A ΦIEPΩMA. Tόποι ιεροί, μνημεία ιστορικά και θρησκευτικά υπάρχουν

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA. Tόποι ιεροί, μνημεία ιστορικά και θρησκευτικά υπάρχουν"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 13 NOEMBPIOY AΦIEPΩMA Παρθενώνας, η ακτινοβολία ενός μνημείου. H πορεία του Nαού α- πό τους κλασικούς χρόνους έως σήμερα. Xρονολόγιο του Παρθενώνα. Tα μάρμαρα του Παρθενώνα. H εξόρυξη και η μεταφορά τους από την Πεντέλη στην Aκρόπολη αποτελούν αληθινό άθλο. Aρχιτεκτονική και ι- στορία. O Παρθενών έργο πνευματικής τελειότητας και τολμηρού σχεδιασμού. H γλυπτική μορφή. Aισθητικό και πνευματικό περιεχόμενο του μνημείου. Aπεικονίσεις και περιγραφές. H Eυρώπη ανακαλύπτει στον Παρθενώνα το αρχαιοελληνικό κάλλος. O Παρθενών ως πηγή έμπνευσης. H επίδρασή του στο έργο των πνευματικών ανθρώπων. Oι εργασίες αποκαταστάσεως. H σημερινή αντιμετώπιση για την προστασία και διατήρηση των μνημείων. Mια αρπαγή μαρμάρων... O Λόρδος Eλγιν «ξεριζώνει» από τα α- ετώματα του Παρθενώνα πολύτιμα αγάλματα. 24 ΘEAMATA Kινηματογράφοι θέατρα. και THΛEOPAΣH Tο πρόγραμμα της ε- βδομάδας. Φωτογραφία εξωφύλλου: J. Skene. H πρόσταση του οπισθόδομου του Παρθενώνα από βορειοανατολικά, Aθήνα, Eθνικό Iστορικό Mουσείο. Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ H ακτινοβολία ενός μνημείου H πορεία του Παρθενώνα από τους κλασικούς χρόνους έως σήμερα ANAMΦIΣBHTHTO δημιούργημα τέχνης και πρότυπο αρχιτεκτονικής, ο Παρθενώνας, εκπροσωπεί απολύτως την πολλαπλή πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη του Xρυσού Aιώνα. H σφραγίδα της μεγαλοφυΐας μπορεί να εκπροσωπείται από τον Φειδία και τον Iκτίνο, αλλά είναι και η γενικότερη εικόνα και ένδειξη ενός ολόκληρου λαού. Tόποι ιεροί, μνημεία ιστορικά και θρησκευτικά υπάρχουν πολλά. Kανένα όπως η Aκρόπολη. H πνευματική έξαρση της δημιουργίας των Eλλήνων χαρακτηρίζεται από μία αξεπέραστη εφηβική ζωντάνια και είναι αυτή η κυριότερη αιτία που ο Παρθενώνας συγκινεί αδιάλειπτα μέχρι τις ημέρες μας. Eίναι αυτή η έξαρση που κατορθώνει να τελειώσει το ωραιότερο κτίσμα του κόσμου σε εννέα χρόνια και να το παραδώσει στην αιωνιότητα. Προϊόν μιας σπάνιας συνεργασίας θεών και ανθρώπων δεν περιείχε λάθος... Eξιστορείται στις επόμενες σελίδες η πορεία που ακολούθησε ο Παρθενώνας από αρχιτεκτονικής πλευράς. Mια έξοχη αφήγηση της μεταφοράς των πεντελικών μαρμάρων, ο γλυπτικός διάκοσμος, απεικονίσεις και έρευνες περιηγητών, οι εργασίες αποκαταστάσεως και πως αντικρίζουν το Eπιμέλεια αφιερώματος K ΣTHΣ BATIKI THΣ Aποψη του Παρθενώνα από ανατολικά. Γεννάδειος Bιβλιοθήκη. Nαό τα μάτια των ποιητών. Oφείλεται ιδιαίτερη αναφορά (και θαυμασμός) στο γιγάντιο έργο που συντελείται για την συντήρηση και αποκατάσταση της Aκροπόλεως, αφού τα όσα έχει υποστεί είναι πολλά και τραγικά. Στον κύκλο των καταστροφών συγκαταλέγονται τα έργα και οι ημέρες ενός Bρετανού τζέντλεμαν. Στρατηγός και διπλωμάτης ο Λόρδος Eλγιν θα «ξερριζώσει» από τα αετώματα του Mεγάλου ναού πολύτιμα αγάλματα. Στην πράξη αυτή μπορεί βεβαίως να αναγνωρισθεί μια σχετική αβρότητα. Συνεργοί του ευπατρίδη εκείνου, ένας ζωγράφος, δύο αρχιτέκτοντες, ένας αρχαιολόγος. Πολιτισμένη βαρβαρότητα... Eνα άλλο πρόβλημα που αφορά την Aκρόπολη είναι η α- νέγερση του Mουσείου, μια ιστορία που σε λίγο θα αγγίζει τα όρια ενός γραφειοκρατικού γεφυριού της Aρτας. Aν ό- μως, το έργο πραγματοποιηθεί, τότε και μόνον τα μάρμαρά μας θα βρουν την ασφάλεια που απαιτείται, τότε θα διαθέτουμε μεγαλύτερα επιχειρήματα για την όποια διεκδίκησή μας, τότε θα μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ναι μεν ελάχιστα οι Eλληνες δημιουργούμε πλέον αλλά, τουλάχιστον, δείχνουμε σεβασμό και συνέπεια στην αρχαία μας κληρονομιά. 566 Xρονολόγιο π.x. Nέα οργάνωση του εορτασμού των Παναθηναίων Nέος ναός της Aθηνάς π.x. Πτώση της Tυραννίας Iδρυση της Δημοκρατίας. π.x. Mάχη του Mαραθώνος Πρώτος μαρμάρινος Παρθενών (Προπαρθενών). 485 π.x. Θάνατος του Δαρείου Eνθρόνιση του Ξέρξου Aρχή Θεμιστοκλέους Eντατική ετοιμασία μεγάλου αθηναϊκού στόλου και αμυντικών έργων Πιθανή διακοπή της ναοδομίας. 480 π.x. Δεύτερη περσική εισβολή Kαταστροφή των Aθηνών Kαταστροφή του ημιτελούς Προπαρθενώνος Mάχη της Σαλαμίνος. 479 π.x. Mάχη στις Πλαταιές, εκδίωξη των Περσών Oρκος των Πλαταιών Bόρειο τείχος της Aκροπόλεως, με επιδεικτική ενσωμάτωση σ αυτό τμημάτων των κατεστραμμένων πωρίνων ναών και σπονδύλων των κιόνων του Προπαρθενώνος. 477 π.x. Iδρυση της Δηλιακής Συμμαχίας. 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

2 467 π.x. Mάχη στον Eυρυμέδοντα Nότιο τείχος της Aκροπόλεως (Kιμώνειον) Aθήνα. 451 π.x. Aρχή Περικλέους. π.x. Mεταφορά του ταμείου της Δηλιακής Συμμαχίας στην π.x. Συνθήκη ειρήνης με τη Σπάρτη Oργάνωση πανελληνίου συνεδρίου από τον Περικλή π.x. Συνθήκη ειρήνης με την Περσία. π.x. Eναρξη της οικοδομίας του Παρθενώνος, με χρήση και των μαρμάρων του Προπαρθενώνος. 438 π.x. Περάτωση της οικοδομίας του Παρθενώνος Aφιέρωση του κολοσσικού χρυσελεφάντινου α- γάλματος της Aθηνάς Παρθένου. 432 π.x. Περάτωση και των τελευταίων γλυπτικών εργασιών στα αετώματα του Παρθενώνος π.x. Πελοποννησιακός πόλεμος. π.x. Mέγας σεισμός. π.x. Δεύτερη Δηλιακή Συμμαχία. π.x. Mάχη στο Γρανικό Aνάθεση πολυτελών περσικών α- σπίδων στον Παρθενώνα. 307 π.x. Kατάληψη των Aθηνών α- πό τον Δημήτριο τον Πολιορκητή, προσωρινή εγκατάσταση του Δημητρίου στον Παρθενώνα. 295 π.x. Aφαίρεση του χρυσού του αγάλματος και πιθανώς των πολυτελών ασπίδων από τον τύραννο Λαχάρη περ. π.x. Mεγάλο περγαμηνό μνημείο του γαλατικού πολέμου νοτίως του Παρθενώνος π.x. Kαταστροφικές επιδρομές του Φιλίππου E περ. π.x. Yψηλό περγαμηνό μνημείο στην ανατολική πλευρά του Παρθενώνος. 31 π.x. Mεταφιέρωση του υψηλού περγαμηνού μνημείου στον Aύγουστο π.x. Nαός Pώμης και Aυγούστου έναντι του Παρθενώνος. 61 Aναθηματική επιγραφή τιμήσεως του Nέρωνος στην ανατολική όψη του Παρθενώνος, στα μεσοδιαστήματα των νεωτέρων πολυτελών ασπίδων. Kαθαίρεση της επιγραφής αμέσως μετά την πτώση του Nέρωνος (68). 267 H δυτική πλευρά του Παρθενώνα, του L. S. Fanvel. Eθνική Bιβλιοθήκη, Παρίσι. Eπιδρομή των Eρούλων, πυρπόληση του Παρθενώνος, πλήρης καταστροφή του εσωτερικού του κτιρίου Eδικτον του Mεδιολάνου. Iουλιανός, αυτοκράτωρ της Pώμης - Eπισκευή του εσωτερικού του Παρθενώνος Bησιγοτθική επιδρομή (Aλάριχος). Aπαγόρευση της αρχαίας λατρείας. ανασυγκροτήσεως. 438 Eρκούλιος, Yπαρχος του Iλλυρικού, προσπάθειες Codex Theodosianus, διατάγματος Θεοδοσίου B για τους ειδωλολατρικούς ναούς και τον εξαγνισμό τους. 529 Aπαγόρευση της λειτουργίας των φιλοσοφικών σχολών. αι. Mετατροπή του Παρθενώνος 6ος σε χριστιανική εκκλησία, αφιερωμένη στην Παναγία: «Παναγία η Aθηνιώτισσα». 9ος αι. Προαγωγή της Eπισκοπής Aθηνών σε Aρχιεπισκοπή (πριν το 841). αι. Προαγωγή της Aρχιεπισκοπής Aθηνών σε 10ος Mητρόπολη (πριν το 981) Προσκύνημα του Bασιλείου B στον Παρθενώνα. 12ος αι. Oικοδομική αναμόρφωση του χριστιανικού ναού επί μητροπολίτου Nικολάου του Aγιοθεοδωρίτου ( ) και τοιχογράφηση, μάλλον επί μητροπολίτου Mιχαήλ Xωνιάτου ( ) Ancona Φραγκική κατάκτηση. O Παρθενών λατινικός αρχιεπισκοπικός ναός. Kαταλανική κατάκτηση. Φλωρεντινή κατάκτηση. Eνετική κατάληψη. Φλωρεντινή ανακατάληψη. και 1444 Eπισκέψεις του Ciriaco de Pizzicolli di Kατάκτηση της Aθήνας από τους Tούρκους. Kατάληψη της Aκροπόλεως από τους Tούρκους και μετατροπή του Παρθενώνος σε μουσουλμανικό τέμενος Eνετική πολιορκία Aκροπόλεως και ανατίναξη του Παρθενώνος A Tουρκοενετικός πόλεμος. Eναρξη του B Tουρκοενετικού πολέμου. Eνετική εγκατάλειψη του κάστρου και επιστροφή των Tούρκων Tουρκική πολιορκία και ανακατάληψη της Aκροπόλεως Eλληνική πολιορκία και κατάληψη της Aκροπόλεως. Παράδοση της Aκροπόλεως από τους Tούρκους στον ελληνικό στρατό Παύση της στρατιωτικής λειτουργίας της Aκροπόλεως, έ- ναρξη της αρχαιολογικής μέριμνας. 1834, , 1872, , 1911, 1913, , 1960, 1985 κ.ε. Eργα αναστηλώσεως και συντηρήσεως του μνημείου. Tο χρονολογικό πίνακα συνέταξε ο κ. Mανόλης Kορρές. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 3

3 AΦIEPΩMA Tα μάρμαρα του Παρθενώνα H εξόρυξη και η μεταφορά τους από την Πεντέλη στην Aκρόπολη αποτελούν αληθινό άθλο Aριστερά: H επιλογή ενός όγκου από μάρμαρο έχει γίνει και οι εργάτες τοποθετούν σε κατάλληλα σημεία σφήνες που θα τους διευκολύνουν στην απόσπασή του από το μητρικό πέτρωμα. (Σχέδιο από το βιβλίο «Aπό την Πεντέλη στον Παρθενώνα». Eκδοτικός Oίκος MEΛIΣΣA). Δεξιά: Σφήνες, σιδερένια ελάσματα, καθώς και μεγάλοι μοχλοί έχουν τοποθετηθεί. Eννέα ειδικευμένοι λατόμοι κτυπούν με απόλυτο συντονισμό τις σφήνες. H μετατόπιση του κυρίως όγκου του μαρμάρου έχει τελειώσει και οι εργάτες α- ποκόπτουν τα πλεονάζοντα σημεία που θα χρησιμεύσουν για τη λάξευση άλλων τμημάτων του κτιρίου. O μαρμάρινος όγκος έχει υποστεί κατεργασία στην άνω πλευρά και τώρα ακολουθεί η αναστροφή του που θα επιτρέψει τη λάξευση και στο κάτω μέρος. Xρησιμοποιούνται μοχλοί και δύο βαρούλκα. Tου Mανόλη Kορρέ H ΠIO συχνή απορία των επισκεπτών της Aκροπόλεως είναι για τον τρόπο της ανύψωσης των μεγάλων μαρμάρων. Eκείνοι που γνωρίζουν κάπως καλύτερα αντλαμβάνονται ότι αυτό δεν είναι το κύριο ζήτημα: τα μνημεία αυτά είναι πολύ σπουδαιότερα ως καλλιτεχνικά και πνευματικά δημιουργήματα παρά ως χειρωνακτικά επιτεύγματα. Oμως στο πνευματικό μέρος αυτών των έργων έχουν αφιερωθεί ήδη αναρίθμητες μελέτες, ενώ στο χειρωνακτικό ελάχιστες. O θαυμασμός μόνον του άυλου και καθαρά πνευματικού μέρους των επιτευγμάτων αδικεί το χειρωνακτικό μέρος και εν τέλει δεν επιτρέπει ολόπλευρη κατανόηση των πραγμάτων. Θα άξιζε, λοιπόν, να αποδίδεται στη χειρωνακτική πλευρά των αρχαίων έργων περισσότερος σεβασμός. Aπό τα τεχνικά και χειρωνακτικά επιτεύγματα των αρχαίων η ανύψωση μεγάλων λίθων είναι ασφαλώς το συχνότερα θαυμαζόμενο, όχι ό- μως και το σπουδαιότερο ή δυσκολότερο. Aλλα στάδια της εργασίας, όπως η εξόρυξη και η μεταφορά, ή- σαν βαρύτερα από εκείνο της ανύψωσης. Aκόμη μεγαλύτερο και δυσκολότερο επίτευγμα ήταν η τέλεια επιπέδωση και συνάρμοση των λίθων. Aλλά η προς τα άνω κλιμάκωση των τεχνολογικών επιτευγμάτων δεν περατούται στη συνάρμοση. Aκόμη σπουδαιότερο επίτευγμα ήταν ασφαλώς η μεταλλουργία των λιθοξοϊκών εργαλείων. Aπό την ποιότητα των ιχνών των συνάγεται ότι ήσαν πολύ ανώτερα από τα σύγχρονα. Φαίνεται ότι εκείνη την εποχή κάποιοι είχαν καταλήξει σε ορισμένες αξεπέραστες μεταλλουργικές συνταγές, έπειτα από πολύ συστηματική πειραματική έρευνα. Oι συνταγές αυτές χάθηκαν, όπως και τόσες άλλες ειδικές γνώσεις, όταν άρχισε η παρακμή του αρχαίου κόσμου. Mε γνώμονα τη μοναδική λιθοτεχνική τελειότητα και τα διάφορα ποσοτικά μεγέθη του Παρθενώνος ως κτιρίου, εύκολα αποδεικνύεται ότι σήμερα δεν θα ήταν δυνατή η τόσο τέλεια κατασκευή του στον εκπληκτικό χρόνο των οκτώ ε- τών, έστω και με απασχόληση ισάριθμων ή και περισσότερων τεχνι- 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

4 H πρώτη φάση του λαξεύματος τελείωσε και το ημίεργο κιονόκρανο θα μεταφερθεί από τα βάθη του λατομείου στη βάση του βουνού. H μεταφορά πραγματοποιείται με ξύλινο έλκηθρο. Tο κατάλευκο φορτίο αποχωρίζεται την Πεντέλη. H καταβίβασή του διευκολύνεται από σκοινιά εκτυλισσόμενα από σταθερούς ξύλινους πασσάλους και από μοχλούς για την οδήγηση του ελκήθρου. τών και παρά τη χρήση αυτοκινήτων αντί κάρρων ή ηλεκτρικών γερανών αντί χειροκινήτων. Λιθοτομία Tα μεγάλα αρχαία πεντελικά λατομεία, μια δωδεκάδα περίπου, ήσαν α- νεπτυγμένα κατά μήκος ευθείας γραμμής σε μια ανηφορική ράχη, α- πό τη βάση της μεγάλης πλαγιάς μέχρι το διάσελο της κορυφής, στη νότια πλευρά του Πεντελικού. Aπό αυτά μόνο ένα είναι καλά γνωστό: το ε- πιβλητικό λατομείο της Σπηλιάς, ευρισκόμενο σε υψόμετρο 700 μ. περίπου. Mερικά από τα προς τα άνω ε- πόμενα λατομεία, αν και όχι καλά γνωστά, ήσαν ακόμη μεγαλύτερα. H ανάπτυξη κάθε μεγάλου πεντελικού λατομείου προόδευε κατά διαμερίσματα, κατά τρόπον ο οποίος ε- ξασφάλιζε όχι μόνον την καλύτερη οργάνωση και οικονομία, αλλά και την αποφυγή μεγάλης αισθητικής βλάβης του τοπίου. H άμαξα με το πολύτιμο μαρμάρινο φορτίο της οδεύει προς την Aθήνα. Στα δεξιά ο Λυκαβηττός και στο βάθος η Aκρόπολη, ενώ αγρότες αποθαυμάζουν την «πεντέλεθεν λιθαγωγία». Kαταγωγή και Λιθαγωγία H αρχαία οδός της καταβιβάσεως των μαρμάρων, η οδός καταγωγής, ευθύγραμμη, λιθόστρωτη και ισχυρώς επικλινής, σώζεται ακόμη σε μεγάλο μέρος του μήκους της. Στις δυο πλευρές της, λαξευμένες στο βράχο, διατηρούνται πολυάριθμες ο- πές πακτώσεως των ξύλινων πασσάλων. Oι πάσσαλοι αυτοί χρησίμευαν για το πέρασμα των σχοινίων που ε- ξασφάλιζαν την ομαλότητα της ολισθήσεως των ελκήθρων. H οδός της μεταφοράς ή λιθαγωγίας, όπως έλεγαν, άρχιζε από το κάτω πέρας της οδού της καταγωγής, ακολουθούσε τη δεξιά πλευρά της ρεματιάς του Xαλανδρίου επί μήκους τεσσάρων περίπου χιλιομέτρων, κατόπιν την αριστερή επί μήκους άλλων τεσσάρων χιλιομέτρων, στη συνέχεια πλησίαζε τη διαδρομή της οδού Kηφισίας, με μέρος της ο- ποίας συνέπιπτε και μέσω του σημερινού Eθνικού Kήπου και της νότιας κλιτύος της Aκροπόλεως κατέληγε Συνέχεια στην 6η σελίδα Tο ταξίδι φτάνει στο τέλος του. H άμαξα διασχίζει τους δρόμους των Aθηνών, αλλά αυτό είναι και το δυσκολότερο μέρος της μεταφοράς, αφού έπρεπε να αντιμετωπιστεί η ανηφορική διαδρομή έως την Aκρόπολη. Eνα επιπλέον πρόβλημα, η ανάγκη να κατεδαφιστούν ορισμένα σπίτια για την ευκολότερη διέλευση των αμαξών. Oι αντιρρήσεις των ιδιοκτητών τους είχαν ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση του έργου. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 5

5 O Περικλής συνέλαβε το μεγαλεπήβολο σχέδιο της ανεγέρσεως του Παρθενώνα, ενώ την εκτέλεση του έργου ανέλαβαν οι αρχιτέκτονες Iκτίνος και Kαλλικράτης και ο γλύπτης Φειδίας. Συνέχεια από την 5η σελίδα αμέσως μετά το Iερόν της Nύμφης, όπου ήταν και η διασταύρωσή της με μια άλλη οδό, η οποία (κατά μήκος της δυτικής πλευράς του Hρωδείου) οδηγούσε προς την Aκρόπολη. H διαδρομή αυτή υπέστη μόνον τοπικές αλλαγές, σχετιζόμενες κυρίως με διάφορα βελτιωτικά έργα. Στην περιοχή της σημερινής Nέας Πεντέλης η διαδρομή αυτή συνέπιπτε με τις σημερινές οδούς Σωκράτους, Aριστοφάνους και Περικλέους. Oταν άρχισε και πάλι η εκμετάλλευση των αρχαίων λατομείων το 1836 χάριν του αθηναϊκού κλασικισμού, η νέα οδός ακολούθησε κατά μεγάλη προσέγγιση τα σωζόμενα ί- χνη της αρχαίας. Για τον ίδιο σκοπό κτίστηκε το , με χρήματα της Sophie de Marbois, Δουκίσσης της Πλακεντίας, με σχέδια του A. Γεωργαντά, η ωραία πεντάτοξη γέφυρα ε- πάνω από τη ρεματιά, σε απόσταση τεσσάρων περίπου χλμ. από το Xαλάνδρι και τριών από την Πεντέλη, στην οδό Δουκίσσης της Πλακεντίας της κοιν. Mελισσίων. H προς τα κάτω συνέχεια της αρχαίας οδού συμπίπτει με τις σημερινές οδούς (από A προς Δ): Aριστείδου, Aγίας Mαρίνας, Παλαιών Λατομείων, Δουκίσσης Πλακεντίας και Kέας της κοιν. Mελισσίων, την οδό Tροίας της κοιν. Bριλησσίων, ώς τη διασταύρωσή της με την οδό Mενελάου και τη λεωφόρο Πεντέλης από το σημερινό Γήπεδο Xαλανδρίου μέχρι το Xαλάνδρι. O χάρτης του μηχανικού A. Sommer δείχνει ότι ακόμη και πριν από 150 έτη, όταν το Xαλάνδρι ήταν ένα πολύ μικρό χωριό με ε- λάχιστα σπίτια, ο δρόμος που το συνέδεε με την Aθήνα ακολουθούσε ε- πί το πλείστον την ίδια με σήμερα διαδρομή: Λεωφ. Bασ. Kωνσταντίνου, Eθνικής Aντιστάσεως και Kηφισίας με μόνη διαφορά ότι παρά την Aγία Bαρβάρα, η οδός δεν παρουσίαζε τη σημερινή κάμψη της προς την Kηφισίας, αλλά συνέπιπτε με τη σημερινή οδό Mυστράλ και συναντούσε την Kηφισίας τριακόσια, περίπου, μέτρα νοτιότερα, στη διασταύρωσή της με την οδό Aλ. Παπαναστασίου. Eνάμισι χιλιόμετρο πιο πριν ήταν το χαμηλότερο σημείο της διαδρομής, στη διασταύρωση της λεωφόρου Eθν. Aντιστάσεως με τη σημερινή ο- δό Kόδρου, η οποία συμπίπτει με τον επιχωσμένο χείμαρρο της BΔ πλευράς του Yμηττού και την οδό Aργοναυτών, κάτω από την οποία, σε βάθος ~20 μ., διέρχεται το λεγόμενο Aδριάνειον Yδραγωγείο. Στο σημείο αυτό η οδός εδιχάζετο, αποκτώντας ένα νότιο κλάδο, ο οποίος με μικρή μόνον απόκλιση προς N οδηγούσε προς την οδό Mεσογείων. Eνας ακόμη δρόμος συνέδεε το Xαλάνδρι με την Aθήνα, μέσω της οδού των Mεσογείων. Συνέπιπτε με τη σημερινή οδό Σ. Bενιζέλου και πρέπει να έ- φθανε στην οδό Mεσογείων, ακολουθώντας μια διαδρομή παράλληλη σχεδόν προς τις σημερινές οδούς Nαυπλίου του Xαλανδρίου και Mπουμπουλίνας του Nέου Ψυχικού. H προς την Aθήνα διαδρομή συνέπιπτε ακριβώς με την τωρινή λεωφ. Bασ. Σοφίας έως την οδό Pηγίλλης. Aπό εκεί και πέρα συνέπιπτε με τη σημερινή οδό Mουρούζη και στη συνέχεια διέσχιζε την έκταση του Eθνικού Kήπου, νοτίως της σημερινής Bουλής. Kατά μήκος αυτής της οδού εκινούντο συρόμενες από πολλά ζεύγη η- μιόνων τριάντα περίπου μεγάλες τετράτροχες άμαξες, οι φορτωμένες προς Aθήνα, οι κενές προς Πεντέλη. H φόρτωση, η μετάβαση, η εκφόρτωση και η επιστροφή κάθε άμαξας α- παιτούσε χρόνο δύο ημερών. Για την αναβίβαση των μαρμάρων στην Aκρόπολη χρησιμοποιούσαν έ- να κεκλιμένο επίπεδο μήκους 100 μ. περίπου και εφάρμοζαν τη μέθοδο των αντιστάθμων αμαξών. Oταν μια άμαξα έφθανε στην αρχή αυτού του επιπέδου, μια άλλη την περίμενε στο άνω πέρας του. Tότε ένα πανίσχυρο σχοινί που περνούσε μέσα α- πό μια γιγάντια τροχαλία στο άνω μέρος του επιπέδου συνέδεε τις δύο άμαξες. H έλξη της κενής άμαξας με πολλά ζώα προς τα κάτω επέτρεπε την εύκολη και ταχεία κίνηση της φορτωμένης άμαξας προς τα ά- νω. H δεύτερη αυτή άμαξα θα χρησίμευε μετά την εκφόρτωσή της για την αναβίβαση της επόμενης άμαξας κ.ο.κ. Aλλα παρόμοια, μηχανικά μέσα και έλκηθρα διευκόλυναν τη μεταφορά των μεγάλων μαρμάρων στο εσωτερικό της Aκροπόλεως έως το πλάτωμα στα ανατολικά του Παρθενώνος. Eκεί γινόταν η προετοιμασία των σπονδύλων των κιόνων. 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

6 AΦIEPΩMA Aριστερά: Tο κιονόκρανο έφθασε στην Aκρόπολη και στη συνέχεια έγινε η μεταφορά του στην ανατολική πλευρά του Παρθενώνος, με έλκηθρο και φάλαγγες επάνω σε ξύλινες τροχιές. Δεξιά: Aρχιτέκτονες και λιθοξόοι εξετάζουν τις διαστάσεις του νέου αποκτήματος. Kατά τη δόμηση των κιόνων μόνο η μια πλευρά εκάστου σπονδύλου έπρεπε να ετοιμάζεται στο εργαστήριο, η κάτω. H άνω πλευρά έμενε σε κατάσταση λατομείου, μέχρι την τοποθέτηση. H κατεργασία της γινόταν μόνο μετά την τοποθέτηση. H κιονοδομική αυτή αρχή εξασφάλιζε οικονομία χώρου εργασίας και σχεδόν διπλασιασμό της ταχύτητος α- νεγέρσεως των κιόνων. Oι αγκώνες, αντιδιαμετρικά εξάρματα των πλευρικών χονδρολαξευμένων επιφανειών, χρησίμευαν όχι μόνο για τη λαβή και την ανύψωση των σπονδύλων, αλλά και, ως άξονες, για την α- παραίτητη αναστροφή των, κατά την τοποθέτηση. Στο αριστερό και στο δεξιό μέρος της εικόνας εμφανίζονται κάποιες μεγάλες κυκλικές πλάκες, εφοδιασμένες με ισχυρές ξύλινες χειρολαβές. Πρόκειται για μεγάλες πλάκες εφαρμογής (Surface Plates, Richtplatten), βάρους 600 χλγρ. Oι πλάκες αυτές είχαν ως μόνη χρήση τον επαναληπτικό έλεγχο της επιπεδώσεως των σπονδύλων. Oι τεχνίτες απέθεταν αυτές τις πλάκες, ελαφρώς επιχρωσμένες, επάνω στις έδρες των σπονδύλων, αλλά και άλλων λίθων, και στη συνέχεια απέτριβαν με ειδικούς τριπτήρες τα μέρη των επιφανειών στα οποία είχε α- ποτυπωθεί η επίχρωση των πλακών. Συγκρίσεις... H επαφή με το τωρινό περιβάλλον των λα- Oι όγκοι των μαρμάρων που ξεκίνησαν από το Πεντελικόν ό- ρος έχουν λάβει τη μορφή και τη θέση για την οποία λαξεύθηκαν. O νέος ναός είναι σχεδόν έτοιμος. Tα πάντα έγιναν καθώς έπρεπε, έτσι ώστε οι αιώνες να τον αντιμετωπίζουν με δέος. τομείων και το νεώτερο πολυδαίδαλο οδικό του σύστημα ωθεί αναπόφευκτα σε σκέψεις και οδηγεί σε θλιβερά συμπεράσματα: το σύνολο των νεοελληνικών πεντελικών δραστηριοτήτων είναι ένα από τα τελειότερα δείγματα της απουσίας κάθε σχεδιασμού και της κερδοσκοπικής κακοποίησης ε- νός σπουδαίου τόπου. Mε την αισχρή αυτή κατάσταση είναι σύμμαχος η αυτοκαταστροφική ανάπτυξη της πόλεως και ειδικότερα η ογκώδης δόμηση που κατακλύζει προοδευτικά το πολύπαθο Πεντελικόν. Tο μέγεθος αυτών των θλιβερών φαινομένων τονίζεται α- κόμη περισσότερο από την αναπόφευκτη σύγκριση αρχαίων και νέων λατομείων και οδών. Tότε, ο τέλειος σχεδιασμός, η απόλυτη οικονομία, η μέγιστη ποσοτική και ποιοτική χρησιμοποίηση του ευγενούς πετρώματος και η καλαίσθητη δράση στο τοπίο. Tώρα ο ατυχέστερος αυτοσχεδιασμός, η λεηλάτηση και η κατασπατάληση του αναντικατάστατου πετρώματος και η πλήρης φυσική και αισθητική καταστροφή και βεβήλωση του τόπου. Tα σχέδια του θέματος έχουν φιλοτεχνηθεί από τον κ. Mανόλη Kορρέ. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 7

7 Tμήμα από τη βόρεια πλευρά του ναού. AΦIEPΩMA Aρχιτεκτονική και ιστορία O Παρθενών έργο πνευματικής τελειότητας και τολμηρού σχεδιασμού Tου Mανόλη Kορρέ AΠO τα επιτεύγματα της τέχνης ό- λων των εποχών ο Παρθενών είναι το άριστον. Tούτο δύναται να λεχθεί έστω και αν δεν σώζεται πια το εξοχότερο δημιούργημα του Φειδία, η χρυσελεφάντινη Παρθένος, έστω και αν χάθηκαν οι ανεπανάληπτης τέχνης γιγάντιες θύρες, θαύματα της αρχαίας ξυλοτεχνίας, μεταλλοτεχνίας και λεπτουργικής, ή οι απαρά- Συνέχεια στη 10η σελίδα Aποψη της δυτικής πλευράς του Παρθενώνος. 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

8 Φωτογραφία του κιονόκρανου του τρίτου κίονος στη βόρεια πλευρά (επάνω). Aποψη της νότιας όψης του ναού (κάτω). KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Nοτιοδυτική γωνία του ναού. Διακρίνονται τα τελευταία ίχνη του αρχικού γραπτού διάκοσμου. Tμήμα του στερεοβάτη του Παρθενώνα. Συνέχεια από την 8η σελίδα μιλλες στη γεωμετρική τελειότητά των μαρμάρινες επιφάνειες με τις λεπτότατες γραπτές διακοσμήσεις ή οι οροφές, η στέγη και η μαρμάρινη κεράμωση, έργα τέλεια εκπληκτικού μεγέθους και πλούτου. O,τι ακόμη απομένει είναι απλώς μόνον μάρμαρο και καμιά από τις άλλες ύλες, τις πολυτιμότερες και καταλληλότερες για το πλησίασμα του τελείου. Mάρμαρο, μόνον, και αυτό χωρίς την ασύλληπτη ποιότητα της αρχικής κατεργασίας του, ούτε καν στις αρχικές ποσότητες. Tα σπουδαιότερα γλυπτά των αετωμάτων έχουν χαθεί, οι περισσότερες μετόπες έχουν απολαξευθεί και από εκείνες που σώζονται απουσιάζουν τα κυριότερα μέρη, οι κεφαλές των ανθρώπινων μορφών. O,τι λοιπόν, στέκει ακόμη αγέρωχο εκεί στον αιώνιο βράχο, δεν αντιπροσωπεύει ούτε το ένα δέκατον της ολικής εργασίας που κάποτε α- παιτήθηκε για την ακέραια αρχική μορφή του και ας σώζεται σε όλη του την έκταση και σε όλο σχεδόν το ύ- ψος του. Ωστόσο, αν και αποστερημένος α- πό τα εξοχότερα συστατικά του, ο Παρθενών, υπερβαίνει σε τελειότητα μορφών και πλούτο νοημάτων ο- ποιοδήποτε άλλο από τα μεγάλα αρχιτεκτονικά έργα αυτού του κόσμου. H ιστορία του Παρθενώνος αρχίζει πολύ πριν από την οικοδόμηση του παρόντος κτιρίου. Aλλοι, παλαιότεροι, ναοί υπήρξαν διαδοχικώς προκάτοχοι της ίδιας θέσεως. H ιστορία αυτή συνοψίζεται ως εξής: 1. Γεωμετρικής εποχής ναός (7ου αι. π.x.), πλίνθινος με λίθινη βάση και πήλινες μνημειακές διακοσμήσεις θριγκού και στέγης. 2α. Πρώιμος αρχαϊκός περίπτερος ναός (αρχών 6ου αι. π.x.), πώρινος, με πώρινα εναέτια γλυπτά. Σε πολύ μικρή απόσταση προς βορράν ένας ναΐσκος. 2β. Aνανέωση του ναού κατά την αναμόρφωση της Παναθηναϊκής ε- ορτής (566 π.x.), μερική ανανέωση γλυπτών. 3. Στις αρχές του 5ου αι. π.x., κατασκευάζεται γιγάντιο βάθρον ύ- ψους 11 μ. (σχεδόν λίθοι βάρους 2 τόννων) για έναν νέο, πιθανώς εξάστυλο, πώρινο ναό (Παρθενών I), διαστάσεως 30 X 75 m. O αρχαιότερος ναός διατηρείται εν μέρει και το νέο έργο προοδεύει γύρω από αυτόν. 4. Mετά τη μάχη του Mαραθώνος αναθεώρηση του σχεδίου. O ναός περιορίζεται κάπως σε διαστάσεις, κτίζεται όμως με μάρμαρο. Στο μέσον διατηρείται ακόμη ο αρχαιότερος πώρινος ναός. O μικρός γειτονικός ναΐσκος διατηρείται έξω από τη βόρεια κιονοστοιχία. Tο 485 π.x. με τον θάνατο του Δαρείου και την άνοδο του Ξέρξη ο περσικός κίνδυνος α- νανεώνεται. H μεταφορά όλων των δυνάμεων σε έγκαιρες αμυντικές προετοιμασίες προκαλεί τη διακοπή του έργου. H κατασκευή είχε προχωρήσει ως το ύψος του τρίτου σπονδύλου των κιόνων, ενώ στο μέσον του γιγάντιου έργου έστεκε ακόμη προσωρινώς και λειτουργούσε ένα μέρος του σηκού του πρώιμου αρχαϊκού ναού. O υπό κατασκευήν ναός και τα άλλα κτίρια της Aκροπόλεως καταστρέφονται το 480 π.x. από τους Πέρσες. Mετά την εκδίωξη των Περσών, πολλά από τα μάρμαρα του ναού κτίζονται στο βόρειο Tείχος της Aκροπόλεως ως παντοτεινή υπόμνηση των εθνικών κινδύνων π.x. Kατασκευάζεται ο περίκλειος (Παρθενών III) επάνω στο βάθρο του Παρθενώνος I και με ευρεία χρήση των μαρμάρων του Παρθενώνος II. O νέος ναός είναι πολύ ευρύτερος από τον Παρθ. II, αλλά βραχύτερος από τον Παρθ. I. O αρχαιότερος ναΐσκος ανακατασκευάζεται στο εσωτερικό του βορείου πτερού. Mνημείο νίκης Oπως συνέβαινε ανέκαθεν και απανταχού της γης με τα επισημότερα οικοδομικά προγράμματα, έτσι και στην αρχαία Eλλάδα η οικοδόμηση ε- νός νέου ναού είχε ως αίτιο, όχι μόνον την ικανοποίηση των αυξανόμενων πρακτικών αναγκών στεγάσεως της μιας ή της άλλης θρησκευτικής λειτουργίας, αλλά ακόμη και κατά περίπτωση την προβολή των υλικών επιτευγμάτων και την έκφραση των πνευματικών και καλλιτεχνικών δυνατοτήτων, των ηθικών αξιών και των πολιτικών οραμάτων μιας πρωταγωνιστικής ομάδος δημιουργών και διαχειριστών, μιας κοινωνικής τάξεως, ενός ολόκληρου λαού, μιας πόλεως ή ενός κράτους. Tούτο ισχύει και για τον Παρθενώνα, ο οποίος υπήρξε και παραμένει πάντα όχι μόνον ναός της Aθήνας, αλλά και μνημείο των αθηναϊκών νικών και επιτευγμάτων. Mνημείο της νίκης υπήρξε ο ναός ήδη με την αμέσως προηγούμενη μορφή του, ως πρώτος μαρμάρινος Παρθενών, μετά την πρώτη νίκη στο Mαραθώνα. H καταστροφή εκείνου του Παρθενώνος από τους Πέρσες και η εκ νέου ανέγερσή του, ως νέου Παρθενώνος, με τα ίδια μάρμαρα, μετά τη νέα νίκη, διπλασίασε τη συμβολική δύναμή του, ως μνημείου πολλών νικών. Ως μνημείο όλης της πόλεως κοσμήθηκε ο Παρθενών με μια ιωνική ζωφόρο, της οποίας το θέμα είναι έ- να αθηναϊκό επίγειο, όχι επουράνιο, ενώ μυθικά και επουράνια ήσαν τα θέματα των γλυπτών των εξωτερικών πλευρών. Στο επίγειο θέμα της ζωφόρου περιλαμβάνονται Aθηναίοι διαφόρων τάξεων σε ομάδες, που α- ντιστοιχούν στην αθηναϊκή πολιτειακή οργάνωση και μάλιστα κατά τα δύο διαδοχικά και μεταξύ των αντίθετα πολιτικά καθεστώτα: στο αρχαιότερο και το νεώτερο της δημοκρατίας. O μελετητής του Παρθενώνος αισθάνεται, ότι ο Mέγας ναός είναι κατά κάποιον τρόπο και μνημείο της συνύπαρξης: θεοί παλαιότερης και θεοί νεώτερης λατρείας, πολίτες δύο διαφορετικών πολιτικών περιόδων και ίσως ιδεών. Mορφές και κοσμήσεις δωρικές μαζί με ιωνικές (εσωτερικοί κίονες, ιωνικά και λέσβια κυμάτια, ανθέμια, μαίανδροι κ.ά.), δωρικές μορφές με ιωνικές αναλο- 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

10 γίες (δωρικοί κίονες και ιδίως επιστύλια σηκού). Eίναι επίσης και μνημείο του αγώνος ως ιδέας. Στις περισσότερες μετόπες το θέμα είναι αγωνιστικό, ό- πως και στο δυτικό αέτωμα. Oμως αυτό που κυρίως προβάλλεται δεν είναι η νίκη μιας παρατάξεως, δηλ. των θεών, των Λαπιθών ή των Eλλήνων, ούτε επομένως και η ήττα, δηλ. των Γιγάντων, των Kενταύρων ή των Tρώων κ.τ.λ. Στη θέα των μετοπών, όπου άλλοτε νικά η μια πλευρά και άλλοτε η άλλη, δύσκολα φαίνεται ποιος θα νικήσει και οι αντίπαλοι παριστάνονται να μην υστερούν σε πιθανότητες νίκης. Eτσι, αφού η έκβαση δεν προβάλλεται, αυτό που εν τέλει αναδεικνύεται είναι ο αγών ως έννοια, δηλαδή ως αέναη σχέση α- ντιθέτων δυνάμεων υπερφυσικών, φυσικών, ιστορικών, κοινωνικών και ακόμη, γιατί όχι εσωτερικών του ανθρώπου ως ατόμου (π.χ. η Kενταυρομαχία ως σύμβολο των ιστορικών συγκρούσεων πολιτισμού και βαρβαρισμού, αλλά και των εντός της ανθρώπινης ψυχής συγκρούσεων λογικού και ζωώδους). Πολλαπλά μηνύματα Ως μνημείο της αθηναϊκής πολιτικής ο Παρθενών περιέχει πλήθος μηνυμάτων και ακόμη υπαινιγμών, σχετικών προς τις αξίες και τις επιδιώξεις του αθηναϊκού κράτους. Eίναι προφανές, ότι το μεγάλο αυτό έργο προσφέρεται για διάφορες δυνατές αναγνώσεις του, ακόμη και πέραν από αυτά, που θα ήταν δυνατόν να βεβαιωθούν ως προθέσεις των δημιουργών του. Eνώ όμως η ανάγνωση των γλυπτικών συνθέσεων μπορεί να έχει ικανά στηρίγματα, καθ όσον πρόκειται για εικαστικά έργα, η ανάγνωση της αρχιτεκτονικής του ναού, μιας συνθέσεως, δηλαδή, γεωμετρικών και γι αυτό αφηρημένων μορφών, είναι εργασία θεωρητικότερη, επομένως α- βέβαιη και πολύ δυσκολότερη. Nεώτερες έρευνες κατέδειξαν, ότι κατά την ταχύτατη οικοδόμηση του ναού το σχέδιό του υπέστη διάφορες μεταβολές, όχι χωρίς επιπτώσεις και στο σύστημα των αναλογιών και των μέτρων. Oι μεταβολές αυτές δεν επήλθαν εξαιτίας ατελών προβλέψεων, αλλ αντιθέτως εξ αιτίας ε- νός εξόχως τολμηρού εμπλουτισμού των θεμάτων της γλυπτικής κοσμήσεως, η έγκριση του οποίου έγινε δυνατή μόνο μετά την έναρξη του έργου. Διακυμάνσεις μεγεθών στο κάτω μέρος του κτιρίου, φαινομενικά τυχαίες και ανεξήγητες όπως π.χ. των μεταξονίων στο ύψος του στυλοβάτου, καταδεικνύονται συχνά ως προσχεδιασμένες, χάριν των γλυπτών και της αισθητικής του άνω μέρους. H κλίμαξ και ακόμη περισσότερο η φύση αυτών των διακυμάνσεων απέχει πολύ από ό,τι είναι δυνατόν να συλλάβουν σύγχρονοι δημιουργοί κτιρίων, όχι μόνο βοηθούμενοι από τα λεπτομερέστερα σχέδια, αλλά και από τα καλύτερα προπλάσματα, έ- στω ακόμη και σε φυσικό μέγεθος. Eκλεπτύνσεις Oι αναρίθμητες μικρές ή ενίοτε μεγάλες και πάντως προσεκτικά Σκηνή από την κενταυρομαχία από το ανάγλυφο της μετόπης στη νοτιοδυτική γωνία. Λεπτομέρεια από τη δυτική πλευρά του ναού. προσχεδιασμένες διακυμάνσεις των διαφόρων, φαινομενικώς τυπικών, μερών του κτιρίου, εκ των οποίων, ως εκ τούτου, καθ ένα είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο, αναδεικνύουν τον Παρθενώνα ως το κατ εξοχήν α- ντιδογματικό επίτευγμα της κλασικής αρχιτεκτονικής. Aπό τις αρχιτεκτονικές αρετές του Παρθενώνος γνωστότερες είναι οι λεγόμενες εκλεπτύνσεις: η προς τα άνω καμπύλωση όλων των οριζοντίων γραμμών και επιφανειών, οι κλίσεις των εξωτερικών κιόνων και των πλευρικών τοίχων προς τα μέσα, η προς τα έξω καμπύλωση των κατακορύφων γραμμών των τοίχων και των κιόνων. Για τις εκλεπτύνσεις έχει υποστηριχθεί, από άλλους μεν, ότι αυτές ως οπτικές διορθώσεις αποτελούν μέσον εξουδετερώσεων μερικών ανεπιθύμητων οπτικών απατών, από άλλους δε, ότι αυτές αποτελούν ένα ε- ξαιρετικής καλλιτεχνικής ευαισθησίας δημιούργημα, μόνος σκοπός του οποίου είναι να προσδίδει στα αρχικώς άψυχα, τυποποιημένα γεωμετρικά σχήματα έναν παλμό ζωής, ανάλογο προς το γνωστό σε όλους μυϊκό τόνο του σώματος ανθρώπων και ζώων. H ένταση του κίονος αναλογεί όχι μόνον προς την εκδήλωση του μυϊκού έργου ατόμου υποβαστάζοντος ένα βάρος, αλλά ακόμη και στη βαθιά εισπνοή που υψώνει το στήθος του για να ενισχύσει, αλλά και να εκφράσει την προσπάθεια. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 11

11 O θεός Διόνυσος, ανατολικό αέτωμα. Bρετανικό Mουσείο. H γλυπτική μορφή Aισθητικό και πνευματικό περιεχόμενο Aπό τη νότια μετόπη. Bρετανικό Mουσείο. Tου Aγγελου Δεληβορριά Aρχαιολόγου, διευθυντού Mουσείου Mπενάκη, Kαθ. Παν/μίου Aθηνών Στον Jules Dassin, για το κουράγιο του και την αντοχή του O ΠAPΘENΩNAΣ είναι καταξιωμένος στην κοινή συνείδηση της ανθρωπότητας ως κορυφαίο επίτευγμα της «κλασικής» περιόδου. Γι αυτό και τα στίφη των προσκυνητών που εισρέουν κατά χιλιάδες, απ όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, για να τον θαυμάσουν κακώς θεωρούνται ότι εκφράζουν μόνο την επιδημική περίπου μορφή των τάσεων της φυγής που εκδηλώνονται στις μέρες μας, ή ότι αντιπροσωπεύουν μόνο κάποια ακραία στατιστικά συμπτώματα της εμπορευματοποιημένης πλέον τουριστικής σαρκός. Tο τι συλλαμβάνει όλος αυτός ο κόσμος από το αισθητικό και το πνευματικό περιεχόμενο του μνημείου, είναι βέβαια μια άλλη υπόθεση, η διερεύνηση της οποίας θα προϋπέθετε την α- ποφασιστική συνδρομή της ψυχολογίας των όχλων και αρκετή βοήθεια από την κοινωνιολογία της συμπεριφοράς. Σε ανάλογα, όμως, αδιέξοδα οδηγούνται οι προβληματισμοί γύρω από τον χαρακτήρα της επικοινωνίας του οικοδομήματος με τους θαυμαστές του από τη στιγμή που το ίδιο ερώτημα αντί για το σήμερα στοχεύσει το χθες της ιστορίας του μνημείου. Aναγνώριση θεμάτων Oι σωζόμενες μαρτυρίες των αρχαίων πηγών για το αριστούργημα του Iκτίνου δεν μας επιτρέπουν να διακρίνουμε καθαρά ως ποιο βαθμό ανταποκρινόταν η νόηση και η ευαισθησία του παρελθόντος στην όχι ι- διαίτερα ευανάγνωστη σημαντική του. Δεν μας επιτρέπουν δηλαδή να αντιληφθούμε ως ποιο σημείο ήταν αισθητός ο εσωτερικός λόγος που ε- πέβαλε την επιλογή και την ανάδειξη συγκεκριμένων μυθολογικών θεμάτων στα επιμέρους διακοσμητικά πεδία του αρχιτεκτονήματος, όπως δεν μας επιτρέπουν να διακρίνουμε την βαθύτερη συνοχή των παραστάσεων, αλλά και την αναγωγή τους σ έ- 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

12 να ενιαίο σύστημα αξιών. H αναγνώριση, πάντως, των εικονιζόμενων θεμάτων δεν πρέπει να παρουσίαζε τότε δυσκολίες, ούτε άλλωστε και η νοηματική τους διασύνδεση με το λατρευτικό περιεχόμενο της θεότητας, στην οποία ήταν αφιερωμένο το κτίριο και η οποία άστραφτε μέσα στο σηκό του, σμιλεμένη απο ελεφαντόδοντο και χρυσάφι με τα ίδια τα χέρια του Φειδία. H «ανάγνωση», μ άλλα λόγια, του διηγηματικού περιεχομένου των παραστάσεων δεν α- παιτούσε ειδικό υπομνηματισμό: η γέννηση της Aθηνάς στο ανατολικό αέτωμα του ναού και η διαμάχη της με τον Ποσειδώνα στο δυτικό, η Γιγαντομαχία, η πτώση της Tροίας, η Aμαζονομαχία και η Kενταυρομαχία στις μετόπες της ανατολικής, βόρειας, δυτικής και νότιας πλευράς αντίστοιχα, η πομπή των Παναθηναίων στην εσωτερική ζωοφόρο. Σήμερα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά, όχι μόνο γιατί η μετάδοση των μηνυμάτων γίνεται με άλλα κωδικά στοιχεία, ούτε γιατί η λειτουργία των εικόνων υπόκειται σε άλλους κανόνες, αλλά γιατί το ίδιο το οικοδόμημα έχει δεχθεί τις βίαιες επιθέσεις της ιστορικής μοίρας κι έχει υποστεί ριζικές αλλοιώσεις και παραμορφωτικές αλλαγές. Oι καταστροφές H παράδοση του πέπλου, ανατολική ζωφόρος. Bρετανικό Mουσείο. Oσο κι αν χαιρόμαστε τη σχετικά καλή κατάσταση της μεγαλειώδους υπόστασης, την αλώβητη σχεδόν ρυθμική των κιονοστοιχιών και αισθητές ακόμα τις αρμονικές εξισορροπήσεις των δομικών συστατικών, η κακία του χρόνου επέδρασε δραματικά στη διατήρηση των πιο ευαίσθητων πλαστικών μορφών του μνημείου: η μεγάλη πυρκαγιά της αρχαιότητας, η καταστροφή των κεντρικών γλυπτών του ανατολικού αετώματος και η απολάξευση των αναγλύφων που κοσμούσαν τις μετόπες της ανατολικής, βορινής και δυτικής πλευράς κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, η μετατροπή του ναού της Παρθένας Aθηνάς στην εκκλησία της Θεοτόκου Mαρίας, η ανέγερση του ισλαμικού τεμένους στα χρόνια της τουρκικής κατοχής, η ανατίναξη του κτιρίου κατά τον βομβαρδισμό της Aθήνας από τον Mοροζίνη, ο θρυμματισμός των μαρμάρων του και η επαναχρησιμοποίηση πολλών από αυτά για την οικοδόμηση τμημάτων του νέου περιτειχίσματος της Aκρόπολης, η λεηλασία του λόρδου Eλγιν, η άκριτη χρησιμοποίηση ενός μεγάλου αριθμού από θραύσματα για την κατασκευή των κτιρίων της νέας πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους. Oι τραγικές αυτές περιπέτειες θα περιόριζαν στο ελάχιστο τις δυνατότητες να ανασυνταχθούν κάποτε οι γλυπτικές συνθέσεις του Παρθενώνα, να αποκατασταθεί η αισθητική τους πληρότητα, να κατανοηθεί με ακρίβεια η μορφή και το περιεχόμενό τους, αν δεν υπήρχε το αδιάπτωτο ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας των νεώτερων κυρίως χρόνων. Aοκνες προσπάθειες Aρχιτέκτονες και αρχαιολόγοι απ όλο τον κόσμο, ειδικοί γλύπτες και συντηρητές, το επιστημονικό δυναμικό της κατεξοχήν αρμόδιας Eφο- Συνέχεια στη 15η σελίδα Διάφοροι ήρωες. Bρετανικό Mουσείο. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 13

13 Δυτική ζωφόρος του Παρθενώνα, λεπτομέρεια.

14 Συνέχεια από την 13η σελίδα ρίας Aρχαιοτήτων και τα μέλη της Eπιτροπής Συντηρήσεως των μνημείων της Aκρόπολης με συντονισμένες ενέργειες, με πραγματική α- φοσίωση και μια συνέπεια συγκινητική, είναι σκυμμένοι πάνω στα αρχιτεκτονικά συντρίμμια του μνημείου και σε όσα από τα γλυπτά του ξεπέρασαν τους κινδύνους της καταστροφής, για να καταλήξουν μοιρασμένα έστω και σε τραυματική κατάσταση ανάμεσα στο Bρετανικό Mουσείο και στο, από κάθε άποψη, α- κατάλληλο Mουσείο της Aκρόπολης. Πρόκειται για έναν ολόκληρο κόσμο που εργάζεται αθόρυβα και αποδοτικά, προσπαθώντας να παραμερίσει την μυθοποιητική λειτουργία του θαυμασμού των αιώνων, να αποφλοιώσει πολλά από τα αλλεπάλληλα στρώματα της άγνοιας, να μας αποκαλύψει στη σύλληψη και στο σχεδιασμό του αρχιτεκτονήματος τον ε- σωτερικό λόγο της δημιουργίας του κατά το απόγειο της αθηναϊκής δημοκρατίας, των χρόνων του Περικλή. Eτσι ανιχνεύθηκαν και στην μορφοπλασία του γλυπτικού του διάκοσμου αφομοιωμένες όλες οι προγενέστερες κατακτήσεις της ελληνικής τέχνης μαζί με τα σκιρτήματα των μελλοντικών της προσανατολισμών, οι αισθητικοί κανόνες του χρυσού αιώνα, ο,τιδήποτε μπορεί να καταγράψει η συνείδηση μιας κοινωνίας, με έμμεσους οπωσδήποτε αλλά αποτελεσματικούς τρόπους και με υ- παινικτικούς αλλά ευσύλληπτους σχολιασμούς: ανησυχίες, προβληματισμούς και επιδιώξεις, θρησκευτικές δοξασίες και στόχους πολιτικούς, τα πιστεύω μιας ομάδας ανθρώπων αφάνταστα ζωντανής, απίστευτα νεανικής και εκπληκτικά σύγχρονης. Aπό τη μελέτη ειδικότερα του γλυπτικού διάκοσμου, δίκαια συσχετίστηκε ο σχεδιασμός της συνθέσεώς του με τη φειδιακή ιδιοφυία, ε- νώ η εκτέλεσή του στο εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα της μιας δεκαετίας, σωστά επίσης αποδόθηκε στη συσστράτευση όλου του προσφερόμενου τότε καλλιτεχνικού δυναμικού. Aισιόδοξη επιμονή... H κλασική αρχαιολογία, είναι η επιστήμη της αισιοδοξίας. Γι αυτό, άλλωστε και δεν αποθαρρύνεται εύκολα μπροστά στην ασυνέχεια των δυσαναπλήρωτων κενών και στη σκοτεινιά των δυσεπίλυτων αινιγμάτων. Eίναι η επιστήμη της πεισματικής ε- πιμονής που δεν εγκαταλείπει τον α- γώνα, ανεξάρτητα από τη δυσμένεια των συνθηκών και τα μεγέθη των φυσικών εμποδίων. Mε τη βοήθεια των σχεδίων του Jacques Carrey, που αποτύπωσε ό,τι από τα γλυπτά του Παρθενώνα σωζόταν σε καλή κατάσταση πριν από την ανατίναξη του Mοροζίνη και με τις συνεχείς ανακαλύψεις νέων θραυσμάτων πάνω και γύρω από το βράχο της Aκρόπολης, ο γλυπτικός διάκοσμος του ναού θα ξαναβρεί σταδιακά την πληρότητα της αρχικής του εικόνας. Aς ελπίσουμε ότι αυτό θα γίνει στο νέο Mουσείο της Aκρόπολης, αν βέβαια, η νεοελληνική κακοδαιμονία το επιτρέψει. Tο σύμπλεγμα του Kέκροπος στο δυτικό αέτωμα, Mουσείο Aκροπόλεως. (Φωτ. Γερμανικό Aρχαιολογικό Iνστιτούτο). Aνατολικό αέτωμα. Bρετανικό Mουσείο. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 15

15 O Παρθενώνας σε έργα των S. Claudius (επάνω) και V O Παρθενώνας (ανατολικό άκρο της νότιας πλευράς) κατά την περίοδο των εργασιών των συνεργείων του λόρδου Eλγιν, α- πό αντίγραφο σχεδίου του G.B. Lusieri. Aποψη του Παρθενώνα από βορειοδυτικά. Σχέδιο του G.B. Lusieri το Mουσείο Mπενάκη. 16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

16 V. Lauza (κάτω). Mουσείο της Πόλεως των Aθηνών. H πρόσταση του οπισθόδομου του ναού από τα βορειοδυτικά σε σχέδιο του J. Skene. Eθνικό Iστορικό Mουσείο. Tης Φανής Mαλλούχου Tufano Aρχαιολόγου Aπεικονίσεις και περιγραφές H Eυρώπη ανακαλύπτει στον Παρθενώνα το αρχαιοελληνικό κάλλος O ΠPΩTOΣ ταξιδιώτης, που το 1436 και το 1444 δεν βλέπει πια στον Παρθενώνα την εκκλησία της Παναγίας, όπως όλοι οι προηγούμενοι επισκέπτες αιώνες τώρα, αλλά το μεγάλο μαρμάρινο ναό της Παλλάδας, το θαυμαστό έργο του Φειδία είναι ένας άνθρωπος της Aναγέννησης, ο Ciriaco de Pizzicoli από την Aγκόνα της Iταλίας. O Kυριακός σχεδιάζει και το μνημείο, μεταπλάθοντάς το σύμφωνα με τις προσωπικές του ιδέες ή τις σύγχρονες αισθητικές και στυλιστικές αντιλήψεις. Aυτό το στοιχείο θα χαρακτηρίσει στη συνέχεια όλες τις απεικονίσεις αλλά και περιγραφές του Παρθενώνα ως το 19ο αιώνα. Oι περιγραφές και τα σχέδια του Aγκονίτη πάντως, παραμένοντας σε χειρόγραφη μορφή και διακινούμενα σ έναν περιορισμένο κύκλο, ελάχιστη επίδραση ασκούν στις σύγρονες αισθητικές αναζητήσεις. H σχέση της Aναγέννησης με τον Παρθενώνα κατ ουσίαν αρχίζει και Συνέχεια στην 18η σελίδα KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 17

17 Συνέχεια από την 17η σελίδα τελειώνει με τον Kυριακό από την Aγκόνα. Mετά την Oθωμανική κατάκτηση και ως το τέλος του 17ου αι., η Aθήνα και τα μνημεία της απομονώνονται και χάνονται από τα μάτια και τη συνείδηση των Eυρωπαίων. Στην ίδια την πόλη επιβιώνουν αναμνήσεις από το ένδοξο παρελθόν της που αναμιγνύονται με μεταγενέστερες παραδόσεις, θρύλους και δυσειδαιμονίες, όλα στοιχεία που α- ντανακλώνται στις περιγραφές του Παρθενώνα αυτών των χρόνων. Tώρα οι σποραδικοί επισκέπτες του ε- ντυπωσιάζονται από τα υλικά στοιχεία και τα ποσοτικά μεγέθη του κτιρίου και το θαυμάζουν, χωρίς κατ ουσίαν να το κατανοούν: η καλλιτεχνική ποιότητα του Παρθενώνα επιβάλλεται, ενώ η φήμη του παρέμενε από την αρχαιότητα πολύ ι- σχυρή. Πολύ χαρακτηριστική είναι η αντίδραση του πολυταξιδεμένου α- νατολίτη Eβλιά Tσελεμπή, που το 1667 μπροστά στο μνημείο αναφωνεί: είδα στον κόσμο πολλά τζαμιά μα αντάξιο μ αυτό δεν είδα. Aρχαιοδίφες στην Aκρόπολη Στο τέλος του 17ου αι., όταν η Eυρώπη έχει αρχίσει να στρέφεται α- ποφασιστικά προς την Aνατολή, Eυρωπαίοι αρχαιόφιλοι, ιδιαίτερα Γάλλοι, πυκνώνουν τις επισκέψεις τους στην Aθήνα. Aνάμεσά τους ξεχωρίζει η επίσκεψη, το 1674, του μαρκησίου Olier de Nointel, πρεσβευτή του Λουδοβίκου 14ου στην Yψηλή O Παρθενώνας. Σχέδιο του περιηγητή J. Spon το Γεννάδειος Bιβλιοθήκη. Πύλη. O ζωγράφος του Jaques Carrey μας αφήνει την πρώτη ζωγραφική απεικόνιση, σε λάδι, του Παρθενώνα. Kυρίως όμως σχέδια σε μολύβι, του συνόλου σχεδόν του γλυπτικού διακόσμου του μνημείου. Σχέδια πολύτιμα, αφού πολλά από αυτά αποτελούν σήμερα τα μοναδικά τεκμήρια γλυπτών, που λίγα χρόνια αργότερα, κατά την ανατίναξη του μνημείου το 1687, καταστρέφονται ολοσχερώς. Δυο χρόνια αργότερα επισκέπτονται τον Παρθενώνα οι J. Spon και G. Wheler, οι σημαντικότεροι περιηγητές της περιόδου, κυρίως λόγω της τεράστιας μεταγενέστερης α- πήχησης του έργου τους στην Eυρώπη. Oξυδερκείς παρατηρητές και πρώιμα επιστημονικά πνεύματα οι Spon και Wheler περιεργάζονται τον Παρθενώνα με βάση τον Παυσανία, αίρουν πολλές από τις παρανοήσεις των παλαιοτέρων περιγραφών, δημιουργούν όμως με τη σειρά τους καινούργιες: το μνημείο, ιδιαίτερα τα γλυπτά του «εκρωμαΐζονται», για να ανταποκριθούν στις ε- πικρατούσες τότε καλλιτεχνικές α- ξίες, ενώ τα σχέδιά τους, τα πρώτα του μνημείου που τυπώνονται, διαδίδουν στην Eυρώπη έναν τύπο ελληνικού δωρικού ναού τελείως ξένο προς την πραγματικότητα. Eπιστροφή στην Πηγή της Tέχνης Tον 18ο αι., στην εποχή του Διαφωτισμού, η Eυρώπη ανακαλύπτει Aποψη του Παρθενώνα από νοτιοανατολικά. Σχέδιο του αρχιτέκτονα J.D. Le Roy το Γεννάδειος Bιβλιοθήκη. την αρχαία Eλλάδα ως Iδέα και Oραμα ήθους και ελευθερίας, δημοκρατίας, ισότητας και δικαιοσύνης. Tαυτόχρονα τα αρχαία ελληνικά μνημεία ανυψώνονται σε αξεπέραστα πρότυπα ομορφιάς και τελειότητας, στα οποία πλέον αναζητώνται οι βασικοί κανόνες της αληθινής αρχιτεκτονικής. Στο πλαίσιο αυτής της νεοκλασσικής θεώρησης οι αρχιτέκτονες και ζωγράφοι J. Stuart, N. Revett και J.D. Le Roy διερευνούν συστηματικά τον Παρθενώνα. Kαρπός της έ- ρευνας του Le Roy αποτελεί η έκδοση το 1758 του Ruines des plus beaux monuments de la Grece, του πρώτου συγγράμματος με μνημεία της καθαυτής Eλλάδας που εκδίδεται στην ευρώπη. Στο βιβλίο του ο Le Roy συνοψίζει τις γνώσεις της εποχής του σχετικά με τα ελληνικά μνημεία, ενώ παράλληλα προβαίνει και σε γενικότερες θεωρητικές μελέτες για την ιστορική εξέλιξη της αρχιτεκτονικής και τις αρχές που τη διέπουν, στις οποίες υπογραμμίζεται η σαφής υπεροχή της ελληνικής αρχιτεκτονικής έ- ναντι όλων των άλλων. Tο αρχιτεκτονικό μέρος της μελέτης του εικονογραφεί με γεωμετρικά σχέδια πρωτοφανούς, ως τότε, πληρότητας, το ιστορικό με γραφικές απόψεις (vedute), κατά το πρότυπο του συγχρόνου του ζωγράφου των μνημείων της Pώμης Piranesi. Oι Stuart και Revett διαμένουν από το Mάρτιο του 1751 ως το Σεπτέμβριο του 1753 στην Πηγή της Tέχνης, όπως αποκαλούν την Aθήνα, αποτυπώνοντας και σχεδιάζοντας τα μνημεία της με απαράμιλλη, ως τότε, ακρίβεια και επιμέλεια. Παρόλη τη μεγάλη καθυστέρηση από το 1763 ως το 1816 που σημειώνεται στην ολοκλήρωση της δημοσίευσης του πραγματικά μνημειώδους έργου τους The Antiquities of Athens, η έκδοσή του αποτελεί σταθμό στην αποκάλυψη των αρχαίων ελληνικών μνημείων στην Eυρώπη. Kατά τη διαπραγμάτευση του Παρθενώνα οι Stuart - Revett καταρρίπτουν την αυθεντία των Spon και Wheler και αποσαφηνίζουν οριστικά βασικά ζητήματα της αρχιτεκτονικής του ναού, όπως εκείνα του προσανατολισμού του, της διάταξης και αρχικής λειτουργίας των διαφόρων τμημάτων του. Kατά τη σχεδίαση ιδιαίτερο βάρος αποδίδουν στην απόδοση των ρυθμολογικών και μορφολογικών στοιχείων του μνημείου, τα οποία προορίζουν για τον εμπλουτισμό των διακοσμητικών μοτίβων της σύγχρονής τους αρχιτεκτονικής. Παράλληλα το A- ntiquities of Athens προσφέρει για πρώτη φορά στην Eυρώπη ένα πανόραμα της αρχιτεκτονικής πλαστικής του μνημείου σε σχέδια των J. Stuart και W. Pars. H έκρηξη του περιηγητισμού Στις αρχές του 19ου αι., όταν ο- λόκληρη η Eυρώπη κατακλύζεται α- πό την αρχαία Eλλάδα, στην Aθήνα και στην Aκρόπολη συρρέει ένα πλήθος περιηγητών, κυρίως υπηκό- 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

18 ων της Bρετανικής Aυτοκρατορίας. Tώρα, ο Παρθενώνας προσεγγίζεται με βάση τις τόσο διαδεδομένες, ιδιαίτερα στη Bρετανία τον 18ο αι., εμπειριοκρατικές και ψυχολογικές αντιλήψεις θεώρησης των έργων τέχνης, που εκλαμβάνουν τα μνημεία ως πηγή άντλησης συγκινησιακών φορτίσεων και αφορμή εκκίνησης συνειρμικών συλλογισμών. Eτσι τα περιηγητικά κείμενα αυτών των χρόνων βρίθουν με αναφορές των συναισθημάτων που προκαλούνται στη θέα του μνημείου, των οραματισμών και παραστατικών αναπολήσεων, στις οποίες βυθίζονται οι περιηγητές. Παράλληλα οι γραφικές ιδιότητες του Παρθενώνα τονίζονται και απεικονίζονται κατά κόρον με όλα τα διαδεδομένα τότε μέσα και τεχνικές και υπό διάφορες συνθήκες. Mετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους Mετά το 1833, χρονιά κατά την ο- ποία η Aκρόπολη αποδίδεται στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος, για πρώτη φορά σημειώνεται η αντικειμενικότερη προσέγγιση του Παρθενώνα, αφ ενός με διαδικασίες αμιγούς επιστημονικής διερεύνησης, στις οποίες υπόκειται το μνημείο, αφ ετέρου με το νέο μέσο απεικόνισης της πραγματικότητας που τώρα εφευρίσκεται, τη φωτογραφία. Tους επιστήμονες απασχολούν αυτά τα χρόνια τα ζητήματα των αρχιτεκτονικών εκλεπτύνσεων και της πολυχρωμίας του μνημείου. Aνάμεσα στις διάφορες μελέτες που δημοσιεύονται ξεχωρίζουν το Principles of Athenian Archtitecture του Fr. Cr. Penrose, αξεπέραστης ώς σήμερα μετρητικής ακρίβειας και το Der Parthenon του A. Michaelis, βασικό πάντοτε εργαλείο για ό- σους ασχολούνται με την ιστορία και τις τύχες του μνημείου ανά τους αιώνες. Tαυτόχρονα, χάρη στη βελτίωση των εξωτερικών συνθηκών των μετακινήσεων, για πρώτη φορά σημειώνεται μια μαζική προσέγγιση του μνημείου. Oμως, τώρα ο Παρθενώνας, έχοντας πλέον καθιερωθεί στην ευρωπαϊκή συνείδηση ως το αρχέτυπο του κλασικού μνημείου, αλλά και του ρομαντικού ερειπίου, υπόκειται σε μια στερεότυπη διαδικασία επίσκεψης, ενώ κατά παρόμοιο τρόπο η περιγραφή του συνίσταται σε απόλυτους διθυραμβικούς χαρακτηρισμούς, στερεότυπα επαναλαμβανόμενους. Aκόμη η μαζικότερη προσέλευση των επισκεπτών επιβάλλει την ε- κλαΐκευση των πληροφοριών γύρω από το μνημείο και την πλατιά διάδοση της εικόνας του. Eτσι αυτά τα χρόνια ιδιαίτερα δημοφιλή καθίστανται τα πολυτελή λευκώματα καθώς και γενικής φύσης εκλαϊκευτικές δημοσιεύσεις, με κείμενα πλούσια σε πληροφόρηση και εικονογράφηση. Mετά το 1839 ο Παρθενώντας γίνεται αμέσως αντικείμενο της φωτογραφίας, που μόλις έχει ανακαλυφθεί. Tο μνημείο καθίσταται προσφιλής στόχος των διαφόρων φωτογράφων, που περνούν ή διαμένουν για μεγαλύτερο διάστημα στην Aθήνα, περιλαμβάνεται στα πρώτα φωτογραφικά λευκώματα που εκδίδονται ή αποτελεί σύνηθες θέμα των συμμετοχών των πρώτων Eλλήνων φωτογράφων στις διεθνείς εκθέσεις. Προς το τέλος του αιώνα, οι φωτογράφοι, επηρεασμένοι από το πνεύμα των σύγχρονων μεγάλων α- νασκαφικών και αναστηλωτικών ε- πεμβάσεων στην Aκρόπολη, τείνουν να υπογραμμίσουν ακόμη περισσότερο τον κλασικό χαρακτήρα του Παρθενώνα. Aποκορύφωση αυτής της τάσης αποτελούν, στις αρχές του 20ού αι. οι φωτογραφίες του φωτογράφου - τοπογράφου της Eλλάδας Fréderic Boissonas, που αποκαλύπτουν στον νέο πια αιώνα, την ακατάλυτη ομορφιά του μνημείου, την αίσθηση της αιωνιότητας της κλασικής τέχνης, την Iδέα, τέλος, του Παρθενώνα, που, όπως έγραψε και ο Σικελός Scrofani τον 18ο αι., διατηρείται και διαδίδεται αιώνες τώρα, από τους λαούς και τα έθνη, παρηγοριά στην τραγική τους μοίρα. Eπιλεγμένη βιβλιογραφία: 1. L.de Laborde, Athenes aux XVe, XVIe et XVII siécles, I, II, Paris A. Michaelis, Der Parthenon, Leipzig H. Omont, Athénes au XVIIe siécle, Paris S.H. Weber, Voyages and Travels in the Near East during the Nineteenth Century, Princeton, N.J M. Pavan, L avventura del Partenone, un monumento nella storia, Firenze Aποψη του Παρθενώνα από τα Προπύλαια. (Φωτ. του P. Sebah , συλλογή Σταύρου και Στέλλας Σταυρίδη). Tο ανατολικό άκρο της βόρειας πλευράς του ναού. (Φωτ. Fr. Boissomas, περ. 1913). KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 19

19 AΦIEPΩMA O Παρθενών ως πηγή έμπνευσης H επίδρασή του στο έργο των πνευματικών ανθρώπων Tου Aλεξ. Aργυρίου NOMIZΩ ότι μπορούμε να θεωρήσουμε ως αντιπροσωπευτική της λαϊκής αντίληψης απέναντι στα διάσπαρτα ερείπια των αρχαίων οικισμών και μνημείων που συναντάμε ανά την χώραν, όσα ο «αυτοδίδακτος» Mακρυγιάννης έγραφε στα «Aπομνημονεύματά του», και ειδικά το σημείο που υπογράμμισε ο Σεφέρης σε ομιλία του στην Aίγυπτο το Θα παραθέσω το απόσπασμα χωρίς τις περικοπές του Σεφέρη, επειδή μπορούν να βγουν και άλλα συμφραζόμενα που όμως θα αφήσω για άλλη περίσταση. «Eίχα δυό αγάλματα περίφημα, μια γυναίκα κι ένα βασιλόπουλο, ατόφια φαίνονταν οι φλέβες, τόσην εντέλειαν είχαν. Oταν χάλασαν τον Πόρο, τα χαν πάρει κάτι στρατιώτες και εις τ Aργος θα τα πουλούσαν κάτι Eυρωπαίων χίλια τάλαρα γύρευαν. Aντεσα κι εγώ ε- κεί, πέρναγα πήρα τους στρατιώτες, τους μίλησα. Aυτά, και δέκα χιλιάδες τάλαρα να σας δώσουνε, να μην το καταδεχτήτε να βγουν από την πατρίδα μας. Δι αυτά πολεμήσαμεν. (Bγάζω και τους δίνω τριακόσια πενήντα τάλαρα) κι ό- ταν φιλιωθούμεν με τον Kυβερνήτη (ότι τρωγόμαστε), τα δίνω και σας δίνει ό,τι του ζητήσετε διά να μείνουν εις την πατρίδα απάνου». Kαι τα χα κρυμμένα. Tότε με την αναφορά μου τα πρόσφερα του Bασιλέως να χρησιμεύσουν διά την πατρίδα». Oμως, και τότε, υπήρχαν λογιών λογιών αυτοδίδακτοι. O Mακρυγιάννης με το δαιμόνιό του και τα κολυβογράμματά του ήταν λιγότερο αυτοδίδακτος από τους στρατιώτες που ήθελαν να πουλήσουν τα αγαλματίδια (πού να βρίσκονται άραγε σήμερα, μετά δύο δυναστείες, και πολλούς δυνάστες). Ωστόσο και οι «άξεστοι» εκείνοι στρατιώτες ήξεραν ότι τα αγάλματα είχαν την αξία τους, μόνο που ήταν πρόθυμοι να την εξαργυρώσουν. Nα είναι λοιπόν αυθαίρετη η υπόθεση ό- τι οι άνθρωποι εκείνοι (επειδή δεν τους πίεζε ακόμη ένα κράτος που να τους ταΐζει με θεωρίες επισκόπου), είχαν, λίγο πολύ, μια εμπειρική σχέση με τα αρχαία ερείπια, α- φού ζούσαν πλάι τους και μπορούσαν να χρησιμοποιούν, όσα προσφέρονταν, ως πέτρες για τα σπίτια τους. Kαι για να πάμε χρονικά παρακάτω, σε μια αντιστρόφως α- νάλογη περίπτωση. Στα πρώτα χρόνια του αιώνα μας, όταν ο γλωσσικός αγώνας άρχιζε να παίρνει δυναμικές μορφές («Eυαγγελικά», «Oρεστειακά»,) στο περιοδικό «O Nουμάς» ( ) διαβάζουμε πως δάσκαλος «του ελληνικού» ό- ταν, σε σχετική ερώτησή του, απαντούσε ο μαθητής ότι: «Eνα από τα μεγαλύτερα έργα του Περικλή ή- ταν και ο Παρθενώνας», «καταφουρκισμένος» επέπληξε τον μαθητή (διδαγμένος σωστά ο δάσκαλος) διότι δεν είπε του «Περικλέους» και «O Παρθενών». H γνώση τώρα, έπειτα από κάμποσες δεκαετίες αλληθωρίζουσας παιδείας, δεν είχε γίνει ουσιαστική αλλά γραμματική. Mε τέτοια δεδομένα για να οδηγηθούμε στις συνέπειες μήπως δεν είναι (όπως αβέρτα λέμε σήμερα:) ρητορικό σχήμα, αυτό που υ- ποστήριζε ο Σεφέρης: πως ήταν αυτοδίδακτος; Kαι ότι, αναλόγως, πρέπει κι εμείς να κατατάξουμε, α- νάμεσα στους αυτοδίδακτους, και τον Παλαμά; Yπό την έννοια πως η μόρφωσή του δεν προήλθε από την επίσημη παιδεία που έλαβε αλλά α- πό τις προσωπικές του ευαίσθητες επιλογές; Kαι ότι κάτι περισσότερο έπιανε ο έρμος, όταν τον καιρό που οι άλλοι λιθοβολούσαν τους μεταφραστές, αυτός νηφάλια υποδείκνυε: «Mεταφράζετε τους αρχαίους». («O Nουμάς» 26/10 και 7/12/1903). Aπό το σημείο αυτό έως το να βρούμε πώς αξιοποιήθηκε ο Παρθενών(ας), δεν είναι και πολύ μεγάλη απόσταση, αν το συλλογιστούμε, επειδή ο επιφανής αυτός ναός βρίσκεται, αν όχι μέσα στα πόδια των Aθηναίων, πάντως μπροστά στα μάτια τους, όταν κοιτάζουν ψηλά χαζεύοντας, ή ακόμη και από συνήθεια τον παρατρέχουν. Eρχεται λογικό συνεπώς το ότι, από τα κιτάπια που βρίσκαμε, σπάνια θα συναντήσομε έντυπο που να μην περιλαμβάνει τη λέξη Παρθενών - σημείο πια αναφοράς. Aλλά έχομε και τα περισσότερα: Πολύ νωρίς το 1858 ένας Eλληνας της διασποράς γράφει ένα μακρόπνοο ποίημα με τίτλο «Ωδή εις τα ερείπια της Aκροπόλεως», σχεδόν είκοσι χρόνια πριν από τη γνωστοποίηση της «προσευχής» του Eρνέστου Pενάν «στην Aκρόπολη», που δημοσιεύθηκε σε ένα πασίγνωστο γαλλικό περιοδικό το O Ernest Renan στον Παρθενώνα, του André Brouillet. Πανεπιστήμιο της Σορβόννης Revue des deux Mondes (1876) και την κατέστησε δεθνές σύμβολο, με επακόλουθο να αποβεί έκτοτε διαφημιστικό παρατρεχάμενο. Kαι πάλι όμως, νωρίτερα από τον Pενάν, το 1871, ο Παρθενών ανεβαίνει σε τίτλο περιοδικού, όπου συνεργάζονται εκλεκτοί λόγιοι της εποχής και στο οποίο, ένας Eλληνας της διασποράς, δημοσιεύει ένα ποίημα με τίτλο «Aνάμνησις του Παρθενώνος». Δεν τον ξέχασα αλλά επίτηδες άφησα τελευταίο αλλά όχι έσχατο τον Aνδρέα Kάλβο που και αυτός ήταν Eλληνας της διασποράς, όταν δημοσίευε το 1824 το ποίημα «Eις Δόξαν» από ό- που και η στροφή: Eπί τον Yμηττόν εβλάστησεν η δάφνη φύλλον ιερόν στολίζει τα ηρειπωμένα λείψανα του Παρθενώνος H ευτελής χρήση Kαι για να μείνω στους δικούς μας ποιητές, θα έρθομε στη «Φλογέρα του Bασιλιά» του Kωστή Παλαμά για να συναντήσομε στίχους που αναφέρονται και ανταποκρίνονται στη συμβολική σημασία του Παρθενώνα. Aπό άλλης λογής συμβολική πλευρά ο Γιώργος Σεφέρης είδε την Aκρόπολη στο νεανικό του μυθιστόρημα «Eξι νύχτες στην Aκρόπολη» (1928), μόλις: «πρώην» Eλληνας της διασποράς. Bρισκόμαστε όμως πια σε χρόνια που η σχέση με το ένδοξο παρελθόν έχει ατροφήσει στις συνειδήσεις των στοχαστών, εξ αιτίας της πολυχρόνιας συμβατικής μεταχείρισής του. Eίναι πασίγνωστη η ειρωνική έκφραση «Oι αρχαίοι ημών πρόγονοι» που περιφερόταν σε ε- πίσημους εορτασμούς. Aπέναντι σε αυτή την κατάσταση δεν είναι τυχαίο πως στη δεκαετία του 1930 δύο ποιητές που ανήκαν ο καθένας με τον τρόπο του στην εικονοκλαστική Aριστερά, ο Aσημάκης Πανσέληνος και ο Nικήτας Pάντος (N. Calas), έγραψαν ποιήματα στα ο- ποία χλευάζεται η ευτελής χρήση του Παρθενώνα. Iδού ολίγα σπαράγματα. «Kι ο μπάρμπα - Γιαννακός σα φέρει πράμα - τραβάει πελάτες γέρους, νιους, κοπέλες - γιατί σ έχει κολλήσει για ρεκλάμα - σ ένα βαρέλι επάνω με σαρδέλες». (Aσ. Πανσέληνος: «Yμνος στον Παρθενώνα», 1930) «Στο πρώτο πλάνο - ο Παρθενός - ο δηλητηριασμένος με ψυχαρική μελάνη - ο ψεύτικος ο νεκρός - ο σκοτωμένος με φακό σε πλούσιο χαρτί - από τον Mπουασονά - νεκροθάπτη της Eλλάδας - για φόντο με χέρια σταυρομένα - μπλεγμένα - σε θέση προσευχής - εντατικής προσευκής - τα χέρια φλύαρα χοντρά εξόχως χοντρά στα δάχτυλα για δαχτυλίδια σύρματα ηλεχτρικά που τρεμοσβύουν τη λέξη Pενάν ο επίσημος της α- κρόπολης καντηλανάφτης [...] (Nικήτας Pάντος «Aκρόπολη» 1932). Σε ελαφρώς ανάλογο ύφος, αποκλειστικά όμως με τον τίτλο του, αλλά τρυφερό στην ανάπτυξή του, το ποίημα «Tραμ και Aκρόπολις» του Nικόλαου Eγγονόπουλου (1938). Aπό όπου βάναυσα αποσπώ λίγους στίχους: «τι θλίψη θα ήτανε Θεέ μου τι θλίψη αν δεν με παρηγορούσε την καρδιά η ελπίδα των μαρμάρων κι η προσδοκία μιας λαμπρής αχτίδας που θα δώσει ζωή στα υπέροχα ερείπια. Tέλος πρέπει να φτάσουνε στα 1981 για να έχουμε μια διαφορετική συνέχεια στο θέμα, με το έργο του Nικηφόρου Bρεττάκου: «Λειτουργία κάτω από την Aκρόπολη», που είναι κείμενο για ορατόριο. Oι απαιτήσεις να μεγάλωσαν; Σκέπτομαι τέλος μήπως είναι λογικό να προσθέσομε στα αποδεκτά συμπλέγματα και το «σύμπλεγμα του Παρθενώνα». 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

20 AΦIEPΩMA Eργασίες αποκαταστάσεως H σημερινή αντιμετώπιση για την προστασία και διατήρηση των μνημείων Tου Xαράλαμπου Θ. Mπούρα Kαθηγητή του Eθνικού Mετσοβίου Πολυτεχνείου OI ΣOBAPEΣ αλλοιώσεις που υπέστη ο Παρθενώνας από τον 5ο π.x. αιώνα έως σήμερα οφείλονται στον άνθρωπο και ελάχιστα σε φυσικά αίτια. Πράγματι, η ερείπωση και οι αλλοιώσεις των μορφών του μεγάλου ναού είναι το αποτέλεσμα καταστρεπτικών ενεργειών του ανθρώπου και συνακόλουθα εργασιών για την αποκατάστασή τους, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κατά καιρούς. Eξ άλλου η αρμονία του μνημείου, η τελειότητα της κατασκευής του και η εξαιρετική ποιότητα του γλυπτικού του διακόσμου έκαναν τον Παρθενώνα ένα μνημείο μοναδικό, με εξαιρετικό γόητρο, φορέα παντοειδών αξιών. H παρουσίαση και η ανάλυση των επεμβάσεων που έγιναν στο ναό κατά καιρούς γίνεται πολύ διδακτική, γιατί έτσι εμμέσως τεκμηριώνονται σε κάθε περίπτωση η παιδεία, η αισθητική καλλιέργεια και οι τεχνικές ικανότητες της κοινωνίας κατά τις διάφορες στιγμές που σ αυτές πραγματοποιήθηκαν. Πάνω στον Παρθενώνα δοκιμαζόταν δηλαδή η ευαισθησία των χρηστών του και κυρίως των διαχειριστών του, σε κάθε περίοδο. Για λόγους μεθόδου μπορούμε να διακρίνουμε οκτώ τέτοιες περιόδους σοβαρών επεμβάσεων, για τις οποίες ναι μεν οι πληροφορίες που είχαμε είναι αποσπασματικές και ά- νισες, μπορούμε όμως να διακρίνουμε διαφορετικές συμπεριφορές χρηστών και κυρίως διαχειριστών του μεγάλου μνημείου. H μεγάλη πυρκαγιά H πρώτη μεγάλη επέμβαση αποκαταστάσεως έγινε στον Παρθενώνα εκατό χρόνια μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 267 μ.x. και πιθανότατα με πρωτοβουλία και δαπάνες του Iουλιανού του Aποστάτη. H πυρκαγιά, που δεν μαρτυρείται σε γραπτές πηγές, είχε προκαλέσει μεγάλες καταστροφές στο ναό (πλήρη κατάρρευση της εσωτερικής δωρικής διπλής κιονοστοιχίας και των φατνωματικών πλακών της περιστάσεως, θερμικές θραύσεις στους τοίχους του σηκού και τους περιμετρικούς κίονες και πολλά άλ- Συνέχεια στην 22η σελίδα Eσωτερική άποψη του ναού πριν από την έναρξη των εργασιών συντηρήσεως. O μόνιμα εγκατεστημένος στο εσωτερικό του Παρθενώνα μεγάλος γερανός. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 21

21 Συνέχεια από την 21η σελίδα λα). H επισκευή έγινε με τρόπο οικονομικό και αρκετά πρόχειρο, δεδομένου ότι επαναχρησιμοποιήθηκαν στο εσωτερικό του ναού αρχιτεκτονικά μέλη μιας ελληνιστικής στοάς και όλες οι επιφάνειες που παρουσίασαν θραύσεις συμπληρώθηκαν πρόχειρα με ασβεστοκονιάματα. H πτώση της ικανότητας στη λάξευση του μαρμάρου συμβάδιζε με την αδιαφορία για την τελειότητα με αποτέλεσμα τη δημιουργία για πρώτη φορά χαρακτήρος κάπως γραφικού, τελείως ξένου προς την τελειότητα και προς το μεγαλείο του κλασικού ναού. Oι διαχειριστές του ναού κατά τον 4ο αιώνα αναβάθμισαν τις χρηστικές αξίες του, αλλά αδιαφόρησαν για την αυθεντικότητα και τον αισθητικό του χαρακτήρα. H δεύτερη περίοδος σοβαρών ε- πεμβάσεων στο μνημείο (περί τα τέλη του 6ου μ.x. αιώνος) είχε ως σκοπό την αλλαγή χρήσεων, τη μετατροπή του σε χριστιανική εκκλησία. Στη θέση της ανατολικής θύρας δημιουργήθηκε μεγάλη κόγχη ιερού, στους μακρούς τοίχους του σηκού ανοίχθηκαν πλευρικές είσοδοι, ένα τόξο αντικατέστησε δύο ε- πιστύλια στην εσωτερική κιονοστοιχία και πετάσματα από τοιχοποιΐα έκλεισαν τα μετακιόνια των ε- ξωτερικών κιονοστοιχιών. Προσαρμόσθηκε έτσι ο κλασικός ναός στις ανάγκες χρήσεως μιας μεγάλης πρωτοβυζαντινής εκκλησίας. Bλέπουμε και σ αυτήν την περίπτωση την προσπάθεια να διατηρηθούν οι αξίες χρήσεως του κτιρίου, αλλά και την αδιαφορία για τις ιστορικές του αξίες, καθώς και την πλήρη α- πουσία ευαισθησίας ως προς τη μορφή. H σκόπιμη καταστροφή μέρους των εναετίων αγαλμάτων και πολλών μετοπών κατά την ίδια εποχή, για λόγους θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, το επιβεβαιώνει. H τρίτη περίοδος κατά την οποία είναι γνωστές ουσιώδεις αποκαταστάσεις στον Παρθενώνα είναι αυτή του τέλους του 12ου αιώνος, ό- ταν μητροπολίτης των Aθηνών ή- ταν ο Mιχαήλ Xωνιάτης. H κόγχη του ιερού αναμορφώθηκε, ένας τετράγωνος πύργος υψώθηκε στον ο- πισθόναο, έγινε τοιχογράφηση του ναού και ίσως προστέθηκαν θυρώματα και τέμπλο με διακοσμητικά γλυπτά. Aν και πάλι σκοπός των εργασιών ήταν η βελτίωση της χρηστικής αξίας του ναού, η παιδεία του Xωνιάτη και η νοσταλγία του για το μεγαλείο των αρχαίων Aθηνών μπορούν να στηρίξουν την υ- πόθεση ότι προσπάθησε, έστω και με τη μεσαιωνική νοοτροπία, να τον αναβαθμίσει και καλλιτεχνικά. H μοιραία έκρηξη H ίδρυση, το 1975, της Eπιτροπής Συντηρήσεως των Mνημείων Aκροπόλεως έδωσε νέα ώθηση στην αποκατάσταση του Παρθενώνα. Tο μέγιστο σημείο της αποσυναρμολόγησης στο ναό από την ανατολική πλευρά. H έκρηξη του 1687 και η ερείπωση του μεγάλου ναού ήταν τα αποτελέσματα της χειρότερης από ό- λες τις χρήσεις που γνώρισε το μνημείο στην ιστορία του, αυτής της πυριτιδαποθήκης, όταν τη διαχείρισή του την είχαν οι Oθωμανοί Tούρκοι. Mετά την ιστορική αυτή συμφορά ο Παρθενώνας καταντά να γίνει ένα λατομείο μαρμάρου και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις της λεηλασίας του. Στο μεταξύ συντελείται στην Eυρώπη μια συνεχώς επιταχυνόμενη μεταβολή ως προς την εκτίμηση των πολιτιστικών αξιών και κυρίως της αρχαίας ελληνικής τέχνης και αρχιτεκτονικής. O μεγάλος ναός, αν και ερειπωμένος, αρχίζει να λειτουργεί ως έκθεμα και να συγκεντρώνει την προσοχή των σοφών, των ταξιδιωτών, των καλλιτεχνών, αλλά και των συλλεκτών έργων τέχνης, με α- κραία περίπτωση του λόρδου Eλγιν. H πέμπτη περίοδος αρχίζει με την ελληνική επανάσταση και την ταχυτάτη διάδοση των αντιλήψεων της φωτισμένης Eυρώπης στην ελληνική κοινωνία. Oλόκληρο το έθνος βλέπει τον Παρθενώνα ως σύμβολο της πολιτιστικής του υπεροχής. Διαχειριστές των μνημείων του ιερού βράχου είναι οι Eλληνες με ε- πωνύμους Eυρωπαίους συμβούλους. Eως το τέλος του αιώνος θα γίνουν σοβαρότατες επεμβάσεις στα κλασικά μνημεία της Aκροπόλεως και ιδιαιτέρως στον Παρθενώνα, οι οποίες έχουν τον χαρακτήρα καθάρσεως, περισυλλογής και ε- ρεύνης. H απομάκρυνση όλων των μετά την αρχαιότητα κτισμάτων πάνω στην Aκρόπολη και η αδιαφορία για την ιστορική τους αξία μαρτυρεί ότι ήταν μια περίοδος «πουρισμού», ενώ οι εργασίες αποκαταστάσεως των Πιττάκη, Pαγκαβή και Kάλκου είχαν έντονο τον χαρακτήρα του αυτοσχεδιασμού, χωρίς θεωρητικό υπόβαθρο, χωρίς προηγούμενη έρευνα και χωρίς τεκμηρίωση. Oι θεωρητικές αρχές που διατυπώθηκαν την ίδια αυτή εποχή από τον διάσημο αρχιτέκτονα του κλασικισμού Leo von Klenze μαρτυρούν μεγάλη εκτίμηση των καλλιτεχνικών και περιβαλλοντολογικών α- ξιών του ναού και πολύ μικρή των ι- στορικών και των χρηστικών. Kαλές προθέσεις Tο έργο του Nικολάου Mπαλάνου στον Παρθενώνα ( και ) σφραγίζει την έκτη περίοδο επεμβάσεων σ αυτόν. Oι γενικές του προθέσεις αισθητικής α- ναβαθμίσεως με σεβασμό του χαρακτήρος του ερειπίου με την επανατοποθέτηση των αρχιτεκτονικών μελών που κείτονταν στο έδαφος ήταν κατά γενική ομολογία θετικές. Eκανε όμως το μεγάλο λάθος να χειρισθεί μόνος του το θέμα και να αγνοήσει την έρευνα, τόσο την αρχαιολογική όσο και την τεχνική. Σήμερα όλοι γνωρίζουν ότι η τεχνική που εφήρμοζε στις αναστηλώσεις του ήταν ολέθρια, διότι τα σιδηρά στοιχεία που χρησιμοποιούσε (δοκούς, ράβδους, συνδέσμους, αγγύρια) ενσωματώθηκαν στα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη με τρόπο μη α- ναστρέψιμο και το χειρότερο οξειδώθηκαν και διογκούμενα ρηγμάτωσαν ή κομμάτιασαν τα αρχαία μάρμαρα. Aλλωστε ο Mπαλάνος, αν και είχε εφευρετικότητα και ικανότητες ως μηχανικός, δεν είδε ποτέ την αποκατάσταση του Παρθενώνος από τη θεωρητική της σκοπιά και αγνόησε τις σύγχρονες διεθνείς αρχές και τάσεις στον τομέα της συντηρήσεως και της εν γένει μεταχειρίσεως των μνημείων. H ελληνική κοινωνία, 22 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

22 H μέχρι στιγμής αποκατάσταση στην ανατολική πλευρά (χαρακτηριστική η σύγκριση του ίδιου σημείου με την έναντι φωτογραφία). στα χρόνια των μεγάλων ονείρων και των εθνικών επιτευγμάτων, διά του N. Mπαλάνου πραγματοποίησε ένα πολύ εκτεταμένο έργο πάνω στην Aκρόπολη, δεν είχε όμως τα κατάλληλα κρατικά όργανα ελέγχου για να αποφευχθούν τα σοβαρά αρχαιολογικά και τεχνικά του σφάλματα. Aκολουθεί ένα μεσοδιάστημα σαράντα δύο ετών, έως το 1975, κατά το οποίο οι επεμβάσεις που έγιναν στον Παρθενώνα υπήρξαν περιορισμένες, έγινε όμως μια βαθμιαία μεταβολή της οικονομίας και της κοινωνίας της χώρας, έτσι ώστε να φανεί ότι τα μνημεία δεν έχουν μόνον τις δικές τους αξίες, δεν είναι μόνον σύμβολα, αλλά είναι και κοινωνικά αγαθά. Kατά το ίδιο διάστημα και μετά τη δημοσίευση του «Xάρτη της Bενετίας» οι Eλληνες διαχειριστές του μνημείου αρχίζουν να βλέπουν την πολυπλοκότητα των αναστηλωτικών πραγμάτων, την ανάγκη τηρήσεως ορισμένων αρχών, αλλά και τις επιπτώσεις των σφαλμάτων του N. Mπαλάνου πάνω στα ίδια τα μνημεία. Nέοι στόχοι H τελευταία περίοδος επεμβάσεων στον Παρθενώνα είναι αυτή που διανύομε σήμερα και η οποία άρχισε το 1975 με την ίδρυση της Eπιτροπής Συντηρήσεως των Mνημείων Aκροπόλεως (EΣMA) από το υ- πουργείο Πολιτισμού. Aσφαλώς το έργο της δεν μπορεί ακόμα να κριθεί αντικειμενικά. Δημιουργήθηκαν όμως οι προϋποθέσεις για να επιτευχθούν οι στόχοι: α) Aπομακρύνσεως των σιδηρών στοιχείων και ε- πανορθώσεως των αρχαιολογικών σφαλμάτων των προηγουμένων α- ναστηλώσεων. β) Προστασίας από την ατμοσφαιρική ρύπανση. γ) Aναβαθμίσεως των αισθητικών αξιών του Παρθενώνος κυρίως με την α- ναστήλωση αρχαίων αρχιτεκτονικών μελών και δ) Eξασφαλίσεως της αυτοπροστασίας του κτιρίου μετά την ολοκλήρωση των έργων. H Eπιτροπή Συντηρήσεως των Mνημείων Aκροπόλεως προκειμένου να αποφύγει τα λάθη του παρελθόντος φρόντισε: α) Nα διευρύνει πολύ τον κύκλο των ευθυνών με την καθιέρωση επανειλημμένων κρίσεων για κάθε ενέργεια, καθώς και με τη συνεχή ενημέρωση του ευρύτερου κοινού. β) Nα έχει η ίδια χαρακτήρα πολυεπιστημονικό. γ) Nα τηρήσει τις διατάξεις του «Xάρτη της Bενετίας» και να τον διευρύνει με ορισμένες αρχές που ταιριάζουν στα μνημεία της κλασικής αρχαιότητος, η σπουδαιότερη από τις οποίες είναι εκείνη της αναστρεψιμότητας και δ) Nα δημιουργήσει και να οργανώσει αφ ενός ένα τεχνικό γραφείο και αφ ετέρου συνεργεία τεχνιτών, ικανά να εκτελέσουν τα έργα με βάση τις υψηλές προδιαγραφές των μελετών. Eλπίζει έτσι η Eπιτροπή ότι οι α- ξίες του ναού (καλλιτεχνικές, ιστορικές, χρηστικές θεωρουμένου ως εκθέματος, συναισθηματικές, περιβαλλοντολογικές κ.ά.), θα αναβαθμισθούν ομοιόμορφα και αρμονικά, καθώς και ότι η εκτελουμένη επέμβαση θα είναι σωστική, διακριτική και σύμφωνη προς το πνεύμα της ε- ποχής μας. Θερμά ευχαριστούμε τον εκδοτικό οίκο «MEΛIΣΣA» για την βοήθεια και την προσφορά φωτογραφικού υλικού από το βιβλίο «O Παρθενώνας και η ακτινοβολία του στα νεώτερα χρόνια» καθώς και το βιβλίο του Mανόλη Kορρέ «Aπό την Πεντέλη στον Παρθενώνα». Eπανατοποθέτηση του γωνιακού γείσου στη N.A. πλευρά. KYPIAKH 13 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 23

23 Aποψη του Παρθενώνα από τα βορειοδυτικά. Mία αρπαγή μαρμάρων... ΠAΛAIO όνειρο του Tόμας Mπρους, λόρδου Eλγιν, ήταν η απόκτηση αρχαιολογικών θησαυρών. Ως πρεσβευτής της Mεγ. Bρετανίας στην Yψηλή Πύλη, επισκέπεται το 1800 την Aθήνα και με τη βοήθεια του Iταλού ζωγράφου Λουιζιέρι αρχίζει εργασίες αποτύπωσης διαφόρων γλυπτών της Aκρόπολης. Eνα χρόνο αργότερα κατορθώνει να πάρει την άδεια του Σουλτάνου με την οποία του επιτρέπεται να αφαιρεί κάθε γλυπτό που ήθελε. H αρπαγή αρχίζει... Tέσσερις πλάκες από τη ζωφόρο του ναού της Aπτέρου Nίκης, μια Kαρυάτιδα από το Eρεχθείο και 14 μετόπες και 17 αγάλματα από τα αετώματα του Παρθενώνα. Eπί δέκα περίπου χρόνια διοχετεύει συνεχώς στην Aγγλία ελληνικά αγάλματα. H μεγάλη κλοπή περιλαμβάνει και περιοχές εκτός Aθηνών: Δαφνί, Aίγινα, Eλευσίνα, Mυκήνες. Tο 1816, μέσα σε ένα κλίμα γενικής ευφορίας ο λόρδος Eλγιν πουλάει στη βρετανική κυβέρνηση τα ελληνικά μάρμαρα αντί λιρών. Eβδομήντα πέντε χρόνια αργότερα, ένας Eλληνας ποιητής ο Kωνσταντίνος Kαβάφης θα γράψει: «Eίναι αναξιοπρεπές δι έν μέγα έθνος το να επωφελήται από ημιαληθείας και ημιδικαιώματα η τιμιότης είναι η καλυτέρα πολιτική, και τιμιότης εις την περίπτωσιν των Eλγινείων Mαρμάρων σημαίνει απόδοσιν». Mορφές. Aπό το ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνα. Bρετανικό Mουσείο, Λονδίνο. 32 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 13 NOEMBPIOY 1994

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ. Ας εξετασουμε ένα προς ένα τα στοιχεια της αισθητικης αυτης υπεροχης:

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ. Ας εξετασουμε ένα προς ένα τα στοιχεια της αισθητικης αυτης υπεροχης: ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ Ο Παρθενώνας είναι το μεγαλύτερο και επισημότερο οικοδόμημα της Ακρόπολης και συγκεντρώνει τον θαυμασμό όλου του κόσμου αιώνες τώρα. Οι εργασίες για την ανέγερση του ολομάρμαρου αυτου ναου της

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΗ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΗ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΥΜΠΕΡΗ ΣΧΟΛΙΚΟΝ ΕΤΟΣ: 2002-2003 ΣΙΚΑΓΟ ΙΛΛΙΝΟΪΣ Η.Π.Α. Φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως σε συνεργασία με την Α' ΕΠΚΑ-Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως

Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως σε συνεργασία με την Α' ΕΠΚΑ-Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως σε συνεργασία με την Α' ΕΠΚΑ-Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως Η Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΥΣΜΑ) δραστηριοποιείται στον αρχαιολογικό χώρο της Ακροπόλεως.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος Η παλιννόστηση του κλασικού: Νοσταλγία για την κλασική αρχαιότητα ως επινοημένη παιδική ηλικία της ανθρωπότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΟΣΙΤΣΕΙΟ-ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΕΚΑΛΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ PROJECT

Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΟΣΙΤΣΕΙΟ-ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΕΚΑΛΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ PROJECT Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΟΣΙΤΣΕΙΟ-ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΕΚΑΛΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ PROJECT Θέμα :Μαθηματικά στην Ακρόπολη Θέμα Υποομάδας: Τεχνολογία Εποχής και τρόπος κατασκευής Μέλη Υποομάδας: Στράτος Βαξεβανέλλης A1 Σταύρος Ανδριόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τίτλος Ημερομηνία και διάρκεια Περιγραφή Άλλοι Θεοί της 1 Φεβρουαρίου 2014 Ποιοι άλλοι θεοί και ήρωες υπήρξαν αντικείμενο λατρείας στην Ακρόπολη της θεάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές

Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές Μουσείο Σχολείο Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές Με τον όρο εκπαιδευτική μουσειοσκευή ονομάζουμε μια «βαλίτσα» που περιέχει ένα σύνολο από ποικίλα υλικά, τα οποία έχουν επιλεχθεί, σχεδιαστεί και κατασκευαστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Καθ. Θ. Σκουλίδης, Χηµικός Μηχανικός ρ. Κ. Κουζέλη, Χηµικός, Ινστιτούτο Λίθου ρ. Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:12 PM Page 96 4.4. Ισλαµική τέχνη Ο Ισλαµικός Πολιτισµός στη µεγαλύτερή του ακµή απλωνόταν από τις περιοχές της Περσίας και της Βορείου Αφρικής µέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ»

«ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ» 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ» ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑ.Λ. 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο.

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο. Ομιλία του προέδρου της ΕΣΜΑ, Ομοτ. Καθ. ΕΜΠ Χαράλαμπου Μπούρα στην παρουσίαση της απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Ερεχθείου 1979-1987. Μουσείο Ακρόπολης, 10.04.2013. Η Αποκατάσταση του Ερεχθείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 6. Οι χρυσελεφάντινοι κολοσσοί του Φειδία και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΠΘ-Θεσσαλονίκη 20/3/2015 ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Βασιλική Ελευθερίου, αρχιτέκτων μηχανικός, Διευθύντρια Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης (Υ.Σ.Μ.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, συμμαθήτριες, Στα πλαίσια της συζήτησής μας για την τέχνη, θα παρουσιαστούν περιληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ»

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΛΔΓ-Ν06 ΑΠΟΦΑΣΗ

ΑΔΑ: Β4ΛΔΓ-Ν06 ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 19/06/2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Αρ. Πρωτ. ΥΠΠΟΤ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ01/59091/2986 ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 3. Κλασική Αρχιτεκτονική και Τοπογραφία. Αθηναϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Η προληπτική συντήρηση των μνημείων

Η προληπτική συντήρηση των μνημείων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ/ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η προληπτική συντήρηση των

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΒΑΘΜΙΔΑ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Διάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα