Κοινωνικά δικαιώματα, ιδιότητα του πολίτη και μετανάστες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κοινωνικά δικαιώματα, ιδιότητα του πολίτη και μετανάστες"

Transcript

1 Κοινωνικά δικαιώματα, ιδιότητα του πολίτη και μετανάστες του Ακρίτα Καϊδατζή 1 Ι. Εισαγωγή Μία απ τις βασικές πτυχές των πολιτικών κοινωνικής ένταξης των αλλοδαπών μεταναστών αποτελεί και η διαμόρφωση των όρων πρόσβασής τους σε κοινωνικές υπηρεσίες, όπως είναι ιδίως οι δημόσιες υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας, η δημόσια εκπαίδευση και η κοινωνική ασφάλιση. Από συνταγματική άποψη, ανακύπτει σχετικά το ζήτημα αν οι αλλοδαποί μετανάστες είναι φορείς των κοινωνικών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει το ελληνικό Σύνταγμα. Το ζήτημα είναι σημαντικό, γιατί ανάλογα με την απάντηση που θα δώσουμε διαφοροποιούνται οι υποχρεώσεις του Έλληνα νομοθέτη. Εάν δεχτούμε ότι οι μετανάστες αποτελούν φορείς των κοινωνικών δικαιωμάτων, τότε γι αυτούς θα πρέπει να ισχύει η κοινωνική νομοθεσία με τους ίδιους ακριβώς όρους όπως και για τους Έλληνες. Αντίθετα, εάν οι μετανάστες δεν είναι φορείς των κοινωνικών δικαιωμάτων, τότε θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι καταρχήν και υπό την επιφύλαξη σχετικών δεσμεύσεων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο είναι συνταγματικά ανεκτή η διαφοροποιημένη νομοθετική ρύθμιση της πρόσβασής τους σε κοινωνικές υπηρεσίες. Ο προβληματισμός δημιουργείται ενόψει του ότι σε πολλές από τις κοινωνικές διατάξεις του Συντάγματος ρητά γίνεται αναφορά στον πολίτη όπως στο άρθρο 21 παρ. 3, που κάνει λόγο για «υγεία των πολιτών», ή το άρθρο 22 παρ. 1, που αναφέρεται στη «δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών». Η διατύπωση αυτή δίνει εκ πρώτης όψεως την εντύπωση ότι φορείς των σχετικών κοινωνικών δικαιωμάτων είναι οι Έλληνες πολίτες. Εξάλλου, ειδικά στην περίπτωση του δικαιώματος δωρεάν παιδείας, φορείς είναι, σύμφωνα με το άρθρο 16 παρ. 4, «όλοι οι Έλληνες». Ως εκ τούτου, από πολλούς υποστηρίζεται ότι, τουλάχιστον καταρχήν, τα κοινωνικά δικαιώματα κατοχυρώνονται συνταγματικά μόνο για τους Έλληνες. Η θέση που υποστηρίζεται εδώ είναι αντίθετα ότι, όπου στις κοινωνικές διατάξεις του Συντάγματος γίνεται αναφορά στον πολίτη, δεν εννοείται ο πολίτης με τη στενή έννοια, δηλαδή ο Έλληνας υπήκοος, αλλά ο κοινωνικός πολίτης, με άλλα λόγια το μέλος του κοινωνικού συνόλου σύμφωνα με τον όρο που χρησιμοποιεί το άρθρο 25 παρ. 1. Μέλος του κοινωνικού συνόλου αποτελεί όποιος διαμένει στην Ελλάδα 1 Δ.Ν., Δικηγόρος. Mε ελάχιστες αλλαγές, το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο: Μετανάστευση στην Ελλάδα. Εμπειρίες, πολιτικές, προοπτικές (επιμ. Τζ. Καβουνίδη et al.), τόμ. B, Εκδ. ΙΜΕΠΟ, Αθήνα 2008, σ

2 και συμμετέχει στην κοινωνική ζωή. Και συνέπεια, οι αλλοδαποί μετανάστες που έχουν νόμιμη διαμονή αποτελούν, ως μέλη του κοινωνικού συνόλου, φορείς των κοινωνικών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει το Σύνταγμα. Περαιτέρω, ένα minimum κοινωνικής προστασίας κατοχυρώνεται συνταγματικά για τον καθένα που βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια, άρα και για τους μετανάστες χωρίς νόμιμη διαμονή. Το κείμενο που ακολουθεί διαρθρώνεται ως εξής: Καταρχάς παρουσιάζεται η συγκεκριμένη αντίληψη περί κοινωνικών δικαιωμάτων που υποστηρίζει την παραπάνω θέση. Τα κοινωνικά δικαιώματα γίνονται εδώ αντιληπτά ως δικαιώματα πρόσβασης σε θεσμούς της παροχικής διοίκησης, δηλαδή σε κοινωνικές υπηρεσίες και παροχές. Τα δικαιώματα αυτά αποτελούν γνήσια, δηλαδή υποκειμενικά συνταγματικά δικαιώματα, από τα οποία απορρέει η αξίωση των φορέων τους για ισότιμη και καθολική πρόσβαση στις αντίστοιχες κοινωνικές υπηρεσίες (στη συνέχεια, στο ΙΙ). Ακολούθως αναπτύσσεται το επιχείρημα ότι τα κοινωνικά δικαιώματα που κατοχυρώνει το Σύνταγμα αποτελούν δικαιώματα του μέλους του κοινωνικού συνόλου. Εξετάζεται ο σκοπός και τη λειτουργία των κοινωνικών δικαιωμάτων, τα οποία αποτελούν δικαιώματα του κοινωνικού ανθρώπου, και αξιοποιείται ερμηνευτικά αφενός η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου, που εμπεριέχει τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής συμμετοχής, και αφετέρου η διεθνής κατοχύρωση των κοινωνικών δικαιωμάτων ως δικαιωμάτων του προσώπου και όχι του πολίτη (στο ΙΙΙ). Ενόψει των παραπάνω, τέλος, εκτίθενται οι βασικές αρχές που οφείλουν να διέπουν τις πολιτικές πρόσβασης των αλλοδαπών μεταναστών στις κοινωνικές υπηρεσίες και επισημαίνονται σχετικά ελλείμματα και ασυνέπειες στη νομοθεσία και τη διοικητική πρακτική (στο IV). Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινιστεί ότι αντικείμενο μελέτης αποτελούν τα δικαιώματα πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες των μη κοινοτικών αλλοδαπών ή αλλιώς των αλλοδαπών τρίτων χωρών. Εκτός του πεδίου πραγμάτευσης παραμένουν τα σχετικά δικαιώματα των κοινοτικών αλλοδαπών, οι οποίοι, ως φορείς της ευρωπαϊκής ιδιότητας του πολίτη, υπόκεινται σε ένα διαφορετικό καθεστώς, που ρυθμίζεται από το κοινοτικό δίκαιο και σε μεγάλο βαθμό τούς εξομοιώνει με τους Έλληνες υπηκόους 2. 2 Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι προβλήματα υπάρχουν και όσον αφορά την πρόσβαση των κοινοτικών αλλοδαπών σε κοινωνικές παροχές, ιδίως ενόψει του γεγονότος ότι, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, προϋπόθεση για να ασκήσει κάποιος το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής είναι να διαθέτει επαρκείς πόρους και πλήρη υγειονομική ασφάλιση (βλ. ενδεικτικά Ακρ. Καϊδατζή, Παρατηρήσεις στην απόφαση ΔΕΚ C- 456/02, ΕΕΕυρΔ 2005, σ. 143 επ.). 2

3 ΙΙ. Τα κοινωνικά δικαιώματα ως δικαιώματα πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες Ένας τρόπος για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά δικαιώματα που κατοχυρώνει το Σύνταγμα είναι να τα δούμε ως δικαιώματα πρόσβασης σε θεσμούς της παροχικής διοίκησης 3. Τέτοιοι θεσμοί είναι, μεταξύ άλλων, οι δημόσιες υπηρεσίες υγείας (νοσοκομεία, κέντρα υγείας κλπ.), οι δημόσιες υπηρεσίες εκπαίδευσης (σχολεία, επαγγελματικές σχολές, πανεπιστήμια) και οι φορείς της κοινωνικής ασφάλισης, δηλαδή τα ασφαλιστικά ταμεία. Ως δικαιώματα πρόσβασης, τα αντίστοιχα κοινωνικά δικαιώματα (το δικαίωμα στην υγεία, την παιδεία, την κοινωνική ασφάλιση κ.ο.κ.) συνεπάγονται την αξίωση πρόσβασης στους θεσμούς αυτούς και λήψης των παρεχόμενων υπηρεσιών. Από το δικαίωμα στην υγεία απορρέει έτσι η αξίωση του πολίτη να κάνει χρήση, υπό τους όρους του νόμου, των υπηρεσιών περίθαλψης και υγείας που προσφέρει το εθνικό σύστημα υγείας. Από το δικαίωμα στην παιδεία απορρέει, μεταξύ άλλων, η αξίωση όποιου έχει τη νόμιμη σχολική ηλικία να εγγραφεί σε ένα σχολείο ή η αξίωση όποιου έχει ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση να συμμετάσχει στο διαγωνισμό για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Και από το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση απορρέει η αξίωση κάθε εργαζόμενου ή επαγγελματία να ασφαλιστεί σε κάποιο ασφαλιστικό ταμείο και να λαμβάνει τις νόμιμες παροχές υγείας και συνταξιοδοτικές παροχές όπως επίσης και η αξίωση κάθε ανέργου να λαμβάνει τις νόμιμες παροχές ή υπηρεσίες, όπως επίδομα ανεργίας ή συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης. Αξίζει να σημειωθεί ότι την πρόσληψη των κοινωνικών δικαιωμάτων ως δικαιωμάτων πρόσβασης φαίνεται να την υποστηρίζει το πιο σύγχρονο, από πλευράς διατύπωσης, κείμενο θεμελιωδών δικαιωμάτων, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος υιοθετήθηκε στη Νίκαια το 2000 και στον οποίο παραπέμπει πλέον η Συνθήκη της Λισσαβόνας. Έτσι, ο Χάρτης αναγνωρίζει, μεταξύ άλλων, το «δικαίωμα στην εκπαίδευση και στην πρόσβαση στην επαγγελματική και συνεχή εκπαίδευση» (άρθρο 14 παρ. 1), το δικαίωμα κάθε προσώπου «να έχει πρόσβαση στην πρόληψη σε θέματα υγείας και να απολαύει ιατρικής περίθαλψης» (άρθρο 35), καθώς και το «δικαίωμα πρόσβασης στις παροχές κοινωνικής ασφάλειας και στις κοινωνικές υπηρεσίες» (άρθρο 34). Η θέση αυτή, ότι δηλαδή από τα κοινωνικά δικαιώματα που κατοχυρώνει το Σύνταγμα απορρέουν αξιώσεις πρόσβασης σε κοινωνικές 3 Βλ. Γ. Κατρούγκαλου, Το κοινωνικό κράτος της μεταβιομηχανικής εποχής. Θεσμοί παροχικής διοίκησης και κοινωνικά δικαιώματα στο σύγχρονο κόσμο, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 1998, Κ. Σπανού, Η πραγματικότητα των δικαιωμάτων. Κρατικές πολιτικές και πρόσβαση σε υπηρεσίες, Σαββάλας, Αθήνα

4 υπηρεσίες, προϋποθέτει μια συγκεκριμένη πρόσληψη των κοινωνικών δικαιωμάτων. Σύμφωνα μ αυτήν, τα κοινωνικά δικαιώματα δεν αποτελούν απλώς κατευθυντήριες γραμμές για τη χάραξη και άσκηση κοινωνικής πολιτικής ούτε θεμελιώνουν μόνον υποχρεώσεις του κράτους (που δεν αντιστοιχούν σε δικαιώματα των πολιτών), αλλά αντίθετα αποτελούν γνήσια, δηλαδή υποκειμενικά συνταγματικά δικαιώματα. Υποκείμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων είναι, κατά περίπτωση, είτε το άτομο ( ο καθένας ) είτε το μέλος του κοινωνικού συνόλου είτε ο Έλληνας πολίτης 4. Ουσιώδες στοιχείο κάθε συνταγματικού δικαιώματος είναι η καθολικότητά του, το ότι δηλαδή κατοχυρώνεται, ανάλογα με την περίπτωση, για όλα τα άτομα ή για όλα τα μέλη του κοινωνικού συνόλου ή για όλους τους Έλληνες πολίτες. Ένα συνταγματικό δικαίωμα, επομένως, είτε θα κατοχυρώνεται καθολικά με μία από τις παραπάνω εκδοχές της καθολικότητας είτε δεν θα αποτελεί καν δικαίωμα, αλλά προνόμιο. Ακόμη και τα δικαιώματα που το Σύνταγμα αναγνωρίζει σε ειδικές ομάδες του πληθυσμού, όπως τις μητέρες, τα παιδιά, τα άτομα με αναπηρίες κ.ο.κ., έχουν νόημα μόνον ως καθολικά δικαιώματα: κατοχυρώνονται για όλες τις μητέρες, όλα τα παιδιά, όλα τα άτομα με αναπηρίες. Αξιώσεις πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες μπορούμε συνεπώς να συνάγουμε από το Σύνταγμα, μόνον αν θεωρήσουμε ότι αυτό κατοχυρώνει υποκειμενικά και, άρα, καθολικά κοινωνικά δικαιώματα 5. Βέβαια, τα κανονιστικό περιεχόμενο των δικαιωμάτων αυτών εξακολουθεί να παραμένει αμφισβητούμενο και έχουν υποστηριχθεί σχετικά πολλές διαφορετικές απόψεις 6. Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από την, μάλλον αδιέξοδη, συζήτηση για τη λεγόμενη αγωγιμότητα των κοινωνικών δικαιωμάτων, τη δυνατότητα δηλαδή των φορέων τους να τα επιδιώξουν δικαστικά. Σε κάθε περίπτωση, αφετηρία 4 Βλ. Αντ. Μανιτάκη, Το υποκείμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων κατά το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος. Συμβολή στη θεωρία της διάσπασης του ανθρώπου σε άτομο και μέλος του κοινωνικού συνόλου, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή Βλ. και Κατρούγκαλου, Το κοινωνικό κράτος, ό.π., σ. 653 επ. Αν αντίθετα ακολουθήσουμε την άποψη ότι οι κοινωνικές διατάξεις του Συντάγματος νοούνται καταρχήν μόνον ως κατευθυντήριες (Π. Παραράς, Οι φορείς των κοινωνικών παροχών, ΤοΣ 1991, σ. 1 επ. [10]) ή ότι δεν εισάγουν άμεσα υποχρεωτικούς κανόνες (Κ. Μαυριάς, Τα κοινωνικά δικαιώματα στο Σύνταγμα του 1975, σε: Οι συνταγματικές ελευθερίες στην πράξη, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 1986, σ. 183 επ. [193], Φ. Βεγλερής, Επίμετρο στο ζήτημα της συνταγματικής προστασίας των ιδιωτικών κοινωφελών ιδρυμάτων, ΤοΣ 1987, σ. 501 επ. [504 επ.]), τότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι παρόμοιες αξιώσεις πρόσβασης δεν απορρέουν εκ του Συντάγματος, αλλά μόνον εφόσον προβλέπονται στο νόμο, δηλαδή εφόσον και στο βαθμό που ο νομοθέτης αποφασίσει να ενεργοποιήσει τις σχετικές συνταγματικές επιταγές. Υπό την εκδοχή αυτή, από μόνη τη συνταγματική κατοχύρωση των κοινωνικών δικαιωμάτων δεν απορρέουν αξιώσεις πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες. 6 Βλ. ενδεικτικά Ξ. Κοντιάδη, Το κανονιστικό περιεχόμενο των κοινωνικών δικαιωμάτων, σε: Τόμο Τιμητικό του Συμβουλίου της Επικρατείας 75 χρόνια, Εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2004, σ. 267 επ. 4

5 των σχετικών αναζητήσεων αποτελεί η συνειδητοποίηση της, ιδιότυπης έστω, κανονιστικότητας των κοινωνικών δικαιωμάτων 7. Για τη θέση που υποστηρίζεται εδώ, κρίσιμη είναι ειδικότερα μια αντίληψη των κοινωνικών δικαιωμάτων ως δικαιωμάτων κοινωνικής συμμετοχής. Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, από τα κοινωνικά δικαιώματα απορρέουν αξιώσεις των υποκειμένων τους, που δεν είναι αξιώσεις αποχής και προστασίας από προσβολές (όπως στα ατομικά δικαιώματα) ούτε αξιώσεις πολιτικής συμμετοχής (όπως στα πολιτικά), αλλά αξιώσεις κοινωνικής συμμετοχής. Μία από τις διαστάσεις της τελευταίας είναι η πρόσβαση σε συλλογικά και κοινωνικά αγαθά και ειδικότερα, η πρόσβαση στους θεσμούς της παροχικής διοίκησης που τα διασφαλίζουν. Υπό το πρίσμα αυτό, τα κοινωνικά δικαιώματα που κατοχυρώνει το Σύνταγμα εμπεριέχουν την αξίωση των φορέων τους για ισότιμη και καθολική πρόσβαση στις αντίστοιχες κοινωνικές υπηρεσίες 8. Φυσικά η πρόσβαση αυτή ρυθμίζεται στο πλαίσιο των νόμων που πραγματώνουν τα κοινωνικά δικαιώματα και οι οποίοι μπορούν να θέτουν προϋποθέσεις για την άσκησή τους οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει ωστόσο να είναι αντικειμενικές και να ισχύουν εξίσου για όλους. Αυτό σημαίνει ότι ο νομοθέτης και, πολύ περισσότερο, η διοίκηση δεν μπορούν να αποκλείουν αυθαίρετα ορισμένους φορείς κοινωνικών δικαιωμάτων από την πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες. ΙΙΙ. Τα κοινωνικά δικαιώματα ως δικαιώματα του μέλους του κοινωνικού συνόλου ( κοινωνικού πολίτη ) Ένα ζήτημα που θέτει η αναγνώριση κοινωνικών δικαιωμάτων είναι κατά πόσο φορείς τους αποτελούν και οι αλλοδαποί μετανάστες 9. Το ζήτημα έχει κρίσιμη σημασία και για την ελληνική κοινωνία, εντός της οποίας οι μετανάστες αποτελούν πλέον μια πολυάριθμη πληθυσμιακή ομάδα. Με συνταγματικούς όρους, μπορεί να τεθεί ως εξής: τα κοινωνικά δικαιώματα είναι δικαιώματα του ατόμου (δηλαδή του καθένα), δικαιώματα του Έλληνα πολίτη ή μήπως δικαιώματα του μέλους του κοινωνικού συνόλου; 7 Βλ. Αντ. Μανιτάκη, Κράτος δικαίου και δικαστικός έλεγχος της συνταγματικότητας Ι, Εκδ. Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 273 επ., Κατρούγκαλου, Το κοινωνικό κράτος, ό,π., σ. 487 επ., Άγγ. Στεργίου, Η αναζήτηση της κανονιστικότητας των κοινωνικών δικαιωμάτων, ΤοΣ 1993, σ. 703 επ., Ξ. Κοντιάδη, Κράτος πρόνοιας και κοινωνικά δικαιώματα. Συμβολή στην ερμηνεία των μορφών συνταγματοποίησης της κοινωνικής προστασίας, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή Βλ. Ακρ. Καϊδατζή, Συνταγματικοί περιορισμοί των ιδιωτικοποιήσεων, Εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2006, σ. 336 επ. 9 Πρβλ. T. Faist, Boundaries of welfare states: Immigrants and social rights on the national and supranational level, σε: R. Miles/D. Thränhardt (eds.), Migration and European integration: The dynamics of inclusion and exclusion, Pinter, London 1995, σ. 180 επ., G. Katrougalos, The rights of foreigners in Europe, Web Journal of Legal Issues

6 Σε μια πρώτη προσέγγιση, θα έτεινε κανείς αυθόρμητα και ευλόγως να κατατάξει τα κοινωνικά δικαιώματα στα δικαιώματα του μέλους του κοινωνικού συνόλου. Ωστόσο, παρά τη συνταγματική τυποποίησή της στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο «τα δικαιώματα του ανθρώπου, ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου τελούν υπό την εγγύηση του κράτους», η έννοια μέλη του κοινωνικού συνόλου δεν φαίνεται να έχει καθιερωθεί ως μια τρίτη, διακριτή κατηγορία υποκειμένων συνταγματικών δικαιωμάτων. Συνήθως τα συνταγματικά δικαιώματα γίνονται αντιληπτά ως ένα από τα δύο: είτε δικαιώματα του καθένα είτε δικαιώματα του Έλληνα πολίτη. Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί όμως προβλήματα όσον αφορά την ένταξη των κοινωνικών δικαιωμάτων στη μία ή στην άλλη κατηγορία. Στη θεωρία έχουν υποστηριχθεί και οι δυο απόψεις. Σύμφωνα με κάποιους, τα κοινωνικά δικαιώματα κατοχυρώνονται συνταγματικά, τουλάχιστον καταρχήν, μόνο για τους Έλληνες 10, ενώ σύμφωνα με άλλους κατοχυρώνονται, επίσης καταρχήν, για τον καθένα 11. Το κείμενο του Συντάγματος δεν βοηθάει ιδιαίτερα, καθώς σε κάποιες απ τις κοινωνικές διατάξεις του αναφέρεται ρητά στον πολίτη, ενώ σε άλλες αναφέρεται ειδικά σε κάποια κοινωνική ή φυσική ιδιότητα του προσώπου, όπως την ιδιότητα του ανάπηρου, του άπορου, του άστεγου, του εργαζομένου κλπ. Για παράδειγμα, το άρθρο 22 παρ. 5 αναφέρεται στην κοινωνική ασφάλιση «των εργαζομένων» γενικά, κάτι που μπορεί να μας οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι εννοεί κάθε εργαζόμενο, Έλληνα ή αλλοδαπό 12. Από την άλλη, στο άρθρο 21 παρ. 3 γίνεται λόγος για την «υγεία των πολιτών» όπως και στο άρθρο 22 παρ. 1 γίνεται αναφορά στη «δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών». Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 16 παρ. 4, δικαίωμα δωρεάν παιδείας έχουν «όλοι οι Έλληνες». Αυτές οι διαφορές στη διατύπωση των συνταγματικών διατάξεων δεν επαρκούν ωστόσο από μόνες τους για τη διαφοροποίηση του κύκλου των υποκειμένων απολύτως συγκρίσιμων δικαιωμάτων (των κοινωνικών), αν η διαφοροποίηση αυτή δεν θεμελιώνεται σε κάποιο πρόσφορο κριτήριο. Η θέση που διατυπώνεται εδώ είναι ότι τα κοινωνικά δικαιώματα στο σύνολό τους πρέπει να γίνονται αντιληπτά ως δικαιώματα μιας διακριτής κατηγορίας υποκειμένων: της κατηγορίας των μελών του κοινωνικού συνόλου. Η θέση αυτή στηρίζεται κατά κύριο 10 Πρ. Δαγτόγλου, Συνταγματικό δίκαιο. Ατομικά δικαιώματα Α, 2 η έκδ., Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 2005, σ , Π. Παραράς, Σύνταγμα και ΕΣΔΑ, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 2001, σ. 129, 131, Κ. Χρυσόγονος, Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, 3η έκδ., Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2006, σ Χρυσόγονος, Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, ό.π., σ

7 λόγο σε ένα επιχείρημα από το σκοπό και τη λειτουργία των δικαιωμάτων αυτών. Σκοπός των κοινωνικών δικαιωμάτων είναι η προστασία του κοινωνικού ανθρώπου. Η κατοχύρωσή τους αφορά όχι τον άνθρωπο ως αφηρημένο άτομο ή πολίτη, απογυμνωμένο από κοινωνικούς προσδιορισμούς και περιορισμούς, αλλά τον συγκεκριμένο άνθρωπο, όπως υπάρχει και δρα στην κοινωνική πραγματικότητα, με τις ανάγκες του και με τα συμφέροντά του 13. Η βασική ιδέα που υπάρχει πίσω από τα κοινωνικά δικαιώματα είναι η κοινωνικοποίηση ορισμένων κατηγοριών κινδύνων (όπως αναπηρία, ασθένεια, φτώχεια κλπ.), ώστε να διασφαλίζονται οι στοιχειώδεις ανάγκες του ανθρώπου που σχετίζονται με την επιβίωσή του και την αξιοπρεπή διαβίωσή του μέσα στην κοινωνία. Η ιδέα είναι, με άλλα λόγια, ότι ορισμένες ανάγκες και συμφέροντα των μελών μιας κοινωνίας είναι τόσο θεμελιώδους σημασίας, ώστε η διασφάλισή τους δεν μπορεί να (εγ)καταλείπεται στην ατομική τους ευθύνη, αλλά ανήκει στην ευθύνη της οργανωμένης κοινότητας 14. Ως δικαιώματα του κοινωνικού ανθρώπου, τα κοινωνικά δικαιώματα έχουν καταρχάς μια λειτουργία επανορθωτική, αποσκοπούν δηλαδή στην άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, μέσω της αναδιανομής πόρων και εισοδημάτων, που έρχεται να διορθώσει τις αδικίες της αγοραίας διανομής 15. Ταυτόχρονα όμως έχουν και μια λειτουργία συμμετοχική 16. Αποσκοπούν δηλαδή στη διασφάλιση των πραγματικών εκείνων προϋποθέσεων, υλικών και πνευματικών, που είναι απαραίτητες για τη συμμετοχή κάθε προσώπου στην κοινωνική συμβίωση, ώστε να μπορεί να καταστεί πλήρες μέλος του κοινωνικού συνόλου. Από την άποψη αυτή, τα κοινωνικά δικαιώματα δεν είναι απλώς παροχικά, δηλαδή επανορθωτικά, δικαιώματα (welfare rights), αλλά δικαιώματα του κοινωνικού πολίτη (social citizenship rights) 17. Τα δικαιώματα που συνδέονται μ αυτή τη διακριτή διάσταση της ιδιότητας του πολίτη, την κοινωνική ιδιότητα του πολίτη 18, τυποποιεί το 13 Βλ. Αρ. Μάνεση, Οι κύριες συνιστώσες του συστήματος θεμελιωδών δικαιωμάτων του Συντάγματος του 1975, σε: Οι συνταγματικές ελευθερίες στην πράξη, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 1986, σ. 13 επ. (22), Μανιτάκη, Κράτος δικαίου, ό.π., σ. 153 επ. 14 Βλ. N. Lacey, Theories of justice and the welfare state, Social & Legal Studies 1992, σ. 323 επ. ( ), Fr. Ewald, Ιστορία του κράτους πρόνοιας (μτφρ. Μ. Κορασίδου), Gutenberg, Αθήνα Βλ. Κ. Τσουκαλά, Είδωλα πολιτισμού. Ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα στη σύγχρονη πολιτεία, Θεμέλιο, Αθήνα 1991, σ. 418 επ. 16 Βλ. Μανιτάκη, Κράτος δικαίου, ό.π., σ. 222 επ. 17 Πρβλ. F. Michelman, The constitution, social rights, and liberal political justification, Int.Journ.Const.L. 2003, σ. 13 επ. (25 επ.), W. Forbath, Constitutional welfare rights: A history critique and reconstruction, Fordham L.Rev. 2001, σ επ. 18 Βλ. T.H. Marshall, Ιδιότητα του πολίτη και κοινωνική τάξη [1950], σε: T.H. Marshall/T. Bottomore, Ιδιότητα του πολίτη και κοινωνική τάξη (μτφρ. Ό. Στασινοπούλου), 7

8 ελληνικό Σύνταγμα στο άρθρο 25 παρ. 1, το οποίο αναγνωρίζει τα δικαιώματα του ανθρώπου όχι μόνον ως ατόμου, αλλά και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου 19. Πρέπει επομένως να πάρουμε σοβαρά υπόψη την κατηγορία μέλος του κοινωνικού συνόλου ως μια διακριτή, πλάι στο άτομο και τον πολίτη, κατηγορία υποκειμένων συνταγματικών δικαιωμάτων. Και αν θεωρήσουμε τα κοινωνικά δικαιώματα ως δικαιώματα του μέλους του κοινωνικού συνόλου, τότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι, όπου στις κοινωνικές διατάξεις του Συντάγματος αναφέρεται ο πολίτης, εννοείται όχι ο Έλληνας πολίτης, δηλαδή όποιος έχει την ελληνική υπηκοότητα ή ιθαγένεια, αλλά ο κοινωνικός πολίτης, δηλαδή το μέλος του κοινωνικού συνόλου. Στο συμπέρασμα αυτό οδηγεί η ερμηνεία των κοινωνικών δικαιωμάτων υπό το φως της αρχής του κοινωνικού κράτους δικαίου, που επίσης κατοχυρώνεται στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος. Από την αρχή αυτή, και ειδικότερα από τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής συμμετοχής τις οποίες εμπεριέχει, μπορούμε να συνάγουμε ένα ερμηνευτικό επιχείρημα υπέρ της αναγνώρισης των κοινωνικών δικαιωμάτων για όλους τους κοινωνικούς πολίτες, με κριτήριο τη συμμετοχή τους στην κοινωνική ζωή και όχι την υπηκοότητά τους. Με την ίδια έννοια μπορούμε να κατανοήσουμε τον όρο πολίτης και στην παρ. 4 του άρθρου 25 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία το κράτος «αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης». Αν η εθνική αλληλεγγύη αφορά τους Έλληνες πολίτες, δηλαδή τους εθνικούς υπηκόους, η κοινωνική αλληλεγγύη μπορεί να γίνει αντιληπτή ως αλληλεγγύη μεταξύ των κοινωνικών πολιτών, δηλαδή των μελών του κοινωνικού συνόλου. Δύο ακόμη επιχειρήματα ενισχύουν την παραπάνω θέση. Το πρώτο είναι ένα γραμματικό επιχείρημα. Στις κοινωνικές διατάξεις του Συντάγματος (και με την εξαίρεση της διάταξης για το δικαίωμα δωρεάν παιδείας) απαντά ο όρος πολίτης χωρίς τον προσδιορισμό Έλληνας. Αντίθετα, εκεί όπου το Σύνταγμα κατοχυρώνει δικαιώματα μόνο για τους Έλληνες υπηκόους χρησιμοποιεί είτε τον όρο Έλληνες (άρθρο 4 παρ. 1 και 2 για το γενικό δικαίωμα ισότητας και την ισότητα των φύλων, άρθρο 5 παρ. 4 για την απαγόρευση ατομικών διοικητικών μέτρων, άρθρα 11 και 12 για τα δικαιώματα του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι) είτε τον όρο Έλληνες πολίτες (άρθρο 4 παρ. 4 για το δικαίωμα πρόσβασης σε Gutenberg?, Αθήνα 1995, σ. 33 επ., Γ. Κραβαρίτου, Κοινωνικά δικαιώματα και κοινωνική ιδιότητα του πολίτη, NoB 2002, σ επ., F. Twine, Citizenship and social rights, London 1994, N. Frazer/L. Gordon, Civil citizenship against social citizenship? On the ideology of contract-versus-charity, in: B. v. Steenbergen (eds.), The condition of citizenship, London κ.α. 1994, σ. 90 επ. 19 Βλ. Μανιτάκη, Το υποκείμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων κατά το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος,

9 δημόσιες θέσεις, άρθρο 29 για το δικαίωμα ίδρυσης πολιτικών κομμάτων, άρθρο 31 για το δικαίωμα εκλογής στο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, άρθρο 55 για το παθητικό εκλογικό δικαίωμα ενώ το άρθρο 51 παρ. 3 για το ενεργητικό εκλογικό δικαίωμα αναφέρεται σε «πολίτες που έχουν εκλογικό δικαίωμα»). Ήδη από εδώ μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο όρος πολίτης στις περί κοινωνικών δικαιωμάτων διατάξεις δεν είναι απαραίτητο να εννοεί τον Έλληνα υπήκοο 20. Το δεύτερο είναι ένα ερμηνευτικό επιχείρημα από το διεθνές δίκαιο. Στις διεθνείς συμβάσεις που κατοχυρώνουν κοινωνικά δικαιώματα και οι οποίες δεσμεύουν την Ελλάδα, όπως ιδίως στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, τα κοινωνικά δικαιώματα αναγνωρίζονται ως δικαιώματα του προσώπου και όχι μόνο του εθνικού υπηκόου 21. Δεδομένου μάλιστα ότι μια τέτοια ερμηνεία των κοινωνικών διατάξεων του Συντάγματος κάθε άλλο, όπως είδαμε, παρά αποκλείεται, η αξιοποίηση του επιχειρήματος αυτού θα αποτελούσε μια χαρακτηριστική περίπτωση σύμφωνης με το διεθνές δίκαιο ερμηνείας του Συντάγματος 22. Προς την ίδια, εξάλλου, κατεύθυνση συμβάλλει ερμηνευτικά και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος κατοχυρώνει τα κοινωνικά δικαιώματα ανεξάρτητα από την (εθνική ή ευρωπαϊκή) ιθαγένεια του προσώπου. Ορίζει έτσι ότι «κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση» (άρθρο 14 παρ. 1), «κάθε πρόσωπο δικαιούται να έχει πρόσβαση στην πρόληψη σε θέματα υγείας και να απολαύει ιατρικής περίθαλψης» (άρθρο 35), «κάθε πρόσωπο που διαμένει και διακινείται νομίμως στο εσωτερικό της Ένωσης έχει δικαίωμα στις παροχές κοινωνικής ασφάλειας και στα κοινωνικά πλεονεκτήματα» (άρθρο 34 παρ. 2) κ.ο.κ. ΙΙΙ. Η προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων των αλλοδαπών μεταναστών ως ατόμων και ως μελών του κοινωνικού συνόλου 20 Η χρήση του όρου πολίτης με μιαν έννοια που υπερβαίνει αυτή του Έλληνα υπηκόου δεν είναι άλλωστε ασυνήθιστη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ανεξάρτητη αρχή «Συνήγορος του Πολίτη», στην οποία μπορούν βέβαια προσφύγουν όχι μόνον Έλληνες, αλλά κάθε διοικούμενος, ανεξάρτητα από την υπηκοότητά του. Την υπόδειξη αυτή οφείλω στον Συνήγορο του Πολίτη Γ. Καμίνη, τον οποίο και ευχαριστώ. 21 Βλ. Ξ. Κοντιάδη, Μεταμορφώσεις του κοινωνικού κράτους στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, Παπαζήσης, Αθήνα 2001, σ. 281 επ., Αρ. Μάνεση, Η προβληματική της προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων στον ευρωπαϊκό χώρο, σε: Ίδρυμα Μαραγκοπούλου, Όψεις της προστασίας ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, Αθήνα 1995, σ. 47 επ. 22 Βλ. Κ. Χρυσόγονου, Συνταγματικό δίκαιο, Εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2003, σ. 191, και αναλυτικά του ίδιου, Η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην εθνική έννομη τάξη, Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 2001, σ. 199 επ., 202 επ. 9

10 Ως μέλος του κοινωνικού συνόλου πρέπει να θεωρήσουμε όποιον διαμένει στην Ελλάδα, «συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας» (κατά τη διατύπωση του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος) και με τον τρόπο αυτόν αναπτύσσει πάγιους δεσμούς με την ελληνική κοινωνία. Ουσιώδες κριτήριο για την αναγνώριση της ιδιότητας του κοινωνικού πολίτη είναι η πραγματική και με κάποια σταθερότητα (αν και όχι απαραίτητα αποκλειστική ή μόνιμη) διαμονή. Επομένως το status ενός προσώπου ως φορέα κοινωνικών δικαιωμάτων διακρίνεται καταρχάς ανάλογα με το αν διαβιεί ή αν απλώς βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια, δηλαδή διέρχεται απ αυτή, π.χ. ως προσωρινός επισκέπτης, τουρίστας κλπ. Στην πρώτη περίπτωση αποτελεί μέλος του κοινωνικού συνόλου και, ως τέτοιο, υποκείμενο κοινωνικών δικαιωμάτων. Στη δεύτερη περίπτωση είναι υποκείμενο μόνο των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στον καθένα. Ειδικά για τους αλλοδαπούς μετανάστες 23, σημείο τομής αποτελεί περαιτέρω η νομιμότητα της διαμονής τους. Μετανάστες που διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα αποτελούν μέλη του κοινωνικού συνόλου, καθώς συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή, είτε ως εργαζόμενοι ή επαγγελματίες είτε ως σπουδαστές είτε ως μέλη μιας οικογένειας είτε με άλλον τρόπο, και υπόκεινται στους ίδιους κοινωνικούς κινδύνους όπως και οι Έλληνες. Αυτοί είναι φορείς κοινωνικών δικαιωμάτων εξίσου όσο και οι Έλληνες και έχουν άρα ισότιμη αξίωση για πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες. Γι αυτούς (πρέπει να) ισχύει η κοινή κοινωνική νομοθεσία, χωρίς να είναι συνταγματικά επιτρεπτή η διαφοροποίησή τους σε σχέση με τους ημεδαπούς. Νομοθετικές ή κανονιστικές ρυθμίσεις ή, πολύ περισσότερο, διοικητικές πρακτικές που περιορίζουν την πρόσβαση των μεταναστών με νόμιμη διαμονή σε κοινωνικές υπηρεσίες και παροχές είναι για το λόγο αυτό ευθέως αντίθετες στο Σύνταγμα. Περιττό να αναφερθεί ότι η ελληνική νομοθεσία βρίθει από τέτοιες ρυθμίσεις. Πρόσφατο παράδειγμα είναι ο Ν. 3454/2006 «Ενίσχυση της οικογένειας και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ Α 75/ ), ο οποίος θεσπίζει ορισμένες παροχές για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά. Ο νόμος προβλέπει στο άρθρο 4 ότι οι παροχές αυτές χορηγούνται στους Έλληνες και κοινοτικούς πολίτες, τους ομογενείς και τους αναγνωρισμένους πρόσφυγες, εφόσον όλοι αυτοί διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα, καθώς επίσης και στους πολίτες άλλων κρατών, εφόσον διαμένουν νόμιμα και μόνιμα στην Ελλάδα και εφόσον είναι γονείς 23 Εννοείται ότι ζήτημα δεν τίθεται για τους μετανάστες που έχουν αποκτήσει την ελληνική υπηκοότητα και έχουν επομένως καταστεί πλήρη μέλη της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας. Για το ζήτημα της πολιτογράφησης πρβλ. ωστόσο ευρύτερα Δ. Χριστόπουλου, Οι μετανάστες στην ελληνική πολιτική κοινότητα, σε: Μ. Παύλου/Δ. Χριστόπουλου (επιμ.), H Ελλάδα της μετανάστευσης. Κοινωνική συμμετοχή, δικαιώματα και ιδιότητα του πολίτη, Κριτική, Αθήνα 2004, σ. 338 επ. 10

11 τέκνων ελληνικής υπηκοότητας. Η αδικαιολόγητη αυτή διάκριση των αλλοδαπών μεταναστών ουσιαστικά, η εξαίρεσή τους από τις παροχές, αφού κατά κανόνα τα παιδιά τους δεν έχουν την ελληνική υπηκοότητα θίγει το δικαίωμά τους για ισότιμη πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες οικογενειακής αρωγής και κατά τούτο προσβάλλει το κοινωνικό δικαίωμα για προστασία της οικογένειας, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος 24, και το δικαίωμα ειδικής μέριμνας για τις πολύτεκνες οικογένειες, που κατοχυρώνει η παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Η πρόσθετη προϋπόθεση που επιβάλλεται στους αλλοδαπούς τρίτων χωρών, δηλαδή να έχουν τέκνα ελληνικής υπηκοότητας, πρέπει επομένως να μην εφαρμοστεί ως αντισυνταγματική και να γίνει δεκτή η χορήγηση των σχετικών παροχών και σ αυτούς, με μόνη την προϋπόθεση της νόμιμης και μόνιμης διαμονής, όπως ισχύει και για τους άλλους δικαιούχους. Από την άλλη, αλλοδαποί χωρίς νόμιμη διαμονή δύσκολα θα μπορούσαν να θεωρηθούν πλήρη μέλη του κοινωνικού συνόλου, ακόμη κι αν διαβιούν με κάποια σταθερότητα στη χώρα. Γι αυτούς, ωστόσο, όπως και για όσους απλώς διέρχονται από τη χώρα, ισχύει η συνταγματική προστασία που το άρθρο 5 παρ. 2 του Συντάγματος παρέχει σε όλους «όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια», δηλαδή η «απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους». Περαιτέρω, η συνταγματική θέση τους ενισχύεται ερμηνευτικά και από την αρχή του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας». Αυτό σημαίνει ότι και για τους αλλοδαπούς χωρίς νόμιμη διαμονή πρέπει να αναγνωριστεί το δικαίωμα πρόσβασης τουλάχιστον στις κοινωνικές εκείνες υπηρεσίες που συναρτώνται με την προστασία της ζωής ή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, όπως η άμεση υγειονομική ή προνοιακή βοήθεια 25. Εξάλλου, ειδικά όσον αφορά τουλάχιστον τις κοινωνικοασφαλιστικές παροχές ανταποδοτικού χαρακτήρα, η πρόσβαση 24 Πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος, αν και δεν αναφέρεται σε πολίτες, ωστόσο κάνει λόγο για τη «συντήρηση και προαγωγή του Έθνους» ως σκοπό του δικαιώματος. Κατά την ορθότερη γνώμη, πρέπει να θεωρηθεί ότι η αναφορά αυτή δεν έχει κανονιστική βαρύτητα για τον προσδιορισμό των φορέων του δικαιώματος, διότι κάτι τέτοιο «θα ισοδυναμούσε με ερμηνεία του Συντάγματος με βάση ρατσιστικά κριτήρια φυλετικής καθαρότητας» (Χρυσόγονος, Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, ό.π., σ. 545). Εξάλλου, εμμέσως αυτό αναγνωρίζει και ο νομοθέτης του Ν. 3454/2006, ο οποίος χορηγεί τις σχετικές οικογενειακές παροχές όχι μόνο σε Έλληνες, αλλά, με τους ίδιους ακριβώς όρους, και σε κοινοτικούς πολίτες και αναγνωρισμένους πρόσφυγες. 25 Βλ. ιδίως Γ. Κατρούγκαλου, Τα κοινωνικά δικαιώματα των παράνομων αλλοδαπών, σε: Γ. Αμίτση/Γ. Λαζαρίδη (επιμ.), Νομικές και κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις της μετανάστευσης στην Ελλάδα, Παπαζήσης, Αθήνα 2001, σ. 66 επ., επίσης Κοντιάδη, Μεταμορφώσεις του κοινωνικού κράτους, ό.π., σ. 275 επ., Χρυσόγονου, Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, ό.π., σ

12 σ αυτές πρέπει να αναγνωρίζεται και στους παράνομα ευρισκόμενους στη χώρα μετανάστες, από μόνο το γεγονός ότι παρέχουν εργασία. Διαφορετικά θα καταλήγαμε στον παραλογισμό να υποχρεούνται μεν σε κρατήσεις, χωρίς όμως να δικαιούνται οποιασδήποτε ασφαλιστική αντιπαροχή 26. Κάπως διαφορετική είναι η περίπτωση του δικαιώματος δωρεάν παιδείας, καθώς το άρθρο 16 παρ. 4 μόνο αυτό απ όλες τις συνταγματικές διατάξεις περί κοινωνικών δικαιωμάτων κατοχυρώνει το δικαίωμα αυτό ρητά μόνο για τους Έλληνες. Καταρχάς πρέπει να διευκρινιστεί ότι η διάταξη αυτή θεσπίζει το δικαίωμα δωρεάν παιδείας, ως μια επιμέρους, αν και ουσιώδη, πτυχή ενός γενικότερου δικαιώματος πρόσβασης στην εκπαίδευση. Το τελευταίο, το οποίο περιλαμβάνει και την αξίωση εγγραφής σε σχολείο, είναι ορθότερο να το συνάγουμε από τη διάταξη του άρθρου 16 παρ. 2, σύμφωνα με την οποία «η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους». Βέβαια, και σ αυτή τη διάταξη αναφέρονται μεταξύ των σκοπών του δικαιώματος η «αγωγή των Ελλήνων» και η «ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης». Οι διατυπώσεις αυτές, κατάλοιπα μιας παρωχημένης αντίληψης περί «εθνικής παιδείας» ως θεμελίου συγκρότησης του ελληνικού έθνους, έχουν χάσει στις σημερινές συνθήκες το κανονιστικό και ιδίως το συμβολικό τους βάρος 27. Θα μπορούσε ενδεχομένως να υποστηριχθεί μια διορθωτική ερμηνεία του άρθρου 16 υπό το φως των αρχών του κοινωνικού κράτους δικαίου και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, καθώς και των σχετικών κανόνων του διεθνούς δικαίου, ώστε να θεωρηθεί ότι το Σύνταγμα κατοχυρώνει το δικαίωμα πρόσβασης στην εκπαίδευση για όλα τα μέλη του κοινωνικού συνόλου 28 και κυρίως να αναγνωριστεί κάτι που ηθικοπολιτικά είναι μάλλον αυτονόητο: δηλαδή το δικαίωμα κάθε παιδιού στην υποχρεωτική βασική εκπαίδευση. Ακόμη όμως κι αν θεωρηθεί ότι το γράμμα της διάταξης θέτει ένα ανυπέρβλητο όριο στην ερμηνεία της, σε κάθε περίπτωση πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι σχετικοί κανόνες του διεθνούς δικαίου και ιδίως το άρθρο 28 της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (που κυρώθηκε με τον Ν. 2101/1992) επιβάλλουν, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον τη 26 Κατρούγκαλος, Το κοινωνικό κράτος, ό,π., σ Βλ. και Ν. Αλιβιζάτου, Κραυγαλέοι αναχρονισμοί στο άρθρο 16, εφημ. Τα Νέα , σ Μια τέτοια ερμηνεία προϋποθέτει ωστόσο την κανονιστική κρίση ότι η ρητή αναφορά της διάταξης σε Έλληνες με άλλα λόγια ο κανόνας ότι δικαίωμα δωρεάν παιδείας έχουν μόνον οι Έλληνες, παρόλο που δεν έχει τυπικά καταργηθεί, έχει περιέλθει σε αχρησία, έχει πάψει δηλαδή να ισχύει και έχει απομείνει νεκρό γράμμα (obsolete), καθώς δεν έχει πλέον νόημα ενόψει των συνθηκών. Δύσκολα όμως μπορεί να θεμελιωθεί μια τέτοια κρίση στην προκειμένη περίπτωση. Εξάλλου, είναι εξαιρετικά αμφίβολο κατά πόσο συνταγματικός ειδικά κανόνας είναι δυνατόν να περιπέσει σε αχρησία πρβλ. G. Robbers, Obsoletes Verfassungsrecht durch sozialen Wandel?, in: Festschrift für Ernst Benda, Heidelberg 1995, σ. 209 επ. 12

13 Φυσικά, η πρόσβαση των μεταναστών στις κοινωνικές υπηρεσίες δεν εξαρτάται μόνο, ίσως ούτε καν κυρίως, από την αναγνώριση των δικαιωμάτων τους. Η πραγματικότητα των δικαιωμάτων τους, όπως διαμορφώνεται μέσα από τις κρατικές πολιτικές 31, εμφανίζεται απογοητευτική, καθώς παρατηρείται μεγάλη διάσταση ανάμεσα στην αναγνώριση των δικαιωμάτων και τη νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση και τη διοικητική πρακτική 32. Η συνειδητοποίηση ωστόσο ότι και οι μετανάστες σε κάθε περίπτωση οι νομίμως διαμένοντες, ως μέλη του κοινωνικού συνόλου, και ως ένα βαθμό και αυτοί χωρίς νόμιμη διαμονή, ως φορείς δικαιωμάτων που διασφαλίζουν ένα minimum κοινωνικής προστασίας αποτελούν φορείς των κοινωνικών δικαιωμάτων, καθιστά επιβεβλημένη την αναθεώρηση των κρατικών πολιτικών αναφορικά με την πρόσβασή τους στις κοινωνικές υπηρεσίες. 29 Χρυσόγονος, Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, ό.π., σ Βλ. και Χρ. Χατζή, Ο αλλοδαπός ως υποκείμενο δικαιωμάτων στην ελληνική έννομη τάξη, σε: Μ. Παύλου/Δ. Χριστόπουλου (επιμ.), H Ελλάδα της μετανάστευσης, ό.π., σ. 233 επ. (241). 31 Βλ. Σπανού, Η πραγματικότητα των δικαιωμάτων, Βλ. Κοντιάδη, Μεταμορφώσεις του κοινωνικού κράτους, ό.π., σ. 271 επ., Χατζή, Ο αλλοδαπός ως υποκείμενο δικαιωμάτων, ό.π., σ. 233 επ. 13

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση για την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών στην κοινωνική ασφάλεια, 1962 Νο

Σύμβαση για την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών στην κοινωνική ασφάλεια, 1962 Νο Σύμβαση για την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών στην κοινωνική ασφάλεια, 1962 Νο. 118 1 Υιοθετήθηκε την 28η Ιουνίου 1962 από τη Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας κατά την 46η σύνοδό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου. Ενότητα 8 η : ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αρχή της ισότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου. Ενότητα 8 η : ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8 η : Αρχή της ισότητας Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική

Η Ερευνητική Στρατηγική Η Ερευνητική Στρατηγική Ο τομέας της Υγείας Η σύγχρονη έρευνα στον τομέα της υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπεύει να εξασφαλίσει την πρόσβαση όσων ζουν στα κράτημέλη σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής

Διαβάστε περισσότερα

Με την κοινοποίηση των σχετικών διατάξεων του Ν.3996/2011 που αφορούν τα μέλη οικογένειας, σας γνωρίζουμε τα εξής:

Με την κοινοποίηση των σχετικών διατάξεων του Ν.3996/2011 που αφορούν τα μέλη οικογένειας, σας γνωρίζουμε τα εξής: ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ Δ Ι Ο Ι Κ Η Σ Η ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΣΦ/ΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Ταχ. Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο. μεταβολές του Συντάγματος Λίνα Παπαδοπούλου. Ενότητα 9: Άτυπες τροποποιήσεις και άδηλες

Συνταγματικό Δίκαιο. μεταβολές του Συντάγματος Λίνα Παπαδοπούλου. Ενότητα 9: Άτυπες τροποποιήσεις και άδηλες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9: Άτυπες τροποποιήσεις και άδηλες μεταβολές του Συντάγματος Λίνα Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Τμήμα Νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 165/2000 (ΦΕΚ 149/τ. Α / )

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 165/2000 (ΦΕΚ 149/τ. Α / ) ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 165/2000 (ΦΕΚ 149/τ. Α /28-6-2000) [όπως τροποιήθηκε με το ΠΔ 373/2001 (ΦΕΚ 251/τ. Α /22-10-2001) και το ΠΔ 385/2002 (ΦΕΚ 334/τ. Α /31-12-2002)] Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη Α) Η αρχή της ισότητας στο ελληνικό Σύνταγμα i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Το Σύνταγμα της Ελλάδος του 1975 κατοχυρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας.

Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας. 1 Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας. 1. Οι εγγυήσεις ελαχίστων ορίων από το Διεθνές Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας 1.1 Οι στρατηγικές κοινωνικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

1 Άρθρο µόνο, παρ.3 του Π 529/1989: «Ο αριθµός των αλλοδαπών µαθητών που εγγράφονται σε κάθε σχολική

1 Άρθρο µόνο, παρ.3 του Π 529/1989: «Ο αριθµός των αλλοδαπών µαθητών που εγγράφονται σε κάθε σχολική Αθήνα, 16.9.2005 Αρ.Πρωτ 14350.01/2005, 14352.01/2005 Χειριστές: Μίλτος Παύλου 210.7289718 Ματίνα Πούλου 210.7289697 Προς κύριο Κωνσταντίνο Ράµµα, Ειδικό Γραµµατέα Θεµάτων Σπουδών, Επιµόρφωσης και Καινοτοµιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ Μαρία Μαγδαληνή Τσίπρα Aθήνα 8/10/2015 Δικηγόρος ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ Με το νόμο 4336/2015 τροποποιήθηκε το συνταξιοδοτικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων (ν.3865/2010).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα

Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα Tο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα Θεσμοθετήθηκε με το Νόμο 4093/2012 και στοχεύει στη διασφάλιση ενός ελάχιστου αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης Απευθύνεται σε άτομα και οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ. ΙΑ ΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙΙ. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΙΙ. ΙΑ ΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙΙ. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΕΙΓΟΝ 9 Oκτωβρίου 2007 Αριθµ. Πρωτ.:11226/14.07.2007 Ειδική Επιστήµονας: Ειρήνη Κυριακάκη 210-7289802 Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενική ιεύθυνση Πρόνοιας ιεύθυνση Κοινωνικής Αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Τι είναι η δημόσια οικονομική Η Δημόσια Οικονομική μελετά το ρόλο του δημόσιου τομέα, του κράτους δηλαδή στην οικονομία. Βασική έμφαση δίνεται στο ρόλο των δημόσιων δαπανών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΟΔΟΝΤΟTΕΧΝΙΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΟΔΟΝΤΟTΕΧΝΙΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΟΔΟΝΤΟTΕΧΝΙΤΩΝ 1 Η Π.Ο.Ε.Ο. εκπροσωπεί πανελλαδικά τον κλάδο των αδειούχων οδοντοτεχνιτών (αποφοίτων Τ.Ε.Ι. Αθηνών και αποφοίτων δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης).

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0344 Οδηγία 87/344/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την ασφάλιση νομικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σας γνωρίζουµε ότι στον πρόσφατα ψηφισθέντα ν.3996/2011 εισάγονται, µεταξύ άλλων,

Σας γνωρίζουµε ότι στον πρόσφατα ψηφισθέντα ν.3996/2011 εισάγονται, µεταξύ άλλων, 2011-ΕΓΚ ΣΕΠΕ_ειδικα ταµεια ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ /ΝΣΗ ΚΥΡΙΑΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΤΜΗΜΑ Γ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Πρόσβαση αναγνωρισμένων πολιτικών προσφύγων σε Ι.Ε.Κ. (Αναφορά υπ αρ. πρωτ: 14976/2008) Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Χειριστής: Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΩΣ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΓΓΥΗΣ

Η ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΩΣ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΓΓΥΗΣ 1 ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΤΕΡΓΙΟΥ Η ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΩΣ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΓΓΥΗΣ του καθηγητή Άγγελου Στεργίου Εφόσον συμφωνήσει κανείς επί της αρχής για τη σκοπιμότητα και την ωφέλεια του λογιστικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ. 3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.: 2131306609) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Αριθμ. Πρωτ/λου Αίτησης [συμπληρώνεται από τον εταίρο της Α.Σ.] ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ.... ΗΜ/ΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ.. ΑΡ. ΔΕΛΤΙΟΥ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο Η συνταγματική υποχρέωση λειτουργίας δημοσίων φορέων κοινωνικής ασφάλισης και η πιθανή εξωτερίκευση δραστηριοτήτων και συνεργασιών με επαγγελματικούς και ιδιωτικούς φορείς Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο. Ενότητα 6: Αρχή του κοινωνικού κράτους. Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Τμήμα Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Συνταγματικό Δίκαιο. Ενότητα 6: Αρχή του κοινωνικού κράτους. Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Τμήμα Νομικής Σχολής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Αρχή του κοινωνικού κράτους Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Η διδακτέα ύλη περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες του βιβλίου των κ.κ. Μάραντου και Θεριανού: ΚΕΦ. 1: Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1.1 Άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. L 126/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αριθ. L 126/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Αριθ. L 126/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 5. 84 II (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΟΓΔΟΗ ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 10ης Απριλίου 1984 βασιζόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΙI

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΙI ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΙI Ταχ. Δ/νση : Πειραιώς 40 Ταχ.Κώδικας : 101 82 - Αθήνα TELEFAX : Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Γιώργου Σ.-Π. Κατρούγκαλου, αν. καθηγητή ΔΠΘ, κατοίκου, ως εκ της υπηρεσίας του, Κομοτηνής, οδός Π.

Διαβάστε περισσότερα

(6) ότι πρέπει να διευκρινιστεί η έννοια του «εργαζομένου» βάσει της νομολογίας του ικαστηρίου 7

(6) ότι πρέπει να διευκρινιστεί η έννοια του «εργαζομένου» βάσει της νομολογίας του ικαστηρίου 7 ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100, την πρόταση της Επιτροπής (1), τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1986L0378 EL 09.03.1997 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B Ο ΗΓΙΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 24ης Ιουλίου 1986 για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΙΔΕΙΑ»

«ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2004-2005 ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα Αθήνα, 28 Ιουλίου 2009 Αρ. Πρωτ. : 7443.2.1/2009 Πληροφορίες : Γιάννης Μόσχος Μαρία Βουτσίνου Τηλέφωνο : 210 72 89 617 Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΜΕΣΣΗΝΙΑ»

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΜΕΣΣΗΝΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΜΕΣΣΗΝΙΑ» «ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ TΟΠΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΕΥΠΑΘΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ

Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ Οι πρόσφατες τροποποιήσεις στην εργατική νομοθεσία και η δι αυτών παρεχόμενη ευχέρεια στον εργοδότη της εξαρτημένης σύμβασης εργασίας Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Αριθμ. Δ23/οικ.19162/1277 (6) Καθορισμός εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων των ωφελούμενων του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Επισιτιστικής και Βασικής Υλικής Συνδρομής για το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Ο.Α.Ε.Ε. Πληροφ: Ι. Παπαδόπουλος - Γραφείο Διοικητή Διεύθυνση: Σταδίου 29 Ακαδημίας 22 Ταχ. Κωδ.: Αθήνα Αθήνα

ΠΡΟΣ: Ο.Α.Ε.Ε. Πληροφ: Ι. Παπαδόπουλος - Γραφείο Διοικητή Διεύθυνση: Σταδίου 29 Ακαδημίας 22 Ταχ. Κωδ.: Αθήνα Αθήνα ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 23-12 - 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Aρ. πρ.: Φ.10035/οικ. 54871 /1270 ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ 3386/2005

Θέμα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ 3386/2005 Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Θέμα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ 3386/2005 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 5.4.2016 COM(2016) 184 final 2013/0081 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της

Διαβάστε περισσότερα

Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της

Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της εισόδου και διαμονής αυτών στη χώρα καθώς και της ασκήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Ο Συνήγορος του Πολίτη και η συμβολή του για την ευημερία και αξιοπρέπεια των ατόμων με άνοια

Ο Συνήγορος του Πολίτη και η συμβολή του για την ευημερία και αξιοπρέπεια των ατόμων με άνοια Ο Συνήγορος του Πολίτη και η συμβολή του για την ευημερία και αξιοπρέπεια των ατόμων με άνοια Τριανταφύλλου Καλλιόπη Αικατερίνη Ειδική Επιστήμονας Συνήγορος του Πολίτη Νευρογνωστικές διαταραχές (neurocognitive

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ)

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ) ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ) ΑΙΤΗΣΗ Της Ομοσπονδίας με την επωνυμία «Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος» (Δ.Ο.Ε.), η οποία εδρεύει στην Αθήνα, επί της οδού Ξενοφώντος 9 Α όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Αλεξανδρούπολη 24.2.2014 Προς -Δήμαρχο Αλεξανδρούπολη κ. Ευάγγελο Λαμπάκη -Προϊσταμένη Διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα