμού, υλοποίησης και παρακολούθησης των αποτελεσμάτων της δράσης των ΟΤΑ α βαθμού, θεσπίστηκε για πρώτη φορά με τα άρθρα του κεφαλαίου Ζ του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (Ν.3463/2006), η υποχρέωση εκπόνησης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων από τους ΟΤΑ α βαθμού με πληθυσμό άνω των κατοίκων. Με την έναρξη της εφαρμογής του «Καλλικράτη» και σε εναρμόνιση με το Ν.3852/2010 (ΦΕΚ 87/Α / ) «Νέα αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πρόγραμμα Καλλικράτης», η σύνταξη και ο σχεδιασμός των Επιχειρησιακών Σχεδίων των Δήμων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις εξαιτίας του μεγέθους των νέων Δήμων. Ο ρόλος των ΟΤΑ α βαθμού δεν περιορίζεται μόνο στην παροχή δημόσιων υπηρεσιών προς τους πολίτες, αλλά αυτοί οφείλουν να λειτουργούν ως θεσμικός πολιτικός, κοινωνικό και αναπτυξιακός. Προκειμένου να βελτιώσουν συστηματικά την αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της λειτουργίας τους, είναι αναγκαία η ανάπτυξη στο εσωτερικό τους ενός μηχανισμού προγραμματισμού. Ο μηχανισμός αυτός προγραμματισμού εκφράζεται μέσα από τη σύνταξη του Επιχειρησιακού Προγράμματος του ΟΤΑ α βαθμού, το οποίο αποσκοπεί στην εισαγωγή μόνιμων εσωτερικών προγραμματισμού στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση. διαδικασιών και συστημάτων Στόχος είναι η διαδικασία του προγραμματισμού, της παρακολούθησης και της μέτρησης των αποτελεσμάτων των δράσεων του ΟΤΑ α βαθμού, να αποτελέσει μια σταθερή εσωτερική λειτουργία και διαδικασία στην οποία θα συμμετέχει σε όλες τις φάσεις, με συγκεκριμένο ρόλο, το ανθρώπινο δυναμικό του. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα δεν εστιάζει μόνο στην παραγωγή ενός προγραμματικού κειμένου, αλλά κυρίως στις διαδικασίες με τις οποίες αυτό εκπονείται, παρακολουθείται και αξιολογείται. Ως εκ τούτου, επειδή το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα έχει πολυτομεακό χαρακτήρα, με μεγάλο εύρος θεματικού αντικειμένου, αντίστοιχο του φάσματος των θεμάτων που απασχολούν καθημερινά τις δημοτικές αρχές, ενώ, παράλληλα, καλύπτει όλο το φάσμα των αρμοδιοτήτων ενός ΟΤΑ α βαθμού και εν δυνάμει το σύνολο των τοπικών υποθέσεων, η εκπόνησή του απαιτεί τη συμμετοχή τόσο των αιρετών και υπηρεσιακών

3 στελεχών του ΟΤΑ α βαθμού, όσο και της τοπικής κοινωνίας, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τους μεμονωμένους δημότες, αλλά και τους κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς. Με αυτόν τον τρόπο το όραμα της εκάστοτε δημοτικής αρχής μπορεί να γίνει ρεαλιστικό και η τοπική και εσωτερική ανάπτυξη του ΟΤΑ α βαθμού να εναρμονιστεί με τις κατευθύνσεις του περιφερειακού και εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού. Με την εκπόνηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος καταβάλλεται προσπάθεια αξιοποίησης της εμπειρίας που έχει προκύψει από τα Περιφερειακά και Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης της Ευρωπαϊκής ένωσης. Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα των ΟΤΑ α βαθμού δεν αναφέρονται μόνο σε έργα που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και από άλλες εθνικές και τοπικές πηγές και δεν αναφέρονται μόνο σε έργα που θα υλοποιηθούν από τον ίδιο το Δήμο και τα Νομικά του Πρόσωπα, αλλά και σε δράσεις που στόχο έχουν την οργάνωση των υπηρεσιών των Δήμων για την καλύτερη λειτουργία του και την εξυπηρέτηση του πολίτη. Ορισμός Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα των ΟΤΑ α βαθμού συνιστά ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα τοπικής και οργανωτικής λειτουργικής ανάπτυξης, σε εναρμόνιση με τις κατευθύνσεις αναπτυξιακού σχεδιασμού σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Αφορά δηλαδή όχι μόνον στις υποδομές και στις τοπικές επενδύσεις, αλλά και στη βελτίωση της υφιστάμενης οργάνωσης και λειτουργίας των ΟΤΑ α βαθμού, στο πλαίσιο του γενικότερου περιβάλλοντος στο οποίο δρουν μεριμνώντας για τη βελτίωση των πολιτών και την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα εμπεριέχει ένα συνεκτικό σύνολο αξόνων προτεραιότητας για δράσεις τοπικής ανάπτυξης και αποσκοπεί στην υλοποίηση του αναπτυξιακού σχεδιασμού του ΟΤΑ α βαθμού. Στο επιχειρησιακό Πρόγραμμα καθορίζονται οι στρατηγικοί στόχοι και οι προτεραιότητες της τοπικής ανάπτυξης, καθώς και η οργάνωση των Υπηρεσιών του ΟΤΑ και των επιχειρήσεων του, και παράλληλα εξειδικεύονται οι δράσεις της πενταετίας για την επίτευξη των στόχων αυτών.

4 1.1. Θεσμικό πλαίσιο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Με τα άρθρα του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (Ν. 3463/2006), θεσπίστηκε για πρώτη φορά, η υποχρέωση κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων από τους πρωτοβάθμιους Ο.Τ.Α. Με το άρθρο 266 Ν. 3852/2010 (Πρόγραμμα Καλλικράτης) επιβεβαιώνεται η υποχρέωση κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων από τους Ο.Τ.Α. α βαθμού. Το Υπουργείο Εσωτερικών (ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α) με σχετικές υπουργικές αποφάσεις και εγκυκλίους που εξέδωσε έδωσε κατευθύνσεις στους ΟΤΑ α βαθμού για την κατάρτιση των Ε.Π., όπως με: 1. την Υπουργική Απόφαση 18183, ΦΕΚ 534, Β, 13/4/2007 στην οποία καθορίστηκε η δομή και το περιεχόμενο των επιχειρησιακών προγραμμάτων των Ο.Τ.Α. 2. την αρ. 45/58939/ Εγκύκλιο του Υφυπουργού Εσωτερικών για το σκοπό, τη διάρθρωση και τους στόχους των Ε.Π. 3. την αρ. 66/50837/ Εγκύκλιο του Υφυπουργού Εσωτερικών, σχετικά με τις διαδικασίες κατάρτισης των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων ΟΤΑ α βαθμού 4. το Προεδρικό Διάταγμα 185/2007 «Όργανα και διαδικασία κατάρτισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α βαθμού» με το οποίο καθορίστηκε η διαδικασία κατάρτισης των επιχειρησιακών προγραμμάτων. 5. την Υπουργική Απόφαση 5694/ σύμφωνα με την οποία τροποποιείται η ΥΑ 18183/ το Προεδρικό Διάταγμα 89/2011 με το οποίο τροποποιείται το ΠΔ185/2007 «Όργανα και διαδικασία κατάρτισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α βαθμού». Οι προαναφερθείσες θεσμικές ρυθμίσεις αποσκοπούν στην εισαγωγή μόνιμων εσωτερικών διαδικασιών και συστημάτων προγραμματισμού στους ΟΤΑ. Στόχος είναι η διαδικασία του προγραμματισμού, της παρακολούθησης και της μέτρησης των αποτελεσμάτων των δράσεων των Ο.Τ.Α., να αποτελέσει μια σταθερή εσωτερική λειτουργία, στην οποία θα συμμετέχει σε όλες τις φάσεις, με συγκεκριμένο ρόλο, το ανθρώπινο δυναμικό τους.

5 1.1.2 Ειδικά για τη δημοτική περίοδο (Ν.3852/2010): α. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα έχει τριετή διάρκεια. β. Η προθεσμία κατάρτισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος δεν μπορεί να υπερβαίνει την 30η Σεπτεμβρίου (άρθρο 267 παρ.6 Ν.3852/2010) γ. Για το έτος 2012, Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσις αποτελεί ο οικονομικός προϋπολογισμός και το Τεχνικό Πρόγραμμα. δ. Το Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσις για το 2013 συντάσσεται μαζί με το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα. ε. Κατά τη μεταβατική περίοδο δεν συντάσσεται ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης Διαδικασία - Βήματα για την κατάρτιση Επιχειρησιακού Προγράμματος 1. Εισήγηση της Εκτελεστικής Επιτροπής του Δήμου κατόπιν εισηγήσεων των συμβουλίων των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων (συμπεριλαμβανομένων προτάσεων κοινωνικών φορέων της περιοχής), για τις δράσεις που πρέπει να περιλαμβάνει το επιχειρησιακό πρόγραμμα του δήμου και τα έργα που πρέπει να εκτελεστούν. Εάν το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας δεν υποβάλλει εισήγηση εμπρόθεσμα στην εκτελεστική επιτροπή, το σχέδιο του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος του δήμου καταρτίζεται χωρίς αυτήν. (άρθρο 86 παρ.5 Ν. 3852/2010) 2. Κατάρτιση και εισήγηση στο Δημοτικό Συμβούλιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου από την Εκτελεστική Επιτροπή (άρθρο 63β Ν.3852/10) (Η εκτελεστική επιτροπή παρακολουθεί και την εκτέλεση του επιχειρησιακού προγράμματος) 3. Γνωμοδότηση δημοτικής επιτροπής διαβούλευσης στο δημοτικό συμβούλιο σχετικά με το επιχειρησιακό πρόγραμμα και το τεχνικό πρόγραμμα του δήμου. (άρθρο 76 παρ.2α Ν.3852/2010). 4. Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου για ψήφιση του επιχειρησιακού προγράμματος του Δήμου. 5. Αποστολή Απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου στον Ελεγκτή Νομιμότητας Μεθοδολογική Προσέγγιση του Έργου

6 Το επιχειρησιακό Πρόγραμμα, πρακτικά, επιδιώκει να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα βιώσιμης ανάπτυξης, εσωτερικής ανάπτυξης του Δήμου και προώθησης των συνεργασιών, δηλαδή ένα πρόγραμμα με άξονες: Α. την προώθηση των αναπτυξιακών υποδομών και των τοπικών επενδύσεων: Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα κατά κύριο λόγο θα προσδιορίζει τις νέες δραστηριότητες που θα πρέπει να εκτελέσει ο Δήμος στο πλαίσιο των θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων του, απώτερους σκοπούς: την προστασία και αναβάθμιση του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος της περιοχής και τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής, με παρεμβάσεις στους τομείς: Της προστασίας και της αειφόρου διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος Της βελτίωσης και διαχείρισης του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος Των τεχνικών υποδομών και των δικτύων εξυπηρέτησης τη βελτίωση της κοινωνικής και οικονομικής ευημερίας των κατοίκων της περιοχής του, με παρεμβάσεις στους τομείς : Της Κοινωνικής Πολιτικής και της Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Της Υγείας Της Παιδείας / Δια βίου μάθησης/ Πολιτισμού / Αθλητισμού Της Ισότητας των Φύλων και των Ευκαιριών τη βελτίωση της τοπικής οικονομίας και απασχόλησης, με παρεμβάσεις στους τομείς : Των οικονομικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων Της απασχόλησης Β. τη βελτίωση της υφιστάμενης λειτουργίας των δημοτικών υπηρεσιών, των Νομικών Προσώπων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων : Εκτός από τις δράσεις για την προώθηση της Δημοτικής και τοπικής ανάπτυξης το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα περιλαμβάνει δράσεις για τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας του Δήμου ως δημόσιου οργανισμού (ως φορέα παροχής συλλογικών αγαθών και υπηρεσιών αλλά και ως θεσμού διασφάλισης της υλοποίησης πολιτικών σε περιφερειακό επίπεδο, σύμφωνα με τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής, στο πλαίσιο των εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών), με σκοπούς τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της νομιμοποίησης της λειτουργίας της. Ειδικότερα οι σχετικές δράσεις αποσκοπούν:

7 και της εξασφάλισης γης και κτιριακών εγκαταστάσεων στη βελτίωση της στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των δραστηριοτήτων και στην καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη στη βελτίωση της παραγωγικής ικανότητας των υπηρεσιών της, της ανάπτυξης του υφιστάμενου προσωπικού, της μηχανοργάνωσης, της προμήθειας εξοπλισμού οικονομικής κατάστασης του Δήμου, μέσω του μεσοπρόθεσμου οικονομικού προγραμματισμού, της παρακολούθησης του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών και της ορθολογικότερης οικονομικής διαχείρισης Γ. Την ανάπτυξη των συνεργασιών με Ο.Τ.Α και άλλους φορείς: Ο ρόλος του Δήμου, πλέον των οριοθετημένων από το θεσμικό πλαίσιο αρμοδιότητες, είναι να μεριμνά για τη συνολική ευημερία της περιοχής του. Η διοίκηση γίνεται αντιληπτή όχι μόνο ως διοίκηση για παροχή ορισμένων πάγιων υπηρεσιών του Δήμου, αλλά ως μέριμνα για το σύνολο των τοπικών υποθέσεων. Σ αυτή την κατεύθυνση το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου θα πρέπει να επισημάνει τη συμβολή που μπορούν να έχουν στην ανάπτυξη του Δήμου: και της εξασφάλισης γης και κτιριακών εγκαταστάσεων στη βελτίωση της στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των δραστηριοτήτων και στην καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη στη βελτίωση της παραγωγικής ικανότητας των υπηρεσιών της, της ανάπτυξης του υφιστάμενου προσωπικού, της μηχανοργάνωσης, της προμήθειας εξοπλισμού οικονομικής κατάστασης του Δήμου, μέσω του μεσοπρόθεσμου οικονομικού προγραμματισμού, της παρακολούθησης του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών και της ορθολογικότερης οικονομικής διαχείρισης Πρακτικά, είναι ένα συνεκτικό τεχνικό έγγραφο με σαφή σκοπό και στόχευση, σύμφωνα με τις αποφάσεις της Δημόσιας Διοίκησης από την ημέρα έγκρισής του θα χρησιμοποιείται ως βασικό κείμενο αναφοράς των δραστηριοτήτων του Δήμου και θα λειτουργεί καθοδηγητικά (προϋπολογιστικά και απολογιστικά) προς αυτόν. Υπό αυτή την έννοια, δεν αποτελεί ένα στατικό προϊόν που εξαρτάται από το χρόνο που εκπονήθηκε,

8 αλλά κατά περίσταση και εφόσον απαιτείται προσαρμόζεται δυναμικά στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον του Δήμου. Επειδή αποτελεί ένα δημόσιο έγγραφο, το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα συντάσσεται και δημοσιοποιείται σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας και της ισότητας των ευκαιριών πληροφόρησης και συμμετοχής στα κοινά. Για το λόγο αυτό και παρά την τεχνική του φύση, συντάσσεται σύμφωνα με όσο το δυνατό κατανοητή δομή και γραφή, αποφεύγοντας εξειδικευμένη στο μέτρο του δυνατού ορολογία, ώστε να προσφέρει τη δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο να διατυπώσει προτάσεις βελτίωσης. Κατ εφαρμογή των αρχών που προαναφέρθηκαν το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (στην αρχική του μορφή), δημοσιοποιείται μέσω διαδικασίας Δημόσιας Διαβούλευσης, συμπληρώνεται (εφόσον κριθεί απαραίτητο) και οριστικοποιείται (επισημοποιείται) μέσα από αποφάσεις της Δημοτικής Αρχής. Συγκεκριμένα το μεθοδολογικό πλαίσιο για την εκπόνηση του Επιχειρησιακού προγράμματος του Δήμου Διστόμου - Αράχωβας - Αντίκυρας στηρίζεται κυρίως: Στο προαναφερθέν θεσμικό πλαίσιο σύνταξης επιχειρησιακών προγραμμάτων Στη γνώση της Ελληνικής και διεθνούς εμπειρίας και βιβλιογραφίας θέματα περιφερειακής ανάπτυξης και τις σύγχρονες τάσεις ανάλυσης και προσέγγισης των περιφερειακών πολιτικών. Στα χαρακτηριστικά της περιοχής του νέου Δήμου Διστόμου - Αράχωβας Αντίκυρας όπως προέκυψε από την εφαρμογή του Ν. 3852/2012 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πρόγραμμα Καλλικράτης» και τη θέση του στο περιφερειακό, εθνικό και ευρύτερο γεωπολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον. Στην ανάγκη ολοκληρωμένης προσέγγισης αλλά και ουσιαστικής εξειδίκευσης του αναπτυξιακού προγραμματισμού με στόχο τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των χρηματοδοτικών πόρων και ευκαιριών. Στο νέο θεσμικό πλαίσιο και τις συνθήκες λειτουργίας των ΟΤΑ α βαθμού που προέκυψαν από τις θεσμικές αλλαγές των τελευταίων ετών και κυρίως από την εφαρμογή του Ν. 3852/2010. Στο Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της χώρας (ΦΕΚ 128/Α / ) και στα Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης: (α) για τη βιομηχανία (ΦΕΚ 151/ΑΑΠ/ ), (β) για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΦΕΚ 2464/Β / ) και (γ) για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΦΕΚ 2505/Β / ).

9 Στις διατάξεις του Ν. 3982/2011 «Απλοποίηση της αδειοδοτήσεις τεχνικών επαγγελματικών και μεταποιητικών δραστηριοτήτων και επιχειρηματικών πάρκων και άλλες διατάξεις» κεφάλαιο του οποίου αφιερώνεται στην ίδρυση και οργάνωση Επιχειρηματικών Πάρκων διαφόρων κατηγοριών. Στις κατευθύνσεις του Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Στις κατευθύνσεις του Επιχειρησιακού Προγράμματος Στερεάς Ελλάδας καθώς και των Τομεακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ σύμφωνα και με τις εφαρμοζόμενες διαρθρωτικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αντικείμενο και σκοπός του Επιχειρησιακού Προγράμματος Δήμου Διστόμου Αράχωβας - Αντίκυρας Η διεθνείς εμπειρία καταδεικνύει συνεχώς, μέσα από μελέτες και πρακτικές εφαρμογές, ότι η έννοια αλλά και η πρακτική της «ανάπτυξης» στηρίζεται πλέον στο σχεδιασμό, στην έρευνα, στην αναζήτηση καινοτομικών στοιχείων και στον προσδιορισμό του είδους της ανάπτυξης που επιδιώκει να πετύχει η κάθε πόλη ή περιοχή. Ο σχεδιασμός προσδιορίζεται με βάση τρεις αλληλένδετες παραμέτρους: οργανωμένη προσπάθεια, διερεύνηση εναλλακτικών σεναρίων και επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Αποτελεί μια διαδικασία καθορισμού μακροπρόθεσμων στόχων και επιλογής στρατηγικών και πολιτικών υλοποίησης, η οποία βασίζεται στην επιστημονική ανάλυση, τη διεθνή εμπειρία, τις συμμετοχικές διαδικασίες και τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στην οικονομία, στη κοινωνία και στις υποδομές κάθε περιοχής. Τα περισσότερα σχέδια ανάπτυξης χρησιμοποιούν την ανάλυση SWOT που αφορά σε μεθοδολογία διάγνωσης του αντικειμένου εξέτασης τόσο στο εσωτερικό (internal situation audit) όσο και στο εξωτερικό περιβάλλον (external situation audit). Η βασική αποστολή του παρόντος έργου είναι να αποτελέσει ένα επιχειρησιακό εργαλείο σχεδιασμού, ανάλυσης, αξιολόγησης και υλοποίησης δράσεων και πολιτικών που να συμβάλλουν στη βιώσιμη και μακροχρόνια ανάπτυξη του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας (ΔΑΑ). Ταυτόχρονα, ένα τέτοιο σχέδιο καθίσταται αναγκαίο για τη χρηματοδότηση όλων των προτεινόμενων σε Κοινοτικά ή Εθνικά Προγράμματαπαρεμβάσεων για την ανάπτυξη της περιοχής, καθώς και για τη προετοιμασία του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας (ΔΑΑ) με στόχο τη διαμόρφωση της αναπτυξιακής του

10 στρατηγικής στη νέα προγραμματική περίοδο που προσδιορίζεται από το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς και Τα τρία στρατηγικά ερωτήματα στα οποία θα πρέπει να δοθούν απαντήσεις είναι τα ακόλουθα: Πρώτο: Προσδιορισμός των χαρακτηριστικών και του επιπέδου ανάπτυξης στο οποίο βρίσκεται ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Δεύτερο: Προσδιορισμός του στόχου, δηλαδή σε ποιο τύπο ή επίπεδο ανάπτυξης επιδιώκει να φτάσει ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας. Τρίτο: Προσδιορισμός του τρόπου, δηλαδή ποια μέσα θα χρησιμοποιήσει ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας για να φτάσει στο επίπεδο ανάπτυξης που επιδιώκει. Ο βασικός στόχος του Επιχειρησιακού Προγράμματος είναι να δώσει απαντήσεις στα τρία αυτά ερωτήματα, προκειμένου να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι κατευθύνσεις και οι αντίστοιχες δράσεις οι οποίες θα οδηγήσουν το Δήμο Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας στο επιθυμητό αναπτυξιακό αποτέλεσμα. Οι επιμέρους στόχοι του Επιχειρησιακού Σχεδίου Προγράμματος εστιάζονται στα εξής: Να συμπεριλάβει μέτρα και δράσεις που αφορούν την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας σε όλους τους τομείς της παραγωγικής δραστηριότητας με σκοπό τη διατήρηση και βελτίωση των εισοδημάτων των νοικοκυριών και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Να συμπεριλάβει δράσεις που αφορούν την εσωτερική ανάπτυξη του Δήμου, ως Οργανισμού, και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών του προς τους πολίτες. Να συμπεριλάβει μέτρα και δράσεις που αφορούν την βελτίωση των υπηρεσιών του Δήμου στους τομείς της κοινωνικής πολιτικής, της παιδείας, του πολιτισμού και του αθλητισμού. Να συμπεριλάβει ρυθμίσεις και παρεμβάσεις που αφορούν στις υποδομές της πόλης και των οικισμών, οι οποίες είναι σημαντικές για τη βελτίωση του δομημένου οικιστικού και φυσικού περιβάλλοντος, τη συγκοινωνία, την καθαριότητα, την αποχέτευση, την ύδρευση και τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων. Να αξιοποιήσει με πιο παραγωγικό τρόπο τους υλικούς και άυλους πόρους που διαθέτει ο Δήμος και που τον περιβάλλουν και να προσελκύσει περισσότερους.

11 Να διαδραματίσει έναν πιο ουσιαστικό αναπτυξιακό και κοινωνικό ρόλο, με γνώμονα πάντα την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη. Να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και τις δυσκολίες του μέλλοντος με προγραμματισμό και ολοκληρωμένες παρεμβάσεις στα προβλήματα που απασχολούν τους δημότες και όχι με αποσπασματικά μέτρα. Να αναπτύξει συνέργειες με στόχο την επίτευξη πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων. Να συμπεριλάβει ενέργειες και παρεμβάσεις, που να ενισχύσουν τη θέση του Δήμου Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό ή ακόμη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για να ικανοποιηθούν οι ανωτέρω στόχοι, θα εφαρμοστεί μια σύγχρονη μεθοδολογική προσέγγιση η οποία προσδιορίζεται από τα ακόλουθα βασικά σημεία: Σαφής καταγραφή και τεκμηρίωση της πραγματικής εικόνας και κατάστασης του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, με έμφαση στα μείζονα θέματα ανάπτυξης αλλά και στα προβλήματα που εμποδίζουν την ανάπτυξη. Αναγνώριση των ιδιαίτερων αναγκών για την ανάπτυξη του Δήμου, λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι τώρα δράσεις και τις προτείνοντας νέες με καινοτομικό χαρακτήρα. Αξιοποίηση της διεθνούς και Ελληνικής εμπειρίας. Καταγραφή στοιχείων και συλλογή δευτερογενούς υλικού από πολεοδομικές, χωροταξικές και αναπτυξιακές μελέτες για την περιοχή. Συλλογή στοιχείων για τη δημογραφική, κοινωνική, παραγωγική και οικονομική διάρθρωση του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας και του Νομού Βοιωτίας, από δημόσιες υπηρεσίες και φορείς του Δήμου και του Νομού. Συναντήσεις εργασίας με φορείς της περιοχής, με σκοπό την καταγραφή στάσεων και προτάσεων για την ανάπτυξη της περιοχής μελέτης. Χρησιμοποίηση μεθόδων συλλογικής ανάλυσης, τεκμηρίωσης και επιλογής προτάσεων, ακολουθώντας σύγχρονες πρακτικές και μεθόδους ανάλυσης. Εκτιμάται ότι ο συνδυασμός όλων αυτών των στοιχείων προσδίδει στο Επιχειρησιακό Σχέδιο την απαραίτητη τεκμηρίωση και αποδοχή, έτσι ώστε να καταστεί ένα σημαντικό εργαλείο για την ανάπτυξη της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας. Προκειμένου όμως, το Σχέδιο αυτό να στηρίζεται στα πραγματικά δεδομένα της περιοχής και στις πραγματικές της ανάγκες, καθώς και να λαμβάνει υπόψη του τις ιδέες, προτάσεις και τα ενδιαφέροντα των πολιτών της περιοχής, η εκπόνηση του Σχεδίου μεταξύ

12 άλλων επιτυγχάνεται μέσω συζητήσεων με κατοίκους και φορείς της περιοχής. Είναι προφανές ότι μόνο στο πλαίσιο του Δημοκρατικού Προγραμματισμού και του Σχεδιασμού «εκ των κάτω προς τα άνω», είναι εφικτό να προκύψει ένα Επιχειρησιακό Σχέδιο που θα χαρακτηρίζεται από πληρότητα, ρεαλισμό, κοινωνική συναίνεση και αποδοχή. Με βάση λοιπόν την ανάλυση που προηγήθηκε, τη δέσμευση που θέτει ο νέος Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων και ο «Καλλικράτης», αλλά και την ανάγκη προετοιμασίας του Δήμου ενόψει υλοποίησης του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς και , εκπονήθηκε το παρόν Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, ώστε ο Δήμος να βρεθεί κατάλληλα προετοιμασμένος για τις εξελίξεις που προγραμματίζονται σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Το αντικείμενο του έργου είναι η αποτύπωση και η κωδικοποίηση, με τρόπο συνολικό και συγκροτημένο, της Στρατηγικής, του Επιχειρησιακού Σχεδιασμού και των Σχεδίων Δράσης για την ανάπτυξη του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας στους τομείς ευθύνης του και σε όλο το φάσμα των αρμοδιοτήτων του. Έτσι, η αναπτυξιακή στρατηγική του Δήμου Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας, προκειμένου να είναι αποτελεσματική, στηρίζεται στις αρχές: Της συμβατότητας και της άμεσης συσχέτισης με το αναπτυξιακό όραμα. Δηλαδή να περιλαμβάνει όλους εκείνους τους γενικούς στόχους, η υλοποίηση των οποίων θα οδηγήσει την περιοχή στην κοινωνικά επιθυμητή κατάσταση. Στην ουσία πρόκειται για τη στρατηγική εξειδίκευση του οράματος μέσω της διατύπωσης εξειδικευμένων στόχων. Της εσωτερικής συνοχής, που σημαίνει ότι οι επιμέρους στόχοι πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά, χωρίς επικαλύψεις ή συγκρούσεις και αλληλοαναιρέσεις. Της θεματικής εξειδίκευσης, δηλαδή του συγκεκριμένου προσανατολισμού και διακριτού περιεχομένου κάθε στόχου και της προώθησης ενός συγκεκριμένου τομέα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Της εφικτότητας, δηλαδή της διατύπωσης στόχων που είναι ρεαλιστικοί και υλοποιήσιμοι. Της κοινωνικής αποδοχής, που σημαίνει ότι οι στρατηγικοί στόχοι θα πρέπει να είναι αποδεκτοί και να τυγχάνουν της κοινωνικής συναίνεσης από τους δημότες. Της συνάφειας με τις περιφερειακές, τις εθνικές και τις ευρωπαϊκές αναπτυξιακές προτεραιότητες, ώστε αφενός να έχουν μεγάλη πιθανότητα χρηματοδότησης και αφετέρου να συνεργούν με αυτές ώστε να υπάρχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.

13 Σκοπός Και Στόχοι του Επιχειρησιακού Προγράμματος Προώθηση της τοπικής ανάπτυξης Οι δήμοι και οι περιφέρειες συγκροτούν τον πρώτο και δεύτερο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης και ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας αποτελούν θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων, όπως αυτός κατοχυρώνεται από τις διατάξεις του άρθρου 102 του Συντάγματος και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας που κυρώθηκε με το ν. 1850/1989 (ΦΕΚ 144 Α ). Οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις συγκροτούνται ως ενιαίες μονάδες για τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους και ασκούν γενική αποφασιστική αρμοδιότητα στις κρατικές υποθέσεις της περιφέρειας τους, σύμφωνα με το άρθρο 101 του Συντάγματος. Με τον Ν. 3852/2010 (Ν. Καλλικράτη) οι δήμοι είναι αυτοδιοικούμενα κατά τόπο νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και αποτελούν τον πρώτο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο Νομό Βοιωτίας συστάθηκε ο νέος Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, αποτελούμενος από τους δήμους α) Διστόμου, β) Αράχωβας, γ) Κοινότητα Αντίκυρας οι οποίοι καταργούνται. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα κατά κύριο λόγο προσδιορίζει τις δραστηριότητες που θα πρέπει να εκτελέσει ο Δήμος στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται από το θεσμικό του ρόλο με στόχους: την προστασία και αναβάθμιση του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος, η οποία συνεπάγεται την ενεργοποίηση του Δήμου στους τομείς των τεχνικών υποδομών και των δικτύων εξυπηρέτησης, της προστασίας και της αειφόρου διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος και της χωροταξίας και της πολεοδομίας. Η δραστηριοποίηση του Δήμου στους προηγούμενους τομείς γίνεται κυρίως μέσω της κατασκευής τεχνικών έργων, της παροχής υπηρεσιών συντήρησης των τεχνικών υποδομών και της θέσπισης κανονιστικών όρων και ρυθμίσεων. Οι αποδέκτες των δράσεων αυτών είναι οι διάφορες γεωγραφικές ενότητες του Δήμου (Δημοτικά διαμερίσματα, συνοικίες και γειτονιές). Τη βελτίωση της ευημερίας των κατοίκων του Δήμου μέσω της παροχής υπηρεσιών σε ποικίλους τομείς (Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού, Κοινωνικής Πολιτικής, Οικονομικής Ανάπτυξης και Απασχόλησης κ.α.). Οι αποδέκτες των δράσεων αυτών είναι οι διάφορες κοινωνικό οικονομικές ομάδες των κατοίκων της περιοχής του Δήμου.

14 1.1.8 Εσωτερική ανάπτυξη του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας (ΔΑΑ) ως Οργανισμού Εκτός από τις δράσεις για την προώθηση της τοπικής ανάπτυξης το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα περιλαμβάνει υπό προγράμματα για τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας του Δήμου ως δημόσιου οργανισμού με σκοπούς τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της νομιμοποίησης της λειτουργίας του. Ειδικότερα οι σχετικές δράσεις αποσκοπούν: Στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των δραστηριοτήτων και στην καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη. Στη βελτίωση της παραγωγικής ικανότητας του Δήμου μέσω του μεσοπρόθεσμου προγραμματισμού προσλήψεων, της ανάπτυξης του υφιστάμενου προσωπικού, της μηχανοργάνωσης, της προμήθειας εξοπλισμού και της εξασφάλισης γης και κτιριακών εγκαταστάσεων. Στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του Δήμου, μέσω του μεσοπρόθεσμου οικονομικού προγραμματισμού, της παρακολούθησης του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών και της ορθολογικότερης οικονομικής διαχείρισης. Επομένως το Επιχειρησιακό πρόγραμμα εκτός από τις υπηρεσίες, τα έργα και τις ρυθμίσεις για τα οποία είναι αρμόδιος ο Δήμος, είναι δυνατό, να εντοπίζονται δραστηριότητες που ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλων φορέων και να προσδιορίζει τις αναγκαίες ενέργειες συνεργασίας και συντονισμού με αυτούς. Το πρόγραμμα εκτός των άλλων στοχεύει επίσης στην αναβάθμιση του επιπέδου συνεργασίας του Δήμου με φορείς του ιδιωτικού, δημόσιου και κοινωνικού τομέα, σε τοπικό, διαπεριφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, για τη συντονισμένη προώθηση της τοπικής ανάπτυξης και την από κοινού παροχή υπηρεσιών ή υλοποίηση δράσεων και συμφωνιών Κύρια χαρακτηριστικά του Επιχειρησιακού Προγράμματος Το επιχειρησιακό πρόγραμμα του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας (ΔΑΑ) αποτελεί εργαλείο για την άσκηση του αναπτυξιακού του ρόλου, με τα εξής χαρακτηριστικά:

15 α. Είναι ολοκληρωμένο πρόγραμμα τοπικής ανάπτυξης και βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας του Δήμου: Αποτελεί πρόγραμμα αναπτυξιακών υποδομών και τοπικών επενδύσεων, αλλά και πρόγραμμα που αποκοπεί στη βελτίωση της υφιστάμενης λειτουργίας των Δημοτικών Υπηρεσιών και των Νομικών Προσώπων που εποπτεύονται από το Δήμο. Είναι πρόγραμμα, πολυτομεακού χαρακτήρα, με εύρος θεματικών αντικειμένων αντίστοιχου του φάσματος των θεμάτων που απασχολούν την καθημερινή λειτουργία του Δήμου. Καλύπτει όλο το φάσμα των αρμοδιοτήτων του Δήμου και εν δυνάμει το σύνολο των τοπικών υποθέσεων. β. Αποτελεί το τριετές πρόγραμμα δράσης του Δήμου και των Νομικών προσώπων του: Στις προτεραιότητες του προγράμματος αντανακλάται η βούληση και το όραμα της Δημοτικής Αρχής καθώς και οι προτεραιότητες του αναπτυξιακού σχεδιασμού σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Το όραμα της δημοτικής αρχής αποτυπώνεται στη στρατηγική και αναλύεται σε τριετές πρόγραμμα δράσης του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του και τέλος σε ετήσιο πρόγραμμα δράσης της κάθε υπηρεσίας του Δήμου και των Νομικών Προσώπων. γ. Είναι οργανικό στοιχείο της καθημερινής λειτουργίας και διοίκησης του Δήμου και μέρος του προγραμματικού του κύκλου: Η σύνταξη του επιχειρησιακού προγράμματος είναι η αρχική φάση της διαδικασίας προγραμματισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης της δράσης του Δήμου. Η διαδικασία αυτή αποτελεί το διαρκές αντικείμενο ενασχόλησης των αιρετών οργάνων, των προϊσταμένων και της αρμόδιας υπηρεσίας προγραμματισμού του. δ. Υλοποιείται μέσω του ετήσιου προγράμματος δράσης του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του: Σκοπός της σύνταξης του ετήσιου προγράμματος δράσης είναι η εξειδίκευση του συνολικού τριετούς επιχειρησιακού προγράμματος σε ετήσιο πρόγραμμα των υπηρεσιών. Ο ετήσιος προγραμματισμός στοχεύει στον επιμερισμό των δράσεων του τριετούς προγράμματος στις υπηρεσίες, οι οποίες υλοποιούν τμήματα του επιχειρησιακού προγράμματος. ε. Εκπονείται με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων: Κατά τη διαδικασία σύνταξής του συμμετέχουν: Αιρετά όργανα (Δημοτικό Συμβούλιο, Επιτροπές, Αντιδήμαρχοι, Δ.Σ. Νομικών Προσώπων, Συμβούλια Τοπικών και Δημοτικών Κοινοτήτων), Υπηρεσιακά στελέχη (Προϊστάμενοι υπηρεσιών, Διευθυντές Νομικών Προσώπων, στελέχη της Υπηρεσίας Προγραμματισμού και Ανάπτυξης), Τοπικοί φορείς

16 και ομάδες δημοτών με σημαντικό βαθμό συμβολής στην τοπική ανάπτυξη ή / και στη λειτουργία του ΟΤΑ, φορείς του διοικητικού συστήματος της χώρας (π.χ. Περιφέρεια). Η λήψη των αποφάσεων προγραμματισμού δεν στηρίζεται μόνο στην ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά και στις ανάγκες και προσδοκίες των κατοίκων και του ανθρώπινου δυναμικού του Δήμου, όπως αυτές διατυπώνονται στις διαδικασίες συμμετοχής. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα αποτελεί το βασικό πλαίσιο κατεύθυνσης, προσδιορισμού και συντονισμού των ενεργειών όλων των οργάνων διοίκησης και υπηρεσιών και είναι ευρύτερα γνωστό στους εργαζομένους του ΟΤΑ, προκειμένου να υλοποιηθούν οι στόχοι του. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα αποτελεί προϊόν συλλογικής εργασίας όλων των δομών του Δήμου και οδηγεί στην ανάληψη δεσμεύσεων μεταξύ των διαδοχικών ιεραρχικών επιπέδων, σε ότι αφορά την υλοποίηση του τμήματος εκείνου στο οποίο αυτά εμπλέκονται. στ. Αξιοποιεί δείκτες επίδοσης: Το επιχειρησιακό πρόγραμμα διατυπώνει μετρήσιμους γενικούς και ειδικούς στόχους, η επίτευξη των οποίων παρακολουθείται μέσω της αξιοποίησης συστήματος δεικτών επίδοσης. Για την παρακολούθηση της εξέλιξης της τιμής των δεικτών αξιοποιούνται τα στοιχεία (εσόδων / δαπανών, πόρων, εκροών, αποτελεσμάτων στους αποδέκτες) που τηρούνται στις βάσεις δεδομένων του ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος ενός Δήμου ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Περιεχόμενο και διάρθρωση του Προγράμματος του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας σύμφωνα με τις προδιαγραφές του ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α Το περιεχόμενο, η δομή και ο τρόπος υποβολής των επιχειρησιακών προγραμμάτων των ΟΤΑ α βαθμού καθορίζονται με την Υπουργική απόφαση 18183/ (ΦΕΚ Β 534/ ), όπως τροποποιήθηκε από την Υπουργική απόφαση 5694/ , καθορίστηκε το περιεχόμενο και η δομή των επιχειρησιακών προγραμμάτων των ΟΤΑ, τα οποία περιλαμβάνουν τις ακόλουθες ενότητες και υπο ενότητες : Ενότητα 1: Στρατηγικός σχεδιασμός

17 Κεφάλαιο1.1: Περιγραφή και αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης Κεφάλαιο1.2: Στρατηγική του Δήμου και αναπτυξιακές προτεραιότητες Ενότητα 2: Επιχειρησιακός προγραμματισμός Κεφάλαιο2.1: Στόχοι και δράσεις Κεφάλαιο2.2: Πενταετής προγραμματισμός των δράσεων (Ειδικά για τη δημοτική περίοδο , το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα έχει τριετή διάρκεια) Ενότητα 3: Οικονομικός προγραμματισμός και δείκτες παρακολούθησης και αξιολόγησης Κεφάλαιο 3.1.: Οικονομικός προγραμματισμός Κεφάλαιο 3.2.: Δείκτες παρακολούθησης και αξιολόγησης του προγράμματος Το τελικό κείμενο του επιχειρησιακού προγράμματος του Δήμου προτείνεται να περιλαμβάνει τουλάχιστον τις ακόλουθες ενότητες και κεφάλαια: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το εισαγωγικό κεφάλαιο θα περιλαμβάνει κυρίως την παρουσίαση της διαδικασίας και των εμπλεκόμενων στην κατάρτιση του επιχειρησιακού προγράμματος (π.χ. υπηρεσίες του Δήμου, όργανα που συστήθηκαν). Συγκεκριμένα θα περιλαμβάνει: i. Παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο οργανώθηκε η κατάρτιση του Επιχειρησιακού Προγράμματος ii. Παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο συμμετείχαν οι υπηρεσίες και τα Νομικά πρόσωπα του Δήμου και τα υπόλοιπα όργανα (ενδεικτικά: Εκτελεστική Επιτροπή, Συμβούλια Δημοτικών ή Τοπικών κοινοτήτων, κλπ.) στην εκπόνηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος iii. Παρουσίαση των διαδικασιών διαβούλευσης ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Κεφάλαιο 1.1: ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

18 Η γενική εικόνα της περιοχής του Δήμου και του Δήμου ως Οργανισμού Η περιοχή του Δήμου και οι κάθετες υπηρεσίες στο θεματικό τομέα «Περιβάλλον και ποιότητα ζωής» Η περιοχή του Δήμου και οι κάθετες υπηρεσίες στο θεματικό τομέα «Κοινωνική Πολιτική, Υγεία, Παιδεία, Πολιτισμός και Αθλητισμός» Η περιοχή του Δήμου και οι κάθετες υπηρεσίες στο θεματικό τομέα «Τοπική οικονομία και απασχόληση» Το οργανόγραμμα, το εσωτερικό περιβάλλον του Δήμου και οι οριζόντιες υπηρεσίες. Κεφάλαιο 1.2: ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ Το όραμα και οι αρχές του Δήμου Η στρατηγική του Δήμου Οι Άξονες, τα Μέτρα & οι Στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Κεφάλαιο 2.1: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ-ΣΧΕΔΙΑ ΔΡΑΣΗΣ (ΣΤΌΧΟΙ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ) Κεφάλαιο 2.2: ΠΕΝΤΑΕΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ Πενταετής προγραμματισμός και κωδικοποίηση των δράσεων Εκτίμηση των εσόδων και των πηγών χρηματοδότησης για την υλοποίηση των δράσεων Κατανομή των εσόδων στα έτη για την κάλυψη των δαπανών των δράσεων Κεφάλαιο 2.3 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

19 Κεφάλαιο 2.4. ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Κατάρτιση του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου Διαδικασίες Κατάρτισης - Μεθοδολογική Προσέγγιση Η σύνταξη της Α Ενότητας του Επιχειρησιακού Προγράμματος (Στρατηγικός Σχεδιασμός), πραγματοποιήθηκε με βάση τη μεθοδολογία που προτείνεται στον Οδηγό Κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων ΟΤΑ, της Ελληνικής Εταιρίας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ ΑΕ), κατ αντιστοιχία με όσα προβλέπονται στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο (ΥΑ και στο ΠΔ και αφορούν στο περιεχόμενο και στη διαδικασία κατάρτισης των ΕΠ). Ειδικότερα, η προτεινόμενη μεθοδολογία για την ολοκλήρωση του στρατηγικού σχεδιασμού, αναφέρεται σε μια διαδικασία 5 βημάτων που περιγράφονται ως εξής: Βήμα 1 : Προετοιμασία και οργάνωση Το πρώτο βήμα αφορά στην προετοιμασία και οργάνωση της όλης διαδικασίας κατάρτισης του επιχειρησιακού προγράμματος, μέσω ενεργειών όπως η συγκρότηση της ομάδας έργου, η διατύπωση των αρχικών κατευθύνσεων της δημοτικής αρχής, η οργάνωση και ο προγραμματισμός του έργου και η ενημέρωση του προσωπικού των υπηρεσιών και των Νομικών Προσώπων του Δήμου.

20 Βήμα 2 : Συνοπτική περιγραφή και αξιολόγηση της κατάστασης της περιοχής του Δήμου Κατά το δεύτερο βήμα περιγράφεται συνοπτικά η γενική, μακροσκοπική εικόνα της περιοχής του Δήμου και αναφέρονται τα γεωγραφικά, πληθυσμιακά, κοινωνικά, οικονομικά, πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της. Στη συνέχεια αξιολογείται η κατάσταση της περιοχής και εντοπίζονται τα κρίσιμα ζητήματα τοπικής ανάπτυξης σε κάθε θεματικό τομέα («Περιβάλλον και ποιότητα ζωής», «Κοινωνική Πολιτική, Παιδεία, Πολιτισμός και Αθλητισμός», «Τοπική Οικονομία και Απασχόληση», «Καθημερινότητα», «Διακυβέρνηση»). Για το σκοπό αυτό, η ομάδα έργου χρησιμοποιεί στατιστικά στοιχεία καθώς και στοιχεία από άλλες μελέτες που αφορούν στην περιοχή του Δήμου αλλά και πηγές όπως η βιβλιογραφία, η αρθογραφία και το διαδίκτυο. Επίσης, στελέχη του Δήμου αξιολογούν την κατάσταση στην περιοχή του Δήμου, σε συγκεκριμένα θεματικά πεδία που αντιστοιχούν στις αρμοδιότητες και την ειδικότητα τους. Βήμα 3 : Συνοπτική περιγραφή και αξιολόγηση του Δήμου και των νομικών προσώπων του ως οργανισμών. Για τις ανάγκες του τρίτου βήματος συμπληρώθηκε από τους προϊστάμενους του Δήμου και των Νομικών Προσώπων, ερωτηματολόγιο, στο οποίο περιγράφουν και αξιολογούν συνοπτικά τα βασικά λειτουργικά, οργανωτικά και οικονομικά χαρακτηριστικά της οικείας υπηρεσίας, στις εξής ενότητες: δραστηριότητες & διαδικασίες λειτουργίας της υπηρεσίας, οργάνωση και συνεργασίες, ανθρώπινο δυναμικό & υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικά της υπηρεσίας. Στη συνέχεια η ομάδα έργου, αξιοποιώντας τις απαντήσεις στα προηγούμενα ερωτηματολόγια καταγράφει τα δυνατά και αδύνατα σημεία της κάθε υπηρεσίας και εντοπίζει τα κρίσιμα ζητήματα εσωτερικής ανάπτυξης σε κάθε μία από τις προηγούμενες θεματικές ενότητες. Βήμα 4 : Καθορισμός της στρατηγικής και των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων του Δήμου. Σκοποί του βήματος είναι: α) η επιλογή της στρατηγικής που θα ακολουθήσει ο Δήμος μέσω του καθορισμού γενικών στόχων και πολιτικών δράσης, β) η ομαδοποίηση των γενικών στόχων σε Άξονες και Μέτρα και

21 γ) η διατύπωση του οράματος και των αρχών λειτουργίας και διακυβέρνησης. Οι ενέργειες αυτές εκτελούνται από την ομάδα έργου σε συνεργασία με τη Δημοτική αρχή, με βάση τα: συμπεράσματα της αξιολόγησης του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος του Δήμου, το ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό αναπτυξιακό πλαίσιο και τις προτεραιότητες της Δημοτικής Αρχής. Βήμα 5 : Έγκριση του στρατηγικού σχεδίου και διαδικασίες διαβούλευσης Το πέμπτο και τελευταίο βήμα για την ολοκλήρωση του Στρατηγικού Σχεδιασμού περιλαμβάνει τις εξής ενέργειες : Έγκριση του στρατηγικού σχεδίου από το Δημοτικό Συμβούλιο μετά από εισήγηση της Εκτελεστικής Επιτροπής Παρουσίαση του Στρατηγικού Σχεδίου στη Δημοτική Επιτροπή Διαβούλευση Παρουσίαση του Στρατηγικού Σχεδίου μέσω των διαθέσιμων συστημάτων και διαδικασιών επικοινωνίας Διοργάνωση δημόσιων εκδηλώσεων Διαβούλευση. Σύνοψη των συμπερασμάτων των διαδικασιών διαβούλευσης και ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών. Εφόσον κρίνεται απαραίτητο από την Εκτελεστική Επιτροπή, με βάση τα συμπεράσματα της διαβούλευσης αναθεωρούνται σημεία του Στρατηγικού Σχεδίου Η κατάρτιση της Β Ενότητας του Προγράμματος που αναφέρεται στον επιχειρησιακό και οικονομικό προγραμματισμό, θα ολοκληρωθεί με τα ακόλουθα βήματα: Βήμα 6 : Κατάρτιση σχεδίων δράσης Στο βήμα αυτό καταρτίζονται σχέδια δράσης, τα οποία περιλαμβάνουν στόχους και δράσεις για την επίτευξη του κάθε ενός από τους γενικούς στόχους του στρατηγικού σχεδίου με σκοπό την εφαρμογή της στρατηγικής του Δήμου. Βήμα 7 : Τριετής προγραμματισμός δράσης Σκοπός του βήματος είναι η ιεράρχηση και προγραμματισμός των δράσεων που περιλαμβάνονται στα σχέδια δράσης, η ομαδοποίηση, ο έλεγχος και η οριστικοποίηση όλων των δράσεων του Ε.Π. και ο αναλυτικός προγραμματισμός των δράσεων πρώτης προτεραιότητας. Βήμα 8 : Οικονομικός Προγραμματισμός

22 Πραγματοποιείται εκτίμηση των εσόδων του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, ανά πηγή χρηματοδότησης, για κάθε έτος της επόμενης τριετίας, κατανέμονται τα έσοδα στις δράσεις πρώτης προτεραιότητας και καταρτίζεται συγκεντρωτικός πίνακας δαπανών ανά μέτρο και άξονα και συντάσσονται οι χρηματοδοτικοί πίνακες. Βήμα 9 : Ολοκλήρωση του προγράμματος & τελικές ενέργειες Στο βήμα αυτό προσδιορίζονται οι δείκτες με βάση τους οποίους θα πραγματοποιείται η παρακολούθηση και η αξιολόγηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Οι δείκτες παρακολούθησης κατηγοριοποιούνται σε δείκτες εισροών, εκροών και αποτελέσματος. Επίσης το συγκεκριμένο βήμα περιλαμβάνει τις εξής ενέργειες: Έγκριση από το Δ.Σ. του κάθε Νομικού Προσώπου του Δήμου, εντός μιας (1) εβδομάδας από την εισήγηση των υπηρεσιών του, των στόχων και των δράσεων του Επιχειρησιακού που το αφορούν Ολοκλήρωση του σχεδίου Επιχειρησιακού προγράμματος από την Υπηρεσία Προγραμματισμού και ανάπτυξης Υποβολή του προσχεδίου του Επιχειρησιακού Προγράμματος από την Εκτελεστική Επιτροπή στην Οικονομική και η εισήγηση της Οικονομικής Επιτροπής στο Δημοτικό Συμβούλιο, επισυνάπτοντας τις σχετικές αποφάσεις των Νομικών Προσώπων του Δήμου για δράσεις / σχέδια δράσης που τα αφορούν. Έλεγχο για τη νομιμότητα της διαδικασίας κατάρτισης του προγράμματος από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση (Αυτοτελής Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ), με υποβολή σχετικής έκθεσης εγκεκριμένης από το Δημοτικό Συμβούλιο Δημοσιοποίηση του προγράμματος από το Δήμο ΠΊΝΑΚΑΣ 1: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΉ ΑΠΕΙΚΌΝΙΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΔΊΩΝ ΚΑΤΆΡΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΎ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ Βήμα 1 Βήμα 2 Βήμα 3 Προετοιμασία & οργάνωση Περιγραφή και αξιολόγηση της κατάστασης της περιοχής του Δήμου Περιγραφή & αξιολόγηση του ΣΤΑΔΙΟ Α ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Δήμου και των νομικών προσώπων

23 Βήμα 4 Καθορισμός της στρατηγικής και των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων Έγκριση του στρατηγικού Βήμα 5 σχεδίου και διαδικασίες διαβούλευσης Βήμα 6 Βήμα 7 Βήμα 8 Βήμα 9 Κατάρτιση σχεδίων δράσης Τριετής προγραμματισμός δράσεων Οικονομικός προγραμματισμός Ολοκλήρωση του προγράμματος και τελικές ενέργειες ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΑΔΙΟ Β ΕΓΚΡΙΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ - ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΣΤΑΔΙΟ Γ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΤΑΔΙΟ Δ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Για τη δημοτική περίοδο το επιχειρησιακό πρόγραμμα του Δήμου ΔΑΑ σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία θα έχει τριετή διάρκεια. Σύμφωνα λοιπόν με την Υπουργική Απόφαση 5694/ σύμφωνα με την οποία τροποποιείται η ΥΑ 18183/ Υπουργικής Απόφασης με τίτλο «Περιεχόμενο, Δομή

24 και τρόπος υποβολής των επιχειρησιακών προγραμμάτων των Ο.Τ.Α. α βαθμού», προβλέπεται ότι οι μικροί πληθυσμιακά δήμοι που είναι υπο-στελεχωμένοι και στερούνται της αναγκαίας υλικοτεχνικής υποδομής υποστηρίζονται και καταθέτουν επιχειρησιακό πρόγραμμα απλοποιημένης μορφής. Με βάση την παραπάνω υπουργική απόφαση ο Δήμος ΔΑΑ θα καταρτίσει το επιχειρησιακό πρόγραμμα σύμφωνα με τα ειδικά έντυπα που περιέχονται στον «Οδηγό Κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Δήμων της ΕΕΤΑΑ Σεπτέμβριος 2011» και αφορούν τους μικρούς Δήμους. Τα οφέλη από την εκπόνηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου ΔΑΑ εκτιμάται ότι θα είναι: Βελτίωση του επιπέδου ανάπτυξης, του εισοδήματος και της απασχόλησης των κατοίκων του Δήμου. Ανάδειξη του συνόλου του Δήμου Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας σε ισχυρό τουριστικό πόλο της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και της χώρας και επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου Αξιοποίηση της γεωγραφικής εγγύτητας του Δήμου με την Αθήνα και της κομβικής του θέσης με ένα δυναμικό σύνολο τουριστικών πόρων εθνικής και διεθνούς εμβέλειας, Αξιοποίηση του πρωτογενή τομέα και σύνδεση της αγροτικής-κτηνοτροφικής παραγωγής με το τουριστικό προϊόν Προστασία του φυσικού - πολιτιστικού περιβάλλοντος και βελτίωση του οικιστικού περιβάλλοντος. Βελτίωση των προσφερόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες Μέσα kαι εργαλεία για την Κατάρτιση του Επιχειρησιακού Προγράμματος Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας Η εκπόνηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος βασίζεται στη θεωρία του τοπικού αναπτυξιακού προγραμματισμού και στη θεωρία προγραμματισμού της δράσης δημόσιων οργανισμών καθώς και στη διενέργεια πρωτογενούς και δευτερογενούς έρευνας με τη χρήση και εφαρμογή των κατάλληλων μεθοδολογιών και εργαλείων. Για την περιγραφή του εξωτερικού περιβάλλοντος της περιοχής του δήμου αξιοποιούνται υφιστάμενες μελέτες του Δήμου, συλλογές και επεξεργασίες στατιστικών δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, της Eurostat, άλλων φορέων, ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, καθώς και διάφορες μελέτες και έρευνες διαφόρων φορέων της

25 περιφέρειας και της περιφερειακής ενότητας Βοιωτίας. Επιπλέον, σημαντικά δημοσιεύματα και βιβλιογραφικό υλικό μπορεί να αντληθεί από το διαδίκτυο. Για την περιγραφή του εσωτερικού περιβάλλοντος του Δήμου λαμβάνονται μεταξύ άλλων υπόψη ο ισχύον Οργανισμός εσωτερικής Υπηρεσίας και η διάρθρωση και στελέχωση των υπηρεσιών του Δήμου, τα Νομικά Πρόσωπα του Δήμου με τις αρμοδιότητες που επιτελούν και τις υπηρεσίες που παρέχουν, καθώς και τα διάφορα άλλα στοιχεία που συλλέγονται είτε μέσω ειδικών ερωτηματολογίων προς τις δημοτικές υπηρεσίες είτε μέσω επικοινωνίας και συναντήσεων με μέλη της Διοίκησης και με στελέχη του Δήμου, αναφορικά με την υφιστάμενη λειτουργία των υπηρεσιών του Δήμου και τα προβλήματά τους. Και στις δύο περιπτώσεις δηλαδή την αξιολόγηση του εσωτερικού και την αξιολόγηση του εξωτερικού περιβάλλοντος (μακρο-περιβάλλον) του Δήμου, χρησιμοποιείται η ευρέως διαδεδομένη μέθοδος SWOT με την οποία προσδιορίζονται και αναλύονται τα ισχυρά και αδύνατα σημεία του εσωτερικού περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με τις ευκαιρίες και τις απειλές που δέχεται ο Δήμος από το εξωτερικό περιβάλλον. Σημειώνεται ότι αναφορικά με τη διατύπωση προτάσεων η τεχνική που χρησιμοποιείται αφορά στη συνδυασμένη ανάγνωση των τεταρτημορίων της SWOT Analysis ανά ζεύγος (ισχυρά σημεία ευκαιρίες, αδυναμίες ευκαιρίες, ισχυρά σημεία απειλές, αδυναμίες απειλές). Με τον τρόπο αυτό προκύπτουν οι προτάσεις κατευθύνσεων πολιτικής (policy choices). Διάγραμμα 2.: Περιβάλλον Χρήση Δεικτών Αξιολόγησης και Ανάλυσης Εξωτερικού Περιβάλλοντος του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας Για να καταστεί κατά διεξοδικό τρόπο δυνατή η αξιολόγηση και ανάλυση της περιοχής του Δήμου και η σύγκρισή της με ευρύτερα χωρικά πλαίσια (Νομός, Περιφέρεια, Χώρα), απαιτείται η διαθεσιμότητα, χρήση και επεξεργασία επίκαιρων πρωτογενών στοιχείων και δεδομένων σε κάθε επίπεδο χωρικής διάρθρωσης (δημοτική ενότητα, οικισμός) και

26 τομεακής πολιτικής του Δήμου (π.χ. γεωργία, περιβάλλον, πολιτισμός, αθλητισμός κλπ). ωστόσο ακόμη και όταν είναι διαθέσιμα όλα αυτά τα στοιχεία, δεν αρκούν για να μας κατευθύνουν στην εξαγωγή κρίσιμων, ποσοτικά και ποιοτικά, διαπιστώσεων και συμπερασμάτων με σκοπό τον προσδιορισμό στρατηγικών επιλογών, προτεραιοτήτων και γενικών και ειδικών στόχων του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου, χωρίς τη χρήση δεικτών. Τέτοιοι δείκτες, ενδεικτικά είναι: Χωροταξικοί δείκτες, που αναφέρονται στα ζητήματα χωροταξικής οργάνωσης του Δήμου που επηρεάζουν τις χρήσης γης καθώς και την εκτίμηση των αναγκών των επιμέρους χωροταξικών ενοτήτων. Πολεοδομικοί δείκτες, που αναφέρονται στα ζητήματα πολεοδομικής οργάνωσης που επηρεάζουν την αστική δομή και τις αστικές ροές καθώς και τις ανάγκες των επιμέρους πολεοδομικών ενοτήτων (αστικών και μη). Οικονομικοί δείκτες, που αναφέρονται στην εκτίμηση της οικονομικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων της περιοχής του Δήμου, στην εκτίμηση των επιπτώσεων στην απασχόληση από την οικονομική κατάσταση, στην εκτίμηση της πορείας των πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέων της περιοχής, και συνολικά στην εκτίμηση και παρακολούθηση των αλλαγών στο παραγωγικό σύστημα και των επιδράσεών τους στην περιοχή. Κοινωνικοί δείκτες, που αναφέρονται στην εκτίμηση και παρακολούθηση των κοινωνικών αλλαγών και των επιδράσεων στην περιοχή του Δήμου Περιβαλλοντικοί δείκτες, που αναφέρονται στην εκτίμηση και παρακολούθηση της ποιότητας του περιβάλλοντος (αστικού, εξω-αστικού, αγροτικού). Οι δείκτες δεν πρέπει να εκφράζουν μόνο απόλυτα μεγέθη αλλά να εστιάζουν σε αλλαγές που συνέβησαν σε διάφορα χρονικά διαστήματα και να προσδιορίζουν τις τάσεις που διαφαίνονται. Οι περιβαλλοντικοί δείκτες επίσης πρέπει να αναφέρονται στην εκτίμηση και παρακολούθηση περιβαλλοντικών παραμέτρων, συνθετικά, με βάση: (α) τα στοιχεία των «αστικών προτύπων» που καθορίζουν τη φύση και την έκταση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, (β) την κατανάλωση και ροή πόρων, (γ) τη χρήση νερού και την παραγωγή αποβλήτων,

27 (δ) την ποιότητα ζωής στην πόλη και τα χωριά και (ε) την πολιτιστική κληρονομιά και το «πολιτισμικό απόθεμα» της περιοχής. Δείκτες μεταφορών, που αναφέρονται στην εκτίμηση και παρακολούθηση των βασικών κατευθύνσεων στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών (διανυθέντα, οχηματοχιλιόμετρα), στον τομέα των συνδυασμένων μεταφορών (χαρακτηριστικά των αστικών και εξωαστικών μεταφορών), στον τομέα της δημόσιας συγκοινωνίας, στον τομέα των μετακινήσεων με τυχόν εναλλακτικά μέσα και των επιπτώσεων του στην ποιότητα του περιβάλλοντος αλλά και στην λειτουργικότητα του αστικού οικιστικού συστήματος της περιοχής. Κυκλοφοριακοί δείκτες, που αναφέρονται στην εκτίμηση και παρακολούθηση στοιχείων του οδικού δικτύου (κυκλοφοριακός φόρτος, σύνθεση της κυκλοφορίας, αριθμός μετακινούμενων προσώπων, χρονοαπόσταση μεταξύ των οικισμών, χρόνο διαδρομής ανά οδικό τμήμα). Ενεργειακοί δείκτες, που αναφέρονται στην εκτίμηση και παρακολούθηση της χρήσης κάθε μορφής ενέργειας από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, καθώς και του βαθμού διείσδυσης της χρήσης εναλλακτικών μορφών ενέργειας. Δείκτες πληθυσμού ηλικιακής πυραμίδας, δηλαδή τις δυο τιμές χαρακτηριστικών δεδομένων του πληθυσμού της περιοχής του Δήμου: τον πληθυσμό (μόνιμο και πραγματικό) και την ηλικιακή πυραμίδα του πληθυσμού (ανδρών και γυναικών). Η σκοπιμότητα του δείκτη είναι δεδομένη, καθώς είναι ενδεικτικός πολλών παρελκόμενων δεδομένων, έμμεσα και άμεσα. Δείκτης πυκνότητας πληθυσμού, με τους οποίους υπολογίζεται το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) που αντιστοιχεί σε κάθε κάτοικο της περιοχής του Δήμου και το ΑΕΠ που αντιστοιχεί στους διαφόρους τομείς παραγωγικότητας που αναπτύσσονται στην περιοχή του Δήμου. Οι δείκτες αυτοί είναι κρίσιμοι με δεδομένο ότι αντικατοπτρίζουν την οικονομική κατάσταση της περιοχής του Δήμου. Δυστυχώς, η Ελληνική Στατιστική Αρχή καταγράφει τους δείκτες αυτούς μέχρι του επιπέδου Νομού και είναι δυσχερής η αναγωγή της πληροφορίας σε επίπεδο Δήμων και αδύνατη σε επίπεδο οικισμών.

28 Δείκτης αντικατάστασης, ο λόγος (πηλίκο) των ατόμων ηλικίας ετών προς τον πληθυσμό των ατόμων ηλικίας ετών ή ο λόγος των ατόμων ηλικίας ετών προς τον πληθυσμό ατόμων ηλικίας ετών. Ο δείκτης εκφράζει την εναλλαγή μεταξύ των ηλικιών που μετέχουν στην παραγωγική διαδικασία, δηλαδή των ατόμων που ετοιμάζονται να εισέλθουν στην παραγωγική διαδικασία και αυτών που αναμένονται να εξέλθουν από την παραγωγική διαδικασία. Δείκτης γήρανσης, ο λόγος των ατόμων 65+ ετών προς τον πληθυσμό των παιδιών ηλικίας 0-14 ετών. Επομένων αναλογών αριθμός ηλικιωμένων ατόμων επί 100 παιδιών. Ο δείκτης γήρανσης εκφράζει την αναλογική σχέση μεταξύ αυτών των στρωμάτων που θεωρούνται ως συντηρούμενα (παιδιά και γεροντικός πληθυσμός). Δείκτης εξάρτησης, ο λόγο (πηλίκο) των ατόμων ηλικίας 0 14 ετών και 65+ ετών προς τον πληθυσμό ατόμων ηλικίας ετών. Επομένως αναλογών αριθμός εξαρτημένων μελών (παιδιών και ηλικιωμένων) επί 100 ατόμων σε παραγωγική ηλικία. Ο δείκτης αυτός δείχνει την αναλογία των συντηρούμενων ατόμων σε σχέση με τον ενεργό πληθυσμό. Τομεακή ανάλυση της Απασχόλησης, που περιγράφει την απασχόληση εργαζομένων ανά τομέα απασχόλησης, το ποσοστό των ανέργων στην περιοχή και το σύνολο των εργαζομένων που αντιστοιχεί σε οικονομικούς μετανάστες. Η σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στην πληροφόρηση σχετικά με την εικόνα της αγοράς εργασίας σε τοπικό επίπεδο. Παρέχεται η δυνατότητα παρακολούθησης των ποσοστών των ατόμων που εργάζονται στους διάφορους τομείς απασχόλησης, καθώς και η δυνατότητα συγκριτικής ανάλυσης της αγοράς εργασίας με άλλες περιοχές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Δείκτης ανεργίας, που περιγράφει δύο τιμές χαρακτηριστικών δεδομένων του εργατικού δυναμικού: το ποσοστό των ανέργων (αναλυμένο σε μακροχρόνιους και μη), τη κατηγορία εργασίας (ελεύθερος επαγγελματίας, δημόσιος υπάλληλος, πλήρους ή ημί-απασχόλησης, κ.ά.). Χρήσεων γης, ο δείκτης περιγράφει την έκταση που χρησιμοποιείται για την εκάστοτε δραστηριότητα (γεωργία, κατοικία, βιομηχανία, υπηρεσίες, κλπ) και το ποσοστό της έκτασης στο Δήμο, στη Δημοτική Ενότητα και στον Οικισμό. Η

29 ανάγνωση του δείκτη αυτού (και ειδικά των μεταβολών του) επιτρέπει τη διάγνωση τάσεων ανάπτυξης, προβληματικής γειτνίασης δραστηριοτήτων, περιβαλλοντικής υποβάθμισης, ελέγχου οικιστικής εξάπλωσης, κλπ. Σα στοιχεία έως έναν βαθμό μπορούν να προκύπτουν από δεδομένα της ΕΛΣΑΤ αλλά και του Δήμου (ΓΠΣ και ΣΧΟΟΑΠ), αλλά δεν αρκούν. Οικοδομική δραστηριότητα, ο δείκτης περιγράφει την οικοδομική δραστηριότητα στο Δήμο, τόσο για τις εντός όσο και για τις εκτός σχεδίου περιοχές. Ειδικότερα για τις εκτός σχεδίου περιοχές, εκτός από την οικονομική συνιστώσα που συνεπάγεται, ο δείκτης φανερώνει και τις οικιστικές πιέσεις έναντι του φυσικού περιβάλλοντος. Στοιχεία για τον υπολογισμό του δείκτη μπορούν να ληφθούν από τις πολεοδομικές υπηρεσίες και τους ασφαλιστικούς φορείς (ΙΚΑ, κλπ). Αστικό και περιαστικό πράσινο, ο δείκτης περιγράφει την έκταση των χώρων πρασίνου (δημόσια πάρκα, άλση, χώροι αναψυχής, παιδικές χαρές κ.ά.) που αναλογεί σε κάθε κάτοικο, καθώς και τη δυνατότητα χρησιμοποίησής αυτών από τους κατοίκους. Η συμβολή των δημόσιων υπαίθριων χώρων συμβάλλει με πολλούς τρόπους στη λειτουργία του κάθε οικισμού. Οι επιφάνειες πρασίνου (ιδιωτικές και δημόσιες), επίσης παίζουν καθοριστικό ρόλο. Γενικότερα, οι δημόσιοι υπαίθριοι χώροι αποτελούν αναπόσπαστο και καθοριστικό μέρος της αστικής αρχιτεκτονικής και μορφολογίας και της αισθητικής ποιότητας, ενώ επίσης προσφέρουν σειρά χρήσεων αναψυχής στον επισκέπτη και ηπιότερο μικροκλίμα στην περιοχή. Υπολογίζεται η συνολική έκταση των χώρων πρασίνου και η αντίστοιχη έκταση που αναλογεί σε κάθε κάτοικο. Έκθεση πληθυσμού σε οχλήσεις, ο δείκτης περιγράφει το επίπεδο έκθεσης του πληθυσμού σε οχλήσεις, κυρίως στην πόλη (π.χ. από νυχτερινά κέντραbars εντός του οικιστικού ιστού) αλλά και σε ευαίσθητες εντός ή εκτός σχεδίου περιοχές. Πρόκειται για οχλήσεις ηχητικές και σε ακτινοβολία. Όσον αφορά στο θόρυβο, είναι δεδομένη η σχέση της ηχορύπανσης με τη ψυχοσωματική κατάσταση των κατοίκων (και επισκεπτών) μιας περιοχής. Η ηχορύπανση σε μεγάλο ποσοστό προέρχεται από το οδικό δίκτυο (αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, κακή ποιότητα οδοστρώματος, οδηγική

30 συμπεριφορά), αλλά και από άλλους παράγοντες (π.χ. βιοτεχνίες, βιομηχανίες. Όσον αφορά στην έκθεση στην ακτινοβολία, γι αυτήν ευθύνονται κυρίως οι αναμεταδότες σήματος τηλεπικοινωνιών (κινητή τηλεφωνία, διαδίκτυο κ.ά.). Υποδομές υγείας, ο δείκτης περιγράφει την κατάσταση και εξέλιξη στις υποδομές υγείας, όπως ο αριθμός των δημόσιων και ιδιωτικών ιδρυμάτων υγείας (νοσοκομεία, κέντρα υγείας, κλινικές), ιδιωτικά ιατρεία, φαρμακεία, μικροβιολογικά εργαστήρια, διαγνωστικά κέντρα, κλπ. Τα στοιχεία μπορούν να μετρούνται είτε σε απόλυτους αριθμούς είτε ανά κάτοικο. Διείσδυση διαδικτύου, ο δείκτης αναφέρεται στη ποσοστιαία διείσδυση της ευρυζωνικότητας, τον τρόπο κατανομής των ευρυζωνικών γραμμών ανά τεχνολογία, την ποσοστιαία κατανομή των ταχυτήτων των ευρυζωνικών γραμμών και την εξέλιξη της μέσης ταχύτητας πρόσβασης. Η σημασία του διαδικτύου στη σημερινή κοινωνία και στην ανάπτυξη των υπηρεσιών, του εμπορίου αλλά και τη δικτύωση ανθρώπων και γνώσης, είναι γνωστή και συνεχώς εξελισσόμενη. Υπηρεσίες μέσω διαδικτύου, ο δείκτης περιγράφει τη χρήση του διαδικτύου από δημόσιους φορείς ως μέσου παροχής υπηρεσιών και πληροφόρησης. Η ένταξή του έχει να κάνει με τη σημασία των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην εξυπηρέτηση του πολίτη και τη μείωση της γραφειοκρατίας, από πολλές απόψεις (μείωση μετακινήσεων, εξοικονόμηση χρόνου, αναλώσιμων υλικών, ταχύτητας παροχής υπηρεσιών κ.ά.). Ο δείκτης υπολογίζεται με την αναζήτηση διαθέσιμων ηλεκτρονικών υπηρεσιών διακυβέρνησης που παρέχουν ο Δήμος ή/και τα Νομικά του Πρόσωπα και οι δημόσιες υπηρεσίες στους πολίτες της περιοχής. Ποσοστό τηλε-εργασίας, ο δείκτης περιγράφει το ποσοστό του πληθυσμού, που εργάζεται από απόσταση (τηλέ-εργασία) με τη βοήθεια Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΣΠΕ). Η τηλε-εργασία εκτιμάται ότι μειώνει τις μετακινήσεις των εργαζομένων και αυξάνει τον ελεύθερο χρόνο τους και επίσης προσφέρει γρηγορότερες και ευκολότερες υπηρεσίες σε απομακρυσμένες ή δυσπρόσιτες περιοχές (π.χ. υπηρεσίες υγείας κ.ά.). Ο δείκτης υπολογίζεται ως ποσοστό του πληθυσμού που εργάζεται από

31 απόσταση με τη βοήθεια χρήσης ΤΠΕ προς το σύνολο των εργαζομένων στην περιοχή του Δήμου. Επίπεδο μόρφωσης πληθυσμού, ο δείκτης περιγράφει το επίπεδο μόρφωσης του πληθυσμού στον Δήμο, στη Δημοτική Ενότητα έως και το επίπεδο του οικισμού. Η μόρφωση αποτελεί κινητήρια δύναμη που έχει αντίκτυπο στην παιδεία του τοπικού πληθυσμού, την παραγωγικότητά του και το βιοτικό του επίπεδο. Παράλληλα, καθορίζει σημαντικά τον τρόπο συμπεριφοράς και σκέψης των ατόμων (άρα και της κοινωνίας). Υποδομές Πολιτισμού, ο δείκτης αναλύεται σε επιμέρους δείκτες, οι οποίοι καταμετρούν στον Δήμο τον αριθμό των εν ενεργεία κινηματογραφικώνθεατρικών αιθουσών, δημοτικών και ιδιωτικών ωδείων, σχολών χορού, ζωγραφικής, κλπ. των υπαίθριων χώρων συνάθροισης και ψυχαγωγίας κοινού. Αθλητισμού, ο δείκτης περιγράφει το ποσοστό επί του πληθυσμού των επαγγελματιών αθλητών (και των σωματείων τους), των ερασιτεχνών αθλητών (ανά άθλημα) και το εμβαδόν (απόλυτο και ως ποσοστό των κοινόχρηστων χώρων του Δήμου ή οικισμού) των κοινόχρηστων αθλητικών χώρων. Αναψυχή, ο δείκτης παρουσιάζει σειρά μικρότερων δεικτών, σχετικών με θέματα αναψυχής, ψυχαγωγίας και διασκέδασης, με ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία. Για παράδειγμα, τον απόλυτο αριθμό καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος (εστιατόρια, καφέ, κλπ.) και την ποσότητα και απόδοση του ελεύθερου χρόνου των πολιτών στην περιοχή του Δήμου. Ζήτηση μετακινήσεων και μεταφορών, ο δείκτης υπολογίζεται ως το γινόμενο του αριθμού των ετησίως διακινηθέντων επιβατών και εμπορευμάτων (σε τόνους) και της μέσης χιλιομετρικής απόστασης που διανύθηκε, με κάθε μέσο. Ο δείκτης πληροφορεί για τη συνολική ζήτηση μεταφορικών υπηρεσιών του πληθυσμού. Περιγράφει τις συνολικές ανάγκες για μεταφορικό έργο στη περιοχή του Δήμου, αντανακλά εν μέρει το «μοντέλο διαβίωσης» του τοπικού πληθυσμού και κατ επέκταση δείχνει την επιβάρυνση του περιβάλλοντος, εντός και εκτός πόλης.

32 Συμμετοχή μεταφορικών μέσων στις μετακινήσεις και τις μεταφορές, ο δείκτης προσδιορίζει το ποσοστό συμμετοχής των μεταφορικών μέσων στην κάλυψη της ζήτησης του μεταφορικού έργου. Παράλληλα, ο δείκτης υπολογίζει το ποσοστό των μεταφορικών μέσων ανάλογα με τον σκοπό μετακίνησης (π.χ. για εργασία, εκπαίδευση, ψυχαγωγία κ.ά.). Κατανάλωση ενέργειας, ο δείκτης περιγράφει την πρωτογενή ενεργειακή ζήτηση και την τελική ετήσια κατανάλωση ενέργειας ανά κάτοικο, από όλες τις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες της περιοχής (χρήση στερεών, υγρών και αερίων καυσίμων, ηλεκτρικής ενέργειας και ενέργειας από τις Α.Π.Ε.). Αποτελεί σημαντικό δείκτη για την εξέλιξη των ενεργειακών αναγκών της τοπικής κοινωνίας. Υδατικό ισοζύγιο, ο δείκτης υπολογίζει την κατανάλωση νερού από τα νοικοκυριά (και τις λοιπές δραστηριότητες), τις συνολικές απολήψεις νερού και την διαθεσιμότητα των επιφανειακών νερών (σε σχέση με τον πληθυσμό και την αρδευόμενη έκταση γης). Η σημασία του δείκτη είναι δεδομένη. Χρησιμοποιείται για την ορθότερη διαχείριση των πόρων, για την καταγραφή της κατανάλωσης (και ανά χρονική περίοδο) κ.ά. Παραγωγή και επεξεργασία υγρών αποβλήτων, ο δείκτης προσδιορίζει την ποσότητα των υγρών αποβλήτων που παράγονται σε ετήσια βάση ως κατάλοιπο δραστηριοτήτων και οι ποσότητες των επεξεργασμένων (ανά βαθμό) λυμάτων. Πυκνότητα οδικού δικτύου, ο δείκτης απεικονίζει το μήκος του οδικού δικτύου (σε km) στο σύνολο της περιοχής του Δήμου. Η πυκνότητα του οδικού δικτύου (km οδικού δικτύου ανά τετραγωνικό km έκτασης) συνδέεται άμεσα με τη συνδεσιμότητα και βιωσιμότητα περιοχών και δραστηριοτήτων. Πρόσβαση σε υποδομές αποχέτευσης, ο δείκτης αναφέρεται στον αριθμό των συνδέσεων του κεντρικού αποχετευτικού δικτύου. Σα αποχετευτικά συστήματα αποτελούν βασικό έργο υποδομής με προεκτάσεις σε θέματα δημόσιας υγείας και περιβάλλοντος. Επικινδυνότητα εμφάνισης πλημμυρών, ο δείκτης προσδιορίζει την προτεραιότητα υλοποίησης των κατά περίπτωση κατάλληλων

33 αντιπλημμυρικών έργων σε ευάλωτες περιοχές. Κριτήρια προτεραιότητας των έργων αποτελούν τα: Βαθμός ωριμότητας, πλημμυρικά φαινόμενα, δυσκολίες υλοποίησης, προοπτική περιοχής. Σα πλημμυρικά φαινόμενα αποτελούν ομάδα κριτηρίων με δύο επιμέρους δείκτες: (α) την επικινδυνότητα εμφάνισης πλημμυρικών φαινομένων και (β) τη συχνότητά τους. Απαιτούνται ειδικές μελέτες για τον προσδιορισμό τους. Ποσοστό αρδευόμενων εκτάσεων, μετράται το ποσοστό των αρδευόμενων εκτάσεων επί του συνόλου των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Αρδευόμενες αγροτικές εκτάσεις είναι αυτές που αρδεύονται με οποιονδήποτε τρόπο. Δεν θεωρούνται αρδευόμενες όταν εξυπηρετούνται με μεταφορά νερού με βυτίο ή από δίκτυο πόσιμου νερού. Μέσο μέγεθος εκμεταλλεύσεων, μετριέται το μέσο μέγεθος των εκμεταλλεύσεων. O πολυτεμαχισμός της αγροτικής γης και το μικρό μέγεθος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων είναι γνωστό ότι αποτελούν δυο από τα σημαντικότερα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής γεωργίας. Ο συνδυασμός του μικρού μεγέθους της μέσης έκτασης των εκμεταλλεύσεων με το μεγάλο αριθμό αγροτεμαχίων ανά εκμετάλλευση έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της μέσης έκτασης ανά αγροτεμάχιο, που επιδρούν αυξητικά στο κόστος παραγωγής των γεωργικών προϊόντων περιορίζουν το επενδυτικό ενδιαφέρον των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και επηρεάζουν γενικότερα την παραγωγική εξειδίκευση της γεωργίας. Είδος καλλιεργειών, μετράται η έκταση των καλλιεργειών κατά είδος ή μορφή καλλιέργειας (αροτραίες, δενδρώσεις-πολυετείς) σε σχέση με το σύνολο των καλλιεργούμενων εκτάσεων σε μια περιοχή. Ο βαθμός ανάπτυξης (επέκτασης-μείωσης) των καλλιεργειών, μπορεί να παρέχει συμπεράσματα σε σχέση με την τοπική ευδοκιμία προσαρμοστικότητα απόδοση κάθε καλλιέργειας, με ευνοϊκούς ή μη παράγοντες που συντελούν στην ανάπτυξή της (προσφερόμενα μηχανικά και τεχνολογικά μέσα, διαθεσιμότητα και είδος άρδευσης, επιδοτήσεις, κ.ά.).

34 Ι. Αναλυτικά οι ενότητες του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ενότητα 1 : Στρατηγικός Σχεδιασμός Κεφάλαιο 1.1.: Περιγραφή και αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης Περιγράφονται τα χαρακτηριστικά της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, τα χαρακτηριστικά του ίδιου του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, ως οργανισμών, και αξιολογείται η υφιστάμενη κατάσταση Η περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Η περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης αναφέρεται στα εξής δεδομένα και χαρακτηριστικά της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας: 1.Βασικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά 2.Βασικά πληθυσμιακά χαρακτηριστικά 3.Βασικά κοινωνικά χαρακτηριστικά 4.Βασικά οικονομικά χαρακτηριστικά 5.Βασικά χωροταξικά και πολεοδομικά χαρακτηριστικά 6.Βασικά Περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά 7.Βασικά χαρακτηριστικά των σχέσεων και των αλληλεξαρτήσεων του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας με τους γειτονικούς ΟΤΑ και την ευρύτερη περιοχή. 8.Βασικά αναπτυξιακά χαρακτηριστικά Επίσης, αντικείμενο ανάλυσης στο παρόν Επιχειρησιακό Πρόγραμμα συνιστά και ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, ως αυτοτελής οικονομικός οργανισμός (συμπεριλαμβανομένων όλων των Νομικών Προσώπων του). Συνεπώς, η ενότητα «υφιστάμενη κατάσταση» αναφέρεται και σε βασικά οργανωτικά και οικονομικά χαρακτηριστικά του ΟΤΑ, όπως: 1.Διοικητική διάρθρωση Όργανα διοίκησης 2.Δομή Στελέχωση Υπηρεσιών και Ανθρώπινο Δυναμικό 3.Καταγραφή της κινητής και ακίνητης περιουσίας 4.Έσοδα και δαπάνες 5.Δημοτικά Νομικά Πρόσωπα 6.Συμμετοχή του Δήμου σε δίκτυα και διαδημοτικές συνεργασίες Η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης

35 Η απλή περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης δεν αρκεί από μόνη της να συμβάλει σε έναν ασφαλή προσδιορισμό των στόχων και προτεραιοτήτων της αναπτυξιακής στρατηγικής. Για το λόγο αυτό απαιτείται η ενδελεχής αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης ώστε να προσδιορισθούν με σαφήνεια: Α. Τα κρίσιμα ζητήματα ανάπτυξης, τα οποία είναι σκόπιμο να αντιμετωπιστούν από το Δήμο Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας κατά την επόμενη μεσοπρόθεσμη περίοδο, ιεραρχημένα κατά σειρά προτεραιότητας. Β. Τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, ως προς τα κρίσιμα ζητήματα, τις ανάγκες των πολιτών και την εκτιμώμενη ζήτηση για τη παροχή δημοτικών υπηρεσιών Γ. Τις δυνατότητες και τις υφιστάμενες αδυναμίες των υπηρεσιών του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας και των Νομικών Προσώπων του, σε σχέση με τις λειτουργίες που επιτελούν, το ανθρώπινο δυναμικό και την υλικοτεχνική υποδομή τους, την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς και σε σχέση με την οικονομική τους κατάσταση. Δ. Τις ευκαιρίες και τους περιορισμούς από εξωγενείς παράγοντες (όπως θεσμικό πλαίσιο, περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές και χρηματοδοτήσεις). Κεφάλαιο 1.2.: Στρατηγική του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας Διατύπωση του Αναπτυξιακού Οράματος Μετά την αξιολόγηση του εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος και προκειμένου να καθοριστεί η στρατηγική του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας προηγείται η διατύπωση της αποστολής και του οράματος του Δήμου. Η αποστολή του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, όπως και όλων των ΟΤΑ α βαθμού, προκύπτει από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και είναι η εξής: Ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας οφείλει να προσδιορίσει το αναπτυξιακό του όραμα, προκειμένου αυτό να αποτελέσει οδοδείκτη της μελλοντικής δράσης τόσο της δημοτικής αρχής όσο και της τοπικής κοινωνίας. Και ενώ η ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης απαντά στο ερώτημα «που βρίσκεται η περιοχή και ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας σήμερα;», η διατύπωση του οράματος απαντά στο ερώτημα «ποια οφείλει να είναι η εικόνα και η κατάσταση της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας αύριο;» Συνεπώς το όραμα του Δήμου αποτελεί τη συνοπτική διατύπωση της μελλοντικής επιθυμητής κατάστασης της περιοχής και του ίδιου του Δήμου, ως οργανισμού, για την επόμενη μεσοπρόθεσμη

36 περίοδο (έως το 2014), την οποία θα επιδιώξει με την εφαρμογή της στρατηγικής που θα επιλέξει, δυνατόν με την ευρύτερη κοινωνική συναίνεση Προσδιορισμός της Στρατηγικής Ο προσδιορισμός της στρατηγικής που θα ακολουθήσει ο Δήμος βασίζεται σε μια ιεραρχική διαδικασία η οποία συνδέεται και είναι αποτέλεσμα των βημάτων της ανάλυσης που προηγείται, δηλαδή της αποτύπωσης και της αξιολόγησης του εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος, καθώς και των κρίσιμων ζητημάτων τοπικής και εσωτερικής ανάπτυξης. Ο προσδιορισμός της στρατηγικής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας αναφέρεται πρωτίστως στη διατύπωση των γενικών στρατηγικών στόχων προκειμένου να πετύχει το όραμά του. Σύμφωνα με τις τεθείσες προδιαγραφές εκπόνησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων των ΟΤΑ α βαθμού, οι στρατηγικοί στόχοι του Δήμου αφορούν: 1. Στη Βελτίωση του επιπέδου ανάπτυξης, του εισοδήματος και της απασχόλησης των κατοίκων του Δήμου. 2. Στην ανάδειξη του συνόλου του Δήμου Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας σε ισχυρό τουριστικό πόλο της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και της χώρας και επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου 3. Στην αξιοποίηση της γεωγραφικής εγγύτητας του Δήμου με την Αθήνα και της κομβικής του θέσης σε ένα δυναμικό σύνολο τουριστικών πόρων εθνικής και διεθνούς εμβέλειας, 4. Στην αξιοποίηση του πρωτογενή τομέα και σύνδεση της αγροτικής-κτηνοτροφικής παραγωγής με το τουριστικό προϊόν 5. Στην προστασία του φυσικού - πολιτιστικού περιβάλλοντος και βελτίωση του οικιστικού περιβάλλοντος. 6. Στη βελτίωση των προσφερόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.

37 Προσδιορισμός αναπτυξιακών προτεραιοτήτων Ο προσδιορισμός των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων, σύμφωνα με τις οποίες θα διαρθρωθεί το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, λαμβάνει υπόψη τις καθορισθείσες εθνικές και περιφερειακές αναπτυξιακές προτεραιότητες. Οι αναπτυξιακές προτεραιότητες εκφράζονται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα με τη μορφή αξόνων. Ενδεικτικά οι άξονες αυτοί μπορεί να είναι: Φυσικό και Δομημένο περιβάλλον, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, Κοινωνική Πολιτική, Παιδεία Αθλητισμός Πολιτισμός, Τοπική Οικονομία και Απασχόληση, καθώς και ειδικός άξονας για το εσωτερικό περιβάλλον του Δήμου, ως οργανισμός, και τις σχέσεις του με τους πολίτες, την πολιτεία και τους τοπικούς φορείς. Ο άξονας αυτός ενδεικτικά αφορά: (α) στη γενική οργάνωση και λειτουργία του Δήμου, καθώς και σε ζητήματα αποτελεσματικότητας, αποδοτικότητας και χρηστής τοπικής διοίκησης, (β) στις οριζόντιες ή υποστηρικτικές λειτουργίες του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του και (γ) στις ανάγκες υποστήριξης των οργάνων διοίκησης και των υπηρεσιών για την αποδοτικότερη και αποτελεσματικότερη άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, καθώς και για τη γενικότερη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας και της οικονομικής κατάστασης του Δήμου. Ενότητα 2 : Επιχειρησιακό Προγραμματισμός Στην ενότητα του Επιχειρησιακού Προγραμματισμού, γίνεται πλέον συγκεκριμένη διατύπωση στόχων, δράσεων και έργων για την περίοδο αναφοράς του Επιχειρησιακού Προγράμματος (έως το 2014). Στην ενότητα του Επιχειρησιακού Προγράμματος περιλαμβάνονται: Κεφάλαιο 2.1.: Στόχοι και Δράσεις Περιγράφονται τα χαρακτηριστικά της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, τα χαρακτηριστικά του ίδιου του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, ως οργανισμών, και αξιολογείται η υφιστάμενη κατάσταση Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι Στο πρώτο κεφάλαιο του Επιχειρησιακού Προγραμματισμού εξειδικεύονται οι γενικοί στρατηγικοί στόχοι σε ειδικότερους στόχους Άξονες, Μέτρα, Προγράμματα Δράσης και Έργα

38 Κάθε άξονας εξειδικεύεται σε μέτρα, που αντιστοιχούν σε έναν ή περισσότερους ειδικότερους στόχους, που πρέπει να επιτευχθούν κατά προτεραιότητα από το Δήμο έως το Ενδεικτικά τα μέτρα μπορεί να αφορούν: Ύδρευση Αποχέτευση Άρδευση, Διαχείριση απορριμμάτων, Κοινωνική φροντίδα, Παιδεία, Πολιτισμό και Αθλητισμό, Απασχόληση, τα Οικονομικά του Δήμου κ.α. Για την επίτευξη των στόχων του κάθε μέτρου σχεδιάζεται ένα ολοκληρωμένο υποπρόγραμμα δράσεων. Οι δράσεις είναι δυνατό να είναι κατηγορίες έργων ή μεγάλα έργα (όπως ως «έργα» νοούνται δράσεις που εκτελούνται εφ άπαξ, με καθορισμένη χρονική έναρξη και πέρας υλοποίησης) ή να είναι συνεχώς επαναλαμβανόμενες λειτουργίες των δημοτικών υπηρεσιών και των οργάνων της διοίκησης. Τα έργα, ενδεικτικά, είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν τεχνικά έργα, μελέτες, έρευνες, ενέργειες κατάρτισης, ενέργειες δημοσιότητας, κανονιστικές ρυθμίσεις. Οι συνεχείς λειτουργίες είναι δυνατό να περιλαμβάνουν: (α) Κύριες λειτουργίες, δηλαδή δραστηριότητες μέσω των οποίων ασκούνται οι αρμοδιότητες και εκπληρώνεται ο σκοπός του Δήμου (όπως δραστηριότητες κοινωνικές, πολιτιστικές, αθλητισμού, προστασίας περιβάλλοντος κ.ά.). (β) Υποστηρικτικές ή οριζόντιες λειτουργίες, των οποίων ο ρόλος συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών υποστήριξης στις υπηρεσίες και τα όργανα διοίκησης του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του (όπως διαχείριση θεμάτων προσωπικού, οικονομική διαχείριση, προμήθειες, διοικητική υποστήριξη, νομική υποστήριξη, υποστήριξη του προγραμματισμού, τεκμηρίωση πληροφοριών κ.ά.). Υπεύθυνοι υλοποίησης των παραπάνω δράσεων μπορεί να είναι υπηρεσίες του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του. Μπορεί επίσης να είναι και Σύνδεσμοι ή άλλες μορφές διαδημοτικής / διαβαθμιδικής συνεργασίας ΟΤΑ στους οποίους συμμετέχει και ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας ή οι δομές που ορίζονται ως φορείς υλοποίησης στις εκάστοτε συμβάσεις συνεργασίας που συνάπτει ο Δήμος με άλλους φορείς. Στο πλαίσιο αυτό είναι δυνατό να προσδιορίζονται: (α) Δράσεις διαδημοτικής σημασίας, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία με άλλους (γειτονικούς ή μη) ΟΤΑ και (β) Δράσεις υπερτοπικής σημασίας, ως προτάσεις προς τα υπερκείμενα επίπεδα Προγραμματισμού. Κεφάλαιο 2.2.: Τριετής Προγραμματισμός των Δράσεων

39 Στο δεύτερο κεφάλαιο του Επιχειρησιακού Προγραμματισμού ιεραρχούνται οι δράσεις για την επίτευξη των στόχων του κάθε μέτρου και προσδιορίζονται οι δράσεις πρώτης προτεραιότητας. Τουλάχιστον για τις δράσεις αυτές συμπληρώνεται τυποποιημένο έντυπο προγραμματισμού, στο οποίο κατ ελάχιστον προσδιορίζονται: Ο άξονας και το μέτρο του Επιχειρησιακού Προγράμματος, όπου εντάσσεται η δράση Οι στόχοι του μέτρου στην επίτευξη των οποίων θα συμβάλλουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα της δράσης Οι εκροές που θα παραχθούν από την υλοποίηση της δράσης Οι φάσεις υλοποίησης της δράσης Η υπηρεσία του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, που είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση της δράσης Η χωροθέτηση της δράσης Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης ανά έτος Οι αναγκαίοι ανθρώπινοι και υλικοί πόροι και άλλες προϋποθέσεις για την υλοποίηση της δράσης και Ο προϋπολογισμός δαπανών και οι πηγές χρηματοδότησης. Για τη διευκόλυνση της κατάρτισης των ετησίων προγραμμάτων δράσης του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των δράσεων, το χρονοδιάγραμμα απόκτησης των απαιτούμενων πόρων και ο προϋπολογισμός δαπανών συντάσσονται για κάθε έτος της επόμενης τριετίας. Η διάρθρωση των ετήσιων προγραμμάτων δράσης του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του αντιστοιχεί στην οργανωτική δομή των υπηρεσιών τους. Το περιεχόμενο των ετήσιων προγραμμάτων δράσης προκύπτει από την κατ έτος εξειδίκευση του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Στο ετήσιο πρόγραμμα δράσης προσδιορίζονται οι δράσεις ή τμήματα πολυετών δράσεων του Επιχειρησιακού Προγράμματος, που θα υλοποιηθούν από τις υπηρεσίες του Δήμου και των Νομικών του Προσώπων. Για κάθε δράση προσδιορίζονται τουλάχιστον: α. Ο άξονας και το μέτρο του Επιχειρησιακού Προγραμματισμού όπου εντάσσεται η δράση β. Ποσοτικά στοιχεία των εκροών που θα παραχθούν από τη δράση κατά το επόμενο έτος γ. Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της δράσης, ανά τρίμηνο δ. Ο προϋπολογισμός δαπανών και οι πηγές χρηματοδότησης ε. Οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την υλοποίηση της δράσης

40 Το ετήσιο πρόγραμμα δράσης του πρώτου έτους της δημοτικής περιόδου συντάσσεται μαζί με τον αντίστοιχο ετήσιο δημοτικό προϋπολογισμό και αποτελεί μαζί με το τεχνικό πρόγραμμα εκτελεστέων έργων του ίδιου έτους, προσωρινό πρόγραμμα, που οριστικοποιείται με την ολοκλήρωση της κατάρτισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Τα διετή προγράμματα δράσης των Κοινωφελών Δημοτικών Επιχειρήσεων του άρθρου 259 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (Ν. 3463/2006), υποκαθιστούν τα αντίστοιχα ετήσια προγράμματα δράσης τους. Στο ετήσιο πρόγραμμα δράσης μπορεί να τροποποιείται ο προγραμματισμός υλοποίησης των δράσεων που έχουν προβλεφθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα. Το ετήσιο πρόγραμμα μπορεί επίσης να περιλαμβάνει νέες δράσεις, οι οποίες δεν έχουν προβλεφθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, εφόσον εντάσσονται στη στρατηγική και στις αναπτυξιακές προτεραιότητες του Δήμου. Ενότητα 3 : Οικονομικός Προγραμματισμός και Δείκτες Παρακολούθησης και Αξιολόγησης Η ενότητα αυτή περιλαμβάνει τα εξής: Κεφάλαιο 3.1.: Οικονομικός Προγραμματισμός Στο κεφάλαιο «Οικονομικός προγραμματισμός» περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: (α) εκτιμώνται τα έσοδα του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, από κάθε δυνατή / διαθέσιμη πηγή χρηματοδότησης και για κάθε έτος του Επιχειρησιακού Προγράμματος (β) υπολογίζονται συνοπτικά οι λειτουργικές και επενδυτικές δαπάνες των δράσεων του προγράμματος και (γ) καταρτίζονται οι χρηματοδοτικοί πίνακες του προγράμματος ανά άξονα και μέτρο Κεφάλαιο 3.2.: Δείκτες παρακολούθησης και αξιολόγησης του προγράμματος Τέλος, το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ολοκληρώνεται με τη διατύπωση των Δεικτών Παρακολούθησης και Αξιολόγησής του, δηλαδή καταρτίζονται δείκτες αποτελεσμάτων για τη παρακολούθηση και αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των στόχων, καθώς και δείκτες υλοποίησης ή εκροών για την παρακολούθηση και αξιολόγηση του βαθμού υλοποίησης των δράσεων του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Οι προηγούμενοι δείκτες αξιοποιούνται για την ποσοτικοποίηση των στόχων, προκειμένου αυτοί να καταστούν μετρήσιμοι Διεπιστημονική Ομάδα Έργου

41 Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Π.Δ. 185/2007 με απόφαση Δημάρχου συγκροτείται Διεπιστημονική Ομάδα Έργου (Δ.Ο.Ε.) «η οποία συντάσσει σχέδιο Επιχειρησιακού Προγραμματισμού σε συνεργασία με τα όργανα διοίκησης και τις υπηρεσίες του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του» Με το Π.Δ. 89/2011 (ΦΕΚ 213/Α / ) καταργήθηκε η Διεπιστημονική Ομάδα Έργου στους Δήμους και πλέον η ευθύνη κατάρτισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος ανήκει στην Εκτελεστική Επιτροπή, η οποία και το εισηγείται στο Δημοτικό Συμβούλιο. Η αρμόδια επί θεμάτων προγραμματισμού υπηρεσία του Δήμου «συντάσσει σχέδιο Επιχειρησιακού Προγράμματος, σε συνεργασία με τα όργανα διοίκησης και τις υπηρεσίες του δήμου και των νομικών προσώπων του, και είναι αρμόδια για την υποστήριξη των οργάνων διοίκησης, των υπηρεσιών του δήμου και των νομικών προσώπων του κατά τη διαδικασία κατάρτισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης του επιχειρησιακού προγράμματος και των ετήσιων προγραμμάτων δράσης, στα οποία εξειδικεύεται το επιχειρησιακό πρόγραμμα». Η Εκτελεστική Επιτροπή του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, με απόφασή της, καθόρισε το πλαίσιο για την κατάρτιση του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου, στο οποίο, μεταξύ άλλων, περιλήφθηκαν προτάσεις διατύπωσης της στρατηγικής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας (αποστολή, όραμα, αρχές, ενδεικτικοί άξονες προτεραιότητας, μέτρα και δράσεις). Το εν λόγω έγγραφο εστάλη στα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου, στους Προέδρους των Συμβουλίων των Δημοτικών και Τοπικών Κοινοτήτων του Δήμου, στους τοπικούς παραγωγικούς και πολιτιστικούς φορείς της περιοχής και παράλληλα δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Δήμου. Η εκπόνηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος ανετέθη σε στελέχη του Δήμου Διαδικασία Διαβούλευσης Επιχειρησιακού Προγράμματος Με την ολοκλήρωση και έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο της πρώτης φάσης (Στρατηγικός Σχεδιασμός), το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα τίθεται σε δημόσια διαβούλευση για τουλάχιστον δεκατέσσερις (14) ημέρες. Στο πλαίσιο αυτό προσκαλούνται εκπρόσωποι των τοπικών φορέων και κάτοικοι του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας προκειμένου να υποβάλλουν τις δικές τους προτάσεις. Ο δημόσιος διάλογος αποτελεί κρίσιμο μέρος της διαδικασίας κατάρτισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος αφού η τοπική κοινωνία καλείται να διατυπώσει τη γνώμη της για το αναπτυξιακό μέλλον της περιοχής και για τις προτεραιότητες που θα τεθούν. Αναλυτικότερα, σύμφωνα με άρθρο 2 του Π.Δ. 185/2007 (Α 221) «το εγκεκριμένο από το Δημοτικό Συμβούλιο κείμενο στρατηγικού σχεδιασμού, δημοσιοποιείται για διαβούλευση, τουλάχιστον επί δυο (2) εβδομάδες, με καταχώρηση στην ιστοσελίδα του Δήμου, εάν υπάρχει καθώς

42 και με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο. Κατά τη διάρκεια της περιόδου δημοσιοποίησης υποβάλλονται προτάσεις, εγγράφως ή ηλεκτρονικά, από τα τοπικά ή δημοτικά συμβούλια, από πολίτες ή ενώσεις πολιτών και από τοπικούς κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς». Με βάση απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του Δήμου, καταρτίστηκε από τις υπηρεσίες «Ερωτηματολόγιο Αρχικής Δημόσιας Διαβούλευσης» και αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Δήμου. Με το ερωτηματολόγιο ζητήθηκε από τους δημότες και τους εκπροσώπους τοπικών παραγωγικών, κοινωνικών, πολιτικών, πολιτιστικών, αθλητικών κ.α. φορέων της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας, μέσω της συμπλήρωσής του: Να αναφέρουν τα κυριότερα προβλήματα που απασχολούν την περιοχή και να προτείνουν δράσεις που πιστεύουν ότι μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τόπου και στη βελτίωση της λειτουργίας του Δήμου και των υπηρεσιών του Να διατυπώσουν τις απόψεις τους φια την προτεινόμενη Στρατηγική και τους Άξονες προτεραιότητας του Επιχειρησιακού Προγράμματος έως και το 2014, που έθεσε, κατ αρχήν, σε δημόσια διαβούλευση η Εκτελεστική Επιτροπή του Δήμου. Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του Επιχειρησιακού Προγράμματος, που θα επακολουθήσει της έγκρισης του Στρατηγικού Σχεδιασμού (α φάση) από το Δημοτικό Συμβούλιο, η Εκτελεστική Επιτροπή προτείνει να διοργανωθεί μια Ημερίδα. Σκοπός της Ημερίδας είναι η ενημέρωση των τοπικών επαγγελματικών, πολιτιστικών, κοινωνικών και άλλων φορέων του Δήμου και των δημοτών για το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου, προκειμένου να υποβληθούν προτάσεις για τον εμπλουτισμό του. Για την επίτευξη όσο το δυνατό μεγαλύτερης συμμετοχής στην Ημερίδα θα δοθεί ευρεία δημοσιότητα, με ανακοινώσεις, δελτίο Τύπου και ανάρτηση σχετικής πρόσκλησης στην ιστοσελίδα του Δήμου ΔΥΣΧΕΡΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Στην παρούσα, ειδικά χρονική περίοδο το εγχείρημα εκπόνησης Επιχειρησιακού Προγράμματος για το Δήμο Διστόμου- Αράχωβας Αντίκυρας, όπως και για το σύνολο των ΟΤΑ α βαθμού, συναντά δυσχέρειες. Η ρευστότητα και αβεβαιότητα που επικρατεί στη χώρα, οι διαρκείς προσαρμογές, αλλαγές και ανατροπές του νομικο-θεσμικού πλαισίου στη δημόσια διοίκηση και την τοπική αυτοδιοίκηση που επιβάλλονται (και) λόγω του Μνημονίου, η νωπή ακόμη, ριζική επαναδιαμόρφωση ορίων, λειτουργίας και αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ που συντελέστηκε με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» και συνοδεύτηκε, αντί της υποστήριξης των Δήμων, από έλλειψη χρηματοδότησης και δραστική μείωση των ΚΑΠ και της ΣΑΤΑ, συνιστούν τους κυριότερους κινδύνους και απειλές του εξωτερικού περιβάλλοντος.

43 1.4. ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ Η εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης» (Ν.3852 /2010) συνέπεσε με το ξέσπασμα της χειρότερης, μεταπολεμικά, κρίσης της χώρας. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, τα μέτρα του Μνημονίου και η βαθιά ύφεση της ελληνικής οικονομίας, ιδιαίτερα από το 2008 / 2009 και μετά επιδείνωσαν τα διαρθρωτικά της προβλήματα, επηρέασαν αρνητικά τον παραγωγικό ιστό και τους κλάδους της οικονομικής δραστηριότητας (οικοδομή, μικρομεσαίες επιχειρήσεις κλπ), εκτίναξαν στα ύψη την ανεργία (που επισήμως ανέρχεται πλέον του 23% ) και πλήττουν τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών. Αναπόφευκτα, το δυσμενές αυτό περιβάλλον επηρεάζει αρνητικά και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις καταργηθείσες Νομαρχιακές Αυτοδιοίκησης στους νέους Δήμους σε συνδυασμό με τις αλλαγές της οργανωτικής δομής των Δήμων, το 2011, δημιούργησε πολλά προβλήματα στη λειτουργία τους. Λόγω της οικονομικής κρίσης ανεστάλη η εφαρμογή του εξαγγελθέντος Προγράμματος ΕΛΛ.Α.Δ.Α. («Ελληνική Αρχιτεκτονική Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης»), προϋπολογισμού 3,5 δις, που προορίζονταν για την υποστήριξη των νέων δήμων προκειμένου να μπορούν να ασκήσουν τις αρμοδιότητές τους με αποτελεσματική λειτουργική και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Εκτός αυτού, την τελευταία διετία μειώθηκε σημαντικά η κρατική επιχορήγηση στους Δήμους. Στον Πίνακα 1 αποτυπώνεται η εξέλιξη της κρατικής επιχορήγησης (ΚΑΠ και ΣΑΤΑ αθροιστικά) που αποδόθηκε στους Δήμους την τελευταία πενταετία. Στο διάστημα υπάρχει προοδευτική αύξηση, ενώ το 2010 και ιδιαίτερα το 2011 σημαντική μείωση της κρατικής επιχορήγησης. Με βάση υπολογισμού το υψηλότερο επίπεδο της επιχορήγησης (έτος 2009, ), το 2010 υπήρξε μείωση κατά 31,4% (αποδόθηκαν στους Δήμους ) και το 2011 μείωση κατά 51,3%.Ανάλογες θα είναι οι μειώσεις και το Τα παραπάνω αριθμητικά μεγέθη αφορούν την αποδοθείσα κρατική επιχορήγηση στους Δήμους και όχι τα προϋπολογισθέντα όπως παρουσιάζονται στον κρατικό προϋπολογισμό.

44 Πίνακας: Κατανομή κρατικών επιχορηγήσεων στους Δήμους την τελευταία 5ετία ΠΟΡΟΣ Κ.Α.Π. Σ.Α.Τ.Α. ΣΥΝΟΛΟ Με δυο διαφορετικές εξαιρετικά επείγουσες, εγκυκλίους τους σχετικά με την εκδοθείσα υπ αριθμ / Κοινή Υπουργική Απόφαση, το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Οικονομικών απέστειλαν στους ΟΤΑ οδηγίες για την κατάρτιση του προϋπολογισμού τους για το οικονομικό έτος 2012, σύμφωνα με τις οποίες η πίστωση που θα εγγραφεί από τους ΚΑΠ θα πρέπει να είναι μειωμένη κατά 15% σε σχέση με το 2011, τόσο για τους Δήμους (ΥΠ.ΕΣ. αριθμ. Πρωτ.: οικ.50698/ ) όσο και για τις Περιφέρειες (ΥΠ.ΕΣ. αριθμ. Πρωτ.: οικ / ). Όσον αφορά τους Δήμους και τη ΣΑΤΑ, το ύψος της πίστωσης που θα εγγραφεί «Θα είναι το ποσό της ΣΑΤΑ που έλαβαν οι ΟΤΑ το έτος Τυχόν διαφορά που θα προκύψει μετά την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού και τον ακριβή προσδιορισμό των ΚΑΠ και της ΣΑΤΑ του έτους 2012, θα εγγραφεί στον προϋπολογισμό με αναμόρφωση». Για σύγκριση αναφέρουμε ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 Κ-Μ, με εξαίρεση την Μάλτα και την Κύπρο, η χώρας μας καταλαμβάνει την τελευταία θέση στην κατάταξη ως προς το ποσοστό των συνολικών δαπανών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε σχέση με το ΑΕΠ (3,1% έναντι 17,2% μέσου όρου ΕΕ-27) και τις Δημόσιες Δαπάνες (5,8% έναντι 33,8% μέσου όρου ΕΕ-27).

45 Πίνακας :Συνολικές δαπάνες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το ύψος του δανεισμού των Δήμων: Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, ο συνολικός δανεισμός των Δήμων της Χώρας (άληκτα κεφάλαια) ανέρχεται στο ποσό των , εκ των οποίων το 1 δις αποτελεί υποχρεώσεις προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (ΤΠΔ) και τα υπόλοιπα 700 εκ. είναι δάνεια προς

46 ιδιωτικές τράπεζες (εσωτερικού και εξωτερικού), ασφαλιστικά ταμεία κλπ. Σημειώνεται ότι σε αυτό το ποσό δεν συμπεριλαμβάνονται τα δάνεια των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (κυρίως) και των λοιπών Δημοτικών Επιχειρήσεων, που ανέρχονται σε ποσό περίπου 250 εκ., η πλειονότητα των οποίων είναι δάνεια του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. «Πρόγραμμα Εξυγίανσης Δήμων»: Το Υπουργείο Εσωτερικών, αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα αυτού του προβλήματος και την επείγουσα ανάγκη υποστήριξης των Δήμων, αποφάσισε να δρομολογήσει άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα που θα ανακουφίσουν τους Ο.Τ.Α. Για το λόγο αυτό και σε συνεργασία με το ΤΠΔ, που θα έχει πλέον το ρόλο συμβούλου, σχεδίασε και θέτει σε εφαρμογή ένα πακέτο άμεσα υλοποιήσιμων μέτρων. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του Υπουργείου Εσωτερικών θα διαμορφωθούν ιδιαίτερα προγράμματα εξυγίανσης για κάθε Δήμο, που θα ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες του. Θα επιδειχθεί μείωση του μισθολογικού κόστους με μετατάξεις υπαλλήλων σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες και ΟΤΑ. Επιπλέον, οι ΟΤΑ θα μπορούν να ζητήσουν επιμήκυνση της περιόδου για την αποπληρωμή των δανείων που έχουν συνάψει με το ΤΠΔ ή με ιδιωτικές τράπεζες. Στο πλαίσιο αυτό, δρομολογήθηκε ήδη η αναχρηματοδότηση των δανείων που έχουν λάβει οι Δήμοι Πειραιά, Νίκαιας Ρέντη, Βύρωνα και Αχαρνών από το ΤΠΔ, με επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής σε 25 έτη και μείωση του επιτοκίου από 11,4% που είναι σήμερα το κυμαινόμενο σε περίπου 5,9%. Στους υπόλοιπους Δήμους, ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση, θα δοθεί επίσης επιμήκυνση του δανείου από 10 έως 25 έτη με το ίδιο επιτόκιο, δηλαδή 5,9%. Με τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση οι Δήμοι αναμένεται να εξασφαλίσουν μείωση της ετήσιας δόσης μέχρι και στο μισό, γεγονός που θα απελευθερώσει πόρους για να διατεθούν σε εξόφληση χρεών και λειτουργικές ανάγκες. Παράλληλα, προωθείται συμφωνία με το Υπουργείο Οικονομικών που θα εξασφαλίζει τη δυνατότητα συμψηφισμού οφειλών των ΟΤΑ προς το Κράτος (π.χ. σε ασφαλιστικά ταμεία) με οφειλόμενα ποσά του Κράτους προς τους Δήμους (π.χ. παρακρατηθέντα). Ακόμη, επιδιώκεται η εξασφάλιση κεφαλαίων για το ΤΠΔ προκειμένου να χορηγηθούν χαμηλότοκα δάνεια στους ΟΤΑ για να καλυφθούν οι υποχρεώσεις τους προς τρίτους (προμηθευτές) και να εξασφαλιστούν με αυτό τον τρόπο ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Επιγραμματικά, όσον αφορά τον επηρεασμό και τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης της χώρας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, επισημαίνονται τα εξής:

47 Ως προς τα οικονομικά των Δήμων: Οι συνεχείς περικοπές στη χρηματοδότηση των Δήμων, σε συνδυασμό με τις ανάγκες που προέκυψαν από τις συγχωνεύσεις του Προγράμματος «Καλλικράτης» και τις νέες αποδοθείσες αρμοδιότητες, που δεν συνοδεύτηκαν από ανάλογες χρηματοδοτήσεις, έχουν δημιουργήσει ένα ασφυκτικό πλαίσιο στη λειτουργία των Δήμων καθώς και στις παρεχόμενες προς τους πολίτες υπηρεσίες. Είναι προφανές ότι οι όποιες οικονομίες κλίμακας μπορεί να επιτευχθούν από το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αυτές θα γίνουν σε βάθος χρόνου. Στην παρούσα φάση, χωρίς οικονομική ενίσχυση ο νέος θεσμός κινδυνεύει να περιέλθει σε παραλυσία. Η υστέρηση, ακόμα και των τακτικών εσόδων από ιδίους πόρους (π.χ. δημοτικά τέλη, ενοίκια χωραφιών) λόγω της οικονομικής αδυναμίας των δημοτών είναι πιθανό να επιφέρει αποσυντονισμό στον προγραμματισμό οποιασδήποτε δράσης των Δήμων. Η οικονομική αποδυνάμωση των Δήμων με την στέρηση των θεσμοθετημένων πόρων τους, σε συνδυασμό με τη μείωση του προσωπικού τους (βλέπε εργασιακή εφεδρεία, κατάργηση κενών οργανικών θέσεων, εφαρμογή της σχέσης 10:1 (αποχωρήσεις νέες προσλήψεις) από το έτος 2012 που στην πράξη είναι απαγορευτική σε οποιαδήποτε προσπάθεια ενίσχυσης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού των ΟΤΑ, καθιστούν αδύνατη τη στελέχωση των νέων δημοτικών υπηρεσιών με προσωπικό και την παροχή ουσιαστικά κοινωνικού έργου για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στις τοπικές κοινωνίες. Ως προς την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης: Οι Δήμοι ήδη επωμίζονται σημαντικό βάρος στην αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης σε τοπικό επίπεδο, ως ο πλησιέστερος θεσμός προς τον πολίτη. Η συνεισφορά των Δήμων στην αναπλήρωση του κοινωνικού κράτους και στην στήριξη του πολίτη θα πρέπει να αποτελέσει ζήτημα άμεσης προτεραιότητας στις δράσεις τους. Υπό τις παρούσες εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες και τη ρευστότητα που επικρατεί στη χώρα μας, η διατύπωση και εφαρμογή ενός μεσοπρόθεσμου αναπτυξιακού σχεδιασμού και προγραμματισμού στους Δήμου συναντά πολλές

48 δυσκολίες, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι ακόμα και η βιωσιμότητα των ΟΤΑ, ως οργανισμών, έχει πλέον αγγίξει τα όρια της. 1.5.: ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η Ελληνική Στατιστική Αρχή διενήργησε από 10 έως 24 Μαΐου 2011, απογραφή Πληθυσμού Κατοικιών. Τον Ιούλιο του 2011 η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε τα προσωρινά αποτελέσματα που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, σε επίπεδο Δήμων, χωρίς να παρέχει αναλυτικότερα στοιχεία σε μικρότερο επίπεδο (Δημοτικές Ενότητες, Οικισμοί). Τα στοιχεία αυτά θα είναι διαθέσιμα στο τέλος του Για το λόγο αυτό, στην περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου χρησιμοποιούνται κυρίως στατιστικά στοιχεία της απογραφής του 2001 και σε ορισμένες περιπτώσεις, νεώτερα : Έλλειψη οργανωμένης Υπηρεσίας Προγραμματισμού Στο εσωτερικό περιβάλλον του Δήμου, η έλλειψη καταρτισμένων υπαλλήλων για τη στελέχωση και λειτουργία του νεοσύστατου Αυτοτελούς Τμήματος Προγραμματισμού, Οργάνωσης, Πληροφορικής και Διαφάνειας, σε συνδυασμό με την αδυναμία άντλησης και επεξεργασίας επίκαιρων στατιστικών στοιχείων, την έλλειψη μελετών για την περιοχή του Δήμου, ιδιαίτερα στο κοινωνικό και οικονομικό πεδίο, και το γεγονός, ότι στην παρούσα φάση, οι ΟΤΑ α βαθμού και β βαθμού βρίσκονται ακόμη σε στάδιο οργανωτικής και λειτουργικής προσαρμογής στα νέα δεδομένα του «Καλλικράτη», δυσκολεύουν το εγχείρημα εκπόνησης Επιχειρησιακού Προγράμματος.

49 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΙΣΤΟΜΟΥ ΑΡΑΧΩΒΑΣ ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

50 Ενότητα 1: Συνοπτική Περιγραφή της Περιοχής του Δήμου Στην ενότητα αυτή πραγματοποιείται σύντομη περιγραφή της μακροσκοπικής εικόνας της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας (εξωτερικό περιβάλλον), με την παράθεση στοιχείων αναφορικά με τον πληθυσμό της περιοχής, την έδρα του ΟΤΑ, το ιστορικό των συνενώσεων, τους φυσικούς πόρους, τις τεχνικές υποδομές, τις υποδομές υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, εκπαίδευσης, αθλητισμού και πολιτισμού, την ανεργία, την εκπαίδευση, την παραγωγική δραστηριότητα της περιοχής κλπ. 1.1.: Βασικά Γεωγραφικά Χαρακτηριστικά της περιοχής του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας Ο νέος Δήμος Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας είναι ένας από τους έξη δήμους του νομού Βοιωτίας στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας που συστάθηκε με το Ν. 3852/2010 (Νέα Αρχιτεκτονική της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης) από την συνένωση των προϋπαρχόντων Δήμων Αράχωβας και Διστόμου και της Κοινότητας Αντίκυρας. Έδρα του νέου Δήμου ορίστηκε το Δίστομο. Χάρτης : Χωροταξική Ένταξη του Δήμου Δ.Α.Α. στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Ο δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο του Νομού Βοιωτίας. Συγκεκριμένα βρίσκεται ανάμεσα στο Παρνασσό και τον Ελικώνα. Συνδυάζει τις ψηλές κορυφές του Παρνασσού και τις παραλίες του Κορινθιακού Κόλπου, διαμορφώνοντας έτσι μια ιδιαίτερα υψηλή δυναμική στην περαιτέρω αύξηση του τουρισμού.

51 Χάρτης: Χωροταξική Ένταξη του Δήμου Δ.Α.Α. στην Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας Η έδρα του Δήμου απέχει 24 χλμ από την πρωτεύουσα του νομού Βοιωτίας, τη Λιβαδειά, 22 χλμ από τους Δελφούς, ενώ στα διοικητικά όρια του δήμου ανήκουν το χιονοδρομικό κέντρο του Παρνασσού, και ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της μεσοβυζαντινής τέχνης και αρχιτεκτονικής του 11ου μ.χ. αιώνα εκείνη του Οσίου Λουκά. Αποτελείται από τις δημοτικές κοινότητες Διστόμου, τοπική κοινότητα Στειρίου Αράχωβας, Αντίκυρας, την και ακόμη από το τη Μονή Οσίου Λουκά, την Παραλία Διστόμου, την Αγία Σωτήρα, τον Άγιο Ισίδωρο, το Ζεμενό και τα Καλύβια-Λιβαδιού. Ο Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας σύμφωνα με την απογραφή της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδας (ΕΣΥΕ ) του έτους 2001 είναι κάτοικοι. Ο Νομός Βοιωτίας έχει συνολική έκταση τ.χλμ. και διακρίνεται γεωμορφολογικά σε τρία τμήματα: πεδινό που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του νομού (ποσοστό 40%), το ημιορεινό (ποσοστό 38%) και το ορεινό που καλύπτει το 22% της έκτασης. Ο Δήμος σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης χαρακτηρίζεται ορεινός Η έκταση του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας ανέρχεται σε 292,7 τ.χλμ. και καλύπτει το 9% του συνολικού εδάφους του Νομού Βοιωτίας. Στο Δήμο αρκετά αναπτυγμένη είναι η εξορυκτική βιομηχανία, υπάρχουν τα σημαντικότερα κοιτάσματα βωξίτη όλης της χώρας. Στην Παραλία Διστόμου υπάρχει το «Αλουμίνιο της Ελλάδος ΑΕ» το μοναδικό εργοστάσιο της Ελλάδας που παράγει αλουμίνα και αλουμίνιο : Αριθμός και Ονομασία Δημοτικών Ενοτήτων / Τοπικών Κοινοτήτων Ο νέος Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας ιδρύθηκε στο πλαίσιο της τελευταίας διοικητικής μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν. 3852/2012 «Πρόγραμμα Καλλικράτης») αποτελούμενος από τους Δήμους Διστόμου, Αράχωβας και τη Κοινότητα Αντίκυρας οι οποίοι στις καταργήθηκαν και αποτελούν πλέον, αντίστοιχα τις τρείς ομώνυμες Δημοτικές Ενότητες του διευρυμένου Δήμου.

52 Χάρτης: Χωροταξική Ένταξη των Δημοτικών Ενοτήτων στην Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται αναλυτικά οι Δημοτικές Ενότητες και οι Τοπικές Κοινότητες του Καλλικρατικού Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας: Δημοτικές Ενότητες Δ.Ε. Αράχωβας Δ.Ε. Διστόμου Κοινότητα Αντίκυρας Δημοτικές / Τοπικές Κοινότητες Δημοτική Κοινότητα Αράχωβας Οικισμός Ζεμενού Οικισμός Καλύβια Λιβαδιού Δημοτική Κοινότητα Διστόμου Οικισμός Αγίου Νικολάου Οικισμός Παραλίας Διστόμου Τοπική Κοινότητα Στειρίου Δημοτική Κοινότητα Αντίκυρας Οικισμός Αγίου Ισίδωρου Οικισμός Αγία Σωτήρα : Ιστορικά στοιχεία συνένωσης Με το Νόμο 2539/1997 «Συγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης» (ΦΕΚ 244/Α / ), ο Νομός Βοιωτίας χωρίστηκε διοικητικά στους εξής 18 Δήμους και 2 κοινότητες: Ακραιφνίου, Αλιάρτου, Αράχωβας, Βαγίων, Δερβενοχωρίων, Δαύλειας, Διστόμου, Δομβραίνας, Θεσπιών, Θίσβης, Κορώνειας, Λιβαδειάς, Οινοφύτων, Ορχομενού, Πλαταιών, Σχηματαρίου, Διστόμου - Αράχωβας - Αντίκυρας, Χαιρώνειας, κοινότητα Κυριακίου και Αντίκυρας. Ο πρώην Δήμος Διστόμου: ήταν δήμος του νομού Βοιωτίας που λειτούργησε την περίοδο Συστάθηκε αρχικά το 1946 και προήλθε από αναγνώριση της μέχρι τότε κοινότητας Διστόμου σε δήμο. Με το πρόγραμμα Καποδίστριας, το 1999, διευρύνθηκε με τη συνένωση στον δήμο της παλαιότερης κοινότητας Στειρίου. Ο νέος διευρυμένος δήμος λειτούργησε την περίοδο οπότε και καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης και εντάχθηκε στον νέο δήμο Διστόμου - Αράχοβας Αντίκυρας. Βρισκόταν βορειοδυτικά του νομού και συνόρευε με τους δήμους Λεβαδέων, Αράχωβας, Δαύλειας και με τις κοινότητες Αντίκυρας και Κυριακίου. Αποτελούταν από δύο δημοτικά διαμερίσματα, το δημοτικό διαμέρισμα Διστόμου και το δημοτικό διαμέρισμα

53 Στειρίου. Ο πληθυσμός του δήμου ήταν κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του Αναλυτικά στοιχεία της ιστορικής εξέλιξης του Δήμου από το : Ο πρώτος διευρυμένος δήμος Διστόμου Ο δήμος Διστόμου (αργότερα αναφέρεται ως Δήμος Διστομίων) είχε λειτουργήσει και στο παρελθόν και συγκεκριμένα την περίοδο Συστάθηκε αρχικά το 1835 και περιλάμβανε τους οικισμούς Δίστομο, Κυριάκι, Στείρι, Ζερίκι και την Μονή Οσίου Λουκά. Με το βασιλικό διάταγμα της 1ης Σεπτεμβρίου 1840 (ΦΕΚ 22Α 18/12/1840) «περί συγχώνευσης δήμων της επαρχίας Λιβαδειάς» καταργήθηκε προσωρινά και συγχωνεύτηκε στον Δήμο Χαιρώνειας, εκτός από το Κυριάκι που συγχωνεύτηκε στον Δήμο Λεβαδέων. Ο δήμος αποκαταστάθηκε σύντομα στην αρχική του μορφή και τα επόμενα χρόνια παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος μέχρι την κατάργησή του με την Διοικητική διαίρεση του 1912, οπότε αντικαταστάθηκε από μικρότερες κοινότητες. Ο δήμος διέθετε θερινή και χειμερινή έδρα. Χειμερινή του έδρα ήταν το Δίστομο και θερινή το Κυριάκι. Κοινότητα Διστόμου Η κοινότητα Διστόμου συστάθηκε με την εφαρμογή της Διοικητικής διαίρεσης του 1912 και λειτούργησε στο διάστημα Περιλάμβανε μόνο το Δίστομο. Δήμος Διστόμου Ο Δήμος Διστόμου που συστάθηκε το 1946 προήλθε από αναγνώριση της πρώην κοινότητας Διστόμου σε δήμο. Περιλάμβανε αρχικά μόνο το Δίστομο. Το 1961 αναγνωρίστηκε μέσα στα όρια του, ο οικισμός Παραλία Διστόμου και το 1971 ο οικισμός Άγιος Νικόλαος. Ο Δήμος παρέμεινε στην συνέχεια αμετάβλητος μέχρι την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας το 1999, οπότε διευρύνθηκε με την ένταξη σ'αυτόν της κοινότητας Στειρίου. Χάρτης : Χωροταξική Ένταξη του πρώην Δήμου Διστόμου στην Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας

54 Ο πρώην Δήμος Αράχωβας: ήταν δήμος του νομού Βοιωτίας που λειτούργησε την περίοδο Ο Δήμος Αράχωβας προήλθε από την αναγνώριση της πρώην κοινότητας Αράχωβας σε δήμο. Η κοινότητα είχε συσταθεί το 1912 και μέχρι την μετατροπή της σε δήμο είχε μείνει αμετάβλητη. Μέσα στα όρια του δήμου Αράχωβας αναγνωρίστηκαν τα επόμενα χρόνια οι οικισμοί Καλύβια Λιβαδιού Αραχώβης και Ζεμενό. Ο Δήμος βρισκόταν στο βορειοδυτικότερο σημείο του νομού και συνόρευε με τον δήμο Διστόμου, την κοινότητα Αντίκυρας και τον νομό Φωκίδας. Καταλάμβανε έκταση 139,5 τ.χλμ. και είχε συνολικό πληθυσμό κατοίκους Χάρτης : Χωροταξική Ένταξη του πρώην Δήμου Αράχωβας στην Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας Η πρώην Κοινότητα Αντίκυρας : Η Αντίκυρα μέχρι το 1929 ανήκε διοικητικά στην κοινότητα Δεσφίνας. Στο διάστημα αποτέλεσε έδρα της Κοινότητας Αντίκυρας, στην οποία ανήκαν επίσης οι παραθεριστικοί οικισμοί Άγιος Ισίδωρος και Αγία Σωτήρα. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης το 2011 η Αντίκυρα εντάχθηκε στον δήμο Διστόμου-Αράχοβας-Αντίκυρας Η Αντίκυρα, (ή τα Αντικύρα) είναι παραθαλάσσιο χωριό του Νομού Βοιωτίας και είναι δημοτική ενότητα του Καλλικρατικού δήμου Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας με τρεις οικισμούς, τον οικισμό της Αντίκυρας, τον οικισμό του Αγίου Ισιδώρου και τον οικισμό της Αγίας Σωτήρας. Ο οικισμός της Αντίκυρας απέχει 16 χιλιόμετρα από τη Δεσφίνα και 170 περίπου χιλιόμετρα από την Αθήνα. Είναι φημισμένη για τις ωραίες παραλίες της καθώς και για το εργοστάσιο του Αλουμινίου της Ελλάδος το οποίο απέχει 10 λεπτά. Χάρτης : Χωροταξική Ένταξη της πρώην Κοινότητας Αντίκυρας στην Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας

55 1.1.4.: Ιστορικά Στοιχεία Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας Δ.Ε. Διστόμου Αρχαϊκή Περίοδος Η αρχαία Άμβροσσος κατοικήθηκε κατά την Προμυκηναϊκή περίοδο ( π.χ) από ένα Πελασγικό φύλο τους Λέλεγες ενώ αργότερα, μετά την γνωστή σε όλους κάθοδο των Δωριέων (1200 π.χ) από τα βόρεια, οριστικοποιείται η τότε ανάμειξη του πληθυσμού της περιοχής. Στην Ομηρική περίοδο ( π.χ) αναφέρεται ότι και Αμβροσσείς συμμετείχαν στην εκστρατεία κατά της Τροίας (1184 π.χ), ενώ ταυτόχρονα συναντάμε και την ονομασία Μεδεών. Ο Όμηρος αποκαλεί τον Μεδεώνα "Ευκτήμερον πτολίεθρον" δηλ. όμορφη πόλη. Ο Μεδεών μαζί με το Καστρί, ένα άγονο μυτερό όρος 1300 μ. ύψους προς την Διστομίτικη περιοχή Τσέρες, όπου υπάρχουν απομεινάρια προϊστορικού πελασγικού φρουρίου και τάφου, θεωρείται ως η αρχαιότερη γνωστή πόλη στην περιοχή μας. Ταυτόχρονα, με πιο πρόσφατες σωστικές ανασκαφές που έγιναν, ήρθαν στο φως λείψανα της μεσοελλαδικής περιόδου ( π.χ) και κεραμεική υστεροελλαδικής περιόδου (1600/ π.χ) Κλασσική Περίοδος Αξίζει να σημειωθεί ότι η περιοχή της Αμβρόσσου κατά την αρχαιότητα ανήκε διοικητικά στην Φωκίδα και περιελήφθη στο νομό της Βοιωτίας μετά την Επανάσταση στα χρόνια του Καποδίστρια. Είναι σημαντικό διότι ως είναι γνωστό οι Φωκείς δεν "εμήδισαν" εκείνα τα χρόνια σε αντίθεση με τους Βοιωτούς. Για τον λόγο αυτό καταστράφηκε από τους Πέρσες το 480 π.χ. Οι Αμβροσσείς στη συνέχεια συμμετείχαν μαζί με τους Φωκείς σε διάφορες εκστρατείες - Ροίος ο Αμβρωσσεύς επικεφαλής πεζικού εναντίον των Θεσσαλών στον Ιερό Πόλεμο π.χ. - όπου με την λήξη του και η Άμβροσσος μεταξύ των άλλων Φωκικών πόλεων, κατασκάπτεται από τον Φίλιππο Β' και οι κάτοικοί της διασκορπίζονται σε κώμες για να επανέλθουν αργότερα με τη βοήθεια Αθηναίων και Θηβαίων πριν τα γεγονότα της Χαιρωνείας. Ο Παυσανίας πιστοποιεί την ύπαρξη πολλών αμπελιών. Στην περιοχή παράλληλα εφύετο και ένα χαρακτηριστικό είδος θάμνου, ο επονομαζόμενος κόκκος από τους κατοίκους της περιοχής, τον καρπό του οποίου χρησιμοποιούσαν για να παράγουν μία περιζήτητη, ανοιχτού κόκκινου χρώματος (κρεμεζί), βαφή.

56 Μέσα στην Άμβροσσο ο Παυσανίας αναφέρει μία μικρή αγορά με ναούς και πέτρινα αγάλματα θεοτήτων, τα περισσότερα σπασμένα ήδη. Μαρτυρείται επίσης η ύπαρξη διπλού τείχους που κατασκεύασαν από ντόπια σκούρα και σκληρή πέτρα και χρησιμοποίησαν οι Θηβαίοι για την άμυνά τους, στον πόλεμο κατά των Μακεδόνων. Το αρχαίο λατομείο υφίσταται μέχρι και σήμερα και σύμφωνα με μαρτυρίες, το σημείο μεταφοράς των λίθων για τη κατασκευή του τείχους, έχει υποστεί μερική καθίζηση από τις ρόδες των κάρων που μετέφεραν το υλικά κατασκευής. Στο δρόμο προς την Αντίκυρα ο Παυσανίας αναφέρει την ύπαρξη ναού της Αρτέμιδος την οποίαν τιμούσαν ιδιαίτερα οι Αμβροσσείς, στο σημείο που είναι σήμερα το Διάσκελο. Πιο πέρα, στο σημείο του σημερινού Κέντρου Υγείας, υπήρχε άγαλμα της θεάς, Αιγινίτικης τέχνης από μαύρη πέτρα σε καλή κατάσταση εκείνη την εποχή, που ήταν όπως λέγεται και ορατό από τη θάλασσα. Ήδη εκείνη την εποχή η αρχαία πόλη του Μεδεώνος ήταν κατεστραμμένη. Αναφέρεται επίσης η Σχιστή οδός όπου συνέβη και το αποτρόπαιο έγκλημα του Οιδίποδα. Στο δρόμο για τη Δαύλεια (αρχαία Δαυλίδα) υφίσταται σύγχρονο μνημείο με πλακέτα σε παραδοσιακή πέτρινη κατασκευή που μαρτυρεί το γεγονός. Ο Παυσανίας αναφέρει πως η άλλη δίοδος πέραν της Σχιστής για το μαντείο των Δελφών διέρχεται από την αρχαία Στείριδα ( Στείρι ). Οι κάτοικοι της ισχυρίζονταν πως είναι εκ καταγωγής Αθηναίοι, από τον δήμο των Στιρέων που ακολούθησαν τον Πετεό στην εκδίωξή του από τον βασιλιά Αιγέα. Λάτρευαν την Δήμητρα και υπήρχε αντίστοιχα ιερό προς τιμήν της θεάς καθώς και άγαλμα από πεντελήσιο μάρμαρο. Ρωμαϊκή & Ελληνιστική Περίοδος Το 198 π.χ η πόλη καταλαμβάνεται από τους Ρωμαίους μέχρι το 375 μ.χ. όπου η τοποθέτηση Ρωμαίου έπαρχου στην περιοχή φανερώνει την στρατιωτική και διοικητική σημασία της. Ενδιάμεσα και κατά το 250 μ.χ. καταστρέφεται από επιδρομές που έγιναν από Γαλάτες και Κέλτες. Από ανασκαφές που έγιναν διαπιστώθηκαν επάλληλες οικοδομικές φάσεις γεωμετρικής ( π.χ), κλασσικής ( π.χ) και ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου όπου και παρατηρούνται τα πιο καλοδιατηρημένα λείψανα. Ήρθαν στο φώς ασύλλητοι κιβωτιόσχημοι, λακκοειδείς, κεραμοσκεπείς τάφοι, καθώς και λάρνακες και αρκοσόλια ελληνιστικής περιόδου. Βρέθηκαν ερείπεια σπιτιών, ρωμαϊκού λουτρού (βαλανείο) και εργαστηρίων.

57 Στον χώρο της παιδικής χαράς βρέθηκε εργαστήριο κεραμεικής της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου με τους χώρους του να πατούν στο αρχαίο τείχος της πόλης. Επίσης εκείνη την περίοδο σε επιγραφή του 3ου μ.χ αιώνα, διαπιστώνουμε και την διενέργεια γυμνικών (γυμναστικών) και ιππικών αγώνων στην Άμβροσσο. Βυζαντινή Περίοδος Κατά την πρώιμη Βυζαντινή περίοδο το 430 μ.χ καταστρέφεται πάλι από τον Αλάριχο ενώ κατά τον 5ο αιώνα μ.χ έχουμε επίσημο ντοκουμέντο που δείχνει ότι δημιουργούνται οι Επισκοπές "Αμβροσίας" και "Στειρίου" που μαρτυρούν την ύπαρξη του πλήθους των Χριστιανών της περιοχής καθώς και την κατασκευή των πρώτων Βασιλικού ρυθμού εκκλησιών στην περιοχή. Πέτρες της επισκοπής Στειρίου, χρησιμοποιήθηκαν στην ανέγερση του μοναστηρίου τον 10-11ο αιώνα. όπου έδρευσε ο Όσιος Λουκάς Η επανάσταση του 1821 Ενώ τον 18ο αιώνα ο τότε Σουηδός πρέσβυς που επισκέπτεται την περιοχή, περιγράφει γλαφυρά το έθιμο του Γάμου και το ρίξιμο του Λίθου (τοπικό αγώνισμα με αναφορές στην αρχαία παράδοση), πολύ σημαντική χαρακτηρίζεται η συνεισφορά του Διστόμου στον κατοπινό ξεσηκωμό του Γένους και παράλληλα, πολύ σημαντικές είναι οι μάχες που έλαβαν χώρα στην περιοχή μας, με πρωτεργάτες δύο από τους σημαντικότερους ήρωες της Επανάστασης. Τον Αθανάσιο Διάκο και το Γεώργιο Καραϊσκάκη Η τοποθεσία "Τρία Έλατα" στα σύνορα Κυριακίου - Ζερεικίου (Ελικών). Εδώ (25/3/1821) ορκίσθηκε αρχηγός του ένοπλου αγώνα ο Αθανάσιος Διάκος πηγαίνοντας στον Όσιο Λουκά, όπου την επομένη στις 26 Μαρτίου 1821 ο τότε Δεσπότης Ησαίας κηρύσσει την Επανάσταση στη Ρούμελη. Κατά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας όλοι οι οπλαρχηγοί θα περάσουν από το Δίστομο και για ένα διάστημα θα γίνει έδρα της Ρούμελης. Μετά την απελευθέρωση θα ενταχθεί στο νομό Βοιωτίας όπου θα παραμείνει μέχρι σήμερα. Τον Νοέμβριο του 1826 λίγο πριν τη μάχη της Αράχωβας, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης διανυκτερεύει στο Δίστομο στο σπίτι του Διστομίτη Σταθά. Στις 17 Ιανουαρίου του 1827 γίνεται η μάχη του Διστόμου που κράτησε μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου. Ήταν η μακρότερη μάχη όλου του αγώνος με αρχηγό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, η σημασία της οποίας ιστορικά θεωρήθηκε πολύ σημαντική για την εξέλιξη της Επανάστασης, γιατί έγινε ακριβώς μετά την πτώση του Μεσολογγίου και αναπτέρωσε

58 το λαβωμένο ηθικό των Ελλήνων. Τότε, απομακρύνονται οριστικά και οι Τούρκοι από τη Ρούμελη. Νεώτερη Ιστορία Αναφέρουμε διάφορα σημαντικά γεγονότα μέσα στον 19ο-20ο αιώνα με ιδιαίτερη σημασία. Το 1897, Διστομίτες λαμβάνουν μέρος στον τότε Ελληνοτουρκικό πόλεμο, ενώ το 1915 η περιοχή σπαράσσεται από τον Πανελλήνιο διχασμό των βενιζελικών-αντιβενιζελικών. Το 1935 εκλέγεται βουλευτής με το Λαϊκό κόμμα και διατελεί Πρόεδρος της Ελληνικής Βουλής, ο Διστομίτης Ιωάννης Κίνιας. Το 1936 ο Διστομίτης Βασίλειος Λελούδας, βρίσκεται στην Ισπανία κατά τη διάρκεια του Ισπανικού εμφυλίου και πολεμά εναντίον του Φράνκο που ήθελε να καταργήσει τη νόμιμη κυβέρνηση. Τα ίχνη του χάθηκαν από τότε. Η προσφορά της περιοχής Διστόμου ήταν τόσο σημαντική στην αντίσταση κατά των κατακτητών στην περίοδο που οι Γερμανοί ναζιστές γύρευαν μια αφορμή για να αντεκδικηθούν για τις μεγάλες και ταπεινωτικές τους ήττες στην περιοχή. Χαρακτηριστικές φάσεις της αντίστασης είναι οι ακόλουθες: Τον Ιούλιο μέχρι τον Αύγουστο του 1943 αντιστασιακές ομάδες του Διστόμου, Στειρίου και Αντίκυρας αντιστέκονται στη διέλευση ισχυρών, ιταλικών και γερμανικών δυνάμεων στη χαράδρα της Στενής με αποτέλεσμα να προξενήσουν σημαντικότατες απώλειες στον εχθρό. Η τοποθεσία, λόγω της σπουδαιότητας της μάχης αυτής και λόγω των μεγάλων απωλειών των δυνάμεων κατοχής, ονομάσθηκε μικρό Στάλινγκραντ. Στις 24 Απριλίου του 1944 στην περιοχή Καρακόλιθος, για αντίποινα σε άλλη ενέδρα αντιστασιακών ομάδων, εκτελούν τις πρωινές ώρες, 110 όμηρους πατριώτες από τις φυλακές Λειβαδιάς, μεταξύ των οποίων και τέσσερις Διστομίτες το δε απόγευμα της ίδιας μέρας άλλους 24 ομήρους. Η Νεώτερη Ιστορία του Διστόμου σημαδεύεται χαρακτηριστικά από το γεγονός της Σφαγής της 10ης Ιουνίου 1944, το Ολοκαύτωμα του Διστόμου, με τον άγριο θάνατο του συνόλου των κατοίκων του, που βρέθηκαν από τους Γερμανούς εκείνη την αποφράδα ημέρα. Δ.Ε. Αράχωβας Η περιοχή της Αράχωβας έχει πανάρχαιη ιστορία. Είναι γεμάτη από αρχαίες οικίσεις, που ανάγονται ως το 1200 π.χ., και διάσπαρτα ίχνη της αρχαιότητας από τον Παρνασσό ως

59 το Ζεμενό κι ως κάτω στην κοιλάδα του Πλειστού ποταμού. Στο Κωρύκειο Άντρο τα αρχαιότερα ίχνη ανάγονται στα νεολιθικά χρόνια (3000 π.χ. περίπου). Τα πρώτα ίχνη κατοίκησης στην περιοχή της Αράχωβας εντοπίζονται με την μορφή οικισμών στο λόφο της "Κουμούλας" Παρνασσού, όπου υπάρχουν λείψανα Μεσοελλαδικής ( π.χ.) και Υστεροελλαδικής περιόδου ( π.χ.), στο "Καστρούλι" Ζεμενού (Υστεροελλαδικά χρόνια) και στη θέση "Καστρούλια" χαμηλά, κοντά στον Πλειστό ποταμό. Αρχαιότατη πόλη η Λυκώρεια, ψηλά στον Παρνασσό μας οδηγεί στον καιρό του Κατακλυσμού. Τότε στη Λιάκουρα, την πιο ψηλή κορυφή του βουνού (2.457 μέτρα) στάθηκε η κιβωτός του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, που γέννησαν τον Έλληνα, γενάρχη των Ελλήνων. Αλλά και το ίδιο το όνομα «Παρνασσός», λέξη προελληνική, μας φέρνει στα βάθη του χρόνου, πριν από το 2000 π.χ. Ετυμολογικά, η λέξη Παρνασσός, υποστηρίζεται ότι προέρχεται από το προελληνικό υπόστρωμα, δηλαδή την γλώσσα που μιλούσαν οι Πελασγοί, και στων οποίων τα τοπωνύμια ήταν συχνή η κατάληξη-σσος. Στα δυτικά του οροπεδίου «Λιβάδι» και κοντά στην κορυφή του υψώματος που δεσπόζει σ αυτό, βρίσκεται το Κωρύκιο Άντρο ή Σαρανταύλι. Είναι ένα σπήλαιο με ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας από τα αρχαία χρόνια. Στην Αράχωβα υπήρχαν τρεις Ομηρικές πόλεις: Η Ανεμώρεια ή Ανεμώλεια, στα δυτικά η Κυπάρισσος, στα ανατολικά και η Υάμπολις στα νότια. Στον Όμηρο αναφέρεται ότι είχαν συμμετάσχει στον Τρωικό Πόλεμο μαζί με τις άλλες Φωκικές πόλεις (όλες μαζί έστειλαν σαράντα πλοία). Στην Ιλιάδα αναφέρονται τα ονόματα του Επίστροφου και του Σχεδίου γιοί του Ιφίτου Ναυβουλίδη από την Κυπάρισσο. Η περιοχή της Αράχωβας κατά την αρχαιότητα (μετά τον 10ο π.χ. αιώνα) ανήκε στην Φωκίδα και η κατοίκησή της είναι πυκνή, ιδιαίτερα στα κλασικά ( π.χ.), ελληνιστικά ( π.χ.) και ρωμαϊκά χρόνια (100 π.χ. 400 μ.χ.) με δυο κύριες πόλεις στον «Παλιόπυργο» και στο «Νεκροταφείο» και με την μορφή μικροοικισμών στις ευρύτερες περιοχές τού Παρνασσού, της Πάνιας και του Ελαιώνα. Στην περιοχή της «Πάνιας» έχουμε τον Παλαιοχριστιανικό οικισμό (4ος 7ος αιώνας μ.χ.), που ορίζεται από την ύπαρξη των τριών μονόχωρων ναών του. Η κατοίκηση συνεχίζεται στον ίδιο χώρο μέχρι και τα Μεσοβυζαντινά χρόνια (10ος - 11ος μ.χ.) και μετά μετακινείται στον τόπο του σημερινού οικισμού.

60 Ο Γάλλος ιστορικός Pouquevίlle αναφέρει ότι η Αράχωβα τον ΙΓ αιώνα κυβερνήθηκε από ένα ευγενή της οικογένειας de Nolse και ο περιηγητής Κυριάκος από την Αγκώνα το 1435 πού πέρασε από εδώ γράφει ότι η πόλις ήταν πολυάνθρωπη. Σύμφωνα με μαρτυρίες, στα 1435 μ.χ. «η Αράχωβα είναι πόλη πολυάνθρωπη». Κατά το 16ο αιώνα εμφανίζει άνθηση και το 1728 αναφέρεται ως η «διασημότερη κώμη στον Παρνασσό». Στα 1826, η μάχη της Αράχωβας όπου ο Γεώργιος Καραϊσκάκης αντιμετώπισε νικηφόρα Τουρκαλβανούς, ήταν καθοριστική γιατί έσωσε την επανάσταση των Ελλήνων. Η Αράχωβα έπαιξε σημαντικό ρόλο στον Αγώνα του '21. Η μεγάλη μάχη που έδωσε ο Γεώργιος Καραϊσκάκης στην Αράχωβα το Νοέμβριο του 1826 αντιμετωπίζοντας νικηφόρα Τουρκαλβανούς, έσωσε την επανάσταση των Ελλήνων. Ανακόπηκε η προέλαση των Τουρκικών στρατευμάτων και ολόκληρη η Στερεά Ελλάδα σήκωσε τη σημαία της ελευθερίας. Σε ανάμνηση της μεγάλης νίκης στην δυτική είσοδο της πόλης υπάρχει η προτομή του Καραϊσκάκη. Κοινότητα Αντίκυρας Η αρχή της ιστορίας της Αντίκυρας χάνεται στα βάθη των αιώνων. Η αρχαιολογική έρευνα, οι πληροφορίες των αρχαίων συγγραφέων, οι αναφορές των περιηγητών αλλά και οι αφηγήσεις των σύγχρονων Αντικυρέων συνθέτουν την παρουσία της από την αρχαιότητα ως σήμερα. Η πρώτη κατοίκηση στην περιοχή φαίνεται να έγινε γύρω στον 16ο π.χ. αιώνα στη θέση Παλάτια και αναφέρεται με την ονομασία Κυπάρισσος. Υπήρξε ισχυρή ναυτική δύναμηκαι έλαβε με τους Φωκείς μέρος με πλοία εναντίον της Τροίας με αρχηγούς τους γιους του Ιφίτου, Σχεδίο και Επίστροφο. Η φήμη της ήταν ευρύτερα διαδεδομένη στην αρχαιότητα για τον Ελλέβορο, που φύτρωνε στα γύρω βουνά, η ρίζα του οποίου είχε θεραπευτικές ιδιότητες. Τον Ελλέβορο χρησιμοποίησε ο ήρωας της Αντικυρέας, για να θεραπεύσει τον Ηρακλή από τον υστερικό παροξυσμό που έπαθε και σκότωσε τα τρία παιδιά του. Μετά τον 9ο π.χ. αιώνα αναφέρεται με το όνομα Αντίκυρα από τον ήρωα και θεραπευτή Αντικυρέα και γνωρίζει μεγάλη ακμή ως το 330 π.χ. και ενώ υπέστη δύο ολοκληρωτικές καταστροφές το 346 από τον Φίλιππο και το 211 από την Αιτωλική Συμπολιτεία,

61 εξακολουθεί να είναι μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Φωκίδας όπως περιγράφει ο περιηγητής Παυσανίας. Τα τρία ιερά του Ποσειδώνα, της Αθηνάς και της Aρτεμης, το δικό της νόμισμα, το θέατρο, τα αγάλματα και τα δύο γυμναστήρια αποδεικνύουν ένα σημαντικό πολιτισμό. Ο χάλκινος ανδριάντας του Αντικυρέα παγκρατιστή Ξενόδαμου τιμά τον ολυμπιονίκη στην είσοδο του σταδίου που πήρε την κότινο της νίκης στην 211η Ολυμπιάδα. Η εμφάνιση του Χριστιανισμού αναδεικνύει την Αντίκυρα σε επισκοπή. Χτισμένη πάνω στον αρχαίο οικισμό γνωρίζει νέα ακμή έως τα μέσα του 6ου μ.χ. αιώνα. Μετά από σεισμό σημειώνει μεγάλη πτώση και έως τον 16ο αιώνα σιωπά. Για χίλια και πλέον χρόνια δεν αναφέρεται πουθενά και το μόνο που τη θυμίζει είναι το λιμάνι της. Ως τις αρχές του 19ου αιώνα εμφανίζεται με το όνομα Άσπρα Σπίτια και διάφοροι ευρωπαίοι περιηγητές την αναφέρουν ως εμπορικό λιμάνι με ελάχιστους κατοίκους και οικισμό στα ρίζα του ορεινού όγκου της Άσπρης. Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους αποτελεί δήμο και επανεμφανίζεται με το πανάρχαιο όνομα Αντίκυρα. Με την ανασύσταση του νομού Βοιωτίας γίνεται ανεξάρτητη κοινότητα το 1943 και μόνο εκκλησιαστικά παραμένει στη Φωκίδα. Η εγκατάσταση της Αεροπορικής Βάσης το 1958 και του Αλουμινίου της Ελλάδος το 1960 σηματοδοτούν την αλλαγή της πορείας και της διαμόρφωσης της περιοχής. Κοινότητα Στειρίου Η Στείριδα ήταν μία από τις πόλεις που κατέστρεψε ο Περσικός στρατός του Ξέρξη στο πέρασμά του από την Φωκίδα. Πήρε μέρος στη μάχη των Πλαταιών κατά των Περσών το 479 π.χ. Αυτό το μαρτυρεί ο μεγάλος τρίποδας των Δελφών, στον οποίον ήσαν γραμμένες οι 31 πόλεις που πήραν μέρος στη μάχη. Η Στείριδα αναπτύχθηκε τόσο ώστε να μνημονεύεται μεταξύ των 22 πιο γνωστών πόλεων του Κοινού των Φωκέων, που συνεδρίαζε στο στενό του αρχαίου δρόμου Πανοπέα - Δελφών και άκμασε για πολλούς αιώνες. Καταστράφηκε το 346 π.χ.στον τρίτο ιερό πόλεμο από τον Φίλιππο Β τον Μακεδόνα, μαζί με άλλες φωκικές πόλεις, εφαρμόζοντας την ποινή που επέβαλαν οι Αμφικτίονες των Δελφών στους Φωκείς, επειδή καλλιεργούσαν μέρος της κοιλάδας της Άμφισσας που θεωρείτο ότι ανήκε στο ιερό μαντείο, όπως αναφέρει ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας. Βυζαντινή ιστορία Η μονή του Οσίου Λουκά

62 Επί Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, στη θέση που υπήρχε ο αρχαίος ναός της Στειρίτιδας θεάς Δήμητρας, κτίστηκε ο ναός του Οσίου Λουκά, επειδή κατά την παραμονή του Οσίου στη νήσο Άμπελο, προφήτευσε την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Άραβες. Η περιοχή δέχτηκε επιδρομές από Γότθους, Ούννους και Σλάβους. Μετά την πρώτη άλωση της Βασιλεύουσας το 1204, κυριάρχησαν στην περιοχή οι Φράγκοι, οι Ενετοί, οι Καταλανοί και τέλος οι Τούρκοι. Νεότερη και πρόσφατη ιστορία Η κήρυξη της Επανάστασης στη Ρούμελη έγινε στις 27 Μαρτίου του 1821 στον Όσιο Λουκά, από τον Επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα. Στον Αγώνα του 1821 οι Στειριώτες πολέμησαν στο πλευρό των οπλαρχηγών της Ρούμελης, Διάκου, Μπούσγου, Ανδρούτσου και Καραΐσκάκη, συμμετείχαν στους Βαλκανικούς πολέμους και στη Μικρασιατική εκστρατεία Κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο έδωσαν την ζωή τους στο έπος του 1940, στα βουνά της Πίνδου, στο Γράμμο, στο Βίτσι και την Αλβανία. Στην Κατοχή, πολλοί Στειριώτες οργανώθηκαν στην Εθνική Αντίσταση. Στις 9 και 10 Σεπτεμβρίου 1943 η ομάδα του ΕΛΑΣ Στειρίου πήρε μέρος στη μάχη της Αράχωβας, ενώ στις 10 Ιουνίου του 1944 στην θέση Λιθαράκι, περιοχή του Στειρίου, διεξήχθη η μάχη του Στειρίου μεταξύ του 11ου Λόχου του ΙΙΙ/34 τάγματος ΕΛΑΣ και Γερμανών SS οι οποίοι κατευθυνόντουσαν προς το χωριό με σκοπό να κάνουν τα ίδια όπως και στο Δίστομο (βιαιοπραγίες, αρπαγές, συλλήψεις και δολοφονίες αμάχων για την τρομοκράτηση του πληθυσμού). Στις 24 Ιουνίου 1944, οι Γερμανοί επανήλθαν και έκαψαν το Στείρι : Η θέση και ο ρόλος της περιοχής στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Σύμφωνα με το εγκεκριμένο Περιφερειακό Πλαίσιο χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ 1469/Β/2003), οι πόλεις της Αράχωβας, του Διστόμου και ο οικισμός Αντίκυρας κατατάσσονται στο 4 ο επίπεδο οικισμών. Εξαρτώνται από το οικιστικό δίπολο 2ου επιπέδου Λιβαδειά, του οποίου η ανάπτυξη στοχεύει στην εξισορρόπηση των συγκεντρώσεων στις συνοριακές με την Αθήνα περιοχές. Όλοι οι υπόλοιποι οικισμού του Δήμου Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας ανήκουν στο 5 ο επίπεδο οικισμών λόγω των πληθυσμιακών μεγεθών του και εξαρτώνται από τις πόλεις της Αράχωβας, του Διστόμου και της Αντίκυρας. Χωροταξική οργάνωση Αστική ανάπτυξη και οικιστικό δίκτυο: Το δίπολο αυτό στοχεύει στην ομογενοποίηση της άμεσης περιοχής της εξόρυξης του Βωξίτη και του χώρου

63 του εργοστασίου της «Αλουμίνιο της Ελλάδος» στην Παραλία Διστόμου. Έχει αστική δυναμική με πληθυσμό κάτοικοι. Στην αναπτυξιακή ενότητα υποστήριξης του εντάσσεται και η περιοχή της Αράχωβας, που διατηρεί την ιδιαιτερότητά της σαν κέντρο μαζικού χιονοδρομικού κυρίως τουρισμού και αναβαθμίζεται σε διεξόδους προς συμπληρωματικούς τουριστικού πόρους (παράκτιος χώρος ενότητας). Οι μεμονωμένοι Βιομηχανικοί πόλοι όπως το εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου στα Άσπρα Σπίτια προτείνεται να συνδεθούν εντονότερα με την τοπική ζωή μέσω αποτελεσματικής οδικής διασύνδεσης με τα αστικά κέντρα του χώρου του και να προωθήσουν την τεχνολογικής τους εξειδίκευση. Με βάση το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας, η πόλη της Λιβαδειάς είναι Διοικητικό Κέντρο, Κέντρο εξυπηρετήσεων του χώρου της ενότητάς της καθώς και Κέντρο εξυπηρετήσεων (Εμπορίου, Αναψυχής, Αστικού Τουρισμού και Κοινωφελών Υπηρεσιών και Πολιτιστικών Υποδομών) ανάλογων των διοικητικών ρόλων και της πληθυσμιακής δυναμικότητάς της. Είναι επίσης Κέντρο Εκπαίδευσης, Έρευνας και Τεχνολογίας. Όσον αφορά την Περιφέρεια, η Στερεά Ελλάδα, όπως και ο υπόλοιπος ελληνικός χώρος, κατατάσσεται στις περιφέρειες με έντονη περιφερειακότητα ως προς την κεντρική Ε.Ε. και με σχετική κεντρικότητα ως προς τον κέντρο-ανατολικό μεσογειακό χώρο. Ως προς τις προοπτικές, εκτιμάται ότι η περιφέρεια έχει δυνατότητες αναβάθμισης της θέσης της στο άμεσο μέλλον ιδιαίτερα μέσω των ευκαιριών ανοίγματος και διασύνδεσής της με όλα τα επίπεδα των υπερκείμενων χωρικών συνόλων (Ε.Ε., γειτονικές περιφέρειες και πόλεις) που δημιουργούν οι εξελισσόμενες υποδομές σε εθνικό επίπεδο και της σταδιακής εισαγωγής πολιτικών βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης στις εθνικές και κοινοτικές πολιτικές. Ως προς την θέση της περιφέρειας στον ελληνικό χώρο το βασικό χωροταξικό χαρακτηριστικό της είναι, η κεντροβαρική της θέση, το ότι διασχίζεται από τον βασικό μεταπολεμικό άξονα ανάπτυξης της χώρας (ΠΑΘΕ ΟΣΕ), καθώς και η γειτνίασή της με το μητροπολιτικό κέντρο της Αθήνας. Η κεντροβαρική της θέση έχει μερικώς αξιοποιηθεί μόνο στην κατεύθυνση Αθήνα -Θεσσαλονίκη, ενώ η γειτνίασή της με την Αθήνα έχει προωθήσει εξαιρετικά ασύμμετρες σχέσεις. Η σύνδεσή της με τις γειτονικές της περιφέρειες και με ισχυρά σημεία του ευρύτερου χώρου θα εξυπηρετηθεί από τους νέους υπό προγραμματισμό ή υπάρχοντες υπό αναβάθμιση διαπεριφερειακούς αναπτυξιακούς άξονες, όπως:

64 Διαμήκης άξονας Αθήνα (Χαλκίδα)- Λαμία -Θεσ/νίκη (ΠΑΘΕ) Διαγώνιος άξονας Λαμία - Ιτέα / Άμφισσα - Αντίρριο - Πάτρα. Διαγώνιος άξονας Κεντρικής Ελλάδας Λαμία Καρδίτσα Τρίκαλα-Παναγιά (Εγνατία Γιάννενα Ηγουμενίτσα), Ε65. Οριζόντιος άξονας (ΠΑΘΕ/Κόρινθος)- Θήβα / ΠΑΘΕ Χαλκίδα Κύμη / Λιμάνι Κύμης Η διασύνδεση της με τους παραπάνω άξονες ανάπτυξης και τις αντίστοιχες πύλες πόλους ανάπτυξης συνδέεται άμεσα με τα δυνητικά οφέλη από την σύνδεση με τον δυτικόευρωπαϊκό χώρο, καθώς και με τον χώρο του Αιγαίου. Ως προς τα αναπτυξιακά μεγέθη, κατατάσσεται στις μεσαίες προς τα πάνω ελληνικές περιφέρειες σε ρυθμούς ανάπτυξης και πληθυσμό και στις μεγάλες σε σχέση με την έκταση, χαρακτηρίζεται από υψηλή ανεργία και υπολείπεται ακόμα του κοινοτικού μέσου όρου ως προς το ΑΕΠ. Κατέχει όμως ιδιαίτερη θέση και ρόλο στην εθνική οικονομία λόγω της βιομηχανικής της παραγωγής και της ευρωπαϊκής εμβέλειας των ορυκτών της πόρων και της συνδεδεμένης μ αυτούς βιομηχανίας και επιχειρηματικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται σ αυτήν. Αιχμή της Περιφέρειας στην προσπάθεια αναβάθμισης της θέσης της, μπορεί να είναι η κομβική θέση της στις ανταλλαγές και διασυνδέσεις, η επιχειρηματική δυναμική της εξαγωγικής της βιομηχανίας, τα εξαγώγιμα διατροφικά αγροτικά προϊόντα ποιότητας και ο τουρισμός που συνδέεται με τους ειδικούς πόρους της και νέες μορφές ποιοτικής αξιοποίησής τους (φυσική και πολιτιστική κληρονομιά, υδροθεραπεία, χιονοδρομικά κέντρα). Ο γενικοί μακροπρόθεσμοι αναπτυξιακοί στόχοι που επιδιώκει το Π.Π.Χ.Σ.Α.Α. Στερεάς Ελλάδας είναι: η δυναμική ενσωμάτωση της Περιφέρειας στον νέο ευρωπαϊκό / εθνικό οικονομικό χώρο με ενισχυμένη ταυτότητα και εξωτερική ανταγωνιστικότητά η ενίσχυση της αστικοποίησης και της τριτογενοποίησης της παραγωγικής της βάσης, χρησιμοποιώντας, όσο είναι δυνατόν, τις νέες ευκαιρίες από την εξέλιξη της αποκέντρωσης και της κοινωνίας της πληροφορίας, από την συνεργασία δημόσιουιδιωτικού τομέα και από την διασύνδεση του αναπτυγμένου δευτερογενούς της με την πανεπιστημιακή εκπαίδευση την έρευνα και τη τεχνολογία. η χαλάρωση της εξάρτησης και ανισορρόπησης του χώρου της από τη Μητροπολιτική Αθήνα σε συνδυασμό με την εμφάνιση νέων διαπεριφερειακών

65 συνεργασιών και ο μετριασμός των ενδοπεριφερειακών ανταγωνισμών και ανισοτήτων μέσω ενισχυμένης συνεργασίας, συμπληρωματικότητας σε αναπτυξιακές χωρικές ενότητες που θα αξιοποιούν στο μέγιστο βαθμό το πλουτοπαραγωγικό της δυναμικό σ όλες τις κατηγορίες χώρου και παραγωγικούς τομείς. η αξιοποίηση της θετικής ανταπόκρισής της Περιφέρειας στις χωρικές επιπτώσεις των εθνικών και κοινοτικών πολιτικών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, της υπαίθρου και των ειδικών κατηγοριών χώρου, της βιομηχανίας - τουρισμού και της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, της περιβαλλοντικής αναβάθμισης και πρόληψης, όπως αυτές εξειδικεύονται και σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο Χωροταξικά & Πολεοδομικά χαρακτηριστικά της περιοχής Οικιστική οργάνωση Ο Καλλικρατικός Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας βρίσκεται βορειοδυτικά του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Βοιωτίας. Ο Δήμος με βάση το Ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πρόγραμμα Καλλικράτης» περιλαμβάνει 3 Δημοτικές Κοινότητες και 1 Τοπική Κοινότητα. Ο καταμερισμός του Δήμου σε Δημοτικές Ενότητες και Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. Δημοτικές Ενότητες Δ.Ε. Αράχωβας Δ.Ε. Διστόμου Κοινότητα Αντίκυρας Δημοτικές / Τοπικές Κοινότητες Δημοτική Κοινότητα Αράχωβας Οικισμός Ζεμενού Οικισμός Καλύβια Λιβαδιού Δημοτική Κοινότητα Διστόμου Οικισμός Αγίου Νικολάου Οικισμός Παραλίας Διστόμου Τοπική Κοινότητα Στειρίου Δημοτική Κοινότητα Αντίκυρας Οικισμός Αγίου Ισίδωρου Οικισμός Αγία Σωτήρα

66 Πηγή: Ν.3852/2010, Ίδια επεξεργασία Ο καλλικρατικός Δήμος Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας καλύπτει μια συνολική έκταση 297,2 τ.χλμ. Ολόκληρη η περιοχή αποτελείται από μεγάλο αριθμό ορεινών οικισμών όσο και άλλων που βρίσκονται παραλιακά. Σύμφωνα με το Περιφερειακό Πλαίσιο χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας (ΠΠΧΣΑΑ) και τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια των Καποδιστρικών Δήμων Διστόμου και Αράχωβας προτείνονται τα παρακάτω: Μεταφορικό Δίκτυο Σημαντικό έργο οδοποιίας για τον Δήμο, το οποίο θα πρέπει να προωθηθεί κατά προτεραιότητα είναι η βελτίωση της οδού Διστόμου Στειρίου Ι.Μ. Οσίου Λουκά, η οποία θα παρακάμπτει τους οικισμούς Δίστομο και Στείρι, θα συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση του τουριστικού ρεύματος της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά, ενώ παράλληλα θα εξυπηρετεί τους κατοίκους του Διστόμου, της Αντίκυρας, του Κυριακίου, και το εργοστάσιο της ΑτΕ Α.Ε. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο των κατευθύνσεων του ΠΠΧΣΑΑΠ Στερεάς Ελλάδας για παράκαμψη της Αράχωβας και του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών προτείνεται η αναβάθμιση της βελτιωμένης Επαρχιακής οδού Δίστομο Δεσφίνα Ιτέα σε Εθνική οδό και η υποβάθμιση της Εθνικής οδού Διστόμου Αράχωβας - Ιτέας σε τριτεύουσα εθνική οδό ή σε πρωτεύουσα επαρχιακή οδό. Ανεξαρτήτως πάντως αν υποβαθμιστεί ή όχι η παράκαμψη της Αράχωβας και των Δελφών, η αναβάθμιση της νέας διαδρομής του οριζόντιου άξονα προς Ιτέα είναι απόλυτα απαραίτητη. Με βάση τα ανωτέρω η ιεράρχηση του οδικού δικτύου του Δήμου στον εξωαστικό χώρο προτείνεται ως εξής: Πρωτεύουσες Αρτηρίες: Το τμήμα της Εθνικής Οδού Λιβαδειάς Αράχωβας

67 Το τμήμα της Επαρχιακής οδού Διστόμου Δεσφίνας, ως τμήμα της παράκαμψης των Δελφών. Η προγραμματιζόμενη βελτιωμένη εθνική οδός Δίστομο Στείρι Ι.Μ. Οσίου Λουκά με τις παρακάμψεις των οικισμών Διστόμου και Στειρίου, από τον κόμβο με την εθνική οδό Λιβαδειάς Αράχωβας. Δευτερεύουσες Αρτηρίες: Η επαρχιακή οδός Δίστομο Παραλία Διστόμου - Εργοστάσιο της ΑτΕ Α.Ε.. Το τμήμα της επαρχιακής οδού προς Δαύλεια από τον κόμβο με την εθνική οδό Λιβαδειάς Αράχωβας Το τμήμα της επαρχιακής οδού Άσπρα Σπίτια Αντίκυρα Το τμήμα της Επαρχιακής οδού Στειρίου Κυριακίου από την διασταύρωση με την εθνική οδό Διστόμου Στειρίου Ι.Μ. Οσίου Λουκά. Σημαντικός άξονας για τον οικισμό Δίστομο είναι η παρακαμπτήρια οδός που διέρχεται στα βόρεια και δυτικά του Διστόμου και εκτρέπει τη διερχόμενη κυκλοφορία είτε προς Δεσφίνα, είτε προς την Παραλία Διστόμου. Η διασταύρωσή του με την επαρχιακή οδό προς Δεσφίνα κρίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνη λόγω της μικρής ορατότητας με αποτέλεσμα την καταγραφή πολλών ατυχημάτων. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ισόπεδου σηματοδοτημένου κόμβου για τον έλεγχο της κυκλοφορίας και τον περιορισμό των κινδύνων που υπάρχουν σήμερα. Αυξημένη επικινδυνότητα παρουσιάζει επίσης και η επαρχιακή οδός που διέρχεται από τον υποσταθμό της ΔΕΗ εξαιτίας της διασταύρωσής του με πολλούς αγροτικούς δρόμους. Για τον λόγο αυτό η εν λόγω οδός ιεραρχείται στο τοπικό οδικό δίκτυο του Δήμου και προτείνεται να διαμορφωθεί με χαρακτηριστικά που να μην επιτρέπουν την ταχεία διέλευση των οχημάτων και παράλληλα να επιτρέπουν τη διέλευση οχημάτων της ΔΕΗ για την συντήρηση του υποσταθμού που βρίσκεται δίπλα στον δρόμο αυτό. Στο πλαίσιο της πολεοδομικής αναβάθμισης των οικισμών Διστόμου και Στειρίου προτείνεται η δημιουργία ενός δικτύου πεζοδρόμων που θα ενώνουν τους κοινόχρηστους χώρους των οικισμών μεταξύ τους και μεταξύ των σημαντικών τοπόσημων. Στον οικισμό της Παραλίας Διστόμου η ποιότητα του οδικού δικτύου κρίνεται μέτρια, διότι η συντήρηση του οδοστρώματος είναι ελλιπής και παρουσιάζει εμφανή σημάδια φθοράς. Προτείνεται η βελτίωση ολόκληρου του δικτύου των εσωτερικών οδών του οικισμού παράλληλα με μία μελέτη αναβάθμισης και διαμόρφωσης των οδών σύμφωνα με την τυπολογία τους (πεζόδρομοι, ήπιας κυκλοφορίας, συλλεκτήριες, κτλ.), η οποία θα

68 αναδείξει τον αξιόλογο αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του οικισμού και θα βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Προτείνεται επίσης η διαμόρφωση ενός πεζόδρομου που θα διατρέχει ολόκληρο το παραλιακό μέτωπο του Δήμου, στο πλαίσιο της ανάπλασης του παραλιακού μετώπου. Ο βασικός οδικός άξονας, που διατρέχει τον Δήμο Αράχωβας, είναι τμήμα της Εθνικής οδού 48, δηλαδή τμήμα της οδού «Λιβαδειά - Αράχωβα - Δελφοί - Άμφισσα Ιτέα». Η οδός αυτή, σύμφωνα με το εγκεκριμένο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Aνάπτυξης Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ 1469/Β/ ) είναι χαρακτηρισμένη, ως ανήκουσα στο δευτερεύον εθνικό οδικό δίκτυο. Αποτελεί τη βασική οδό πρόσβασης προς την πόλη της Λιβαδειάς μέσω των τμημάτων του εθνικού οδικού δικτύου «Λιβαδειά Κάστρο» και «Λιβαδειά Θήβα», τα οποία την συνδέουν με την Εθνική Οδό Αθηνών Λαμίας, που αποτελεί τμήμα του κύριου διαμήκους οδικού άξονα της χώρας (Πάτρα - Αθήνα - Θεσσαλονίκη Εύζωνοι/ ΠΑΘΕ). Προς την αντίθετη κατεύθυνση, η παραπάνω οδός συνδέεται με τις πόλεις της Άμφισσας και της Ιτέας και από εκεί με την Πάτρα, μέσω του οδικού άξονα Ε65 (Ιτέα - Ναύπακτος - Αντίρριο). Όσον αφορά το υπόλοιπο οδικό δίκτυο, υπάρχει η επαρχιακή οδός 37, δηλαδή η οδός Αράχωβα - Καλύβια - Επτάλοφος προς Χιονοδρομικό κέντρο (όρια νομού), η οποία σύμφωνα με το εγκεκριμένο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Aνάπτυξης Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ 1469/Β/ ) είναι χαρακτηρισμένη ως οδός του πρωτεύοντος επαρχιακού οδικού δικτύου του Νομού Βοιωτίας. Η επαρχιακή οδός 37 είναι προσαρμοσμένη στο ορεινό έδαφος από το οποίο διέρχεται, με μεγάλες κατά τμήματα οριζοντιογραφικές και μηκοτομικές καμπύλες καθώς και μικρές διατομές. Όσον αφορά τα προγραμματιζόμενα έργα, το βασικότερο από αυτά είναι η παράκαμψη Αράχωβας. Πρόκειται για το έργο «Παράκαμψη Αράχωβας και ανισόπεδη διάβαση προς Περαχώριο (Χ.Θ ) της Παράκαμψης Λειβαδιάς» που εκπονείται από την Οδομηχανική Τεχνικαί Μελέται Ε.Ε. για λογαριασμό της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Σύμφωνα με την Προμελέτη Οδοποιίας, η χάραξη της παρακαμπτήριας αυτής οδού της Αράχωβας, θα διέλθει βορείως του οικισμού μέσω σήραγγας, η οποία θα αρχίζει από την είσοδο του οικισμού της Αράχωβας (Χ.Θ της Προμελέτης Οδοποιίας) στην περιοχή της εξόδου της υφιστάμενης σήραγγας προς Αράχωβα, θα διέρχεται από την περιοχή της Αγ. Τριάδας και βόρεια του Αγ. Γεωργίου Αράχωβας, υπόγεια, για να καταλήξει στην περιοχή του Νεκροταφείου (Χ.Θ της Προμελέτης Οδοποιίας), θέση στην οποία προβλέπεται και κόμβος.

69 Συγκεκριμένα, υπάρχει θετική γνωμοδότηση στα πλαίσια της διαδικασίας της Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης και Αξιολόγησης για την κατασκευή και λειτουργία του έργου «Παράκαμψη Αράχωβας», σύμφωνα με την υπ. αρ. πρ. οικ / /ΕΥΠΕ/ΥΠΕΧΩΔΕ. Για το αναφερόμενο έργο, σύμφωνα με την παραπάνω θετική γνωμοδότηση, προτείνεται η βόρεια λύση (Λύση Β1), συνολικού μήκους 3,7 χλμ. περίπου, με σήραγγα (μήκους 1,6 χλμ.). Πέραν της σήραγγας κυκλοφορίας των οχημάτων προβλέπονται: α) μια (1) διαμήκης και τέσσερις (4) εγκάρσιες σήραγγες διαφυγής, β) η «Δ Παραλλαγή Ανατολικού Κόμβου Εισόδου Αράχωβας» (βόρεια λύση 1Δ) σε δύο φάσεις (Α και β) και γ) η «Νέα Παραλλαγή Δυτικού Κόμβου Εισόδου Αράχωβας» (βόρεια λύση 1Ν). Για την εν λόγω γνωμοδότηση λήφθηκαν υπόψη οι κατευθύνσεις του Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδος, όπου «προτείνεται η ευρεία παράκαμψη του οικισμού της Αράχωβας». Στην παραπάνω θετική γνωμοδότηση του έργου, αναφέρονται τα ακόλουθα: α) παρ. 2: Η κατασκευή των δύο Α/Κ θα επηρεάσει αρνητικά την αισθητική του τοπίου. Με την κατασκευή του έργου θα προκύψει απώλεια φυσικής βλάστησης (κατά τμήματα δασικής) συνολικής έκτασης περίπου 9 στρεμμάτων, β) παρ. 3: Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο τμήμα του έργου είναι υπόγειο περιορίζει τις επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Παρόλα αυτά η διαμόρφωση των δύο ανισόπεδων κόμβων στην είσοδο και έξοδο της σήραγγας αναμένεται να υποβαθμίσει την αισθητική του Δελφικού Τοπίου, γ) παρ. 4: Το έργο, όπως προβλέπεται σύμφωνα με την «Λύση Β1» της ΠΠΕ, θα επιφέρει αλλαγές στα μορφολογικά χαρακτηριστικά με την κατασκευή των ανισόπεδων κόμβων στην είσοδο και έξοδο της σήραγγας και την απόθεση των υλικών εκσκαφής του υπόγειου έργου και δ) παρ. 5: Με την υλοποίηση του προτεινόμενου έργου παρακάμπτεται το κέντρο του οικιστικού ιστού της Αράχωβας, με συνέπεια την διευκόλυνση της οδικής κυκλοφορίας στον οικισμό και την βελτίωση των συνθηκών κυκλοφορίας με προορισμό τους Δελφούς και το χιονοδρομικό κέντρο Παρνασσού. Αναγκαία κρίνεται η ουσιαστική βελτίωση της οδού από διασταύρωση Ε.Ο. Αράχωβα Επτάλοφο προς Χιονοδρομικό Κέντρο Παρνασσού. Το έργο «Βελτίωση Ε.Ο. Θήβα - Λιβαδειά - Αράχωβα - Ιτέα (κατά τμήματα)» βρίσκεται σε διαδικασία υλοποίησης.

70 Εκτός των έργων που αναφέρονται παραπάνω κρίνονται σκόπιμα και τα εξής: Να αποκατασταθεί το τμήμα της Ε.Ο. 48, στην ανατολική είσοδο του Δήμου, όπου κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου σημειώνονται κατολισθήσεις και αποκολλήσεις μεγάλων τεμαχίων στο νότιο πρανές. Κρίνεται απαραίτητη γεωλογική και γεωτεχνική διερεύνηση. Να βελτιωθεί το τμήμα της επαρχιακής οδού 37 από Αράχωβα μέχρι τη διασταύρωση προς Χιονοδρομικό, διότι αποτελεί ένα από τα πλέον επικίνδυνα τμήματα, λόγω των γεωμετρικών χαρακτηριστικών οριζοντιογραφίας και διατομής καθώς και λόγω των γεωλογικών συνθηκών. Ο κυκλοφοριακός φόρτος της εν λόγω οδού είναι μεγάλος κατά τη χειμερινή περίοδο και οι συνθήκες που δημιουργούνται από το συνδυασμό των παραπάνω παραγόντων και των καιρικών φαινομένων (χιονοπτώσεις, παγετός) είναι εξόχως επικίνδυνες. Αναφορικά με την συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση, τα δρομολόγια των ΚΤΕΛ Βοιωτίας και Φωκίδας καλύπτουν σε γενικές γραμμές τις ανάγκες μετακίνησης των κατοίκων και των επισκεπτών προς την πρωτεύουσα του Νομού ή την Αθήνα. Ο πλησιέστερος σιδηροδρομικός σταθμός είναι ο σταθμός της Λιβαδειάς, του βασικού σιδηροδρομικού άξονα Αθήνας - Θεσσαλονίκης, σε απόσταση 40 περίπου χλμ. Για τις μακρινές μετακινήσεις, η περιοχή εξυπηρετείται από το αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος», του οποίου τα τεχνικά χαρακτηριστικά καλύπτουν τις σύγχρονες απαιτήσεις. Επιπλέον, υπάρχει ελικοδρόμιο ανάγκης τόσο στην είσοδο του οικισμού της Αράχωβας, όσο και στο Χιονοδρομικό Κέντρο Παρνασσού (θέση Κελλάρια). Αστικές Συγκοινωνίες Προτείνεται η ανάπτυξη δημοτικής συγκοινωνίας ή σε συνεργασία με το ΚΤΕΛ, κυκλικής μορφής, η οποία να ενώνει όλους τους οικισμούς του Δήμου μεταξύ τους και με την έδρα του Δήμου με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των οικισμών και παράλληλα να έχει τον χαρακτήρα περιήγησης στους οικισμούς του Δήμου εξυπηρετώντας τους επισκέπτες τουρίστες της περιοχής. Δίκτυα Ενέργειας Το δίκτυο ηλεκτροδότησης καλύπτει το σύνολο των αναγκών του Δήμου ΔιστόμουΑράχωβας-Αντίκυρας, η κάλυψη που παρέχεται από το υφιστάμενο δίκτυο διανομής, είναι

71 επαρκής, με δυνατότητα άμεσης παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε όλα τα σημεία όπου εμφανίζεται ζήτηση. Πρέπει να αναφερθεί, ότι το δίκτυο διανομής ηλεκτρικού ρεύματος εντός του οικισμού της Αράχωβας, στις περιοχές εκατέρωθεν της κεντρικής οδού (οδικός άξονας Λιβαδειά Αράχωβα - Δελφοί) και στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου είναι υπόγειο, για να αντιμετωπισθούν οι συχνές διακοπές ηλεκτροδότησης, οι οποίες παρατηρούνταν τους χειμερινούς μήνες εξ αιτίας των έντονων καιρικών φαινομένων, που επικρατούν στην περιοχή. Στις υπόλοιπες περιοχές του Δήμου είναι επίγειο. Λόγω του τουριστικού χαρακτήρα του Δήμου αλλά και των αναγκών, προτείνεται η υπογειοποίηση συνολικά του δικτύου. Όσον αφορά το δίκτυο φυσικού αερίου, από την κτηματική περιφέρεια της Δημοτικής Ενότητας Διστόμου διέρχεται ο Κεντρικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (Κ.Α.Φ.Α.). Η διέλευση του αγωγού φυσικού αερίου από την Δημοτική Ενότητα Διστόμου θα πρέπει χρησιμοποιηθεί όχι μόνον για τις ανάγκες του εργοστασίου της ΑτΕ Α.Ε. αλλά και για τις ανάγκες των κατοίκων των οικισμών του Δήμου, ιδιαίτερα δε των σημαντικότερων από άποψη πληθυσμιακού μεγέθους. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η εκπόνηση τεχνικοοικονομικής μελέτης βιωσιμότητας για τη σύνδεση των οικισμών του Δήμου με το δίκτυο του φυσικού αερίου. Όσον αφορά τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), η ανάπτυξη οποιασδήποτε μορφής Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας και να εναρμονίζεται με τις κατευθύνσεις του Σχεδίου Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις ΑΠΕ. Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών Οι ανάγκες σε επέκταση του δικτύου για τις προτεινόμενες προς ένταξη περιοχές κατοικίας και τις ζώνες παραγωγικών δραστηριοτήτων αναμένεται να καλυφθούν χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες από τον ΟΤΕ. Τα ψηφιακά τηλεφωνικά κέντρα είναι ενήμερα. Δηλαδή δεν υπάρχει πρόβλημα αριθμοδότησης και χορήγησης γραμμής. Επιπλέον, ο οικισμός της Αράχωβας είναι ένας από τους έξι «έξυπνους οικισμούς» της Ελλάδας. Η υλοποίηση της ιδέας των «έξυπνων οικισμών» είναι μία δράση της «Ψηφιακής

72 Στρατηγικής », η οποία χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας». Ο «έξυπνος οικισμός» βασίζεται σε ενσύρματη και ασύρματη ευρυζωνικότητα, που υποστηρίζει την διαλειτουργικότητα των διαφόρων εφαρμογών. Η εύκολη πρόσβαση στο δίκτυο επιτυγχάνεται μέσα από την χρήση ηλεκτρονικών συσκευών, χωρίς να απαιτούνται ιδιαίτερες ικανότητες και χωρίς να αποκλείεται κάποια ομάδα πληθυσμού. Σε έναν «έξυπνο οικισμό» τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις απολαμβάνουν και αξιοποιούν, στη βάση κόστους ωφέλους, τα εξής: 1. Υπηρεσίες Internet, τηλεφώνου και τηλεόρασης (Triple Play) με ενιαίο τρόπο χωρίς περιορισμούς. 2. Οι προμηθευτές ευρυζωνικής τεχνολογίας (broadband providers) έχουν την ευκαιρία, να προσφέρουν και να εγκαταστήσουν εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας για την λειτουργία καινοτόμων υπηρεσιών. 3. Οι προμηθευτές ευρυζωνικού περιεχομένου έχουν την ευκαιρία, να διαθέσουν ζωντανές καινοτόμες εφαρμογές όπως οι εφαρμογές υγείας, η Ψυχαγωγία, τα παιχνίδια, η εκπαίδευση κλπ. Για την άριστη λειτουργία του συστήματος απαιτείται ένα χρονικό διάστημα, μέσα στο οποίο καταγράφονται και επιλύονται διάφορα προβλήματα, που έχουν σχέση με την λειτουργία του. Δίκτυο Ύδρευσης Γενικά η υφιστάμενη υποδομή ύδρευσης στη Δημοτική Ενότητα Διστόμου δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών. Επεκτάσεις του δικτύου θα απαιτηθούν στις περιοχή των νέων εντάξεων όπου προτείνονται και στις προτεινόμενες παραγωγικές ζώνες. Προτείνεται ο συνεχής έλεγχος και παρακολούθηση της ποιότητας του πόσιμου νερού με τακτικές μετρήσεις, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα μέτρα προστασίας και συντήρησης της υποδομής ύδρευσης των οικισμών. Το θέμα χρήζει συνολικής μελέτης για την αντιμετώπιση του προβλήματος στη σωστή του διάσταση. Όσον αφορά την ύδρευση της Δημοτικής Ενότητας Αράχωβας, υπάρχουν τρεις πηγές (Μάνα, Πάνια και Γιώργη Βρύση) και τρεις γεωτρήσεις (Φτελιές), μέσω των οποίων

73 υδρεύεται ο Δήμος Αράχωβας. Οι πηγές Μάνα, Πάνια και Γιώργη Βρύση βρίσκονται βορειοανατολικά της Αράχωβας και εξυπηρετούν πληθυσμό ατόμων, ενώ οι γεωτρήσεις βρίσκονται βόρεια του οικισμού των Καλυβίων. Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ύδρευσης του οικισμού των Καλυβίων Λιβαδιού, η έλλειψη αποθεμάτων νερού για τον οικισμό της Αράχωβας, καθώς και προβλήματα υγιεινής και ασφάλειας λόγω της ύπαρξης αμιαντοσωλήνων στο υφιστάμενο δίκτυο, εντάχθηκαν στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Στερεάς Ελλάδας του Γ ΚΠΣ τα έργα ύδρευσης του οικισμού Καλυβίων Λιβαδιού και η ενίσχυση της ύδρευσης της Αράχωβας, τα οποία και υλοποιήθηκαν. Επιπλέον, στο πρόγραμμα «Θησέας» εντάχθηκαν και υλοποιήθηκαν έργα για την επέκταση του δικτύου ύδρευσης του πρώην Δήμου Αράχωβας καθώς και την υδροδότηση του Ζεμενού. Η Αντίκυρα διαθέτει πλήρες και ικανοποιητικό σύστημα ύδρευσης, το οποίο θα συμπληρωθεί στο άμεσο μέλλον με απαραίτητη δεξαμενή. Εκτός των παραπάνω, θα απαιτηθεί η επέκταση του δικτύου σε όλες τις νέες πολεοδομικές ενότητες και βέβαια θα πρέπει να διερευνηθεί η επάρκεια των υδατικών πόρων. Δίκτυα Αποχέτευσης Απαιτείται με κατ επείγουσα προτεραιότητα η κατασκευή Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Λυμάτων για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων των οικισμών Διστόμου και Στειρίου, η οποία θα πρέπει να είναι τριτοβάθμιας επεξεργασίας. Επίσης θα πρέπει να εκπονηθεί μελέτη αποχετευτικού δικτύου για τον οικισμό Άγιο Νικόλαο Διστόμου με πρόβλεψη σύνδεσης του δικτύου με τον βιολογικό καθαρισμό των Άσπρων Σπιτιών. Αναφορικά με την αποχέτευση της Αράχωβας, το υπάρχον αποχετευτικό δίκτυο της πόλης αποτελείται από δύο κύριους αποχετευτικούς αγωγούς βαρύτητας, οι οποίοι εξυπηρετούν την ανατολική και την δυτική πλευρά της πόλης. Ο ανατολικός αγωγός μεταφέρει περίπου το 70% των λυμάτων της πόλης, ενώ ο δυτικός αγωγός το υπόλοιπο 30%. Στην περιοχή λειτουργεί Εγκατάσταση Επεξεργασίας των Λυμάτων (ΕΕΛ Αράχωβας), δυναμικότητας ατόμων. Τα λύματα, που καταλήγουν εκεί, μέσω του ανατολικού αγωγού, υποβάλλονται σε επεξεργασία πρωτοβάθμια (αντλιοστάσιο εισόδου, αδρομερής εσχάρωση, εξάμμωση) και δευτεροβάθμια (αερισμός, καθίζηση, χλωρίωση).

74 Λόγω της απαίτησης για μείωση του φωσφόρου και του αζώτου στην εκροή των επεξεργασμένων αποβλήτων, έχει δρομολογηθεί εκσυγχρονισμός της μονάδας με την ενσωμάτωση τεχνολογιών τριτοβάθμιας επεξεργασίας (αποφωσφόρωση, απονιτροποίηση, αμμοσυλλογή, αποχλωρίωση, φίλτρο διήθησης). Αποδέκτης των επεξεργασμένων λυμάτων είναι ο ελαιώνας κατάντη της ΕΕΛ, ο οποίος περιλαμβάνει τις περιοχές Κουμούλα, Περιστερά, Μαντροστάσι, Κορτσά, Κασφιλόρεμα, Γούβες, Μασούρενα, Κοκκινόπλακο, Αλωνάκι, Κοτσίστια, Ψωμόλακκα, Γουρλάς και Διαβάτης. Η διάθεση σε αυτόν γίνεται μέσω του ρέματος Κώσταινα. Στην περιοχή αυτή καλλιεργούνται περίπου ελαιόδεντρα. Όσον αφορά τους οικισμούς Καλύβια Λιβαδιού και Ζεμενό, οι οικισμοί αυτοί δεν διαθέτουν αποχετευτικό δίκτυο και η αποχέτευσή τους γίνεται σε απορροφητικούς ή/και στεγανούς σηπτικούς βόθρους. Και στα δύο οικιστικά σύνολα, έτσι όπως προβλέπεται να αναπτυχθούν, θα πρέπει κατασκευασθεί δίκτυο αποχέτευσης και μονάδες επεξεργασίας λυμάτων. Υποδομή άρδευσης Προτείνεται η επέκταση του υφιστάμενου αρδευτικού δικτύου που υπάρχει στην περιοχή Τσέρες στα βόρεια του Δήμου, ώστε στην ολοκλήρωσή του να εξυπηρετεί μία έκταση περίπου στρ. που είναι η ευρύτερη γεωργική γη. Προτείνεται η εκπόνηση μελέτης σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης, ώστε να εξεταστεί η δυνατότητα εκμετάλλευσης των υπόγειων υδάτων, αλλά και των επιφανειακών με τη δημιουργία λιμνοδεξαμενών και ταμιευτήρων για τη συλλογή των όμβριων υδάτων, με σκοπό την χρήση τους για την άρδευση της γεωργικής γης του Δήμου. Σχετικά με την άρδευση, από το σύνολο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων αρδεύεται το 93,7% (659 εκμεταλλεύσεις), ωστόσο, στο σύνολο των χρησιμοποιούμενων εκτάσεων, το ποσοστό αυτό είναι μόλις 35,9% (4.196,9 στρέμματα). Η άρδευση στην Αράχωβα γίνεται κυρίως από την φυσική λεκάνη συγκέντρωσης ομβρίων και πηγαίων υδάτων που βρίσκεται στην περιοχή του Λιβαδιού (νότια πλευρά της κορυφής «Πατσιαντάρας»). Τα ύδατα, που συγκεντρώνονται εκεί, προέρχονται από βροχοπτώσεις, χιονοπτώσεις, υπόγεια ύδατα του Παρνασσού καθώς και από πηγές. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση υδάτων της ζώνης αυτής γίνεται στο χρονικό διάστημα από το τέλος Νοεμβρίου μέχρι περίπου το τέλος Μαΐου κάθε έτους. Τα νερά της λίμνης αυτής διαμέσου σήραγγας χρησιμοποιούνται προς άρδευση των ελαιώνων των περιοχών

75 Αράχωβας, Δελφών, Χρισσού, Ιτέας και Κίρρας. Στην είσοδο της σήραγγας υπάρχει φρεάτιο ρύθμισης της παροχής, έτσι ώστε να παροχετεύεται σταθερή ποσότητα νερού τους χειμερινούς μήνες προς τον Ελαιώνα της Φωκίδας. Το πρόβλημα άρδευσης που αντιμετωπίζει η ευρύτερη περιοχή του Δήμου ΔΑΑ απαιτεί άμεσο σχεδιασμό και μελέτη κατασκευής αρδευτικών δικτύων, για την ανάπτυξη νέων δυναμικών καλλιεργειών, οι οποίες θα δώσουν νέα εισοδήματα στους νέους της περιοχής. Προστασία / αποκατάσταση τοπίου Η πολύχρονη λειτουργία των μεταλλευτικών επιχειρήσεων και των λατομείων ασβεστόλιθου, αλλά και οι εκχερσώσεις για τη διάνοιξη οδών πρόσβασης έχουν αλλοιώσει σε σημαντικό βαθμό το φυσικό τοπίο της περιοχής. Μέχρι το 1979, έτος ισχύς του Ν. 998/1979 η υποχρέωση αποκατάστασης των ανενεργών μεταλλείων ανήκε στο Ελληνικό Δημόσιο το οποίο εισέπραττε αποζημιώσεις από τις μεταλλευτικές εταιρίες που εκμεταλλεύονταν τα κοιτάσματα βωξίτη. Μετά το 1979 η υποχρέωση της αποκατάστασης του περιβάλλοντος των επιφανειών επέμβασης ανήκει στις μεταλλευτικές επιχειρήσεις που είναι υποχρεωμένες να εκπονήσουν Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και Αποκατάστασης Περιβάλλοντος σε κάθε ανενεργό πλέον λατομείο ή μεταλλείο ή χώρο διάθεσης αδρανών. Επομένως ανάλογα με την προαναφερθείσα χρονική περίοδο λειτουργίας των μεταλλείων (πριν ή μετά το 1979) επιβάλλεται η σταδιακή αποκατάσταση κάθε επιφάνειας που έχει υποστεί επέμβαση ή αποτελούσε χώρο εξόρυξης ή απόθεσης υλικών παράλληλα με τη δημιουργία πράσινων ζωνών προστασίας και την πραγματοποίηση δενδροφυτεύσεων, η οποία θα έχει πολλαπλά θετικές επιπτώσεις στην αποκατάσταση της ελκυστικότητας του τοπίου της περιοχής. Θαλάσσια οικοσυστήματα Για βελτίωση της υφιστάμενης επιβάρυνσης - ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος στον κόλπο της Αντίκυρας προτείνεται η τήρηση των σχετικών εγκεκριμένων Περιβαλλοντικών Όρων και ο ουσιαστικός έλεγχος τήρησης αυτών από τις καθ ύλην αρμόδιες αρχές. Συγκεκριμένα σύμφωνα με την Απόφαση έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΕΑΡΘ/αρ.πρωτ / , Κεφ. Β, ΠΟ 4.9) προβλέπεται σταδιακή μείωση της απορριπτόμενης ποσότητας βωξίτη στη θάλασσα και οριστική παύση αυτής το Όσον αφορά στη λειτουργία της μονάδας ΣΗΘ στην ίδια ΑΕΠΟ (ΕΑΡΘ/αρ.πρωτ /07-10-

76 2008, Κεφ. Β, ΠΟ έως 4.3.7) προβλέπονται η μείωση της ποσότητας του απορριπτόμενου θερμού νερού στη θάλασσα κατά τη διάρκεια δυσμενών μετεωρολογικών συνθηκών, η παρακολούθηση / καταγραφή στοιχείων (ποσότητα θερμοκρασία) νερού αναρρόφησης και εκροής, αλλά και η παρακολούθηση σε ετήσια βάση και για μια πενταετία της κατάστασης του θαλάσσιου οικοσυστήματος (βενθικές βιοκοινωνίες) του κόλπου της Αντίκυρας. Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος εξασφαλίζεται επίσης από την τήρηση των όρων (ΕΑΡΘ/αρ.πρωτ / , Κεφ. Β, ΠΟ 4.5.9, , 6) και των μέτρων για τη λειτουργία των λιμενικών εγκαταστάσεων του εργοστασίου. Υποδομή διαχείρισης απορριμμάτων Ο Δήμος συνολικά εξυπηρετείται από τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) Λιβαδειάς, ο οποίος κατασκευάστηκε για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών των Καποδιστριακών Δήμων Λειβαδιάς, Αράχωβας, Δαύλειας, Διστόμου, Κορώνειας, Ορχομενού και Χαιρώνειας και των Κοινοτήτων Αντίκυρας και Κυριακίου. Αρμόδια για τη λειτουργία του έργου είναι η Διαδημοτική Επιχείρηση Περιβάλλοντος και Οργάνωσης Διαχείρισης Απορριμμάτων Λιβαδειάς (Δ.Ε.Π.Ο.Δ.Α.Λ. ΑΕ). Στα πλαίσια βέβαια της κατασκευής και λειτουργίας του αναφερόμενου έργου διαχείρισης στερεών αποβλήτων, προβλέφτηκε και η κατάργηση κι αποκατάσταση των χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) των εξυπηρετούμενων Δήμων και Κοινοτήτων. Η ορθολογική διαχείριση των απορριμμάτων / στερεών αποβλήτων του εργοστασίου της «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ» καθορίζεται στους σχετικούς περιβαλλοντικούς Όρους (ΕΑΡΘ/αρ.πρωτ / , Κεφ. Β, ΠΟ 4.8, 4.10, 7.17, 7.21). Το κλείσιμο του ΧΑΔΑ θα έχει πολλαπλά θετικές επιπτώσεις στο έδαφος και το υπέδαφος της περιοχής άλλα και στην απάλειψη του κινδύνου πυρκαγιάς στις παρακείμενες δασικές εκτάσεις. Με το κλείσιμο του ΧΑΔΑ θα πρέπει να γίνει εξυγίανση του εδάφους και αποκατάσταση του χώρου, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και κατόπιν της εκπόνησης και έγκρισης των απαιτούμενων μελετών (Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, Ειδική Μελέτη Περιβαλλοντικής Αποκατάστασης, Φυτοτεχνική μελέτη). Όσον αφορά στο σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων προτείνεται μελλοντικά η εξέταση από τον Δήμο της δυνατότητας εφαρμογής συστημάτων ανακύκλωσης.

77 Οι προτάσεις των Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων Το ΓΠΣ Διστόμου Περιοχές Ειδικής Προστασίας (Π.Ε.Π.) Κανονιστικές ρυθμίσεις Ως Περιοχές Ειδικής Προστασίας (Π.Ε.Π.) στην εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιφέρεια του πρώην Δήμου Διστόμου προσδιορίζονται: οι εκτεταμένοι αρχαιολογικοί χώροι, οι ορεινές περιοχές με δασώδη βλάστηση κυρίως στην ορεινή περιοχή του Ελικώνα, το φαράγγι Κλεισούρας Στράκη και το περιαστικό πράσινο του οικισμού Διστόμου, είναι δε οι εξής: Π.Ε.Π.1 Ζώνη προστασίας ανάδειξης δασών και δασικών εκτάσεων και ορεινού χώρου Π.Ε.Π. 2 Ζώνη προστασίας ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων και μνημείων Π.Ε.Π.3 Ζώνη προστασίας ανάδειξης του φαραγγιού Κλεισούρας - Στράκη ΠΕΠ 4α Ζώνη προστασίας της Ι.Μ. Οσίου Λουκά και της οδού πρόσβασης σε αυτή ΠΕΠ 4 β Ζώνη προστασίας του τοπίου εξαίρετου φυσικού κάλλους της ευρύτερης περιοχής της Ι.Μ. του Οσίου Λουκά Π.Ε.Π.5 Ζώνη προστασίας περιαστικού πρασίνου και του τοπίου Οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης και οι όροι και περιορισμοί δόμησης και προστασίας περιβάλλοντος ανά ζώνη ακολουθούν: Π.Ε.Π. 1 προστασίας ανάδειξης δασών και δασικών εκτάσεων και ορεινού χώρου Αφορά στις ορεινές περιοχές του Δήμου όπου εντοπίζονται εκτεταμένες δασώδεις εκτάσεις. Οι προτεινόμενες κανονιστικές ρυθμίσεις αποσκοπούν στην προστασία των εκτάσεων δασικού χαρακτήρα (δάση και δασικές εκτάσεις), όπως αυτές εκάστοτε ορίζονται από την δασική νομοθεσία. Στις δημόσιες και ιδιωτικές δασικές εκτάσεις απαγορεύεται η κατάτμηση και δεν δίδεται αρτιότητα διότι απαγορεύεται η δόμηση.

78 Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Δάση, Δασική διαχείριση εκμετάλλευση. Η βόσκηση βάσει των αποτελεσμάτων μελέτης βοσκοϊκανότητας και βοσκοφόρτωσης και του υφιστάμενου πλαισίου της δασικής νομοθεσίας, η οποία θα επιτρέπεται στις δασικές χορτολιβαδικές εκτάσεις ενώ στα δάση απαγορεύεται ή επιτρέπεται σύμφωνα με τις δασικές απαγορευτικές διατάξεις που εκδίδει το αρμόδιο Δασαρχείο ανάλογα με το επιθυμητό στάδιο εξέλιξης της κάθε συστάδας του δάσους, δηλαδή εάν έχουν προηγηθεί υλοτομίες, εάν αναμένεται αναγέννηση κλπ. Χρήσεις, δραστηριότητες και εγκαταστάσεις ήπιας δασικής αναψυχής. Ανάπτυξη οικοτουρισμού με διαμορφώσεις περιπατητικών μονοπατιών, με σήμανση διαδρομών και για χρήση οχήματος, υποδομές σχετικές με την προστασία, ήπια ημερήσια αναψυχή και οικολογική ευαισθητοποίηση του κοινού (Περίπτερα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και οικολογικής ευαισθητοποίησης με μέσα ερμηνείας του περιβάλλοντος), καθιστικά, κιόσκια και όλα τα σχετικά που συμβάλλουν στην ήπια αναψυχή σε φυσικό περιβάλλον και οργάνωση δικτύου ορειβατικών διαδρομών, αναρρίχηση, με καταφύγια σε κατάλληλες θέσεις και σύμφωνα με την έγκριση του οικείου Δασαρχείου, κ.ά. Περίπτερα ιστορικής και περιβαλλοντικής ενημέρωσης μέχρι 100 τ.μ. Κτίρια και εγκαταστάσεις δασικής παραγωγής και δασικές υποδομές Οι χρήσεις και η δόμηση κτισμάτων σύμφωνα με τις διατάξεις και τις προβλεπόμενες διαδικασίες της δασικής νομοθεσίας -όπως εκάστοτε ισχύει. Απαγορεύεται κάθε είδους συμβατική δόμηση εκτός ειδικών περιπτώσεων μικρού όγκου και κλίμακας και παραδοσιακού χαρακτήρα και αισθητικής που αποσκοπούν στην ανάδειξη και την ερμηνεία του περιβάλλοντος και στη σχετική πληροφόρηση του κοινού, όπως π.χ. κιόσκια - περίπτερα πληροφόρησης, μικρά μουσεία εκθέσεις. Επειδή στις περιοχές αυτές περιλαμβάνονται και άλλες χρήσεις όπως χορτολιβαδικές εκτάσεις, και ενίοτε εκτάσεις γεωργικής γης, όπως τεκμηριώνεται από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και την εκάστοτε δασική νομοθεσία, στην συνέχεια προτείνονται επίσης περιορισμοί και χρήσεις γης για αυτές τις περιοχές. Στις ανωτέρω ιδιωτικές μη δασικές εκτάσεις ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 10 στρέμματα.

79 Χρήσεις γης. Γεωργική γη, αν η έκταση έχει ήδη την χρήση της γεωργικής γης Βόσκηση, αν η έκταση έχει ήδη την χορτολιβαδική χρήση. Μεταλλεία βωξίτη με την προϋπόθεση να διανοίγονται μόνον οι απόλυτα απαραίτητοι νέοι δρόμοι σύμφωνα με τις εγκεκριμένες περιβαλλοντικές μελέτες. Δασώσεις Εκτός των ανωτέρω επιτρέπεται ότι προαναφέρθηκε στις δασικές εκτάσεις και επιπλέον Περίπτερα ιστορικής και περιβαλλοντικής ενημέρωσης μέχρι 100 τ.μ. Αναψυκτήρια μέχρι 50 τ.μ. Εργασίες αποκατάστασης αναστήλωσης συντήρησης μνημείων Εργασίες αποκατάστασης κάθε οδού πρόσβασης προς το οικοσύστημα και τα μνημεία Προστασία δασικού πλούτου / οικοσυστημάτων / χλωρίδας / πανίδας Τα οικοσυστήματα της περιοχής μελέτης, υφίστανται πιέσεις που οδηγούν στην υποβάθμιση τους, κυρίως λόγω ανθρώπινων ενεργειών ή παραλείψεων, όπως η ανεξέλεγκτη άσκηση της κτηνοτροφίας και ειδικά της αιγοβοσκής, το κυνήγι, οι εκχερσώσεις, η οικοδόμηση και η μεταλλευτική δραστηριότητα. Όσον αφορά στις πυρκαϊές μεγαλύτερη επικινδυνότητα παρουσιάζουν περιοχές χαμηλού υψομέτρου με αείφυλλα πλατύφυλλα, ενώ σε μεγαλύτερο υψόμετρο κινδυνεύουν συστάδες με αραιή ελάτη και πυκνό θαμνώδη υπόροφο. Με γνώμονα την προστασία των οικοσυστημάτων της χλωρίδας και της πανίδας και την αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής θα πρέπει να γίνει προσπάθεια περιορισμού και ελέγχου των παραγόντων αυτών. Προς την κατεύθυνση αυτή και λαμβάνοντας υπόψη τις προτάσεις της εγκριθείσας «Μελέτης προστασίας και διαχείρισης δημόσιου δασικού οικοσυστήματος Παρνασσού (Αράχωβα Δίστομο, Δασαρχείου Λιβαδειάς Ν. Βοιωτίας» η οποία εκπονήθηκε το 2004 και έχει ισχύ για 20 χρόνια προτείνονται:

80 Υλοτομίες εξυγίανσης, καλλιέργειας και τόνωσης της αναγέννησης στα δάση ελάτης. (Ξηροβούνι). Περιορισμοί της αιγοβοσκής τόσο στο ελατοδάσος Ξηροβουνίου όσο και στις συστάδες αειφύλλων πλατυφύλλων σε συνδυασμό με δράσεις για μείωση της αιγοτροφίας και της στροφής προς μορφές ημισταυλισμένης και σταυλισμένης κτηνοτροφίας. Περιορισμένη δημιουργία χώρων ήπιας αναψυχής Κατασκευή πυροφυλάκιου στην κορυφή του Ξηροβουνίου (1560μ) σε θέση που να εποπτεύει αποτελεσματικά τόσο προς τα νότια, όσο και προς τα νοτιοανατολικά (Δίστομο). Κατασκευή δεξαμενής (χωρητικότητας 250μ3), με δυνατότητα υδροληψίας από τα πυροσβεστικά οχήματα, πλησίον της επαρχιακής οδού, στη διασταύρωση προς Ξηροβούνι μετά το Νεκροταφείο Διστόμου. Η δεξαμενή σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες ομβριοδεξαμενές μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην κατεύθυνση λήψης μέτρων αντιπυρικής προστασίας των περιοχών Ξηροβουνίου και Διστόμου. Σημειώνεται ότι το κλείσιμο του ΧΑΔΑ Διστόμου θα έχει πολλαπλά θετικές επιπτώσεις στην απάλειψη του κινδύνου πυρκαγιάς σε παρακείμενες δασικές εκτάσεις. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, απαγόρευση της βοσκής για μια δεκαετία σε δάση θαμνώνων αειφύλλων πλατυφύλλων. Για την προστασία της πανίδας προτείνεται η αποφυγή διάνοιξης νέων οδών, καθώς οι δασικές εκτάσεις της περιοχής είναι ήδη σε πολύ μεγάλο βαθμό διανοιγμένες λόγω της πολύχρονης μεταλλευτικής και εξορυκτικής δραστηριότητας. Π.Ε.Π. 2 Ζώνη προστασίας ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων και μνημείων Η κατηγορία αυτή αφορά τους εκτεταμένους και οριοθετημένους αρχαιολογικούς χώρους που διασπείρονται στο σύνολο της έκτασης του πρώην Δήμου Διστόμου, και κυρίως στην βόρεια και ανατολική περιοχή, αποσκοπεί δε στην προστασία και ανάδειξή τους με ήπιες λειτουργίες αναψυχής και άλλες ήπιες χρήσεις συμβατές με το περιβάλλον και τους όρους και περιορισμούς που θέτουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟ. Οι αρχαιολογικοί χώροι που περιλαμβάνονται σε αυτή τη ζώνη είναι: Η Ακρόπολη της αρχαίας Στείριδας ( Λόφος «Μπούλιος») Ο Λόφος «Κάστρο», στον οικισμό Δίστομο

81 Ο αρχαιολογικός χώρος στη θέση «Τσέρεζι» Διστόμου Ο αρχαιολογικός χώρος στη θέση «Καστρί» Διστόμου Ο αρχαιολογικός χώρος στη θέση «Ρουσούφι» Διστόμου Το περιβάλλον της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά Ο λόφος του αρχαίου Μεδεώνος Στις ως άνω περιοχές ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 10 στρέμματα για τα αγροτεμάχια μη δασικού χαρακτήρα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Στα αγροτεμάχια μη δασικού χαρακτήρα, επιτρέπονται οι παρακάτω χρήσεις: Γεωργική γη και αγροτικές αποθήκες Περίπτερα ιστορικής και περιβαλλοντικής ενημέρωσης μέχρι 100 τ.μ. Προϋπόθεση η έγκριση της αρμόδιας Εφορίας Αρχαιοτήτων και της δασικής Υπηρεσίας. Κατά την κατασκευή η παρουσία της αρμόδιας Εφορίας κατά τις ανασκαφές Σύμφωνα με το υπ. αριθμ. πρωτ. 2470/ έγγραφο της Θ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, όσον αφορά στην προστασία των μνημείων και αρχαιολογικών χώρων που υποδείχθηκαν, αλλά και του περιβάλλοντος χώρους τους ισχύουν επιπλέον τα εξής: Τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι προστατεύονται από τον αρχαιολογικό νόμο 3028/2002 «Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς» (ΦΕΚ 153/Α/2002). Πλην των μνημείων προστατεύεται και ο περιβάλλων αυτών χώρος. Χρήσεις, ενέργειες και επεμβάσεις στα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους ελέγχονται από την αρχαιολογική υπηρεσία Διαμορφώσεις, μελέτες διάταξης και εκτέλεση εργασιών για επιτρεπόμενες χρήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους γίνεται με αδειοδότηση και με την εποπτεία του ΥΠΠΟΤ. Απαγορεύεται οποιαδήποτε ελάττωση της επιφάνειας των κοινοχρήστων χώρων που περιβάλλουν τα μνημεία. Σε περίπτωση ανάγκης διαμόρφωσης των χώρων αυτών θα υποβάλλεται σχετική μελέτη προκειμένου να δοθεί η κατά περίπτωση έγκριση.

82 Π.Ε.Π.3 Ζώνη προστασίας ανάδειξης του φαραγγιού Κλεισούρας - Στράκη Στη ζώνη αυτή περιλαμβάνεται το φαράγγι που εκτείνεται από το εργοστάσιο της ΑτΕ Α.Ε. μέχρι τον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Στείριδας, και περιλαμβάνει το μεγάλο πέτρινο αψιδωτό γεφύρι του Λεόντιου. Πάνω από το φαράγγι της Κλεισούρας στη τοποθεσία «Στράκι», υπάρχει κτίσμα προχριστιανικής εποχής. Η περιοχή του φαραγγιού εκτιμάται ως ειδικής περιβαλλοντικής προστασίας. Στην ως άνω περιοχή: Ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 10 στρέμματα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Γεωργική γη Δάση / δασώσεις Εγκαταστάσεις ήπιας ημερήσιας αναψυχής, ειδικών μορφών αθλημάτων όπως ποδήλατο βουνού, πεζοπορία, αναρρίχηση κλπ. και περιβαλλοντική εκπαίδευση ευαισθητοποίηση καθώς και ξύλινες ελαφρές μη μόνιμες κατασκευές (κατά τα πρότυπα του Υπ. Γεωργίας) για την εξυπηρέτηση αυτών. Ειδικότερα: Οικο-πολιτιστικά μονοπάτια και κατάλληλες φυτεύσεις ενδημικών φυτών σε κατάλληλες θέσεις εφόσον είναι απαραίτητο Περίπτερα ιστορικής και περιβαλλοντικής ενημέρωσης μέχρι 100 τ.μ. Αναψυκτήρια μέχρι 50 τ.μ. Υπαίθρια καθιστικά Κατάλληλη σήμανση με ανάδειξη των αξιόλογων στοιχείων του οικοσυστήματος και του φυσικού περιβάλλοντος και γεωλογικών φαινομένων. Εργασίες αποκατάστασης αναστήλωσης συντήρησης μνημείων Εργασίες αποκατάστασης κάθε οδού πρόσβασης προς το οικοσύστημα και τα μνημεία Επιτρέπεται οποιαδήποτε χρήση και υποδομή που σχετίζεται με την διαχείριση του οικοσυστήματος με στόχο τη βελτίωση, προστασίας και αποκατάστασή του.

83 Όροι δόμησης Απαγορεύεται η δόμηση στην Π.Ε.Π. Απαγορεύεται η κατάτμηση. ΠΕΠ 4α Ζώνη προστασίας της Ι.Μ. Οσίου Λουκά και της οδού πρόσβασης σε αυτή Στη ζώνη αυτή περιλαμβάνεται η άμεσα ευρύτερη περιοχή που περιβάλλει την Ι.Μ. Οσίου Λουκά, η οποία αποτελεί τμήμα περιοχής που έχει χαρακτηριστεί ως τοπίο εξαίρετου φυσικού κάλλους σύμφωνα με την υπ. Αριθμ. Β1/Φ26/70047/1903 ΦΕΚ 124/Β/1981 Στην ως άνω περιοχή: Ως κατώτατο όριο αρτιότητας ορίζονται τα 10 στρέμματα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Γεωργική γη Δάση / δασώσεις Η βόσκηση βάσει των αποτελεσμάτων της μελέτης βοσκοϊκανότητας και βοσκοφόρτωσης και του υφιστάμενου πλαισίου της δασικής νομοθεσίας, η οποία θα επιτρέπεται στις δασικές χορτολιβαδικές εκτάσεις ενώ στα δάση απαγορεύεται ή επιτρέπεται σύμφωνα με τις δασικές απαγορευτικές διατάξεις που εκδίδει το αρμόδιο Δασαρχείο ανάλογα με το επιθυμητό στάδιο εξέλιξης της κάθε συστάδας του δάσους, δηλαδή εάν έχουν προηγηθεί υλοτομίες, εάν αναμένεται αναγέννηση κλπ. Μεταλλεία βωξίτη μόνον με τη σύμφωνη γνώμη του ΚΑΣ Εγκαταστάσεις ήπιας ημερήσιας αναψυχής, ειδικών μορφών αθλημάτων όπως ποδήλατο βουνού, πεζοπορία, αναρρίχηση κλπ. και περιβαλλοντική εκπαίδευση ευαισθητοποίηση καθώς και ξύλινες ελαφρές μη μόνιμες κατασκευές (κατά τα πρότυπα του Υπ. Γεωργίας) για την εξυπηρέτηση αυτών. Ειδικότερα: Οικο-πολιτιστικά μονοπάτια και κατάλληλες φυτεύσεις ενδημικών φυτών σε κατάλληλες θέσεις εφόσον είναι απαραίτητο Υπαίθρια καθιστικά

84 Κατάλληλη σήμανση με ανάδειξη των αξιόλογων στοιχείων του οικοσυστήματος και του φυσικού περιβάλλοντος και γεωλογικών φαινομένων. Εργασίες αποκατάστασης αναστήλωσης συντήρησης μνημείων Εργασίες αποκατάστασης κάθε οδού πρόσβασης προς το οικοσύστημα και τα μνημεία Επιτρέπεται οποιαδήποτε χρήση και υποδομή που σχετίζεται με την διαχείριση του οικοσυστήματος με στόχο τη βελτίωση, προστασίας και αποκατάστασή του. Όροι δόμησης Απαγορεύεται η δόμηση στην Π.Ε.Π. Απαγορεύεται η κατάτμηση. ΠΕΠ 4 β Ζώνη προστασίας του τοπίου εξαίρετου φυσικού κάλλους στην ευρύτερη περιοχή του Οσιου Λουκά Στη ζώνη αυτή περιλαμβάνεται το υπόλοιπο τμήμα της περιοχής που έχει χαρακτηριστεί ως τοπίο εξαίρετου φυσικού κάλλους σύμφωνα με την υπ. Αριθμ. Β1/Φ26/70047/1903 ΦΕΚ 124/Β/1981 που δεν περιλαμβάνεται στην ως άνω ΠΕΠ 4α Στην ζώνη αυτή επιτρέπονται επιπλέον των χρήσεων της ΠΕΠΔ 4α οι εξής: Γεωργικές αποθήκες στην γεωργική γη Μεταλλεία βωξίτη μόνον με τη σύμφωνη γνώμη του ΚΑΣ Περίπτερα ιστορικής και περιβαλλοντικής ενημέρωσης Εγκαταστάσεις και δίκτυα τεχνικής υποδομής, πλην ΧΥΤΑ και Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Λυμάτων Δεξαμενές Αντλητικές εγκαταστάσεις Υδατοδεξαμενές Φρέατα

85 Π.Ε.Π. 5 Ζώνη προστασίας ανάδειξης του περιαστικού πρασίνου του οικισμού Διστόμου και των παραλιακών οικισμών. Η κατηγορία αυτή αφορά το αξιόλογο δασικό οικοσύστημα που βρίσκεται στα νότια του οικισμού του Διστόμου και εν επαφή με αυτόν, καλύπτοντας ολόκληρη την έκταση του λόφου Κούκου. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Επιτρέπονται τα Δάση η δασική αναψυχή σε διαμορφωμένα μονοπάτια και ειδικούς χώρους στάσης / θέας / με καθιστικά, κλπ, περίπτερα οικολογικής ευαισθητοποίησης Περιβαλλοντική προστασία Τα δάση με την ικανότητα που έχουν να κρατούν μεγάλο μέρος των ρυπαντών του περιβάλλοντος μπορούν να προσφέρουν προστασία σε παρακείμενες βιομηχανικών εγκαταστάσεων οικιστικές περιοχές, επειδή τα δέντρα αν και σκεπάζονται από σκόνες δεν νεκρώνονται, επιπλέον δε δρουν και ως φίλτρα. Όσο πιο πυκνή είναι μια ζώνη γύρω από ένα εργοστάσιο τόσο πιο αποτελεσματική είναι, πολύ περισσότερο εφόσον υπάρχει συνδυασμός ανώροφου και υπόροφου από θάμνους. Ακόμη και σε ατμόσφαιρα ρυπασμένη με θείο, φθόριο και χλώριο, ορισμένα είδη όπως λεύκες, δρυς και σημύδες είναι ανθεκτικές και μάλιστα όταν η πρώτη σειρά δένδρων αποτελείται από Prunus serotina (Bytnerowicz et al. 1980, Δ.Σ.Καϊλίδη «Ρύπανση Φυσικού περιβάλλοντος» (1985). Ως εκ τούτου για την προστασία των οικιστικών περιοχών από τις εκπομπές αέριων ρύπων και σκόνης του εργοστασίου της Αλουμίνιον προτείνεται η δημιουργία 2 ζωνών πρασίνου πλάτους 300μ. έκαστη, η πρώτη στην περιοχή βόρεια του εργοστασίου (πάνω από την υφιστάμενη οδό) και σε όλο το μήκος της μέχρι το ανατολικό όριο του Δήμου με την Κ. Κυριακίου και η δεύτερη ανατολικά της οδού Διστόμου παραλίας Διστόμου στο τμήμα που αυτή διέρχεται πλησίον του οικισμού Άσπρα Σπίτια. Η φύτευση που προτείνεται να γίνει με αειθαλή ανθεκτικά στους ρύπους είδη (συνδυασμός κωνοφόρων, πλατυφύλλων και θάμνων). Ο φυτευτικός σύνδεσμος και η σύνθεση των ειδών θα προκύψει μετά από εκπόνηση ειδικής φυτοτεχνικής μελέτης δημιουργίας «δάσους συγκράτησης ρύπων».

86 Περιοχές Ελέγχου ή Περιορισμού Δόμησης (Π.Ε.Π.Δ.) κανονιστικές ρυθμίσεις Ως Περιοχές Περιορισμού και Ελέγχου Δόμησης (Π.Ε.Π.Δ.) στην εκτός σχεδίου περιοχή του πρώην Δήμου Διστόμου προσδιορίζονται δύο περιοχές προστασίας και ανάδειξης με σκοπό την προστασία της γεωργικής γης και του αγροτικού τοπίου, των χορτολιβαδικών εκτάσεων σε συνδυασμό με την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), και δραστηριοτήτων εξόρυξης του βωξίτη, καθώς και μιας περιοχής ανάπτυξης μεταποιητικών δραστηριοτήτων αστικού τύπου που σήμερα λειτουργούν εντός του οικισμού του Διστόμου. Είναι δε οι εξής: Π.Ε.Π.Δ. 1 Ζώνη προστασίας της γεωργικής γης και του αγροτικού τοπίου και ανάπτυξης αγροτικών δραστηριοτήτων Π.Ε.Π.Δ. 2 Ζώνη χορτολιβαδικών εκτάσεων και ανάπτυξης εγκαταστάσεων ΑΠΕ και μεταλλείων βωξίτη Π.Ε.Π.Δ. 3 Ζώνη προστασίας περιαστικού χώρου και ήπιας οικιστικής ανάπτυξης Π.Ε.Π.Δ. 4 Ζώνη βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης και χονδρεμπορίου Π.Ε.Π.Δ. 5 Ζώνη Οχλούσας Βιομηχανίας Όσον αφορά στις παραπάνω ζώνες, οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης και οι όροι και περιορισμοί δόμησης και προστασίας περιβάλλοντος για κάθε έναν από τους 5 τύπους ζωνών Π.Ε.Π.Δ. ακολουθούν: Π.Ε.Π.Δ.1 Ζώνη προστασίας της γεωργικής γης και του αγροτικού τοπίου και ανάπτυξης αγροτικών δραστηριοτήτων Ο χαρακτήρας της ζώνης αυτής αφορά στην προστασία και ανάδειξη της γεωργικής γης και του αγροτικού τοπίου οι οποία περιορίζεται σε μικρής έκτασης θύλακες με γεωργικές καλλιέργειες που διασπείρονται κυρίως στην κεντρική και βόρεια περιοχή του Δήμου. Στην ως άνω περιοχή: Ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 4 στρέμματα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Κτίρια, υποδομές και εγκαταστάσεις αγροτικής παραγωγής

87 Εγκαταστάσεις εσταβλισμένης και ημιεσταβλισμένης κτηνοτροφίας μέχρι 20 ισοδύναμα ζώα Γεωργοκτηνοτροφικά κτίρια - silos Κατοικία μέχρι 150 τ.μ. για την αποκλειστική εξυπηρέτηση των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων (αγροικία) Αθλητικές εγκαταστάσεις Θρησκευτικοί χώροι Εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Κοιμητήρια (μόνον τα υφιστάμενα) εγκαταστάσεις και δίκτυα τεχνικής υποδομής Δεξαμενές Θερμοκήπια Αντλητικές εγκαταστάσεις Υδατοδεξαμενές Φρέατα Π.Ε.Π.Δ.2 Ζώνη χορτολιβαδικών εκτάσεων, ανάπτυξης εγκαταστάσεων ΑΠΕ και μεταλλείων βωξίτη Ο χαρακτήρας της ζώνης αυτής αφορά στην προστασία των εκτάσεων με χαμηλή και αραιή βλάστηση σε συνδυασμό με την ανάπτυξη αγροκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων, εγκαταστάσεων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, και μεταλλείων βωξίτη. Στην ως άνω περιοχή ως κατώτατο όριο κατάτμησης ορίζονται τα 6 στρέμματα και αρτιότητας τα 4 στρέμματα για τα αγροτεμάχια μη δασικού χαρακτήρα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Γεωργική γη σε αγροκτήματα που είναι εγκλωβισμένα στις περιοχές αυτές. Κτίρια, υποδομές και εγκαταστάσεις αγροτικής παραγωγής Κατοικία μέχρι 150 τ.μ. για την αποκλειστική εξυπηρέτηση των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων (αγροικία) Τουριστικοί ξενώνες, μέχρι 30 κλίνες μέχρι 300 τ.μ. Περίπτερα ιστορικής και περιβαλλοντικής ενημέρωσης μέχρι 100 τ.μ. Κτήρια περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

88 Εστιατόρια μέχρι 100 τ.μ. Αναψυκτήρια μέχρι 100 τ.μ. και εγκαταστάσεις υπαίθριας αναψυχής Πολιτιστικά κτήρια και εν γένει πολιτιστικές λειτουργίες Γήπεδα στάθμευσης Υποδομές αγροκτηνοτροφικής παραγωγής Εγκαταστάσεις εσταβλισμένης και ημιεσταυλισμένης κτηνοτροφίας μέχρι 20 ισοδύναμα ζώα Εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (μόνον για αιολική ενέργεια) Μεταλλεία βωξίτη με την προϋπόθεση να διανοίγονται οι απολύτως απαραίτητοι νέοι οδοί για τη λειτουργία των νέων μεταλλείων, έπειτα από την έγκριση των απαιτούμενων περιβαλλοντικών μελετών Υπαίθριες αθλητικές εγκαταστάσεις με βοηθητικά κτίσματα. Οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις και παιδικές έξοχες Εγκαταστάσεις και δίκτυα τεχνικής υποδομής Δεξαμενές Θερμοκήπια Αντλητικές εγκαταστάσεις Υδατοδεξαμενες Φρέατα Ειδικοί περιβαλλοντικοί όροι Για την περιοχή του πρώην Δ. Διστόμου έχουν χορηγηθεί από την ΡΑΕ άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για αιολικά πάρκα σε διάφορες θέσεις. Όσον αφορά στην περιβαλλοντική αδειοδότηση αυτών η αρμόδια Δ/νση ΠΕΧΩ ενημερώνει ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία ΠΠΕΑ για τη θέση «Πριόνια», η διαδικασία ΕΠΟ για τις θέσεις «Σκοπιές» και «Ασπροχώματα», ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία ΕΠΟ για τις θέσεις «Κέδρος» και «Αμάλια». Η εγκατάσταση στην περιοχή του Δήμου έργων ηλεκτροπαραγωγής ΑΠΕ και ειδικότερα αιολικών πάρκων ή/και φωτοβολταϊκών συστημάτων μπορεί να γίνει σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και κατόπιν της εκπόνησης και έγκρισης των απαιτούμενων μελετών συμπεριλαμβανομένης της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Οι κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ ορίζονται από τις διατάξεις της ΚΥΑ 49828/ «Έγκριση ειδικού πλαισίου

89 χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού» (ΦΕΚ 2464 Β / ). Σύμφωνα με το παράρτημα Ι της ΚΥΑ, ο πρώην Δ. Διστόμου ανήκει στην Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας 2, ενώ τα κριτήρια χωροθέτησης αιολικών πάρκων αναφέρονται στο Κεφάλαιο Β άρθρα 4 έως 7 (κανόνες χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων). Οι αντίστοιχοι κανόνες χωροθέτησης για τα φωτοβολταϊκά συστήματα αναφέρονται στο άρθρο 17 (κριτήρια χωροθέτησης εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας). Π.Ε.Π.Δ. 3 Ζώνη προστασίας περιαστικού χώρου και ήπιας οικιστικής ανάπτυξης Ο χαρακτήρας αυτού του τύπου ζώνης αφορά σε μία μικρή περιοχή στα δυτικά του οικισμού Άσπρα Σπίτια όπου έχει αναπτυχθεί εκτός σχεδίου δόμηση και στοχεύει στην ελεγχόμενη ανάπτυξη ήπιων αστικών χρήσεων, άμεσα συνδεόμενων με τον οικισμό. Στην ως άνω περιοχή ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 4 στρέμματα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Κατοικία Αθλητικές εγκαταστάσεις Εγκαταστάσεις τεχνικής υποδομής Π.Ε.Π.Δ. 4 Ζώνη βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης και χονδρεμπορίου (Β.Χ.) Ο χαρακτήρας της ζώνης αυτής αφορά στην εκτός σχεδίου χωροθέτηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ελαφρών βιοτεχνικών χρήσεων χαμηλής όχλησης, εμπορίου και χονδρεμπορίου, στα ανατολικά του οικισμού του Διστόμου, και κατά μήκος της χαρακτηρισμένης ως δευτερεύουσας επαρχιακής οδού που διέρχεται από τον υποσταθμό της ΔΕΗ. Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Π.Δ. 209/1998 η επιβαλλόμενη απόσταση δόμησης είναι 15 μ. από τον άξονα της οδού. Στην ως άνω περιοχή ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 4 στρέμματα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Βιοτεχνικές εγκαταστάσεις χαμηλής όχλησης, σύμφωνα με την απόφαση 13727/24 ΦΕΚ/ και ειδικότερα:

90 οινοποιεία ελαιοτριβεία βιοτεχνίες ξύλου και προϊόντων ξύλου κατασκευή προϊόντων από μη μεταλλικά ορυκτά πλην παραγωγής τσιμέντου, αμιαντοτσιμεντου, κεραμικών και τούβλων. κατασκευή επίπλων επισκευή αυτοκινήτων και μηχανημάτων συμπεριλαμβανομένων βαφείων και φανοποιείων σφαγεία διαμόρφωση σιδηρού μετάλλου αλουμινίου για οικοδομές εκδοτικές και εκτυπωτικές δραστηριότητες κατεργασία λίθου και μαρμάρου Επαγγελματικά εργαστήρια χαμηλής όχλησης και συγκεκριμένα των κλάδων που προαναφέρθηκαν. Εγκαταστάσεις Χονδρεμπορίου Εγκαταστάσεις αποθήκευσης Εγκαταστάσεις εμπορικών εκθέσεων Εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (φωτοβολταϊκα, βιομάζα) Γήπεδα στάθμευσης Πρατήρια βενζίνης, υγραερίου Εγκαταστάσεις μέσων μαζικών μεταφορών Εγκαταστάσεις και δίκτυα τεχνικής υποδομής πλην ΕΕΛ, ΧΥΤΑ και σταθμών μεταφόρτωσης απορριμμάτων Π.Ε.Π.Δ. 5 Ζώνη Οχλούσας Βιομηχανίας Ο χαρακτήρας της ζώνης αυτής αφορά αποκλειστικά και μόνο στην περιοχή των εγκαταστάσεων του εργοστασίου της ΑτΕ Α.Ε.. Στην ως άνω περιοχή ως κατώτατο όριο κατάτμησης και αρτιότητας ορίζονται τα 4 στρέμματα. Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Βιοτεχνικές εγκαταστάσεις χαμηλής όχλησης, σύμφωνα με την απόφαση 13727/24 ΦΕΚ/ και ειδικότερα:

91 σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με συμπαραγωγή θερμικής ενέργειας από αέρια καύσιμα παραγωγή αλουμίνας παραγωγή αλουμινίου από αλουμίνα παραγωγή αλουμινίου με ηλεκτρολυτικό καθαρισμό απορριμμάτων παραγωγή κραμάτων αλουμινίου πρώτη επεξεργασία αλουμινίου (ράβδοι, σωλήνες, προφίλ αλουμινίου) παραγωγή αλουμινίου από scrap Εγκαταστάσεις αποθήκευσης Εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (φωτοβολταϊκά, βιομάζα) Γήπεδα στάθμευσης Πρατήρια βενζίνης, υγραερίου Εγκαταστάσεις μέσων μαζικών μεταφορών Εγκαταστάσεις και δίκτυα τεχνικής υποδομής πλην ΕΕΛ, ΧΥΤΑ και σταθμών μεταφόρτωσης απορριμμάτων και μόνον για τις ανάγκες λειτουργίας της μεταποιητικής μονάδας Περιβαλλοντική προστασία Για την αντιμετώπιση των αέριων εκπομπών από τις βιομηχανικές δραστηριότητες του εργοστασίου της «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ» και της Μονάδας Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας που λειτουργεί στον χώρο του εργοστασίου, προτείνονται / επισημαίνονται τα κάτωθι: Στην περίπτωση του εργοστασίου της «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ» η τήρηση των σχετικών εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων για τη λειτουργία του εργοστασίου αποτελούν βασική προϋπόθεση για την προστασία της ποιότητας της ατμόσφαιρας στην ευρύτερη περιοχή (ΕΑΡΘ/αρ.πρωτ / , Κεφ. Β, ΠΟ 4.1, έως 4.5.7, , 4.6, 7.14, 7.17, 7.18, 7.19). Γενικές Κανονιστικές Ρυθμίσεις στο Σύνολο των Εκτός Σχεδίου Ζωνών (εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στις επί μέρους ζώνες)

92 Όροι και Περιορισμοί Δόμησης και προστασίας περιβάλλοντος Απαγορεύεται οποιαδήποτε υποβάθμιση του περιβάλλοντος κατά την έννοια του νόμου 1650/86 για την προστασία του περιβάλλοντος. Επιβάλλεται η προστασία της φύσης και του τοπίου, της βιολογικής ποικιλομορφίας, καθώς και των σπάνιων και απειλούμενων ειδών της χλωρίδας και της πανίδας. Δεν επιτρέπονται οι ανεξέλεγκτες ρίψεις μπαζών και σκουπιδιών σε οποιαδήποτε ζώνη του εξωαστικού χώρου Επιβάλλεται η αποτροπή της ρύπανσης, με έλεγχο των εκπομπών ρύπων στην πηγή προέλευσης και της παρουσίας τους στο περιβάλλον. Επιβάλλεται η αντιμετώπιση οποιασδήποτε άλλης διαταραχής, η οποία είναι δυνατόν να επηρεάσει την οικολογική ισορροπία και να προκαλέσει υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Απαγορεύεται η αλλοίωση της μορφολογίας των προστατευτέων περιοχών, των ειδών της χλωρίδας και της πανίδας. Επιβάλλεται η διατήρηση αναλλοίωτης της έκτασης των δασών και των δασικών εκτάσεων. Η διαχείριση των δασών επιτρέπεται μόνο με άδεια των αρμόδιων δασικών αρχών και σε εφαρμογή διαχειριστικών μελετών. Στις δασικές εκτάσεις σε οποιαδήποτε ζώνη κι αν εμπεριέχονται (ΠΕΠ ή ΠΕΠΔ) ισχύουν οι όροι και οι περιορισμοί που αναφέρονται στην ΠΕΠ 1 Απαγορεύεται η δασοκομική εκμετάλλευση των δασών και των δασικών εκτάσεων χωρίς ειδική άδεια που εκδίδεται από τις αρμόδιες δασικές αρχές, σε εφαρμογή εγκεκριμένων διαχειριστικών μελετών. Στα τυχόν δασικά γήπεδα ιδιωτικά ή δημόσια - απαγορεύεται η κατάτμηση και δεν δίδεται αρτιότητα, διότι απαγορεύεται η δόμησή τους. Επιτρέπεται η θήρα, σύμφωνα με τις διατάξεις και τους περιορισμούς της δασικής υπηρεσίας Επιτρέπεται η απόληψη ύδατος από οποιονδήποτε υδροφορέα για ύδρευση και άρδευση, υπό τον όρο της μη υποβάθμισης του περιβάλλοντος και της διατήρησης των σήμερα υφιστάμενων εντόπιων πληθυσμών πανίδας και χλωρίδας.

93 Επιβάλλεται περιορισμός του αριθμού και της παροχής των αντλήσεων ύδατος ανά υδρολογική λεκάνη μετά από σχετική μελέτη με στόχο την διατήρηση των αποθεμάτων και στάθμης των υπόγειων υδροφορέων Η βόσκηση επιτρέπεται, μετά από μελέτη βοσκοϊκανότητας. Η βοσκή απαγορεύεται ή επιτρέπεται σύμφωνα με τις δασικές απαγορευτικές διατάξεις που εκδίδει το αρμόδιο Δασαρχείο ανάλογα με το επιθυμητό στάδιο εξέλιξης της κάθε συστάδας του δάσους, δηλαδή εάν έχουν προηγηθεί υλοτομίες, εάν αναμένεται αναγέννηση κλπ. Στις δασικές χορτολιβαδικές εκτάσεις δεν απαγορεύεται Τα έργα διαμόρφωσης των επιτρεπομένων χρήσεων που προαναφέρθηκαν πρέπει να είναι από φυσικά υλικά και με τις ελάχιστες δυνατές παρεμβάσεις στην γεωμορφολογία του χώρου παρέμβασης και με αποκλειστικό στόχο την ένταξη στο φυσικό περιβάλλον. Απαγορεύονται: Η καταστροφή κάθε είδους φυσικής βλάστησης Η καταστροφή της βλάστησης των φυτοφρακτών Η ρύπανση και η εν γένει υποβάθμιση των υδατικών πόρων και οικοσυστημάτων Σε όλες τις ΠΕΠ και ΠΕΠΔ καταργούνται οι παρεκκλίσεις της εκτός σχεδίου δόμησης εκτός από τη ζώνη «Π.Ε.Π.Δ.4 Ζώνη βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης και χονδρεμπορίου (Β.Χ.)». Στην ΠΕΠΔ 4 επιβάλλονται οι αποστάσεις δόμησης εκατέρωθεν του άξονα των οδών, σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 209/1998 Φ.Ε.Κ. 169/Α/ «Περί καθορισμού ελάχιστης απόστασης ασφαλείας των κτηρίων από τους άξονες ή τα όρια των οδών του εθνικού και επαρχιακού οδικού δικτύου. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται κατά χρήση οι διατάξεις του από Π.Δ. (Φ.Ε.Κ. Δ 270), όπως ισχύει, εκτός των παρεκκλίσεων οι οποίες δεν ισχύουν. Εγκαταστάσεις εσταβλισμένης και ημιεσταβλισμένης κτηνοτροφίας ε πιτρέπονται με τους όρους της υφιστάμενης νομοθεσίας στις εκτός σχεδίου περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Π.Ε.Π.Δ. 1 (απλή γεωργική γη) και 2 (χορτολιβαδικές εκτάσεις) με εξαίρεση: Τις ζώνες γύρω από τους οικισμούς όπου οι ελάχιστες αποστάσεις προσδιορίζονται σε 200 μ. περιμετρικά.

94 Τις ζώνες ελαχίστων αποστάσεων σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία από ρέματα, όπου οι ελάχιστες αποστάσεις προσδιορίζονται σε μ. εκατέρωθεν. Ζώνη κατά μήκος των ρεμάτων:. Κατά μήκος των ρεμάτων που διαρρέουν τον Δήμο επιβάλλεται να τηρούνται οι αποστάσεις και οι περιορισμοί της κείμενης νομοθεσίας, με εξαίρεση το ρέμα Καλογερικόρεμα όπου βρίσκεται το φαράγγι της Κλεισούρας Στράκη που περιλαμβάνεται στην ΠΕΠ 3 όπου ισχύουν ειδικότερες ρυθμίσεις. Δεν επιτρέπεται η αλλαγή της κοίτης των ρεμάτων για οποιαδήποτε δραστηριότητα με στόχο την επέκταση των ιδιοκτησιών ή την οικιστική τους χρήση, εκτός των έργων αντιπλημμυρικής προστασίας τα οποία προηγουμένως θα πρέπει να έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά. Σε όλες τις ζώνες επιτρέπονται έργα τεχνικών υποδομών που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του Δήμου με την προϋπόθεση ότι δεν καταστρέφεται το περιβάλλον και οι φυσικοί πόροι σύμφωνα με τους όρους των ΜΠΕ που θα συντάσσονται. Ο καθορισμός εκτός σχεδίου χώρων ανέγερσης δημόσιων κτιρίων κοινής ωφέλειας, καθώς και οι όροι και περιορισμοί δόμησης αυτών, εγκρίνονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 26 του Ν. 1337/1983, όπως ισχύει, εφόσον επιτρέπονται οι ως άνω χρήσεις στις ζώνες εκτός σχεδίου του παρόντος Γ.Π.Σ. Προεγκρίσεις χωροθέτησης λειτουργιών και δραστηριοτήτων που έχουν εκδοθεί με τις προϋφιστάμενες διατάξεις και οι χρήσεις δραστηριότητες τις οποίες αφορούν δεν επιτρέπονται εφεξής από τις ρυθμίσεις του παρόντος Γ.Π.Σ., εξακολουθούν να ισχύουν, επιτρέπεται δε η έκδοση οικοδομικών αδειών για την ολοκλήρωση της διαδικασίας σύμφωνα με τις προγενέστερες διατάξεις. Στις εκτός και εντός σχεδίου περιοχές, οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί με τις προγενέστερα ισχύουσες διατάξεις, ή έχει υποβληθεί ο πλήρης φάκελος με τα απαραίτητα για την έκδοση της οικοδομικής άδειας στοιχεία μέχρι την ημερομηνία έγκρισης του παρόντος Γ.Π.Σ., εκτελούνται, όπως εκδόθησαν, ή εκδίδονται βάσει των υποβληθέντων στοιχείων, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του Ν. 1577/85 «Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός» (ΦΕΚ 210 Α), όπως ισχύει. Τα νομίμως υφιστάμενα μεταλλεία βωξίτη που αντίκεινται στις διατάξεις του παρόντος, δύνανται να λειτουργούν, εφόσον πληρούν τους περιβαλλοντικούς

95 όρους που τους έχουν τεθεί ή/και θα τους τεθούν κατά την ανανέωση της άδειάς τους, μέχρι την εξόφληση του κοιτάσματος. Γενικώς υφιστάμενες δραστηριότητες /χρήσεις που αντίκεινται στις διατάξεις του παρόντος, (πλην των μεταλλείων βωξίτη) δύνανται να λειτουργούν, εφόσον πληρούν τους περιβαλλοντικούς όρους που τους έχουν τεθεί ή/και θα τους τεθούν κατά την ανανέωση της άδειάς τους, έως τη λήξη της άδειάς τους και κατ ανώτατο όριο για μια 12ετία από τη θεσμοθέτηση του Γ.Π.Σ. Εντός της προθεσμίας αυτής επιτρέπεται ο εκσυγχρονισμός, εφόσον βελτιώνονται οι επιπτώσεις στο περιβάλλον από τη λειτουργία της μονάδας, καθώς επίσης και εργασίες συντήρησης και επισκευής των κτηρίων που αποσκοπούν στην ασφάλεια και την υγιεινή των διαβιούντων και εργαζομένων σε αυτές, σύμφωνα με το άρθρο 12 του Ν. 3212/2003 ΦΕΚ Α 308/ που αφορά την τροποποίηση και συμπλήρωση του άρθρου 26 του Ν. 2831/2000 και το άρθρο 7 του Ν. 3325/2005. Ειδικές διατάξεις που αφορούν ίδιο νομικό καθεστώς κατισχύουν της παρούσας Απόφασης (δασική νομοθεσία, αρχαιολογική νομοθεσία, κ.λ.π.). Ζώνη κατά μήκος των γραμμών μεταφοράς ΔΕΗ υψηλής και υπερυψηλής τάσης Προτείνεται η πλήρης απαγόρευση της δόμησης σε ζώνες παράλληλες με τη διαδρομή των γραμμών υψηλής και υπερυψηλής τάσης της ΔΕΗ, σε όλο το μήκος τους και σε πλάτος 50μ. κατά μήκος των γραμμών υψηλής και υπερυψηλής τάσης. Σε περίπτωση που περισσότερες από μία Γραμμές Μεταφοράς οδεύουν παράλληλα και σε μικρή απόσταση μεταξύ τους τότε η απαγόρευση της δόμησης ισχύει και για τις ενδιάμεσες ζώνες που δεν καλύπτονται από τα 50 μ. Ζώνη κατά μήκος του Κεντρικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (Κ.Α.Φ.Α.) Απαγορεύεται η δόμηση σε ζώνες παράλληλες με τον αγωγό διέλευσης του φυσικού αερίου σε όλο το μήκος του και σε πλάτος 400μ. (200 μ. εκατέρωθεν). Ζώνη κατά μήκος του κλειστού αγωγού ύδρευσης Μόρνου Απαγορεύεται η δόμηση σε ζώνες παράλληλες με τον αγωγό διέλευσης του Μόρνου, σε όλο το μήκος του και σε πλάτος 200μ. (100 μ. εκατέρωθεν). Η περιοχή των στρατιωτικών εγκαταστάσεων της Πολεμικής Αεροπορίας στα δυτικά του οικισμού των Άσπρων Σπιτιών δεν περιλαμβάνεται σε κάποια ΠΕΠ ή ΠΕΠΔ και αποτελεί ιδιαίτερη χρήση.

96 Προτείνεται ζώνη προστασίας κατά μήκος του αγωγού καυσίμων της Πολεμικής Αεροπορίας που διατρέχει τον Δήμο σε όλο το μήκος του και σε πλάτος 5 μ. Απαγορεύεται η δόμηση στις περιοχές των υφιστάμενων κοιμητηρίων, σε ακτίνα τουλάχιστον 100 μ από μεμονωμένες κατοικίες, 100μ από φρέατα και 50μ από πηγές πόσιμου νερού. Στις προτεινόμενες για πολεοδόμηση περιοχές, θα γίνει πράξη χαρακτηρισμού δασών δασικών εκτάσεων κατά τη διαδικασία πολεοδόμησης. Όπου υπάρχουν περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος που δεν έχουν κηρυχθεί και δεν περιλαμβάνονται στην ΠΕΠ 2, η αρμόδια υπηρεσία θα πρέπει να προβεί στις διαδικασίες προσωρινής οριοθέτησής τους σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 3028/2002. Περιμετρικά των εκτός σχεδίου χριστιανικών ή αρχαίων ναών και μνημείων που δεν εντάσσονται στις προτεινόμενες ΠΕΠ. απαγορεύεται η οποιαδήποτε εγκατάσταση σε ακτίνα 100 μ. Οι προτάσεις του ΓΠΣ Αράχωβας ΠΕΡΙΟΧΈΣ ΕΙΔΙΚΉΣ ΠΡΟΣΤΑΣΊΑΣ (Π.Ε.Π.) - ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Ως Περιοχές Ειδικής Προστασίας (Π.Ε.Π.) στην, εκτός σχεδίου περιοχή και εκτός των ορίων των οικισμών, περιφέρεια του πρώην Δήμου Αράχωβας, προσδιορίζονται: οι εκτάσεις, οι οποίες ευρίσκονται εντός του Εθνικού Δρυμού του Παρνασσού, η λίμνη Λιβαδίου και η περιφερειακή αυτής ζώνη προστασίας, η έκταση του Δελφικού Τοπίου και οι κηρυγμένοι ή/και προς κήρυξη αρχαιολογικοί χώροι, είναι δε οι περιοχές αυτές, οι εξής: ΠΕΠ.ΦΠ1: Προστασία Δελφικού Τοπίου. ΠΕΠ.ΦΠ2: Λίμνη Λιβαδίου. ΠΕΠ.ΦΠ3: Περιφεριακή λίμνης Λιβαδίου. ΠΕΠ.ΦΠ4: Προστασία και ανάδειξη δασών δασικών εκτάσεων ευρύτερης περιοχής Λιβαδίου. ΠΕΠ.ΦΠ5: Πυρήνας Παρνασσού. ΠΕΠ.ΑΧ1: Αρχαιολογικός Χώρος στη θέση «Καστρούλι» Ζεμενού. ΠΕΠ.ΑΧ2: Αρχαιολογικός Χώρος στη θέση «Πάνια» - «Παλαιόπυργος» Ζεμενού.

97 ΠΕΠ.ΑΧ3: Τόπος διεξαγωγής της Μάχης της Αράχωβας. ΠΕΠ.ΑΧ4: Αρχαιολογικός Χώρος στη θέση «Κουμούλα» Παρνασσού. ΠΕΠ.ΑΧ5: Αρχαιολογικός Χώρος στη θέση «Κωρύκειον - Αντρον». Αναλυτικά: ΠΕΠ.ΦΠ1: Πρόκειται για έκταση του κηρυγμένου Δελφικού Τοπίου, εκτός των κηρυγμένων αρχαιολογικών χώρων και της περιοχής του ελαιώνα. Για την εν λόγω περιοχή ισχύουν οι όροι και οι περιορισμοί των Υπουργικών Αποφάσεων: ΥΠΠΟ / ΑΡΧ / Α1 / Φ10 / / 1266 / και ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ10/50857/2703/ Η εν λόγω ζώνη έχει έκταση ,355 στρεμ. ΠΕΠ.ΦΠ2 & : ΠΕΠ.ΦΠ3: Πρόκειται για σχετικά αβαθή λεκάνη, η οποία κατακλύζεται από νερά, στα δυτικά του οικισμού Καλύβια και η οποία πρόκειται να στεγανωθεί. Η εν λόγω ζώνη κρίνεται, για γεωλογικούς λόγους, ακατάλληλη για οικοδομική δραστηριότητα. Τα ακριβή όρια της έκτασης αυτής θα προκύψουν μετά από την εκπόνηση υδραυλικής μελέτης, η οποία είναι απαραίτητο να εκπονηθεί. Στην εν λόγω ζώνη δεν επιτρέπεται η δόμηση. Η έκτασή της είναι 241,714 στρεμ. Οσον αφορά την ΠΕΠ. ΦΠ3 (περιμετρική λίμνης Λιβαδίου), αποτελεί έκταση, η οποία κατακλύζεται επίσης από νερά, στα δυτικά του οικισμού Καλύβια και περιβάλλει την έκταση που πρόκειται να στεγανωθεί. Η εν λόγω ζώνη κρίνεται, για γεωλογικούς λόγους, ακατάλληλη για οικοδομική δραστηριότητα. Τα ακριβή όρια της έκτασης αυτής θα προκύψουν μετά από την εκπόνηση υδραυλικής μελέτης, η οποία είναι απαραίτητο να εκπονηθεί. Στην εν λόγω ζώνη δεν επιτρέπεται η δόμηση. Η έκτασή της είναι 1.979,139 στρεμ. Στην ως άνω παραλίμνια περιοχή: Απαγορεύεται οποιαδήποτε υποβάθμιση του περιβάλλοντος κατά την έννοια του νόμου 1650/86 για την προστασία του περιβάλλοντος. Επιτρέπεται η βόσκηση σε περιοχές, οι οποίες, ενδεχομένως, ορισθούν από την δασική υπηρεσία ως θαμνολίβαδα προς βόσκηση, ανάμεσα σε περιοχές βλάστησης. Επιτρέπεται η ήπια αναψυχή καθώς και ξύλινες ελαφρές μη μόνιμες κατασκευές (κατά τα πρότυπα του Υπ. Γεωργίας) για την εξυπηρέτησή της.

98 Επιβάλλεται η παρακολούθηση της ευστάθειας των πρανών τις λίμνης και η λήψη μέτρων για την αποκατάσταση τυχόν κατολισθήσεων, καθιζήσεων και διάβρωσης των εδαφών. Επιτρέπονται παραδοσιακές ασχολίες στις νόμιμα καλλιεργούμενες εκτάσεις (γεωργία κτηνοτροφία μη εσταυλισμένη). Δεν επιτρέπεται η λειτουργία πτηνο-κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων. Δεν επιτρέπεται η χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Απαιτείται εκπόνηση Ειδικής Μελέτης για τη δημιουργία περιμετρικού οδικού δικτύου καθώς και δικτύου μονοπατιών κατά μήκος τις λίμνης. Απαιτείται εκπόνηση Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για την άμεση και ευρύτερη περιοχή της τεχνητής λίμνης, στην οποία θα καθορισθούν επακριβώς ζώνες διαχείρισης, ανάδειξης και προστασίας, αφού ληφθούν υπόψη οι υφιστάμενες και μελλοντικές κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες της περιοχής. Απαγορεύονται: Η θήρα στις περιοχές των καταφυγίων θηραμάτων. Η καταστροφή κάθε είδους φυσικής βλάστησης. Η καταστροφή της βλάστησης των φυτοφρακτών. Η αποστράγγιση ελωδών εκτάσεων. ΠΕΠ.ΦΠ4: Αποτελείται από την έκταση, τα όρια της οποίας φαίνονται στο σχέδιο Π2. Διαχειριστικός στόχος στην εν λόγω περιοχή είναι η διαφύλαξη της φυσικής κληρονομιάς και η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας.. Η έκταση της είναι ,49 στρεμ. και βρίσκεται σχεδόν στο σύνολό της εντός του καταφυγίου άγριας ζωής Ασπρόχωμα Ψιλό Προντόλη Κελάρι (Αράχωβας) (ΦΕΚ 1043/Β/76 και 869/Β/98) και της Περιφερειακής Ζώνης του Παρνασσού, έτσι όπως αυτή προτείνεται να οριοθετηθεί στην ΕΠΜ. Στην περιοχή αυτή επιτρέπεται να εκτελούνται έργα και εργασίες, να γίνονται έρευνες και να ασκούνται δραστηριότητες, κυρίως παραδοσιακού χαρακτήρα, με τους όρους και περιορισμούς που περιγράφονται παρακάτω. Επιτρέπονται τα κάτωθι: Η επιστημονική έρευνα μόνο των φυσικών οικοσυστημάτων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας, με την προϋπόθεση ότι δεν δημιουργούνται προβλήματα υποβάθμισης στο οικοσύστημα.

99 Η συστηματική παρακολούθηση οικολογικών παραμέτρων, η εκτέλεση ειδικών διαχειριστικών έργων και η εφαρμογή μέτρων, που αποσκοπούν στην αποκατάσταση, προστασία, διατήρηση, βελτίωση και ανάδειξη των ειδών και των ενδιαιτημάτων των περιοχών, εφόσον τεκμηριώνεται επαρκώς η σκοπιμότητα / αναγκαιότητα και η αποτελεσματικότητα τους, μετά από γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Παρνασσού. Η εκτέλεση έργων προστασίας, συντήρησης, ανάδειξης και ανασκαφών στους ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, αφού προηγηθεί ενημέρωση του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Παρνασσού. Η επίσκεψη και ξενάγηση επισκεπτών, καθώς και η οργάνωση οικοτουριστικών προγραμμάτων, με σκοπό την περιβαλλοντική εκπαίδευση, την παρατήρηση της φύσης και την ήπια αναψυχή. Η κατασκήνωση και η υπαίθρια άθληση, εκτός των οχλουσών, όπως πχ. μηχανοκίνητου αθλητισμού, σε οργανωμένους για τη χρήση αυτή χώρους, σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες του πρώην Δήμου Αράχωβας. Η ανέγερση και χρήση περιορισμένου μεγέθους εγκαταστάσεων προσωρινού ή μόνιμου χαρακτήρα, για την εξυπηρέτηση των ως άνω δραστηριοτήτων, υπό τον όρο ότι δεν αλλοιώνουν το χαρακτήρα της φύσης και του τοπίου, μετά από γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Παρνασσού. Η εγκατάσταση υποδομής (φυλάκια, πινακίδες, επιστημονικός εξοπλισμός, ξύλινα καθιστικά, στέγαστρα, παρατηρητήρια, χάραξη και σήμανση μονοπατιών κ.λ.π.), για την οργάνωση και εξυπηρέτηση των προαναφερόμενων δραστηριοτήτων. Η κατασκευή και λειτουργία των απαραίτητων υποδομών στήριξης του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Παρνασσού. Έργα βελτίωσης και συντήρησης του υφιστάμενου οδικού δικτύου (επαρχιακοί, δημοτικοί και κοινοτικοί δρόμοι) στα τμήματα που συνδέουν οικισμούς ή εξυπηρετούν νόμιμα υφιστάμενα και επιτρεπόμενα έργα και δραστηριότητες, εφόσον προηγουμένως τεκμηριωθεί η αναγκαιότητα της εκτέλεσής τους και χωρίς μεταβολή του χαρακτήρα-κατηγορίας τους (π.χ. δασικοί δρόμοι) μετά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, και τη γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Παρνασσού. Οι δασοκομικές εργασίες, τα έργα δασοπροστασίας και η διαχείριση των δασών και

100 δασικών εκτάσεων γενικά, με σκοπό την &pi