ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ. ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (21 και 22 Ιανουαρίου 2011)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ. ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (21 και 22 Ιανουαρίου 2011)"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (21 και 22 Ιανουαρίου 2011)

2

3 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (21 και 22 Ιανουαρίου 2011) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος Δανάη Σουλιώτη

4 Εκδοτική - Φιλολογική επιμέλεια: Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος, Δανάη Σουλιώτη «Βιβλιολογείον» της Παιδαγωγικής Σχολής του Π.Δ.Μ. Φλώρινα 2012 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του συνόλου ή μέρους του παρόντος με οποιοδήποτε μέσο, μηχανισμό, φωτοτυπικό ή άλλο, καθώς και κάθε εκμετάλλευσή του χωρίς γραπτή άδεια του συγγραφέα και του εκδότη συμφώνως με τις διατάξεις του Νόμου 2121/1993 και των συμβάσεων του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα. Τυπογραφική σχεδίαση και επιμέλεια παραγωγής: Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Εγνατία 156, Θεσσαλονίκη Τ , F E W uom.gr/uompress/ ISBN

5 Αντί Προλογικών και Εισαγωγικών Ένας συλλογικός τόμος με μελέτες που διερευνούν συστηματικά θέματα Παιδικής Λογοτεχνίας, θέματα δηλαδή που αποτελούν αντικείμενο ευρύτερου προβληματισμού στη Λογοτεχνία, είναι σίγουρο πως μπορεί να λειτουργήσει εναυσματικά για περαιτέρω σκέψεις, αναλύσεις και εκπονήσεις εργασιών. Ο συγκεκριμένος τόμος αποτελείται από 17 κείμενα που φαινομενικά δεν έχουν μεταξύ τους ιδιαίτερη συνάφεια. Στις μέρες μας οργανώνονται και πραγματοποιούνται λογοτεχνικά συνέδρια και ημερίδες με συγκεκριμένη θεματική ή άλλα στα οποία η Λογοτεχνία εντάσσεται μέσα σε ένα γενικότερο πλαίσιο πολιτισμικών σπουδών. Σε ένα τέτοιο επιστημονικά παγκοσμιοποιημένο και ομοιογενοποιημένο μυθοπλαστικό σύμπαν στοχεύσαμε διαφορετικά, φιλοξενώντας εργασίες των οποίων ο πλουραλισμός των απόψεων και η σοβαρότητα των επιστημονικών τους προσεγγίσεων συνιστά ταυτόχρονα ενημέρωση και αναγνωστική απόλαυση. Πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, ερευνητές, αλλά και μεταπτυχιακοί φοιτητές εισηγήθηκαν και κατέθεσαν άρθρα, στα οποία διερευνάται η ευθύνη και η εξουσία των ενήλικων διαμεσολαβητών της Παιδικής Λογοτεχνίας. Γράφω, άλλωστε, και ειδικά γράφω Παιδική Λογοτεχνία, σημαίνει οργανώνω τον κόσμο, εξυφαίνω συστήματα αξιών και μέσα από διαρκείς, φανερές ή σιωπηρά σημαίνουσες, διασυνδέσεις ανάμεσα στο κείμενο και τα ιδεολογικά του συμφραζόμενα, διεγείρω προβληματισμούς και ενεργοποιώ αναγνωστικές στάσεις και συμπεριφορές μικρών αλλά και «μεγάλων» παιδιών. Μίμης Σουλιώτης Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος

6

7 Περιεχόμενα Βασίλειος Αναγνωστόπουλος Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία...9 Αντρέας Καρακίτσιος, Δημήτρης Γουλής, Σταύρος Γρόσδος Λογοτεχνία και Κινηματογράφος Κειμενικο-εικονικές προσεγγίσεις: η περίπτωση του «μικρού Νικόλα»...17 Μένη Κανατσούλη Μυθοπλασία και πληροφόρηση για την «πόλη» στο σύγχρονο παιδικό βιβλίο γνώσεων: Σάκη Σερέφα, Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου /Φίλιας Δενδρινού, Το σπίτι...37 Σοφία Γαβριηλίδου Στον κόσμο του Ντίσνεϊ: πολιτισμικές εικόνες στις έντυπες διασκευές της εταιρείας Ντίσνεϊ...55 Ελένη Καρασαββίδου «Κάποτε ο Κυνηγός βρίσκει τα διαβατάρικα πουλιά, κάποτε δεν τα βρίσκει». Ένας στίχος του Σεφέρη που έγινε βιβλίο. Κριτική αποτίμηση του βιβλίου της Σαραντίτη...77 Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος (σε συνεργασία με τους μεταπτυχιακούς φοιτητές και τις φοιτήτριες που συγκροτούν την Κατεύθυνση Γλώσσα και Λογοτεχνία του ΠΜΣ/ΠΤΝ του ΠΔΜ Φωτεινή Γαβάνου, Αναστασία Δημοπούλου, Ευανθία Ζίγρα, Αναστασία Ντιούδη, Μαριάννα Παυλίδου, Στεργιανή Πελέκα, Θεοδώρα Σαλτίδου, Όλγα Τζούτζια, Ελισάβετ Χλαπουτάκη, Σταύρο Χρήστου) Εφηβική Ελληνική Λογοτεχνία και Κοινωνικό Περιθώριο...93 Γιώργος Παπαντωνάκης Τρεις θάνατοι στη (ν) (παιδική) λογοτεχνία και ένας τέταρτος Κλεονίκη Δρούγκα Πώς βλέπουν τις ελληνο-βαλκανικές σχέσεις τα εγχειρίδια ιστορίας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά την περίοδο 1950 ως το Από την μεταπολεμική Ελλάδα στη μεταπολίτευση...189

8 viii Κατερίνα Σαραφίδου Ο γάμος στις κατακλείδες των ελληνικών λαϊκών παραμυθιών Αλίκη Συμεωνάκη Το παιδί, κλέφτης στίλβοντος ποδηλάτου Νίκος Παπαδάκης Η πανουργία του αυτονόητου. Παραμύθι, Λογοτεχνία και Τέχνη. Στερεότυπα και Αρχέτυπα. Από το «Red Riding Hood» στην «Παρέα των Λύκων» Μίμης Σουλιώτης και Ελισάβετ Χλαπουτάκη Πως δει ιστορίαν (παιδικής λογοτεχνίας) συγγράφειν Άννα Βακάλη και Γιολάντα Τσιαμπόκαλου Οι Σταχτοπούτες του κόσμου Αναστασία Στάμου Μια κοινωνιογλωσσική ανάλυση του υφολογικού χιούμορ: Ανατροπές (;) και διδακτισμός στα παιδικά βιβλία του Ευγένιου Τριβιζά Δανάη Σουλιώτη Οι θεματικές ενότητες στο τρίτομο Ανθολόγιο του δημοτικού: παρατηρήσεις, συγκρίσεις, συσχετίσεις Αθανάσιος Βαϊτσάκης Άρθρα και βιβλία για την Παιδική Λογοτεχνία που εναπόκεινται στην Βιβλιοθήκη της Παιδαγωγικής Σχολής Τασούλα Τσιλιμένη Κριτική και Κριτικοί της Παιδικής Λογοτεχνίας Βιογραφικά σημειώματα...347

9 Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία (Ιστορικό διάγραμμα) Β. Δ. Αναγνωστόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί φίλοι, I. Εδώ και αρκετά χρόνια, τουλάχιστο τις δυο τελευταίες δεκαετίες, σε κάθε συνέδριο για την Παιδική Λογοτεχνία γίνεται όλο και επιτακτικότερη η συζήτηση για την ανάγκη συγγραφής της ιστορίας της Παιδικής Λογοτεχνίας. Με ανάλογο θέμα μίλησα πριν λίγους μήνες εδώ στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, όπου αναδύθηκε η άμεση ανάγκη για ένα συνοπτικό διάγραμμα, όπως εκείνο του Λίνου Πολίτη για τη Νεοελληνική Λογοτεχνία, που μπορεί να αποτελέσει βάση για ένα προβληματισμό και έναν, τρόπο τινά, «μπούσουλα». Με αυτή την εισήγηση θα επιχειρήσω να δώσω ένα ιστορικό διάγραμμα για την πορεία και την εξέλιξη της Παιδικής / Νεανικής Λογοτεχνίας. II. Κατ αρχάς θα ήθελα να αναφερθώ συνοπτικά σε κάθε μία από τις τέσσερις ιστορίες της Παιδικής Λογοτεχνίας που έχουν εκδοθεί έως τώρα και να επισημάνω τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και κατά πόσο και πώς καλύπτουν το γνωστικό αυτό αντικείμενο. 1. Η πρώτη Ιστορία της Ελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας από τον ιθ αιώνα έως σήμερα, Αθήνα 1977, σελ, 117, είναι η βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών μελέτη του Δημήτρη Γιάκου ( ). Ο Δημήτρης Γιάκος, νομικός και συγγραφέας, δίνει με το έργο του πυκνή και ευσύνοπτη ιστορία της Παιδικής Λογοτεχνίας διαιρώντας το περιεχόμενό της σε τέσσερα κεφάλαια.

10 10 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 21 & ) A. Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία του ιθ αιώνα. Πρωτότυπα έργα και μεταφράσεις. Β. Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία του κ αιώνα. Πρωτότυπα έργα και μεταφράσεις. Γ. Ελληνικά Παιδικά Περιοδικά. Δ. Μελοποιήσεις Παιδικών Ποιημάτων. Ακολουθεί τον δικό του τρόπο έρευνας και μελέτης και μας φέρνει στο φως άγνωστα γραμματολογικά στοιχεία και με την οξεία κρίση του αξιολογεί ανάλογα έργα και συγγραφείς της Παιδικής Λογοτεχνίας. Στην θ έκδοση του 1991 (εκδ. Παπαδήμας) πρόσθεσε και το κεφάλαιο Ε «Η Παιδική μας Λογοτεχνία στην εικοσαετία ». Είναι έργο θεμελιακό και αξιόπιστο. 2. Η δεύτερη μελέτη με τίτλο: Νεοελληνική Παιδική Λογοτεχνία είναι της φιλολόγου Νινέττας Κοντράρου, εκδόθηκε από το βιβλιοπωλείο της Εστίας ένα χρόνο αργότερα το 1978, σελ Τα κριτήρια εδώ για τη διαίρεση σε περιόδους είναι ιστορικά και λογοτεχνικά, μικτά αλλά νόμιμα: ήτοι, Α. Πρώτη περίοδος της Νεοελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας ( ). Β. Δεύτερη περίοδος της Νεοελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας ( ). Γ. Τρίτη περίοδος της Νεοελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας ( ). Δ. Τετάρτη περίοδος της Νεοελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας (1945 ως σήμερα). Είναι όντως τομή στα γράμματα το 1880, δηλαδή η αφετηρία της νέας Αθηναϊκής Σχολής με αρχηγό τον Κωστή Παλαμά, όπως και το 1917 με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Η περιοδολόγηση που προτείνεται είναι ασφαλώς φιλολογική, αλλά πώς και πόσο εκφράζει την Παιδική Λογοτεχνία; 3. Το 1982 κυκλοφορεί η Ιστορία της Παιδικής Λογοτεχνίας Ελληνική και Παγκόσμια Από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας Με στοιχεία θεωρίας του παιδαγωγού και συγγραφέα Χάρη Σακελλαρίου ( ), θ έκδοση, βελτιωμένη και συμπληρωμένη, 1996, εκδ. Νόηση, σελ Δεν ακολουθείται αυστηρά ιστορικό διάγραμμα σε περιόδους, σταθμούς, τομές κ.τ.λ., αλλά με βάση την ειδολογική διαίρεση προσεγγίζονται το υλικό και οι εκπρόσωποι όχι μόνο της Παιδικής Λογοτεχνίας αλλά και της ευρύτερης Ελληνικής (αρχαίας και νεω-

11 ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΠΑΙΔΙΚΉ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ 11 τέρας) Λογοτεχνίας. Με τα παρένθετα, εξάλλου, θεωρητικά κείμενα και τις 150 και πλέον σελίδες για την Παγκόσμια Παιδική Λογοτεχνία οι ιστορικές αναφορές εξασθενίζουν και δίνεται μάλλον μια ασαφής εικόνα της πορείας της Ελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας. 4. Το 1986 κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ηράκλειτος η Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία , από τις πρώτες ρίζες μέχρι σήμερα, σελ. 215 του εκπαιδευτικού - συγγραφέα Αντώνη Δελώνη. Γίνεται κάποιος συγκερασμός απόψεων των προηγούμενων μελετών σχετικά με την περιοδολόγηση, ακολουθούνται δηλαδή κριτήρια όχι μόνο πολιτικά (όπως δηλώνεται στην εισαγωγή), αλλά και πολλά άλλα, ώστε να ακυρώνονται οι αρχικές προτεινόμενες περίοδοι της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας, ήτοι: Α περίοδος , Β περίοδος , Γ περίοδος , Δ περίοδος , Ε περίοδος 1947-σήμερα. Στην επιμέρους, περαιτέρω, ειδολογική εξέταση προτείνεται άλλη περιοδολόγηση (με άλλα κριτήρια) σε βαθμό που να θολώνεται το τοπίο της πορείας και η εξέλιξη της Παιδικής λογοτεχνίας. Γενικά, αναντίρρητα η προσφορά και των τεσσάρων ιστορικών μελετημάτων για την Παιδική Λογοτεχνία είναι προφανής και χρήσιμη, όμως ύστερα από εικοσιπέντε και τριάντα χρόνια που διέρρευσαν από την έκδοσή τους πολλά έχουν αναθεωρηθεί, όχι μόνο ως προς τη μέθοδο της συγγραφής, αλλά και ως προς τις προτάσεις, τις καταγραφές και τις αξιολογικές ανατιμήσεις τους. Και γίνεται φανερό ότι οι διαφορετικές εκδοχές των μελετητών οφείλονται στα διαφορετικά κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να προσδιορίσουν τις περιόδους ανάπτυξης της Παιδικής Λογοτεχνίας. ΙΙΙ. Το ιστορικό διάγραμμα που προτείνεται εδώ βασίζεται αφενός στα πολιτικά γεγονότα για τον προσδιορισμό των περιόδων και αφετέρου στα λογοτεχνικά γεγονότα για το προσδιορισμό των υποπεριόδων. Η εξέταση (καταγραφή, αξιολόγηση, μελέτη, ερμηνεία, αίτια κ.τ.λ.) γίνεται σύμφωνα με το διάγραμμα, μέσα στο πλαίσιο δηλαδή των περιόδων και των υποπεριόδων. Έτσι παρακολουθεί κανείς παράλληλα τη γέννηση και την εξέλιξη όλων των γενών και των ειδών της Παιδικής Λογοτεχνίας (ποίηση, πεζογραφία, μυθιστόρημα, διήγημα, παραμύθι, θέατρο κ.λ.π.), καθώς και την περιρρέουσα πολιτική, εκπαιδευτική και λογοτεχνική πραγματικότητα, που την επηρεάζει και τη διαμορφώνει.

12 12 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 21 & ) Ιστορικό διάγραμμα Περίοδος πρώτη: 18 ος αι. Πρώτη υποπερίοδος: Οι πρώτες ρίζες, Ελληνικός Διαφωτισμός Δεύτερη υποπερίοδος: : πριν από την Επανάσταση τα πρώτα βήματα Περίοδος δεύτερη: 19 ος αι. Πρώτη υποπερίοδος : από την Επανάσταση στο Γεροστάθη του Λέοντος Μελά Δεύτερη υποπερίοδος : από το Γεροστάθη του Λέοντος Μελά ως τη Διάπλαση των Παίδων. Τρίτη υποπερίοδος : από τη Διάπλαση των Παίδων ως το «Σύλλογο προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων». Περίοδος τρίτη: 20 ος αι. Πρώτη υποπερίοδος: : Η πρώτη εικοσαετία του 20 ου αι. Δεύτερη υποπερίοδος : Ο μεσοπόλεμος, Η πρώτη άνθιση της Παιδικής Λογοτεχνίας Τρίτη υποπερίοδος : Μεταπολεμική εποχή : Α : από την Απελευθέρωση ως την ίδρυση της «Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς» Β : από τη «Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά» ως την ίδρυση του «Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου» Γ. Η δεκαετία του 70 Δ. Η τελευταία εικοσαετία του 20 ου αι.

13 ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΠΑΙΔΙΚΉ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ 13 ΙV. Σχόλια και διευκρινίσεις 1. Ασφαλώς, αν ακολουθήσουμε την επίσημη ορολογία, πρέπει να χρησιμοποιούμε τον όρο Νεοελληνική Παιδική/Νεανική Λογοτεχνία, οπότε προκύπτουν και άλλα προβλήματα για την αφετηρία της και προϋποθέτει και την Αρχαία Ελληνική Παιδική/Νεανική Λογοτεχνία κ.τ.λ. Όμως η λογοτεχνία για παιδιά και νέους είναι φαινόμενο των νεοτέρων χρόνων, άσχετα αν μπορεί να υπαχθεί στη Λογοτεχνία αυτή υλικό που προέρχεται από τη λαϊκή προφορική παράδοση ή τα γραπτά κείμενα των αρχαίων. Για λόγους όχι μόνο επιστημονικούς, αλλά και πρακτικούς, ο προτεινόμενος όρος είναι «Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία». 2. Χρησιμοποιούνται η λ. περίοδος για να εκφράσει μεγάλο χρονικό πλαίσιο (λ.χ. αιώνας) και η λ. υποπερίοδος για μικρότερα χρονικά διαστήματα, που συνδέονται με γεγονότα της Παιδικής Λογοτεχνίας. 3. Στις υποπεριόδους δηλαδή χρησιμοποιούνται χρονολογίες σταθμοί για την Παιδική Λογοτεχνία, φανερώνοντας, έτσι, και την ιδιαιτερότητα του ιστορικού διαγράμματος. 4. Η πρώτη περίοδος, δηλαδή η πρώιμη περίοδος της Παιδικής Λογοτεχνίας αρχίζει περίπου το 2 ο μισό του 18 ου αι. και εκτείνεται ως την Επανάσταση του 1821, ταυτιζόμενη χρονολογικά με τον Ελληνικό Διαφωτισμό. 5. Για τον Ελληνικό Διαφωτισμό και την Παιδική Λογοτεχνία έχουν ελάχιστα γραφεί, παρότι στο β μισό του 18 ου αι. μπορούμε να αναζητήσουμε τις απαρχές του παιδικού βιβλίου (ιδίως μεταφρασμένου) και τις νέες αντιλήψεις για την παιδεία και τη μόρφωση των παιδιών. 6. Στη δεύτερη περίοδο (19 ος αι.) παρατηρούμε βήμα βήμα την αύξηση της πρωτότυπης παραγωγής παράλληλα προς τις πολλές μεταφράσεις. 7. Στην πρώτη υποπερίοδο έχουμε το πρώτο ελληνικό περιοδικό για παιδιά, την Παιδική Αποθήκη (1836) του Δημήτρη Πανταζή και το 1858 το σημαντικό σταθμό στην εξέλιξη της Παιδικής Λογοτεχνίας, δηλαδή το έργο ο Γεροστάθης ή αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας του Λέοντα Μελά ( ). Παράλληλα προβάλλεται το παιδικό βιβλίο με έμμετρα και πεζά έργα, πρωτότυπα και μεταφράσεις, με πρωτεργάτες τον Αλέξανδρο Ρίζο Ραγκαβή ( ), τον Ηλία Τανταλίδη ( ), τον Αλέξανδρο Κατακουζηνό ( ) κ.ά.

14 14 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 21 & ) 8. Στη δεύτερη υποπερίοδο εμφανίζεται το περιοδικό η Διάπλασις των Παίδων (1879) που επηρεάζει για 70 χρόνια περίπου το παιδικό βιβλίο και τη λογοτεχνία των παιδιών, κυρίως με τη διεύθυνση του Γρηγόριου Ξενόπουλου ( ). 9. Στην τρίτη υποπερίοδο δημιουργείται μια εύρωστη λογοτεχνική παράδοση με τα πρώτα ονόματα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, όπως ο Γεώργιος Βιζυηνός ( ), ο Δημήτριος Καμπούρογλου ( ), ο Αλέξανδρος Πάλλης ( ) κ.ά. Παράλληλα έχουμε πρωτότυπη παραγωγή και μεταφρασμένη, διηγήματα, θεατρικούς διαλόγους με κορύφωση τη δημοσίευση στη Διάπλαση των Παίδων του πρώτου γνήσια παιδικού μυθιστορήματος Η αδελφούλα μου του Γρ. Ξενόπουλου (1891). 10. Γενικά, κατά την τρίτη περίοδο, τον 20 ο αι., η Παιδική Λογοτεχνία αναπτύσσεται αλματωδώς αρχίζοντας από την πρώτη εικοσαετία και κυρίως με την Πηνελόπη Δέλτα ( ), γνωρίζοντας πολλές διακυμάνσεις λόγω των πολέμων και περιπετειών που γνώρισε η Ελλάδα: βαλκανικοί πόλεμοι, Καταστροφή της Μ. Ασίας, δικτατορίες, Β Παγκόσμιος πόλεμος κατοχή, αντίσταση, εμφύλιος, δικτατορία του 67, μεταπολίτευση 74, μέλος της Ε.Ε. κ.τ.λ. Όλα αυτά επηρέασαν σημαντικά την ποσότητα και την ποιότητα της Παιδικής Λογοτεχνίας, τη θεματολογία και τους προσανατολισμούς, τους ποιητές και συγγραφείς, την εκπαίδευση και την πολιτεία, θέτοντας και τα πλέον σοβαρά θεμέλια για μια περαιτέρω αξιόλογη ανάπτυξή της. 11. Στην πρώτη υποπερίοδο με την ίδρυση του «Εκπαιδευτικού Ομίλου» (1910) την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση (1917) και τους ανθρώπους που την υπηρέτησαν (Ζαχ. Παπαντωνίου, Γληνός, Τριανταφυλλίδης κ.ά.), πολλά ωφελήθηκε το παιδικό βιβλίο σε αισθητική και γλώσσα Πολλοί, επίσης, συγγραφείς ενίσχυσαν τη διηγηματογραφία, την ποιητική και θεατρική παραγωγή, όπως η Ιουλία Δραγούμη ( ), η Αρσινόη Παπαδοπούλου ( ), ο Δροσίνης ο Αριστ. Κουρτίδης, ο Ι. Πολέμης κ.ά. Εξάλλου, το βιβλίο Τα ψηλά βουνά (1918), γραμμένο στη δημοτική, έμελλε να επηρεάσει αισθητικά και ιδεολογικά το παιδικό βιβλίο μακριά, από τον αφόρητο διδακτισμό του παρελθόντος. 12. Ο μεσοπόλεμος ( ), η δεύτερη υποπερίοδος, έφερε την πρώτη άνθιση της λογοτεχνίας για παιδιά και αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην προηγούμενη εικοσαετία. Έτσι έχουμε (α) πλήθος αναγνωστικών βιβλίων για το δημοτικό σχολείο, (β) συμμετοχή στη συγγραφή όλων των γνωστών ονομάτων της Λογοτεχνίας, όπως Γ. Δροσίνης, Π. Πικρός, Τάκης Κλεισιούνης, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Στρατής Μυ-

15 ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΠΑΙΔΙΚΉ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ 15 ριβήλης, Π. Χάρης, Βασίλης Ρώτας, Στ. Σπεράντσας, Γ. Περγιαλίτης, Μιχ. Δ. Στασινόπουλος κ.α. (γ) πύκνωση των γυναικών συγγραφέων, όπως Πηνελόπη Μαξίμου, Γαλ. Καζαντζάκη, Γεωργία Ταρσούλη, Ευφροσύνη Λόντου- Δημητρακοπούλου, Αντιγόνη Μεταξά, Βασ. Αθανασούλα, Μυρτιώτισσα, Ι. Μπουκουβάλα κ.ά. (δ) νέες αισθητικές και παιδαγωγικές αντιλήψεις, (ε) επικράτηση της δημοτικής γλώσσας σχεδόν στο σύνολο της Παιδικής Λογοτεχνίας, (στ) θεματολογική διεύρυνση, (ζ) εμπέδωση του παιδικού θεάτρου, (η) εντονότερο ενδιαφέρον των εκδοτικών οίκων, και (θ) ανάπτυξη όλων των ειδών της λογοτεχνίας: πραγματογνωστικά αφηγήματα, διηγήματα, παραμύθια, θεατρικά, μυθιστόρημα, ποίηση, μεταφράσεις κ.τ.λ. 13. Κατά την τρίτη υποπερίοδο έχουμε ήδη με το τέλος του Β Παγκοσμίου πολέμου σταδιακή και σταθερή ανάπτυξη του παιδικού βιβλίου κυρίως με την ίδρυση της «Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς» (1958) και μετά από μια ενδεκαετία, του «Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου» (1969) για να οδηγηθεί στην άνθιση κατά τη δεκαετία του 70 και σε μια κορύφωση την τελευταία εικοσαετία του 20 ου αιώνα. Οι κύριοι παράγοντες ανάπτυξης είναι οικονομικοί, κοινωνικοί, πολιτικοί, παιδαγωγικοί. Είναι φυσικό η οικονομική ανάπτυξη της μεταπολεμικής Ελλάδας, ιδιαίτερα με την είσοδό μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, να συμβάλει στην αύξηση της παραγωγής και πώλησης του βιβλίου, με την παράλληλη, βέβαια, αλλαγή της κοινωνίας και της οικογένειας στις επιδιώξεις τους, αλλά και στον παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό ρόλο του παιδικού βιβλίου. Βασικά ρεύματα της μεταπολεμικής Παιδικής Λογοτεχνίας είναι: α) η παραλογοτεχνία, β) η ελληνοποίηση του παιδικού βιβλίου, γ) η στροφή προς το λαϊκό πολιτισμό, δ) η στροφή προς τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα, ε) η έξαρση των μεταφράσεων, στ) η άνθηση του θρησκευτικού βιβλίου, ζ) η εντυπωσιακή θεατρική παραγωγή, η) η εδραίωση της μυθιστοριογραφίας και της διηγηματογραφίας, θ) η ανάπτυξη όλων των ειδών της λογοτεχνίας, ι) με το παιδικό βιβλίο ασχολείται πλήθος συγγραφέων και εικονογράφων, πλήθος εκδοτικών οίκων, απονέμονται βραβεία, οργανώνονται συνέδρια και σεμινάρια θεωρητικής και πρακτικής φύσης, ιδρύονται παιδικές βιβλιοθήκες κ.ά.

16 16 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 21 & ) ια) η ελληνική Παιδική Λογοτεχνία γνωρίζεται με την ευρωπαϊκή και παγκόσμια Παιδική Λογοτεχνία μέσω του Εθνικού Τμήματος της «IBBY», του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού βιβλίου», ιβ) εισάγεται η Παιδική Λογοτεχνία ως αυτόνομο μάθημα στα Παιδαγωγικά Τμήματα των Πανεπιστημίων (ήδη από το 1984) και εκπονούνται σχετικές διατριβές, μελέτες κ.ά. ιγ) Εκδίδονται οι τέσσερις Ιστορίες της Παιδικής Λογοτεχνίας, στις οποίες έχουμε αναφερθεί πιο πάνω, ιδ) εκδίδονται,επίσης, δύο θεωρητικά περιοδικά: οι Διαδρομές στο χώρο της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους (από το 1986) και η Επιθεώρηση Παιδική Λογοτεχνίας ( ) κ.ά. Κυρίες και κύριοι, Γενικά, η Ελληνική Παιδική Λογοτεχνία δρέπει δάφνες αναμφισβήτητα σε πολλά επίπεδα, γιατί είναι ώριμη και ικανή να υπηρετήσει αισθητικά, κοινωνικά και παιδαγωγικά το Ελληνόπουλο, να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις των καιρών και να καλλιεργήσει συνειδήσεις, την πίστη στη ζωή, στο Καλό και το Δίκαιο, πανάρχαια ιδανικά του Ελληνικού πολιτισμού. Έτσι η συγγραφή μιας σύγχρονης ιστορίας της Παιδικής Λογοτεχνίας παίρνει τη θέση της εθνικής προσφοράς και σε αυτό το αίτημα οφείλουμε όλοι να ανταποκριθούμε, όσο και όπως μπορούμε. «Ο καθείς και τα όπλα του». Ευχαριστώ

17 Λογοτεχνία και κινηματογράφος Κειμενικο-εικονικές προσεγγίσεις: η περίπτωση του «μικρού Νικόλα» Γουλής Δημήτριος Εκπαιδευτικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γρόσδος Σταύρος Εκπαιδευτικός, Σχολικός σύμβουλος Α/θμιας Εκπαίδευσης Καρακίτσιος Ανδρέας Καθηγητής Τ.Ε.Π.Α.Ε., Α.Π.Θ. Περίληψη Στόχος της εργασίας είναι η αναζήτηση των ειδικών αφηγηματικών επιλογών και τεχνικών που εμφανίζονται αντιστικτικά στις ιστορίες του μικρού Νικόλα στην λογοτεχνική και κινηματογραφική τους εκδοχή. Διαπιστώθηκε ότι η κινηματογραφική απόδοση των μη αφηγηματικών μορφών, (συνομιλία, δραματοποιημένη σκηνή, μίμηση) γίνεται με άμεσο και πειστικό τρόπο. Αρκετές ευκολίες αναπαράστασης στην ταινία προσφέρουν ακόμη και ο πλάγιος λόγος, ο ελεύθερος πλάγιος λόγος και ο εσωτερικός μονόλογος, εφόσον μετατρέπονται εύκολα σε σκηνές με διάλογο. Αντίθετα τα αφηγηματικά μέρη δυσκολεύουν την κινηματογραφική απόδοση και συνήθως αποσυντίθενται σε μικρά επεισόδια σε αντίστοιχες σκηνές με λιγότερη ή μικρότερη απόκλιση από το κείμενο. Η φωνή του πρωτοπρόσωπου αφηγητή μεταφέρεται στα πρόσωπα και άλλοτε παρατηρείται η κλασική τεχνική του voix off ή η εμμεσότητα με ατόφιες φράσεις και λόγια του ήρωα. Η κάμερα άλλοτε φωτίζει τα πράγματα εξωτερικά και πανοραμικά, άλλοτε εσωτερικά και εναλλακτικά σχεδόν παρατακτικά και αποσπασματικά από πρόσωπο σε πρόσωπο, άλλοτε ακολουθεί την οπτική γωνία του αφηγητή και άλλοτε όχι. Ο χρόνος της αφήγησης είναι γραμμικός χωρίς αναδρομές αλλά με προσημάνσεις. Ο χώρος και ο χρόνος μειώνονται δραματικά. Μει-

18 18 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 21 & ) ώνεται επίσης και η ποικιλομορφία των χώρων (οικονομική διάσταση του εγχειρήματος).τέλος, η κυρίαρχη παιδική λογική και ματιά υποστηρίζεται από τα λειτουργία της κάμερας (από τα κάτω προς τα πάνω), παιδική γλώσσα, παρεμβολές παιδικών σκέψεων. Yλικό έρευνας Οι «ιστορίες του μικρού Νικόλα» από τις εκδόσεις Denoel 1 συνθέτουν ένα πολύτομο έργο οκτώ ξεχωριστών τόμων εκ των οποίων οι τρεις τελευταίοι τόμοι έχουν εκδοθεί μετά το θάνατο του συγγραφέα. 2 Oι πρώτοι πέντε τόμοι έχουν εκδοθεί και κυκλοφορήσει πρώτα σε συνέχειες σε εφημερίδες και αργότερα σε μια σειρά βιβλίων. Όλοι οι τόμοι υπογράφονται από τον Ζαν Ζακ Σαμπέ ως σκιτσογράφο και τον Ρενέ Γκοσινύ ως κειμενογράφο. Ο πρώτος είναι εν ζωή ένας εξαιρετικός σκιτσογράφος και βασικός συνεργάτης και εμπνευστής του Γκοσινί. Ο δεύτερος που έφυγε πρόωρα από τη ζωή σε ηλικία 51 ετών, έχει ήδη προλάβει να δημιουργήσει εκτός από τον αγαπημένο του ήρωα «μικρό Νικόλα» που τον έβλεπε καθώς δήλωνε με ιδιαίτερη τρυφερότητα, το διάσημο Αστερίξ και τον Ιζνογκούντ. Ο ίδιος επίσης πρόλαβε να γυρίσει μερικές κλασικές ταινίες κινούμενων σχεδίων, όπως «Αστερίξ και Κλεοπάτρα», «Οι δώδεκα άθλοι του Αστερίξ», «Η μπαλάντα του Ντάλτον». Ήδη πολλές κλασικές ατάκες των έργων του, όπως «Είναι τρελοί αυτοί Ρωμαίοι», «Θέλω να γίνω χαλίφης στη θέση του χαλίφη». Το δεύτερο ερευνητικό υλικό αποτελείται από την πρόσφατη κινηματογραφική ταινία με τίτλο «ο μικρός Νικόλας» του 1 Editions Danoel, Paris 1960, 1961, 1961,1962, Στην Ελλάδα οι πέντε πρώτοι τόμοι κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά το 1978 από τις εκδόσεις Τεκμήριο. Το 2000 κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση από τις εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες με τους πέντε παρακάτω τίτλους: ο μικρός Νικόλας, ο μικρός Νικόλας διασκεδάζει, ο μικρός Νικόλας έχει προβλήματα, ο μικρός Νικόλας και η παρέα του, οι διακοπές του μικρού Νικόλα. 2 Editions Danoel, Paris, 2005, 2006, Μετά το θάνατο του Ρενέ Γκοσινί κυκλοφορούν ακόμη τρεις τόμοι με ανέκδοτο υλικό με τίτλους: ο μικρός Νικόλας σε νέες περιπέτειες ( 2 τόμοι) και το κόκκινο μπαλόνι.

19 ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 19 Λωράν Τιράρ, που παίχτηκε τον περασμένο χειμώνα (2009) στις κινηματογραφικές αίθουσες με εξαιρετική επιτυχία. Στόχος και Μεθοδολογία Στόχος της εργασίας είναι η αναζήτηση κάποιων συγκεκριμένων αφηγηματικών επιλογών κυρίως, που εμφανίζονται στις ιστορίες του μικρού Νικόλα και αποτυπώνονται όμοια, παρόμοια ή διαφορετικά στην αντίστοιχη κινηματογραφική ταινία. Υποθέτουμε δηλαδή ότι μια σειρά από επιλογές της κειμενικής αφήγησης, όπως η τροπικότητα, τα είδη αφηγητή κ.λπ., μεταφέρονται στην κινηματογραφική γλώσσα αντιστικτικά με ή χωρίς διαφοροποιήσεις και ότι οι μετατροπές ή οι αλλαγές προσδιορίζουν και ουσιαστικά διαμορφώνουν την υφή, τη σύνθεση και την ποιότητα της εξιστόρησης των γεγονότων και των επεισοδίων στην κινηματογραφική τους εκδοχή. Για παράδειγμα η επιλογή της πρωτοπρόσωπης ή τριτοπρόσωπης αφήγησης, της διηγηματοποιημένης ή δραματοποιημένης αφήγησης (μίμηση) στους δυο διαφορετικούς τρόπους έκφρασης επηρεάζει ανάλογα, διαφορετικά ή και παρόμοια τον τρόπο έκθεσης των αφηγημένων γεγονότων αλλά και την ποιότητα και τις συνθήκες της λειτουργίας της πρόσληψης από το θεατή ή τον αναγνώστη. 3 Έτσι αναζητούνται οι αφηγηματικές επιλογές που συνδέονται με την αφηγηματική κατηγορία του χρόνου (τάξη, διάρκεια, συχνότητα, δηλαδή ανισοχρονίες, παύσεις επιταχύνσεις, περιλήψεις και επιβραδύνσεις) της τροπικότητας (διήγηση, Μίμηση, Μετατιθέμενος λόγος, ελεύθερος πλάγιος λόγος, Αναφερόμενος λόγος,) και της Φωνής (Προοπτική ή Εστίαση ή είδη αφηγητή). Ερευνάται τέλος και η παρουσία ή η απουσία στοιχείων όπως ο χώρος, οι παύσεις/σιωπές, οι ήχοι, οι χειρονομίες, εκφράσεις προσώπου κ.ά.), άλλοι πιθανοί τρόποι προσφοράς της αφηγηματικής πληροφορίας. Πολύ περισσότερο όμως διερευνώνται οι αλλαγές που πραγματοποιούνται κατά τη μεταφορά του λογοτεχνικού κειμένου στο πανί, όπως για παράδειγμα η συμπύκνωση, η διασκευή, η αφαίρεση συγκεκριμένων επεισοδίων και η πιθανή τους αλλοίωση. 4 Τίθεται επίσης ως θέμα ουσιαστικό το κριτήριο της πιστότητας, δηλαδή σε ποιο βαθμό ο σκηνοθέ- 3 Δημήτρης Τζιόβας, Μετά την Αισθητική, Γνώση, 1992, σ.σ Μάκης Μωραΐτης, το μυθιστόρημα στον κινηματογράφο,, επιλογή κειμένων, (εισαγωγή επιμέλεια- μετάφραση Μ., Μωραΐτης, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1990, σσ. 14.

20 20 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 21 & ) της σεβάστηκε ή δεν σεβάστηκε το κείμενο, πόσο τα ερμηνεύει ή πόσο το αναπαριστά αναλλοίωτο ή με άλλα λόγια πόσο η μεταφορά του λογοτεχνικού έργου αποτελεί μια άλλη ανάγνωση από το σκηνοθέτη της ταινίας. 5 Ανάλογες αναλύσεις επιχειρούνται ήδη εδώ και αρκετά χρόνια κυρίως στο εξωτερικό, ενώ η ελληνική βιβλιογραφία παρουσιάζει ένα μεγάλο κενό. 6 Η ανάλυση και η προσέγγιση των δυο διαφορετικών μορφών καλλιτεχνικής έκφρασης (κινηματογραφική ταινία και λογοτεχνία) επιτελείται με κοινό άξονα τη θεωρία της αφήγησης, καθώς και οι δύο τέχνες είναι κατεξοχήν αφηγηματικές. Έτσι η θεωρία της αφήγησης λειτουργεί ως το κεντρικό μεθοδολογικό εργαλείο, το οποίο επιτρέπει τη συγκριτική ανάλυση της ταινίας με την πρωταρχική της πηγή, δηλαδή το λογοτεχνικό κείμενο. Ως βασικό μεθοδολογικό εργαλείο, επιλέχτηκε η θεωρία της αφήγησης σύμφωνα με τις εργασίες του Gérard Genette. 7 Λογοτεχνία και Κινηματογράφος Οι ανάγκες της εργασίας προϋποθέτουν μια ανάγνωση του ειδικού πεδίου σχέσεων που αναπτύσσεται μεταξύ λογοτεχνίας και κινηματογράφου. 8 Εν πρώτοις είναι ορατή η συνάφεια και η ομοιότητα που υπάρχει 5 Αλέξης Ζήρας, «Όψεις της αναγνωσιμότητας του κινηματογράφου» περιοδικό Το Δέντρο, (Αφιέρωμα στη λογοτεχνία και στο σινεμά), τχ , Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2003 σσ Πρόκειται για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα άποψη που υποστηρίζει ότι η φιλμική εγγραφή ενός μυθιστορήματος αποτελεί μια νέα ανάγνωση και ερμηνεία του μυθιστορήματος, 6 (www.artmag.gr/art/articles). Υπάρχει σε αυτήν τη διεύθυνση άφθονο υλικό και βιβλιογραφία κυρίως αγγλοσαξονική. Κατατοπιστικό είναι και το βιβλίο της Δέσποινας Κακλαμανίδου, «Όταν το μυθιστόρημα συνάντησε τον κινηματογράφο», Αιγόκερως, Αθήνα, Gérard Genette, 1972, Figures I, II, III, 1972,1974, 1978, editions Point Paris. Εννοείται ότι το θεωρητικό σύστημα του Gérard Genette αποτελεί πέρα και πάνω από οποιεσδήποτε επικρίσεις κ.ά. αμφισβητήσεις μια ολοκληρωμένη πρόταση ανάγνωσης ενός αφηγηματικού κειμένου. Ερατοσθένης Καψωμένος Αφηγηματολογία, Πατάκης, 2004, Αθήνα. Αποτελεί την πλέον αξιόπιστη μεταφορά του επιστημονικού λόγου της θεωρίας της αφήγησης στα ελληνικά. 8 Ζάχος Σιαφλέκης, Συγκρητισμός και Ιστορία της Λογοτεχνίας, Επικαιρότητα, Αθήνα 1988, στο κεφάλαιο «η τηλεοπτική πρόσληψη της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας» σσ

21 ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 21 ανάμεσα στις δυο τέχνες ή γλώσσες, η οποία καταγράφεται στο επίπεδο των αφηγηματικών τρόπων, που αφορούν γενικά την εξιστόρηση των αφηγημένων επεισοδίων και γεγονότων αλλά και στην αναπαράσταση των τοπίων, ανθρώπων ή διαλόγων, εφόσον, όπως η λογοτεχνία έτσι και ο κινηματογράφος με τον αʹ ή βʹ τρόπο αφηγούνται μίαν ιστορία. 9 Λογοτεχνική αφήγηση και ταινία εξιστορούν καταστάσεις και αναπαριστούν έναν κόσμο με ήρωες και φυσικά τοπία. 10 Συνήθως ένα κινηματογραφικό έργο εκκινεί από ένα σενάριο, δηλαδή από ένα κείμενο λιγότερο ή περισσότερο μυθοπλαστικό, λιγότερο ή περισσότερο λογοτεχνικό. Επίσης πολλοί δημιουργοί της 7ης Τέχνης συνέδεσαν το όνομά τους με τη λογοτεχνία ή και το αντίστροφο από παλιά μέχρι σήμερα, όπως ο σκηνοθέτης Κοκτώ και ο σεναριογράφος- δημοσιογράφος- συγγραφέας Ντάσιελ Χάμετ, που έγραψε την υπόθεση της θρυλικής ταινίας Το Γεράκι της Μάλτας, αλλά και οι σκηνοθέτες που πήραν στα χέρια τους την πένα και έγραψαν το σενάριο των ταινιών τους (Στήβεν Σπήλμπεργκ, Φρανσουά Τρυφώ, Ινγκμαρ Μπέργκμαν, Στήβεν Κίνγκ, Ζακ Τατί και Τζον Κάρπεντερ). Φαίνεται πως το αγγλικό μυθιστόρημα του 19 ου αιώνα και προπαντός τα έργα του Dickens, αποτέλεσαν το πρώτο δομικό μοντέλο αφήγησης του κινηματογράφου. Έκτοτε η λογοτεχνία δανείζει αφειδώς θέματα, μυθιστορηματικά πλαίσια, ήρωες και αφηγηματικές φόρμες και ο κινηματογράφος τα χρησιμοποιεί άλλοτε για να εδραιωθεί ως τέχνη και άλλοτε για να περάσει σε ένα εξασφαλισμένα ευρύτερο κοινό. Παρόλα αυτά οι διαφορές παραμένουν ισχυρότερες των ομοιοτήτων και ίσως είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσες και ουσιαστικές. Η αφετηρία ή μάλλον η μήτρα των διαφοροποιήσεων εκκινεί ουσιαστικά από τη διαφορά ανάμεσα στην γλώσσα (βασικό στοιχείο εκφοράς της λογοτεχνίας) και στην εικόνα (κυρίαρχο χαρακτηριστικό του κινηματογράφου). Η γλώσσα με τη βασική κανονιστική αρχή της αυθαιρεσίας του γλωσσικού σημείου πλάθει τα πράγματα και αναπαριστά την πραγματικότητα με βάση τα γλωσσικά σημεία, τις λέξεις και μέσω συμβολικών αναπαραστάσεων. Η κινηματογραφική γλώσσα με μοναδικό σημείο έκφρασης την κινούμενη εικόνα οφείλει να περιγράψει μια πραγματικότητα με σύμβολα που δεν σημαίνουν απλά αλλά δείχνουν μέσω της ομοιότητας τα εννοούμενα αντικείμενα ή αναπαραστάσεις (τοπία, άνθρωποι). Επομένως, από ένα σημείο και μετά οι ομοιότητες παραμένουν σε επίπεδο 9 Αλέξης Ζήρας, ό.π. σημ Θανάσης Βαλτινός, Ένθετο Περιοδικό Ελευθεροτυπίας «Βιβλιοθήκη» τεύχος 382, έτος 2004.

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά, συμπυκνωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής»

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Α' ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Α' ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Α' ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και οι ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ προκηρύσσουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Συνέντευξη στο δρόμο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας τροφίμων.

Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας τροφίμων. A.K. 0176 Επώνυμο Κανλής Ονομα Οδυσσέας Ψευδώνυμο/καλλιτεχνικό όνομα Πάγκαρος Τόπος γεννήσεως Θεσσαλονίκη Ημερομηνία γεννήσεως 1993 Βιογραφικά στοιχεία Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή»

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα Σεμιναριακοί κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα