ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α."

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΠΡΟΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΣΒΕΣΤΩΣΕΩΝ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΑΝΔΡΕΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΓΕΡΑΜΟΥΤΣΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΤΡΑ 2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

2 ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΠΡΟΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΣΒΕΣΤΩΣΕΩΝ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΑΝΔΡΕΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΓΕΡΑΜΟΥΤΣΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΤΡΑ 2004 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

3 1. Γεώργιος Μπαρμπαλιάς, Επιβλέπων Καθηγητής. 2. Πέτρος Περιμένης, Αναπλ. Καθηγητής, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής. 3. Δημήτριος Σιαμπλής, Αναπλ. Καθηγητής, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής. ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΕΔΡΟΣ Γεώργιος Mπαρμπαλιάς, Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστήμιου Πατρών, Επιβλέπων Καθηγητής. ΜΕΛΗ 1.Πέτρος Περιμένης, Αναπλ. Καθηγητής Ουρολογίας Πανεπιστήμιου Πατρών, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής. 2.Δημήτριος Σιαμπλής, Αναπλ. Καθηγητής Ακτινολογίας Πανεπιστήμιου Πατρών, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής. 3.Ιωάννης Βαράκης, Καθηγητής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών. 4.Διονύσιος Μπονίκος, Καθηγητής Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών. 5.Ιωάννης Βλαχογιάννης, Καθηγητής Νεφρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών. 6.Αναστάσιος Αθανασόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών. Αντί προλόγου

4 Οι ασβεστώσεις και όχι η λιθίαση του προστάτη (όπως κακώς αναφέρεται αρκετές φορές) αποτελούν σύνηθες εύρημα μιας απλής ακτινογραφίας, ιδιαίτερα δε προκαλούν χαρακτηριστική εμφάνιση στον διακοιλιακό υπέρηχο του προστάτη. Στην σχετική βιβλιογραφία αναφέρονται πολύ λίγες αναφορές οι οποίες είναι κυρίως περιγραφικές και δεν έχουν ποτέ ασχοληθεί με την δυνητική, αν υπάρχει, σημασία των ασβεστώσεων. Αξίζει λοιπόν να ασχοληθούμε με την εντόπιση των ασβεστώσεων, το μέγεθός τους, την συνύπαρξη κλινικών ενοχλημάτων κυρίως ερεθιστικών αλλά και αποφρακτικού τύπου και να συνδέσουμε πιθανώς συμπτώματα με ιστορικό προστατίτιδων και τοπογραφική εντόπιση των ασβεστώσεων. Με το θέμα αυτό ασχολήθηκε στην παρούσα διδακτορική διατριβή ο κ. Ιωάννης Γεραμούτσος, παλαιός λαμπρός φοιτητής μου στο Ιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου μας και στην συνέχεια ειδικευόμενος βοηθός στην Ουρολογική Κλινική του Π.Π.Γ.Ν.Π.. Η ακριβολογία, η κριτική ανάλυση της βιβλιογραφίας και η ειλικρινής επιστημονική ανησυχία του υποψηφίου διδάκτορος αποτελούν αποδεδειγμένα, ισχυρά και αναπόσπαστα στοιχεία της προσωπικότητός του. Από τα στοιχεία της ευδόκιμης αυτής διατριβής ήδη έχει γίνει δεκτή προς δημοσίευση μία εργασία στο πολύ έγκριτο ξένο περιοδικό European Urology. Τελειώνοντας αυτόν τον βραχύ πρόλογο είναι ιδιαίτερη χαρά μου να παρουσιάσω στο Ιατρικό Τμήμα τον εκλεκτό αυτό υποψήφιο και την αξιόλογη εργασία του. Γεώργιος Α. Μπαρμπαλιάς Καθηγητής Ουρολογίας Παν/μιου Πατρών Ευχαριστίες

5 Η εργασία αυτή πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 1997 έως 2003 κατά την διάρκεια της θητείας μου ως ουρολόγου, στο Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Μεσολογγίου στο οποίο εξακολουθώ να εργάζομαι έως σήμερα. Το θέμα της διατριβής, μου ανέθεσε ο Καθηγητής Ουρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Γεώργιος Μπαρμπαλιάς στον οποίον οφείλω βαθύτατη ευγνωμοσύνη και τις πιο θερμές ευχαριστίες μου, όχι μόνο γιατί με την δική του καθοδήγηση και ενθάρρυνση κατάφερα να φέρω εις πέρας αυτή την ερευνητική προσπάθεια αλλά και γιατί ως Ακαδημαϊκός μου Διδάσκαλος, από τα φοιτητικά μου κιόλας χρόνια, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση μου, στις μετέπειτα επιλογές μου, χαράσσοντας δρόμους και στηρίζοντας προσπάθειες ακόμη και σήμερα που υπηρετώ την ιατρική μου από έναν πραγματικό προμαχώνα. Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Πέτρος Περιμένης στάθηκε δίπλα μου, σε κάθε μου βήμα, σε κάθε μου προσπάθεια, σε κάθε μου δυσκολία, προσφέροντας μου πολύτιμη βοήθεια, χρήσιμες γνώσεις, βαθιά εμπειρία, διαρκή στήριξη και ενθάρρυνση. Με την συνδρομή του μπόρεσα να ξεπεράσω τις πιο δύσκολες και κρίσιμες στιγμές και τον ευχαριστώ θερμά. Από την πανεπιστημιακή κοινότητα ευχαριστώ θερμά τον Αναστάσιο Αθανασόπουλο, Επίκουρο Καθηγητή Ουρολογίας που με ενθάρρυνε και συμμετείχε στην προσπάθεια μου αυτή. Ευχαριστώ τις ακτινολόγους ιατρούς του Νοσοκομείου Μεσολογγίου Βασιλική Θάνου και Δήμητρα Λιάγκα γιατί με την δική τους συμβολή και συνεργασία κατέστη δυνατή η συγκέντρωση του απαιτούμενου υλικού για την μελέτη αυτή. Τέλος ένα θερμό ευχαριστώ απευθύνω στον αγαπητό φίλο Κωστή Γυφτόπουλο, ουρολόγο και Λέκτορα της Ανατομίας, γιατί με την ανεξάντλητη υπομονή και το κέφι του με βοήθησε στην τελική επεξεργασία με την εμπειρία του, τις γνώσεις του και κυρίως γιατί με στήριξε στις δύσκολες στιγμές. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

6 Εισαγωγή.. 1 Οι στόχοι της παρούσας Διατριβής.. 3 Η μορφοποίηση διδακτορικής Διατριβής. 5 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: Ο ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΟΣ ΑΔΕΝΑΣ 1.1. Η δομή και η οργάνωση του προστατικού αδένα Το αδενικό στοιχείο του προστάτη Το ινομυϊκό στοιχείο του προστάτη Τα προστατικά κύτταρα και η λειτουργία τους Τα περιεχόμενα του προστατικού εκκρίματος 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΛΙΘΙΑΣΗ 2.1. Η προστατική λιθίαση από Ιστορική άποψη Η συχνότητα της προστατικής λιθίασης Οι παθογενετικοί μηχανισμοί σχηματισμού των προστατικών λίθων Τα Αμυλοειδή σωμάτια Η ασβεστοποίηση των Αμυλοειδών σωματίων Παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη των αμυλοειδών σωματίων Τα μικροσκοπικά χαρακτηριστικά των αμυλοειδών Το Κιτρικό οξύ Η παλινδρόμηση των ούρων Η φλεγμονή Η απόφραξη και η στάση Ο μεταβολισμός του ασβεστίου Ανίχνευση και κατανομή των προστατικών λίθων Ταξινόμηση των προστατικών λίθων Ενδογενείς και εξωγενείς προστατικοί λίθοι Πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς προστατικοί λίθοι Η σύσταση και η δομή των προστατικών λίθων ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Υλικό. 51 Μέθοδος. 55 Αποτελέσματα. 61 Συζήτηση 89 Τα βασικά χαρακτηριστικά των ανδρών με προστατική λιθίαση 91 Τα χαρακτηριστικά των λίθων και η σχέση τους με τις άλλες παραμέτρους 94 Συσχέτιση προστατικής λιθίασης με σύνδρομα χρόνιου πυελικού άλγους.. 97 Συσχέτιση νεφρολιθίασης και προστατικής λιθίασης Συμπεράσματα και προοπτικές. 103 Περίληψη 107 Βιβλιογραφία 109 Παράρτημα 113

7

8 Εισαγωγή. Η ύπαρξη λίθων στον προστατικό αδένα έχει γίνει γνωστή εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Η σχετιζόμενη με τους προστατικούς λίθους βιβλιογραφία είναι πολύ περιορισμένη. Αν και οι προστατικοί λίθοι είναι πολύ συχνοί, υπάρχουν λίγες μόνο σχετικές αναφορές, κυρίως από τα μέσα της δεκαετίας του Στις ελάχιστες ερευνητικές μελέτες που συναντά κανείς στο τελευταίο χρονικό διάστημα γίνεται σημαντική προσπάθεια για να δοθούν αξιόπιστες απαντήσεις σε ορισμένα ερωτήματα που αφορούν κυρίως την συχνότητα, την σύσταση, την δομή και εν μέρει την παθογένεια των προστατικών λίθων. Από την πρώτη γραπτή αναφορά σχετιζόμενη με λιθίαση του προστάτου το 1586 μέχρι σχεδόν και την εκπνοή του εικοστού αιώνα υπήρξαν περιορισμένης έκτασης ερευνητικές πρωτοβουλίες και ολιγάριθμες ανατομικές και κλινικές παρατηρήσεις σχετιζόμενες με το θέμα αυτό. Οι μελέτες αυτές αποτελούν προσπάθεια διερεύνησης των παθογενετικών μηχανισμών που οδηγούν στον σχηματισμό των προστατικών λίθων καθώς και συσχέτισης των μηχανισμών αυτών με προστατικές παθήσεις. Παράλληλα έγιναν προσπάθειες ταξινόμησης των προστατικών λίθων χρησιμοποιώντας κριτήρια που βασίζονται άλλοτε στην αιτιολογία και την παθογένεια και άλλοτε στην χημική σύσταση και την τοπογραφία των λίθων. Αποτέλεσμα ήταν να προκύψει ένα σύνολο όρων που αλληλοεπικαλύπτονται και τελικώς οδηγούν σε σύγχυση που είναι έκδηλη στην σύγχρονη βιβλιογραφία. Εν τούτοις, παρά την γενικότερη σύγχυση, υπήρξαν και απόψεις ως προς την προστατική λιθίαση που έτυχαν γενικότερης αποδοχής. Ο σχηματισμός, για παράδειγμα, προστατικών λίθων ως αποτέλεσμα μιας προοδευτικά εξελισσόμενης διεργασίας ασβεστοποίησης των αμυλοειδών σωματίων από Corpora Calculi σε Calculi proper αποτελεί μία κατ εξαίρεση κοινή αποδοχή των περισσότερων ερευνητών2. Αντίθετα ο ρόλος άλλων παραγόντων όπως του κιτρικού οξέος, του ασβεστίου και της φλεγμονής που έχουν θεωρηθεί ως ενεχόμενοι παράγοντες για να ερμηνεύσουν διάφορες μορφές λιθίασης δεν είναι απόλυτα αποδεκτός.

9 2 Κατά γενική ομολογία η δομή και η σύσταση των προστατικών λίθων δεν είναι ενιαία. Αν και υπάρχουν προστατικοί λίθοι που έχουν εντελώς κρυσταλλική δομή, εν τούτοις στην πλειονότητα των περιπτώσεων διαθέτουν συγχρόνως και περιοχές με οργανικό περιεχόμενο. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία οι προστατικοί λίθοι συνίστανται από καρβονοαπατίτη ή υδοξυαπατίτη και φωσφορικό τριασβέστιο που αποτελούν προϊόντα κατακρήμνισης προερχόμενα από προστατικές εκκρίσεις. Η ύπαρξη οξαλικών και ουρικών αλάτων ως συστατικών στοιχείων σε ορισμένες μορφές λίθων απαντάται σπανιότερα και υποδηλοί συμμετοχή ούρων στην παθογένεση της λιθίασης. Η γνώση αφ ενός της ανατομικής και ιστολογικής δομής και αφ ετέρου της οργάνωσης και της εκκριτικής λειτουργίας του προστατικού αδένα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση των μηχανισμών εκείνων που οδηγούν στο σχηματισμό ενδοπροστατικών ασβεστώσεων. Καθώς η γνώση αυτή ολοένα και εμπλουτίζεται νέοι προβληματισμοί αναφύονται σχετικά με τον ρόλο και την κλινική σημασία των ασβεστώσεων αυτών. Η ολοένα και μεγαλύτερη ανάπτυξη νέων ευαίσθητων τεχνικών διάγνωσης έχει αυξήσει δραματικά την συχνότητα της προστατικής λιθίασης σε τέτοιο βαθμό που αποτελεί ουσιαστικά ένα σχεδόν καθολικό εύρημα σε ηλικίες άνω των 50 ετών. Αν και κατά το παρελθόν η προστατική λιθίαση αντιμετωπίστηκε από ορισμένους συγγραφείς ως αυτόνομη νοσολογική οντότητα του προστατικού αδένα, εν τούτοις στις μέρες μας ο ρόλος της είναι υποβαθμισμένος. Η παράλληλη ύπαρξη σε υψηλά ποσοστά και άλλων παθήσεων του προστάτη προκαλεί σημαντική σύγχυση ως προς την κλινική και εργαστηριακή ερμηνεία του ρόλου των προστατικών λίθων.

10 3 Οι Στόχοι της παρούσας διατριβής Οι ενδοπροστατικές ασβεστώσεις αντιμετωπίζονται στην καθημερινή κλινική δραστηριότητα άλλοτε ως τεκμήριο χρόνιας προστατίτιδας κι άλλοτε ως τυχαίο εύρημα που προκύπτει κατά την διάρκεια ακτινολογικής εξέτασης ρουτίνας, προστατεκτομής ή ιστολογικής εξέτασης, χωρίς να αποδίδεται κάποια κλινική σημασία ή σπουδαιότητα. Αυτό αντικατοπτρίζει την σύγχυση που επικρατεί σχετικά με την κλινικοεργαστηριακή σημασία των ενδοπροστατικών ασβεστώσεων. Πολλά από τα συμπτώματα που περιγράφουν περιπτώσεις προστατίτιδας έχουν αποδοθεί στο παρελθόν σε προστατική λιθίαση. Εν τούτοις δεν έχει τεκμηριωθεί μέχρι σήμερα η ύπαρξη μιας άρρηκτης σχέσης μεταξύ προστατικής λιθίασης και χρόνιας προστατίτιδας και επομένως η όποια συμπτωματολογία υπάρχει δεν μπορεί να αποδοθεί σε έναν κοινό παρανομαστή φλεγμονής. Στον αντίποδα αυτών που προσδίδουν σημαντικό κλινικό ρόλο στις ενδοπροστατικές ασβεστώσεις υπάρχουν ερευνητές που υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια καλοήθη και ασυμπτωματική οντότητα. Η ύπαρξη προστατικών λίθων σε άτομα μεγάλης ηλικίας, που κατά συνέπεια τείνουν να έχουν συγχρόνως και άλλες παθήσεις του προστάτου (αδενωματώδη υπερπλασία, καρκίνωμα), προκαλεί σύγχυση όσον αφορά τον επιμερισμό των συμπτωμάτων σε κάθε μια από τις πολλαπλές αυτές μεταβολές που αφορούν τον προστατικό αδένα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η ύπαρξη προστατικών λίθων σε νέους ενήλικες άνδρες, που πρακτικά στερούνται των παραπάνω νόσων (αδενωματώδους υπερπλασίας, καρκινώματος) αλλά ενδεχομένως πάσχουν από σύνδρομα χρόνιας προστατίτιδας (φλεγμονώδη ή μη). Ουσιώδη ερωτήματα που αναφύονται αφορούν την αιτιολογική συσχέτιση μεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων, τον επιμερισμό των συμπτωμάτων και των εργαστηριακών παραμέτρων που τις χαρακτηρίζουν. Η κλινική σημασία των ενδοπροστατικών ασβεστώσεων και η συσχέτισή τους με προστατικές νόσους παραμένει ακόμη αδιευκρίνιστη.

11 4 Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να εκτιμηθεί η κλινική και εργαστηριακή σημασία των ενδοπροστατικών ασβεστώσεων σε νέους ενήλικες άνδρες. Ειδικότεροι στόχοι της μελέτης είναι: 1. Η διερεύνηση της σχέσης των ασβεστώσεων του προστάτη με νοσολογικές οντότητες από το ιστορικό των ασθενών. 2. Η συσχέτιση των ασβεστώσεων με κλινικά συμπτώματα και ο καθορισμός αυτών, αν υπάρχουν. 3. Η διερεύνηση της πιθανής σχέσεως των ενδοπροστατικών ασβεστώσεων με παραμέτρους που σχετίζονται με τον προστάτη ή με άλλες νοσολογικές οντότητες. 4. Συσχέτιση των επιμέρους χαρακτηριστικών (αριθμού, μεγέθους, κατανομής) των ασβεστώσεων με κλινικές και εργαστηριακές παραμέτρους που αφορούν τον προστάτη. 5. Η εκτίμηση της επίπτωσης των ασβεστώσεων στην παθολογία του προστατικού αδένα. Μορφοποίηση της διδακτορικής Διατριβής

12 5 Η διδακτορική διατριβή περιλαμβάνει επιμέρους ενότητες που αναπτύσσονται στο παρόν σύγγραμμα ως εξής: Το γενικό μέρος αποτελείται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται σύντομη αναφορά στην δομή και την οργάνωση του προστατικού αδένα καθώς και των συστατικών στοιχείων του προστατικού εκκρίματος προκειμένου να καταστεί αντιληπτό το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι ενδοπροστατικές ασβεστώσεις. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρέχονται χρήσιμες πληροφορίες που προκύπτουν από την αναδίφηση της σχετικής βιβλιογραφίας και αφορούν κυρίως την συχνότητα, την παθογένεση, την κατανομή, την σύσταση, την δομή και την ταξινόμηση των ενδοπροστατικών ασβεστώσεων. Στο ειδικό μέρος αναπτύσσεται το ερευνητικό έργο της παρούσας μελέτης. Στην ενότητα «Υλικό και Μέθοδος» περιγράφονται αναλυτικά ο τρόπος και η μέθοδος συλλογής και αξιολόγησης των ερευνητικών δεδομένων. Στην ενότητα «αποτελέσματα» εκτίθενται τα ευρήματα που προέκυψαν από την επεξεργασία και στατιστική ανάλυση των δεδομένων. Στην ενότητα «συζήτηση» γίνεται εκτενής σχολιασμός των ευρημάτων που ήταν αξιοποιήσιμα και προκάλεσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προβληματισμό. Στην ενότητα «συμπεράσματα και προοπτικές» αναφέρονται συστηματοποιημένα και συμπυκνωμένα τα τελικά συμπεράσματα και οι προοπτικές που αναδεικνύονται από το ερευνητικό έργο της παρούσας μελέτης και γίνεται μια σύντομη ανακεφαλαίωση του ειδικού μέρους υπό μορφή περίληψης. Τέλος αναγράφεται η σχετική «βιβλιογραφία» και «παράρτημα με πίνακες» όπου μπορεί να ανατρέξει ο αναγνώστης για περισσότερες πληροφορίες.

13 6

14 7 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

15 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

16 9 Ο ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΟΣ ΑΔΕΝΑΣ 1.1. H δομή και η οργάνωση του προστατικού αδένα. Ο προστάτης ως όργανο συνίσταται από αδενικό και ινομυϊκό στοιχείο που στον ενήλικα άνδρα ζυγίζει συνολικά περίπου 20 γραμμάρια και περιβάλλει την οπίσθια ουρήθρα σε μήκος 2,5 εκατοστών. Το σχήμα του προσομοιάζει με αυτό του ανεστραμμένου κώνου και βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πίσω από την ηβική σύμφυση και πάνω από το ουρογεννητικό διάφραγμα. Προς τα πίσω έρχεται σε στενή σχέση με το ορθό, από όπου το μεγαλύτερο μέρος της οπίσθιας επιφάνειας του προστάτη είναι προσιτό στην ψηλάφηση με την δακτυλική εξέταση (Εικόνα 1). Όσον αφορά την δομή του, ο προστάτης αποτελείται από αδενικό στοιχείο σε ποσοστό 5070%, ενώ το ινομυϊκό στοιχείο αποτελεί το υπόλοιπο 30-50%. Εικόνα 1 Η αντικειμενική εξέταση του προστάτη αποτελεί μια από τις πλέον χρήσιμες διαγνωστικές μεθόδους εντόπισης εστιακών βλαβών. Μειονεκτήματα της είναι ότι δίνει πληροφορίες για μία συγκεκριμένη περιοχή του αδένα καθώς και η υποκειμενικότητα της ερμηνείας της.

17 Το αδενικό στοιχείο του προστάτη Η οργάνωση του αδενικού στοιχείου του προστάτη αρχίζει από 30 έως 50 σωληνοκυψελοειδικά εκκριτικά αδένια που σχηματίζουν μια μεγαλύτερη λειτουργική μονάδα. Οι πόροι των αδενίων αυτών συνενώνονται για να σχηματίσουν τους μεγαλύτερους κλάδους ενός εκφορητικού δέντρου που εκβάλλει στην ουρήθρα. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται 20 έως 30 μείζονες εκφορητικοί πόροι καθένας από τους οποίους παροχετεύει μια πλειάδα αδενικών λοβίων. Οι μείζονες εκφορητικοί πόροι εκβάλλουν στο έδαφος και στην πλάγια επιφάνεια της προστατικής ουρήθρας στην περιοχή γύρω από το σπερματικό λοφιδίο. Ήδη από την δεκαετία του 1910 επικρατούσε η διάκριση του αδένα σε πέντε λοβούς, που σύμφωνα με τον Lowsley ήταν οι ακόλουθοι: πρόσθιος, οπίσθιος, μέσος, δεξιός πλάγιος και αριστερός πλάγιος3. Μετά την δεκαετία του 1970 καθιερώθηκαν σταδιακά οι απόψεις του McNeal που ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την δομή του προστατικού αδένος και πρότεινε την ζωνική συγκρότηση του αδένα4 (Εικόνα 2). Η κάθε ζώνη έρχεται σε επαφή με ένα καθορισμένο τμήμα της ουρήθρας. Η περιφερική ζώνη αποτελεί την μεγαλύτερη ανατομική υποδιαίρεση και περιέχει περίπου το 70% του συνολικού αδενικού στοιχείου του προστάτη, οι δε εκφορητικοί πόροι της εκβάλλουν στο περιφερικό τμήμα της ουρήθρας. Η περιφερική ζώνη αυτή δίνει γένεση κυρίως σε αδενοκαρκινώματα (65-70% του συνόλου των αδενοκαρκινωμάτων του προστάτη απαντάται σ αυτή την ανατομική περιοχή). Η κεντρική ζώνη αποτελεί την δεύτερη σε μέγεθος υποδιαίρεση που περιέχει το 25% του αδενικού στοιχείου του προστάτη και οι εκφορητικοί της πόροι εκβάλουν γύρω από το σπερματικό λοφίδιο, δηλαδή εγγύτερα της εκβολής των πόρων της περιφερικής ζώνης. Η ζώνη αυτή περιβάλλει τους εκσπερματιστικούς πόρους και δίνει σπανιότερα γένεση σε καρκινώματα (510% του συνόλου των αδενοκαρκινωμάτων του προστάτη). Η μεταβατική ζώνη περιλαμβάνει λιγότερο από 5% του αδενικού στοιχείου του προστάτη και καταλαμβάνει μια μικρή συγκεκριμένη περιοχή στο κέντρο της προστατικής ουρήθρας όπου συνενώνονται πολλοί

18 11 εκφορητικοί πόροι. Η μεταβατική ζώνη δίνει συνήθως γένεση σε καλοήθη αδενώματα του προστάτη, μπορεί όμως να δώσει γένεση και σε καρκινώματα σε ποσοστό 10-20%. Η προ-προστατική σφιγκτηριακή ζώνη περιέχει λιγότερο από 1% του συνολικού αδενικού στοιχείου του προστάτη. Διαθέτει μεγάλο αριθμό λείων μυϊκών ινών και περιβάλλει την ουρήθρα πάνω από το σπερματικό λοφίδιο διαδραματίζοντας κυρίως έναν σφιγκτηριακό ρόλο σύγκλεισης της εγγύς ουρήθρας κατά την φάση της εκσπερμάτισης. Τέλος το πρόσθιο στρώμα δεν περιέχει αδένες και αποτελεί μέρος του ινομυϊκού στοιχείου του προστάτη. Εικόνα 2 Σχηματική απεικόνιση της ζωνικής διάταξης των ανατομικών μερών του προστάτη σύμφωνα με τον J. E. McNeal. Η μεταβατική ζώνη περιβάλει την ουρήθρα εγγύτερα των εκσπερματιστικών πόρων. Η κεντρική ζώνη περιβάλει τους εκσπερματιστικούς πόρους και φτάνει έως την βάση της κύστεως. Η περιφερική ζώνη αποτελεί την κύρια μάζα του κορυφαίου, πλαγίου και οπισθίου τμήματος του προστάτη. Το πρόσθιο ινομυϊκό στρώμα εκτείνεται από τον αυχένα της κύστεως μέχρι τον κάτω γραμμωτό σφιγκτήρα Το ινομυϊκό στοιχείο του προστάτη.

19 12 Το ινομυϊκό στοιχείο του προστάτη, συνιστά όχι μόνο ένα υποστηρικτικό στρώμα μέσα στο οποίο εδράζεται το αδενικό στοιχείο, αλλά και μία λειτουργική οντότητα, αφού διαθέτει ένα μεγάλο αριθμό λείων μυϊκών ινών που συμμετέχουν στο σφιγκτηριακό μηχανισμό της ουρήθρας και στην έκθλιψη της προστατικής έκκρισης. Το ινομυϊκό στρώμα αποτελεί το ένα τρίτο της συνολικής προστατικής μάζας Τα προστατικά κύτταρα και η λειτουργία τους Το αδενικό στοιχείο του προστάτη περιλαμβάνει τρεις τύπους κυττάρων: Τα επιθηλιακά εκκριτικά κύτταρα που είναι ψηλά κυλινδρικά, πλούσια σε εκκριτικά κοκκία και συσκευή Golgi και διατάσσονται σε μια στοιβάδα προσκολλημένη στην βασική μεμβράνη. Τα βασικά κύτταρα που είναι σφηνοειδώς τοποθετημένα ανάμεσα στην βασική μεμβράνη και σε παρακείμενα επιθηλιακά κύτταρα. Πρόκειται για ένα μικρό αριθμό αδιαφοροποίητων κυττάρων που λειτουργούν ως παρακαταθήκη αρχέγονων και είναι τα πρώτα που εξαφανίζονται στο καρκίνωμα του προστάτη. Τα νευροενδοκρινικά κύτταρα (APUD) που επιδρούν ρυθμιστικά στην κυτταρική δραστηριότητα άλλων κυττάρων εκκρίνοντας βιογενείς αμίνες ή ορμονικά πολυπεπτίδια (σεροτονίνη, TSH, καλσιτονίνη), και βρίσκονται διάσπαρτα μέσα στον προστατικό αδένα. Στο προστατικό στρώμα ανευρίσκονται έμμορφα στοιχεία, όπως ινοβλάστες, ενδοθηλιακά κύτταρα αιμοφόρων και λεμφικών αγγείων, λεία μυϊκά κύτταρα, νευροενδοκρινικά κύτταρα, νευρικά κύτταρα με νευράξονες καθώς και οργανικές δομικές ενώσεις όπως κολλαγόνο, ελαστίνη, γλυκοζοαμινογλυκάνες, σύνθετοι πολυσακχαρίτες και γλυκολιπίδια. Από το κολλαγόνο επικρατεί ο τύπος Ι και ΙΙΙ ενώ ο τύπος IV και V απαντάται κυρίως στη βασική μεμβράνη. Από τις γλυκοζοαμινογλυκάνες απαντάται κυρίως η θειική δερματάνη, η ηπαρίνη, η χονδροϊτίνη και το υαλουρονικό οξύ.

20 13 Γλυκοπρωτεΐνες σημαντικής σπουδαιότητας για την στήριξη των επιθηλιακών κυττάρων είναι η λαμινίνη και η φιμπρονεκτίνη Τα περιεχόμενα του προστατικού εκκρίματος. Το έκκριμα από τον προστατικό αδένα και τις σπερματοδόχους κύστεις συνιστά το σπερματικό πλάσμα και περιλαμβάνει ένα μεγάλο φάσμα οργανικών και ανόργανων ουσιών. Η φρουκτόζη του σπερματικού πλάσματος είναι αποκλειστικό προϊόν των σπερματοδόχων κύστεων και όχι του προστατικού αδένος. Η συγκέντρωση του κιτρικού οξέος στον προστάτη είναι 500 έως 1000 φορές υψηλότερη από ότι στο αίμα. Το κιτρικό οξύ παράγεται από ασπαρτικό και γλυκόζη στα προστατικά επιθηλιακά κύτταρα και εκκρίνεται στο προστατικό πλάσμα σε συγκεντρώσεις που είναι υψηλότερες από οποιοδήποτε άλλο όργανο ή ιστό του ανθρωπίνου σώματος. Το κιτρικό αποτελεί το κύριο ανιόν του σπερματικού πλάσματος πράγμα που σημαίνει ότι δύναται να συνδέει μεταλλικά ιόντα όπως το ασβέστιο, το μαγνήσιο και τον ψευδάργυρο. Η συγκέντρωση του ψευδαργύρου στο προστατικό έκκριμα είναι μεγαλύτερη από κάθε άλλου οργάνου ή ιστού και συνήθως ανέρχεται σε επίπεδα μεγαλύτερα των 488 mg/ml. Η συγκέντρωση αυτή δεν επηρεάζεται με την χορήγηση ψευδαργύρου από του στόματος. Ο ψευδάργυρος αποτελεί δομικό στοιχείο μερικών μεταλλοενζύμων. Επίσης μπορεί να δεσμεύεται με πρωτεΐνες (zinc - binding protein), αλλά δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο αυτή η δέσμευση μεταβάλλει ή προσδίδει κάποιες συγκεκριμένες βιολογικές ιδιότητες5. ο Επίσης πιθανολογείται αντιβακτηριακός ρόλος του ψευδαργύρου6. Έχει διαπιστωθεί ότι άτομα με αποδεδειγμένη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα έχουν σημαντικά χαμηλότερες συγκεντρώσεις ψευδαργύρου συγκριτικά με υγιή άτομα. Το προστατικό έκκριμα περιέχει επίσης σημαντική ποσότητα ολικών λιπιδίων (186mg/100ml), χοληστερόλης (80mg/100ml) και φωσφολιπιδίων

21 14 (180mg/100ml) που φαίνεται να ασκούν ένα σταθεροποιητικό ρόλο στο σπέρμα ενάντια σε πιθανό περιβαλλοντικό ή θερμικό shock7. Οι πολυαμίνες είναι θετικά φορτισμένες ενώσεις που απαντώνται σε όλα τα όργανα και τους ιστούς και διαδραματίζουν κυρίως ρυθμιστικούς ρόλους σε κυτταρικό επίπεδο. Ο κύριος πολυαμινικός εκπρόσωπος στον προστάτη είναι η σπερμίνη που δεσμεύει πρόθυμα φωσφορικά ιόντα, νουκλεϊκά οξέα και φωσφολιπίδια. Άλλες αμίνες είναι η χολίνη και η φωσφορυλχολίνη από την οποία προέρχεται και η προστατική όξινη φωσφατάση. Ο Von Euler το 1934 ονόμασε προσταγλανδίνες ορισμένες δραστικές ουσίες που ανακάλυψε στο σπερματικό πλάσμα επειδή σχημάτισε την άποψη ότι προέρχονταν από τον προστάτη. Το 1959 ο Eliason απέδειξε ότι η κύρια πηγή των προσταγλανδινών που απαντώνται στο προστατικό έκκριμα είναι οι σπερματοδόχες κύστεις. Είναι γνωστό πλέον, ότι οι ουσίες αυτές συμμετέχουν σε μια πληθώρα βιολογικών, ανοσολογικών και μεταβολικών γεγονότων. Με βάση τα επιμέρους χαρακτηριστικά του κυκλοπεντανικού δακτυλίου που διαθέτουν στο χημικό τους τύπο κατηγοριοποιούνται σε τέσσαρες μεγάλες ομάδες (Α, Β, Ε, F). Στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα άπαντα κυρίως η ομάδα Ε, στο δε σπερματικό πλάσμα έχουν απομονωθεί έως σήμερα δεκαπέντε διαφορετικοί τύποι από τους ενενήντα συνολικά που έχουν ανακαλυφθεί. Το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA) είναι γλυκοπρωτείνη που παράγεται στα προστατικά επιθηλιακά κύτταρα. Απομονώθηκε για πρώτη φορά στον προστατικό ιστό το 1970, μετρήθηκε στον ορό του αίματος το 1980 και άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως για διαγνωστικούς και κλινικούς σκοπούς το 1988 μεταβάλλοντας σημαντικά παραμέτρους σχετιζόμενες με την διάγνωση, την θεραπεία και την παρακολούθηση ασθενών με καρκίνο του προστάτη. Πρόκειται για πρωτεΐνη της ομάδας των καλλικρεϊνών αποτελούμενη από 240 αμινοξέα που ασκεί κυρίως πρωτεολυτική δράση και συμμετέχει στην ρευστοποίηση του σπέρματος. Η προστατική όξινος φωσφατάση (PAP) παράγεται και αυτή στα επιθηλιακά κύτταρα του προστάτη και ανήκει στην κατηγορία των φωσφατασών που ασκούν υδρολυτική δράση επί εστέρων και πιθανότατα διαδραματίζουν ρυθμιστικό ρόλο σε πρωτεϊνικά συστήματα κινασών

22 15 ενεργοποιώντας διάφορους μηχανισμούς όπως η λειτουργία παραγόντων αναπτύξεως (growth factors). Η κλινική και διαγνωστική αξία της προστατικής όξινης φωσφατάσης έχει πλέον αντικατασταθεί με την πιο ευαίσθητη μέθοδο προσδιορισμού του ειδικού προστατικού αντιγόνου. Άλλο πρωτεϊνικής συστάσεως έκκριμα των επιθηλιακών κύτταρων είναι η ειδική προστατική πρωτεΐνη 94 (Prostate specific Protein 94), που παλαιότερα ονομάζονταν βήτα- ινχιμπίνη καθώς και βήτα μικροσεμινοπρωτεΐνη. Αποτελείται από αλληλουχία 94 αμινοξέων με άγνωστο προς το παρόν ρόλο. Ερευνάται το ενδεχόμενο της χρησιμοποιήσεως της ως καρκινικού δείκτη. Στίς πρωτεϊνικές εκκρίσεις του προστατικού αδένα υπάγεται και η Znα2-γλυκοπρωτείνη που ονομάστηκε έτσι γιατί κατακρημνίζεται από οξικό άλας του ψευδάργυρου. Συναντάται και σε άλλους ιστούς του σώματος, πέραν του προστατικού, και ο ρόλος της είναι επί του παρόντος άγνωστος. Η αμινοπεπτιδάση της λευκίνης και η γαλακτική δεϋδρογονάση είναι πρωτεϊνικής δομής ένζυμα που ανευρίσκονται όχι μόνο στον προστάτη αλλά και σε άλλα όργανα και ιστούς. Στην προστατική έκκριση ανιχνεύονται επίσης ανοσοσφαιρίνες της τάξεως IgG, IgA και IgM σε συγκεντρώσεις πολύ χαμηλότερες από αυτές του αίματος αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει αποσαφηνισθεί πλήρως η πηγή προέλευσης τους. Στο προστατικό υγρό ανιχνεύεται επίσης το C3 κλάσμα του συμπληρώματος. Η αύξηση της συγκεντρώσεως του κλάσματος αυτού αναφέρεται σε περιπτώσεις προστατίτιδας και καλοήθους υπερπλασίας προστάτου αλλά και σε περιπτώσεις προστατικού αδενοκαρκινώματος8. Η τρανσφερίνη που είναι πρωτεΐνη φορέας του σιδήρου ανευρίσκεται στο προστατικό έκκριμα και η συγκέντρωση της αυξάνεται σε προστατικό καρκίνωμα8. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

23 16 ΠΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΛΙΘΙΑΣΗ 2.1. Η προστατική λιθίαση από Ιστορική άποψη. Την πρώτη περιγραφή περίπτωσης με προστατική λιθίαση συναντούμε στα γραπτά του Marcellus Donatus το 1586, όπου γίνεται αναφορά σε ασθενή με λίθο που απέφρασε τις εκκρίσεις του προστάτη. Ο Fabricus Bartoletus το 1619 ανέφερε περίπτωση κατά την οποία επίσχεση ούρων αποδόθηκε σε προστατικό λίθο. Το 1707 έγινε από τον Jacobus Douglas η πρώτη αναφορά πολλαπλών λίθων που εδράζονταν μέσα στον προστατικό αδένα ενώ την ίδια χρονιά ο Frederic Lessius ανέφερε προστατικό λίθο που προκαλούσε στειρότητα. Τριάντα χρόνια αργότερα, το 1737, δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά μελέτη σχετική με το θέμα από τον Pohl. Ο Morgani στο βιβλίο του Adversaria Anatomica που δημοσιεύει το 1762 περιγράφει για πρώτη φορά τα προστατικά συσσωματώματα με μεγάλη ακρίβεια. Το 1797 ο Wollaston διατύπωσε την άποψη ότι τα προστατικά συσσωματώματα αποτελούνται από ασβεστούχες φωσφορικές ουσίες και εκκρίσεις του προστατικού αδένα, ο δε πυρήνας τους αποτελείτο από οργανική ύλη. Στο πρώτο μισό του δεκάτου ενάτου αιώνα οι προστατικοί λίθοι αποτελούν αντικείμενο συζήτησης από τους Home (1811), Amussal (1832), Marcel (1817), Civiale (1838), Vidal de Cassis (1840), Velpeau (1847) και Leroy d Etoilles (1860) Τα συσσωματώματα του προστάτη ονομάστηκαν για πρώτη φορά αμυλοειδή σωμάτια (corpora amyloidea) από τον Virchow (1852), που τους απέδωσε το όνομα αυτό από την αντίδραση που προκαλούσαν με ιώδιο και ιώδες του μεθυλίου, όπως ακριβώς περιγράφτηκε από τον Purkinje για ουσίες περιέχουσες άμυλο. Το 1861 ο Sir Henry Thompson αφιερώνει στο βιβλίο του Diseases of the Prostate ένα ολόκληρο κεφάλαιο για να περιγράψει την πρώιμη εμφάνιση των αμυλοειδών σωματίων και την επακόλουθη ασβεστοποίηση τους. Στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα εμφανίζονται μερικές δημοσιεύσεις στο Παρίσι των Bernard (1857), Melisson (1873),

24 17 Malteste (1876) και Menage (1880) οι οποίες ασχολούνται με το θέμα της προστατικής λιθίασης σε περιορισμένη έκταση. Ακολουθούν οι κλινικές αναφορές των Guyon (1899), Albarran (1898), Legan (1902) και Pasteau (1901). Στην εκπνοή του 18ου αιώνα η πιο σπουδαία αναφορά είναι του Tarnaud (1901), ο οποίος ανασκόπησε το όλο θέμα και πρότεινε μια ταξινόμηση των προστατικών λίθων που χρησιμοποιήθηκε για πολλές δεκαετίες. Διέκρινε τους λίθους σε ενδογενείς που σχηματίζονται μέσα στο προστατικό παρέγχυμα και σε εξωγενείς που σχηματίζονται κάπου αλλού και εγκαθίσταται στον προστάτη δευτεροπαθώς. Αν και οι παραπάνω όροι που εισήγαγε ο Tarnaud εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται, μεταγενέστεροι ερευνητές προσέδωσαν διαφορετική εννοιολογική σημασία στους όρους αυτούς προκαλώντας σύγχυση 9. Ο Forssell, αν και περιέγραψε μόνο 13 περιπτώσεις έκανε μία λεπτομερειακή μελέτη επί πτωματικού υλικού και επιχείρησε να ταξινομήσει τους λίθους σε δύο ομάδες σύμφωνα με την κατανομή τους μέσα στον προστάτη. Στην πρώτη ομάδα ενέταξε μικρούς λίθους που διακρίνονταν εκατέρωθεν της μέσης γραμμής και θεώρησε ότι αυτοί οι λίθοι ήταν φυσικό επακόλουθο της γήρανσης. Στην δεύτερη ομάδα ενέταξε μεγαλύτερους λίθους που συνοδεύονταν από ιστολογικές αλλαγές στον προστάτη. Η πρώτη σχετική αναφορά στην Αμερικάνική βιβλιογραφία γίνεται το 1897 από τον Eastman που μελέτησε τομές προστατικών αδένων και διατύπωσε την άποψη ότι όλα τα προστατικά συσσωματώματα ατόμων ηλικίας μεγαλύτερης των δεκαπέντε ετών παρουσιάζουν ποικίλου βαθμού αποτιτανώσεις. Έτσι κλείνει μία μεγάλη χρονική περίοδος τριακοσίων και πλέον ετών που χαρακτηρίζεται από πληροφορίες προερχόμενες από κλινικές και ανατομικές παρατηρήσεις. Ο ερχομός του εικοστού αιώνα χαρακτηρίστηκε από την ανάπτυξη και εξέλιξη νέων τεχνικών διάγνωσης και θεραπείας που απετέλεσαν χρήσιμο εργαλείο έρευνας σε ένα μεγάλο αριθμό επιστημόνων. Αξιοσημείωτες πρώιμες αναφορές είναι των Kretschmer, Gutierrez, Thomas & Robert από τα άρθρα των οποίων αντλούμε τις χρήσιμες βιβλιογραφικές πληροφορίες

25 18 σχετικά με το έργο των προγενέστερων ερευνητών που αναφέρθηκαν προηγουμένως 10. Οι Thomas και Robert μπόρεσαν να συγκεντρώσουν 305 περιπτώσεις ανασκοπώντας την μέχρι τότε βιβλιογραφία 10. Οι Young (1934), Swift & Joly (1929), Winsburg & White (1954), προσέθεσαν τις δικές τους μελέτες διερευνώντας ασθενείς που εισήχθησαν σε Νοσοκομείο εξ αιτίας κάποιων συμπτωμάτων που, είτε άμεσα είτε έμμεσα, αποδίδονταν σε προστατικούς λίθους 11,12,13. Οι Cristol & Emmett (1944) και Finkle (1954) ερεύνησαν την συχνότητα των προστατικών λίθων και την σχέση τους με την καλοήθη και την κακοήθη προστατική διόγκωση 12,13,14,15. Αξιοσημείωτες μελέτες σε πτωματικό υλικό έκαναν οι Huggins & Bear (1944) και Moore (1936) 12,13,16,17. Αξιοσημείωτες προσπάθειες ταξινόμησης των προστατικών λίθων έγιναν από τους Mikkelsen (1936)και Leader & Queen (1958). Οι τελευταίοι ονόμασαν ως προστατική λιθιασική νόσο τον τύπο της προστατικής λιθίασης που σχετίζεται με συστηματικές νόσους ή νόσους του ουρογεννητικού συστήματος18. Ο Fox (1963), διέκρινε τους προστατικούς λίθους σε τρεις κατηγορίες, σ αυτούς που σχηματίζονται στο παρέγχυμα του αδένα, στους μεταναστευτικούς που εντοπίζονται στην προστατική ουρήθρα και τους δευτεροπαθείς που αναπτύσσονται σε μία προσχηματισμένη κοιλότητα του προστάτη Η συχνότητα της προστατικής λιθίασης.

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα Ε. ΑΝΔΡΙΩΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα οι οποίοι περιβάλλονται από παχιά κάψα συνδετικού ιστού. Οι εκκριτικοί πόροι εκβάλλουν στην προστατική μοίρα της ουρήθρας.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Για τον σχηματισμό των λίθων απαιτείται αλληλουχία γεγονότων που περιλαμβάνει: Τον Υπερκορεσμό των ούρων.

ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Για τον σχηματισμό των λίθων απαιτείται αλληλουχία γεγονότων που περιλαμβάνει: Τον Υπερκορεσμό των ούρων. ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Για τον σχηματισμό των λίθων απαιτείται αλληλουχία γεγονότων που περιλαμβάνει: Τον Υπερκορεσμό των ούρων. Την πυρηνοποίηση. Την συνένωση των κρυστάλλων. Την κατακράτηση των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ Η ICS (International Continence Society) έχει ορίσει την ακράτεια των ούρων ως μια κατάσταση ακούσιας απώλειας των ούρων, η οποία αποτελεί κοινωνικό και υγιεινoμικό πρόβλημα που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 9. Διαγνωστική προσέγγιση συνδρόμου πολλακιουρίας, δυσουρίας και στραγγουρίας στο σκύλο

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΙI ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΕΙΝΑΙ: ΝΕΦΡΟΙ ΟΥΡΗΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD)

Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD) Νεώτερα δεδομένα στη Νόσο της Κατώτερης Ουροφόρου Οδού της Γάτας (FLUTD) Κατερίνα Αδαμαμά Μωραΐτου Επίκουρη Καθηγήτρια Κλινική Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. FLUTD Σύνδρομο με κοινή συμπτωματολογία

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη Η κατανόηση του τρόπου δράσης ορισµένων ιχνοστοιχείων µπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών όπως είναι η σχιζοφρένεια, η στειρότητα, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα. Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης

Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα. Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης Γ. Δημητριάδης Σύγκρουση συμφερόντων Ερευνητής και Ομιλητής (κατά την τελευταία 4ετία) για τις εταιρείες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (Ανανεωμένο κείμενο Μάρτιος 2005) M. Oelke (chairman), G. Alivizatos, M. Emberton, S. Gravas, S. Madersbacher, M. Michel, J. Nordling, C. Rioja

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Οφθαλμός Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΟΦΘΑΛΜΟΣ ΧΙΤΩΝΕΣ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥ ΒΟΛΒΟΥ 1. Σκληρός: εξωτερικός ινοκολλαγονώδης χιτώνας 2. Ραγοειδήςήμέσοςήαγγειώδης:

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH Φ. Σοφράς Συμπτώματα Κατώτερου Ουροποιητικού LowerUrinaryTractSymptoms Αποφρακτικά (κένωσης) Καθυστέρηση έναρξης Διακεκομμένη ούρηση Ατελής κένωση κύστεως Χαμηλή ροή

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΟΠΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΕΓΧΥΣΗ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΟΗΘΟΥΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

Η ΕΝΔΟΠΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΕΓΧΥΣΗ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΟΗΘΟΥΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β. ΚΑΤΣΙΚΑΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2007-2008 ΑΡΙΘΜΟΣ 1987 Η ΕΝΔΟΠΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΕΓΧΥΣΗ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ

Η ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΡΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ: 2007-08 ΑΡΙΘΜ.: 1989

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2010 2011

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2010 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 6ης ΥΓ. ΠΕΡ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ, ΗΠΕΙΡΟΥ και ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γ.Ν. ΚΟΡΙΝΘΟΥ 1 Γ.Ν. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ 2 Γ.Ν. ΣΠΑΡΤΗΣ 3 ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα