ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ & ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΗΒΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Θ. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ & ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΗΒΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Θ. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ"

Transcript

1 ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ & ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΗΒΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Θ. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ

2 Ορισµός Το κλινικό σύνδροµο που προκύπτει από την αδυναµία των όρχεων να παράγουν επαρκείς ποσότητες ανδρογόνων (τεστοστερόνης) ή/και σπερµατοζωαρίων λόγω διαταραχής του υποθαλαµουποφυσιακο-ορχικού άξονα σε ένα ή περισσότερα επίπεδα. Basin et al, JCEM, 2010;95: Το κλινικό σύνδροµο που προκύπτει από τη µειωµένη ορχική λειτουργία, την αναµενόµενη για την ηλικία, που µπορεί να περιλαµβάνει την ορµονική έκκριση από τα κύτταρα Leydig (ανδρογόνα και INSL3) ή/ και των κυττάρων Sertoli (ΑΜΗ & ανασταλτίνη-β) ή/και διαταραχές στη σπερµατογένεση. Rey et al, Andrology, 2013;1: 3-16

3 ΥΠΟΘΑΛΑΜΟ-ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΟ-ΟΡΧΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ

4 Ταξινόµηση υπογοναδισµού Ανάλογα µε το επίπεδο της βλάβης στον υποθαλαµο-υποφυσιακο-ορχικό άξονα Τον κυτταρικό πληθυσµό των όρχεων που ανεπαρκεί Την ηλικία εµφάνισης της έκπτωσης της ορχικής λειτουργίας Rey et al, Andrology, 2013;1: 3-16

5 Διάκριση ανάλογα µε το επίπεδο της διαταραχής του Υ-Υ-Ο άξονα Κεντρικός υπογοναδισµός Χαµηλά επίπεδα FSH & LH Πρωτοπαθής υπογοναδισµός Υψηλά επίπεδα γοναδοτροπινών Μεικτός υπογοναδισµός Αδικαιολόγητα φυσιολογικά επίπεδα FSH & LH

6 Διάκριση µε βάση τον πάσχοντα κυτταρικό πληθυσµό Ολική ορχική ανεπάρκεια Μεµονωµένη ορχική ανεπάρκεια (dissociated testicular function - cell spesific) Leydig cell specific Sertoli cell spesific Germ cell specific Rey et al, Andrology, 2013: 1; 3-16

7 Διάκριση µε βάση την ηλικία εµφάνισης Very-early-onset hypogonadism (VEOH) έναρξη στη νεογνική ηλικία ατελής αρρενοποίηση ψευδοερµαφροδιτισµός Εµβρυϊκής έναρξης υπογοναδισµός (foetal- onset hypogonadism) Early-onset hypogonadism (EOH) εµφάνιση στην προεφηβική ηλικία καθυστέρηση της ήβη Late-onset hypogonadism (LOH) εµφάνιση στην ενήλικο ζωή δεν υπάρχει ειδικός φαινότυπος Παιδικής έναρξης (childhood-onset) Εφηβικής (pubertal onset) Έναρξη στην ενήλικη ζωή (adult onset) Rey et al, Andrology, 2013: 1; 3-16 G. Corona et al, Asian J andr, 2012: 14;

8 Άρρεν Θήλυ Α ρ ρ ε ν ο π ο ί η σ η Φαινότυποι Υπογοναδισµού ανάλογα µε την ηλικία εµφάνισής του VEOH (CADS) Kallman 1/ /10000 VEOH: Very Early Onset Hypogonadism CADS: Complete Androgen Sensitivity Syndrome EOH: Early Onset Hypogonadism LOH: Late Onset Hypogonadism Ηλικία EOH (Klinefelter) 1/1000 LOH/TSD 1/100 A.Morelli et al, J Endocrinol Invest 2007 Morelli et al, J Endocrin Inv, 2007

9 ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΥ Εξαρτάται από: την ηλικία εµφάνισης τη βαρύτητα και τη διάρκεια της διαταραχής τον πάσχοντα κυτταρικό πληθυσµό την ευαισθησία των ιστών στόχων στα ανδρογόνα γενική κατάσταση υγείας (συνοσηρότητα) προηγούµενη θεραπεία µε ανδρογόνα Sh. Bashin & Sh Basaria Best Pract & Res Clin Endocrinol & Metab, 2011;25:

10 ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΕΜΒΡΥΙΚΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ (VEOH)

11 ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΕΜΒΡΥΙΚΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ 1ο 3µηνο κύησης αµφίβολα έξω γεννητικά όργανα ατελής αρρενοποίηση (υποσπαδίας, δισχιδές όσχεο, κλπ) 2 ο & 3 ο 3µηνο κύησης πλήρης αρρενοποίηση έξω γεννητικών οργάνων αλλά: µικρό πέος µικροί όρχεις κρυψορχία

12 Schematic of the activation of the hypothalamic pituitary testicular axis during fetal and postnatal life in humans Bouvattier, C. et al. (2011) Neonatal gonadotropin therapy in male congenital hypogonadotropic hypogonadism Nat. Rev. Endocrinol. doi: /nrendo

13 Σχηµατική αναπαράσταση του υποφυσιο-ορχικού άξονα & της διαφοροποίησης & αύξηση των έσω & έξω γεννητικών οργάνων Grinspon et al, Front. Endocrinol, 2014

14 A. Mitchell et al, Trends in Endocrinol & Metabol, 2011

15 Αίτια εµβρυικής έναρξης υπογοναδισµού Ολική ορχική ανεπάρκεια Cell-specific 1 ο 3µηνο Γοναδικές δυσγενεσίες Πρωτοπαθής υπογοναδισµός Κύτταρα Leydig Μεταλλάξεις LH-R Στεροειδογενετικές διαταραχές Κύτταρα Sertoli Μεταλλάξεις AMH 2-3ο 3µηνο 2-3ο 3µηνο Σύνδροµο εξαφανισθέντων όρχεων (συγγενής ανορχία) Ενδοκρινικοί διαταρράκτες Κεντρικός υπογοναδισµός Κύτταρα Leydig Μεταλλάξεις INSL3 Κύτταρα Sertoli Μεταλλάξεις FSH-R Πολλαπλή ανεπάρκεια Κύτταρα Leydig υποφυσιακών ορµονών Μεταλλάξεις της β-υποµονάδας LH Μεταλλάξεις TAC, TACR3 Μεµονωµένος ΥΥ Κύτταρα Sertoli Μεταλλάξεις β-υποµονάδας FSH Μεικτός υπογοναδισµός 1 ο 3µηνο Μεταλλάξεις DAX-1 2-3ο 3µηνο Σ. Prader-Willi

16 ΓΟΝΑΔΙΚΕΣ ΔΥΣΓΕΝΕΣΙΕΣ Μεταλλάξεις και απαλλείψεις διαφόρων γονιδίων που συµµετέχουν στη διαφοροποίηση και ανάπτυξη των όρχεων Πλήρης γοναδική δυσγενεσία: φαινοτυπικά θήλεα άτοµα µε γυναικεία εξωτερικά γεννητικά όργανα 46,ΧΥ µικρή µήτρα, σάλπιγγες ταινιοειδείς γονάδες υποπλαστικοί µαστοί Μερική γοναδική δυσγενεσία: θήλεα άτοµα µε φαινότυπο σ. Turner αµφίβολα εξωτερικά γεννητικά όργανα 45,Χ/46,ΧΥ άρρενες µε υπολειπόµενη αρρενοποίηση 46,ΧΥ φαινοτυπικά φυσιολογικό άρρεν 46,ΧΥ/47ΧΥΥ (κρυψορχία, υποσπαδία, υπογοναδισµό, αζωοσπερµία)

17 Δοµικές ανωµαλίες Υ χρωµοσώµατος Έλλειψη SRY γονιδίου Διαταραχή στη διαφοροποίηση του όρχεος Ελλείψεις στην ευχρωµατική q11 περιοχή Διαταραχές στη σπερµατογένεση (cell specific hypogonadism)

18 Ορχική γοναδική δυσγενεσία Σχήµα 2. Σχηµατική αναπαράσταση της αιτιοπαθογένειας του συνδρόµου ορχικής δυσγενεσίας (TDS) Περιβαλλοντικοί παράγοντες συµπεριλαµβανοµένων και ενδοκρινικών διαταρρακτών ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ SERTOLI ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΩΡΙΜΑΝΣΗΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ CIS ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΡΧΕΟΣ αποτέλεσµα διαταραχής εµβρυϊκού προγραµµατισµού και γοναδικής ανάπτυξης ΟΡΧΙΚΗ ΔΥΣΓΕΝΕΣΙΑ Γενετικοί παράγοντες ΕΛΛΑΤΩΜΕΝΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΩΝ LEYDIG ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΔΡΟΓΟΝΩΝ & INSL3 ΥΠΟΣΠΑΔΙΑΣ ΚΡΥΨΟΡΧΙΑ ΑΝΔΡΟΓΟΝΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΗ ΖΩΗ Πολυπαραγοντική νόσος πχ. 45,Χ/46,ΧΥ, σηµειακές µεταλλάξεις ΑΛΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ (ΜΙΚΡΟΣ ΟΓΚΟΣ ΟΡΧΕΩΝ & AGD) Από C. Wohlfahrt-Veje et al. Clin Endocrinol 2009;71:

19 Κλινική εικόνα Σχήµα 3. Απεικόνιση της σχετικής συχνότητας εµφάνισης τωνσυµπτωµάτων και σηµείων του συνδρόµου ορχικής δυσγενεσίας (TDS). Διαταραχή σπερµατογένεσης Διαταραχή σπερµατογένεσης Κρυψορχία Διαταραχή σπερµατογένεσης Κρυψορχία Υποσπαδίας Καρκίνος όρχεος Ήπια ορχική δυσγενεσία Μέτρια Σοβαρή Από Skakkebæk N et al. Hum. Reprod. 2001;16:

20 Σύνδροµα αντίστασης στα ανδρογόνα ΧΥ άρρεν άτοµο µε φυσιολογική ανάπτυξη όρχεων και φυσιολογικά επίπεδα ανδρογόνων µετάλλαξη του γονιδίου του ανδρογονικού υποδοχέα (µακρύ σκέλος του χρωµοσώµατος Χ στην περιοχή q11-12) µερική ή πλήρη αντίσταση στη βιολογική δράση των ανδρογόνων

21 Διαβάθµιση της αντίστασης στα ανδρογόνα Βαθµός 1: Ήπια αντίσταση (MAIS) Γεννητικά όργανα άρρενος, υπογονιµότητα Βαθµός 2: Μέτρια αντίσταση (PAIS) Γεννητικά όργανα άρρενος, ήπια διαταραχή αρρενοποίησης, υποσπαδίας Βαθµός 3: Μέτρια αντίσταση (PAIS) Γεννητικά όργανα κυρίως άρρενος, σοβαρή διαταραχή αρρενοποίησης Βαθµός 4: Μέτρια αντίσταση (PAIS) Αµφίβολα έξω γεννητικά όργανα, σοβαρή διαταραχή αρρενοποίησης Βαθµός 5: Μέτρια αντίσταση (PAIS) Έξω γεννητικά όργανα κυρίως θήλεος µε κλειτοριδοµεγαλία Βαθµός 6: Πλήρης αντίσταση (CAIS) Έξω γεννητικά όργανα θήλεος µε παρουσία τριχοφυΐας µασχαλών και εφηβαίου Βαθµός 7: Πλήρης αντίσταση (CAIS) Έξω γεννητικά όργανα θήλεος µε απουσία τριχοφυΐας µασχαλών και εφηβαίου

22 Ανορχία Συγγενής Γενετικές, αγγειακές διαταραχές, ενδοµήτριες λοιµώξεις, τραυµατισµοί 14 η -16 η εβδ. κύησης Αµφοτερόπλευρη Ετερόπλευρη άρρεν ψευδερµαφροδιτισµός φυσιολογικός φαινότυπος άρρενος µε κρυψορχία και µικρό πέος Πολύ χαµηλά επίπεδα Τ, µη ανιχνεύσιµα επίπεδα AMH Απουσία απάντησης Τ στη δοκιµασία διέγερσης µε hcg Επίκτητη τραύµα, σοβαρή λοίµωξη, συστροφή, χειρουργική εξαίρεση λόγω όγκου όρχεων ή όγκου προστάτη, ιατρικό χειρουργικό λάθος

23 Πολλαπλή υποφυσιακή ανεπάρκεια Διαφραγµατοοπτική δυσπλασία Διαταραχές µέσης γραµµής, κολόβωµα, πολυδακτυλία SOX2 Ανοφθαλµία, µικροφθαλµία Οισοφαγική ατρησία SOX3 Πνευµατική καθυστέρηση Débora Cristina de Moraes et al. J Endocrinol 2012;215: Society for Endocrinology

24 Μεµονωµένος υπογοναδοτροπικός υπογοναδισµός (ΥΥ) Συχνότητα εµφάνισης: 1-10/ γεννήσεις Σ. Kallman Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισµός + Ανοσµία Ιδιοπαθής ΥΥ Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισµός χωρίς Ανοσµία & άλλες συνοδές ανωµαλίες 2/3 των περιπτώσεων 1/3 των περιπτώσεων

25 Αιτιοπαθογένεια Σ. Kallman (1: γεννήσεις) Ιδιοπαθής ΥΥ ΥΥ & συγγενής υποπλασία επινεφριδίων A. Mitchell et al, Trends in Endocrinol & Metabol, 2011

26 Κλινική εικόνα Υπογοναδισµός Ανοσµία Σ. Kallman Βρεφική-νηπιακή ηλικία Μικρό πέος & κρυψορχία Εφηβική ηλικία Απουσία έναρξης της ήβης Απουσία ανάπτυξης των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου Ενήλικες Μικροί προεφηβικοί όρχεις Απουσία δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου Ευνουχοειδείς αναλογίες σώµατος Μειωµένη µυική µάζα, µειωµένη libido, υπογονιµότητα

27 Συσχέτιση γονοτύπου-φαινοτύπου

28 Σ. Kallman Άλλες κλινικές εκδηλώσεις Συνκινησία δακτύλων 80% µεταλλάξεις KAL 1 10% µεταλλάξεις FGFR 1 Ετερόπλευρη αγενεσία ή δυσγενεσία νεφρού Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα Θολωτή υπερώα µεταλλάξεις KAL 1 Λαγόχειλο ή/και λυκόστοµα Αγενεσία οδόντων Βραχυδακτυλία, συνδακτυλία Αγενεσία µεσολόβιου µεταλλάξεις FGFR 1

29 Συνδροµικός ΥΥ Σ. Prader-Willi Μικροελλείψεις στο πατρικό χρωµόσωµα 15 ή µητρική δισωµία του χρωµοσώµατος 15 Διαταραχή στην υποθαλαµική έκκριση της GnRH Υπογοναδισµός (κρυψορχία, µικροφαλία, µικροί όρχεις, καθυστέρηση ή απουσία ενήβωσης) Παχυσαρκία, πνευµατική υστέρηση, υποτονία, κοντά άκρα χεριών και ποδιών Σ. Laurence-Moon-Bield Ελλείψεις χρωµοσώµατος 16 Διαταραχή στην υποθαλαµική έκκριση της GnRH Υπογοναδισµός (κρυψορχία, µικροφαλία, µικροί όρχεις, καθυστέρηση ή απουσία ενήβωσης) Παχυσαρκία, πνευµατική υστέρηση, µελαγχρωµατική αµφιβληστροειδοπάθεια, πολυδακτυλία

30 Διαγνωστική προσέγγιση στο νεογνό Κλινική εικόνα Αµφίβολα έξω γεννητικά όργανα Μικροφαλία, κρυψορχία, µικροί όρχεις (υπογοναδισµός 1 ου 3µηνου) Ψηλαφητές γονάδες>1 cc (υπογον. 2 ου -3 ου 3µηνου) Πρωτοπαθής υπογοναδισµός Μη δυσγενετικές γοναδικές δυσγενεσίες Σωµατικά στίγµατα ή άλλες συνοδές διαταραχές (πχ. επινεφριδ. ανεπάρκεια) Εργαστηριακός έλεγχος Τεστοστερόνη (Τ), INSL3 FSH, LH hcg test ή Synacten test AMH, INH-B νεογνική ηλικία <6 µήνες > 6 µήνες Grinspon et al, Front. Endocrinol, 2014

31 ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΝΑΡΞΗΣ (EOH)

32 Ανάπτυξη όρχεος από τη γέννηση έως την ενηλικίωση

33 Κλινική εικόνα Αδυναµία εµφάνισης ήβης κρυψορχία Μικροί όρχεις, πέος και προστάτης Απουσία ή αραιή τρίχωση εφηβαίου, προσώπου, µασχαλών Ευνουχοειδείς αναλογίες, µακρά άκρα και κοντός κορµός Ανάπτυγµα χεριών> ύψος κατά 2 εκ. Γυναικοειδής λεκάνη Ανεπαρκής ανάπτυξη µυϊκού συστήµατος Ελαττωµένη οστική πυκνότητα Γυναικοµαστία Ανώριµη φωνή

34 Αίτια έναρξης υπογοναδισµού µετά τη γέννηση Συγγενή Επίκτητα Ολική ορχική ανεπάρκεια Σ. Klinefelter Σ. άρρενος µε ΧΧ Σ.Noonan Δοµικές ανωµαλίες φυλετικών χρωµοσωµάτων Σ. Down Κρυψορχία Μυοτονική δυστροφία Τραύµα ή συστροφή όρχεος Ορχίτιδα Αιµοχρωµάτωση Αµυλοείδωση, ΧΝΑ, ΧΠΝ Αυτοάνοση ορχίτιδα Πρωτοπαθής υπογοναδισµός Όψιµης έναρξης υπογοναδισµός Cell-specific Γεννητικά κύτταρα Μικροελλείψεις Υ χρωµοσώµατος Κύτταρα Leydig φάρµακα κετοκοναζόλη, σπιρονολακτόνη Γεννητικά κύτταρα Χηµειοθεραπευτικοί παράγοντες Ακτινοβολία

35 Αίτια έναρξης υπογοναδισµού µετά τη γέννηση Ολική ορχική ανεπάρκεια Cell-specific Κεντρικός υπογοναδισµός Επίκτητα Όγκοι υποθαλάµου- υπόφυσης Τραύµα Υποθυρεοειδισµός Άλλες ενδοκρινοπάθειες Κατάχρηση αλκοόλ Κακή γενική υγεία Μεικτός υπογοναδισµός Επίκτητα ΑΚΘ+ΧΜΘ κρανίου Μολυβδίαση Κατάχρηση οποιοειδών Ολόσωµη ακτινοβολία

36 Σύνδροµο Klinefelter Άρρεν άτοµο µε καρυότυπο που περιέχει ένα επιπλέον φυλετικό χρωµόσωµα Χ ΧΧΥ Η πιο συχνή χρωµοσωµική ανωµαλία 0.1 % -0.2 % άρρενα νεογνά Nieschlag E. et al, Dtsch Arztebl Int, 2013 Η πιο συχνή γενετική αιτία υπογονιµότητας 3% των υπογόνιµων ανδρών 11-13% των αζωοσπερµικών Van Assche et al, Hum Reprod, 1996 Foresta et al, JCEM, 1999 Lanfranco F., et al, Lancet, 2003

37 Κύρια χαρακτηριστικά Η πιο συχνή χρωµοσωµική ανωµαλία Προοδευτική έκπτωση της ορχικής λειτουργίας και τελικά ορχική ανεπάρκεια Καρυότυπος 47ΧΧΥ FSH Όρχεις! Μικροί & σκληροί Ανδρογονική ανεπάρκεια! Αζωοσπερµία!

38 Παθοφυσιολογία Η παρουσία υπεράριθµου Χ χρωµοσώµατος λόγω λανθασµένου διαχωρισµού των φυλετικών χρωµοσωµάτων κατά τη διάρκεια της Ι ή ΙΙ µειωτικής διαίρεσης πρώιµες µεταζυγωτικές µιτωτικές διαιρέσεις της Ι µειωτικής διαίρεσης µητρικής προέλευσης 50% Tomas & Hassold,2003 Stemkens, et al Clin Genet /3 Nieschlag E. et al, 2013 πατρικής προέλευσης 50% Tomas & Hassold,2003 Stemkens, et al Clin Genet /3 Nieschlag E. et al, 2013

39 Testicular biopsies from patients with KS at various ages. Η εκφύλιση των γεννητικών κυττάρων έχει επιταχυνθεί στην εφηβεία Μόνο 50% των µελετηθέντων αγοριών περιεφηβικά είχαν γεννητικά κύτταρα Wikstrom & Dunkel, JCEM 2004 Εκφύλιση των γεννητικών κυττάρων έχει ήδη ξεκινήσει στην ενδοµήτριο ζωή Προοδευτική αύξηση µετά τη γέννηση και κατά την παιδική ηλικία Έντονη εκφύλιση κατά την εφηβεία Aksglaede L, and Juul A Eur J Endocrinol 2013;168:R67- R76 Εκτεταµένη ίνωση και υαλινοποίηση των σπερµατικών σωληναρίων και υπερπλασία των ενδιάµεσων κυττάρων στους ενήλικες Aksglaede et al, Human Repr Update 2006

40 Γοναδική λειτουργία -1 Εµβρυική, νεογνική ηλικία & παιδική ηλικία Ø Διαταραχή γεννητικών κυττάρων από το 2 ο µισό της κύησης. Ø Αντικρουόµενα στοιχεία για ανεπάρκεια των κυττάρων Leydig Βλάβη του γεννητικού κυττάρου germ cell-specific hypogonadism Rey, et al, Acta Paediatr, 2011

41 Γοναδική λειτουργία -2 Εφηβεία Από το µέσο της ήβης Πλήρης ορχική ανεπάρκεια Rey, et al, Acta Paediatr, 2011 Ø Σοβαρή δυσλειτουργία των κυττάρων Sertoli AMH & INH-B, & FSH Lahlou et al, JCEM, 2004, Bastida et al, Clin Endocrin, 2007 Wikstrom, et al, JCEM, 2005 Ø Ήπια έως µέτρια δυσλειτουργία των κυττάρων Leydig T, INSL3 στα χαµηλότερα φυσιολογικά επίπεδα & LH Bastida et al, Cli Endocrin, 2007 & Lahlou et al, JCEM, 2004, Wikstrom, et al, JCEM, 2006, Wikstrom, et al, Pediatr Res, 2006

42 Μεταβολές όρχεος από τη γέννηση έως την ενηλικίωση Φυσιολογικό µέγεθος στην εµβρυική, νεογνική, βρεφική και παιδική ηλικία Έναρξη ήβης στην αναµενόµενη ηλικία & αύξηση του µεγέθους στην πρώτη φάση της ήβης έως 6 cc Από το µέσο της ήβης διακοπή αυτής και υποστροφή του µεγέθους Ενήλικες : < 8 CC Aksglaede et al, Human Repr Update 2006 Longitudinal measures of testicular volume by palpation in 79 untreated nonmosaic KS patients. Aksglaede L, and Juul A Eur J Endocrinol 2013;168:R67-

43 Νεογνική & βρεφική ηλικία Μικρό πέος (1-4.5 %) Κρυψορχία ( %) Διαταραχές κινητικότητας Συγγενείς ανωµαλίες Παιδική ηλικία Μυϊκή αδυναµία Κρυψορχία 3πλασια συχνότητα Σε άτοµα µε κρυψορχία 4-10 µεγαλύτερη συχνότητα ΧΧΥ Μικρό πέος (10-25%) Μεγαλύτερος ρυθµός αύξησης & µακριά πόδια ( >5-6 ετών ) Κινητικές διαταραχές Μαθησιακές δυσκολίες (γραπτού & προφορικού λόγου) Κοινωνική απόσυρση & εσωστρέφεια Rey et al. Acta Paediatrica 2011;100: Κλινική εικόνα Τ, ΑΜΗ, INSL3 LH, FSH εφο 30% >50%

44 Εφηβική ηλικία Κλινική εικόνα Τ, ΑΜΗ, INSL3 LH, FSH Από το µέσο της ήβης Μικροί και σκληροί όρχεις (>95%) Γυναικοµαστία (38-75%) Μικρό πέος (10-25%) Ψηλότερο ανάστηµα από το µέσο όρο της ηλικίας (30%) µακριά πόδια & κοντός κορµός Μειωµένη τριχοφυΐα προσώπου (60-80%) & εφήβαιου (30-60%) Κινητικές διαταραχές και ελαττωµένη µυϊκή ισχύ Μαθησιακές δυσκολίες (γραπτού & προφορικού λόγου) >75% Διαταραχές συγκέντρωσης & µνήµης Κοινωνική απόσυρση & εσωστρέφεια κατάθλιψη Οστεοπενία Παχυσαρκία Rey et al. Acta Paediatrica 2011;100:

45 Σύνδροµο άρρενος µε ΧΧ Άρρεν άτοµο µε γονότυπο ΧΧ Συχνότητα εµφάνισης: 1: έως 1: γεννήσεις SRY (+) 90% κλινική εικόνα παρόµοια µε το Klinefelter (εξαίρεση χαµηλό ανάστηµα) SRY (-) 10% λιγότερο αρρενοποιηµένοι αµφίβολα έξω γεννητικά όργανα ή ταυτόχρονη παρουσία ωοθηκικού και ορχικού ιστού (ΧΧ ερµαφροδιτισµός) Όλοι οι πάσχοντες αζωοσπερικοί (απουσία AZF3)

46 Σύνδροµο Noonan Άρρεν άτοµο µε γονότυπο ΧY Συχνότητα εµφάνισης: 1:1000 έως 1:2500 γεννήσεις Αυτοσωµατικές µεταλλάξεις στο σηµατοδοτικό µονοπάτι Ras/MAPK (mitogen-activated protein kinase) (PTPN11, SOS1, RAF1, KRAS, NRAS, BRAF, SHOC2, MEK1, CBL) Κληρονοµικότητα µε τον επικρατούντα αυτοσωµατικό χαρακτήρα Κλινική εικόνα: Καθυστέρηση ενήβωσης Μειωµένη ταχύτητα αύξησης Μικροί όρχεις Κρυψορχία Διαταραχές στη σπερµατογένεση (διαταρχή κυττάρων Sertoli)

47 Ειδικά χαρακτηριστικά σ. Noonan χαµηλό ανάστηµα (<3η εκ. θέση) χαρακτηριστικά σωµατικά στίγµατα ψηλό µέτωπο υπερτελορισµός ελαφρά πτώση των άνω βλεφάρων επίκανθος αντιµογγολοειδής φορά των βλεφαρικών σχισµών ευρεία βάση της µύτης χαµηλή έκφυση αυτιών ευρύς και χαµηλός τράχηλος µε πτερύγια Συγγενείς καρδιοπάθειες (στένωση πνευµονικής αρτ., Διαταραχές πηκτικότητας του αίµατος Περιφερικό λεµφοίδηµα πάχυνση µεσοκοιλικού διαφράγµατος) δυσµορφία του στέρνου βλαισοχειρία, κλινοδακτυλία του πέµπτου δακτύλου µεγάλη απόσταση των θηλών

48 Διαγνωστική προσέγγιση του υπογοναδισµού που εµφανίζεται µετά τη γέννηση

49 Διαγνωστική προσέγγιση στην παιδική ηλικία Κλινική εικόνα Αδυναµία εµφάνισης ήβης κρυψορχία Μικροί όρχεις, πέος και προστάτης Απουσία ή αραιή τρίχωση εφηβαίου, προσώπου, µασχαλών Ευνουχοειδείς αναλογίες, µακρά άκρα και κοντός κορµός Ανάπτυγµα χεριών> ύψος κατά 2 εκ. Γυναικοειδής λεκάνη Ανεπαρκής ανάπτυξη µυϊκού συστήµατος Ελαττωµένη οστική πυκνότητα Γυναικοµαστία Ανώριµη φωνή Εργαστηριακός έλεγχος: AMH, INH-B

50 Διαγνωστική προσέγγιση στην εφηβεία Κλινική εικόνα Προεφηβικού υπογοναδισµού Σωµατικά στίγµατα Ιστορικό κακώσεων, λοιµώξεων, ΑΚΘ/ΧΜΘ Νευρολογική εκτίµηση Εκτίµηση γενικής κατάστασης υγείας Διατροφικές διαταραχές Κοιλιοκάκη, αιµοχρωµάτωση Έντονη σωµατική άσκηση Λήψη οπιοειδών, κορτικοειδών, αλκοόλ, αναβολικών Εργαστηριακός έλεγχος Τ, FSH, LH

51 Εργαστηριακή διερεύνηση Μέτρηση γοναδοτροπινών FSH, LH FSH, LH Καρυότυπος Μέτρηση Fe, φερριτίνης PRL Άλλες υποφυσιακές ορµόνες Μέτρηση Fe, φερριτίνης MRI υποθαλάµου-υπόφυσης Απολκεισµός χρήσης οπιοειδών /κορτικοειδών

52 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΥ

53 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΥ Εξαρτάται από : το θεραπευτικό στόχο και την επιθυµία του ασθενούς την αιτιολογία του υπογοναδισµού Επαγωγή και διατήρηση των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου Αντιµετώπιση των συµπτωµάτων του υπογοναδισµού και των συνοσηροτήτων του Υπογονιµότητα

54 Αντιµετώπιση Θεραπεία υποκατάστασης µε Τ Θεραπεία µε hcg Εξωγενή χορήγηση γοναδοτροπινών Επαγωγή και διατήρηση των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου Αντιµετώπιση των συµπτωµάτων του υπογοναδισµού και των συνοσηροτήτων του Επαγωγή σπερµατογένεσης Αντλία χορήγησης GnRH

55 Θεραπεία υποκατάστασης µε Τεστοστερόνη Επαγωγή δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου mg µακράς δράσης εστέρα τεστοστερόνης (κυπιονική, ενανθική) IM / 2 εβδ. Σταδιακή αύξηση της δόσης κατά mg κάθε 2 ή 3 µήνες µέχρι να επιτευχθεί πλήρης σεξουαλική ωρίµανση. Δόση ενηλίκων : 200 mg/ 2 εβδ. Στόχος: επίπεδα Τ περίπου στο µέσο των φυσιολογικών τιµών για νεαρούς ενήλικες Bashin et al, JCEM:2010; 2010 vol. 95 no

56 Θεραπεία υποκατάστασης µε Τεστοστερόνη Σκευάσµατα Ενέσιµα Από του στόµατος χάπια Διαβλεννογόνια Διαδερµικά σκευάσµατα οσχεϊκά patches µη οσχεϊκά patches γέλη (gel) εµφυτεύµατα Ενανθική ή κυπιονική mg/εβδ ή mg/2 εβδ Ενδεκανοϊκή 1000 mg/10-14 εβδ 4-8 mg/ηµ (2-4 mg) 5-10 g/ηµ από γέλη 1% Bashin et al, JCEM:2010; 2010 vol. 95 no

57 Θεραπεία χορήγησης hcg hcg 1000 mg ενδοµυικά ή υποδορίως ανά 2 ηµέρες 1500 mg ενδοµυικά ή υποδορίως 2 φορές/εβδ. Αύξηση του µεγέθους των όρχεων Έναρξη σπερµατογένεσης σε ασθενείς µε υπολειπόµενη FSH δραστηριότητα (όρχεις >8cc) Γυναικοµαστία (1/3 των περιπτώσεων) Δεν υπάρχουν δεδοµένα για τη µακροχρόνια ασφάλεια T.S.Hanand & P.M.G.Bouloux, Clin Endocrinol, 2010:72; Kim et al,2013 Fertil Steril 2013;99:718 24

58 Θεραπεία χορήγησης γοναδοτροπινών hcg 1500 mg ενδοµυικά ή υποδορίως 2 φορές/εβδ. + FSH IU ή rfsh 150 IU 3 φορές/εβδ. για 6-24 µήνες Αύξηση του µεγέθους των όρχεων σχεδόν σε όλους τους ασθενείς Σπερµατογένεση 80-95% των ασθενών χωρίς κρυψορχία T.S.Hanand & P.M.G.Bouloux, Clin Endocrinol, 2010:72;

59 ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΗΒΗΣ

60 HBH Η µετάβαση από την παιδική στην ενήλικη ζωή. Περιλαµβάνει ένα ευρύ φάσµα από βιολογικές, ψυχολογικές, νοητικές & κοινωνικοπολιτιστικές µεταβολές. Σηµατοδοτείται από την αύξηση του µεγέθους των όρχεων > 3-4 cc. Dwyer et al, Eur J Endocrinol, 2015 Villanueva C.a Argente J. Horm Res Paediatr 2014;82:

61 Χαρακτηριστκά έναρξης ήβης Αύξηση µεγέθους όρχεων (>3 κ.ε. ή > 2.5 εκ επιµήκης διάµετρος ) Αιχµή αύξησης ύψους Εµφάνιση δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου T>20 pg/dl LH> 0.2 IU/L LH/FSH >1 GnRH test; LH >5-8 IU/L INH-B > 35 pg/ml, AMH> 112 pmol/l Andrew A Dwyer et al. Eur J Endocrinol 2015;173:R15-R24 Villanueva C.a Argente J. Horm Res Paediatr 2014;82:

62 Στάδια Tanner Η αιχµή της αύξησης ξεκινά στο στάδιο ΙΙ & φτάνει στο µέγιστο (9.5 cm/χρόνο στα στάδια ΙΙΙ-ΙV Bordini & Rosenfield 2011 Σπερµαρχή: µέσο της ήβης στάδιο ΙΙΙ-ΙV Nielsen et al. 1986

63 Ορισµός Καθυστέρηση της εµφάνισης σηµείων σεξουαλικής ωρίµανσης µέχρι την ηλικία που καθυστερεί κατά SD από τη φυσιολογική εµφάνιση της ήβης (ανάπτυξη οσχέων µέχρι την ηλικία των 14 ετών Harrington & Palmert M, JCEM, 2012;97(9)

64 AITIA Τα αίτια του υπογοναδισµού της παιδικής και εφηβικής ηλικίας Ιδιοσυστασιακή καθυστέρηση της ήβης Palmert MR, Dunkel L. N Engl J Med 2012;366: , Dwyer et al, Eur J Endocrinol, 2015

65 Ιδιοσυστασιακή καθυστέρηση της ήβης Η πιο συχνή αιτία καθυστέρησης της ήβης (65 %) Η διάγνωση γίνεται µόνο εφόσον αποκλειστούν άλλα αίτια καθυστέρησης της ήβης. Άγνωστη αιτιολογία Οικογενειακό ιστορικό καθυστερηµένης ήβης ( στο 50-75% των περιπτώσεων) Μερικές φορές είναι οικογενής µε κληρονοµούµενο αυτοσωµατικό χαρακτήρα Κλινικά χαρακτηριστικά: χαµηλό BMI, αργό ρυθµό αύξησης, καθυστερηµένη οστική ηλικία Αυτόµατη έναρξη ήβης µέχρι την ηλικία των 18 ετών. Dwyer et al, Eur J Endocrinol, 2015

66 Δ.Δ. ιδιοσυστασιακής καθύστερησης ήβης & Υπογοναδοτροπικού υπογοναδισµού Προοδευτική εµφάνιση σηµείων ήβης µέχρι την ηλικία των 18ετών Καθυστερηµένη οστική ηλικία >2 χρόνια Ύψος µεταξύ SD χαµηλότερο του αναµενόµενου για την ηλικία Πτώση του ετήσιου ρυθµού αύξηση στην ηλικία 2-4 ετών & προεφηβικά Στον υπογοναδοτροπικό υπογοναδισµό ο ΕΡΑ είναι σταθερός

67 Ιστορικό Κλινική εξέταση Εργαστηριακός έλεγχος Διαγνωστική προσέγγιση Οικογενειακό ιστορικό καθυστερηµένης ήβης ή επαγωγής της ήβης Ατοµικό ιστορικό: Διατροφικές διαταραχές, κοιλιοκάκη, αιµοχρωµάτωση ή άλλα χρόνια νοσήµατα, ακτινοβολία ή ΧΜΘ Έντονη σωµατική άσκηση ή λήψη οπιοειδών, κορτικοειδών, αλκοόλ, αναβολικών Ανοσµία, κρυψορχία, µικροφαλία Ρυθµός αύξησης Μέγεθος όρχεων Στάδιο Tanner Αναζήτηση σωµατικών στιγµάτων Οστική ηλικία FSH, LH, testo, TSH, FT4, IGF-I, GnRH test, INH-B, AMH, hcg test, Γενετικός έλεγχος, καρυότυπος MRI

68 Αρχική εκτίµηση Διαγνωστική προσέγγιση Χαµηλές FSH & LH Ρυθµός αύξησης Οστική ηλικία FSH, LH, testo, TSH, FT4, IGF-I T>20 pg/dl Εµφάνιση σηµείων ήβης σε µήνες Υψηλή FSH LH> 0.2 pg/l Ενδεικτική έναρξης ήβης Προεφηβικός ρυθµός αύξησης Μεµονωµένη έλλειψη GhRH ή καθυστερηµένη ήβη Παιδικός ρυθµός αύξησης <3 εκ. χρόνο Λειτουργικός ΥποΥπο ή Μόνιµος Υπο-Υπο ή Πολ/πλή υποφυσιακή ανεπάρκεια Υπεργοναδοτροπικός υπογοναδισµός Καρυότυπος, INH-B GnRH test, hcg test, INH-B Δοκιµασία όσφρησης Γενετικός έλεγχος MRI Έλεγχος για χρόνια νοσήµατα PRL MRI Έλεγχος υπόλοιπων υποφ. ορµ.

69 Algorithm for the Evaluation of a Patient with Delayed Puberty. Palmert MR, Dunkel L. N Engl J Med 2012;366:

70 The schematic depicts the process for assessing adolescent patients presenting with lack of spontaneous pubertal development European Society of Endocrinology Andrew A Dwyer et al. Eur J Endocrinol 2015;173:R15-R24

71 Palmert MR, Dunkel L. N Engl J Med 2012;366: Investigations for Delayed Puberty.

72 Palmert MR, Dunkel L. N Engl J Med 2012;366: Linear Growth in Delayed Puberty.

73 Medications for the Treatment of Constitutional Delay of Growth and Puberty (CDGP). Palmert MR, Dunkel L. N Engl J Med 2012;366:

74 Συµπεράσµατα Υπογοναδισµός µπορεί να εµφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία & η κλινική εικόνα εξαρτάται από τη χρονική στιγµή της εµφάνισης, το επίπεδο της βλάβης και είδος των προσβεβληµένων κυτταρικών πληθυσµών Η έγκαιρη διάγνωση και αντιµετώπισή του είναι απαραίτητη για την καλή ψυχοσωµατική ανάπτυξη του παιδιού και του εφήβου και τη µετάβασή του σε έναν υγιή ενήλικα Η διαφορική διάγνωση της καθυστερηµένης ήβης εξακολουθεί να αποτελεί µια πρόκληση όπου το ιστορικό και η κλινική εξέταση εξακολουθούν να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο καθώς ακόµα και σήµερα ο διαθέσιµος ορµονολογικός έλεγχος και δοκιµασίες δεν δίνουν τη δυνατότητα διαφορικής διάγνωσης µε βεβαιότητα σε όλες τις περιπτώσεις.

75 Ε Υ Χ Α Ρ Ι Σ Τ Ω ΠΟΛΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ

ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ Ε. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ

ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ Ε. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ Ε. ΜΠΙΛΛΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Ορισμός Το κλινικό σύνδρομο που προκύπτει από την αδυναμία των όρχεων να παράγουν επαρκείς ποσότητες ανδρογόνων (τεστοστερόνης) ή/και σπερματοζωαρίων λόγω διαταραχής

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μάθημα Ουρολογίας Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μανώλης Μαυρομανωλάκης Διευθυντής ΕΣΥ Ουρολογική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η Ηράκλειο 2011 Ανωμαλίες Σεξουαλικής Διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Καθυστέρηση εφηβείας Α. ΚΑΪΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Εισαγωγή

Καθυστέρηση εφηβείας Α. ΚΑΪΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Εισαγωγή 08 Καθυστέρηση εφηβείας Α. ΚΑΪΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Εισαγωγή χρόνος έναρξης της ήβης παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση (Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Ομοφωνίες στη διαχείριση περιστατικών διαταραχών φύλου

Ομοφωνίες στη διαχείριση περιστατικών διαταραχών φύλου Ομοφωνίες στη διαχείριση περιστατικών διαταραχών φύλου Pediatrics 2006;118;e488 Peter A. Lee, Christopher P. Houk, S. Faisal Ahmed and Ieuan A. Hughes ESPE and LWSPE Παρουσίαση: Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις γονότυπου-φαινότυπου

Σχέσεις γονότυπου-φαινότυπου Σχέσεις γονότυπου-φαινότυπου Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος Γενετική αιτιολογία υπογοναδισμού-υπογονιμότητας Από τον φαινότυπο στον γονότυπο. Το παράδειγμα του συνδρόμου Κallmann Ανεπάρκεια GnRH

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. MSc ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. MSc ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Η ΗΒΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. MSc ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Σηματοδοτείται από έναρξη λειτουργίας γονάδων Είναι μεταβατικό στάδιο Λαμβάνουν χώρα: ταχεία καθ' ύψος ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΕΝΗΛΙΚΑ

ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΕΝΗΛΙΚΑ ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ ΕΝΗΛΙΚΑ Παναγιώτα Δριμάλα Ενδοκρινολόγος Ορισμός Testosterone Therapy in Men with Androgen Deficiency Syndromes: An Endocrine Society Clinical PracZce Guideline J Clin Endocrinol Metab 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΝΤΟ ΠΑΙΔΙ. Σαββίδου Αβρόρα

ΚΟΝΤΟ ΠΑΙΔΙ. Σαββίδου Αβρόρα ΚΟΝΤΟ ΠΑΙΔΙ Σαββίδου Αβρόρα Ως χαμηλό ανάστημα θεωρείται το ανάστημα ενός ατόμου όταν βρίσκεται μείον δύο σταθερές αποκλίσεις κάτω από τη μέση τιμή, δηλαδή κάτω από την 3η Εκατοστιαία Θέση στις καμπύλες.

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμη ήβη: πόσο νωρίς είναι το νωρίς;

Πρώιμη ήβη: πόσο νωρίς είναι το νωρίς; Πρώιμη ήβη: πόσο νωρίς είναι το νωρίς; Τριανταφύλλου Παναγιώτα Παιδοενδοκρινολόγος Πανεπιστημιακή υπότροφος Α.Π.Θ. Α Παιδιατρική Κλινική Πρώιμη ήβη - Ατζέντα Πως ορίζεται; Κλινική εικόνα Αιτιολογία Αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ Μονϊδα Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ Α Μαιευτικό - Γυναικολογικό Κλινικό ΑΠΘ Ιατρικό Σχολό Αριςτοτϋλειο Πανεπιςτόμιο Θεςςαλονύκησ Θεραπεύα του υπογοναδιςμού κατϊ τη διϊρκεια τησ αναπαραγωγικόσ ηλικύασ Δημότριοσ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 (Ιατρική Γενετική) Διαταραχές των αυτοσωμικών & φυλετικών χρωμοσωμάτων. Εκτοπία φακών. Σύνδρομο Marfan

Κεφάλαιο 6 (Ιατρική Γενετική) Διαταραχές των αυτοσωμικών & φυλετικών χρωμοσωμάτων. Εκτοπία φακών. Σύνδρομο Marfan Κεφάλαιο 6 (Ιατρική Γενετική) Διαταραχές των αυτοσωμικών & φυλετικών χρωμοσωμάτων Εκτοπία φακών. Σύνδρομο Marfan Διαταραχές των αυτοσωμικών χρωμοσωμάτων Υπάρχουν μόνο 3 προσδιορισμένες χρωμοσωμικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Κοντό Ανάστημα - Υπάρχει πρόβλημα? Επιμέλεια football-academies Πέμπτη, 12 Μάιος 2011

Κοντό Ανάστημα - Υπάρχει πρόβλημα? Επιμέλεια football-academies Πέμπτη, 12 Μάιος 2011 Το πόσο ψηλό θα γίνει το παιδί μας είναι ένα από τα κύρια ερωτήματα των γονιών, σε μια κοινωνία που απαιτεί συγκεκριμένα εμφανισιακά πρότυπα. Το ιδεώδες ύψος σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες είναι περίπου

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργονοδατροφικός υπογοναδισµός

Υπεργονοδατροφικός υπογοναδισµός 31 Υπεργονοδατροφικός υπογοναδισµός Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ Ενδοκρινολογική Μονάδα, Α Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Περίληψη Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισμός στον άνδρα καλείται η ανεπαρκής

Διαβάστε περισσότερα

Oντογένεση του γεννητικού συστήματος στο ΧΧ άτομο και διαταραχές

Oντογένεση του γεννητικού συστήματος στο ΧΧ άτομο και διαταραχές 1 Oντογένεση του γεννητικού συστήματος στο ΧΧ άτομο και διαταραχές Eλένη Κούστα- Ενδοκρινολόγος Εισαγωγή Χρωµοσωµικό ή γενετικό φύλο είναι αυτό που προσδιορίζεται κατά την γονιµοποίηση του ωαρίου. H διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως. Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology

Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως. Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology Πότε; - Πολύ σοβαρή ΟΑΤ - Αζωοσπερµία ( AA, MAA ) - onco TESE ( ONCO

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Πρόκληση ωορρηξίας Κριτήρια επιλογής ασθενών Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Ερωτηματολόγιο πρόκλησης ωορρηξίας

Διαβάστε περισσότερα

Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση

Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση ηµήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής ΑΠΘ Προσέγγιση Tιµές αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στη Βιολογία

Εργασία στη Βιολογία Εργασία στη Βιολογία Τι είναι το χρωμόσωμα? Το χρωμόσωμα είναι μια οργανωμένη δομή DNA και πρωτεϊνών που βρίσκεται στα κύτταρα. Είναι ένα μοναδικό κομμάτι DNA που περιλαμβάνει πολλά γονίδια και άλλες ακολουθίες

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Διφυλομορφίες, Γοναδικές Δυσγενεσίες. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

Διφυλομορφίες, Γοναδικές Δυσγενεσίες. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Διφυλομορφίες, Γοναδικές Δυσγενεσίες ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Διαταραχές διαφοροποίησης του φύλου (Disorders of sex development: DSD) συγγενείς διαταραχές στο χρωμοσωμικό,

Διαβάστε περισσότερα

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες Χρωμοσωματικές ανωμαλίες ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ: 50% ΤΩΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 60 ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ~0.7% ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ 2 % ΤΩΝ ΚΥΗΣΕΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υπογοναδοτροφικός Υπογοναδισμός

Υπογοναδοτροφικός Υπογοναδισμός 20 Μέρος V: ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Υπογοναδοτροφικός Υπογοναδισμός Βασιλική Κόικα, Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υπογοναδοτροφικός υπογοναδισμός (ΥΥ) προκαλείται από ανεπάρκεια των γοναδοτροφινών

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία υπογοναδοτροφικού υπογοναδισµού στους άνδρες

Θεραπεία υπογοναδοτροφικού υπογοναδισµού στους άνδρες 30 Θεραπεία υπογοναδοτροφικού υπογοναδισµού στους άνδρες Λ. ΑΝΔΡΕΟΥ-ΑΞΑΡΛΗ Ενδοκρινολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Ενδοκρινολογίας και Αναπαραγωγής Νοσοκομείου «Έλενα Βενιζέλου» Εισαγωγή υπογοναδοτροφικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 960-7081-68-4 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 12. ουροποιητικο συστημα δομη και λειτουργια του ουροποιητικου

Διαβάστε περισσότερα

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής AMHNOΡΡΟΙΑ Οδ. Γρηγορίου Αναπλ. Καθηγητής 2009 Αμηνόρροια: πλήρης απουσία εμμηνορρυσίας -Φυσιολογική: παιδική ηλικία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση -Παθολογική: (α) πρωτοπαθής απουσία περιόδου στα 17 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Φυσιολογία - Παθολογία. Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος

Εφηβεία. Φυσιολογία - Παθολογία. Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος Εφηβεία Φυσιολογία - Παθολογία Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος Εφηβεία Γέφυρα μεταξύ της παιδικής ζωής και της ενηλικίωσης Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη διάρκειά της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ Σύνδροµο Down Το σύνδροµο Down είναι µια γενετική ανωµαλία ου εριλαµβάνει συνδυασµό χαρακτηριστικών, ό ως νευµατική καθυστέρηση, συγκεκριµένα χαρακτηριστικά ροσώ ου και συχνά καρδιακά

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13 Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου / 3 Συνεργάτες: Παντελής Τσίμαρης, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA To περί ού ο λόγος BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA ΒΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ Συνήθως ζητείται επί περιπτώσεων - Αζωοσπερμίας - Ολιγοσπερμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Εργαστήριο Ιστολογίας & Εμβρυολογίας. Α. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Εργαστήριο Ιστολογίας & Εμβρυολογίας. Α. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Εργαστήριο Ιστολογίας & Εμβρυολογίας Α. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Τι είναι οι συγγενείς ανωμαλίες Ανατομικές ανωμαλίες οι οποίες υπάρχουν ήδη από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις

Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΝΩΣΕΩΝ 1. Τι ονομάζονται μεταλλάξεις και ποια τα κυριότερα είδη τους; 2. Ποιες οι διαφορές μεταξύ γονιδιακών και χρωμοσωμικών μεταλλάξεων; 3. Οι μεταλλάξεις στα σωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γενική Ιατρική Διερεύνηση υπογονιμότητας Υπεύθυνη μαθήματος: Επίκ. Καθηγήτρια Α. Τατσιώνη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008-09 Αρ. Διατρ.: 2139 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΣΩ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση και αιτιολογική ταξινόμηση γυναικείας υπογονιμότητας Ενδοκρινικά αίτια Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος

ιερεύνηση και αιτιολογική ταξινόμηση γυναικείας υπογονιμότητας Ενδοκρινικά αίτια Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος ιερεύνηση και αιτιολογική ταξινόμηση γυναικείας υπογονιμότητας Ενδοκρινικά αίτια Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος Ανεξαρτήτως της αιτιολογίας προκαλείται απώλεια της ωοθηκικής κυκλικότητας, υποοιστρογοναιμία

Διαβάστε περισσότερα

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ (Eνημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) A. Jungwirth, T. Diemer, A. Giwercman, Z. Kopa, C. Krausz, H. Tournaye, G.R. Dohle Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτοποίηση χρωμοσωμικών ανωμαλιών με χρήση καρυότυπου

Ταυτοποίηση χρωμοσωμικών ανωμαλιών με χρήση καρυότυπου Ταυτοποίηση χρωμοσωμικών ανωμαλιών με χρήση καρυότυπου Θεωρητικό Υπόβαθρο Καρυότυπος Καρυότυπος είναι η απεικόνιση των μεταφασικών χρωμοσωμάτων ενός οργανισμού κατά ελαττούμενο μέγεθος, όπου φαίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING

ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. Ενδοκρινολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ Ορίζεται η κατάσταση διαταραγμένης λειτουργίας του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA) με απουσία κλασικών συμπτωμάτων ή σημείων

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Αντιμετώπιση των Διαταραχών της Ανάπτυξης του φύλου. Χρήστος Κ. Σαλάκος Παιδοχειρουργός Επίκουρος Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α

Χειρουργική Αντιμετώπιση των Διαταραχών της Ανάπτυξης του φύλου. Χρήστος Κ. Σαλάκος Παιδοχειρουργός Επίκουρος Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α Χειρουργική Αντιμετώπιση των Διαταραχών της Ανάπτυξης του φύλου Χρήστος Κ. Σαλάκος Παιδοχειρουργός Επίκουρος Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α ή Το Πρόβλημα Αναθεώρηση της ορολογίας Εγκαταλείπονται οι ονομασίες όπως «ερμαφρόδιτος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ Εντατική Εκπαίδευση στην Ενδοκρινολογία ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 17ος κύκλος ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ - ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Παραδοσιακά, οι αλλαγές στις ανδρικές ορµόνες, οι σχετιζόµενες µε την ηλικία, δεν θεωρήθηκαν προβληµατικές επειδή η γονιµότητα στους άνδρες παραµένει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Εισαγωγή-Ορισμός Υπογονιμότητα: Η μη επίτευξη κύησης μετά από 1 έτος ελεύθερων, τακτικών σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

FISH (Fluerescence In Situ Hybridisation)

FISH (Fluerescence In Situ Hybridisation) FISH (Fluerescence In Situ Hybridisation) Ενδείξεις 1) Σε περιπτώσεις με συγκεκριμένο φαινότυπο στις οποίες δεν αναγνωρίζεται με την κλασική κυτταρογενετική ανίχνευση χρωμοσωμικών ανωμαλιών. 2) Σε περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ

ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Γ. ΣΕΓΚΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Θ. ΜΑΝΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ISBN 960-7081-05-6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Καθηγητού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙ ΙΩΝ. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδ/κή Κλιν. Παν/μίου Αθηνών

ΕΠΙΝΕΦΡΙ ΙΩΝ. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδ/κή Κλιν. Παν/μίου Αθηνών ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΕΠΙΝΕΦΡΙ ΙΩΝ ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδ/κή Κλιν. Παν/μίου Αθηνών Ορισμός ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΕΠΙΝΕΦΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπόφυση είναι ένας μεγάλης σημασίας ενδοκρινής αδένας, που ρυθμίζεται από τον υποθάλαμο και βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, πίσω από τη μύτη και στο ύψος των ματιών, σε μία περιοχή που λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Δ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου

Δ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Βαΐα Δοκουσλή Ειδικευόμενη Παιδιατρικής Ασημίνα Γαλλή-Σσινοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Δ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Παραπομπή από νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των μονογονιδιακών διαταραχών που έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα εξηγεί ένα μικρό τμήμα του συνόλου των περιστατικών

Το σύνολο των μονογονιδιακών διαταραχών που έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα εξηγεί ένα μικρό τμήμα του συνόλου των περιστατικών Υπογοναδοτροπικός Υπογοναδισμός Ιδιοπαθής υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός Σύνδρομο Kallmann Συγγενής υποπλασία επινεφριδίων Το σύνολο των μονογονιδιακών διαταραχών που έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα εξηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Παν/µίου Αθηνών

ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Παν/µίου Αθηνών Απότοµη πρόσληψη βάρους κατά την παιδική ηλικία και µελλοντική παχυσαρκία ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Παν/µίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Max Planck Institute of Psychiatry. «Διαφυλισµός» Μάθηµα ανδρολογίας 09.03.2015. Dr. Χριστίνα Δηµοπούλου

Max Planck Institute of Psychiatry. «Διαφυλισµός» Μάθηµα ανδρολογίας 09.03.2015. Dr. Χριστίνα Δηµοπούλου Dr. Χριστίνα Δηµοπούλου Max Planck Institute of Psychiatry «Διαφυλισµός» Μάθηµα ανδρολογίας 09.03.2015 Περιεχόµενο Ø Ορισµός/κλινική εικόνα Ø Επιδηµιολογία/Παθογένεση Ø Νοµικό πλαίσιο στη Γερµανία Ø Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία»

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» Ογκοι του όρχεως στα παιδιά 1-2% συµπαγών παιδιατρικών όγκων 2-5% κακοήθων νεοπλασµάτων στα αγόρια ιαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ

ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 12 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑNAΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος της αναπαραγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Ø Κατάγµατα χαµηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

αμινοξύ. Η αλλαγή αυτή έχει ελάχιστη επίδραση στη στερεοδιάταξη και τη λειτουργικότητα της πρωτεϊνης. Επιβλαβής

αμινοξύ. Η αλλαγή αυτή έχει ελάχιστη επίδραση στη στερεοδιάταξη και τη λειτουργικότητα της πρωτεϊνης. Επιβλαβής Κεφάλαιο 6: ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ -ΘΕΩΡΙΑ- Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού, τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις) όσο και σε χρωμοσωμικό επίπεδο (χρωμοσωμικές

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Η διαδικασία της γήρανσης είναι φυσιολογική και αναπότρεπτη. Εν τούτοις η αποκατάσταση της χαµένης ζωτικότητας των ανδρών είναι τώρα εφικτή. Οι υπεύθυνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΨΟΡΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΔΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

ΚΡΥΨΟΡΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΔΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΚΡΥΨΟΡΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΔΡΟΛΟΓΙΑΣ 2015-2016 ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ-ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΑΙΤΙΑ ΚΡΥΨΟΡΧΙΑΣ ΟΡΧΙΚΗ ΚΑΘΟΔΟΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές διαφοροποίησης του γεννητικού συστήµατος (Disorders of Sex Development) 1

ιαταραχές διαφοροποίησης του γεννητικού συστήµατος (Disorders of Sex Development) 1 14 ιαταραχές διαφοροποίησης του γεννητικού συστήµατος (Disorders of Sex Development) 1 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΔΑΚΟΥ-ΒΟΥΤΕΤΑΚΗ, 2 MΑΡΙΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 3 ΑΜΑΛΙΑ ΣΕΡΤΕΔΑΚΗ 1 Ομότιμος Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισµός περιφερικά αίτια. 12 Ενδοκρινολόγος

Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισµός περιφερικά αίτια. 12 Ενδοκρινολόγος Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισµός περιφερικά αίτια Τ. ΤΣΙΛΧΟΡΟΖΙΔΟΥ 12 Ενδοκρινολόγος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρωτοπαθής υπογοναδισμός στις γυναίκες ορίζεται η ωοθηκική ανεπάρκεια που συνοδεύεται από υψηλά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα Όρχεις Οι όρχεις είναι οι γεννητικοί αδένες του άνδρα. Είναι όργανα µε διπλή λειτουργία: η εξωκρινής λειτουργία είναι η παραγωγή σπερµατοζωαρίων και η ενδοκρινής είναι

Διαβάστε περισσότερα

Dr. Αριστοµένης Γκέκας. Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος Υπεύθυνος Ανδρολογικού τµήµατος Ουρολογικής Κλινικής Γ.Ν. Πάτρας Ο Άγιος Ανδρέας

Dr. Αριστοµένης Γκέκας. Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος Υπεύθυνος Ανδρολογικού τµήµατος Ουρολογικής Κλινικής Γ.Ν. Πάτρας Ο Άγιος Ανδρέας 1 Αγαπητοί Συνάδελφοι Στα πλαίσια της πραγµατοποίησης του 5 ου Ανδρολογικού Συµποσίου µε διεθνή συµµετοχή και κλινικό φροντιστήριο, σας παρουσιάζουµε το ακόλουθο ερωτηµατολόγιο µε θέµα: Η κιρσοκήλη στους

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ Εξώφυλλο: Ο έφηβος των αντικυθήρων Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Γεν. Γραμματέας Ταμίας Ειδ. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΙΣΧΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ Συγγενής διαταραχή του ισχίου που προκαλείται από την ανώµαλη ανάπτυξη ενός ή όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακευτική προσέγγιση της Ανδρικής Υπογονιµότητας. Νικόλαος Σοφικίτης

Φαρµακευτική προσέγγιση της Ανδρικής Υπογονιµότητας. Νικόλαος Σοφικίτης Φαρµακευτική προσέγγιση της Ανδρικής Υπογονιµότητας Νικόλαος Σοφικίτης Σκοπός της παρουσίασης είναι η περιγραφή της φαρµακευτικής θεραπείας του άνδρα µε ιδιοπαθή ολιγοσπερµία. Η εµπειρική θεραπεία της

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος

Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος Ανεξαρτήτως της αιτιολογίας προκαλείται απώλεια της γοναδικής λειτουργίας. Η χρόνια ανωοθυλακιορρηξία κεντρικής αιτιολογίας οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ: Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Λουτράδης ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΑΠΠΑ MD, PhD ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. - ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι. gr

ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. - ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι.  gr ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. - ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι ΓΕΝΙΚΑ παραγωγή στο κωνάριο /επίφυση (αµφιβληστροειδή, έντερο) ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ µε: διάθεση, ύπνο, jet-lag, ανοσία, αντιοξειδωτική δράση, καρκίνο, αναστολή γήρανσης

Διαβάστε περισσότερα