Ο ρόλος του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος στην Νευρογενή Ουροδόχο Κύστη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ρόλος του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος στην Νευρογενή Ουροδόχο Κύστη"

Transcript

1 Ο ρόλος του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος στην Νευρογενή Ουροδόχο Κύστη Δρ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΛ. ΔΙΟΝΥΣΙΩΤΗΣ ΦΥΣΙΑΤΡΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Επ. Δ/ντής Κέντρο Αποκατάστασης «Άγιος Λουκάς ο Ιατρός», Τρίκαλα Επ. συν. 1 ης Ορθοπαιδικής Πανεπιστημιακής Κλινικής, «ΑΤΤΙΚΟΝ»

2 Περίληψη Νεύρωση κατώτερου ουροποιητικού Μηχανισμοί νευροδιαβιβαστών που ρυθμίζουν το κατώτερο ουροποιητικό Μηχανισμός ούρησης Τροποποιήσεις μετά από βλάβη Ν.Μ.- Δυσλειτουργία Α.Ν.Σ. Δυσσυνέργεια Δεδομένα από πειραματικά μοντέλα

3 ΝΕΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ Η λειτουργία του κατώτερου ουροποιητικού βρίσκεται υπό τον έλεγχο τόσο του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), όσο και του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) μέσω πολύπλοκων αλληλεπιδράσεών τους 1,2 1. Morrison, J. et al in Incontinence (eds Abrams, P., Cardozo, L., Khoury, S. & Wein, A.) (Health Publications Ltd, Jersey, 2005). 2. Fry, C. H. et al in Incontinence (eds Abrams, P., Cardozo, L., Khoury, S. & Wein, A.) (Health Publications Ltd, Jersey, 2005).

4 Οι παρασυμπαθητικές φυγόκεντρες ίνες Η παρασυμπαθητική κινητική νεύρωση αρχίζει από τα Ι2 - Ι4 μυελοτόμια. Οι παρασυμπαθητικές προγαγγλιακές ίνες μεταφέρονται από το νωτιαίο μυελό (ΝΜ) με το πυελικό νεύρο (PEL) μέχρι τα γάγγλια (πυελικό πλέγμα, PP) που βρίσκονται κοντά στο μυϊκό τοίχωμα της κύστης και της ουρήθρας όπου συνδέονται με ίνες του υπογάστριου νεύρου και σχηματίζουν το κυστικό πλέγμα στη βάση της κύστης. Εκεί αναδύονται μεταγαγγλιακές νευρικές ίνες που παρέχουν παρασυμπαθητική νεύρωση στο σώμα της κύστης και την ουρήθρα 3, 3.Fowler CJ, Griffiths D, de Groat WC. The neural control of micturition. Nat Rev Neurosci Jun;9(6): Parks A.G., Swash M., Vrich H. Sphincter denervation prolapse. Gut 1977, 18:

5 Οι συμπαθητικές φυγόκεντρες ίνες Οι συμπαθητικές φυγόκεντρες ίνες ξεκινούν από κύτταρα στο πλάγιο κέρας του οσφυϊκού νωτιαίου μυελού (Θ12, Ο1, Ο2) και ως προγαγγλιακές φτάνουν στο συμπαθητικό στέλεχος. Διέρχονται κατά μήκος των κάτω σπλαγχικών νεύρων διά του κάτω μεσεντέριου γάγγλιου (inferior mesenteric plexus, IMP) υπογάστριου νεύρου ή παρασπονδυλικών γαγγλιακών αλυσίδων* Παρέχουν νεύρωση σε μετασυναπτικούς συμπαθητικούς νευρώνες του πυελικού πλέγματος Nευρώνουν τη βάση της κύστης, τον κυστικό αυχένα και την οπίσθια ουρήθρα 5 * Figure adapted from Fowler CJ, Griffiths D, de Groat WC. The neural control of micturition. Nat Rev Neurosci Jun;9(6): Fowler C.J. Neurology Bladder etiology. In : Neurology of bladder, bowel, and sexual dysfunction, eds. London: Butterworth Heinemann, 1999:15-35

6 το αιδοϊικό νεύρο-ουρηθρικός ραβδομυοσφιγκτήρας Η (σωματική) κινητική νεύρωση του έξω σφικτήρα της ουρήθρας, προέρχεται από το πρόσθιο κέρας της ιερής μοίρας Ν.Μ. (Ι2-Ι4 νευροτόμια), που ονομάζεται και πυρήνας του Onuf και μέσω των αιδοϊικών νεύρων οι ίνες του φθάνουν στον έξω σφιγκτήρα (ουρηθρικός ραβδομυοσφιγκτήρας). Η αισθητική νεύρωση του έξω σφιγκτήρα εξυπηρετείται μέσω ινών, που μεταφέρονται από αυτόν δια των αιδοϊικών νεύρων, στον αισθητικό πυρήνα των ίδιων νευροτομίων (οπίσθιο κέρας νωτιαίου μυελού). Υπερνωτιαία κέντρα, τα οποία συνήθως είναι υπό εκούσιο έλεγχο, επιδρούν διεγερτικά στον αιδοϊικό πυρήνα κατά την πλήρωση της κύστης παράγοντας συσπάσεις του έξω σφιγκτήρα της ουρήθρας και του πυελικού εδάφους με στόχο να βοηθήσουν στη διατήρηση της εγκράτειας, ενώ κατά τη διάρκεια της κένωσης της ουροδόχου κύστεως αυτή η φθίνουσα επιρροή αναστέλλεται ώστε να επισυμβεί ουρηθρική και χαλάρωση του πυελικού εδάφους που διευκολύνει την κένωση της ουροδόχου κύστης. Photo courtesy of 7 Η ανατομική και η παθοφυσιολογία του κατώτερου ουροποιητικού στη γυναικεία ακράτεια ΓΕΩΡΓΙΟΣ Σ. ΠΑΡΑΝΥΧΙΑΝΑΚΗΣ, ΑΝΔΡΕΑΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΟΥΜΗΣ

7 Κεντρομόλες & φυγόκεντρες νευρικές οδοί Η αισθητική νεύρωση της κύστης, που εξυπηρετεί την αντίληψη της πληρότητας της, του πόνου, της θερμοκρασίας και της τάσης, μεταφέρεται με κεντρομόλες νευρικές ίνες από το κατώτερο ουροποιητικό από το πυελικό, υπογάστριο και αιδοϊικό νεύρο στα αντίστοιχα νωτιαία κέντρα. Για το λόγο αυτό, αυτά τα περιφερικά νεύρα μεταφέρουν αμφίδρομες πληροφορίες (κεντρομόλες και φυγόκεντρες) μεταξύ των τελικών οργάνων και του νωτιαίου μυελού.

8 Τα γάγγλια του Α.Ν.Σ. *Γάγγλια για τις συμπαθητικές φυγόκεντρες ίνες εντοπίζονται σε διάφορες περιοχές: κάποια βρίσκονται δίπλα στους σπονδύλους (paraganglia), κάποια μεταξύ των σπονδύλων και του οργάνου στόχος (preganglia), και κάποια εντοπίζονται στο τελικό όργανο (peripheral ganglia). 6 Ορισμένες ίνες τόσο του παρασυμπαθητικού όσο και του συμπαθητικού καταλήγουν στον τελικό τους προορισμό χωρίς σύναψη με τα προαναφερόμενα γάγγλια. Μικρά αυτόνομα γάγγλια του παρασυμπαθητικού είναι διασπαρμένα σε όλη την έκταση του μυϊκού τοιχώματος του εξωστήρα δεχόμενα ίνες και από το συμπαθητικό νευρικό σύστημα (οι ίνες έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα σε αυτά τα γάγγλια). 6.Kihara K, de Groat WC. Sympathetic efferent pathways projecting to the bladder neck and proximal urethra in the rat. J Auton Nerv Syst 1997;62:

9 Σύσταση κεντρομόλων νευρικών οδών Στα πυελικό και υπογάστριο νεύρα 2 τύποι κεντρομόλων ινών της ουροδόχου κύστης έχουν εντοπιστεί, εμμύελες Αδ ίνες και αμύελες C ίνες. Οι ίνες Aδ ανταποκρίνονται στη φυσιολογική διάταση της ουροδόχου κύστης και πιστεύεται ότι είναι κύρια λειτουργικά κεντρομόλα νεύρα κατά τη διάρκεια της κανονικής ούρησης. Αντιστρόφως, οι ίνες C ανταποκρίνονται σε χυμικό ερεθισμό (αλγαισθησία) ή σε κρύο, και οι περισσότερες από αυτές τις ίνες είναι ανενεργές κατά την κανονική ούρηση. Τα κυτταρικά σώματα των ινών Aδ-και C βρίσκονται εντός των οπίσθιων νωτιαίων γαγγλίων (DRG) στο επίπεδο του Ι2-Ι4 και Θ11-Ι2 νωτιαία τμήματα και μέσω της ραχιαίας ρίζας οι αισθητικές ίνες εισάγονται στο νωτιαίο μυελό Οι νευράξονές τους συνάπτονται με νευρώνες που εμπλέκονται σε νωτιαία αντανακλαστικά και νευρώνες της νωτιαίας οδού που προβάλλονται σε υψηλότερα κέντρα του εγκεφάλου και εμπλέκονται στον έλεγχο της κύστης. 8. Janig, W. & Morrison, J. F. Functional properties of spinal visceral afferents supplying abdominal and pelvic organs, with special emphasis on visceral nociception. Prog. Brain Res. 67, (1986).

10 Urol Clin North Am Nov;37(4): Σε ανθρώπους και ζώα, κεντρομόλες νευρικές ίνες έχουν εντοπιστεί στον εξωστήρα μυ και το υποουροθήλιο (suburothelium). Photo courtesy of 7 Η ανατομική και η παθοφυσιολογία του κατώτερου ουροποιητικού στη γυναικεία ακράτεια ΓΕΩΡΓΙΟΣ Σ. ΠΑΡΑΝΥΧΙΑΝΑΚΗΣ, ΑΝΔΡΕΑΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΟΥΜΗΣ Οι υπο-ουροθηλιακές κεντρομόλες νευρικές ίνες αποτελούν ένα πλέγμα που βρίσκεται στο βασικό υμένα του ουροθηλίου με κάποιες νευρικές απολήξεις να εκτείνονται στο ουροθήλιο.

11 Αυτό το πλέγμα είναι πιο εμφανές στο τρίγωνο της κύστης και στον κυστικό αυχένα και σχετικά αραιό στο θόλο της ουροδόχου κύστης και πιστεύεται ότι είναι κρίσιμο στην αισθητηριακή λειτουργία της ουροδόχου κύστης. Ο ουδός της αγωγής της τάσης κατά τη φάση της πλήρωσης της κύστης αρχίζει πιθανότατα από το ουροθήλιο, που εκκρίνει μονοξείδιο του αζώτου, ακετυλοχολίνη και ATP, επηρεάζοντας την ισορροπία του βασικού μυϊκού τόνου που διατηρείται από τις προσαγωγές ίνες και επιτρέποντας τη διάταση και την πλήρωση της κύστης. Οι κεντρομόλες ίνες απελευθερώνουν πολυάριθμους νευροδιαβιβαστές (π.χ., ουσία Ρ, νευροκινινών, καλσιτονίνη πολυπεπτίδιο, αγγειοδραστικό εντερικό πολυπεπτίδιο). Το φαινόμενο είναι αρκετά πολύπλοκο, καθώς εμπλέκεται αριθμός διαβιβαστών και υποδοχέων, που σαν απώτερο σκοπό έχουν τη συνεχή και σταδιακή ενεργοποίηση των απαγωγών ινών μέχρι να ευοδωθεί το αντανακλαστικό της ούρησης.

12 Νευροδιαβιβαστές Η απάντηση των μυών στη διέγερση των αναφερόμενων νεύρων περιλαμβάνει την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστή στη νευρομυϊκή σύναψη. Οι νευροδιαβιβαστές αυτοί δρουν σε ειδικούς υποδοχείς, οι οποίοι κατανέμονται σε διαφορετικά τμήματα του κατώτερου ουροποιητικού. Οι κατεξοχήν γνωστοί νευροδιαβιβαστές είναι η ακετυλχολίνη και οι κατεχολαμίνες (νοραδρεναλίνη). Πιθανολογείται ότι και άλλοι παράγοντες όπως οι προσταγλανδίνες, τα πεπτίδια και άλλα δρουν ως νευροδιαβιβαστές. 9,10 Ο βασικός νευροδιαβιβαστής για αμφότερες τις προ- και μεταγαγλιακές παρασυμπαθητικές ίνες είναι η ακετυλοχολίνη, 11 που απελευθερώνεται μεταξύ του προγαγγλιακού νευρώνα τόσο του συμπαθητικού όσο και του παρασυμπαθητικού καθώς και στις μεταγαγγλιακές απολήξεις του παρασυμπαθητικού. Η ακετυλχολίνη επίσης είναι ο νευροδιαβιβαστής του αιδοιϊκού (σωματικού) νεύρου και όταν απελευθερώνεται στη νευρομυϊκή σύναψη προκαλεί σύσπαση του γραμμωτού σφιγκτήρα. Οι κατεχολαμίνες απελευθερώνονται στις μεταγαγγλιακές απολήξεις του συμπαθητικού Gosling J. Anatomy. In: Station SL Clinical Gynecologic Urology. St Louis, CV Mosby, 1984: Μιχαήλ Β. Νευρογενής κύστη. Σε: Ανδρουλακάκης Φ. Παιδιατρική Ουρολογία, Αθήνα: ΒΗΤΑ Ιατρικές Εκδόσεις, 1993: de Groat WC, Booth AM. Synaptic transmission in pelvic ganglia. In: Maggi CA, editor. Nervous control of the urogenital system: the autonomic nervous system, vol. 3. London: Harwood Academic; 12ο συνέδριο p Β' Κλινικής Αποκατάστασης, 12. Fowler C.J. Neurology Bladder etiology. In : Neurology 4-5 of Οκτωβρίου bladder, bowel, 2013, and ΕΚΑ sexual Αθήνα dysfunction, eds. London: Butterworth Heinemann, 1999:15-35

13 Υποδοχείς Χολινεργικοί υποδοχείς καλούνται οι υποδοχείς, όπου η ακετυλχολίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής. Διακρίνονται σε νικοτινικούς και μουσκαρινικούς ανάλογα με το αν διεγείρονται από τη νικοτίνη ή από τη μουσκαρίνη. Οι νικοτινικοί βρίσκονται στα γάγγλια του ΑΝΣ και στις συνάψεις των σωματικών νεύρων με τους σκελετικούς μυς (oι νικοτινικοί υποδοχείς φαίνεται να έχουν περιορισμένο ρόλο στον έλεγχο της ούρησης) και οι μουσκαρινικοί βρίσκονται στις μεταγαγγλιακές συνάψεις του παρασυμπαθητικού. 12 Πέντε υπότυποι μουσκαρινικών υποδοχέων (Μ1 μέσω Μ5) έχουν αναγνωριστεί, και οι Μ2 και Μ3 υποτύπους κυριαρχούν στην κύστη. Μολονότι Μ2 υποδοχείς είναι πιο άφθονοι στον εξωστήρα (70% vs 30 Μ2 Μ3 υποδοχείς%), in vitro μελέτες δείχνουν ότι οι Μ3 υποδοχείς είναι υπεύθυνοι για τη σύσπαση του εξωστήρα μυ. Οι λειτουργίες των Μ2 υποδοχέων του εξωστήρα είναι λιγότερο σαφείς. Οι μουσκαρινικοί υποδοχείς βρίσκονται επίσης σε προσυναπτικές νευρικές απολήξεις στην ουροδόχο κύστη και αλλού, όπου μπορούν να διαδραματίσουν ρυθμιστικό ρόλο μέσω ανασταλτικού μηχανισμού επανατροφοδότησης. Αδρενεργικοί υποδοχείς καλούνται οι υποδοχείς, όπου νευροδιαβιβαστής είναι μία κατεχολαμίνη. Αντιστοιχούν στις περισσότερες μεταγαγγλιακές συμπαθητικές ίνες όπου υπεύθυνη κατεχολαμίνη είναι η νοραδρεναλίνη. Διακρίνονται περαιτέρω σε α (μυϊκή σύσπαση- κυρίως βρίσκονται βάση κύστης και στην ουρήθρα) και β (μυϊκή χαλάρωσηκυρίως στο σώμα της κύστης) ανάλογα με την ανταπόκρισή τους στη δράση των κατεχολαμινών.

14 Κατανομή των υποδοχέων Στο σώμα της ουροδόχου κύστης υπάρχουν κατά κύριο λόγο χολινεργικοί υποδοχείς, που εξαρτώνται από το παρασυμπαθητικό και όταν διεγείρονται προκαλούν σύσπαση του εξωστήρα κατά τη φάση της κένωσής της. Στο σώμα επίσης υπάρχουν β αδρενεργικοί υποδοχείς, που όταν διεγείρονται προκαλούν χάλαση του εξωστήρα κατά τη φάση της πλήρωσης. Στον αυχένα της κύστης και την οπίσθια ουρήθρα υπερέχουν οι α αδρενεργικοί υποδοχείς, που όταν διεγείρονται προκαλούν σύσπαση του κυστικού αυχένα διατηρώντας τον κλειστό. Στο τρίγωνο της κύστης δεν υπάρχουν καθόλου χολινεργικοί υποδοχείς, διότι η εμβρυολογική καταβολή του είναι διαφορετική από εκείνη του εξωστήρα 12, Fowler C.J. Neurology Bladder etiology. In : Neurology of bladder, bowel, and sexual dysfunction, eds. London: Butterworth Heinemann, 1999: Scultery S. Neuropeptides in urology. Int Urology Nephrol 1989, 21:39-

15 Φυγόκεντρες οδοί και μηχανισμοί νευροδιαβιβαστών που ρυθμίζουν την κατώτερη ουροποιητική οδό. (Ι) Παρασυμπαθητικές μεταγαγγλιακές ίνες του πυελικού νεύρου απελευθερώνουν ακετυλοχολίνη (ACh), η οποία προάγει τη σύσπαση της ουροδόχου κύστης με διέγερση Μ3 μουσκαρινικών υποδοχέων στο λείο μυ της ουροδόχου κύστεως. Επιπλέον παρασυμπαθητικές μεταγαγγλιακές ίνες απελευθερώνουν ΑΤΡ, που διεγείρει λείο μυ της ουροδόχου κύστης, και νιτρικό οξείδιο, το οποίο χαλαρώνει λείο μυ της ουρήθρας (δεν φαίνεται στο σχήμα).

16 Φυγόκεντρες οδοί και μηχανισμοί νευροδιαβιβαστών που ρυθμίζουν την κατώτερη ουροποιητική οδό. (ΙΙ) Συμπαθητικές μεταγαγγλιακές ίνες απελευθερώνουν νοραδρεναλίνη (NA), που ενεργοποιεί β3 αδρενεργικούς υποδοχείς για να χαλαρώσει ο λείος μυς της κύστης και ενεργοποιεί α1 αδρενεργικούς υποδοχείς για τη σύσπαση του λείου μυ της ουρήθρας. Σωματικοί νευράξονες στο αιδοϊικό νεύρο απελευθερώνουν επίσης Ach, η οποία παράγει μία σύσπαση του εξωτερικού γραμμωτού σφιγκτήρα ενεργοποιώντας νικοτινικούς χολινεργικούς υποδοχείς.

17 Νευρωνικές οδοί που ελέγχουν την εγκράτεια και την ούρηση αντανακλαστικά αποθήκευσης (Ι) Συμπαθητικό αντανακλαστικό Κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης των ούρων η διάταση της ουροδόχου κύστης μέσω ευαίσθητων στη διάταση τασεουποδοχέων του τοιχώματος παράγει χαμηλού επιπέδου συσπάσεις κεντρομόλων οδών που μεταφέρονται με το πυελικό νεύρο από την κύστη (κεντρομόλο σκέλος αντανακλαστικού εγκράτειας, guarding reflex) στο οπίσθιο κέρας της ιερής μοίρας Ν.Μ. ενώ με μια διάμεση οδό φθάνει σε ανώτερα οσφυικά και υπερνωτιαία κέντρα Σωματικό αντανακλαστικό Με την ενεργοποίηση του αντανακλαστικού εγκράτειας κεντρομόλα σήματα ταξιδεύουν από τον συσπώμενο εξωτερικό σφιγκτήρα της ουρήθρας μέσω κλάδων του αιδοιικού νεύρου στην ιερή μοίρα του Ν.Μ. και αναστέλλουν παρασυμπαθητικούς κινητικούς νευρώνες κατευθείαν μέσω νωτιαίων συνδέσεων

18 Νευρωνικές οδοί που ελέγχουν την εγκράτεια και την ούρηση αντανακλαστικά αποθήκευσης (ΙΙ) Περαιτέρω αναστολή προκαλείται μέσω διέγερσης της συμπαθητικής οδού (από το υπογάστριο νεύρο στην έξοδο της ουροδόχου κύστης, η βάση της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας) και το αιδοιικό στον εξωτερικό σφιγκτήρα της ουρήθρας. Αυτές οι αντιδράσεις εμφανίζονται από νωτιαίες αντανακλαστικές οδούς και αντιπροσωπεύουν αντανακλαστικά εγκράτειας (guarding reflexes), που προωθούν την εγκράτεια. Η συμπαθητική ενεργοποίηση αναστέλλει επίσης τη συστολή του εξωστήρα μυ και ρυθμίζει τη νευροδιαβίβαση στα γάγγλια της ουροδόχου κύστης. Μια περιοχή (επί τα εκτός της περιοχής του κέντρου ελέγχου της ούρησης στη γέφυρα γεφυρικό κέντρο αποθήκευσης) μπορεί να αυξάνει τη δραστηριότητα του γραμμωτού σφιγκτήρα μυ της ουρήθρας και λειτουργεί ως συμπληρωματικό κέντρο ελέγχου της εκούσιας ούρησης

19 Νευρωνικές οδοί που ελέγχουν την εγκράτεια και την ούρηση αντανακλαστικά ούρησης Φαρμακολογικές και ηλεκτροφυσιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι το νευρικό κύκλωμα που τροφοδοτεί με κεντρομόλες οδούς από την κύστη μεσεγκεφάλο και γεφυρικά κέντρα και μεταδίδει φυγόκεντρα σήματα απαγωγές σήματα από την γέφυρα προς την ιερά μοίρα Ν.Μ. (Εικ.) επιτρέπει στο νωτιαίο-νωτιαίας οδού (spinobulbospinal)-αντανακλαστικό ούρησης να λειτουργήσει ως ένας διακόπτης που είναι στη λειτουργία «κλειστός» (αποθήκευση) ή «ανοιχτός» ούρηση. Κατά τη διάρκεια της αποβολής των ούρων, έντονη κυστική κεντρομόλος πυροδότηση του πυελικού νεύρου ενεργοποιεί αντανακλαστικές οδούς spinobulbospinal (νωτιαίος μυελός-γέφυρα) (που φαίνεται στο μπλε), που διέρχεται από το κέντρο διουρήσεως γέφυρας. Αυτό διεγείρει το παρασυμπαθητικό στην ουροδόχο κύστη και στο λείο μυ ουρήθρας (που φαίνεται στο πράσινο) και αναστέλλει το συμπαθητικό και το αιδοιικό νεύρο στην έξοδο της ουρήθρας (φαίνεται σε κόκκινο). Με μια νωτιαίο προμηκική οδό το ερέθισμα μεταβιβάζεται στην περί του υδραγωγού φαιά ουσία και από εκεί στο κέντρο της ούρησης στη γέφυρα (πυρήνας Barrington).

20 Συμπερασματικά-μηχανισμός ούρησης Μέσω της συνεργικής δράσης της κινητικής και αισθητικής νεύρωσης της ουροδόχου κύστης και του έξω σφιγκτήρα της ουρήθρας, επιτυγχάνεται η ομαλή πλήρωση της κύστης, μέχρι του σημείου της μεγίστης χωρητικότητας, οπότε δημιουργείται η έντονη επιθυμία για ούρηση, που όμως αναχαιτίζεται συνειδητά μέχρις ότου υπάρξει ο κατάλληλος χρόνος και τόπος για την ούρηση. Στη διάρκεια της ούρησης η κύστη συσπάται και αυτό γίνεται με την ταυτόχρονη χαλάρωση του αυχένα της κύστης και του έξω σφιγκτήρα της ουρήθρας, που επιτρέπουν την ελεύθερη ροή, έξοδο των ούρων, μέχρις ότου η κύστη κενωθεί τελείως. Τότε ο σφιγκτήρας συσπάται και η κύστη χαλαρώνει, για να αρχίσει εκ νέου η ομαλή της πλήρωση. Η συνεργική αυτή δράση της κύστης και της ουρήθρας, με τη χαλάρωση της πρώτης και τη σύγκλειση της δεύτερης ή τη σύσπαση της πρώτης και τη χαλάρωση της δεύτερης, μέσω της κινητικής και αισθητικής τους νεύρωσης, επιτυγχάνεται από το λεγόμενο κέντρο της ούρησης, που βρίσκεται στη γέφυρα του εγκεφάλου. Μεταξύ του εγκεφαλικού κέντρου της ούρησης και των νωτιαίων κέντρων (παρασυμπαθητικού: Ι2- Ι4 και συμπαθητικού: Θ12- Ο2), υπάρχουν κεντρομόλες και φυγόκεντρες συνδέσεις, που εξασφαλίζουν τη λειτουργική συνεργασία της κύστης και του έξω σφιγκτήρα της ουρήθρας. Εάν υπάρξει διαταραχή ή βλάβη στην κινητική ή αισθητική νεύρωση της κύστης και της ουρήθρας ή διαταραχή στη σύνδεση νωτιαίων και εγκεφαλικού κέντρου της ούρησης στη γέφυρα, που εξασφαλίζει τη λειτουργική συνεργασία της κύστης και του έξω σφιγκτήρα της ουρήθρας στη διάρκεια της πλήρωσης και της κένωσης της κύστης, τότε εμφανίζονται λειτουργικές διαταραχές που χαρακτηρίζουν τη νευρογενή κύστη.

21

22 Διαταραχή του ΑΝΣ μπορεί να οδηγήσει σε συχνουρία, επιτακτικότητα και ακράτεια ή κατακράτηση ούρων. Ειδικότερα για τις βλάβες Ν.Μ. στην ΑΜΣΣ ισχύει πως η διαταραχή του ΑΝΣ μπορεί να αποβεί καθοριστική για τη ζωή των ασθενών, ενώ μακροχρόνια αποτελεί παράγοντα κινδύνου για διαταραχή της νευρολογικής λειτουργίας μετά τη βλάβη.

23 Μετά τη βλάβη του Ν.Μ. και αφού περάσει η φάση του νωτιαίου shock το παρασυμπαθητικό και συμπαθητικό σύστημα δεν μπορούν να ρυθμίζονται ή να επιδρούν συνεργικά-αναστέλλοντας το ένα το άλλο, με σωστό τρόπο γεγονός που οδηγεί σε υπερρεφλεξία κυρίως του συμπαθητικού αυτό έχει ως αποτέλεσμα εμφανείς λειτουργικές συνέπειες Σημεία Μηχανισμός Αποτέλεσμα Διακοπτόμενη ολιγουρία Κατακράτηση ούρων Λόγω ορθοστατικής υπότασης κατά την καθιστή θέση μειωμένη νεφρική λειτουργία (sympathetic inactivity) Απουσία αντανακλαστικών ούρησης (sympathetic and parasympathetic dyssynergy) Μειωμένη παραγωγή ούρων κατά την κινητοποίηση με αντιδραστική πολυουρία κατά τη διάρκεια της νύχτας και οίδημα κάτω άκρων Μετάθεση του προβλήματος στο ανώτερο ουροποιητικό, λοιμώξεις, αιματουρία, Αυτόνομη δυρεφλέξια

24 Κατά το στάδιο του νωτιαίου σοκ, η αντανακλαστική δραστηριότητα κάτω από το επίπεδο της βλάβης παύει. Δεδομένου ότι η κύστη αποτυγχάνει να συσπασθεί ακόμη και σε υψηλά επίπεδα πλήρωσης, το αποτέλεσμα είναι οξεία κατακράτηση ούρων. Όπως νωτιαίου σοκ υποχωρεί, η αντανακλαστική λειτουργία της κύστης θα πρέπει να επιστρέψει, εκτός αν η πραγματική περιοχή της βλάβης, περιλαμβάνει την Ι2-Ι4 περιοχή ή την ιππουρίδα. Όταν το νωτιαίο αντανακλαστικό είναι μόνιμα διαταραγμένο από έναν τραυματισμό στην περιοχή αυτή, η άτονη ή χαλαρή κύστη επιμένει, με αποτέλεσμα χρόνια κατακράτηση ούρων. Χαλαρή ή άτονη κύστη

25 Πλαστικότητα μετά βλάβη Ν.Μ. Η βλάβη του νωτιαίου μυελού κεντρικότερα του θωρακοιερού επιπέδου εξαλείφει τον εθελοντικό και υπερνωτιαίο έλεγχο της ούρησης, οδηγώντας (αρχικά σε μια άτονη κύστη και πλήρη κατακράτηση ούρων και στη συνέχεια) σε μια αργή ανάπτυξη αυτόματης ούρησης και νευρογενή υπερδραστηριότητα του εξωστήρα μυός που ρυθμίζεται από νωτιαίες αντανακλαστικές οδούς Ωστόσο, η ούρηση είναι συνήθως αναποτελεσματική λόγω της ταυτόχρονης σύσπασης της ουροδόχου κύστης και του σφιγκτήρα της ουρήθρας(εξωστήρα-σφιγκτήρα, DSD). (detrusor-sphincter dyssynergia, DSD).

26 Δυσσυνέργεια εξωστήρα - σφιγκτήρα (DSD) Δυσσυνέργεια εξωστήρα - σφιγκτήρα (DSD): Μη συντονισμός του εξωτερικού σφιγκτήρα της ουρήθρας, που συσπάται κατά τη διάρκεια της συστολής του εξωστήρα μυός, αντανακλαστικές συσπάσεις της κύστης συνοδεύονται από ταυτόχρονο σπασμό του ουρηθρικού σφιγκτήρα. Οι ασθενείς με πλήρη κάκωση νωτιαίου μυελού άνωθεν του Ι2- Ι4 συνήθως παρουσιάζουν με σπαστική ή αντανακλαστική ουροδόχο κύστη. Λόγω της δυσσυνέργειας η κύστη έχει μειωμένη χωρητικότητα και διαταραγμένη λειτουργία κένωσης Συνέπεια της συχνής υπό υψηλή πίεση διαρκούς σύσπασης του εξωστήρα είναι η υπερτροφία των λείων μυών του. Ασθενείς με υπερδραστηριότητα εξωστήρα βιώνουν όχι μόνο κατακράτηση και ακράτεια ούρων αλλά αναπτύσσουν μακροχρόνιες επιπλοκές λόγω των υψηλών ενδοκυστικών πιέσεων που δημιουργούν την Κ.Ο.Π ή απόφραξη ή και τα δύο με συνοδή νεφρική βλάβη και ανεπάρκεια

27 Οι Blaivas και συν. περιέγραψαν 3 κύριους τύπους DESD Blaivas JG, Sinha HP, Zayed AA, Labib KB. Detrusorexternal sphincter dyssynergia. J Urol 1981;125:542-4.

28 Διάγραμμα που δείχνει υποθετικούς μηχανισμούς που προκαλούν δυσλειτουργία του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος μετά από τραυματισμό του νωτιαίου μυελού (SCI) Ο τραυματισμός του νωτιαίου μυελού (1) προκαλεί δυσσυνέργεια εξωστήρα-σφιγκτήρα- (DSD) (2), η οποία οδηγεί σε λειτουργική απόφραξη της ουρήθρας, μειωμένη αποτελεσματικότητα ούρησης, κατακράτηση ούρων, και υπερτροφία της ουροδόχου κύστης (3), με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων του NGF στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης (4). NGF παραλαμβάνεται από κεντρομόλες νευρικές οδούς και μεταφέρονται στα γαγγλιακά κύτταρα οπίσθιων νωτιαίων γαγγλίων (5) η οποία οδηγεί σε αύξηση του μεγέθους των κυττάρων, ρύθμιση των διαύλων ιόντων, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης λειτουργικότητας καναλιού Κ + και αυξημένη νευρωνική διεγερσιμότητα (6). Τα επίπεδα του NGF αυξάνουν επίσης στο νωτιαίο μυελό μετά από SCI. Υπερδιέγερση της ουροδόχου κύστης μέσω κεντρομόλων οδών προκαλεί ή ενισχύει την νευρογενή υπερδραστηριότητα του εξωστήρα και DSD. Ενδορραχιαία εφαρμογή του NGF αντισωμάτων μειώνει NGF επίπεδα DRGs και καταστέλλει νευρογενή υπερδραστηριότητα του εξωστήρα και DSD.

29 Η σημασία των C-κεντρομόλων ινών Κατά τη διάρκεια ορισμένων παθολογικών καταστάσεων (π.χ. βλάβη νωτιαίου μυελού), οι "σιωπηλές "C ίνες φαίνεται να ενεργοποιούνται, να γίνονται τασεο-ευαίσθητοι υποδοχείς, και να διαμορφώνουν παθολογικά αντανακλαστικά ούρησης, υπερσυτολική δραστηριότητα εξωστήρα και ακόλουθη ακράτεια ούρων. Μελέτες σε ζώα και ανθρώπους δείχνουν ότι η εμφάνιση αντανακλαστικότητας της ουροδόχου κύστης και η ανάπτυξη νευρογενούς υπερδραστηριότητας εξωστήρα (NDO) μετά από πλήρη κάκωση νωτιαίου μυελού κεντρικότερα των οσφυοϊερών τμημάτων οφείλεται εν μέρει στην πλαστικότητα των κεντρομόλων C-ινών στην κύστη. Επειδή οι βλάβες του Ν.Μ. δεν βλάπτουν άμεσα τις C-ίνες κεντρομόλων νευρώνων, η πλαστικότητα πρέπει να προκαλείται έμμεσα από παθολογικές μεταβολές στο περιφερικό ή κεντρικό νευρικό σύστημα. Έτσι πολλαπλοί μηχανισμοί θα μπορούσαν να συμμετέχουν στην πλαστικότητα προσαγωγών νευρώνων. Για παράδειγμα διακοπή κατιουσών οδών προς τα οσφυοϊερά τμήματα του νωτιαίου μυελού με αποτέλεσμα την απονεύρωση τμημάτων νωτιαίων νευρώνων θα μπορούσε στη συνέχεια να οδηγήσει σε τοπική απελευθέρωση των νευροτροφικών παραγόντων που επάγουν αλλαγές στις ιδιότητες των κεντρομόλων νευρώνων, προκαλούν sprouting κεντρομόλων νεύρων, και ανακατασκευή των συναπτικών συνδέσεων..

30 ενδοκυστική χορήγηση νευροτοξινών των C-ινών Σε ανθρώπους με νευρογενή υπερδραστηριότητα εξωστήρα (NDO), ενδοκυστική χορήγηση νευροτοξινών των C-ινών (καψαϊκίνη ή resiniferatoxin, RTX) αυξάνει την χωρητικότητα της κύστης και ελαττώνει τη συχνότητα και τον αριθμό των επεισοδίων ακράτειας ούρων. Σε αρκετές τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες σε ασθενείς με τραυματισμό του νωτιαίου μυελού όπου συγκρίθηκε η καψαϊκίνη vs. RTX, και οι δύο παράγοντες ήταν αποτελεσματικοί στη βελτίωση τόσο των ουροδυναμικών όσο και κλινικών παραμέτρων.

31 Η σημασία του Nerve Growth Factor Μετά από SCI υπάρχουν αυξημένα επίπεδα του NGF στην κύστη. Χορήγηση εξωγενούς NGF στην ουροδόχο κύστη ή στο Ν.Μ. μπορεί να προκαλέσει DO, καθώς επίσης και αύξηση διεγερσιμότητας κεντρομόλων νευρώνων της ουροδόχου κύστης, μέσω μεταβολής της έκφρασης της ιοντικών καναλιών των νευρώνων. Επειδή η ενδοραχιαία χορήγηση των αντισωμάτων σε NGF μειώνει NDO και DSD σε SCI αρουραίους, φαίνεται λογικό να συμπεράνουμε ότι η ενδογενής NGF είναι σημαντικός παράγοντας για την ανάπτυξη της LUT δυσλειτουργίας έπειτα από την ΚΝΜ. Έτσι, θεραπείες που θα στοχεύσουν σε υπερέκφραση NGF, υποδοχείς, ή μηχανισμούς σηματοδότησης μπορεί να είναι αποτελεσματικές στη μείωση των συμπτωμάτων της ουροδόχου κύστης σε άτομα με SCI.

32 Αλλαγές στους υποδοχείς Σε παθολογικές καταστάσεις υπάρχει αλλαγή της συμπεριφοράς αλλά και του τύπου των υποδοχέων, τόσο προ - όσο και μετασυναπτικά, όπως αποδεικνύεται από δείγματα υπερτροφικών κύστεων σε ποντίκια. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο υποδοχέας Μ2 έχει τον κυρίαρχο ρόλο έναντι του Μ3, ενώ σε απονευρωμένες κύστεις ποντικών και οι δυο υποδοχείς αλληλεπιδρούν ευοδωτικά για την αγωγή του ερεθίσματος. Η αλλαγή αυτή έχει διαπιστωθεί και σε ανθρώπους μετά από τραυματική κάκωση του νωτιαίου μυελού, όπου προσυναπτικά οι Μ1 υποδοχείς αντικαθίστανται από τους Μ3. Μελέτες σε ασθενείς με NDO που προκύπτει από σκλήρυνση κατά πλάκας ή διαφόρων τύπων SCI έχουν αποκαλύψει αυξήθηκαν αισθητικοί υποδοχείς TRPV1(Transient receptor potential channel-vanilloid subfamily member 1), Ρ2Χ-3, και παν-νευρωνικός δείκτης (PGP9.5) σε υποουροθηλιακά νεύρα και TRPV1 στην βασική στιβάδα του ουροθηλίου. Medscape.com - CME circle: Advances in OAB Therapy: The promise of M3-Selective antimuscarinic therapy for optimal patient management. Co-Chairs: David A. Gordon, MD, FACS, Karl-Erik Andersson, MD, PhD, Faculty: Pamela I. Ellsworth, MD; Gary G. Kay, PhD. Aug 26, 2004.

33 Ενδοκυστική έγχυση βουτυλινοτοξίνης-α έχει αποδειχθεί ωφέλιμη, καθώς ελαττώνει την επαναπρόσληψη NGF στις απαγωγές ίνες και αναστέλλει την έκκριση ακετυλοχολίνης στη νευρομυική πλάκα. Η σημασία των υποδοχέων στη φυσιολογία και την παθοφυσιολογία της ουροδόχου κύστης τονίζεται και από τα αποτελέσματα ερευνών στη γηρασμένη κύστη, όπου η μερική χολινεργική απονεύρωση του εξωστήρα αυξάνει την ευερεθιστότητα των μουσκαρινικών υποδοχέων και τον αριθμό πουρινεργικών υποδοχέων και ως εκ τούτου εξηγείται η αστάθεια του εξωστήρα σε μεγάλες ηλικίες. 17, Cruz F. Mechanisms involved in new therapies for overactive bladder. Urology 2004 Mar; 63(3 Suppl 1): (ISSN: Hampel C, Gillitzer R, et al. Changes in the receptor profile of the ageing bladder. Urologe A 2004 May; 43(5): (ISSN: ).

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ

Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Το Παρασυµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Παρασυµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Ιερή Μοίρα (Ιερό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Τα Παρασυµπαθητικά Γάγγλια και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαία αντανακλαστικά

Νωτιαία αντανακλαστικά Νωτιαία αντανακλαστικά ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ M. Duchamp (1912) for E-J Marey (κυμογράφος) ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ Η σωματική κινητική δραστηριότητα εξαρτάται από το μοτίβο και τον ρυθμό εκπόλωσης των κινητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ Ζωή Σ. Πολυζοπούλου Αναπλ.καθηγήτρια, DipECVCP Διαγνωστικό Εργαστήριο Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ (ΚΝΣ-ΑΝΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα

Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα ΠΑΝ/ΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Φυσιολογία Ι Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα Κώστας Παπαθεοδωρόπουλος Αναπλ. Καθηγητής * Εργαστήριο Φυσιολογίας 2017 Γενικές Aρχές Οργάνωσης & Λειτουργίας του Aυτόνομου Νευρικού

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Νευρικό σύστημα - εισαγωγή. Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

Νευρικό σύστημα - εισαγωγή. Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Νευρικό σύστημα - εισαγωγή Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης Νοσηλευτής ΠΕ, M.Sc. Καθηγητής Εφαρμ. Νοσηλευτικής ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Δενδρίτες Κυτταρικό σώμα Προσυναπτικό κύτταρο Πυρήνας Άξονας Κόμβοι Ranvier Μυελώδες

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή

Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα. Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Αυτόνοµο Νευρικό Σύστηµα Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή ΑΝΣ ρυθµίζει τη λειτουργία οργάνων & ιστών Συµβάλλει στην προσαρµογή λειτουργιών διατήρηση της οµοιστασίας σε συνεργασία µε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ) ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Είναι το πιο ουραίο τμήμα του Κ.Ν.Σ. Εκτείνεται από τη βάση του κρανίου μέχρι τον 1 ο οσφυϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Αναπλ. Καθ. Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Απόστολος Αποστολίδης Αναπλ. Καθ. Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Απόστολος Αποστολίδης Αναπλ. Καθ. Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Πλήρωση Κένωση Πλήρωση Κένωση Πλήρωση Κένωση Πλήρωση Κένωση Νευρολογικός έλεγχος ούρησης de Groat,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κορνηλία Πουλοπούλου Αν. Καθ. Νευροφυσιολογίας

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κορνηλία Πουλοπούλου Αν. Καθ. Νευροφυσιολογίας ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κορνηλία Πουλοπούλου Αν. Καθ. Νευροφυσιολογίας ΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΣΩΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλειτουργικής κύστης

Νεότερες εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλειτουργικής κύστης Νεότερες εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλειτουργικής κύστης Α.AΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Ουρολογικής Κλινικής Α.Π.Θ. Δεν υπάρχει καμία σύγκρουση συμφερόντων. 1 Υπερλειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση του Αυτόνοµου Νευρικού Συστήµατος. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Διαφορές Μεταξύ Αυτόνοµου και Εγκεφαλονωτιαίου Νευρικού Συστήµατος

Οργάνωση του Αυτόνοµου Νευρικού Συστήµατος. λκλλκλκλλκκκκ. Εισαγωγή. Διαφορές Μεταξύ Αυτόνοµου και Εγκεφαλονωτιαίου Νευρικού Συστήµατος Οργάνωση του Αυτόνοµου Νευρικού Συστήµατος λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Διαφορές Μεταξύ Αυτόνοµου και Εγκεφαλονωτιαίου Νευρικού Συστήµατος Οργάνωση του Αυτόνοµου Νευρικού Συστήµατος Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμουσκαρινικά και νευρογενής κύστη: Τι γνωρίζουμε και τι μας αγχώνει? Αθανάσιος Οικονόμου Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας

Αντιμουσκαρινικά και νευρογενής κύστη: Τι γνωρίζουμε και τι μας αγχώνει? Αθανάσιος Οικονόμου Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Αντιμουσκαρινικά και νευρογενής κύστη: Τι γνωρίζουμε και τι μας αγχώνει? Αθανάσιος Οικονόμου Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Σύγκρουση συμφερόντων Astellas Pfizer GSK Amgen Eli-Lilly

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9 Νευρικό Σύστημα Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Νευρικό Σύστημα Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων φροντίζουν να διατηρείται σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Νωτιαία αντανακλαστικά

Νωτιαία αντανακλαστικά Νωτιαία αντανακλαστικά ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ M. Duchamp (1912) for E-J Marey (κυμογράφος) ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ Η σωματική κινητική δραστηριότητα εξαρτάται από το μοτίβο και τον ρυθμό εκπόλωσης των κινητικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Κατιόντα (φυγόκεντρα) δεµάτια Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή φυσιολογικά δεµάτια (κατά τον επιµήκη άξονα) έχουν κοινή έκφυση πορεία απόληξη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σημειώσεις Ανατομίας - Φυσιολογίας Ι Σκοπός της λειτουργίας του νευρικού συστήματος Προσαρμόζει τις λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλειτουργική κύστη Διάγνωση

Υπερλειτουργική κύστη Διάγνωση Υπερλειτουργική κύστη Διάγνωση Ηρακλής Χ. Μητσογιάννης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. OAB: «σύμπλεγμα» συμπτωμάτων Επιτακτική ούρηση (urgency) Πιθανόν επιτακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ Στόχοι Κατανόησης: -Να σας είναι ξεκάθαρες οι έννοιες πόλωση, εκπόλωση, υπερπόλωση, διεγερτικό ερέθισμα, ανασταλτικό ερέθισμα, κατώφλιο δυναμικό, υποκατώφλιες εκπολώσεις, υπερκατώφλιες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ Χρήστος Ιατρού Καθηγητής Αναισθησιολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης I. ΟΡΙΣΜΟΣ Νευροπαθητικός πόνος (ΝΠ-Πόνος) - Παθολογικός πόνος Ο πόνος που προκαλείται από βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολία Χατζηευθυμίου, Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας. Ευφροσύνη Παρασκευά, Αν. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑ

Αποστολία Χατζηευθυμίου, Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας. Ευφροσύνη Παρασκευά, Αν. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑ 2016 Αποστολία Χατζηευθυμίου, Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Ευφροσύνη Παρασκευά, Αν. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑ Εισαγωγή Η σύσπαση των σκελετικών μυών ελέγχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Εισαγωγή Συµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Μεταγαγγλιακές Ίνες Συµπαθητική Κεντροµόλος Οδός Το Συµπαθητικό Στέλεχος ή Συµπαθητική

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακολογία Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ.

Φαρμακολογία Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Α.Π.Θ. Ενότητα 11: Φάρμακα και Α.Ν.Σ. Χολινεργική διαβίβαση Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Κατάταξη ακράτειας Σφικτηριακή ανεπάρκεια Ιατρογενής Ιδιοπαθής Σφικτήρας Μέσο τριτηµόριο ουρήθρας Λείες (επιµήκεις και κυκλοτερείς) Γραµµωτές µυικές ίνες (ουρηθρικά και περιουρηθρικά) 2 ειδών

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές Εισαγωγή Ασχολείται με τη μελέτη των ηλεκτρικών, η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ώ ν κ α ι μ α γ ν η τ ι κ ώ ν φαινομένων που εμφανίζονται στους βιολογικούς ιστούς. Το αντικείμενο του εμβιοηλεκτρομαγνητισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ 1 Ηλεκτρικές και Χημικές Συνάψεις 2 Ηλεκτρικές

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα αισθήσεων. Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση

Συστήματα αισθήσεων. Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση Απ. Χατζηευθυμίου Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσιολογίας Μάρτιος 2017 Συστήματα αισθήσεων Αισθητικοί υποδοχείς Νευρικές αισθητικές οδοί Συνειρμικός φλοιός και διαδικασία αντίληψης Πρωτοταγής αισθητική κωδικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΓΕΝΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΥΩΝ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΝΕΥΡΟΓΕΝΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΥΩΝ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α. ΝΕΥΡΟΓΕΝΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ Β. Συντονιστές: Χ-Α.Ραπίδη, Ν.Σταμούλης Σάββατο 10 Μαϊου 2014 Σάββατο 21 Ιουνίου 2014 Σάββατο 4 Οκτωβρίου 2014 Σάββατο 29 Νοεμβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Λείος μυς. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017

Λείος μυς. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017 Λείος μυς Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 2017 1 Λείοι μύες Τοιχώματα κοίλων οργάνων Νεύρωση από ΑΝΣ Ακούσιες κινήσεις Λείες μυϊκές ίνες Ατρακτοειδή κύτταρα (μονοπύρηνα)

Διαβάστε περισσότερα

3. Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένας νευρώνας.

3. Να συμπληρώσετε κατάλληλα τα μέρη από τα οποία αποτελείται ένας νευρώνας. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 9 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να συμπληρώσετε το παρακάτω διάγραμμα. 2. Ποιος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί. Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί. Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια φυσιολογικά δεµάτια (κατά τον επιµήκη άξονα) έχουν κοινή έκφυση πορεία απόληξη λειτουργία Κατιόντα (φυγόκεντρα) δεµάτια Ανιόντα (κεντροµόλα) δεµάτια

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 02/12/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Κινητικότητα Αισθητικότητα Φυγόκεντρες Νευρικές Οδοί Οργάνωση Κεντροµόλες Νευρικές Οδοί Οργάνωση Λειτουργική Ανατοµική Θέσεων των Οδών Εισαγωγή Οι µακρές

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ:ΔΟΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ:ΔΟΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ 5-6/29-02-2016 Π.Παπαζαφείρη ΣΥΝΑΨΕΙΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ:ΔΟΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ:ΔΟΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 4. ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΨΕΙΣ ΡΥΘΜΙΣΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ διαβίβαση στο νευρικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης

Βιολογία. Θετικής κατεύθυνσης. Β λυκείου. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης Βιολογία Β λυκείου Θετικής κατεύθυνσης ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολόγος 3 ο λύκ. ηλιούπολης 1. Εισαγωγή Το κύτταρο αποτελεί τη βασική δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών. 1.1 Το κύτταρο. 3ο λύκ. ηλιούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Α. Αποστολίδης Επίκ. Καθ. Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ

Α. Αποστολίδης Επίκ. Καθ. Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Α. Αποστολίδης Επίκ. Καθ. Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Συµµετοχή σε ερευνητικό πρόγραµµα της GSK (σε εξέλιξη) και της Lilly (ολοκληρώθηκε) Καµία σύγκρουση συµφερόντων αναφορικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Νευρικό Σύστημα 2 Ανατομία ΝΣ ΝΣ ΚΝΣ (εγκέφαλος + ΝΜ) ΠΝΣ Προσαγωγό (αισθητικό) Απαγωγό Κινητικοί νευρώνες ΑΝΣ Συμπαθητικό Παρασυμπαθητικό 3 Οι διαταραχές της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Page1 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μαθητές: Ρουμπάνης Γιάννης και Οικονομίδης Αριστείδης Τάξη: Γ γυμνασίου Κερατέας Τμήμα: Γ 4 Οκτώβριος 2013 Page2 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΓΕΝΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΥΩΝ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

ΝΕΥΡΟΓΕΝΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΥΩΝ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ο κύκλος αυτός αποτελείται από επτά (7) ηµερίδες σε δύο µέρη που θα πραγµατοποιηθούν µέσα σε διάστηµα 14 µηνών. 2014 πρώτο µέρος 2015 δεύτερο µέρος Η συµµετοχή στο δεύτερο µέρος προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΣΥΣΠΑΣΗΣ

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΣΥΣΠΑΣΗΣ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 3 - Η ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΣΥΣΠΑΣΗΣ Βιοχημεία των νευρομυϊκών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ. Κωνσταντίνος Ι. Βουμβουράκης. Αν Καθηγητής Νευρολογίας- Νευροανοσολογίας

ΜΥΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ. Κωνσταντίνος Ι. Βουμβουράκης. Αν Καθηγητής Νευρολογίας- Νευροανοσολογίας ΜΥΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ Κωνσταντίνος Ι. Βουμβουράκης Αν Καθηγητής Νευρολογίας- Νευροανοσολογίας Β Νευρολογική Κλινική ΕΚΠΑ, Αττικό Νοσοκομείο, 2015 ΜΥΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ Μυϊκός τόνος είναι η κατάσταση ετοιμότητας του μυός

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της λειτουργίας

Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση λειτουργίας ΓΕΣ Νευρική Υποβλεννογόνιο πλέγμα (πλέγμα Meissner) ΛΕ, ΠΕ Μυεντερικό πλέγμα (πλέγμα Auerbach) Από τον οισοφάγο μέχρι το ορθό Ορμονική Ρύθμιση της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων

Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων Εσωτερική Κατασκευή των Εγκεφαλικών Ηµισφαιρίων Διάµεσος Εγκέφαλος (Θάλαµος) Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Στο εσωτερικό των ηµισφαιρίων υπάρχου πλάγιες κοιλίες λευκή ουσία Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας Θέµατα διάλεξης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ Τρόποι µετάδοσης νευρικών σηµάτων Ρόλος και λειτουργία των νευροδιαβιβαστών

Διαβάστε περισσότερα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1.1. Νευρικό Σύστημα 1.1.1. Ανατομία του Νευρικού Συστήματος: Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα (πίνακας 1, σχήμα 1). (α) Το κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Φαιά Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Φαιά Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Φαιά Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Λειτουργική Ανατοµική Λειτουργική Τοπογραφία της Φαιάς Ουσίας Νευρικά Κύτταρα και Πυρήνες του Προσθίου Κέρατος Σωµατοκινητικά Κύτταρα Κύτταρα του

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικότητα και συμμόρφωση νευρολογικών ασθενών στη θεραπεία για την αντιμετώπιση παθήσεων του ουροποιητικού

Αποτελεσματικότητα και συμμόρφωση νευρολογικών ασθενών στη θεραπεία για την αντιμετώπιση παθήσεων του ουροποιητικού Αποτελεσματικότητα και συμμόρφωση νευρολογικών ασθενών στη θεραπεία για την αντιμετώπιση παθήσεων του ουροποιητικού Χαράλαμπος Κωνσταντινίδης, MD, FEBU, FECSM Εθνικό Κέντρο Αποκατάστασης Disclosures Advisory

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα στον οφθαλμό και στην ουροδόχο κύστη

Φάρμακα στον οφθαλμό και στην ουροδόχο κύστη Φάρμακα στον οφθαλμό και στην ουροδόχο κύστη Χριστίνα Τεσσερομμάτη Αναπ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας Η κόρη είναι το μεταβλητό σε μέγεθος άνοιγμα του ματιού στο κέντρο της ίριδας Τα κύρια ανατομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ανατομική περιφερικών νεύρων και παθοφυσιολογικές διεργασίες της νευρικής κάκωσης Α. Παναγόπουλος ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΝΕΥΡΩΝ Κινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο. Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο. Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Ο Το νευρικό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Το νευρικό σύστημα Ρυθμίζει τις λειτουργίες των άλλων οργάνων και τις συντονίζει ανάλογα με Τα εξωτερικά και Τα εσωτερικά

Διαβάστε περισσότερα

Stress & Πόνος συνδέονται; μέρος 6ο

Stress & Πόνος συνδέονται; μέρος 6ο Stress & Πόνος συνδέονται; μέρος 6ο Συνδυασμός Κρανιοϊερής Θεραπείας και Νευροθεραπείας: Μια θεραπευτική προταση για τον χρόνιο πόνο. Μπορεί ο συνδυασμός της Κρανιοϊερής Θεραπείας του Upledger και της

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΠΑΝ/ΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι. Φυσιολογία Μυών. Κων/νος Παπαθεοδωρόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής * Εργαστήριο Φυσιολογίας 2015

TMHMA ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΠΑΝ/ΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι. Φυσιολογία Μυών. Κων/νος Παπαθεοδωρόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής * Εργαστήριο Φυσιολογίας 2015 TMHMA ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΠΑΝ/ΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Ι Φυσιολογία Μυών Κων/νος Παπαθεοδωρόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής * Εργαστήριο Φυσιολογίας 2015 ΣΚΕΛΕΤΙΚΟΣ ΜΥΣ ΜΥΕΣ ΜΥΪΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (ΜΥΪΚΗ ΙΝΑ) ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ & ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης Βασικές Ανατομικές Δομές Πυέλου πυελικό έδαφος κυρίως από διάφραγμα πυέλου χωνοειδές σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ Copyright 2009 Pearson Education, Inc., publishing as Pearson Benjamin Cummings προμετωπιαίος φλοιός

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Πρότυπο Πειραματικό Σχολείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Φασφαλής Νικηφόρος Από τι αποτελείται ΚΝΣ από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό ΠΝΣ από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Φάρµακα του συµπαθητικού Αδρενεργικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Ι. Νευροφαρµακολογία αδρενεργικών συνάψεων Μεταγαγγλιακός νευρώνας του

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητισμός και Βιολογία

Αθλητισμός και Βιολογία Φύλλο Εργασίας Για να μπορέσετε να διερευνήσετε τα βιολογικά χαρακτηριστικά των αθλητών, τα οποία είναι απαραίτητα για να γίνουν πρωταθλητές στο άθλημά τους, θα πρέπει πρώτα να μελετήσετε τα διάφορα οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΛΕΙΠΟΝΤΩΝ ΚΑΘΕΤΗΡΙΑΣΜΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΕΓΕΘΥΝΤΙΚΗ ΚΥΣΤΕΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΛΕΙΠΟΝΤΩΝ ΚΑΘΕΤΗΡΙΑΣΜΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΕΓΕΘΥΝΤΙΚΗ ΚΥΣΤΕΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΥ Α.Π.Θ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ε. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008 2009 ΑΡΙΘΜΟΣ : 1986 Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΛΕΙΠΟΝΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ αααααααα ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΟΥΡΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΑΜΑΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Διαμερίσματα σωματικών υγρών 28,0 L Νεφρικοί μηχανισμοί ρύθμισης εξωκυτταρίου υγρού Ο όγκος του εξωκυτταρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ & ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Πέτρος Περιμένης, Καθηγητής Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΩΝΑΣ ( νευρικό κύτταρο ) x40 x40 Χρώση αιµατοξυλίνης-ηωσίνης Χρώση αργύρου

ΝΕΥΡΩΝΑΣ ( νευρικό κύτταρο ) x40 x40 Χρώση αιµατοξυλίνης-ηωσίνης Χρώση αργύρου ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ντίνα Τηνιακού Aν. Καθηγήτρια Ιστολογίας-Εµβρυολογίας Mαρίνα Παλαιολόγου Βιολόγος Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα (ΚΝΣ) Εγκέφαλος και νωτιαίος µυελός νευρικά κύτταρα µε τις αποφυάδες τους εξειδικευµένα

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής)

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής) ΜΥΣ Οι μύες είναι όργανα του ανθρωπίνου σώματος. Σχηματίζονται από μυϊκό ιστό. Μαζί με τους τένοντες συμβάλουν στην κίνηση των οστών. Είδη των μυών Ο μυς της καρδιάς, Οι λείοι, και Οι γραμμωτοί. Ο μυς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Ηλιάνα Καρβουντζή Βιολόγος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Ρόλος του νευρικού συστήματος Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΜΕΡΟΣ B Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής του οργανισμού μας Περιφερικό Νευρικό Σύστημα o Τα όργανα του ΠΝΣ είναι τα νεύρα. o Τα νεύρα αποτελούνται από δεσμίδες νευρικών αποφυάδων (μακριών δενδριτών

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Β ΜΕΡΟΣ)

ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Β ΜΕΡΟΣ) ΑΝΑΤΟΜΙΑ και ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Β ΜΕΡΟΣ) ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Οι µύες είναι συσταλτά όργανα που χρησιµεύουν για να επιτελούνται οι ενεργητικές κινήσεις του οργανισµού. Οι µύες αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015 ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος C.D.A. College Limassol 2014/2015 Το Νευρικο Συστημα ελεγχει τις σωματικες δραστηριοτητες που απαιτουν ταχυτητα όπως οι μυικες συστολες και η ταχυτητα της εκκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./ / ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ (Ενημέρωση κειμένου Μάρτιος 2009) M. Stöhrer (chairman), B. Blok, D. Castro-Diaz, E. Chartier- Kastler, P. Denys, G. Kramer,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας Ο πατέρας της Οστεοπαθητικής Dr A. T. Still, διατύπωσε την άποψη στις αρχές του 20ου αιώνα ότι

Διαβάστε περισσότερα