ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΊΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΊΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ"

Transcript

1 ΕΪΤΪΧΙΑ Δ. AIATA ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΊΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ Η ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ Η ποικιλομορφία της ελληνικής αμφίεσης κατά τη βενετοκρατία - τουρκοκρατία είναι ένα φαινόμενο που καταρχήν οφείλεται στις διαφορετικές κλιματολογικές και οικονομικές συνθήκες, που επικράτησαν κατά τόπους και εποχές, στις διαφορετικές εργασιακές απασχολήσεις, αλλά και στα διαθέσιμα υλικά και τις μεθόδους επεξεργασίας - τους. Εξάλλου οι στάσεις και οι αντιλήψεις του συλλογικού σώματος, όπως αυτές καθρεφτίζονται σε νοοτροπίες και συμπεριφορές, εκφράζονται και μέσω του ενδυματολογικού κώδικα* έτσι, η αποκρυπτογράφησή-του έχει πολλά να φανερώσει στον ιστορικό, καθώς αποδεσμεύει πληροφορίες και προβαίνει σε εκτιμήσεις για την εσωτερική ζωή των ανθρώπων, για την καλαισθησία, για το πολιτιστικό-τους επίπεδο. Στο πραγματολογικό επίπεδο τόσο το εικονογραφικό όσο και το περιγραφικό υλικό των αφηγηματικών πηγών και λιγοστό είναι και αποσπασματικό, αλλά και μειωμένης πειστικότητας τουλάχιστον ως τα μέσα περίπου του 18ου αιώνα. Στις λίγες γνωστές και χρονισμένες μαρτυρίες προσθέτει ακόμα μία η εργασία αυτή. Πρόκειται για δυό επιστολές και συμπληρωματικά αποσπάσματα από την αλληλογραφία των αδελφών Μιχάλη και Γιωργάκη Μέλου, από όπου αντλούμε στοιχεία όχι μόνο για το θέμα της αμφίεσης αλλά και γενικότερα για την κοινωνική ζωή της Αθήνας στις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα ι. Με την αμεσότητα του επιστολικού κειμένου ξεπερνά την ξηρότητα ενός γαμήλιου συμβολαίου ή μιας έκθεσης πραγματογνωμοσύνης, τύπους κειμένων με τους οποίους θα μπορούσε να υποστηριχτεί ότι μοιάζει. Τα ιστορικά γεγονότα της αποτυχημένης απόπειρας των Βενετών για την κατάληψη της Αθήνας το 1687 καθώς και της ομαδικής μετανάστευσης των Αθηναίων είναι γνωστά, ώστε να μη χρειάζεται εδώ ειδικός λόγος Ολα τα αρχειακά στοιχεία, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί εδώ, προέρχονται από το ιδιωτικό αρχείο του εμπόρου Γ. Αντ. Μέλου, που βρίσκεται στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας. Η παραπομπή στο αρχείο θα γίνεται στο εξής : Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., κλπ. 2. Για το θέμα, εκτός από τους χρονογράφους της Αθήνας, βλέπε ειδικά την μελέτη του Κων. Ντόκου, Η μετοικεσία των Αθηναίων στην Πελοπόννησο, Μνήμων 10 (1985)

2 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 33 Ανάμεσα στις οικογένειες που εγκατέλειψαν τότε την Αθήνα ήταν και οι αδελφοί Νικολός και Μιχάλης Μέλος, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στ' Ανάπλι, όπου έζησαν ως το 1715 καλλιεργώντας τα κτήματα, που η βενετσιάνικη διοίκηση τους παραχώρησε στην περιοχή του Αργούς 3 και συγχρόνως εμπορευόμενοι σε συνεργασία με τον μεγαλύτερο αδελφό-τους, τον Γιωργάκη, εγκατεστημένο από χρόνια στη Βενετία 4. Μετά την πτώση τ Αναπλιού στους Τούρκους το 1715, ο Μιχάλης Μέλος, για δεύτερη φορά ξεριζωμένος, βρίσκεται καταρχήν αιχμάλωτος κι ύστερα απελευθερωμένος στη Σμύρνη, όπου προσπαθεί να ασχοληθεί με το εμπόριο αλλά δίχως επιτυχία' το δίλημμα, που αντιμετωπίζει τότε, είναι να επιστρέψει στην Αθήνα ή να γυρίσει στο Μοριά, όπου έχει τα κτήματά-του και είναι εξοικειωμένος με τον τόπο. Η επάνοδος των Αθηναίων στην πατρίδατους είχε αρχίσει τρία μόλις χρόνια μετά την εγκατάλειψη της πόλης, αλλά στην κορύφωσή-της έφτασε ύστερα από το 1715, όταν και στο Μοριά, όπου είχαν εγκατασταθεί οι περισσότεροι φυγάδες, επικράτησαν πλέον οι ίδιες πολιτικές συνθήκες. Με τη συνθήκη του Πασσάροβιτς (1718) και κυρίως με το φιρμάνι του Κισλάρ-αγά εξασφαλίζονταν οι προϋποθέσεις για το γυρισμό των εκπατρισμένων στην εστία-τους 5. Η Αθήνα, από έρημο χωριό, αρχίζει τότε να γίνεται πόλος έλξης όχι μόνο των παλιών-της κατοίκων αλλά και άλλων και να διαμορφώνεται σε κέντρο με κάποια στοιχεία αστικής ζωής. Βέβαια η δημιουργία της νέας πόλης δεν υπήρξε ούτε εντυπωσιακή ούτε άμεση, αλλά έγινε σταδιακά, όσο ολοκληρωνόταν η επάνοδος των κατοίκων και μάλιστα των πρώτων αθηναϊκών οικογενειών, κυρίως εμπορευομένων, οι οποίοι κατά την περίοδο της διασποράς-τους ήρθαν σ' επαφή με τη Δύση, κοινώνησαν στο δυτικό πολιτισμό και επιστρέφοντας στον τόπο-τους γίνονται φορείς των νέων ηθών και τρόπου ζωής του ευρωπαϊκού κόσμου, ενώ παράλληλα η οικονομική-τους ευρωστία επιτρέπει μιαν άνετη διαβίωση. 3. Κων. Ντόκου, ό. π., σ. 119, αριθμ. 185" σε πιστοποιητικό της βενετσιάνικης διοίκησης του Ναυπλίου με ημερομηνία έκδοσης 10 Ιουνίου 1690 φαίνεται ότι «ο Νικολός και Μιχάλης παίδες Μέλλου» είναι Αθηναίοι μέτοικοι στο Μοριά και ανήκουν στην «Α' τάξη». 4. Για τις περιπέτειες των δύο αδελφών στ' Ανάπλι βλέπε περισσότερα, Ευτυχίας Δ. Λιάτα, Μαρτυρίες για την πτώση τ' Αναπλιού στους Τούρκους (9 Ιούλη 1715), Μνήμων 5(1975) Στις 25 Αυγούστου 1720 ο Γ. Μέλος γράφει στο Μιχάλη : «...Εδώ έχουμε ειδήσεις πως ο Κισλάρ-αγάς έδωσε φιρμάνι για να μαζωχτούσι όλοι οι Αθηναίοι στον τόποτους και να πάρουνε τα μούλκια-τους και να δίνουσι τα σολδιά όπου εκουστίσασι και να ιδείς, αν θέλεις να πας εις την Αθήνα να πάρεις κι εσύ τα ιδικά-μας. Γράψε-μου τι άσπρα επουληθήσασι και τι μούλκια είναι για να σου αποκριθώ...», Ε.Ι.Β.-Παλ. Αρχ., Reg. 183, φ. 105"-. Βλ. και σελ. 42'

3 34 Ευτυχία Α. Λιάτα Αποτέλεσμα όλων αυτών υπήρξε ο ανασχηματισμός κάποιων κοινωνικών ομάδων, που είχαν σχεδόν καταργηθεί με τις βενετοτουρκικές συγκρούσεις του Αυτή η νέα πόλη της Αθήνας, όπως ξαναγιεννιέται, είναι που έλκει και μαζί τρομάζει τον Μιχάλη Μέλο για να πάει να ζήσει εκεί. Οπως διατυπώνει τις αντιρρήσεις-του στην αλληλογραφία με τον αδελφό-του Γιωργάκη, η Αθήνα μοιάζει να τον φοβίζει και η αβέβαιη εξέλιξη ενός νέου ξεκινήματος τον αποθαρρύνει. Αλλωστε, τα νέα που φτάνουν από εκεί, δεν είναι τόσο ενθαρρυντικά. Παρά τις υποσχέσεις της Πύλης, κάποιοι, που γνώρισαν την κατάσταση από κοντά, μιλούν για βαριά δοσίματα και τούρκικη καταπίεση. Αλλά και την παραμονή-του στη Σμύρνη τη βλέπει προβληματική, σχεδόν αδύνατη, επειδή στην πόλη αυτή δεν μπορούν να σταθούν έμποροι του δικού-του αναστήματος χρειάζεται να έχει κανείς μεγαλύτερα κεφάλαια. Η σκεψη-του λοιπόν είναι ότι μόνο πηγαίνοντας σ' έναν τόπο, όπου ο μέσος όρος της οικονομικής επιφάνειας των άλλων είναι τουλάχιστον δέκα φορές κάτω από τις δικές-του δυνατότητες μπορεί να προκόψει στο εμπόριο. Βρισκόμαστε μπροστά στην περίπτωση του μικρού εμπόρου, ο οποίος έχοντας επίγνωση των ορίων-του στηρίζει την άνοδό-του σε μικρές αγορές καταρχήν, αποφεύγοντας τον επικίνδυνο ανταγωνισμό με τους φτασμένους εμπόρους στις μεγάλες αγορές. Μιά επιτυχία-του εκεί στο ξεκίνημα, και καταξίωσή-του στον εμπορικό κόσμο θα αποτελέσει το πρώτο σκαλοπάτι, που θα του επιτρέψει την επιθυμητή αναρρίχηση σε υψηλότερα επίπεδα. Ως τέτοιο τόπο προκρίνει την Αθήνα και για ένα ακόμα λόγο, ότι από εκεί έχει τη δυνατότητα να επεκτείνει εύκολα τις εμπορικές-του δραστηριότητες απέναντι στο Μοριά και στην Εύβοια 6. Από τα γραφόμενά-του φαίνεται ότι η διαφορά επιπέδου ανάμεσα στην Αθήνα και στη Σμύρνη είναι τέτοια, που αποκλείει κάθε δυνατότητα επιλογής. Η Σμύρνη είναι η μεγάλη αγορά της Ανατολής, όπου ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς εμπορικούς οίκους δεν αφήνει περιθώρια σταδιοδρομίας στους μικροεμπόρους. Αντίθετα η Αθήνα, ύστερα μάλιστα από την κατάληψη του Μοριά, με όλα τα θλιβερά επακόλουθα δημογραφική μείωση, στάση εμπορίου, οικο- 6. Στις 2 Ιουνίου 1717 γράφει μεταξύ άλλων στον αδελφό-του στη Βενετία : «...Ευτουτός δ τόπος δεν μού αρέσι οτή έδό δπιός θελή να καμή νέγοτζιο θελή να εχή σήρμιγηέ πολλή καί τοτές να ήμπορή να βγενή τα εξοδά του εμίς τηχένη να πάμε σ' έναν τόπο δπου νά εχουνέ ή άνθρωπί εκινού του τόπου ρεάλια 10 καί εμίς να έχομε ρεάλια 100, τοτές μπορούμε να καμόμέ τα νεγοτζια μας... μονέ μού φενέτε δηα καλό δηα νά απερασόμέ ής τιν Αθίνα κι έκι έχομε την Αθίνα το Μοραία το νισί της Εγρήπού δπου ημπορούμε να καμόμαί με ενεφχολήα καθές λογής νεγοτζηό δπου να θέλησομε...». Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., busta 146, φ. 153".

4 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 35 νομικό μαρασμό εμφανίζεται ως η νέα αγορά, η οποία θα μπορούσε να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε με το νέκρωμα των εμπορικών κέντρων του Μοριά. Σ' αυτή την προοπτική προβλέποντας ότι θα εξελιχθούν τα πράγματα, ο Γ. Μέλος παρακινεί τον αδελφό-του να πάει να εγκατασταθεί στην Αθήνα και, για να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τους δισταγμούς-του, του προτείνει να παντρευτεί εκεί κι έτσι η οικογένειά-τους να ξαναστεριώσει στον τόπο-της. Με αφορμή το προξενιό αυτό είναι γραμμένες οι δυό επιστολές του Μιχάλη προς τον Γιωργάκη, οι οποίες δημοσιεύονται στο τέλος της εργασίας αυτής. Η υποψήφια νύφη, η οποία επιμελώς πουθενά δεν κατονομάζεται ίσως για να μην «ακουστεί» το όνομά-της είναι ενάρετη, νέα, όμορφη, από καλό σπίτι και ο πατέρας-της έχει μεγάλη περιουσία. Αυτά λένε στο Μιχάλη οι Αθηναίοι πληροφοριοδότες-του, που τυχαίνει να βρίσκονται στη Σμύρνη, και τις πληροφορίες διασταυρώνει ο Γιωργάκης από άλλους συμπατριώτες-του στη Βενετία. Ο Μιχάλης, άπειρος της σύγχρονής-του αθηναϊκής ζωής, περιορίζεται να ορίσει μόνο το μέγεθος της προίκας σε ακίνητα και αφήνει τον έμπειρο και κυρίως καλύτερα πληροφορημένο μεγάλο αδελφότου να διαλέξει από την περιουσία του υποψήφιου πεθερού-του τα καλύτερα κτήματα 7. Οι απαιτήσεις που προβάλλει φαίνονται υπερβολικές, αλλά δεν είναι, αν λογαριάσουμε ότι η οικογένεια Μέλου συγκαταλέγεται στην Α' τάξη των Αθηναίων, καθώς ήδη προαναφέρθηκε 8. Οι 200 ελιές, που ζητάει προίκα, θεωρητικά αποδίδουν κατά μέσο όρο 8-10 οκάδες λάδι το δέντρο, δηλαδή περίπου οκάδες συνολικό ετήσιο εισόδημα 9. Εμπορευόμενος, ο Μιχάλης ζητάει ακόμα δύο από τα εννιά εργαστήρια του πεθερού-του με την προοπτική ίσως να τα χρησιμοποιήσει ο ίδιος για το εμπόριό-του ή να εξασφαλίσει ένα σταθερό εισόδημα ενοικιάζοντάς-τα. Εχει όμως ο Μέλος και μεγάλες επιφυλάξεις για την απόδοση των κτημάτων της Αθήνας, γιαυτό σε άλλο γράμμα-του, δύο μήνες αργότερα, ζητάει από το Γιωργάκη να πληροφορηθεί σωστά από τον εξάδελφό-του Πανταζή Λαουδέρο, ο οποίος βρί- 7. Βλέπε έγγραφο 1, σελ. 47,Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., busta 146, φ. 142r. Το έγγραφο εκδίδεται με διόρθωση στη στίξη και αποκατάσταση στα κεφαλαία. 8. Κων. Ντόκου, ό.π., σ. 119, αριθμ Σε σύνολο 438 οικογενειών, Αθηναίων μετοίκων στο Μοριά, μόνο το 13% χαρακτηρίζεται Α' τάξης, ενώ το 50% ανήκει στην τελευταία, την Δ' τάξη. 9. Από άλλη επιστολή του Μιχάλη προς τον αδελφό-του (10 Οκτωβρίου 1720) έχουμε την πληροφορία ότι η οικογένεια Μέλου, όταν ζούσε στην Αθήνα, είχε εκτός από κτήματα και αμπέλια και 180 ρίζες ελιές. Επομένως ο Μ. Μέλος, ζητώντας 200 δέντρα από τον μέλλοντα πεθερό-του, θέλει στην πραγματικότητα να ξανασχηματίσει την παλιά περιουσία της οικογένειας, που θα του εξασφαλίσει την παλιά-του θέση ανάμεσα στους πρώτους του τόπου.

5 36 Ευτυχία Α. Λιάτα σκετοα αυτή την εποχή στη Βενετία, «για το τί συνηθίζουνε στην Αθήνα και τί ιντράδα δίδουνε τα μούλτζα του τόπου» 10. Η εμπειρία πάντως, που έχει ο ίδιος από παλιά για τον τόπο, είναι ότι τα κτήματα της Αθήνας δεν αφήνουν κανένα πλεόνασμα αντίθετα με αυτά που τους παραχωρήθηκαν στο Μοριά, οπού το εισόδημά-τους είναι πλεονασματικό και μπορεί κανείς να το επενδύσε σε βελτίωση του νοικοκυριού-του 11. Εκτός από τα ακίνητα, με τα οποία θέλει να προικιστεί ο Μιχάλης, προκειμένου να στήσει σπιτικό στην Αθήνα και μάλιστα σπιτικό καλής σειράς είναι ανάγκη η γυναίκα-του κι αυτός να διαθέτουν και την κατάλληλη αμφίεση. Αντιμετωπίζοντας το ενδεχόμενο να μην προικιστεί η νύφη με όλα, όσα ο ίδιος θεωρεί απαραίτητα, στέλνει στον αδελφό-του το δεύτερο γράμμα, που δημοσιεύεται εδώ, όπου του απαριθμεί ένα προς ένα όλα τα χρειαζούμενα και μάλιστα κοστολογημένα, ώστε να φροντίσει είτε όλα είτε ό,τι χρειαστεί να συμπληρώσουν, να τα προμηθευτούν οι ίδιοι. Για να προλάβει μάλιστα κάθε αρνητική αντίδραση του Γιωργάκη, που φαίνεται να την περιμένει σίγουρη, βάζει το Δημητρό Δημάκη, Αθηναίο, ο οποίος αυτό τον καιρό βρίσκεται στη Σμύρνη και του γράφει σχετικά με το προξενιό και την ανάγκη προικισμού του Μιχάλη με όσα ζητάει, επειδή τώρα «και στην Αθήνα ξέρουνε κι εκεί τα στολίδια κι όλα τα συνακόλουθα, που εσυνηθίζανε και στο Ανάπλι, και μάλιστα όπου εκεί είναι ένα σπίτι από τα πρώτα και δεν είναι να λείψει τίποτα» 12. Από τα γραφόμενα του Μέλου και του Δημάκη γίνεται φανερό πως η Αθήνα αρχίζει σιγά-σιγά να μιμείται τα ήθη του Αναπλιού, του Αναπλιού βέβαια όπως το ξέρανε κάτω από τη βενετσιάνικη διοίκηση «εσυνηθίζανε και στο Ανάπλι» και το οποίο τώρα, δύο μόλις χρόνια κάτω από τον τουρκικό ζυγό, μοιάζει να έχει χάσει πολύ από την εικόνα του παρελθόντοςτου 13. Αντίθετα, στην Αθήνα με την εισροή των επαναπατριζόμενων καλών οικογενειών πραγματοποιείται ουσιαστική ανέλιξη στην κοινωνία-της. Οι πληροφορίες για την αθηναϊκή φορεσιά, που μας παρέχονται εδώ 14, 10. Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., busta 146, φ. 149r * επιστολή του Μιχάλη από τη Σμύρνη προς τον αδελφό-του στη Βενετία με ημερομηνία 12 Απριλίου Βλέπε έγγραφο 2, σελ Ε.Ι.Β.-Παλ. Αρχ., busta 145, φ. 219«επιστολή του Δ.Δημάκη από τη Σμύρνη προς τον Γ. Μέλο με ημερομηνία 6 Μαρτίου Για την παρακμή της πόλης του Ναυπλίου αμέσως μετά την ανακατάληψήςτης από τους Τούρκους το 1715, και τη συνακόλουθη μεταφορά του διοικητικού κέντρου του Μοριά στην Τρίπολη, βλέπε Β. Παναγιωτόπουλος, «Από το Ναύπλιο στην Τριπολιτσά : Η σημασία της μεταφοράς μιας περιφερειακής πρωτεύουσας τον 18ο αιώνα», Ο Ερανιστής 11 (1974) Αθήνα 1980, σ Βλέπε έγγραφο 2, σελ Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., busta 146, φ. 146* Γ. Το έγγραφο εκδίδεται με διόρθωση στη στίξη και αποκατάσταση στα κεφαλαία' οι ελάχιστες βραχυγραφίες αναλύθηκαν σιωπηρά.

6 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 27 δεν είναι οι στατικές πληροφορίες ενός νοταριακού εγγράφου (προικοσύμφωνο, διαθήκη), αλλά μαρτυρούν τη χρήση της ενδυμασίας ως στοιχείου της κοινωνικής διαβάθμισης που προσδοκάται. Ο εκπατρισμένος Μέλος και μέσω του ενδύματος αποβλέπει σε κοινωνική καταξίωση και άνοδο, την οποία είτε είχε και έχασε είτε ελπίζει να αποκτήσει. Ετσι, μπορεί να μεγαλώνει, να φουσκώνει, τις απαιτήσεις της αθηναϊκής ζωής σύμφωνα με τους πόθουςτου για τέτοια κοινωνική κατάταξη. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Μιχάλη για την αμφίεση της γυναίκας-του θα χρειαστεί να ξοδευτούν ρεάλια, ενώ η δική-του φορεσιά θα κοστίσει μόνο 126, σύνολο και για τους δύο ρεάλια. Μιά πρώτη παρατήρηση στην ανδρική και τη γυναικεία φορεσιά είναι ότι δεν αναφέρεται τίποτα για την υπόδηση, πράγμα που πρέπει να εκληφθεί απλά σαν παράλειψη αντίθετα, το ότι δεν γίνεται λόγος για γυναικεία εσώρουχα, όπως τα εννοούμε σήμερα, θα πρέπει είτε να θεωρηθεί εσκεμμένη παρασιώπηση για λόγους σεμνοτυφίας είτε να ερμηνευτεί μάλλον σαν απουσία-τους από τη γυναικεία αμφίεση 15. Ενδέχεται τέλος να μην έχουμε εδώ την πλήρη και αμιγή εικόνα της αστικής φορεσιάς, αλλά είναι πιθανόν ο Μέλος να αναμειγνύει στοιχεία από την αγροτική ή ακόμα και την πελοποννησιακή ενδυμασία, πράγμα όμως που δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι η ανάμειξη αυτή οφείλεται σε δική-του σύγχυση, αλλά πιθανό να αποδίδει την πραγματικότητα. Πολλά από τα μέρη της αθηναϊκής φορεσιάς, όπως μας περιγράφεται εδώ, τα συναντάμε κι αργότερα σε αθηναϊκά προικοσύμφωνα του β' μισού του 18ου αι. 16, μας λείπει όμως εντελώς η εικαστική απόδοση του αθηναϊκού ενδύματος στις δύο πρώτες δεκαετίες του αιώνα. Οι ειδήσεις που έχουμε για προγενέστερα ή τα αμέσως μεταγενέστερα χρόνια, εκτός του ότι είναι λιγοστές και σποραδικές, δεν μας δίνουν πάντα μιά ολοκληρωμένη εικόνα και κάποτε δεν ξεκαθαρίζεται, αν πρόκειται για τη λαϊκή ή τη φορεσιά των αρχόντων του τόπου. Οι διαταγές της οθωμανικής διοίκησης στην προσπάθειά-της να επιβάλει σαφή διαφοροποίηση ανάμεσα στην ενδυμασία των χριστιανών ραγιάδων και των μουσουλμάνων, αποτελούν πηγή για την ενδυματολογία της εποχής, έστω και αν η διάκριση εντοπίζεται κυρίως στην υπόδηση και το κάλυμμα της κεφαλής και αφορά κατά βάση 15. Είναι γνωστό ότι στις περισσότερες ελληνικές περιοχές η γυναικεία φορεσιά δεν περιελάμβανε άλλο εσώρουχο εκτός από το πουκάμισο, που ήταν το κατεξοχήν εσώρουχο. Ιωάννα Παπαντωνίου, «Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς» Εθνογραφικά 1 (1978) Τα προικοσύμφωνα αυτά, 60 συνολικά, τα οποία αναφέρονται στην περίοδο , δημοσιεύει ο Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Μνημεία της ιστορίας των Αθηνών) Αθήνα 1923, τ. Γ', σ

7 3$ Ευτυχία Δ. Aiata το χρώμα 17. Χρήσιμο επίσης είναι να αναφερθούν εδώ και κάποιες άλλες πηγές, περιηγητικά κείμενα επειδή έτσι θα μας δοθεί η ευκαιρία να διαπιστώσουμε τις μεταβολές, που με τον καιρό υπέστη η ενδυμασία ανάμεσα στον 17ο και 18ο αιώνα. Στα 1674 έχουμε την περιγραφή της φορεσιάς των Αθηναίων αρχόντων από τον Cornelio Magni, την οποία μάλιστα χαρακτηρίζει σοβαροφανή και γελοία 18. Ο σύγχρονός-του Spon στα 1676 σημειώνει ότι τα ενδύματα των Αθηναίων ήσαν εντελώς διαφορετικά από των Τούρκων, αλλά η περιγραφή που δίνει δεν καλύπτει όλα όσα θα θέλαμε για να σχηματίσουμε μιά πλήρη εικόνα 19. Στο τρίτο από τα αμφίβολης αξιοπιστίας «αναργύρεια φύλλα» έχουμε μιά πολύ συνοπτική περιγραφή της αθηναϊκής ενδυμασίας του τέλους μάλλον του Που αιώνα, η οποία δεν μας διαφωτίζει σε πολλά σημεία 20. Στα 1730 ο Charles Thompson κάνει την διαπίστωση ότι οι Αθηναίοι είναι πιο πολιτισμένοι από τους γείτονές-τους και δίνει μιά άλλη περιγραφή της αμφίεσής-τους κι αυτή όμως συνοπτική 21. Αίγα χρόνια αργότερα ο Salmon 17. Τέτοιες σουλτανικές διαταγές του 1761 και 1762 για ενδυματολογικά θέματα των ραγιάδων βλέπε Ν. Σ. Σταυρινίδης, Μεταφράσεις τούρκικων ιστορικών εγγράφων αφορώντων εις την ιστορίαν της Κρήτης ( ), τ. Ε', Ηράκλειο Κρήτης 1985, σ , 195. Ανάλογο σουλτανικό διάταγμα του 1703 για το ίδιο θέμα, βλέπε Κων. Δ. Μέρτζιος, Μνημεία μακεδόνικης ιστορίας, Θεσσαλονίκη 1947, σ Η άποψη της Εκκλησίας για το θέμα της αμφίεσης των χριστιανών εκφράζεται με τις εγκυκλίους που κατά καιρούς εκδίδει, και με τις οποίες καυτηριάζει την πολυτέλεια, κυρίως των γυναικών δίχως να επιχειρήσω βιβλιογραφική κάλυψη του θέματος είναι άλλωστε τόσο ευρύ κι αδιερεύνητο θα αναφέρω, ενδεικτικά μόνο για τον τύπο των κειμένων αυτών, την εγκύκλιο του 1803 του επισκόπου Κοζάνης, δημοσιευμένη στου Μιχ. Α. Καλινδέρη, Τα λυτά έγγραφα της δημοτικής βιβλιοθήκης Κοζάνης, Θεσσαλονίκη 1951, σ και ανάλογη εγκύκλιο του 1753 του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Δημ. Σ. Γκίνης, Περίγραμμα ιστορίας του μεταβυζαντινού δικαίου, Αθήνα 1966, σ Cornelio Magni, Relazione Della Città d'attiene, colle Provincie dell' Attica, Focia, Beozia e Negreponte, ne'tempi, che furono/queste passeggiate da Cornelio Magni, Parmegiano, l'anno 1674, Πάρμα 1688, σ Πβ. και Κυρ. Σιμόπουλου, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελ?Μα, τ. Α', Αθήνα , σ Jacob Spon, Voyage d'italie, de Dalmatie, de Grèce et du Levant, fait aux années 1674 et 1676 par Jacob Spon..., Λυών 1678, τ. Π, σ Πβ. Κυρ. Σιμόπουλου, ό. π., σ Ο Καμπούρογλου καταπιάνεται με το θέμα της αθηναϊκής ενδυμασίας πολύ γενικά και με χρονολογική ασάφεια, πράγμα που δεν επιτρέπει να σχηματίσουμε ακριβή εικόνα του ενδύματος για κάθε εποχή. Δ. Γρ. Καμπούρογλους, Ιστορία των Αθηναίων. Τουρκοκρατία , Αθήνα 1896, τ. Β', σ Τα «αναργύρεια φύλλα» πρωτοδημοσίευσε ο Κ. Σ. Πιττάκης στην Εφημερίδα Αρχαιολογική, φύλ. 34 (1853) Αναδημοσίευση-τους με σχολιασμό βλέπε Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Ιστορία..., τ. Α', σ Charles Thom(p)son, The travels of the Charles Thompson Esq. containing his observations on France, Italy, Turkey in Europe..., Reading 1752, τ. Ι, σ Πβ. και Κυρ. Σιμόπουλου, τ. Β', σ

8 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 39 θα μας δώσει μιά καλή εικόνα της ανδρικής και γυναικείας φορεσιάς τόσο της καθημερινής όσο και της επίσημης 22. Τη λαϊκή αθηναϊκή φορεσιά και τη φορεσιά των αρχόντων, σαφώς διαχωρισμένες τη μιά από την άλλη, περιγράφει αρκετά παραστατικά ο Richard Chandler στα Ο ίδιος μας δίνει και τον τύπο της αρβανίτικης ενδυμασίας της περιοχής της Αθήνας 23. Οταν στα τέλη του 18ου αιώνα ο Scrofani επισκέπτεται την Αθήνα, γοητευμένος από την πόλη και τους κατοίκους-της, μέσα σ' ένα παραλήρημα ενθουσιασμού δίνει μιά πολύ ποιητική εικόνα της Αθηναίας και της φορεσιάς-της, στην οποία βλέπει επιβίωση του αρχαίου αθηναϊκού ενδύματος 24. Η χρονική όμως απόσταση, που χωρίζει τις πηγές αυτές από την εποχή, που αναφέρεται το έγγραφο, και οι διαπιστωμένες πλέον διαφορές στον τύπο της αθηναϊκής φορεσιάς από τη μιά περίοδο στην άλλη, ελάχιστα συμβάλλουν στη διαφώτισή-μας πάνω στο θέμα αυτό για τις αρχές του 18ου αι. 25. Ετσι αποδεχόμαστε απλά την περιγραφική μόνο εικόνα της αθηναϊκής φορεσιάς δίχως να έχουμε τη δυνατότητα της εικαστικής απόδοσής-της, επειδή είναι αδύνατη ή επικίνδυνη οποιαδήποτε προσπάθεια ταύτισης ή μορφοποίησης καθενός από τα μέρη που την αποτελούν με βάση μόνο το λιτό και γριφώδη κατονομασμό-τους. Ενα άλλο ενδιαφέρον σημείο θα ήταν να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε την αξία όλων αυτών των αντικειμένων, τί πραγματικά αντιπροσωπεύουν τα ποσά αυτά σε κόστος ζωής. Κάτι τέτοιο θα ήταν εφικτό μόνο, αν είχαμε τις τιμές κάποιων αγαθών πρώτης ανάγκης της ίδιας περιόδου και μάλιστα στη συγκεκριμένη πόλη. Επειδή όμως οι πληροφορικές δυνατότητες των γνωστών πηγών είναι περιορισμένες, θα προσπαθήσουμε να εκμεταλλευτούμε κάποια στοιχεία που μας προσφέρονται μέσα από το ίδιο το αρχείο του Γ. Μέλου. 22. Signor Salmon, Lo stato presente di tutti i paesi e popoli del mondo, Βενετία 1739, τ. VII, σ , 23. Richard Chandler, Voyages dans l'asie Mineure et en Grèce, faits aux dépens de la société des Dilettani dans les années 1764, 1765 et 1766, A Riom 1806, τ. Ill, σ Πβ. και Κυρ. Σιμόπουλου, ό. π., τ. Β', σ , Κ. Δ. Μέρτζιου, «Πώς εβάφοντο προ δύο αιώνων οι Αθηναίοι», Τα Αθηναϊκά, τχ. 33 (1966) Xavier Scrofani, Voyage en Grèce de Xavier Scrofani, Sicilien, fait en 1794 et 1795, Paris et Straasbourg an IX=1801, τ. Π, σ Πβ. και Κυρ. Σιμόπουλου, ό. π., σ Με το θέμα της αθηναϊκής φορεσιάς από τα μέσα του 18ου αι. ως το 1834 ασχολείται εμπεριστατωμένα στη διδακτορική-της διατριβή η Κων. Μπάδα - Τσομώκου, Η αθηναϊκή γυναικεία φορεσιά κατά την περίοδο Ενδυματολογική μελέτη. Ιωάννινα 1983.

9 40 Ευτυχία Δ. Λιάτα Από την αλληλογραφία λοιπόν των δύο ανδρών πληροφορούμαστε ότι το 1717 (Σεπτέμβριος - Οκτώβριος) οι έμποροι στην Αθήνα «προχρεώνουν το λάδι 1/2 ρεάλι το ξιστί» 26 και το πνεύμα της επιστολής είναι ότι πρόκειται για χαμηλή μάλλον τιμή, επειδή υπάρχει μεγάλη παραγωγή. Σύμφωνα με την αντιστοιχία του ρεαλιού 27 το ξεστί το λάδι τιμάται 60 άσπρα, δηλαδή 10 άσπρα ή 3 περίπου παράδες η οκά. Συνεπώς τα ρεάλια, που υπολογίζει ο Μιχάλης για τα έξοδα αμφίεσής-τους, είναι το αντίτιμο ξεστιών ή οκάδων λαδιού, το οποίο παράγεται από περίπου ελαιόδεντρα 28. Ο Μ. Μέλος λοιπόν για την κάλυψη των εξόδων αυτών θα έπρεπε να διαθέτει ετήσιο εισόδημα 7-9 φορές μεγαλύτερο από αυτό που αποδίδουν οι 200 ρίζες ελιές, που ζητά ως προίκα. Μιά ιδέα για την αξία της γης στην Αθήνα παίρνουμε από ένα πωλητήριο έγγραφο του 1717, όπου αναφέρεται ότι, αγρός 15 στρεμμάτων στην περιοχή Αμπελοκήπων πωλείται για 10 γρόσια 29. Δύο άλλα είδη, που μας προσφέρονται για σύγκριση αλλά αφορούν τη Σμύρνη, είναι το βαμβάκι, το οποίο το 1717 το αγοράζει το Μιχάλης για να το στείλει στον αδελφό-του προς 12 ρεάλια το καντάρι και το κηκίδι, του οποίου η αγορά είναι προς 3 ρεάλια και 30 άσπρα το καντάρι 30. Τα λοιπόν ρεάλια αντιπροσωπεύουν 112 περίπου καντάρια βαμβακιού ή 414 περίπου καντάρια κηκιδιού. Οταν τα μεγέθη των αγαθών αυτών, που διακινεί ο Μιχάλης, είναι του ύψους των κανταριών το χρόνο, η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική οικονομική-του δυνατότητα και στην επιφάνεια, που θέλει να παρουσιάζει, είναι πολύ μεγάλη. 26. Το ξεστί (ξέστα ή ξέστης), τοπικό αθηναϊκό μέτρο χωρητικότητας για τον υπολογισμό του λαδιού, ισούται με 6 οκάδες περίπου - Νικ. Παπαδοπούλου, Ερμής ο Κερδώος ήτοι εμπορική εγκυκλοπαίδεια, τ. Γ', Βενετία 1816, σ Πβ. και Δημ. Α. Πετρόπουλου, «Συμβολή εις την έρευναν των λαϊκών μέτρων και σταθμών», Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου, τ. Ζ' (1952) Πολύ συχνά στις πηγές του 18ου αι. το τούρκικο γρόσι παίρνει αδιάκριτα και τις ονομασίες ασλάνι ή ρεάλι* π.χ. στις 4 Σεπτεμβρίου 1717 ο Γ. Μέλος γράφει στο Μιχάλη να πληρώσει στον Κάσδαγλη 80 ασλάνια και στις 22 Ιανουαρίου 1718 εκείνος του απαντά ότι επλήρωσε τα 80 ρεάλια. Πβ. και Ι. Κ. Βογιατζίδου, «Ταξιδιωτών ενθυμήσεις του ιη' αιώνος», Αφιέρωμα εις Γ. Ν. Χατζιδάκιν, Αθήνα 19121, σ. 146, όπου σε ενθύμηση του 1712 χρησιμοποιούνται και οι τρεις ονομασίες για το ίδιο νόμισμα. Εδώ με τον όρο ρεάλι πιστεύω ότι δεν νοείται το αργυρό ισπανικό τάλιρο αλλά το γρόσι, δηλαδή το αργυρό τούρκικο νόμισμα των 120 άσπρων. 28. Υπολογίσαμε παραπάνω (σελ. 35) την μέση απόδοση ενός ελαιόδεντρου σε 8-10 οκάδες λάδι. 29. Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Μνημεία..., τ. Α', σ Οπως σε άλλο γράμμα-του ο Μιχάλης πληροφορεί το Γιωργάκη, τον ίδιο χρόνο ο καφές στη Σμύρνη τρέχει προς 145 ρεάλια οι 100 οκάδες, δηλαδή 1 ρεάλι και 54 άσπρα η οκά.

10 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 41 TICK, την αγορά ενός σπιτιού στην Αθήνα ο Μιχάλης υπολογίζει τουλάχιστον 300 ρεάλια και δηλώνει ότι το σπίτι-του δεν θέλει να βρίσκεται στην Πλάκα, όπου είναι το πατρικό της νύφης, επειδή η περιοχή αυτή έχει εγκαταλειφθεί τώρα από τους παλιούς Αθηναίους και έχει γίνει η συνοικία των Αλβανών 31, πράγμα που θα ήταν μειωτικό για τον Μιχάλη, παλιό Αθηναίο, να ζει μαζί με γεωργούς Αρβανίτες, στοιχεία κατώτερης κοινωνικής στάθμης. Από την οικοσκευή που απαριθμεί για εξοπλισμό του σπιτιού-του καθώς και το βοηθητικό προσωπικό, από το οποίο θα έχει ανάγκη ένα κοπέλι για τις εξωτερικές δουλειές και δύο τουλάχιστον υπηρέτριες για το σπίτι στην υπηρεσία της γυναίκας-του σχηματίζουμε μιά ιδέα για τη δομή και τη λειτουργία ενός από τα «πρώτα» σπίτια της Αθήνας στη δεύτερη δεκαετία του 18ου αιώνα. Βέβαια πάντα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι οι πληροφορίες-μας παίζουν ανάμεσα στην πραγματικότητα και την προσδοκία. Για έξοδα γάμου γενικά υπολογίζει ο Μιχάλης 100 ρεάλια κι άλλα 200 για επισκευές του σπιτιού. Ετσι η υπόθεση αυτή θα τους στοιχίσει ρεάλια συνολικά, εκτός από τα δώρα για τον βοεβόδα και τον κατή, τα έξοδα ταξιδιού-του και την προγαμιαία δωρεά, που θα πρέπει να δώσει στη νύφη" όλα αυτά, αν συνυπολογιστούν, το συνολικό ποσό θα ξεπεράσει αρκετά τα ρεάλια. Τέλος, σημειώνει ότι θα του χρειαστούν 250 ρεάλια για τα καθημερινά έξοδα του πρώτου χρόνου, ώσπου να στρώσουν οι δουλειές-του και να αρχίσουν να αποδίδουν. Αυτό σημαίνει 21 περίπου ρεάλια για μηνιαία τρέχοντα έξοδα, δηλαδή 28 περίπου παράδες την ημέρα, ποσό που θα τους εξασφαλίζει μιά άνετη μάλλον διαβίωση* ας θυμηθούμε ότι η οκά το λάδι έχει 3 περίπου παράδες. Η αντίδραση του Γ. Μέλου στις εξωφρενικές 32 απαιτήσεις του αδελφούτου φτάνει κατηγορηματικά αρνητική 33. Το προξενιό αυτό ναυαγεί, αλλά 31. Για τα ετυμολογικά της Πλάκας και το χαρακτηρισμό-της ως αρβανίτικης συνοικίας βλέπε Δημ. Σισιλιάνου, ό. π., τ. Α', σ και τ. Γ', σ Θ. Ν. Φιλαδελφέως, ό. π., τ. Α', σ Μιλτιάδη Τσέλιου, ατα "μπερδέματα" της Πλάκας», Ν. Εστία 39 (1946) Συγκρίνοντας την προίκα που επιθυμεί να πάρει ο Ν. Μέλος, με την προίκα που παίρνει η κόρη του Μπενάρδου Καπετανάκη στα 1750 ή η κόρη του Μήτρου Σκουζέ στα 1749, διαπιστώνουμε ότι πράγματι όσα ζητάει ανταποκρίνονται στο οικονομικό επίπεδο των αρχοντικών οικογενειών του τόπου και μάλιστα σε ορισμένα σημεία το ξεπερνούν. Τα δύο προικοσύμφωνα βλέπε, Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Μνημεία..., τ. Γ', σ Ε.LB.- Παλ. Αρχ., busta 145, φ. 338 r. Το γράμμα είναι αχρονολόγητο, γραμμένο μάλλον προς το τέλος του Εκεί ο Γιωργάκης εκτός από τα αντικειμενικά προσκόμματα, που προέκυψαν στην εξέλιξη της υπόθεσης την κοπέλα την είχαν υποσχεθεί αλλού κι επιπλέον ήταν πολύ μικρή για την ηλικία του Μιχάλη δεν διστάζει να γράψει στον αδερφό-του ξεκάθαρα και τις πραγματικές-του αντιρρήσεις. Για να ανταποκριθεί κα-

11 42 Ευτυχία Α. Λιάτα η υπόθεση παντρειάς του Μιχάλη θα ξανάρθει στο προσκήνιο τέσσερα χρόνια αργότερα το Τη φορά αυτή η παρότρυνση για παντρειά και εγκατάσταση του Μ. Μέλου στην Αθήνα προέρχεται από τον Μέλο της Βενετίας. Αφορμή σ' αυτό ίσως να υπήρξε η απόφαση του Κισλάρ-αγά στα 1720, ο οποίος με φιρμάνι καλούσε τους Αθηναίους να επιστρέψουν στον τόπο-τους, όπου θα μπορούσαν να εξαγοράσουν τις παλιές-τους περιουσίες 34. Αξίζει να αναφερθούμε και σ' αυτό το γεγονός, επειδή με αφορμή και πάλι μιά ιδιωτική υπόθεση μας προσφέρονται συμπληρωματικές πληροφορίες για την κοινωνία της Αθήνας και του Μοριά. Ο Μ. Μέλος είναι τώρα εγκατεστημένος στα Τρίκαλα Κορινθίας και φαίνεται να αντιδρά στην πρόταση του αδελφού-του, δηλώνοντας ότι για να παντρευτεί στην Αθήνα και να πάρει γυναίκα αντάξιά-του θέλει τουλάχιστον δουκάτα 35, διαφορετικά προτιμάει να ζήσει στο Αργός 36. Ο Γιωργάκης όμως δεν θέλει ν' ακούσει λέξη για το μέρος αυτό, το οποίο «στάθηκε ο χαλασμός του σπιτιού-τους», καθώς ιδιαίτερα τονίζει στον Μιχάλη, κι ακόμα γιατί δεν θέλει τα παιδιά του αδελφού-του ((να φορούν τα τσαρούχια». Τστερα, η Αθήνα δεν πρέπει να τον τρομάζει, επειδή δεν είναι τόπος οικονομικά απλησίαστος, όπως φαντάζεται ο Μιχάλης, αλλά όποιος έχει 500 γρόσια μετρητά νείς σε τέτοια έξοδα θα πρέπει να διαθέτει ένα κεφάλαιο γροσιών και πάλι «θα πρέπει να είναι ζουρλός» για να μεγαλοπιάνεται έτσι. Η δική-του γυναίκα όλη τη ζωή-της είχε δύο φορέματα όλα κι όλα, που δεν άξιζαν πάνω από 60 γρόσια κι έτσι πορεύτηκαν με σύνεση, ενώ άλλοι με τη δική-του οικονομική επιφάνεια, οι οποίοι θέλησαν ν 5 ανοιχτούν περισσότερο, καταστράφηκαν και κατάντησαν να μην έχουν ψωμί να φάνε. Και ο θυμόσοφος Μέλος κλείνει το γράμμα-του με την παροιμία «κάνει χρεία να έχει κανείς μεγάλα θεμέλια για να χτίσει σπίτι μεγάλο». 34. Για το θέμα αυτό γίνεται διεξοδικά λόγος στην αλληλογραφία των δύο αδελφών. Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., Reg. 183, φ. 105r busta 146, φ. 230r busta 148, φ. 52r. 35. Εδώ προφανώς πρόκειται για το βενετσιάνικο ασημένιο δουκάτο, το οποίο την εποχή αυτή ισούται προς 137 άσπρα, δηλαδή 1 γρόσι, 5 παράδες και 2 άσπρα. Ι. Κ. Βασδραβέλης, Ιστορικά Αρχεία Μακεδονίας. Α' Αρχείον Θεσσαλονίκης , Θεσσαλονίκη 1952, σ Διατίμηση του Τα χρόνια αυτά το Αργός είναι ένα ολιγάνθρωπο χωριό' στα 1718 ο πληθυσμόςτου αποτελείται από 300 Ελληνες και τούρκικες οικογένειες. De Pellegrini, Relation du voyage du sieur De Pellegrin, dans le Royaume de Morée..., Μασσαλία 1722, σ. 47. Για τον πληθυσμό των πόλεων του Μοριά κατά την β' τουρκοκρατία βλέπε Μ. Β. Σακελλαρίου, Η Πελοπόννησος κατά την δεντέραν τονρκοκρατίαν ( ), Αθήνα , σ Με τα οικιστικά και δημογραφικά προβλήματα της Πελοποννήσου ασχολείται εξαντλητικά στην πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη-του ο Β. Παναγιωτόπουλος, Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου 13ος - 18ος αιώνας, Αθήνα 1985.

12 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 43 ζει σαν αφέντης 37. Η χρήση των τσαρουχιών 38 στο Αργός αναφέρεται από τον Μέλο σαν ενδεικτικό στοιχείο κοινωνικής κατωτερότητας σε αντιδιαστολή προφανώς με τον τύπο υπόδησης των Αθηναίων, που ήταν τα τερλίκια, συρτά παπούτσια με μύτη, δείγμα ανώτερης κοινωνικής διάκρισης 39. Σχετικά με το κόστος ζωής στην Αθήνα το 1721, η έμμεση και τόσο γενική πληροφορία του Γιωργάκη ότι με 500 γρόσια κεφάλαιο μπορεί κανείς να εγκατασταθεί εκεί και να ξεκινήσει τις δουλειές-του ζώντας άνετα, αν τη συγκρίνουμε με την υπερβολική απαίτηση του Μιχάλη στα 1717, ότι θα του χρειαστούν 250 γρόσια μόνο για τα τρέχοντα έξοδα ενός χρόνου, φαίνεται ένα λογικό ποσό πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα για την οικονομική επιφάνεια του μέσου όρου των εύπορων Αθηναίων. Από τα λίγα και οπωσδήποτε αδύνατα ενδεικτικά αυτά στοιχεία, αν θελήσουμε να εκτιμήσουμε την κοινωνία της Αθήνας, τείνουμε μάλλον στην άποψη ότι δεν έχουμε να κάνουμε στην πραγματικότητα με ένα απλησίαστο οικονομικά και μορφοποιημένο ήδη αστικό κέντρο, με μιά απρόσιτη κοινωνία νεόπλουτων εμπορευομένων. Κάπου υπάρχει μιά τάση για μεγαλοποίηση των πραγμάτων από την πλευρά του Μιχάλη, που οφείλεται είτε σε προσωπική τάση μεγαλομανίας και ίσως σε δόλια σκέψη για να καταχραστεί χρήματα του αδελφού-του, είτε σε παραμορφωμένη εικόνα που έχει σχηματίσει για τον τόπο από τις αφηγήσεις τρίτων και μάλιστα ανθρώπων της ανώτερης τάξης. Η Αθήνα είναι ακόμα το «τουρκοχώρι», το οποίο όμως έχει αρχίσει να γίνεται πόλη, να αστικοποιείται, και η διαδικασία αυτή του κοινωνικού μετασχηματισμού-της αφήνει περιθώρια ανάδειξης οικονομικά «ισχυρών» οικογενειών, οι οποίες όμως μέσα στην ανυπαρξία παραδοσιακών τέτοιων στρωμάτων μπορούν να καθορίζουν το οικονομικό επίπεδο της ανώτερης αυτής τάξης στα δικά-τους οικονομικά μέτρα* στον τόπο αυτό υπάρχει ακόμα θέση για όλα τα βαλάντια. Ενδεικτικά στοιχεία της οικονομικής δύναμης μερικών «ισχυρών» Αθηναίων μας δίνει ο Μιχάλης σε γραφή-του προς τον Γιωργάκη 40. Εκεί δηλώνει κατηγορηματικά ότι παραιτείται μεν από την επιθυμία-του να εγκατασταθεί στο Αργός, αλλά απορρίπτει και την Αθήνα, γιατί δεν αντέχει 37. Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., Reg. 183, φ. lllr επιστολή του Γ. Μέλου προς τον Μιχάλη στα Τρίκαλα Κορινθίας με ημερομηνία 15 Μαΐου Τα τσαρούχια ήταν τα κατεξοχήν υποδήματα των αγροτικών και ποιμενικών ομάδων, τα οποία κατασκεύαζαν οι χωρικοί μόνοι-τους. Ιωάννα Παπαντωνίου, ό. π., σ. 46. «Τσαρουχάδες» συνήθιζαν ν' αποκαλούν τους αλβανικούς πληθυσμούς οι Ελληνες κατά μαρτυρία του Ζερλέντη. Τρ. Ε. Ευαγγελίδης, Ιστορία τον εποικισμού της Υδρας, Αθήνα 1934, σ Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Ιστορία..., τ. Β', σ Πβ. και Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., busta 146, φ. 253 Γ επιστολή με ημερομηνία 1 Ιουνίου 1721.

13 44 Ευτυχία Δ. Λιάτα «την υπερηφάνεια της Αθηναίησας». Οποια γυναίκα πάρει θα έχει την αξίωση να παρουσιάζεται στις κοινωνικές-της εμφανίσεις όμοια με τη γυναίκα του Γεωργάκη Καπετανάκη, «που φοράει γάντζο» 41 κι επήρε κληρονομιά από τον πατέρα-της ρεάλια ή τη γυναίκα του Μπερνάρδου Καπετανάκη, η οποία, αν και γριά, πάει στην εκκλησία «με τη χρυσή γούνα», αλλά και αυτής ο άντρας έχει τουλάχιστον ρίζες ελιές περιουσία ή ακόμα τη γυναίκα του Σωτήρχου Λατίνου 42 με ετήσιο εισόδημα το λιγότερο 500 ρεάλια. Συγκρίνοντας μαζί-τους τον εαυτό-του ο Μιχάλης, διαπιστώνει ότι δεν μπορεί με τα οικονομικά μέσα που διαθέτει, να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της Αθήνας και γιαυτό σαν τρίτη λύση αντιπροτείνει την Πάτρα, που είναι «τόπος καλός κι αρχοντικός» και τα παιδιά-του εκεί «δεν θα φοράνε τσαρούχια». Η Πάτρα έχει ακόμα πλεονέκτημα ότι είναι λιμάνι και καθώς ο Μιχάλης είναι εξοικειωμένος με τον τόπο «έχει στο χέρι-του ό,τι ώρα θέλει το νεγότζιο» 43. Διαπιστώνουμε εδώ μιά ιεράρχηση κοινωνική, πολιτισμική, οικονομική και τέλος συναισθηματική ανάμεσα στις τρεις τουρκοκρατούμενες πόλεις - περιοχές : Η Αθήνα στην πρώτη θέση, εκκολαπτόμενος αστισμός, με παλιό αρχοντολόγι, πόλος έλξης κι επίδοξο κέντρο εμπόρων το Αργός στον αντίποδα, με κοινωνική καθυστέρηση, η παραδοσιακή, καθαρά αγροτική κοινωνία κι ανάμεσα στα δύο άκρα η Πάτρα με το λιμάνι - της προσφέρεται για ανάδειξη εμπορικού κέντρου 44, ενώ η ενδοχώρα-της επιτρέπει τη δημιουργία αγροτικών εστιών κι έτσι άπτεται και των δύο τύπων - πόλεων, του αγροτικού - παραδοσιακού και του εμπορικού - αστικού, όπως απλοϊκά αλλά εύστοχα το δηλώνει χαράκτη ρ ίζοντάς-την ο Μιχάλης ως «τόπο καλό κι αρχοντικό». Η κοινωνική ανισότητα, που παρατηρείται στην Αθήνα, όπου «οι αρχόντοι φορούνε τα χρυσά» κι όσοι «πήγανε σαν σκλαβωμένοι περνούν σαν σκλαβωμένοι» δεν χαρακτηρίζει την κοινωνία του Μοριά, όπου το άνοιγμα κι οι διαφορές ανάμεσα στα κοινωνικά στρώματα φαίνονται ανύπαρκτες. Η φράση, με την οποία ο Μιχάλης κλείνει το γράμμα προς τον αδελφό-του υπογραμμίζοντας την τελεσίδικη απόφασή-του να μην πάει στην Αθήνα, αποτελεί τον 41. Η χρήση του γάντζου (είδους πόρπης) αποτελεί ένδειξη κοινωνικής ανωτερότητας, υπερβολική πολυτέλεια. 42. Οι Λατίνοι, από τους πρώτους της Αθήνας, συγκαταλέγονται ανάμεσα στις οικογένειες από τις οποίες κατά κύριο λόγο εκλέγονταν οι προεστοί της πόλης. Θ.Ν. Φιλαδελφέως, ό. π., τ. Α', σ Για το Σωτήρχο Λατίνο και τις διαμάχες-του με τον μητροπολίτη Κύριλλο καταρχήν (1703) και τον διάδοχό-του Μεθόδιο αργότερα (1713) βλέπε Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Μνημεία..., τ. Β', σ , Πβ. και Θ. Ν. Φιλαδελφέως, ό. π., τ. Β', σ Ε.Ι.Β., ό.π Για την Πάτρα και τη σημασία του λιμανιού-της στο 18ο αι. βλέπε Β. Κρεμμυδά, Το εμπόριο της Πελοποννήσου στο 18ο αιώνα ( ), Αθήνα 1972, σ

14 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 46 πιό εύγλωττο ορισμό του αγροτικού τύπου μοραΐτικης κοινωνίας, η οποία μπορεί να στηρίζεται στην αυτάρκεια της ιδιόμορφης οικονομίας-της, «...διότι εδώ στο Μοριά, αν μου έλθει φτώχεια, απερνώ ως καθώς ημπορέσω, ότι όλοι, μικροί, μεγάλοι, άντρες, γυναίκες, στο Μοριά όλοι τώρα περνούν ίδια, ως καθώς ο θεός θέλει» 45. Παρόλα αυτά, ο δυτικοθρεμμένος Γ. Μέλος δεν δέχεται συζήτηση ούτε και για την Πάτρα και απορρίπτει γενικά το Μοριά. «Εγώ δεν το γροικώ να παντρευτείς στο Μοριά με κανένα τρόπο... Καλύτερα πορεύεσαι στην Αθήνα παρά στο Μοριά» 46. Είναι χαρακτηριστική η διαφορά των νοοτροπιών. Από τη μιά μεριά ο άνθρωπος που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής-του στη Δύση εμπορευόμενος, μακριά από τις ανασφάλειες και τις καταπιέσεις της κατακτημένης κοινωνίας, πιστεύει ότι «το μέλλον ανήκει στο εμπόριο» κι η Αθήνα φαίνεται να διαμορφώνεται σε κέντρο εμπορευόμενων. Από την άλλη ο ραγιάς, ο άτολμος, αλλά και έχοντας την πείρα των πραγμάτων Μ. Μέλος μέσα από τις δομές της κατακτημένης κοινωνίας διαβλέπει το στήριγμά-του μόνο στην αγροτική κοινωνία, η οποία χάρη στην αυτάρκειά-της του εξασφαλίζει τουλάχιστον ένα ελάχιστο επιβίωσης. Τελικά για μιά ακόμα φορά και τώρα πλέον οριστικά η υπόθεση παντρειάς του Μιχάλη ναυαγεί έτσι ο άβουλος και ανίκανος για το εμπόριο Μιχάλης με παρακίνηση του μεγάλου αδελφού-του αποφασίζει να γίνει καλόγερος στο μοναστήρι του Μ. Σπηλαίου 47. Στην πραγματικότητα η επιλογή-του αυτή είναι λύση ανάγκης ανίκανος να αυτοσυντηρηθεί εγκαταλείπεται στη φροντίδα ενός ιδρύματος, το οποίο θα του εξασφαλίσει στέγη και τροφή, έστω και με τις χειρότερες συνθήκες, και φυσικά θα προσπαθήσει να τον εκμεταλλευτεί για το οικονομικό όφελος της κοινότητας. Συνοψίζοντας σε αδρές γραμμές τα στοιχεία, που άμεσα ή έμμεσα προκύπτουν από τη γλαφυρή αλληλογραφία των αδελφών Γ. και Μ. Μέλου, επισημαίνουμε, ότι στις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα έχει αρχίσει μιά διαφοροποίηση στην κοινωνία της τουρκοκρατούμενης Αθήνας, που εκφράζεται με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων και τον μετασχηματισμό του φτωχού και σχεδόν έρημου χωριού σε «αστικό» κέντρο. Η παλινόστηση των ξεριζωμένων, ευπορότερων κατοίκων, ύστερα από την επιδρομή του Μο- 45. Ε.Ι.Β., 6. π. 46. Ε.Ι.Β.-Παλ. Αρχ., Rrg. 183, φ. 113Γ επιστολή του Γ. Μέλου με ημερομηνία 18 Ιουλίου Σε γραφή-του προς το Μέλο της Βενετίας με ημερομηνία 15 Φεβρουαρίου 1722 σημειώνει : «...από το άλλο μέρος βλέποντας τις τελπιζιές και καταδοσιές των Μοραϊτών, όπου ο ένας τον άλλο τρώγονται καταδίδοντας, επρόκρινα και εδιάλεξα την αγαθή μερίδα και πάω να κατοικήσω στη μονή του Μ. Σπηλαίου, να δώσω τέλος στη ζωή-μου, να ελευθερωθεί κι η αφεντιά-σου...». Ε.Ι.Β.- Παλ. Αρχ., busta 146, φ. 265 Γ.

15 46 Ευτυχία Α. Διάτα ροζίνη, οι οποίοι γίνονται φορείς νέων δυτικού τύπου ηθών και συμπεριφορών, δημιουργεί μιά νέα τάξη εμπορευομένων στη θέση των παλαιών αγροτικού τύπου αρχοντικών οικογενειών, η οποία θα προσδιορίσει το κοινωνικό - οικονομικό προφίλ του Αθηναίου αστού ορίζοντάς-το σε ετήσιο εισόδημα 500 τουλάχιστον γροσιών, πράγμα που αποκλείει την εύκολη εγκατάσταση στην Αθήνα και εισδοχή στην «καλή κοινωνία» οποιουδήποτε με εισόδημα κάτω από το ελάχιστο αυτό ποσό. Ετσι, για τον ελληνικό τουρκοκρατούμενο χώρο η Αθήνα γίνεται το «ου παντός πλεΐν», επειδή οι οικονομικά αδύνατοι είναι καταδικασμένοι να ζουν «σαν σκλαβωμένοι», υποκείμενοι σε διπλή εκμετάλλευση των ηγετικών ομάδων, κατακτητών και ντόπιων αρχόντων. Στην ανέλιξη της αθηναϊκής κοινωνίας παρατηρείται και ένας εσωτερικός μετασχηματισμός στην ιθύνουσα τάξη, της οποίας τα μέλη πριν από το 1689 αντλούν τη δύναμή-τους, οικονομική κυρίως, από τον αγροτικό τομέα. Οι ίδιοι άνθρωποι επανερχόμενοι ύστερα από το 1715 προσανατολίζονται και επιζητούν να είναι κύρια ενασχόληση-τους το εμπόριο, στο οποίο είχαν την ευκαιρία να ασκηθούν κατά την εξορία-τους παράλληλα βέβαια πολλοί από αυτούς συνεχίζουν να είναι κάτοχοι μεγάλων αγροτικών περιουσιών κτήματά-τους που τους επιστράφηκαν ή που αγόρασαν κι έτσι ο παραδοσιακός αγροτικός χαρακτήρας της ηγετικής ομάδας σε πολλές περιπτώσεις συνυπάρχει κι αλλοιώνεται από το νεωτερισμό του εμπορευματικού. Εκτός από τους Αρβανίτες, οι οποίοι ασχολούνται αποκλειστικά με αγροτικές εργασίες, υπάρχει στα πιο φτωχά στρώματα ένας κόσμος, ο οποίος δίχως να είναι δυνατόν να εικονογραφηθεί καθαρά, μπορεί εντούτοις κανείς να υποθέσει ότι επιδίδεται σε γεωργικές, κτηνοτροφικές ή βιοτεχνικές ασχολίες σε βαθμό όμως που του εξασφαλίζουν απλώς την επιβίωση 48. Στις αρχές του 18ου αιώνα λοιπόν θα λέγαμε ότι παρατηρείται ένα αισιόδοξο νέο ξεκίνημα της πόλης των Αθηνών, το οποίο όμως θα ανακοπεί κατά τα μέσα του ίδιου αιώνα, επειδή στα 1754 σκληραίνουν τα μέτρα της τούρκικης διοίκησης εξαιτίας της «κακής» συμπεριφοράς των κατοίκων της Η διάκριση της αθηναϊκής κοινωνίας από τον Καμπούρογλου σε τέσσερες τάξεις, τους Αρχοντες, τους Νοικοκυραίους, τους Παζαρίτες και τους Ξωτάρηδες, αφορά μάλλον την οψιμότερη περίοδο της τουρκοκρατίας. Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Ιστορία..., τ. Γ, σ Στα 1754 ζαμπίτης και βοεβόδας της Αθήνας γίνεται ο Σαρή Μουσελίμης, εναντίον του οποίου ξεσηκώνονται οι Αθηναίοι, και από τότε αρχίζει μια νέα εποχή για την πόλη, όπως μας την περιγράφει ο Ιωάννης Μπενίζελος, Ιστορία νέα των εν Αθήναις σνμβεβηκότων, Γεννάδειος, χφ. 223, φ. 5α - 9β. Πβ. Χριστ. Περραιβού, Επιτομή περί της των Αθηνών πολιτείας, στην Ιστορία Σουλίου και Πάργας, τ. Β', Βενετία 1815, σ. 177.

16 Εγγραφο 1 Κοπηα της γραφής γραμενη Φλεβαρηου-28-δια τον σιορ Γηοργακη Αντονηο Μελό. Ης την μπροτη του παρόντος εαα/?α μηαν σου ηγαπημενη γραμενη ης της 30 Νεμβρηου απερασμενου δια μέσον της οπηας εχαρη-κα περη 5 τες καλές της ηγηες κε ας εχη δόξα ο παντεποπτης Θεός εκαταλαβα κε τα οσα μου γραφής με την ανοθεν κε της αποκρινομε κατοθεν παντη ρήμα τεληον ανοθεν εστην. Δεν της γράφο ης μάκρος πάρα τούτο μόνον της λεγο, η αφεντηα σου ησε νηκοκηρης ησε κε αδελφός μου κε πατέρας μου κε, εκηνο οπού να ορησης ης ελογον μου, ησε νηκοκηρης να το τε- 10 ληοσης διχος δεύτερον σηλογισμον, μα έκαμες πολα καλά οπού μου το έγραφες, διατη ετηχενε δια μερηκα παγματα τα οπηα τηχενουνε να μηληθουνε, οτη αυτό το νεγοτζο θελη να ηνε εος το ζην έχομε κε τηχενη να σταμπηληρηστη κατά το πρέπον. Κε τορα της αποκρινομε δια το μέρος ημε βεβομενος πος ηνε πολα κάλο δια της συμφονηες, οπού ακου- 15 λουθουνε, τηχενη να φανεροσιμε μερηκες. Της δινο ηδισην πος εγο ημε άπραγος του τόπου εκηνου κε δεν εχο την μπραξη, πηο μουλκη ηνε καλητερο κε πηο ηνε αχαμνότερο κε τηχενη η α^εντ^α σου να καμης τηουτης λογής σημφονηα ης τα οσα ακί^τα θελη να μου δόση να ηνε απο το πρηκηον του κε απο τες αγορές οπού εχη αγορασμένες κε οχη απο 20 τα πατρικά του κε μητρηκα του, διατη τα πατρηκα του ηνε ηντρηγαδαι οτη έχουνε να καμουνε κε τα αδε^^α του ης αυτά κε δεν ηξερη πηο ηνε το εδικον του κε πηο ηνε των αδελφονε του κε δια ταυτος τηχενη να μου δόση απο το πρηκηον του κε αγορές τον, αμη να μη φανερονη τοποθεσηες μονέ πηγεναμενος να διαλεο να περνο εκηνο οπού να μου 25 αρεση. Αρχής σπητη δέντρα τον ελεον 200 αμπελη κε το σκηνή του ταχρητζη στρεματα δέκα αργαστηρηα διο, διατη εχη ενεα περηβολη ενα λητρ(ι)βηο ενα. Κε το πρηκηο προτο κατά την σηνηθηαν τον αθηνεον δια μετρητά αφηνο την εξουσηαν της αφεντηα σου να καμης εκηνο στ. 16. μούλκι (τουρκ. mülk) : κτήμα απόλυτης κυριότητας, ιδιοκτησία. στ. 25. σχοινί : Για ευκολία στη μέτρηση εκτάσεων προσδιοριζόταν καταρχήν το μήκος ενός σχοινιού σε οργυιές και το σχοινί αυτό πλέον χρησίμευε ως μετρική μονάδα. Δημ. Α. Πετρόπουλου, Συμβολή..., σ. 60. Τη χρήση του σχοινιού ως μέτρου μήκους μεγάλων αποστάσεων συναντάμε και σε αθηναϊκά έγγραφα του 1793 Δημ. Γρ. Καμπούρογλου, Μνημεία..., τ. Β', σ Η προέλευση του μέτρου είναι βυζαντινή το βυζαντινό σχοινίο ισούται με 10 ή 12 οργυιές. Erich Schilbach, Byzantinische metrologie, Μόναχο 1970, σ στ. 26. ταχριρτσής (τουρκ. tahrirci) απογραφέας, καταμετρητής.

17 48 Ευτυχία Δ. Λιάτα οπού να ηνε αρκετό τόσον θελης εχης την εξουσηαν ης τα μετρητά οααν 30 κε ησε ολα τα ανοθεν να καμης οααν ηδιος μου πατέρας κε τηχενη να δόση τα οσα της γράφο, επηδιτης κε να η με βεβεομεος πος τα εχη ολα πληθηα ος καθος εφερμαρηστηκα. Της λεγο ακόμη πος εγο δεν ηξερο, τη σηνηθηα σηνηθηζουνε ησ την Αθήνα κε η α^εντ^α σον θελης ροτηξης τον σιορ Λιοναοδο κε σιορ Διμητρη αδελφηα Καπετανάκη, τους οπηονς 35 δουληκος προσκηνο, κε η αφέντρα τους θέλουν σε φερμαρη δια να κηβερνηθουμε με πηον ταπηνοσην. Ταύτα με το παρόν πηο τέλος κε η χάρης του αγηου κε θαυματουργού Σπηρηδονος κε η ευχή τον γονεον μας να καμη το καλητερο- κε ας ηνε ορες καλές με την ενχην της αφέντρα σου κε με την βοηθηαν σου. Εγγραφο 2 Ευγενή κε ακρηβε μου αδελφέ κε πάτερα σιορ Γηοργακη Αντονηο Μελό δουληκος την μπροσκηνο. Με αλη μου σου φανερονο πος εχης να κηβερνηθης κε να μηλησης με τον σιορ Λιοναρδο Καπετανάκη δια την ηποθεσην οπού εμηλησετε ος 5 μου το φανερονη κε η αφεντηα του με μηαν του ηγαπημενη /^α/ι^στα μου γραφή η α^εντ^α του δια να σας γραψο ολα τα χρηαζομενα της αυτής ηποθεσεος. Τορα με την παμπαρον της φανερονο ολα τα περηστατηκα οπού χρηαζοντε. Προτο εγο ηνε η γνομη μου δια να πανδρευφτο,διατη ηνε δια πολην όφελος της ψηχης μου, αμη αδελφέ κε πάτερα να με σημ- 10 πάθησης οπού αποκοτο να της γραψο τα κατοθεν κε ετούτο το γράφο διατη δεν ημπορούνε να ληψουνε απ οσα θελο να της γραψο προτα κε ηστερα θέλουνε να γίνουνε κε τηχενη πρηχου να τηλεοση ανατζη ηνε να τα φανεροσομε δια διο ετηες προτο να ηδις να τα γηρεψης να μου τα δοσουνε, διατη δίδοντας τα ληπομε εμης απο την αυτήν έξοδο κε πάλε 15 αν δε μας τα δοσουνε, ολα ανατζη ηνε να τα καμομε εμης κε δια ταυτος σου τα φανερονο ενα προς ενα, διατη ο ανθροπος οπού μέλη να λαβο θεού θελοντος θελη να περναγη προτο οσα νεα κε δεύτερο ος καθος ηνε μαθημένη ης το σπητη τον γονεον της. Ηξερο οτη θελης συνχηστης αναγνονον ταύτα, αμη εγο επροκρηνα καλύτερα να σου τα γραψο δια να μην στ. 34. Καπετανάκης : Για τους Καπετανάκηδες, εκτός από τις σκόρπιες πληροφορίες που δίνουν οι χρονογράφοι της Αθήνας, βλέπε συνοπτικά Κ. Δ. Μέρτζιου, «Η αθηναϊκή οικογένεια Καπετανάκη», τα Αθηναϊκά, τχ. 40 (1968) 1-4.

18 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία ηπης ηστερα πος δεν τα σηλογηστηκα να σου τα φανεροσο δια να τα γηρεψης κε δια ταυτος σου τα σημηονο δια να μη γηνο μάσκαρας ηστερα, οτη η αυτή ηποθεσης Βέλη τα συνακουλουθα της τα οπηα χρηανζοντε να γίνουνε μηα φοράν μόνον, διατι δεν ηνε η Αθήνα ος καθος την ήξερες οπού εφοραε η γηνεκα μηα γούνα τζηκηαρηα κι οχη αλο, αλα σηνηθη- 25 ζούνε παρομηα οσαν του Αναπληου. Θελης ηξερης κε ετούτο οτη τα μουλτζα της Αθήνας ηνε ενα δροσηο του οσπητηου, διατη εγο τα ηξερο οτη εκηνο οπού κανουση εκηνα πάλε τα τροση όσον να τα φτηασης κε οσο να τα σηναξης κε μη λογηασης πος ηνε οσαν τα μουλτζα του Μορεος οπού δίνουνε εσοδια κε ημπορη κάνης να πορευτη κε αν του αυγα- 30 τηση να καμη απο την αυ^ατ^σ^ ενα θέλημα τον οσπητηου τον. Απο τοντο να καταλα/?^ς οτη το καλητερο αργαστηρη εξι ρ^αα?]α διδί τον χρονον νηκη κε τηχενη η αφέντρα σον να τα σηλογηστης ολα εκηνα οπού ης την μπαρον σου γράφο, οτη δεν ημπορη να μου λήψη τηποτης ανκης κε περησοτερα. Τορα ηδου οπού τα φανερονο ενα προς ενα όνομα κατ 35 όνομα τη χρηαζετε της γηνεκος, οπού δεν ημπορη ναν της ληψουνε χορης αλο : αρχής καίεΐό μαματενηα μαννηνηα ζευγαρηα διο, ενα δια στραπατζο κε αλο δια εορτή ρεαλια δαχτηληδια που να ηνε αρκετά της )) 150 μαργραρηταρη μαζη με της φούσκες του δια τον λεμον )) 200 μαργαρηταρη δια ξηληκη μαζη με τα φλορηα του )) 120 μπερέτα μαργαρηταρενηα» 030 στ. 37. καδένα : ασημένιο κόσμημα του στήθους. Αγγελικής Χατζημιχάλη, Η ελληνική λαϊκή φορεσιά, Αθήνα 1978, τ. Α', σ. 47, 371. στ. 38. μανίνι (βεν. manin= maniglio), maniglia: γυναικείο κόσμημα για τον καρπό του χεριού, βραχιόλι. Συνηθίζονταν να τα φορούν κατά ζεύγη. στ. 38. στραπάτσο : Μεταφορά στα ελληνικά της ιταλικής φράσης da strapazzo, που σημαίνει κοινής, καθημερινής, χρήσης. στ. 41. φούσκα : διακοσμητικό στοιχείο σε κοσμήματα, συχνά συμπλήρωνε το μαργαριτάρι. Τύπος σκουλαρικιού. στ. 42. ξελίτσι : φλωροκαπνισμένο κόσμημα του κεφαλόδεσμου. Αγγ. Χατζημιχάλη, ό. π., σ. 39, 379. Το ξελίτσι όμως είναι κυρίως εξάρτημα της αρβανίτικης φορεσιάς κι όχι της αστικής αθηναϊκής. Κατ. Γ. Κορρέ, ((Νεοελληνικός κεφαλόδεσμος», ανάτυπο από το τχ κ.ε. του περιοδικού Ν. Εστία, Αθήνα , σ Πβ. Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ , 170. στ. 43. μπερέτα (ιταλ. berretta) : κάλυμμα του κεφαλιού σαν σκούφος, κεφαλομάντηλο τρόπος δεσίματος του κεφαλόδεσμου. Κατ. Γ. Κορρέ, ό. π., σ Πβ. Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ. 50, 52, 192.

19 50 Ευτυχία Δ. Λιάτα σκολαρητζα ζηγη μηα με πετρδια ρεαλια ζψαρη πολητηκο» 030 γιλέκο γραν καπρα ;; 030 ζψαρη ρηχτη 030 δαμάσκο χρησο μπροκαδο κρεμεζο δια γοννελα πήχεις 12» 072 δαμάσκο ομηο δια γούνα πήχεις 10» δαμάσκο ομηο δια ζηποννη κε μπερέτα πήχεις 4 n 024 φορνημεντα δια την γοννα κε δια την γοννελα κε δια το ζηποννη» 070 γοννα ρονχηνη δια να παγενη οξο το χημονα» 060 στ. 44. σκουλαρίκια : Μπορεί να είναι ασημένια, φλωροκαπνισμένα ή χρυσά συνήθως τα κάρφωναν στον κεφαλόδεσμο και σπανιότερα τα κρεμούσαν στ' αυτιά. Συχνά ήταν ενωμένα με λεπτές αλυσίδες για να μην τα χάνουν. Αγγ. Χατζημιχάλη, 6. π., σ στ. 45. ζωνάρι : απαραίτητο εξάρτημα της γυναικείας φορεσιάς, είναι μιά ποικιλόφαρδη υφαντή λουρίδα, με την οποία τυλίγεται η μέση, η περιφέρεια και η κοιλιά, και του οποίου ο ρόλος είναι διπλός, αισθητικός και πρακτικός. Ιωάννας Παπαντωνίου, «Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς», Εθνογραφικά, 1 (1978) 18. Εδώ αναφέρονται δυο διαφορετικοί προφανώς τύποι ζωναριού, ο πολίτικος και ο ριχτός, τους οποίους δεν είναι δυνατό να περιγράψουμε από έλλειψη στοιχείων το ότι όμως το κατ' εκτίμηση κόστος και των δύο είναι ίδιο, 30 ρεάλια, αφήνει να υποθέσουμε ότι θα πρόκειται για παρεμφερή πράγματα, ανάλογου κατασκευαστικού υλικού και αξίας. Πβ. Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ στ. 46. γιλέκο : Το γιλέκο, το ζωνάρι, το κοντογούνι, η γούνα και η γουνέλλα, που αναφέρονται παρακάτω, είναι όλα κοντοί επενδύτες αμάνικοι (γιλέκο) ή με μανίκια, τα ονόματα των οποίων, αν δεν υποδηλώνουν όμοια, ασφαλώς σημαίνουν παραλλαγές πανωφοριών, αλλά δεν έχουμε τη δυνατότητα να παραστήσουμε τον ακριβή τύπο-τους. Για μιά ιδέα των ενδυμάτων αυτών βλέπε γενικά Ιωάννας Παπαντωνίου, ό. π., σ. 30 και σχήματα Πβ. Αγγ. Χατζημιχάλη, ό. π., σ , 373, 385 και Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ. 45, 46, 55, στ. 46. γραν κάπρα : Ισως πρόκειται για την λατινική εκκλησιαστική έκφραση grande cappa, που σημαίνει τον επίσημο ιερατικό μανδύα κόκκινου ή βιολετί χρώματος. Εδώ, δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε, αν ο χαρακτηρισμός αναφέρεται στο χρώμα ή στον τύπο του γιλέκου. στ. 48. δαμάσκο (ιταλ. damasco) : μεταξωτό ύφασμα, μονόχρωμο με σχέδια στην ύφανση - το όνομά-του προέρχεται από την πόλη Δαμασκό, πρώτο τόπο κατασκευής-του. στ. 48. μπροκαδο (ιταλ. broccato) : ύφασμα μεταξωτό χρυσοκέντητο. στ. 48. κρεμεζί (ιταλ. chermisino) : το αναφτό κόκκινο χρώμα - ελληνικά με το όνομα αυτό είναι γνωστός ο πρινόκοκκος απ' όπου βγαίνει το κόκκινο χρώμα. στ. 51. φορνιμέντα (ιταλ. fornimento) : εδώ είναι τα στολίδια για τη διακόσμηση των ενδυμάτων. στ. 53. ρούχινο : Ρούχινο χαρακτηρίζεται αποκλειστικά το άσπρο μάλλινο ύφασμα το φτιαγμένο από μαλλιά αρίστης ποιότητας η τσόχα. Αγγ. Χατζημιχάλη, ό. π.,

20 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 51 γοννα ρουχψη δια να παγενη οξο το καλοτζερη ρεαλια χρηταη χρησο δια φονστανη δια κοντογοννη δια πανοβρακη» 080 φονστανη άσπρο φητηλη ενα κε ζηποννη ομηο )) 015 καπλαμαόες διο μπονχασενηονς δια να τες φορη στο σπητη )) 010 κοντογοννη σημητενηο ενα κε πανοβρατζα σημητενηα δω» χρησομανδιλο δια την κηναγηαλη ενα' κ ααα μανδιληα της )) κεφαλής άσπρα κε κολοραδα )) 015 Σονμε, οπον χρηαζητε της γηνεκος ρηαληα χηληα διακοσηα ένδεκα 1211 Εξοδες εδικές μον δια φορεσιές μον 65 κοντοση με την γοννα τον )) 40 καλονπατζα διο )) 12 σ Οσο για τη ρούχινη καλοκαιρινή γούνα, υποθέτω πως θα πρόκειται για επενδύτη κατασκευασμένο από πολύ λεπτό μάλλινο ύφασμα, κατάλληλο για τις ζεστές εποχές. στ. 55. χιτάγι : πολυτελές χρυσοποίκιλτο ύφασμα. στ. 55. φουστάνι : Είναι το εξωτερικό μονοκόμματο ή χωρισμένο στη μέση γυναικείο ένδυμα. Για τους διάφορους τύπους φουστανιών βλέπε Ιωάννας Παπαντωνίου, ό. π., σ Πβ. Αγγ. Χατζημιχάλη, ό. π., σ. 388 και Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ , 196. στ. 56. πανωβράκι : Θα πρέπει να εννοεί ίσως το δεύτερο βρακί, που οι αστές συνήθως φορούσαν πάνω από το πρώτο, μολονότι για τη γυναικεία φορεσιά δεν είναι γνωστή η ονομασία αυτή, και το οποίο κατασκευάζεται από αγοραστά πολύτιμα υφάσματα. Ιωάννας Παπαντωνίου, ό. π., σ. 31. στ. 58. καπλαμάς : τύπος μακριού μανικωτού επενδύτη. Ο. π., σ. 11. Πβ. και Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ. 54, 157. στ. 58. μπουχασί : κόκκινο, χοντρό, βαμβακερό πανί αγοραστό. Αγγ. Χατζημιχάλη, ό. π., σ στ. 59. «σημητενηο» : Η σωστή γραφή είναι μάλλον συρματέινο (συρμάτινο, συρμακέσικο), που σημαίνει το χρυσοκεντημένο. Για την τεχνική των κεντημάτων αυτών βλέπε Αγγ. Χατζημιχάλη, Τα χρυσοκλαβαρικά - συρματέινα - συρματέσικα, ανάτυπο από τον τόμο Melanges offerts à Octave et Melpo Merlier, Αθήνα 1952, σ. 52. στ. 60. χρυσομάντηλο : Πολύτιμο εξάρτημα στη νυφική φορεσιά της Αστυπάλαιας, αποτελείται από μια μεταξωτή λουρίδα που συγκρατεί τη σκούφια στο μέτωπο και δένεται πίσω φέρει διάφορα διακοσμητικά θέματα" Κατ. Γ. Κορρέ, Η ανθρώπινη κεφαλή θέμα αποτρεπτικό ατη νεοελληνική λαϊκή τέχνη, Αθήναι 1978, σ. 44. στ. 65. κοντόσι : τύπος κοντού, αμάνικου, επενδύτη. Ιωάννας Παπαντωνίου, ό. π., σ. 30, σχ Πβ. Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ. 55, 92. στ. 66. καλπάκι (τουρκ. kalpak) : στρογγυλό κάλυμμα του κεφαλιού σκούφος. Το καλπάκι αντικατέστησε το σκιάδιο των Αθηναίων αρχόντων κατά τους τελευταίους χρόνους της τουρκοκρατίας. Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Αθηναϊκόν Αρχοντολόγιον, Αθήναι 1912, σ. 16. Πβ. Θ. Ν. Φιλαδελφέως, Ιστορία..., τ. Α', σ. 317 και Κων. Μπάδα - Τσομώκου, ό. π., σ. 24, 116.

21 52 Ευτυχία Δ. Λιάτα τζαχτζηρηα διο ζηναρηα διο μπονγασηα διο δια καπλαμάδες 70 καπλαμάς μεταξοτος γοννακη ρονχενηο με την γοννα τον καμηζολες εξε πονκαμησα κε βρατζα οτη ηξερης πος δεν εχο κε δεν τηχενη να καταλισο τον πρητζηον μον ρεαλια )) )) )) ))» )) ~ σπψοκαθηση να αγορασο διατη δεν εχη μα μον δόση, διατη κε τον πατρός της αν το δόση θελη ρ^α/ι^α τρακοσηα να φτηαστη κε ξοχος ηνε απανο στην μπλακα κε τορα ηνε ερημηα ης εκηνην την γητονηα καθοντε ολι Αρβανητες κε θελο το ληγοτερο να αγορασο ενα ρεαλια 300 κε δια σηγηρηση τον οσπητηον j; 200 έξοδο δια τες ήμερες τον γαμον μον» Δια τα ανοθεν ρηαληα διακοσηα, οπον σον λεγο δια την σηγηρηση τον οσπητηον, ηνε δια τα κατοθεν : οπηατα, απλαδενες, καρέκλες, τονβαγηοληα, ταχρηα δια φαη, τραπεζο δια φαη, σατ^α δια το σταρη κε δια το αλεβρη, αντομηδες δια να στροσιμε με το μαγερηο κε το κα- 85 τοη, μεντερηα δια το μαγερηο κε το κατοη, μάλη δια τα μεντερηα, πηθαρ^α δια το λάδι, πηθαρη óia τις εληες, σκαφηδια, πανακοτα, στροματζα, παπλοματα, βελέντζες, γηαμπολες δια να τζημονμαστε τόσο στ. 67. τσαχτσίρι : βλάχικο πλατύ βρακί, φτιαγμένο από ύφασμα στον αργαλειό. Ο Καμπούρογλου αναφέρει ότι κατά τη β' περίοδο της τουρκοκρατίας στην Αθήνα η τάξη των Νοικοκυρέων φορούσε τα τσαχτσίρια, δηλαδή βρακιά στρογγυλά. Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Ιστορία..., τ. Β', σ. 13. στ. 72. καμιζόλα : τύπος γιλέκου ζιπούνι. Αγγ. Χατζημιχάλη, Η ελληνική..., σ στ. 73. πουκάμισο : Είναι το καθαυτό εσώρουχο, αναπόσπαστο μέρος κάθε ανδρικής και γυναικείας φορεσιάς φοριέται κατάσαρκα και το μήκος-του ποικίλλει, ενώ κυρίαρχο χρώμα-του είναι το λευκό. Ιωάννα Παπαντωνίου, 6. π., σ Διεξοδικά το θέμα εξετάζεται από την Αννα Γουήλ - Μπαδιεριτάκη, Το γυναικείο παραδοσιακό πουκάμισο της ηπειρωτικής Ελλάδας, Αθήνα 1980,182 σ εικόνες. στ. 83. τουβαγιόλι (ιταλ. tovagli(u)olo) : πετσέτα. στ. 84. ανδρομίδα : κιλίμι εγχώριος τάπητας, προϊόν οικοτεχνίας. στ. 85. μεντέρι (τουρκ. minder) : παχύ στρώμα από χόρτο ή βαμβάκι, που σχηματίζει χαμηλό καναπέ. στ. 87. γιάμπολα : μάλλινη κκυβέρτα υφασμένη στον αργαλειό.

22 Τεκμήρια για την αθηναϊκή κοινωνία 53 δια λογον μας οσαν κε καμηαν φοράν αν ελθουνε η εδική μας κε κανένας ξένος να κημηθουνε δίατη δεν τηχενη να τζημουμαστε με τα στροματζα 90 κε παπλοματα του πρηκηον μάλη δια τα στροματζα, ρούχα να κιματε το κοπέλι κ(ι) η κοπέλες ενα μονλαρη δια τα μονλτζα κε να φερνη κε ξηλα. Τα οσα σον εσημηοσα με την μπαρον ξέρης καλοτατα πος απο ολα ημε γημνος κε κάνοντας την αντην ηποθεσην θεού θελοντος τηχενη ολα 95 να γενούνε κε τήραξε να μη σε τραβηξη η αγάπη του σιορ Λιοναρδου Καπετανάκη κε γηνη με εζημηα μας οτη φηλος επηζημηος εθρος επηκαλητε- διατη τον ανθροπον οπού 0ε2ο να παρο βέλη να περναγη ησηα με της ομηες της κε ακόμη μας χρηαζετε κε έξοδο εος να χρονησο ρηαληα 250 κε ξεχορηστα αλες έξοδες απο δο εος να πάγο εκη κε πε- 100 σκεση του βοηβοντα κε του κατή. Τούτα ολα τηχενη να μη ληψουνε κε πάγο εκη κε γενο εμπεγνηο. Τορα η αφεντηα σου θελης τα σηλογηστης διατη κατά τον ανθροπον οπού περνο τηχενουνε κε όλες αυτές η έξοδες. Σου λεγο ακόμη κε τούτο να το ηξερης να μην τάξης τηποτες δια προγαμηεαν δορεα κε γελαστής κε τάξη τηποτες κε οντες παο εγο εκη τα- 105 ζο κατά την σηνηθηα του τόπου οπού εγο ηξερο. Αδελφέ την ε περηκαλο μη βαρεθης οπού σου τα εχραγ>α πάρα τηχενη να το χάρης οπού τα επροεβλεψα κε σου τα έγραψα κε με ταύτα πάλι τηχενη να εχο πάλι το αγηουτο της αφεντηας σου να καμο το νεγοτζηο δια να ημπορο να ευγενο της έξοδες μου εος το ζην εχο. Κε ας εχο αποκρησην σου με προτο κε Ì10 εροσο Μαρτίου Σμηρνη Αουλος παραμηκρος της açwr^aç οου κε ηγαπημενος της αδελφός Μηχαλης Μέλος Σου λεγο ακόμη πος χορης ετούτα οπού σου γράφο δεν ημπορο να 115 επηχιρηστο αυτηνη την ηποθεση κε πάλε η αφέντρα σου κάμε εκηνο οπού να ορησης.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22767&subid=2&pubid=32620948

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22767&subid=2&pubid=32620948 Page 6 of 11 Eντελώς διαφορετική εικόνα για την οικονομική κατάσταση του συγχωριανού τους βουλευτή Γιάννη Ανδριανού, στενού συνεργάτη ως πρόσφατα του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, είχαν μέχρι προχθές

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ομάδα 5 Μαρία Στεφανία - Ευάγγελος Σχολικό έτος 2013 2014 1 Ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ. Tμήμα Δ2 Ερωτήσεις 1. Τί υλικά χρησιμοποιούσαν για την ύφανση και από ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ

ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΛΗΜΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: «ΥΦΑΝΤΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΥΦΑΝΤΙΚΗΣ» ΣΧΟΛ ΕΤΟΣ 2006-07 καθηγήτριες: Ολυμπία Μανουσογαννάκη ΠΕ 04 συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες»

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Ονομάζομαι Μαρία, είμαι συνταξιούχα, και κατασκευάζω «μαρτενίτσες» από χόμπι αλλά και για ένα μικρό εισόδημα. Πρώτα, όμως, θα σας εξηγήσω τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Κάντε την κτηµατογράφηση «κτήµα» σας

Κάντε την κτηµατογράφηση «κτήµα» σας Κάντε την κτηµατογράφηση «κτήµα» σας ΗΛΩΣΤΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΣΑΣ ΣΩΣΤΑ ΕΝΤΟΠΙΣΤΕ ΤΟ ΑΚΙΝΗΤΟ ΣΑΣ Η πορεία της κτηματογράφησης μέχρι σήμερα 1995-1999 Ξεκινά πιλοτικά η κτηματογράφηση σε 340 προ- -Καποδιστριακούς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 1. Έχετε κάποιες βασικές γνώσεις για το κόσμημα και την εξέλιξή του στο πέρασμα των χρόνων; Ναι

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 1. Έχετε κάποιες βασικές γνώσεις για το κόσμημα και την εξέλιξή του στο πέρασμα των χρόνων; Ναι 2 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α' PROJECT: ΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πλάκας Ηλίας, Κυρίτση Μαρία ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Έχετε κάποιες βασικές γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Φεβρουαρίου 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος.

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος. ΜΑΘΗΜΑ ΔΥΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Θεσσαλονίκη Καβάλα Κέρκυρα Θάσος Σαμοθράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στο Βελιγράδι Simina 15 Beograd 11000 Tel. +381 11 3222338-3231577 Fax +381 11 3249215 Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

περιηγήσεις στην Ελλάδα Μνημεία πόλεων στον Ελλαδικό χώρο! στην Ξάνθη! Στη σημερινή μας στήλη θα ασχοληθούμε με την Ιστορία και τα μνημεία της πόλης της Ξάνθης, η οποία σε πληθυσμό φθάνει σχεδόν τους 53.000

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Οκτώβριος 2013 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 4/7/2013-25/9/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012 Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 19/4/2012 25/6/2012 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Αιτιοκρατικό πείραμα ονομάζουμε κάθε πείραμα για το οποίο, όταν ξέρουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιείται, μπορούμε να προβλέψουμε με

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Ιανουάριος ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013 21/12/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ97 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ναύπλιο, Βουλευτικό Παρασκευή 9 - Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2015 Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, απόγευμα Εναρκτήρια Συνεδρία 6.00-6.30: Υποδοχή Συνέδρων και Κοινού 6.30-6.40: Προσφώνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 09/07/2013 30/09/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός ενός επίπεδου απλού αρμονικού κύματος από τις ταλαντώσεις σημείων του

Προσδιορισμός ενός επίπεδου απλού αρμονικού κύματος από τις ταλαντώσεις σημείων του A A N A B P Y T A ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΠΕΔΑ ΑΠΛΑ ΑΡΜΟΝΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 9 5 0 Προσδιορισμός ενός επίπεδου απλού αρμονικού κύματος από τις ταλαντώσεις σημείων του Περιεχόμενα Εισαγωγή και παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το όρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το όρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το όρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ Α: Ακίνητη ιδιοκτησία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013)

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) Κύριε Υπουργέ Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φίλε Θανάση Τσαυτάρη, Υψηλοί προσκεκλημένοι,

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Περιεχόμενα

Εισαγωγή. Περιεχόμενα Εισαγωγή Το 1878, το Βασιλικό Μουσείο του Βερολίνου ξεκίνησε την ανάθεση των ανασκαφών στην Πέργαμο, μια περιοχή της νυν Τουρκίας. Η πόλη έφτασε στην κορυφή της ανάπτυξής της γύρω στο 200 π.χ. (στα Λατινικά

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα