ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ"

Transcript

1 ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Το Σχήµα και το Μέγεθος της Γης Η υσική επιάνεια της γης χαρακτηρίζεται από ένα ακανόνιστο σχήµα µε µεγάλες εδαικές εξάρσεις (Σχήµα 1). Οι κορυές των ορέων τάνουν µέχρι τα µέτρα πάνω από τη θάλασσα, ενώ τα βάθη των ωκεανών εγγίζουν τα µέτρα. Βέβαια, η διαορά των σηµείων αυτών (υψηλότερου και βαθύτερου) είναι πολύ µικρή συγκρινόµενη µε τις διαστάσεις της γης (σχεδόν σαίρα ακτίνας 6371 km) m θάλασσα m γήινη επιάνεια Σχήµα 1. Οι εξάρσεις της υσικής γήινης επιάνειας. Η γη, λόγω της περιστροής, έχει πάρει ένα σαιροειδές πεπλατυσµένο στους πόλους σχήµα, το οποίο προσεγγίζεται από ένα ελλειψοειδές εκ περιστροής (Σχήµα ). Στην πραγµατικότητα, όµως, το σχήµα της γης διαέρει από το ελλειψοειδές εκ περιστροής, λόγω α) του ανοµοιογένες υλικού και β) της ανοµοιόµορης κατανοµής των µαζών της. βόρειος πόλος β Κ α ισηµερινός α > β νότιος πόλος Σχήµα. Το σαιροειδές σχήµα της γης. Το σχήµα της γης προσεγγίζεται καλύτερα από µια ανταστική επιάνεια, την επιάνεια του γεωειδούς. Το γεωειδές είναι η ισοδυναµική επιάνεια του γήινου πεδίου βαρύτητας, που προσαρµόζεται καλύτερα στη µέση στάθµη των θαλασσών. Με άλλα λόγια, το γεωειδές είναι η επιάνεια που σχηµατίζεται, αν ανταστούµε την επιάνεια της θάλασσας, ηρεµούσα στη µέση της στάθµη, να επεκτείνεται κάτω από τις ηπείρους (Σχήµα 3). Συγκεκριµένα, το γεωειδές ορίζεται ως η ισοδυναµική επιάνεια έλξης και περιστροής της γης, που πλησιάζει τη µέση στάθµη της θάλασσας µε ακρίβεια ±1m, διορθωµένη από τις επιδράσεις των µεταβολών της πυκνότητας του νερού, των κυµάτων, των παλιρροιών και των ρευµάτων. Εµµ. Στεανάκης,

2 Η επιάνεια του γεωειδούς εξ ορισµού είναι κάθετη στη διεύθυνση της βαρύτητας (δηλ., την κατακόρυο). Εποµένως υπάρχει µια αµιµονοσήµαντη αντιστοιχία µεταξύ κάθε κάθε σηµείου P της γήινης επιάνειας µε ένα σηµείο P G του γεωειδούς (Σχήµα 4). µεση στάθµη της θάλασσας γεωειδές Σχήµα 3. Το γεωειδές. γήινη επιάνεια P P G γεωειδές P G P γήινη επιάνεια Σχήµα 4. Γήινη επιάνεια και γεωειδές. Σύµωνα µε τα παραπάνω, το γεωειδές είναι µια ακανόνιστη κυµατοειδής επιάνεια, η οποία δεν µπορεί να αναπαρασταθεί µαθηµατικά. Η επιάνεια του γεωειδούς προσδιορίζεται, σηµείο προς σηµείο, µε: α) γεωδαιτικές και αστρονοµικές παρατηρήσεις, β) µετρήσεις της βαρύτητας της γης, και γ) ανάλυση της κίνησης των τεχνητών δορυόρων. Σε πρακτικές εαρµογές το γεωειδές προσεγγίζεται από ένα ελλειψοειδές εκ περιστροής µε µια µέγιστη αποχή µικρότερη των 100m (Σχήµα 5). Ο προσδιορισµός των γεωµετρικών στοιχείων του ελλειψοειδούς, που προσεγγίζει καλύτερα το γεωειδές αποτελεί βασικό πρόβληµα της γεωδαισίας. Το Σχήµα 6 (βλ. Σχήµα ) συγκεντρώνει τις παραµέτρους των πιο δηµοιλών ελλειψοειδών που έχουν εαρµοστεί στο παρελθόν για την εν λόγω προσέγγιση. Η πλάτυνση f, π.χ., 1:300, σηµαίνει ότι σε οµοίωµα του γήινου ελλειψοειδούς µε ακτίνα ισηµερινού α = 30 cm, ο πόλος απέχει από το επίπεδο του ισηµερινού β = 9,9 cm. Το Σχήµα 7 απεικονίζει τη διάταξη των επιανειών του γεωειδούς, του ελλειψοειδούς και της υσικής γήινης επιάνειας σε µια περιοχή. Να σηµειωθεί ότι η διάταξη αυτή ανατρέπεται σε άλλες περιοχές της γης. Για κάθε σηµείο της γης ορίζονται: α) το υψόµετρο του γεωειδούς, β) το υψόµετρο του σηµείου, γ) το γεωµετρικό υψόµετρο, και δ) η απόκλιση της κατακορύου. γεωειδές < 100 m ελλειψοειδές γήινη επιάνεια Σχήµα 5. Προσέγγιση του γεωειδούς. Εµµ. Στεανάκης, 000.

3 Ελλειψοειδή Παράµετροι Bessel 1840 Hayford 1909 Krassowsky 194 G.R.S G.R.S W.G.S α , , , , ,0 β , , , , ,3 f = (α - β)/α 1 : 99, 1 : 97,0 1 : 98,3 1 : 98, 1 : 98,57 1 : 98,57 Σχήµα 6. Ορισµένα δηµοιλή γήινα ελλειψοειδή εκ περιστροής. κατακόρυος θ κάθετη στο ελλειψοειδές υσική γήινη επιάνεια P H P G γεωειδές h N P E ελλειψοειδές Σχήµα 7. Η υσική γήινη επιάνεια, το γεωειδές και το ελλειψοειδές. Υψόµετρο του γεωειδούς (Ν) σε ένα σηµείο καλείται η αποχή του γεωειδούς ως προς κάποιο ελλειψοειδές αναοράς στο σηµείο αυτό. Υψόµετρο (Η) σε ένα σηµείο καλείται η απόστασή του σηµείου από το γεωειδές (δηλ., τη µέση στάθµη της θάλασσας). Γεωµετρικό υψόµετρο (h) καλείται το άθροισµα: h=h+n. Απόκλιση της κατακορύου (θ) σε ένα σηµείο καλείται η γωνία που σχηµατίζει η κάθετη στο ελλειψοειδές και η κατακόρυος (δηλ., η κάθετη στο γεωειδές) στο σηµείο. Το Σχήµα 8 παρουσιάζει ένα παράδειγµα ενός χάρτη γεωειδούς. Ο χάρτης αυτός αναπαριστά µε ισαριθµικές καµπύλες τις αποχές του γεωειδούς (υψόµετρα γεωειδούς) από κάποιο ελλειψοειδές αναοράς Σχήµα 8. Χάρτης του γεωειδούς. Στην πράξη η επιάνεια του γεωειδούς προσεγγίζεται από απλές µαθηµατικές επιάνειες για τη διευκόλυνση των µετρήσεων και των υπολογισµών. Η επιάνεια που προσεγγίζει κάθε ορά το γεωειδές είναι συνάρτηση της έκτασης της περιοχής που εκπονούνται οι µετρήσεις. Συγκεκριµένα, για περιοχές ακτίνας µέχρι 10km η γη Εµµ. Στεανάκης,

4 θεωρείται επίπεδη (επιλέγεται ένα επίπεδο που εάπτεται στο κέντρο της περιοχής µελέτης), χωρίς η υπόθεση αυτή να επιέρει ουσιαστικά σάλµατα στις µετρήσεις. Για περιοχές ακτίνας µέχρι 100km η γη θεωρείται σαιρική (Σχήµα 9). Η ακτίνα R της σαίρας υπολογίζεται για τα διάορα γεωγραικά πλάτη, ενώ συνήθως, για τις πρακτικές εαρµογές στην τοπογραία, χρησιµοποιείται η µέση ακτίνα της γης R = 6371km. Για περιοχές ακτίνας µεγαλύτερες των 100km εαρµόζεται το γήινο ελλειψοειδές. Η επιλογή του ελλειψοειδούς γίνεται ανάλογα µε την περιοχή που εκπονούνται οι µετρήσεις. Κάθε κράτος επιλέγει τις διαστάσεις και τη θέση του ελλειψοειδούς αναοράς, έτσι ώστε να προσεγγίζεται βέλτιστα το αντίστοιχο γεωειδές, δηλ., να ελαχιστοποιούνται οι διαορές µεταξύ ελλειψοειδούς και γεωειδούς. αποτυπωτέα περιοχή γήινη επιάνεια R εγγύτατη σαίρα Σχήµα 9. Προσέγγιση της γης µε µια σαίρα. Συστήµατα Συντεταγµένων Το σύστηµα συντετατγµένων αποτελεί ένα σύνολο κανόνων για τον καθορισµό της θέσης σηµείων στο χώρο, χρησιµοποιώντας µια διατεταγµένη σειρά αριθµών (συντεταγµένων). Το πλήθος των συντεταγµένων που απαιτούνται για την περιγραή της θέσης κάθε σηµείου ποικίλει από ένα µέχρι τρία για χαρτογραικούς σκοπούς, και είναι αυτό που καθορίζει τη διάσταση του συστήµατος συντεταγµένων. Κάθε συντεταγµένη συνοδεύεται από µια ετικέτα, όπως Χ, γεωγραικό µήκος, ή ανατολικά. Κάθε διάσταση έχει µια γραµµή αναοράς που καλείται άξονας της διάστασης. Οι άξονες µπορούν να τέµνονται κάθετα ή πλάγια µεταξύ τους. Για τη µέτρηση των συντεταγµένων εαρµόζεται µια µέθοδος µέτρησης. Η µέθοδος µέτρησης αναπαριστάται γραικά από ένα σύστηµα κανάβου (πλέγµα γραµµών), το οποίο έχει µια γεωµετρική περιγραή. Οι άξονες αποτελούν γραµµές αυτού του κανάβου. Οι γραµµές του κανάβου στο καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων είναι ευθείες γραµµές, ενώ οι γραµµές της αυτής διάστασης είναι µεταξύ του παράλληλες και κάθετες σε αυτές των άλλων διαστάσεων. Κάθε διάσταση έχει µια µονάδα µέτρησης, όπως χιλιόµετρα ή µοίρες. Στη γραική αναπαράσταση του συστήµατος συντεταγµένων, κάθε διάσταση σχετίζεται µε µια κλίµακα όπως ένα εκατοστό αντιστοιχεί σε ένα χιλιόµετρο. Σε ένα σύστηµα συντεταγµένων υπάρχει µια αρχή (σηµείο µηδέν ή ορίζοντας), από την οποία ξεκινά η µέτρηση των συντεταγµένων, και τοποθετείται στην τοµή των αξόνων. Ένας άξονας συνήθως επιλέγεται έτσι ώστε οι γραµµές του κανάβου της αντίστοιχης διάστασης να είναι συµµετρικές γύρω από αυτόν. Κανονικά, οι τιµές των Εµµ. Στεανάκης,

5 συντεταγµένων για όλες τις διαστάσεις στην αρχή των συντεταγµένων είναι ίσες µε το µηδέν. Όµως, µπορούν να ανατεθούν στην αρχή άλλες τιµές, συνήθως θετικές, για την απουγή αρνητικών συντεταγµένων σε ορισµένες θέσεις του συστήµατος συντεταγµένων. Στην περίπτωση αυτή, η αρχή καλείται τεχνητή αρχή (false origin), καθώς το σηµείο µε τις µηδενικές συντεταγµένες για όλες τις διαστάσεις έχει µετατοπιστεί σε άλλη θέση από αυτήν τοµής των αξόνων (Σχήµα 10). Υ (0,0) (100,0) Χ Σχήµα 10. Μετάθεση της αρχής του συστήµατος συντεταγµένων. Τα τρισδιάστατα συστήµατα συντεταγµένων χαρακτηρίζονται από µια πολικότητα, που περιγράει τη διευθέτηση των αξόνων. Έστω οι τρεις άξονες Χ, Υ και Ζ. Σε ένα δεξιόστροο σύστηµα, η µετάβαση από το Χ στο Υ άξονα γίνεται άµεσα και χωρίς τη µεσολάβηση του Ζ µε µια δεξιόστροη περιστροή (Σχήµα 11α). Το αριστερόστροο σύστηµα αποτελεί το αντίστροο είδωλο του δεξιόστροου συστήµατος (Σχήµα 11β). Ένα δυδιάστατο σύστηµα µπορεί επίσης να χαρακτηριστεί µε την πολικότητα αν υπονοηθεί ο τρίτος άξονας. Χ Υ Υ Χ Ζ (α) Ζ (β) Σχήµα 11. Το δεξιόστροο (α) και το αριστερόστροο (β) τρισδιάστατο καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων. Ένα σύστηµα συντεταγµένων σχετίζεται µε µια επιάνεια αναοράς, η οποία είναι συνήθως ένα επίπεδο, µια σαίρα, ή µια έλλειψη. Τα συστήµατα που εαρµόζουν το επίπεδο καλούνται επίπεδα συστήµατα, ενώ αυτά που εαρµόζουν τη σαίρα ή το ελλειψοειδές σαιρικά και ελλειψοειδή συστήµατα αντίστοιχα. Επί της επιάνειας αναοράς ορίζεται ένα σύστηµα συντεταγµένων για την περιγραή όλων των θέσεων της επιάνειας. Από την άλλη πλευρά, η επιάνεια αναοράς αποτελεί συνήθως τη βάση από την οποία µετρώνται οι συντεταγµένες της τρίτης διάστασης του χώρου (Σχήµα 1). Στις γεωεπιστήµες εαρµόζονται κυρίως τρία συστήµατα συντεταγµένων: α) το επίπεδο ή καρτεσιανό ή ορθογώνιο σύστηµα συντεταγµένων, β) το πολικό σύστηµα συντεταγµένων και γ) το γεωγραικό σύστηµα συντεταγµένων. Εµµ. Στεανάκης,

6 Υψόµετρο = 10 µ Υψόµετρο = 0 µ Επιάνεια αναοράς Σχήµα 1. Η µέτρηση της τρίτης διάστασης του χώρου µε βάση την απόσταση από την επιάνεια αναοράς. Καρτεσιανό Σύστηµα Συντεταγµένων Ένα καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων ορίζεται από άξονες που είναι ορθογώνιοι µεταξύ τους. Εποµένως το σύστηµα κανάβου αποτελείται από ένα πλέγµα γραµµών που ορίζει ορθογώνια παραλληλόγραµµα. Είναι το πιο κοινό σύστηµα συντεταγµένων στις γεωεπιστήµες. Το σύστηµα αυτό έχει αναορά την επίπεδη επιάνεια. Στο δυδιάστατο χώρο ορίζονται δύο άξονες, που καλούνται Χ και Υ, ενώ στον τρισδιάστατο χώρο τρεις άξονες, οι Χ, Υ και Ζ. Ένα παράδειγµα καρτεσιανού συστήµατος συντεταγµένων στο δυδιάστατο χώρο δίδεται στο Σχήµα 13. Υ Χ Σχήµα 13. Το καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων στο χώρο των δύο διαστάσεων. Πολικό Σύστηµα Συντεταγµένων Στο πολικό σύστηµα συντεταγµένων η µια διάσταση είναι η απόσταση, ενώ η άλλη το αζιµούθιο (η γωνία προσανατολισµού). Αυτές συµβολίζονται µε d και θ αντίστοιχα. Η επιάνεια αναοράς είναι το επίπεδο. Το πολικό σύστηµα συντεταγµένων χρησιµοποιείται συχνά στην τοπογραία. Ένα παράδειγµα του συστήµατος αυτού δίνεται στο Σχήµα 14. Για τη µετατροπή των πολικών συντεταγµένων σε καρτεσιανές και αντίστροα εαρµόζουµε κανόνες τριγωνοµετρίας. Συγκεκριµένα, αν (d,θ) οι πολικές και (Χ,Υ) οι καρτεσιανές συντεταγµένες του αυτού σηµείου η σχέσεις που τις συνδέουν είναι : Χ = d ηµθ d = (Χ +Υ ) 1/ Υ = d συνθ εθ = Χ/Υ Υ θ d Σχήµα 14. Το πολικό σύστηµα συντεταγµένων στο χώρο των δύο διαστάσεων. Εµµ. Στεανάκης, Χ

7 Γεωγραικό Σύστηµα Συντεταγµένων Το γεωγραικό σύστηµα συνεταγµένων αορά στις σαιρικές ή στις ελλειψοειδείς (σαιροειδείς) επιάνειες αναοράς. Το σύστηµα αυτό χρησιµοποιείται σαν αναορά των σηµείων της γήινης επιάνειας, που προσεγγίζεται από µια σαίρα ή ένα ελλειψοειδές εκ περιστροής (σαιροειδές). Η θέση επί της γήινης επιάνειας καθορίζεται µέσω δύο γωνιών, του γεωγραικού πλάτους () και του γεωγραικού µήκος (λ), οι οποίες µαζί συνθέτουν το σύστηµα γεωγραικών συντεταγµένων (,λ). Ένα παράδειγµα γεωγραικού συστήµατος δίδεται στο Σχήµα 15. Υπάρχουν σηµαντικές διαορές στον ορισµό του πλάτους, όπως αυτό µετράται στη σαίρα και το σαιροειδές. Από την άλλη πλευρά ο ορισµός του µήκους είναι ο ίδιος και για τις δύο επιάνειες αναοράς. 80 ο 40 ο 0 ο -40 ο 40 ο -0 ο 0 ο 0 ο λ Σχήµα 15. Το γεωγραικό σύστηµα αναοράς. Το Πλάτος στη Σαίρα Το πλάτος είναι µια γωνία που µετριέται στο κέντρο Ο της σαίρας και ορίζεται από το επίπεδο του ισηµερινού και την ακτίνα ενός σηµείου P της σαίρας (π.χ., η γωνία POΑ στο Σχήµα 16). Ο ισηµερινός αποτελεί την αναορά των µετρήσεων του πλάτους στη γήινη σαίρα και εποµένως η τιµή του πλάτους του είναι 0 ο. Βόρεια και νότια από αυτόν το πλάτος αυξάνει µέχρι την τιµή των 90 ο Β (βόρεια) στο βόρειο πόλο της γης, και 90 ο Ν (νότια) στο νότιο πόλο της γης. Στους υπολογισµούς που εµπλέκουν γεωγραικές συντεταγµένες τα πλάτη του βορείου ηµισαιρίου έχουν θετικό πρόσηµο, ενώ του νοτίου αρνητικό. Β Ρ O Α Ν Σχήµα 16. Το πλάτος στη σαίρα. Εµµ. Στεανάκης,

8 Το Πλάτος στο Ελλειψοειδές εκ Περιστροής Στο ελλειψοειδές εκ περιστροής (σαιροειδές) µπορούν να χρησιµοποιηθούν δύο γωνίες για τη µέτρηση του πλάτους (Σχήµα 17): (α) το γεωκεντρικό πλάτος ψ είναι η γωνία POΑ και µετριέται στο κέντρο του ελλειψοειδούς µεταξύ του επιπέδου του ισηµερινού και του ευθύγραµµου τµήµατος OP, και (β) το γεωδαιτικό πλάτος είναι η γωνία PMΑ, όπου Μ η τοµή της κάθετης στην εαπτοµένη στο P µε το επίπεδο του ισηµερινού. Στη γεωδαισία και τη χαρτογραία υιοθετείται το γεωδαιτικό πλάτος. Περισσότερα για τη γεωµετρία του ελλειψοειδούς εκ περιστροής θα αναερθούν σε άλλη Ενότητα. Β Ρ Ο ψ Μ Α Ο Ν Σχήµα 17. Το πλάτος στο ελλειψοειδές εκ περιστροής. Το Μήκος Το Σχήµα 18 απεικονίζει δύο επίπεδα, τα οποία διέρχονται από το κέντρο της γης και είναι κάθετα στον ισηµερινό. Συνεπώς, τα δύο επίπεδα τέµνονται κατά µήκος του άξονα ΒΟΝ (τον άξονα περιστροής της γης) και τέµνουν τη σαίρα (αντίστοιχα το ελλειψοειδές) σε δύο µεγάλους κύκλους (ελλείψεις). Το ένα επίπεδο (ΒPΝ) διέρχεται από το σηµείο P της επιάνειας, ενώ το άλλο (ΒGΝ) διέρχεται από το σηµείο αναοράς G, από το οποίο µετράται το µήκος. Το µήκος λ ορίζεται σαν η γωνία, που µετράται επί του επιπέδου του ισηµερινού και ορίζεται από τα παραπάνω επιπέδα. Αυτή είναι η γωνία COD και µετριέται µε ορά προς ανατολικά ή δυτικά από το επίπεδο αναοράς, ενώ καταγράεται σαν ανατολικό (Α) ή δυτικό ( ) µήκος αντίστοιχα. Στους υπολογισµούς οι ανατολικές γωνίες από το C έχουν θετικό πρόσηµο, ενώ οι δυτικές αρνητικό. Β G P λ r Ο C λ R D Ο Α Ν Σχήµα 18. Το γεωγραικό µήκος. Εµµ. Στεανάκης,

9 Παράλληλοι και Μεσηµβρινοί Το σύνολο των σηµείων που έχουν το ίδιο πλάτος ορίζουν έναν κύκλο επί της σαίρας ή το ελλειψοειδές εκ περιστροής (Σχήµα 19). Το επίπεδο που περιέχει τον κύκλο αυτόν είναι παράλληλο µε τον ισηµερινό και για το λόγο αυτό καλείται παράλληλο επίπεδο πλάτους ή παράλληλος. Ο παράλληλος είναι ένας µικρός κύκλος µε ακτίνα για τη σαίρα: r=rcos, όπου R η ακτίνα του ισηµερινού επιπέδου. Το σύνολο των σηµείων που έχουν το ίδιο µήκος κείνται στο ίδιο επίπεδο ΒPΝ (Σχήµα 18) και διαγράουν ένα ηµικύκλιο τόξο στη σαίρα ή µια ηµιέλλειψη στο σαιροειδές. Το τόξο αυτό καλείται µεσηµβρινός. Οι µεσηµβρινοί διέρχονται από τους πόλους. Οι µεσηµβρινοί και οι παράλληλοι τέµνονται µεταξύ τους µε ορθές γωνίες (Σχήµα 19). Το σηµείο αναοράς µέτρησης του µήκους επιλέγεται κατόπιν σύµβασης σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο. Το 1884 υιοθετήθηκε διεθνώς σαν αναορά η θέση του βασιλικού παρατηρητήριου του Greenwich, κοντά στο Λονδίνο. Ο µεσηµβρινός που διέρχεται από τη θέση αυτή καλείται πρώτος µεσηµβρινός ή µεσηµβρινός του Greenwich κι έχει γεωγραικό µήκος 0 ο. Σχήµα 19. Πλέγµα µεσηµβρινών και παραλλήλων. Εµµ. Στεανάκης,

10 Γεωµετρία του Ελλειψοειδούς εκ Περιστροής Στην Ενότητα αυτή δίνονται ορισµένα στοιχεία για τη γεωµετρία του ελλειψοειδούς εκ περιστροής. Το ελλειψοειδές εκ περιστροής είναι ένα στερεό που προκύπτει από την περιστροή µιας έλλειψης (α,β) γύρω από το µικρό της άξονα β (Σχήµα 0). α β Ο Χ Υ Ζ λ P α β Ο Χ Υ Ζ λ P α β Ο Χ Υ Ζ λ P α β Ο Χ Υ Ζ λ P Σχήµα 0. Η γεωµετρία του ελλειψοειδούς εκ περιστροής. Οι βασικές παράµετροι του στερεού είναι οι ακόλουθες: Οι άξονες του ελλειψοειδούς εκ περιστροής: α (µεγάλος άξονας) και β (µικρός άξονας) Η επιπλάτυνση (f): α β α f = Η πρώτη εκκεντρότητα (e): α β α e = Η δεύτερη εκκεντρότητα (e ): β β α e = Η εξίσωση του ελλειψοειδούς εκ περιστροής δίνεται από τη σχέση: Εµµ. Στεανάκης,

11 X α Υ + α Ζ + β = 1 Να σηµειωθεί ότι η επιπλάτυνση και οι εκκεντρότητες είναι ενδεικτικές για τη µορή του ελλειψοειδούς εκ περιστροής. Αν οι άξονες του στερεού α, β είναι ίσοι (α=β), τότε το ελλειψοειδές γίνεται σαίρα, καθώς η έλλειψη ταυτίζεται µε µια σαίρα ακτίνας r=α=β. Η διαορά µεταξύ α και β κυµαίνεται στα km για τη γη. Σε αντίθεση µε τη σαίρα για την οποία κάθε σηµείο της έχει την αυτή καµπυλότητα, το ελλειψοειδές εκ περιστροής παρουσιάζει τρεις καµπυλότητες σε κάθε θέση. Οι καµπυλότητες αυτές για ένα σηµείο P αορούν: (Σχήµα 1): (α) στην καµπυλότητα της µεσηµβρινής τοµής Κ ρ, (β) στην καµπυλότητα του παράλληλου κύκλου που διέρχεται από το P Κ r, και (γ) στην καµπυλότητα της κύριας κάθετης τοµής Κ Ν στη µεσηµβρινή τοµή. Οι καµπυλότητες αυτές δίνονται από τις ακόλουθες σχέσεις: K ρ = ( e ) α 1 1 e sin 3 α cos 1 e sin K r = K N = α 1 e sin Προανώς για τη σαίρα ισχύει: Κ ρ = K r = K N = α = r Ζ παράλληλος P κύρια κάθετος τοµή µεσηµβρινή τοµή Ο λ Υ Χ Σχήµα 1. Οι καµπυλότητες του ελλειψοειδούς εκ περιστροής. ύο σηµεία επί του ελλειψοειδούς εκ περιστροής συνδέονται µε απειρία ελλειψοειδών γραµµών. ύο από αυτές έχουν ενδιαέρον στις γεωεπιστήµες: (α) η κάθετη τοµή στο ελλειψοειδές, και β) η γεωδαισιακή γραµµή. Εµµ. Στεανάκης,

12 Όσον αορά στην κάθετη τοµή, έστω δύο σηµεία P 1, P στη γήινη επιάνεια και P 1, P τα ίχνη τους στο ελλειψοειδές εκ περιστροής. Αν 1 και λ 1 λ, οι κάθετες P 1 P 1 και P P είναι ασύµβατες (δηλ., όχι παράλληλες µεταξύ τους) (Σχήµα ). Οπότε, η P 1 P 1 µε το P ορίζουν ένα επίπεδο (1 η κάθετος τοµή), που τέµνει το ελλειψοειδές σε ένα επίπεδο τµήµα έλλειψης, και όµοια η P P µε το P 1 ορίζουν ένα δεύτερο επίπεδο ( η κάθετος τοµή), που τέµνει το ελλειψοειδές σε ένα δεύτερο επίπεδο τµήµα έλλειψης. Αποδεικνύεται µε ικανοποιητική ακρίβεια ότι το µήκος των δύο καθέτων τοµών είναι το ίδιο, ενώ οι γωνίες θ 1 και θ που σχηµατίζουν οι δύο τοµές στα άκρα είναι ίσες µεταξύ τους: θ 1 = θ. Ισχύουν οι ακόλουθες σχέσεις για τα µεγέθη που εικονίζονται στο Σχήµα 4: x θ 1 1 e θ K d 16 N1 S K 1 N1 1 e 4 S e K 1 + cos S K 1 N1 1 N cos sina 1 + cos P 1 sina sina 1 1 x κάθετο επίπεδο P 1 κάθετο επίπεδο 1 τοµή -1 d θ P θ 1 τοµή 1- P 1 Σχήµα. Οι κάθετες τοµές στο ελλειψοειδές εκ περιστροής. Γεωδαισιακή γραµµή είναι η γραµµή που συνδέει αµιµονοσήµαντα δύο σηµεία P 1, P της επιάνειας του ελλειψοειδούς και είναι ταυτόχρονα η γραµµή µε το µικρότερο µήκος (Σχήµα 3). Για µικρές αποστάσεις (<100 Km) η γεωδαισιακή γραµµή πρακτικά ταυτίζεται µε τις δύο κάθετες τοµές. τοµή -1 P τοµή 1- P 1 Σχήµα 3. Οι δύο κάθετες τοµές και η γεωδαισιακή γραµµή που συνδέει δύο σηµεία του ελλειψοειδούς. Εµµ. Στεανάκης,

13 Αν ( 1, λ 1 ) και (, λ ) οι γεωγραικές συντεταγµένες των σηµείων P 1 και P αντίστοιχα, τότε η εξίσωση της γεωδαισιακής γραµµής που συνδέει τα δύο σηµεία δίνεται από τη σχέση: λ = c Κ 1 ± Κ r K r c ρ δ όπου c µια σταθερά που προσδιορίζεται από τη σχέση του Clairaut: K N cos sina = K sina = σταθερό = c r όπου 0 < c α µε Α το αζιµούθιο της γεωδαισιακής γραµµής στο σηµείο P 1. Αποδεικνύεται ότι οι γεωδαισιακές γραµµές είναι ανοικτές γραµµές που περιελίσσονται αέναα µε βάση το γεωδαιτικό αζιµούθιο Α ισηµ, που σχηµατίζουν µε τον ισηµερινό (Σχήµα 4). Οι γραµµές κείνται εντός µιας ζώνης (- max, max ), ανάλογα µε την τιµή του αζιµουθίου Α ισηµ. P max A ισηµ. ισηµερ. P 1 - max Σχήµα 4. Οι γεωδαισιακές γραµµές περιελίσσονται αέναα. Το µήκος της γεωδαισιακής γραµµής (S) µεταξύ P 1 και P δίνεται από τη σχέση: S = Κ r Κ 1 ± K r c ρ δ Κλείνοντας να σηµειωθεί ότι η γεωαδαισιακή γραµµή που διέρχεται από δύο σηµεία P 1 και P µπορεί να χαραχθεί αν από τη µέση της χορδής που συνδέει τα σηµεία αυτά αχθεί κάθετη στο ελλειψοειδές. Το σηµείο τοµής της καθέτου µε το ελλειψοειδές αποτελεί σηµείο της γεωδαισιακής γραµµής. Επαναλαµβάνοντας τη διαδικασία γίνεται εικτή η πύκνωση της γραµµής. Εµµ. Στεανάκης,

14 Μετασχηµατισµός Γεωδαιτικών σε Καρτεσιανές Συντεταγµένες Στη γεωδαισία και τις χαρτογραικές εαρµογές χρησιµοποιούνται κυρίως οι ελλειψοειδείς συντεταγµένες. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν εαρµογές, ειδικότερα αυτές που σχετίζονται µε το διάστηµα και τη δορυορική πλοήγηση που υιοθετούν τις καρτεσιανές συντεταγµένες σε ένα (συνήθως γεωκεντρικό) τρισδιάστατο σύστηµα αναοράς. Για τη µετατροπή των γεωδαιτικών (γεωγραικών) συντεταγµένων (, λ, h) στις καρτεσιανές (Χ,Υ,Ζ) εαρµόζονται οι ακόλουθες σχέσεις: X = (K X = (K Z = [K N N N + h)cos cosλ + h)cos si nλ (1- e ) + h]sin Για τον αντίστροο µετασχηµατισµό εαρµόζονται οι ακόλουθες σχέσεις: Y tanλ = X Z + e K Nsin tan = Χ + Υ Xsecλ sec Κ Ν h = Υcosecλ sec Κ Για το h υπάρχουν δύο ισοδύναµοι τρόποι υπολογισµού του. Όσον αορά στο, ο υπολογισµός του επιτυγχάνεται µε διαδοχικές προσεγγίσεις µε εκκίνηση από µια αρχική τιµή (στο δεύτερο σκέλος της εξίσωσης) και µέχρι να επιτευχθεί η επιδιωκόµενη ακρίβεια. Ν Εµµ. Στεανάκης,

15 Σύστηµα Αναοράς των Υψοµέτρων «Ο Όλυµπος έχει µια κορυή µε υψόµετρο 950 µέτρα». Είναι γνωστό ότι το υψόµετρο της κορυής αορά στην κατακόρυη απόστασή της από την επιάνεια της θάλασσας. Όµως είναι επίσης γνωστό ότι η επιάνεια της θάλασσας δεν είναι σταθερή, αλλά µεταβάλλεται περιοδικά και ακολουθεί ένα αινόµενο που καλείται παλίρροια. Η παλίρροια είναι αποτέλεσµα µιας συνδυασµένης δράσης των έλξεων που ασκούν στις υδάτινες µάζες τα ουράνια σώµατα, και των κλιµατολογικών συνθηκών (ατµοσαιρική πίεση, άνεµοι, κά.). Εποµένως το ζητούµενο είναι ο καθορισµός της επιάνειας µε µηδενικό υψόµετρο (αετηρία υψοµέτρων). Η επιάνεια αναοράς των υψοµέτρων ορίζεται το γεωειδές, το οποίο πρακτικά ταυτίζεται µε τη µέση στάθµη της θάλασσας (ΜΣΘ) σε ένα τόπο. Εποµένως, το υψόµετρο ενός σηµείου ορίζεται ως η κατακόρυη απόσταση του σηµείου από τη ΜΣΘ. Η µέση στάθµη της θάλασσας (ΜΣΘ) προκύπτει από µακροχρόνιες παρατηρήσεις της στάθµης της θάλασσας σε ένα τόπο µε χρήση ειδικών οργάνων που καλούνται παλιρροιογράοι. Με αυτόν το τρόπο είναι δυνατός ο προσδιορισµός της αετηρίας των υψοµέτρων σε ένα τόπο. Για τον προσδιορισµό των υψοµέτρων της γήινης επιάνειας εαρµόζονται ειδικές µέθοδοι που καλούνται χωροσταθµήσεις και περιγράονται σε επόµενη Ενότητα. Να σηµειωθεί ότι σε ειδικές εαρµογές δύναται να οριστούν άλλες επιάνειες για την αναορά των υψοµέτρων. Για παράδειγµα, στους ναυτιλιακούς χάρτες, τα βάθη του πυθµένα της θάλασσας έχουν ως αετηρία των (αρνητικών) υψοµέτρων τη χαµηλότερη αστρονοµική παλίρροια (lowest astronomical tide, LAT), η οποία συνιστά µια επιάνεια κάτω από την οποία κείται σπανίως η στάθµη της θάλασσας. Η LAT αποτελεί τη χαµηλότερη πρόβλεψη για τη στάθµη της θάλασσας, για κάθε αστρονοµικό σχηµατισµό και µέσες κλιµατολογικές συνθήκες. Επίσης, σε τεχνικά έργα πολύ συχνά ορίζεται αυθαίρετα µια αετηρία υψοµέτρων και όλα τα σηµεία της περιοχής µελέτης ανατίθενται τιµές που αορούν στις σχετικές κατακόρυες αποστάσεις τους από την υποθετική µηδενική επιάνεια που διέρχεται από την αετηρία και είναι παράλληλη στο γεωειδές (ΜΣΘ). Εµµ. Στεανάκης,

16 Γεωδαιτικά Συστήµατα Αναοράς και Γεωδαιτικα ικτυα Γεωδαιτικά Συστήµατα Αναοράς Για την περιγραή της θέσης και τον εντοπισµό κάθε σηµείου επί (εντός ή πέριξ) της γήινης επιάνειας είναι απαραίτητη η εγκαθίδρυση ενός συστήµατος συντεταγµένων. Καθώς έχουµε να κάνουµε µε ένα χώρο τριών διαστάσεων, το πιο απλό σύστηµα συντεταγµένων είναι το τρισδιάστατο καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων (Χ,Υ,Ζ), του οποίου η αρχή τοποθετείται στο κέντρο µάζας της γης, ο άξονας Ζ ταυτίζεται µε τον (συµβατικό) άξονα περιστροής της γης και µε ορά προς το βόρειο πόλο, ενώ ο άξονας των Χ κείται επί του επιπέδου του ισηµερινού και διέρχεται από τον µηδενικό µεσηµβρινό του Greenwich (µε ορά προς το µεσηµβρινό αυτό). Ο άξονας των Υ κείται επίσης επί του ισηµερινού και διέρχεται από το µεσηµβρινό των 90 ο (Σχήµα 1). Αν και το τρισδιάστατο καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων που περιγράηκε παραπάνω, και καλείται γεωκεντρικό καρτεσιανό σύστηµα αναοράς συντεταγµένων, µπορεί να υποστηρίξει την περιγραή της θέσης κάθε σηµείου της γης, δεν είναι και το πλέον πρακτικό σύστηµα για τις ανάγκες των εαρµογών της γεωδαισίας και της χαρτογραίας. µεσηβρινός Greenwich Χ άξονας περιστροής Ζ ο γεωειδές Υ ισηµερινό Σχήµα 1. Το γεωκεντρικό σύστηµα αναοράς συντεταγµένων. Ένας από τους λόγους είναι ότι οι παραπάνω εαρµογές περιορίζονται στη γήινη επιάνεια και σε µια µικρή ζώνη γύρω από αυτή, ενώ το καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων περιγράει ολόκληρο το χώρο, τόσο εντός της γης όσο και το διαστηµικό. Οπότε σαν σύστηµα συντεταγµένων είναι πολύ ευρύτερο των αναγκών µας. Από την άλλη πλευρά, τα υψόµετρα, που ενδιαέρουν άµεσα τις γεωδαιτικές και χαρτογραικές εαρµογές, µετρώνται επί της κατακόρυου γραµµής που διέρχεται από το εκάστοτε σηµείο και το κέντρο µάζας της γης, ενώ είναι πιο επιθυµητή η έκραση των τιµών αυτών σε σχέση µε τη µέση στάθµη της θάλασσας. Για τις ανάγκες των γεωδαιτικών και χαρτογραικών εαρµογών έχουν σχεδιαστεί και εαρµόζονται κατάλληλα συστήµατα συντεταγµένων τα οποία καλούνται γεωδαιτικά συστήµατα αναοράς συντεταγµένων ή γεωδαιτικά datum. Για τις κατακόρυες µετρήσεις (µετρήσεις υψοµέτρων) ορίζεται το κατακόρυο datum, το οποίο ορίζει ότι η αρχή αναοράς υψοµέτρων και βαθών είναι το γεωειδές (πρακτικά η µέση στάθµη της θάλασσας) και οι µετρήσεις γίνονται επί της διεύθυνσης της κατακορύου. Εµµ. Στεανάκης,

17 Για τις οριζόντιες (επιανειακές) µετρήσεις, προσαρµόζουµε στη γη ένα µαθηµατικό στερεό (σαίρα ή ελλειψοειδές εκ περιστροής) µε τη βοήθεια ενός καρτεσιανού συστήµατος συντεταγµένων (εξήγηση δίνεται στη συνέχεια). Πάνω στο στερεό αυτό είναι εικτή η έκραση της θέσης κάθε σηµείου µε τη χρήση των οριζοντίων (επιανειακών) συντεταγµένων. Το µαθηµατικό στερεό προσαρµοσµένο επί της γης και µε υλοποιηµένο τον κανόνα αναοράς των συντεταγµένων (αρχή, άξονες, κά.) αποτελεί το οριζοντιογραικό datum. Όπως έχει ήδη αναερθεί τα µαθηµατικά στερεά που προσεγγίζουν της γήινη επιάνεια είναι η σαίρα και το ελλειψοειδές εκ περιστροής. Το ελλειψοειδές εκ περιστροής προσεγγίζει καλύτερα από τη σαίρα τη γήινη επιάνεια (γεωειδές), λόγω του σχήµατός της. Από την άλλη πλευρά, η γήινη επιάνεια (γεωειδές) απέχει αρκετά από ένα τέλειο ελλειψοειδές σχήµα, µε αποτέλεσµα διαορετικά ελλειψοειδή να προσαρµόζονται καλύτερα σε διαορετικές περιοχές της γης (π.χ., το ελλειψοειδές του Bessel έχει υιοθετηθεί στο παρελθόν από την Γ.Υ.Σ., πρόσατα έχει αντικατασταθεί από το GRS80, ενώ το ελλειψοειδές του Clarke έχει υιοθετηθεί από τη Γαλλία). Αυτό σε συνδυασµό µε το γεγονός ότι διευρύνεται σταδιακά η γνώση µας σχετικά µε το µέγεθος και το σχήµα του γεωειδούς, οδήγησαν στην υιοθέτηση µιας πληθώρας ελλειψοειδών στο παρελθόν. Προανώς, ένα ελλειψοειδές εκ περιστροής συνιστά ένα στερεό, το οποίο από µόνο του δεν αποτελεί γεωδαιτικό datum, καθώς µπορεί να βρίσκεται οπουδήποτε, και µε οποιαδήποτε προσανατολισµό. Για να εγκαθιδρυθεί το οριζοντιογραικό datum, το ελλειψοειδές εκ περιστροής πρέπει να αγκιστρωθεί στο γεωκεντρικό καρτεσιανό σύστηµα συντεταγµένων. Ένα παράδειγµα αποτελεί η αγκίστρωση του ελλειψοειδούς του Hayford, έτσι ώστε το κέντρο του ελλειψοειδούς να ταυτίζεται µε την αρχή του γεωκεντρικού καρτεσιανού συστήµατος και ο µικρός του άξονας να ταυτίζεται µε τον άξονα των Ζ (Σχήµα ). Να σηµειωθεί ότι το ελλειψοειδές, όπως ορίζεται σε ένα οριζοντιογραικό datum, αποτελεί συχνά την επιάνεια αναοράς των υψοµέτρων, εποµένως ορίζει ταυτόχρονα και το κατακόρυο datum. Ζ Ζ ο Υ ο Υ Χ Χ Σχήµα. Αγκίστρωση ελλειψοειδούς στο γεωκεντρικό καρτεσιανό σύστηµα. Τα γεωδαιτικά datum χαρακτηρίζονται ως (α) γήινα ή (β) τοπικά. Τα γήινα datum επιχειρούν την ελαχιστοποίηση των διαορών µεταξύ γεωειδούς και ελλειψοειδούς σε ολόκληρη τη γήινη επιάνεια (Σχήµα 3α). Τα τοπικά datum, από την άλλη πλευρά, ελαχιστοποιούν τις διαορές αυτές σε µια περιοχή της γης (π.χ., ένα κράτος, µια ήπειρο) (Σχήµα 3β). Εµµ. Στεανάκης,

18 Ζ Ζ βέλτιστη προσαρµογή ο Υ ο Υ Χ Χ (α) Σχήµα 3. Σαιρικά και τοπικά datum. (β) Στα γήινα datum (π.χ., G.R.S.80), η αρχή του ελλειψοειδούς τοποθετείται στην αρχή του γεωκεντρικού συστήµατος (κέντρο µάζας της γης) και ο µικρός του άξονας ταυτίζεται µε τον άξονα των Ζ (άξονας περιστροής της γης). Όσον αορά στις γεωγραικές συντεταγµένες (Σχήµα 3), η αρχή µέτρησης του γεωγραικού µήκους (λ) ορίζεται από το επίπεδο ΧΖ το οποίο ταυτίζεται µε τον µεσηµβρινό του Greenwich. Η αρχή µέτρησης του γεωγραικού πλάτους () είναι το επίπεδο ΧΥ, το οποίο ταυτίζεται µε το επίπεδο του ισηµερινού. Όπως έχει ήδη αναερθεί, η θέση κάθε σηµείου της γήινης επιάνειας ή της γύρω περιοχής ορίζεται από τρεις παραµέτρους (λ A, A,h A ), οι οποίες ορίζονται µε τη χάραξη της µεσηµβρινής καθέτου από το σηµείο στο ελλειψοειδές (Σχήµα 4). Προανώς οι τιµές των παραµέτρων αυτών είναι άµεσα εξαρτηµένες από τη θέση, τον προσανατολισµό και τις διαστάσεις του ελλειψοειδούς. Αυτό σηµαίνει ότι για τον εντοπισµό της θέσης ενός σηµείου απαιτούνται οι τιµές των τριών παραµέτρων και τα στοιχεία (οι παράµετροι) για το γεωδαιτικό datum (θέση, προσανατολισµός και µέγεθος ελλειψοειδούς). Ζ Α h Α Χ ο λ Α Α Υ Σχήµα 4. Γεωγραικές συντεταγµένες στα σαιρικά datum. Στα τοπικά datum το ελλειψοειδές µπορεί να είναι µετατοπισµένο ή στραµµένο σε σχέση µε το γεωκεντρικό σύστηµα, ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη προσαρµογή µε την περιοχή ενδιαέροντος. Γενικά, στα τοπικά datum συνηθίζεται η µετατόπιση του ελλειψοειδούς έτσι ώστε να διατηρείται η παραλληλία του µικρού άξονα µε το συµβατικό άξονα περιστροής της γης. Στην Ελλάδα χρησιµοποιείται σήµερα ως κύριο γεωδαιτικό datum το ΕΓΣΑ87, το οποίο αποτελεί ένα τοπικό datum. Εµµ. Στεανάκης,

19 Το Ελληνικό Γεωδαιτικό Σύστηµα Αναοράς 1987 (ΕΓΣΑ 87), αποτελεί το εθνικό σύστηµα αναοράς συντεταγµένων. Βασίζεται στο ελλειψοειδές G.R.S.80 µε παραµέτρους α= και f=1/98.57, το οποίο είναι προσανατολισµένο παράλληλα, αλλά µετατοπισµένο ως προς το διεθνές σύστηµα BTS (ορίζει το συµβατικό άξονα περιστροής της γης CIO - ο µέσος άξονας της περιόδου (Σχήµα 5) - και τους µέσο πόλο και µέσο µηδενικό µεσηµβρινό), ώστε να προσαρµόζεται καλύτερα στο γεωειδές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι συµβατικές τιµές του κεντρικού βάθρου του ιονύσου 0 = , λ 0 = , Ν 0 = m. Το ΕΓΣΑ 87 υλοποιείται µε το δίκτυο που έχει προέλθει από τη συγχώνευση των δικτύων laser, doppler και 1ης τάξης της Γ.Υ.Σ , y 0, , Μέσος συµβατικός πόλος (CIO) περιόδου , x Σχήµα 5. Η κίνηση του πόλου. Γεωδαιτικά ίκτυα ίκτυο στη γεωδαισία θεωρείται το σύνολο των σηµείων (κορυών) της υσικής γήινης επιάνειας, που συνδέονται είτε µε απ ευθείας µεταξύ τους παρατηρήσεις είτε µε παρατηρήσεις σε σηµεία εκτός της υσικής γήινης επιάνειας (π.χ., δορυόροι, αστέρες, κλπ.). Με κατάλληλη επεξεργασία των παρατηρήσεων δίνονται οι συντεταγµένες ή άλλου είδους τιµές στις κορυές του δικτύου. Οι κορυές αυτές αποτελούν τα σηµεία ελέγχου (αναοράς) µελλοντικών εργασιών (Σχήµα 6). Σχήµα 6. Γεωδαιτικά δίκτυα. Εµµ. Στεανάκης,

20 Το γεωδαιτικό δίκτυο µιας χώρας (γεωδαιτικό datum) αποτελεί το γεωδαιτικό υπόβαθρο ένταξης όλων των βασικών χαρτογραικών και τοπογραικών εργασιών, ή εξάρτησης των επιµέρους τοπογραικών και τοποµετρικών εργασιών. Ανάλογα µε τις διαστάσεις (µεγέθη) που προσδιρίζονται στις κορυές, τα δίκτυα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: α) τα δίκτυα κατακορύου ελέγχου, β) τα δίκτυα οριζοντίου ελέγχου και γ) τα τρισδιάστατα δίκτυα ελέγχου. Στα δίκτυα κατακορύου ελέγχου ή χωροσταθµικά δίκτυα προσδιορίζονται οι αποστάσεις (υψόµετρα) των κορυών από µια επιάνεια αναοράς (γεωειδές, ελλειψοειδές, επίπεδο). Στα δίκτυα αυτά προσδιορίζεται µια µόνο συντεταγµένη, το υψοµέτρο (h) κι εποµένως υπολογίζονται σε µονοδιάστατο χώρο (1 ). Στα δίκτυα οριζοντίου ελέγχου προσδιορίζονται οι θέσεις των προβολών των κορυών σε µια επιάνεια αναοράς (ελλειψοειδές, σαίρα, επίπεδο). Στα δίκτυα αυτά προσδιορίζονται δύο συντεταγµένες ανά κορυή (, λ) ή (x, y) κι εποµένως υπολογίζονται στο δυσδιάστατο χώρο ( ). Στα τρισδιάστατα δίκτυα ελέγχου προσδιορίζονται και οι τρεις συντεταγµένες των κορυών (, λ, h) ή (Χ, Υ, Ζ) κι εποµένως υπολογίζονται στον τρισδιάστατο χώρο (3 ). Ανάλογα µε την ακρίβεια προσδιορισµού των συντεταγµένων τα δίκτυα κατατάσσονται σε τάξεις. Για τα δίκτυα κατακορύου ελέγχου υπάρχουν δίκτυα 1ης, ης, 3ης τάξης και απλά χωροσταθµικά δίκτυα. Όσο πιο υψηλής τάξης είναι το δίκτυο τόσο πιο µεγάλης ακριβείας είναι αυτό και τόσο πιο µεγάλη είναι η απόσταση µεταξύ δύο γειτονικών χωροσταθµικών αετηριών (repėres) (1-km µέχρι km). Τα υψόµετρα είναι γνωστά µε ακρίβεια καλύτερη του 1m, ενώ η ακρίβεια των υψοµετρικών διαορών µεταξύ δύο γειτονικών repėres τάνει το 1mm. Για τα δίκτυα οριζοντίου ελέγχου υπάρχουν δίκτυα Α, Β, Γ, τάξης, ανάλογα µε τις αποστάσεις των κορυών και την ακρίβεια προσδιορισµού των οριζοντίων θέσεων. Στα δίκτυα µηδενικής τάξης (δορυορικά δίκτυα) η απόσταση µεταξύ κορυών κυµαίνεται στα km. Στα δίκτυα Α τάξης (εθνικά δίκτυα) km. Στα δίκτυα Β τάξης 15-30km. Στα δίκτυα Γ τάξης 5-15km. Στα δίκτυα τάξης 1-3km. Τέλος, στα τεχνικά δίκτυα m (τεχνικών έργων, π.χ., σήραγγες, ράγµατα). Εµµ. Στεανάκης,

21 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ Εισαγωγή Μια χαρτογραική προβολή αναέρεται στο µετασχηµατισµό των χαρακτηριστικών της γήινης επιάνειας σε µια επίπεδη επιάνεια προβολής. Συγκεκριµένα, αναέρεται στο µετασχηµατισµό των γεωγραικών συντεταγµένων (,λ) µιας υποθετικής επιάνειας, που αντιστοιχεί στο µέσο επίπεδο της θάλασσας, σε µια επίπεδη επιάνεια προβολής (Σχήµα 1). Αυτός ο µετασχηµατισµός εκράζεται µαθηµατικά ως εξής: (Χ,Υ) f(,λ) λ (Χ,Υ) ƒ(, λ) Y X Σχήµα 1. Επιάνειες Προβολής Οι χαρτογραικές προβολές είναι µετασχηµατισµοί που εµπλέκουν συνήθως σύνθετους µαθηµατικούς υπολογισµούς. Αυτοί πηγάζουν στις διαορές µεταξύ του σχεδόν σαιρικού σχήµατος της γης και της επίπεδης επιάνειας προβολής που υιοθετείται. Οι διαορές αυτές είναι υπεύθυνες για την εισαγωγή παραµορώσεων, οι οποίες οείλουν να είναι όσο το δυνατόν µικρότερες, ώστε ο χάρτης που παράγεται να είναι αξιοποιήσιµος. Ας θεωρήσουµε ότι η γη είναι µια µικρή γυάλινη σαίρα και όλα τα χαρακτηριστικά της είναι σχεδιασµένα στην επιάνειά της µε µαύρο µελάνι. Έστω µια πηγή ωτός τοποθετηµένη στο κέντρο αυτής. Τυλίγοντας τη σαίρα µε ένα ελαστικό ύλλο, µπορούµε να σχεδιάσουµε πάνω σε αυτό όλα τα χαρακτηριστικά της, δηλαδή να προβάλουµε τα χαρακτηριστικά της γήινης επιάνειας σε µια επιάνεια προβολής που είναι κι αυτή σαιρική. Η προβολή αυτή είναι ακριβής, καθώς αποτελεί ένα πιστό αντίγραο των χαρακτηριστικών της σαίρας. Όµως ο «χάρτης» που παράγεται, η ελαστική επιάνεια, είναι δύσχρηστος, λόγω της σαιρικού του σχήµατος. Για πρακτικούς λόγους, προτιµούνται οι επίπεδες επιάνειες. Είναι δυνατόν να κόψουµε το ελαστικό ύλλο και να το ταυτίσουµε µε το επίπεδο, τραβώντας το ή συµπιέζοντάς το, ώστε να παραχθεί ένας επίπεδος χάρτης. Όµως οι µεταβολές αυτές οδηγούν σε παραµορώσεις. Η κλίµακα παύει να παραµένει σταθερή σε όλη την έκταση του χάρτη, οι γωνίες µεταβάλλονται, και το σχήµα των χαρτογραικών οντοτήτων παραµορώνεται. Οι αλλαγές αυτές πηγάζουν στην αδυναµία ανάπτυξης της σαιρικής επιάνειας στο επίπεδο χωρίς παραµορώσεις ή όπως αναέρεται στο γεγονός ότι η σαίρα είναι µια µη-αναπτυκτή επιάνεια στο επίπεδο. Εµµ. Στεανάκης,

22 Υπάρχουν ορισµένες καµπύλες επιάνειες που µπορούν να αναπτυχθούν στο επίπεδο χωρίς παραµορώσεις. ύο από αυτές, µε ευρεία χρήση στη χαρτογραία, είναι ο κύλινδρος και ο κώνος. Αν τυλίξουµε τη γυάλινη σαίρα µε ένα κυλινδρικό ύλλο (Σχήµα ) είναι δυνατή η προσέγγιση του ελαστικού σαιρικού ύλλου που αναέρθηκε παραπάνω. Εναλλακτικά µπορεί να εαρµοστεί ένα ύλλο σε κωνική µορή (Σχήµα ). Και στις δύο περιπτώσεις ο κύλινδρος ή ο κώνος εάπτονται στη σαίρα σε µια γραµµή επαής. Ο κύλινδρος εάπτεται σε ένα µεγάλο κύκλο (π.χ., τον ισηµερινό), ενώ ο κώνος σε ένα µικρό κύκλο (π.χ., έναν παράλληλο εκτός του ισηµερινού). Σχήµα. Αν σβήσουν τα ώτα του δωµατίου, θα προβληθούν όλα τα χαρακτηριστικά της γυάλινης σαίρας στην προβολική επιάνεια που την περιτυλίγει (Σχήµα 3). Με ένα µολύβι µπορούν να χαραχθούν στην προβολική επιάνεια τα περιγράµµατα των χαρτογραικών οντοτήτων. Στη συνέχεια, ξετυλίγοντας τον κύλινδρο ή τον κώνο, παράγεται ένας επίπεδος χάρτης. Καθώς, τόσο ο κύλινδρος όσο και ο κώνος είναι χοντρικές προσεγγίσεις της σαίρας, τα χαρακτηριστικά που προβάλλονται σε αυτές τις επιάνειες θα είναι παραµορωµένα. Με άλλα λόγια, οι παραµορώσεις δεν µπορούν να αποευχθούν. Να σηµειωθεί ότι αντί του κυλίνδρου ή του κώνου είναι δυνατή η χρήση του ίδιου του επιπέδου σαν επιάνεια προβολής (Σχήµα ). Το επίπεδο απλά εάπτεται σε ένα σηµείο της σαίρας χωρίς να την περιτυλίσσει καθόλου. Προανώς, κι αυτή η περίπτωση συνοδεύεται από µεγάλες παραµορώσεις. Σχήµα 3. Στην πραγµατικότητα οι προβολές δε υλοποιούνται µε ωτεινές σαίρες, αλλά µε γραικές ή µαθηµατικές µεθόδους. Ανάλογα µε την επιάνεια προβολής που υιοθετείται, οι προβολές κατατάσσονται στις α) επίπεδες ή αζιµουθιακές, β) κυλινδρικές και γ) κωνικές. Υπάρχουν ποικίλες τεχνικές διαθέσιµες για τη µείωση των παραµορώσεων, όπως θα ανεί στη συνέχεια. Εµµ. Στεανάκης, 000.

23 Παραµορώσεις Για την αναγνώριση των παραµορώσεων µιας χαρτογραικής προβολής, είναι χρήσιµο να θεωρηθεί ότι η γήινη επιάνεια καλύπτεται από πολλούς µικρούς κύκλους. Στην αζιµουθιακή προβολή ένα επίπεδο τοποθετείται εαπτοµενικά στη σαίρα και συγκεκριµένα στο κέντρο ενός από αυτούς τους κύκλους. Είναι ανερό ότι από όλους τους κύκλους µόνο ένας (αυτός στον οποίο εάπτεται το επίπεδο) θα προβληθεί σαν κύκλος. Οι υπόλοιποι θα προβληθούν σαν ελλείψεις ή δε θα προβληθούν καθόλου (Σχήµα 4). Προανώς, το µέγεθος της παραµόρωσης αυξάνει µε την αποµάκρυνση από το σηµείο επαής (Σχήµα 5). επιάνεια προβολής προβολή κύκλου Α σαίρα κύκλος Α προβολή κύκλου Β κύκλος Β Σχήµα 4. Στην κυλινδρική προβολή ο κύλινδρος εάπτεται στη σαίρα κατά µήκος ενός µεγάλου κύκλου κι εποµένως έρχεται σε επαή µε τα κέντρα πολλών κύκλων. Η προβολή αυτή αίνεται να είναι καλύτερη από την αζιµουθιακή, καθώς περισσότεροι του ενός κύκλοι θα προβληθούν σαν κύκλοι. Οι υπόλοιποι θα προβληθούν σαν ελλείψεις. Οι παραµορώσεις αυξάνονται µε την αποµάκρυνση από το µεγάλο κύκλο επαής (Σχήµα 5). Σχήµα 5. Παρόµοια πράγµατα συµβαίνουν και στην κωνική προβολή. Όλοι οι κύκλοι κατά µήκος του της γραµµής επαής προβάλλονται σαν κύκλοι, ενώ οι υπόλοιποι σαν ελλείψεις. Καθώς ο κώνος έρχεται σε επαή µε τη σαίρα κατά µήκος ενός µικρού κύκλου, σε αντίθεση µε τον κύλινδρο που έρχεται σε επαή µε έναν µεγάλο κύκλο, η κωνική προβολή αίνεται να είναι χειρότερη από την κυλινδρική, αού λιγότεροι κύκλοι θα προβληθούν σαν κύκλοι. Όµως η κωνική προβολή προσέρει ευελιξία καθώς µε την αλλαγή του µεγέθους του κώνου µεταβάλλεται και το µέγεθος του µικρού κύκλου επαής µε τη σαίρα. Οι παραµορώσεις αυξάνονται µε την αποµάκρυνση από το µικρό κύκλο επαής (Σχήµα 5). Εµµ. Στεανάκης,

24 Οι τρεις προβολές (αζιµουθιακή, κυλινδρική και κωνική) µπορούν να εαρµοστούν, εναλλακτικά, θέτοντας τις επιάνειες προβολής (επίπεδο, κύλινδρο και κώνο αντίστοιχα) να τέµνουν τη γήινη σαίρα αντί να έρχονται σε επαή µε αυτή (Σχήµα 6). Το πλεονέκτηµα αυτής της τοποθέτησης είναι ότι αυξάνει η επαή της επιάνειας προβολής µε την επιάνεια της σαίρας. Στην αζιµουθιακή προβολή το σηµείο µετατρέπεται σε γραµµή (κύκλο), ενώ στις άλλες δύο προβολές η µια γραµµή επαής αντικαθιστάται από δύο. Σχήµα 6. Όπως αναέρθηκε παραπάνω, δεν υπάρχει χάρτης χωρίς παραµορώσεις. Το καλύτερο που µπορεί να επιτευχθεί είναι η ελαχιστοποίηση, αλλά όχι η εξάλειψη, των παραµορώσεων εντός µιας περιορισµένης ζώνης της γήινης επιάνειας που προβάλλεται σε έναν χάρτη. Εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά των κύκλων και ελλείψεων της γήινης σαίρας και των προβολών τους στην επιάνεια προβολής, προκύπτουν τρεις κατηγορίες παραµορώσεων. Η πρώτη αορά στα εµβαδά των περιοχών. Αυτό σηµαίνει ότι το εµβαδόν της προβολής του κύκλου που κείται επί της γήινης σαίρας είναι διαορετικό από αυτό του κύκλου. Η δεύτερη αορά στις µορές ή τις γωνίες, και συµβαίνει όταν οι κύκλοι προβάλλονται σαν ελλείψεις. Η τρίτη αορά στα µήκη. Αυτό συµβαίνει όταν ένας κύκλος προβάλλεται σε µια εικόνα διαορετικού εύρους ή µήκους. Στο Σχήµα 7 παρουσιάζονται παραδείγµατα προβολών που διατηρούν τα εµβαδά, τις γωνίες (µορές) ή τα µήκη. κύκλος στη σαίρα ίδιο εµβαδόν ίδια µορή ίδιο µήκος προβαλλόµενη εικόνα Σχήµα 7. Γενικά είναι αδύνατη η προβολή της σαιρικής (ελλειψοειδούς) επιάνειας στο επίπεδο και η ταυτόχρονη διατήρηση των εµβαδών, µορών και µηκών. Ορισµένες προβολές µπορούν να διατηρήσουν αναλλοίωτα τα εµβαδά και καλούνται ισοδύναµες. Άλλες προβολές διατηρούν τα µήκη αναλλοίωτα σε ορισµένες µόνο διευθύνσεις και καλούνται ισαπέχουσες. Να σηµειωθεί ότι είναι αδύνατη η δηµιουργία µιας προβολής µε οµοιόµορη κλίµακα σε όλη την έκταση του χάρτη. Τέλος, ορισµένες προβολές διατηρούν τις µορές αναλλοίωτες σε εξαιρετικά µικρές περιοχές και καλούνται σύµµορες. Είναι αδύνατη η δηµιουργία µιας Εµµ. Στεανάκης,

25 απεικόνισης που θα διατηρεί τις γωνίες αναλλοίωτες σε όλη της την έκταση, ενώ είναι δυνατόν να επιτευχθεί η διατήρηση των γωνιακών µετρήσεων αναλλοίωτων από ένα ή δύο σηµεία του χάρτη προς όλα τα υπόλοιπα σηµεία. Κατηγορίες Χαρτογραικών Προβολών Η κατηγοριοποίηση των χαρτογραικών προβολών µπορεί να γίνει µε βάση διαορετικά κριτήρια. Στη συνέχεια παρατίθονται ορισµένες κατηγοριοποιήσεις. Φύση της επιάνειας προβολής Περιγράει το σχήµα της επιάνειας προβολής. Οι τρεις κύριες δυνατότητες, όπως αναέρθηκε και παραπάνω, είναι: α) το επίπεδο, β) ο κώνος, και γ) ο κύλινδρος. Οι αντίστοιχες προβολές καλούνται αζιµουθιακές, κωνικές και κυλινδρικές. Ταύτιση µε την επιάνεια προβολής Περιγράει την επαή µεταξύ της επιάνειας προβολής και της γης. Υπάρχουν τρεις δυνατότητες. α) εαπτοµενικές προβολές, όπου η επιάνεια προβολής εάπτεται στη γήινη επιάνεια και µοιράζεται µε αυτή ένα σηµείο ή µια γραµµή (κυκλικής µορής), β) τέµνουσες προβολές, όπου η επιάνεια προβολής τέµνει τη γη και µοιράζεται µε αυτήν µία ή περισσότερες γραµµές, και γ) πολυεπίπεδες προβολές, όπου η επιάνεια προβολής είναι µια σύνθετη επιάνεια αποτελούµενη από πολλά επίπεδα, τα οποία µοιράζονται µε τη γη πολλές γραµµές και σηµεία. Θέση της επιάνειας προβολής Περιγράει τη θέση της επιάνειας προβολής σε σχέση µε τη γη. Αλλάζοντας της θέση, µεταέρεται η περιοχή µε την ελάχιστη παραµόρωση, και προσαρµόζεται στη χώρα προς χαρτογράηση. Οι κωνικές και κυλινδρικές προβολές διακρίνονται, ανάλογα µε τη θέση του άξονα της επιάνειας προβολής ως προς τον άξονα περιστροής της γης, σε (Σχήµα 8): α) κανονικές, όταν οι άξονες αυτοί είναι παράλληλοι, β) εγκάρσιες, όταν οι άξονες αυτοί είναι κάθετοι µεταξύ τους, και γ) πλάγιες, για τις άλλες περιπτώσεις. Χαρακτηριστικά της προβολής Περιγράουν την προβολή µε βάση τα µεγέθη που διατηρεί χωρίς παραµορώσεις για µικρή έκταση της γης. Όπως αναέρθηκε ήδη, οι προβολές διακρίνονται σε: α) ισοδύναµες, β) ισαπέχουσες, και γ) σύµµορες. Ορθές προβολές Εγκάρσιες προβολές Πλάγιες προβολές Εµµ. Στεανάκης,

26 Σχήµα 8. Μέθοδος δηµιουργίας Περιγράει πώς υλοποιείται η χαρτογραική προβολή. Η µέθοδος αυτή µπορεί να είναι: α) γεωµετρική, β) ηµιγεωµετρική, ή γ) συµβατική. Η γεωµετρική (ή προβολική) µέθοδος προσοµοιώνει την προβολή µε ακτίνες. Η προβολή των σηµείων της γης στην επιάνεια προβολής γίνεται µε χρήση µαθηµατικών και γεωµετρίας. Στην ηµι-γεωµετρική µέθοδο, µόνο µια οικογένεια γραµµών προβάλλονται, ενώ οι υπόλοιπες επάγονται αναλυτικά. Παραδείγµατα τέτοιων προβολών είναι οι ψευδοκυλινδρικές και οι ψευδοκωνικές προβολές. Στις πρώτες από αυτές ο γεωγραικός κάναβος αποτελείται από παράλληλους που είναι οριζόντιες ευθείες γραµµές και από µεσηµβρινούς που είναι καµπύλες γραµµές. Η συµβατική µέθοδος δεν ακολουθεί τη διαδικασία της προβολής ωτός. Στη µέθοδο αυτή πρώτα ορίζεται ο γεωγραικός κάναβος (π.χ., δίκτυο τετραγώνων, κύκλων, ή ελλείψεων) και στη συνέχεια προσδιορίζονται οι συναρτήσεις προβολής. Στην περίπτωση αυτή δεν µπορεί να περιγραεί η επιάνεια προβολής ούτε η θέση της. Στο παρελθόν έχουν προταθεί πολλές προβολές. Ορισµένες από τις πιο βασικές είναι οι εξής: α) Μερκατορική προβολή, είναι σύµµορη, κυλινδρική, εαπτόµενη, β) προβολή Albers, είναι ισαπέχουσα, κωνική, τέµνουσα (σε δύο παραλλήλους), γ) προβολή Lambert II, είναι σύµµορη, κωνική, τέµνουσα (σε δύο παραλλήλους), δ) προβολή Lambert III, είναι ισοδύναµη, κυλινδρική, εαπτόµενη, ε) προβολή Lambert V, είναι ισοδύναµη, κωνική, εαπτοµενική, και στ) εγκάρσια Μερκατορική προβολή, είναι εγκάρσια, σύµµορη, κυλινδρική, εαπτόµενη προβολή. Επιλογή της Χαρτογραικής Προβολής Η επιλογή της χαρτογραικής προβολής επηρεάζεται από: α) τη θέση, β) το σχήµα της περιοχής προς χαρτογράηση, και γ) την εαρµογή για την οποία προορίζεται ο χάρτης. Αν η περιοχή είναι επιµήκης και ακολουθεί χοντρικά έναν µεγάλο κύκλο της γης, τότε η κυλινδρική προβολή αποτελεί µια καλή επιλογή. Στην περίπτωση που η επιµήκης περιοχή ακολουθεί έναν µεσηµβρινό, όπως η Χιλή, τότε µια εγκάρσια κυλινδρική προβολή είναι κατάλληλη. Από την άλλη πλευρά, αν η περιοχή είναι επιµήκης κατά µήκος ενός παραλλήλου, εκτός του ισηµερινού, όπως ο Καναδάς, τότε µια κωνική προβολή αποτελεί καλή επιλογή. Για σχεδόν κυκλικές περιοχές, όπως η Γαλλία, υπάρχουν πολλές επιλογές, που περιλαµβάνουν τις αζιµουθιακές και τις κωνικές σαν εαπτοµενικές ή τέµνουσες. Τα χαρακτηριστικά µιας προβολής επηρεάζουν την απόαση υιοθέτησής της. Για παράδειγµα, οι ναυτικοί προτιµούν τις σύµµορες προβολές (π.χ., Μερκατορική προβολή), διότι διατηρούν τις γωνίες και διευθύνσεις. Ένας χαρτογράος που επιθυµεί να απεικονίσει τα σχετικά µεγέθη των χωρών της Ευρώπης επιλέγει µια ισοδύναµη προβολή. Οι τοπογραικοί χάρτες συντάσσονται αποκλειστικά σε σύµµορες προβολές. Οι θεµατικοί χάρτες συντάσσονται συνήθως σε ισοδύναµες προβολές. Χαρακτηριστικά των Σύνηθων Προβολών Στη συνέχεια περιγράονται συνοπτικά τα χαρακτηριστικά ορισµένων σύνηθων χαρτογραικών προβολών. Εµµ. Στεανάκης,

27 Αζιµουθιακές προβολές Σε µια αζιµουθιακή προβολή, όταν το επίπεδο εάπτεται στον πόλο, οι παράλληλοι απεικονίζονται σαν οµόκεντροι κύκλοι και οι µεσηµβρινοί σαν ακτίνες των κύκλων αυτών (Σχήµα 9). Οι µεσηµβρινοί και παράλληλοι σχηµατίζουν µεταξύ τους ορθές γωνίες. Οι διευθύνσεις από το κέντρο (πόλο) διατηρούνται αναλλοίωτες, ενώ η απόσταση µεταξύ των παραλλήλων διαέρει ανάλογα µε την προβολή (π.χ., γνωµονική ή στερεογραική προβολή). µεσηµβρινός παράλληλος Σχήµα 9. Γνωµονική προβολή Μια σύνηθης αζιµουθιακή προβολή είναι η γνωµονική προβολή. Η γνωµονική προβολή είναι µια γεωµετρική προβολή. Η πηγή ωτός θεωρείται ότι κείται στο κέντρο της σαίρας (Σχήµα 10). Εποµένως, στην περίπτωση που το επίπεδο εάπτεται στον πόλο ο ισηµερινός δεν απεικονίζεται καθώς προβάλλεται στο άπειρο. Λόγω των µεγάλων παραµορώσεων χρησιµοποιείται σπάνια για περιοχές που απέχουν περισσότερο των 30 από τον πόλο. Η προβολή δεν είναι ούτε ισοδύναµη ούτε σύµµορη (καθώς η παραµόρωση κατά µήκος των µεσηµβρινών διαέρει από αυτή των παραλλήλων) ούτε ισαπέχουσα, ενώ η κλίµακα είναι µεταβλητή προς όλες της διευθύνσεις. Βασικό πλεονέκτηµα της γνωµονικής προβολής αποτελεί η απεικόνιση των µεγάλων κύκλων της σαίρας σε ευθείες (Σχήµα 11). Η ιδιότητα αυτή έχει σηµαντικές εαρµογές, όπως στη ναυτιλία. και ισχύει για κάθε προσανατολισµό του επιπέδου προβολής (ορθή, πλάγια, εγκάρσια προβολή). παράλληλος ακτίνα παραλλήλου κέντρο προβολής Παραµόρωση κλίµακας κατά µήκος των µεσηµβρινών από το βόριο πόλο µέχρι πλάτος συντελεστής κλίµακας επί µεσηµβρινό Παραµόρωση κλίµακας κατά µήκος των παραλλήλων πλάτος συντελεστής κλίµακας επί παράλληλο Σχήµα 10. Εµµ. Στεανάκης,

28 προβολή µέγιστου κύκλου επίπεδο προβολής µεγάλος κύκλος κέντρο προβολής Σχήµα 11. Στερεογραική προβολή Η στερεογραική προβολή (Ίππαρχος 150 π.χ.) έχει παρόµοια κατασκευή µε τη γνωµονική προβολή. Το κέντρο προβολής κείται στο αντι-διαµετρικό σηµείο του σηµείου επαής επιπέδου και σαίρας (Σχήµα 1). Οπότε, αν το επίπεδο εάπτεται τη σαίρα στο βόριο πόλο, το κέντρο προβολής κείται στο νότιο πόλο. Καθώς το κέντρο προβολής αποµακρύνεται από το επίπεδο προβολής (σε σχέση µε τη γνωµονική) ελαττώνονται οι παραµορώσεις σε παράλληλους και µεσηµβρινούς. Σε αντίθεση µε τη γνωµονική προβολή, ο ισηµερινός απεικονίζεται, όταν το επίπεδο εάπτεται στη σαίρα στον πόλο. ακτίνα παραλλήλου παράλληλος ισηµερινος κέντρο προβολής Σχήµα 1. Η γνωµονική προβολή εαρµόζεται συχνά στη χαρτογραία. Αποτελεί µια σύµµορη προβολή, καθώς η παραµόρωση κλίµακας κατά µήκος µεσηµβρινών και παραλλήλων είναι η αυτή σε µια αόριστα µικρή περιοχή προβολής. Κωνικές προβολές Όπως αναέρθηκε παραπάνω, στις κωνικές προβολές η επιάνεια προβολής είναι ένας κώνος που εάπτεται σε έναν µικρό κύκλο µε τη σαίρα (Σχήµα 13). Ο προβαλλόµενος κάναβος έχει αντίστοιχη µορή µε τον κάναβο των αζιµουθιακών προβολών. Οι παράλληλοι είναι οµόκεντρα κυκλικά τόξα (στην ορθή κωνική), ενώ οι γωνίες µεταξύ των µεσηµβρινών είναι αναλογικά µικρότερες από τις πραγµατικές διαορές γεωγραικού µήκους, καθώς ένα τόξο ανοίγµατος α < 360 αναπαριστά έναν κύκλο 360. Το µέγεθος της γωνίας (α) εξαρτάται από τη θέση που ο κώνος εάπτεται στη σαίρα. Το (α) αυξάνεται όσο µικραίνει το µέγεθος του µικρού κύκλου επαής (π.χ., όσο πλησιάζει τον πόλο ο παράλληλος επαής). Ο πόλος σε µια κωνική προβολή µπορεί να προβάλλεται σαν σηµείο ή σαν γραµµή (π.χ., στην ισαπέχουσα κωνική προβολή). Εµµ. Στεανάκης,

29 r r π-α µεσηµβρινός παράλληλος Σχήµα 13. Ισαπέχουσα κωνική προβολή Η ισαπέχουσα κωνική προβολή αποτελεί µια αντιπροσωπευτική κωνική προβολή (Σχήµα 14). Στην προβολή αυτή η απόσταση µεταξύ των παραλλήλων είναι σταθερή (στην ορθή προβολή). Οι παράλληλοι αντιστοιχούν σε ισαπέχοντες οµόκεντρους κύκλους, ενώ ο βόρειος πόλος απεικονίζεται µε ένα κυκλικό τόξο, ώστε να διατηρηθούν τα µήκη. r ακτίνα βόρειου πόλου s s βόρειος πόλος s µεσηµβρινός παράλληλος Σχήµα 14. Κυλινδρικές προβολές Στην ορθή κυλινδρική προβολή οι µεσηµβρινοί και παράλληλοι ορίζουν δύο σύνολα παράλληλων ευθειών που τέµνονται σε ορθές γωνίες (Σχήµα 15). Όλοι οι παράλληλοι έχουν µήκος ίσο µε αυτό του ισηµερινού, ενώ η απόσταση µεταξύ των παραλλήλων διαέρει ανάλογα µε την προβολή. Από την άλλη πλευρά, οι µεσηµβρινοί ισαπέχουν µεταξύ τους. Οι πόλοι αναπαριστώνται µε ευθείες γραµµές. Προανώς, ο κάναβος στην εγκάρσια και τις πλάγιες κυλινδρικές προβολές δεν είναι ορθογώνιος. Β.Π. ισηµερινός Ν.Π. Σχήµα 15. Μερκατορική προβολή Η Μερκατορική προβολή (Μercator 1569) είναι µια σύµµορη κυλινδρική προβολή, στην οποία όλοι οι παράλληλοι έχουν µήκος ίσο µε αυτό του ισηµερινού. Ο συντελεστής κλίµακας των µεσηµβρινών αυξάνει πλησιάζοντας τους πόλους και γίνεται ίσος µε αυτόν των αντίστοιχων παραλλήλων (για να επιτευχθεί η συµµορία). Η παραµόρωση των εµβαδών αυξάνει δραµατικά προς τους πόλους (Σχήµα 16). Εµµ. Στεανάκης,

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Ι. ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟ, 2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 9: Συστήματα Συντεταγμένων. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ-2 (ο χάρτης)

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ-2 (ο χάρτης) ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ-2 (ο χάρτης) Ο χάρτης ως υπόβαθρο των ΓΣΠ Tα ΓΣΠ βασίζονται στη διαχείριση πληροφοριών που έχουν άμεση σχέση με το γεωγραφικό χώρο, περιέχουν δηλαδή δεδομένα με γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. 5 Συστήματα συντεταγμένων

Κεφάλαιο 5. 5 Συστήματα συντεταγμένων Κεφάλαιο 5 5 Συστήματα συντεταγμένων Στις Γεωεπιστήμες η μορφή της γήινης επιφάνειας προσομοιώνεται από μια επιφάνεια, που ονομάζεται γεωειδές. Το γεωειδές είναι μια ισοδυναμική επιφάνεια του βαρυτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ. Στοιχεία χαρτογραφίας Σύστηµα γεωγραφικών συντεταγµένων

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ. Στοιχεία χαρτογραφίας Σύστηµα γεωγραφικών συντεταγµένων ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Στοιχεία χαρτογραφίας Σύστηµα γεωγραφικών συντεταγµένων ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Χώρος Η ανάπτυξη της ικανότητας της αντίληψης του χώρου, ως προς τις διαστάσεις του και το περιεχόµενό του είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ενότητα 10: Προβολικά Συστήματα (Μέρος 2 ο ) Νικολακόπουλος Κωνσταντίνος, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια της ζήτησης για την έννοια του χάρτη Βασικά συστατικά των χαρτών (συνέχεια)

Συνέχεια της ζήτησης για την έννοια του χάρτη Βασικά συστατικά των χαρτών (συνέχεια) Τµήµα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΜΕ801 Χαρτογραφία 1 Μάθηµα επιλογής χειµερινού εξαµήνου Πάτρα, 2016 Συνέχεια της ζήτησης για την έννοια του χάρτη Βασικά συστατικά των χαρτών (συνέχεια) Βασίλης Παππάς, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0 Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής Γεωδαισία Μοιράζω τη γη (Γη + δαίομαι) Ακριβής Έννοια: Διαίρεση, διανομή /μέτρηση της Γής. Αντικείμενο της γεωδαισίας: Ο προσδιορισμός της μορφής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ Χαρτογραφία Ι 1 Το σχήμα και το μέγεθος της Γης [Ι] Σφαιρική Γη Πυθαγόρεια & Αριστοτέλεια αντίληψη παρατηρήσεις φυσικών φαινομένων Ομαλότητα γεωμετρικού σχήματος (Διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ 4η παρουσίαση

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ 4η παρουσίαση ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ 4η παρουσίαση Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ 4ο εξάμηνο http://eclass.survey.teiath.gr Παρουσιάσεις, Ασκήσεις, Σημειώσεις ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Γεωμετρικές Διορθώσεις

Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Γεωμετρικές Διορθώσεις Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Γεωμετρικές Διορθώσεις Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 8: Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Γεωμετρικές Διορθώσεις. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ενότητα 9: Προβολικά Συστήματα (Μέρος 1 ο ) Νικολακόπουλος Κωνσταντίνος, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ Καθηγητής Δρ. Α. Παλληκάρης ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ Νοέμβριος 2016 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΧΑΡΤΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΓΗ

ΜΕΤΡΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΓΗ του Υποπυραγού Αλέξανδρου Μαλούνη* Μέρος 2 ο - Χαρτογραφικοί μετασχηματισμοί Εισαγωγή Είδαμε λοιπόν ως τώρα, ότι η γη θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί και σφαιρική και αυτό μπορεί να γίνει εμφανές όταν την

Διαβάστε περισσότερα

10. ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

10. ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ 77 10. ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Ολοκληρώνοντας την συνοπτική παρουσίαση των εννοιών και μεθόδων της Γεωδαιτικής Αστρονομίας θα κάνουμε μια σύντομη αναφορά στην αξιοποίηση των μεγεθών που προσδιορίστηκαν,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Αρχές των απεικονίσεων - προβολών Αναπτυκτές επιφάνειες και ο προσανατολισμός τους

Κεφάλαιο Αρχές των απεικονίσεων - προβολών Αναπτυκτές επιφάνειες και ο προσανατολισμός τους Κεφάλαιο 2 Σύνοψη Οι απεικονίσεις στη χαρτογραφία αναφέρονται στην προβολή ή απεικόνιση της επιφάνειας αναφοράς, δηλαδή, του ελλειψοειδούς εκ περιστροφής (ή της σφαίρας) στο επίπεδο στο επίπεδο του χάρτη.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο ΠΑΛΙΟ http://eclass.survey.teiath.gr NEO

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής ΤΕ κατεύθυνση Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής ΤΕ Τοπογραφικά και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωδαιτικό Υπόβαθρο για τη χρήση του HEPOS

Γεωδαιτικό Υπόβαθρο για τη χρήση του HEPOS Επιµορφωτικά Σεµινάρια ΑΤΜ Γεωδαιτικό Υπόβαθρο για τη χρήση του HEPOS Συστήματα & πλαίσια αναφοράς Μετασχηματισμοί συντεταγμένων Χριστόφορος Κωτσάκης Τμήμα Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών Πολυτεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΕΙΣ - ΧΑΡΑΞΕΙΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΟΥ DATUM

ΑΠΟΤΥΠΩΣΕΙΣ - ΧΑΡΑΞΕΙΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΟΥ DATUM ΑΠΟΤΥΠΩΣΕΙΣ - ΧΑΡΑΞΕΙΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΟΥ DATUM Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Αποτυπώσεις - Χαράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Δρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Η. ΠΑΛΛΗΚΑΡΗΣ Αν.

ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Δρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Η. ΠΑΛΛΗΚΑΡΗΣ Αν. ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Δρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Η. ΠΑΛΛΗΚΑΡΗΣ Αν. καθηγητής ΣΝΔ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2011 Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής ΤΕ κατεύθυνση Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής ΤΕ Τοπογραφικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

1o ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» Χάρτες: Προσδιορισμός θέσης

1o ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» Χάρτες: Προσδιορισμός θέσης 1o ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» Χάρτες: Προσδιορισμός θέσης Απαραίτητο όλων των ωκεανογραφικών ερευνών και μελετών Προσδιορισμός θέσης & πλοήγηση σκάφους Σε αυτό το εργαστήριο.. Τι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

15/4/2013. Αυτό το περιβάλλον είναι. Ο χάρτης

15/4/2013. Αυτό το περιβάλλον είναι. Ο χάρτης Ο χάρτης ως υπόβαθρο των ΓΣΠ Tα ΓΣΠ βασίζονται στη διαχείριση πληροφοριών που έχουν άμεση σχέση με το γεωγραφικό χώρο, περιέχουν δηλαδή δεδομένα με γεωγραφική ταυτότητα. Θα πρέπει συνεπώς να λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. 6 Χαρτογραφικές προβολές-προβολικά συστήματα συντεταγμένων

Κεφάλαιο 6. 6 Χαρτογραφικές προβολές-προβολικά συστήματα συντεταγμένων Κεφάλαιο 6 6 Χαρτογραφικές προβολές-προβολικά συστήματα συντεταγμένων Για να παράξουμε ένα χάρτη πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μία χαρτογραφική προβολή. Ως χαρτογραφική προβολή ονομάζουμε οποιοδήποτε μετασχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

7. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΖΙΜΟΥΘΙΟΥ

7. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΖΙΜΟΥΘΙΟΥ 63 7. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΖΙΜΟΥΘΙΟΥ Υπενθυμίζεται ότι αστρονομικό αζιμούθιο Α D μιας διεύθυνσης D, ως προς το σημείο (τόπο) Ο, ονομάζεται το μέτρο της δίεδρης γωνίας που σχηματίζεται μεταξύ του επιπέδου του

Διαβάστε περισσότερα

Π. ΣΑΒΒΑΪΔΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝΩ Α.Π.Θ

Π. ΣΑΒΒΑΪΔΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝΩ Α.Π.Θ Π. ΣΑΒΒΑΪΔΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝΩ Α.Π.Θ Ο χάρτης ως υπόβαθρο των ΓΣΠ Tα ΓΣΠ βασίζονται στη διαχείριση πληροφοριών που έχουν άμεση σχέση με το γεωγραφικό χώρο, περιέχουν δηλαδή δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

7. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΖΙΜΟΥΘΙΟΥ

7. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΖΙΜΟΥΘΙΟΥ 61 7. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΖΙΜΟΥΘΙΟΥ Υπενθυμίζεται ότι αστρονομικό αζιμούθιο Α D μιας διεύθυνσης D, ως προς το σημείο (τόπο) Ο, ονομάζεται το μέτρο της δίεδρης γωνίας που σχηματίζεται μεταξύ του επιπέδου του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 6 Ο ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ: Είναι η επιστήμη που ασχολείται με την απεικόνιση μιας γεωγραφικής ενότητας σε ένα χαρτί

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακήΓεωµετρία Γιάννης Κατσίγιαννης ΗηλιακήενέργειαστηΓη Φασµατικήκατανοµήτηςηλιακής ακτινοβολίας ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιο ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιοµπορεί να αναλυθεί σε δύο κύριες συνιστώσες: Περιφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εντάξεις δικτύων GPS. 6.1 Εισαγωγή

Εντάξεις δικτύων GPS. 6.1 Εισαγωγή 6 Εντάξεις δικτύων GPS 6.1 Εισαγωγή Oι απόλυτες (X, Y, Z ή σχετικές (ΔX, ΔY, ΔZ θέσεις των σηµείων, έτσι όπως προσδιορίζονται από τις µετρήσεις GPS, αναφέρονται στο γεωκεντρικό σύστηµα WGS 84 (Wrld Gedetic

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΑΖΑΣ ΘΕΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΖΑΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΩΝ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΑΖΑΣ ΘΕΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΖΑΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΑΖΑΣ ΘΕΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΖΑΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Α. Υπολογισμός της θέσης του κέντρου μάζας συστημάτων που αποτελούνται από απλά διακριτά μέρη. Τα απλά διακριτά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΡΙΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ

ΠΡΟΒΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΡΙΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΒΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΡΙΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Σημειώσεις στα πλαίσια του μαθήματος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ του μεταπτυχιακού κύκλου σπουδών «Γεωγραφία & Περιβάλλον» Καθ. Βαϊόπουλος Δημήτριος Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΓΕΩ ΑΙΣΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΓΕΩ ΑΙΣΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΓΕΩ ΑΙΣΙΑΣ (Τμήμα Σημειώσεων: Εφαρμογές Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών και Τηλεανίχνευσης σε Γεωλογικές και Γεω-περιβαλλοντικές Μελέτες, ρ. Σπυριδούλα Βασιλοπούλου, σ.

Διαβάστε περισσότερα

9/3/2014. Εισαγωγή ορισμοί. Χαρτογραφία. Αυτό οφείλεται πρώτα στη σημαντική συνεισφορά στις διαδικασίες της κατασκευής χαρτών πολλών επιστημών

9/3/2014. Εισαγωγή ορισμοί. Χαρτογραφία. Αυτό οφείλεται πρώτα στη σημαντική συνεισφορά στις διαδικασίες της κατασκευής χαρτών πολλών επιστημών Εισαγωγή ορισμοί Χαρτογραφία Αυτό οφείλεται πρώτα στη σημαντική συνεισφορά στις διαδικασίες της κατασκευής χαρτών πολλών επιστημών Διάλεξη 4 ΧΑΡΤΕΣ -DATUMs καθώς επίσης και στην χρησιμοποίηση αυτών από

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Δίκτυα. Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί. 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016. Χριστόφορος Κωτσάκης

Εισαγωγή στα Δίκτυα. Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί. 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016. Χριστόφορος Κωτσάκης Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016 Εισαγωγή στα Δίκτυα Χριστόφορος Κωτσάκης Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Πολυτεχνική Σχολή, ΑΠΘ Εισαγωγή Τι είναι δίκτυο;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυπολόγιο Σφαιρικής Τριγωνομετρίας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυπολόγιο Σφαιρικής Τριγωνομετρίας 81 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυπολόγιο Σφαιρικής Τριγωνομετρίας Εισαγωγή Σε πολλά προβλήματα της Χαρτογραφίας, της Ανώτερης Γεωδαισίας, της Γεωδαιτικής Αστρονομίας και της Δορυφορικής Γεωδαισίας εμφανίζονται γεωμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυπολόγιο Σφαιρικής Τριγωνομετρίας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυπολόγιο Σφαιρικής Τριγωνομετρίας 81 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυπολόγιο Σφαιρικής Τριγωνομετρίας Εισαγωγή Σε πολλά προβλήματα της Χαρτογραφίας, της Ανώτερης Γεωδαισίας, της Γεωδαιτικής Αστρονομίας και της Δορυφορικής Γεωδαισίας εμφανίζονται γεωμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΗΛΙΑΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Μάθημα 2o Διδάσκων: Επ. Καθηγητής Ε. Αμανατίδης ΔΕΥΤΕΡΑ 6/3/2017 Τμήμα Χημικών Μηχανικών Πανεπιστήμιο Πατρών Περίληψη Ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Άλλοι χάρτες λαμβάνουν υπόψη και το υψόμετρο του αντικειμένου σε σχέση με ένα επίπεδο αναφοράς

Άλλοι χάρτες λαμβάνουν υπόψη και το υψόμετρο του αντικειμένου σε σχέση με ένα επίπεδο αναφοράς ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Ένας χάρτης είναι ένας τρόπος αναπαράστασης της πραγματικής θέσης ενός αντικειμένου ή αντικειμένων σε μια τεχνητά δημιουργουμένη επιφάνεια δύο διαστάσεων Πολλοί χάρτες (π.χ. χάρτες

Διαβάστε περισσότερα

5 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

5 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ SECTIN 1 5 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ 5.1 Σε δύο ιαστάσεις Συστήµατα συντεταγµένων Για να καθοριστεί η θέση, το σχήµα και η κίνηση των σωµάτων στο χώρο (που θεωρείται Ευκλείδειος, δηλαδή µε θετική απόσταση µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8 ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Άλγεβρα 1 ο Κεφάλαιο 1. Τι ονομάζουμε αριθμητική και τι αλγεβρική παράσταση; Να δώσετε από ένα παράδειγμα. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με αριθμούς, καλείται αριθμητική παράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙΙ. Διδακτικές σημειώσεις. Δρ. Συμεών Κατσουγιαννόπουλος Διπλ. ΑΤΜ, MSc Γεωπληροφορική ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙΙ. Διδακτικές σημειώσεις. Δρ. Συμεών Κατσουγιαννόπουλος Διπλ. ΑΤΜ, MSc Γεωπληροφορική ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙΙ Διδακτικές σημειώσεις Δρ. Συμεών Κατσουγιαννόπουλος Διπλ. ΑΤΜ MSc Γεωπληροφορική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Εισαγωγή

ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Εισαγωγή ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Η προβολή τρισδιάστατου αντικειμένου πάνω σε δισδιάστατη επιφάνεια αποτέλεσε μια από τις βασικές αναζητήσεις μεθόδων απεικόνισης και απασχόλησε από πολύ παλιά τους ανθρώπους. Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής ΤΕ κατεύθυνση Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής ΤΕ Τοπογραφικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΑΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΛΟΗΓΗΣΗ

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΑΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΑΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A. Οι δορυφόροι του συστήµατος GPS. GPS Block Ι. GPS Block ΙΙ και ΙΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A. Οι δορυφόροι του συστήµατος GPS. GPS Block Ι. GPS Block ΙΙ και ΙΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A Οι δορυφόροι του συστήµατος GPS GPS Block Ι Η σειρά δορυφόρων GPS Block Ι (Demonstration) ήταν η πρώτη σειρά δορυφόρων και είχε δοκιµαστικό χαρακτήρα, ακολουθήθηκε από την επόµενη επιχειρησιακή

Διαβάστε περισσότερα

Απαραίτητες αφού 3Δ αντικείμενα απεικονίζονται σε 2Δ συσκευές. Θέση παρατηρητή. 3Δ Μετασχ/σμός Παρατήρησης

Απαραίτητες αφού 3Δ αντικείμενα απεικονίζονται σε 2Δ συσκευές. Θέση παρατηρητή. 3Δ Μετασχ/σμός Παρατήρησης Προβολές Προβολές Απαραίτητες αφού 3Δ αντικείμενα απεικονίζονται σε Δ συσκευές. Θέσεις αντικειμένων και φωτεινών πηγών Θέση παρατηρητή 3Δ Μαθηματικά Μοντέλα 3Δ Μετασχ/σμοί Μοντέλου 3Δ Μετασχ/σμός Παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

14 Εφαρµογές των ολοκληρωµάτων

14 Εφαρµογές των ολοκληρωµάτων 14 Εφαρµογές των ολοκληρωµάτων 14.1 Υπολογισµός εµβαδών µε την µέθοδο των παράλληλων διατοµών Θεωρούµε µια ϕραγµένη επίπεδη επιφάνεια A µε οµαλό σύνορο, δηλαδή που περιγράφεται από µια συνεχή συνάρτηση.

Διαβάστε περισσότερα

4.5.6 ΡΗΤΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ 4.5.6.1 Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΗΜΕΙΟΥ ΜΕ ΒΑΡΟΣ 4.5.6.2 ΤΟ ΚΥΚΛΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

4.5.6 ΡΗΤΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ 4.5.6.1 Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΗΜΕΙΟΥ ΜΕ ΒΑΡΟΣ 4.5.6.2 ΤΟ ΚΥΚΛΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 4.5.6 ΡΗΤΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ Ευθείες γραµµές και παραβολικά τµήµατα µπορούν να µοντελοποιηθούν µε τη χρήση κυβικών πολυωνυµικών τµηµάτων. Τα κυκλικά ελλειπτικά ή υπερβολικά τµήµατα όµως προσεγγίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ Χαρτογραφία Ι 1 ΤΡΟΠΟΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ Πλεονεκτήματα: Διατήρηση σχετικών αποστάσεων, γωνιών, εμβαδών, αζιμουθίων, μέγιστων κύκλων, λοξοδρομιών Μειονεκτήματα: Είναι δαπανηρές

Διαβάστε περισσότερα

2 Β Βάσεις παραλληλογράµµου Βαρύκεντρο Γ Γεωµετρική κατασκευή Γεωµετρικός τόπος (ς) Γωνία Οι απέναντι πλευρές του. Κέντρο βάρους τριγώνου, δηλ. το σηµ

2 Β Βάσεις παραλληλογράµµου Βαρύκεντρο Γ Γεωµετρική κατασκευή Γεωµετρικός τόπος (ς) Γωνία Οι απέναντι πλευρές του. Κέντρο βάρους τριγώνου, δηλ. το σηµ 1 ΛΕΞΙΚΟ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Α Ακτίνιο Ακτίνα κύκλου Ακτίνα σφαίρας Άκρα ευθύγραµµου τµήµατος Αµβλεία γωνία Αµβλυγώνιο Ανάλογα ευθύγραµµα τµήµατα Αντιδιαµετρικό σηµείο Αντικείµενες ηµιευθείες Άξονας συµµετρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΟΡΟΙ-ΕΝΝΟΙΕΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 / Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Αναλογική χαρτογραφία Λειτουργίες του χάρτη Ψηφιακή χαρτογραφία

ΣΤΟΙΧΕΙΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΟΡΟΙ-ΕΝΝΟΙΕΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 / Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Αναλογική χαρτογραφία Λειτουργίες του χάρτη Ψηφιακή χαρτογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 / Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Αναλογική χαρτογραφία Λειτουργίες του χάρτη Ψηφιακή χαρτογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 / Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αποτελεσµατικότητα χαρτών Ταξινόµηση χαρτών Χάρτης, βασικά χαρακτηριστικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Ι Φεβρουάριος 2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Ι Φεβρουάριος 2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Ι Φεβρουάριος 4 Τµήµα Π. Ιωάννου & Θ. Αποστολάτου Απαντήστε µε σαφήνεια και συντοµία. Η ορθή πλήρης απάντηση θέµατος εκτιµάται περισσότερο από τη

Διαβάστε περισσότερα

3 ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

3 ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΩΝΙΚΕ ΤΟΜΕ ΕΡΩΤΗΕΙ ΑΞΙΟΟΓΗΗ ΕΡΩΤΗΕΙ ΑΞΙΟΟΓΗΗ 1. Να σημειώσετε το σωστό () ή το λάθος () στους παρακάτω ισχυρισμούς: 1. Η εξίσωση + = α (α > 0) παριστάνει κύκλο.. Η εξίσωση + + κ + λ = 0 µε κ, λ 0 παριστάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ 5η παρουσίαση

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ 5η παρουσίαση ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ 5η παρουσίαση Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ 4ο εξάμηνο http://eclass.survey.teiath.gr Παρουσιάσεις, Ασκήσεις, Σημειώσεις 5. Φυσική Εισαγωγή στο πεδίο βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής ΤΕ κατεύθυνση Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής ΤΕ Εφαρμογές Παγκοσμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΟΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ - ΠΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΟΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ - ΠΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΟΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ - ΠΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr

Διαβάστε περισσότερα

II.6 ΙΣΟΣΤΑΘΜΙΚΕΣ. 1. Γραφήματα-Επιφάνειες: z= 2. Γραμμική προσέγγιση-εφαπτόμενο επίπεδο. 3. Ισοσταθμικές: f(x, y) = c

II.6 ΙΣΟΣΤΑΘΜΙΚΕΣ. 1. Γραφήματα-Επιφάνειες: z= 2. Γραμμική προσέγγιση-εφαπτόμενο επίπεδο. 3. Ισοσταθμικές: f(x, y) = c II.6 ΙΣΟΣΤΑΘΜΙΚΕΣ.Γραφήματα-Επιφάνειες.Γραμμική προσέγγιση-εφαπτόμενο επίπεδο 3.Ισοσταθμικές 4.Κλίση ισοσταθμικών 5.Διανυσματική ή Ιακωβιανή παράγωγος 6.Ιδιότητες των ισοσταθμικών 7.κυρτότητα των ισοσταθμικών

Διαβάστε περισσότερα

HEPOS workshop 25-26/9/2008. 26/9/2008 Συνδιοργάνωση: ΤΑΤΜ/ΑΠΘ. ΑΠΘ και ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΕ

HEPOS workshop 25-26/9/2008. 26/9/2008 Συνδιοργάνωση: ΤΑΤΜ/ΑΠΘ. ΑΠΘ και ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΕ HEPOS και σύγχρονα γεωδαιτικά συστήµατα αναφοράς: Θεωρία και υλοποίηση, προοπτικές και εφαρµογές. HEPOS workshop 25-26/9/2008 26/9/2008 Συνδιοργάνωση: ΤΑΤΜ/ΑΠΘ ΑΠΘ και ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΕ Γεωδαιτικά Συστήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία και εµβαδόν πρίσµατος και κυλίνδρου. ρ. Σ.Πατσιοµίτου

Στοιχεία και εµβαδόν πρίσµατος και κυλίνδρου. ρ. Σ.Πατσιοµίτου Στοιχεία και εµβαδόν πρίσµατος και κυλίνδρου ρ. Σ.Πατσιοµίτου Το ορθό πρίσµα και τα στοιχεία του Στη Στερεοµετρία τα παρακάτω στερεά σώµατα ονοµάζονται ορθά πρίσµατα. Οι δύο παράλληλες έδρες του λέγονταιβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα και Πλαίσια Αναφοράς στη Γεωδαιτική Αστρονομία Οι Διεθνείς συμβάσεις

Συστήματα και Πλαίσια Αναφοράς στη Γεωδαιτική Αστρονομία Οι Διεθνείς συμβάσεις Διπλωματική εργασία Συστήματα και Πλαίσια Αναφοράς στη Γεωδαιτική Αστρονομία Οι Διεθνείς συμβάσεις Καλλιανού Φωτεινή Θέμα της εργασίας : Τα συστήματα και τα πλαίσια αναφοράς (ουράνια και γήινα) Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ισδιάστατοι μετασχηματισμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ισδιάστατοι γεωμετρικοί μετασχηματισμοί

ισδιάστατοι μετασχηματισμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ισδιάστατοι γεωμετρικοί μετασχηματισμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ισδιάστατοι γεωμετρικοί μετασχηματισμοί Πολλά προβλήματα λύνονται μέσω δισδιάστατων απεικονίσεων ενός μοντέλου. Μεταξύ αυτών και τα προβλήματα κίνησης, όπως η κίνηση ενός συρόμενου μηχανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Βασικές έννοιες χαρτογραφικών προβολών Το σχήμα της Γης

Κεφάλαιο Βασικές έννοιες χαρτογραφικών προβολών Το σχήμα της Γης Κεφάλαιο 1 Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό εισάγονται οι βασικές έννοιες που διέπουν τις χαρτογραφικές προβολές. Αρχικά ορίζονται οι επιφάνειες που προσομοιώνουν την επιφάνεια της Γης για τις ανάγκες της Χαρτογραφίας.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έλλειψης

Μεθοδολογία Έλλειψης Μεθοδολογία Έλλειψης Έλλειψη ονομάζεται ο γεωμετρικός τόπος των σημείων, των οποίων το άθροισμα των αποστάσεων από δύο σταθερά σημεία Ε και Ε είναι σταθερό και μεγαλύτερο από την απόσταση (ΕΕ ). Στη Φύση

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Καραγιώργος Θωμάς, MSc, PhD candidate in Sport Management & Recreation ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤOΤΕΛΕΙΟ

Εισηγητής: Καραγιώργος Θωμάς, MSc, PhD candidate in Sport Management & Recreation ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤOΤΕΛΕΙΟ Εισηγητής: Καραγιώργος Θωμάς, MSc, PhD candidate in Sport Management & Recreation ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤOΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γεωδαιτικό σύστημα Χάρτης Πυξίδα Χάραξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή Αντιστροφή Υποθέτουμε ότι υπάρχει ένας κανόνας ο οποίος επιτρέπει την μετάβαση από ένα σχήμα σε ένα άλλο, με τέτοιο τρόπο ώστε το δεύτερο σχήμα να είναι τελείως ορισμένο όταν το πρώτο είναι δοσμένο και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 / Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΗΜΕΡΑ 1. Σε τί διαφέρουν η ψηφιακή χαρτογραφία και η αναλογική χαρτογραφία; 2. Ποιές λειτουργίες επιτελεί ο χάρτης; 3. Ποιά προϊόντα παρέχει η ψηφιακή χαρτογραφία και ποιές

Διαβάστε περισσότερα

) = Απόσταση σημείου από ευθεία. Υπολογισμός Εμβαδού Τριγώνου. και A

) = Απόσταση σημείου από ευθεία. Υπολογισμός Εμβαδού Τριγώνου. και A [Επιλογή Ιαν.. Εμβαδόν Τριγώνου ΣΤΟΧΟΙ: Ο µαθητής ϖρέϖει: να είναι ικανός να υϖολογίζει την αϖόσταση σηµείου αϖό ευθεία να είναι ικανός να υϖολογίζει το εµβαδό ενός τριγώνου αϖό τις συντεταγµένες των κορυφών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΥΘΕΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πηγή: KEE

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΥΘΕΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πηγή: KEE 1. Να βρείτε τον συντελεστή διεύθυνσης µιας ευθείας ε, που σχηµατίζει µε τον άξονα x x γωνία: α) ω = 3 π β) ω = π 3 γ) ω = π. Να βρείτε τη γωνία ω που σχηµατίζει µε τον άξονα x x µια ευθεία ε, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Στην ουσία η Φωτογραµµετρία: Χ, Υ, Ζ σηµείων Γραµµικό σχέδιο Εικονιστικό προϊόν

Στην ουσία η Φωτογραµµετρία: Χ, Υ, Ζ σηµείων Γραµµικό σχέδιο Εικονιστικό προϊόν Στην ουσία η Φωτογραµµετρία: Χ, Υ, Ζ σηµείων Γραµµικό σχέδιο Εικονιστικό προϊόν Επεξήγηση Μηχανισµού Προσοµοίωση της ανθρώπινης όρασης B A C Μαθηµατική γεωµετρική περιγραφή ενός φυσικού φαινοµένου ΗΦωτογραµµετρική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

9. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΗΚΟΥΣ

9. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΗΚΟΥΣ 73 9. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΗΚΟΥΣ 9.1 Εισαγωγή Υπενθυμίζεται ότι το αστρονομικό μήκος ενός τόπου είναι η δίεδρη γωνία μεταξύ του αστρονομικού μεσημβρινού του τόπου και του μεσημβρινού του Greenwich. Η γωνία αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ναυτικών Δοκίμων

Σχολή Ναυτικών Δοκίμων Σχολή Ναυτικών Δοκίμων Μάθημα: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΥΤΙΛΙΑΣ Α ΜΗΧ Θεματική Ενότητα: ΕΙΔΗ ΠΛΟΥ. ΟΡΘΟΔΡΟΜΙΑ, ΛΟΞΟΔΡΟΜΙΑ Καθηγητής Δρ. Α. Παλληκάρης Απρίλιος 2016 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΝΤΥΠΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΧΑΡΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός του μηχανισμού γένεσης

Καθορισμός του μηχανισμού γένεσης Καθορισμός του μηχανισμού γένεσης Σκοπός Σκοπός της άσκησης αυτής είναι ο καθορισμός του μηχανισμού γένεσης ενός σεισμού με βάση τις πρώτες αποκλίσεις των επιμήκων κυμάτων όπως αυτές καταγράφονται στους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΡΥΘΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Ορισμός Αν δύο μεταβλητά μεγέθη x, y συνδέονται με τη σχέση y f(x), όταν f είναι μια συνάρτηση παραγωγίσιμη στο x, τότε ονομάζουμε ρυθμό μεταβολής του y ως προς το x στο σημείο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΦΑΙΡΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΦΑΙΡΑ 3 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΦΑΙΡΑ 1.1 Βασικές έννοιες Για τις εφαρμογές της Γεωδαιτικής Αστρονομίας είναι απαραίτητος ο ορισμός συστημάτων συντεταγμένων, στα οποία περιγράφονται οι θέσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Θέμα : Περπατώντας στο Πήλιο Θέλετε να οργανώσετε έναν ορειβατικό περίπατο από την Αγριά στην Δράκεια Πηλίου.

Φύλλο Εργασίας. Θέμα : Περπατώντας στο Πήλιο Θέλετε να οργανώσετε έναν ορειβατικό περίπατο από την Αγριά στην Δράκεια Πηλίου. Ενότητα Χάρτες Φύλλο Εργασίας Μελέτη χαρτών Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο.Τμήμα..Ημερομηνία. Σκοποί του φύλλου εργασίας Η εξοικείωση 1. Με την χρήση των χαρτών 2. Με την χρήση της πυξίδας 3. Με την εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική θεωρία της υψομετρίας (Βαρύτητα & Υψόμετρα)

Δυναμική θεωρία της υψομετρίας (Βαρύτητα & Υψόμετρα) Δυναμική θεωρία της υψομετρίας (Βαρύτητα & Υψόμετρα) Συστήματα Υψομέτρων Ένα σύστημα υψομέτρων είναι ένα μονοδιάστατο σύστημα αναφοράς που χρησιμοποιείται για να εκφράσει τη μετρική απόσταση (ύψος) ενός

Διαβάστε περισσότερα

Στο προοπτικό ανάγλυφο για τη ευθεία του ορίζοντα χρησιμοποιούμε ένα δεύτερο κατακόρυφο επίπεδο Π 1

Στο προοπτικό ανάγλυφο για τη ευθεία του ορίζοντα χρησιμοποιούμε ένα δεύτερο κατακόρυφο επίπεδο Π 1 ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΑΝΑΓΛΥΦΟ Το προοπτικό ανάγλυφο, όπως το επίπεδο προοπτικό, η στερεοσκοπική εικόνα κ.λπ. είναι τρόποι παρουσίασης και απεικόνισης των αρχιτεκτονικών συνθέσεων. Το προοπτικό ανάγλυφο είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Συντεταγμένων

Συστήματα Συντεταγμένων Σφαιρικό Σύστημα Συντεταγμένων DD = Degrees + ( Minutes / 60 ) + ( Seconds / 3600 ) Greenwich meridian =0 Z N Meridian of longitude Parallel of latitude P X W O Equator =0 R E - Geographic longitude -

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ HEPOS (HTRS07) ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΓΕΩ ΑΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΕΓΣΑ87)

ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ HEPOS (HTRS07) ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΓΕΩ ΑΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΕΓΣΑ87) ΤΑΤΜ ΑΠΘ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α.Ε. ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ HEPOS (HTRS07) ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΓΕΩ ΑΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΕΓΣΑ87) Βασική µεθοδολογία και αριθµητικά

Διαβάστε περισσότερα

Σφαιρικό σύστημα αναφοράς

Σφαιρικό σύστημα αναφοράς Σφαιρικό σύστημα αναφοράς Ουρανογραφικό σύστημα αναφοράς Αστρονομικό σύστημα αναφοράς Οριζόντιο σύστημα αναφοράς Ισημερινό σύστημα αναφοράς Το τρίγωνο θέσης Αστρικός Χρόνος - 1 Ο αστρικός χρόνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία 2. Παράδοση 20/1/08 Οι ασκήσεις είναι βαθμολογικά ισοδύναμες

Εργασία 2. Παράδοση 20/1/08 Οι ασκήσεις είναι βαθμολογικά ισοδύναμες Εργασία Παράδοση 0/1/08 Οι ασκήσεις είναι βαθμολογικά ισοδύναμες 1. Υπολογίστε τα παρακάτω όρια: Α. Β. Γ. όπου x> 0, y > 0 Δ. όπου Κάνετε απευθείας τις πράξεις χωρίς να χρησιμοποιήσετε παραγώγους. Επιβεβαιώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ η Κατηγορία : Ο Κύκλος και τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

1. * Να βρείτε τον συντελεστή διεύθυνσης µιας ευθείας ε, που σχηµατίζει µε τον άξονα x x γωνία: 2π 3

1. * Να βρείτε τον συντελεστή διεύθυνσης µιας ευθείας ε, που σχηµατίζει µε τον άξονα x x γωνία: 2π 3 Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. * Να βρείτε τον συντελεστή διεύθυνσης µιας ευθείας ε, που σχηµατίζει µε τον άξονα x x γωνία: α) ω = 3 π β) ω = 2π 3 γ) ω = π 2. * Να βρείτε τη γωνία ω που σχηµατίζει µε τον άξονα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΝΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΕΝΤΡΟΥ ΛΟΓΩ ΕΓΚΑΡΣΙΑΣ ΚΛΙΣΗΣ

Κεφάλαιο 4 ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΝΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΕΝΤΡΟΥ ΛΟΓΩ ΕΓΚΑΡΣΙΑΣ ΚΛΙΣΗΣ Κεφάλαιο 4 ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΝΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΕΝΤΡΟΥ ΛΟΓΩ ΕΓΚΑΡΣΙΑΣ ΚΛΙΣΗΣ Σύνοψη Αυτό το κεφάλαιο έχει επίσης επαναληπτικό χαρακτήρα. Σε πρώτο στάδιο διερευνάται η μορφή της καμπύλης την οποία γράφει το

Διαβάστε περισσότερα

1 x και y = - λx είναι κάθετες

1 x και y = - λx είναι κάθετες Κεφάλαιο ο: ΕΥΘΕΙΑ Ερωτήσεις του τύπου «Σωστό-Λάθος» 1. * Συντελεστής διεύθυνσης μιας ευθείας (ε) είναι η εφαπτομένη της γωνίας που σχηματίζει η ευθεία (ε) με τον άξονα. Σ Λ. * Ο συντελεστής διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γεωδαιτική Αστρονομία (Geodetic Astronomy) τρεις δύο γεωειδούς ουράνια σφαίρα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γεωδαιτική Αστρονομία (Geodetic Astronomy) τρεις δύο γεωειδούς ουράνια σφαίρα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γεωδαιτική Αστρονομία (Geodetic Astronomy) είναι ο κλάδος της Αστρονομίας Θέσης (Positional Astronomy) που ασχολείται με τον προσδιορισμό διευθύνσεων στον χώρο, από σημεία πάνω ή κοντά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ (2η παρουσίαση)

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ (2η παρουσίαση) ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ (2η παρουσίαση) Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 4ο εξάμηνο ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Ορισμός της ς - Συνδέσεις των γεωεπιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Εκφράζω προς όλους τις θερμές ευχαριστίες μου για την συνεργασία και την βοήθειά τους στην προετοιμασία του τεύχους αυτού.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Εκφράζω προς όλους τις θερμές ευχαριστίες μου για την συνεργασία και την βοήθειά τους στην προετοιμασία του τεύχους αυτού. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το τεύχος αυτό περιέχει τα βασικά στοιχεία της Γεωδαιτικής Αστρονομίας (Geodetic Astronomy) που είναι αναγκαία στους φοιτητές της Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του Ε.Μ.Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακήενέργεια. Ηλιακή γεωµετρία. Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης

Ηλιακήενέργεια. Ηλιακή γεωµετρία. Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Ηλιακήενέργεια Ηλιακή γεωµετρία Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Ηλιακήγεωµετρία Ηλιακήγεωµετρία Η Ηλιακή Γεωµετρία αναφέρεται στη µελέτη της θέσης του ήλιου σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ

5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ 37 5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ 5.1 Εισαγωγή Οι κύριες κινήσεις της Γης είναι: μια τροχιακή κίνηση του κέντρου μάζας γύρω από τον Ήλιο και μια περιστροφική κίνηση γύρω από τον άξονα που περνά από

Διαβάστε περισσότερα