ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΓΗΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ. ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ Ε.Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΓΗΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ. ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ Ε.Ε."

Transcript

1 Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΓΗΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ. ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ Ε.Ε. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΑΦΕΡΜΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΥ ΑΡΕΤΗ ΓΕΡΩΝΥΜΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2002

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α) ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΣΚΟΠΟΣ...5 Α ΜΕΡΟΣ Β) ΕΙΣΑΓΩΓΗ...8 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ...8 1) ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ...8 2) Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ...12 Γ) ΟΡΙΣΜΟΣ (ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ)...15 ΕΡΜΗΝΕΙΑ...18 ) ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΆ FERARO ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ J. LOED ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ CARREL ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ WEITZMAN ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ PEARL ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ GREPPI ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ HAYFLICK ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ LEAT ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ SELEY ) ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΩΝ ) ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΩΝ ) ΘΕΩΡΙΑ ΙΑΤΡΟΒΙΟΛΟΓΩΝ...27 Ε) ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ) ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ) ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ) ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ - ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ...72

3 7) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ...92 ΣΤ ) ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ) ΙΆΦΟΡΕΣ ΜΟΡΦΈΣ ΨΥΧΏΣΕΩΝ (ΣΧΙΖΟΦΡΈΝΕΙΑ) ) ΜΟΝΑΞΙΑ ΜΑΡΑΣΜΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΠΝΟΥ Β ΜΕΡΟΣ Α) ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ) ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Β) ΣΤΟΧΟΙ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ - ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε ) ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕ ΟΥ ΖΩΗΣ Α) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ (ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) Β) ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ) ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΣΤΕΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ) ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΦΡΟΝΤΙ ΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ α) ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΦΡΟΝΤΙ Α - ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ β) ΕΣΤΙΕΣ ΙΑΜΟΝΗΣ γ) ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΈΣ ΥΠΗΡΕΣΊΕΣ ) ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΗΣΗΣ Α) ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΉ ΑΝΤΙΜΕΤΏΠΙΣΗ Β) ΒΑΘΜΙΑΊΑ ΜΕΤΆΒΑΣΗ ΣΤΗ ΣΎΝΤΑΞΗ : ) ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ Γ) ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...130

4 Το γήρας και οι διεργασίες του. Τάσεις στήριξης των ηλικιωµένων στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5 Α) ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΣΚΟΠΟΣ Η λύση των προβληµάτων του γήρατος και η προστασία των ηλικιωµένων είναι προσπάθεια πανάρχαια και πανανθρώπινη. Η στάση προς τους υπερήλικες διαφέρει σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα και σε όλες τις φάσεις της ιστορίας τους. Μόνο αν οι πρόγονοί µας είχαν την προνοητικότητα να προωθήσουν τη λατρεία στους προγόνους η παρούσα δυσχερής θέση των ηλικιωµένων µπορεί να ήταν διαφορετική. Αν εξετάσουµε τις σηµερινές τάσεις θα δούµε ότι αν και οι πλούσιοι και διάσηµοι σπάνια θεωρούνται γέροι, οι ηλικιωµένοι που δεν είναι ούτε πλούσιοι ούτε διάσηµοι θεωρούνται πρόβληµα. Εκτός των φίλων και των συγγενών τους, θεωρούνται ένα γιγάντιο παγόβουνο που απειλεί να βυθίσει το πλοίο της πολιτείας. Ο υπερήλικας παρότι ξεπέρασε το 65 ο έτος, έχει κάθε δικαίωµα, χωρίς να φύγει από το φυσικό του περιβάλλον, να επωφεληθεί από τη σύγχρονη γνώση. Σ αυτόν ο νέος οφείλει την ύπαρξή του και πρέπει να τον βλέπει σαν την εικόνα του εαυτού του στο µέλλον. Αν το γήρας συµβολιστεί µε τη µυθική Σφίγγα, που τρώγει το σώµα και το πνεύµα και προκαλεί το σύµπτωµα της πνευµατικής και σωµατική έκπτωσης, τότε ο Γεώργιος Σεφέρης απαντά: "Μια λέξη διαλύει το τέρας αυτό: η λέξη "Άνθρωπος" ". Στη χώρα µας η πανάρχαια παράδοση διέσωσε τον αντιπροσωπευτικό τύπο του ηλικιωµένου ατόµου στο πρόσωπο του Νέστορα. Αυτός, µέσα στα δεινά και τις φλόγες του πολέµου της Τροίας, κατόρθωνε να δίνει τον τόνο της σύνεσης και του µέτρου. Εύρισκε τις ορθές ανθρωπιστικές λύσεις µέσα σε ένα περιβάλλον που εκ των πραγµάτων δεν είχε τίποτε το ανθρωπιστικό. υστυχώς, όµως, στις µέρες µας, µέσα στη δύνη της καταναλωτικής κοινωνίας διαφεύγουν βασικά πράγµατα που αφορούν την τρίτη ηλικία. Γι αυτό πρέπει να καθιερωθεί πρόγραµµα ενηµέρωσης από την ηλικία του

6 δηµοτικού σχολείου, για το τι είναι η τρίτη ηλικία, πως φθάνει ο άνθρωπος σ αυτήν, τι στάση πρέπει να τηρούν και πώς να συµπεριφέρονται οι νέοι προς τους υπερήλικες. Οι Νέστορες της ζωής είναι απαραίτητοι για να τρέφουν το δέντρο της προόδου µε τους ανεκτίµητους χυµούς της σοφίας τους. Στόχος, λοιπόν, της εργασίας αυτής είναι η προβολή της Κοινωνικής διάστασης του θέµατος, η ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου όσον αφορά την κατάσταση των ηλικιωµένων, η προώθηση της αρχής της αλληλεγγύης µεταξύ των γενεών καθώς και πληρέστερη και ενεργός συµµετοχή των ηλικιωµένων ατόµων στη διαδικασία της κοινωνικής ολοκλήρωσης.

7 Α ΜΕΡΟΣ

8 Β) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 1) ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ο όρος Τρίτη Ηλικία πρωτοεµφανίστηκε στη γαλλική βιβλιογραφία και αναφέρεται στην οµάδα των ατόµων, που έχουν ξεπεράσει τα 60 ή 65 χρόνια ζωής. Ο αριθµός των ατόµων αυτής της οµάδας συνεχώς αυξάνει. Το 1952 ο πληθυσµός των ηλικιωµένων του κόσµου, δηλαδή αυτός που τον αποτελούσαν άτοµα ηλικίας 60 χρόνων και άνω, έφθανε τα Στα µέσα του 1970 ο αριθµός διαφοροποιήθηκε στα Τώρα πια στο 2000 ο αριθµός των ηλικιωµένων έχει φθάσει τα Το φαινόµενο της αύξησης του πληθυσµού των ηλικιωµένων ατόµων παρουσιάζεται πιο έντονο στις αναπτυγµένες χώρες, αν και οι άλλες χώρες αρχίζουν να εµφανίζουν την ίδια δηµογραφική τάση. Για πολλές αναπτυσσόµενες χώρες η µελλοντική αύξηση της κατηγορίας αυτής του πληθυσµού προβλέπεται να είναι πιο γρήγορη από αυτή που παρουσιάζεται σήµερα στις αναπτυγµένες χώρες. Σύµφωνα µε στοιχεία του ΠΟΥ (Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας) από τα ηλικιωµένων που υπολογίζονται µέχρι το τέλος του 2000 σε ολόκληρο τον κόσµο, δύο στους τρεις ηλικιωµένους θα ζουν στις αναπτυγµένες χώρες, συγκριτικά µε το 50% που υπήρχε στις ίδιες χώρες το 1960 (Σχήµα 1). Η µεγαλύτερη αύξηση θα παρατηρηθεί ειδικά στην Ασία, ως αποτέλεσµα της ταχείας αυξήσεως του αριθµού των ηλικιωµένων στην Κίνα και τις Ινδίες. Ο πληθυσµός του κόσµου το 1980 ήταν και το 2000 προβλέπεται ότι θα φτάσει Η αύξηση αυτή υπολογίζεται να είναι της τάξης του 12,5% για τον πληθυσµό των αναπτυγµένων χωρών και του 50% για τον πληθυσµό των αναπτυσσόµενων χωρών (Σχήµα 1)

9 Αναπτυγµέν ες χώρες 26% Αναπτυσσόµε νες χώρες 74% Αναπτυσσόµε νες χώρες 79% Αναπτυγµέν ες χώρες 21% Πληθυσµός του κόσµου (εκατοµ.) Πληθυσµός (εκ ατοµ.) % αύξηση Αναπτυγµένες Αναπτυσσόµενε ς Σύνολο Σχήµα1. Ο πληθυσµός του κόσµου Στο Σχήµα 1 παρουσιάζονται αναπτυγµένες χώρες και αναπτυσσόµενες και η αναλογία του πληθυσµού τους το 1980 και το 2000 αντίστοιχα. Στις Ευρωπαϊκές χώρες αναµένεται µικρότερη αύξηση του ηλικιωµένου πληθυσµού, επειδή η διεργασία αυτή άρχισε πολύ νωρίτερα. Σε πολλές από τις αναπτυσσόµενες χώρες οι ηλικιωµένοι αυξάνουν µε ταχύτερο ρυθµό από το ρυθµό συνολικής αυξήσεως του πληθυσµού τους. Έτσι µεταξύ 1980 και 2020 η συνολική αύξηση του πληθυσµού των αναπτυγµένων χωρών θα είναι 95%, ενώ η αύξηση του ηλικιωµένου πληθυσµού θα φτάσει το 240%.

10 Σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιµετωπίζουν την γήρανση του πληθυσµού τους. εδοµένα που αφορούν στην περίοδο δείχνουν ότι η τάση γηράνσεως του Ευρωπαϊκού πληθυσµού γίνεται περισσότερο προφανής στις βορειοδυτικές χώρες της Ευρώπης, µε αναλογία που υπερβαίνει το 13,5% του συνολικού τους πληθυσµού, ενώ στις νότιες χώρες της Ευρώπης, όπου ανήκει και η Ελλάδα, η αναλογία κυµαίνεται µεταξύ 10 και 13%. Η Ελλάδα, αν και νοτιοδυτική χώρα, αντιµετωπίζει την πιο κάτω περιγραφόµενη γενική δηµογραφική τάση. Παράλληλα ακολουθεί διαφορετικό ρυθµό δηµογραφικής αναπτύξεως, που την διαφοροποιεί από την πλειονότητα των άλλων νοτιοευρωπαϊκών χωρών. Τις τελευταίες δεκαετίες η Ελλάδα υπέστη δηµογραφική µετακίνηση δύο σηµαντικών δεικτών γεννητικότητας και θνησιµότητας, από τα υψηλότερα στα χαµηλότερα επίπεδα. Παράλληλα οι αλλαγές που συνέβησαν στον πληθυσµό της χώρας παρουσιάζουν αρκετές ιδιαιτερότητες. Μετά τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο ο πληθυσµός της Ελλάδας από τη φάση της ωριµότητας µπήκε στη φάση της γηράνσεως. Στον ίδιο χρόνο ένα µεγάλο µέρος του αγροτικού της πληθυσµού µετατράπηκε σε αστικό. ηλαδή, η χώρα δοκίµασε εµπειρία µαζικής µετακινήσεως του πληθυσµού της προς τα αστικά κέντρα, µε παράλληλη αύξηση του αριθµού των ηλικιωµένων. Αξίζει να σηµειωθεί ότι η αναλογία των ηλικιωµένων είναι περισσότερο έκδηλη στις αγροτικές περιοχές. Η πτώση της γεννητικότητας και η µείωση της θνησιµότητας υποδηλώνουν ότι ο πληθυσµός της χώρας µπήκε στη διεργασία της γηράνσεως. Ο πληθυσµός του κόσµου το 1980 ήταν και τώρα στο 2000 έχει φθάσει τα Η αύξηση αυτή υπολογίζεται ότι είναι της τάξης του 12,5% για τον πληθυσµό των αναπτυγµένων χωρών και του 50% για τον πληθυσµό των αναπτυσσόµενων χωρών. Από την µελέτη όλων των παραπάνω βγαίνουν τα πιο κάτω δηµογραφικά στοιχεία για τις αναπτυσσόµενες χώρες:

11 1. Μεγάλη αύξηση του πληθυσµού των ενηλίκων. 2. Μεγάλη µείωση παιδικού πληθυσµού. 3. Μικρή αύξηση του πληθυσµού των υπερηλίκων. 4. Μείωση του αριθµού των γεννήσεων και 5. Αύξηση του µέσου όρου ζωής. Ενώ οι αναπτυγµένες χώρες εµφανίζουν: 1. Μικρή µείωση του πληθυσµού ενηλίκων. 2. Μικρή µείωση του παιδικού πληθυσµού. 3. Μείωση του αριθµού των γεννήσεων. 4. Αύξηση του πληθυσµού των υπερηλίκων και 5. Αύξηση του µέσου όρου ζωής. Η σύνθεση του πληθυσµού της τρίτης ηλικίας επίσης, µεταβάλλεται π.χ. στις ΗΠΑ (Ηνωµένες Πολιτείες Αµερικής) το 1980 ο ένας στους πέντε ηλικιωµένους ήταν 80 χρονών και άνω. Στο 2000 όµως, η σχέση αυτή είναι 1:4. Στο χώρο της Ευρώπης στην δεκαετία που θα ακολουθήσει ίσως θα πρέπει να γίνει ο διαχωρισµός των υπερηλίκων σε "µεγάλους" και σε "πολύ µεγάλους" ή και σε άτοµα τρίτης και τέταρτης ηλικίας. Σε ένα τέτοιο διαχωρισµό θα πρέπει να µελετηθούν τα χαρακτηριστικά της κάθε µιας από τις δυο αυτές ηλικίες και να διερευνηθούν τα προβλήµατα και οι ανάγκες τους και από νοσηλευτικής πλευράς. Ο πληθυσµός της τρίτης ηλικίας προβλέπεται να αποτελείται κατά τα 2/3 από γυναίκες και κατά το 1/3 από άνδρες. Αυτό σηµαίνει ότι τα περισσότερα άτοµα της ηλικίας αυτής θα ζουν µόνα γιατί θα είναι είτε ανύπαντρα ή θα έχουν χάσει το σύντροφό τους. Οι δηµογραφικές µεταβολές στη σύνθεση του πληθυσµού, που αναφέρθηκαν πιο πάνω είναι κυρίως αποτέλεσµα: 1. Της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης, δηλαδή κατοικίας, διατροφής και υγιεινής ζωής στις τελευταίες δεκαετίες σε όλες τις αναπτυγµένες χώρες, πράγµα το οποίο συνεπάγεται την ελάττωση της θνησιµότητας.

12 2. Της σηµαντικής ελάττωσης των γεννήσεων στις αναπτυγµένες κυρίως κοινωνίες µε αποτέλεσµα την συρρίκνωση των µικρών ηλικιών και την αύξηση του ποσοστού των µεγάλων µέσα στο σύνολο του πληθυσµού. 3. Της προόδου της ιατρικής επιστήµης και εφαρµογής προγραµµάτων προληπτικής ιατρικής µε αποτέλεσµα την ανακάλυψη και θεραπεία επικίνδυνων ασθενειών σε πρώιµα στάδια. Τα δηµογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσµού της τρίτης ηλικίας που παρατηρούνται σήµερα και αυτά που προβλέπεται να δηµιουργηθούν στο κοντινό µέλλον, αποτελούν πρόκληση στην πολιτεία, στην εκκλησία και στην οικογένεια για προσφορά ανάλογων υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας στην οµάδα αυτή. Αυτά κυρίως αποτελούν πρόκληση για την Νοσηλευτική, η οποία έχει την ευθύνη να καλύπτει τις νοσηλευτικές ανάγκες όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως ηλικίας, ενώ η ταχεία αύξηση του πληθυσµού της τρίτης ηλικίας που παρουσιάζει κατ εξοχήν νοσηλευτικά προβλήµατα και ανάγκες, κάνει την πρόκληση ιδιάζουσα. Αναµφισβήτητα στην οργάνωση για την προσφορά των υπηρεσιών στους ηλικιωµένους, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι φυσικές, διανοητικές και κοινωνικές αλλαγές που εµφανίζονται σ αυτούς. Επίσης, θα πρέπει να µελετηθούν και οι ανάγκες τους, συµπεριλαµβανοµένων και των κινδύνων γενικά που διατρέχουν τα άτοµα της µεγάλης ηλικίας και η συµβολή που έχει η ηλικία αυτή στην κοινωνική ευηµερία και ανάπτυξη της χώρας. 2) Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ (Ορισµός ηλικιωµένου) Οι ηλικιωµένοι που διανύουν την 7 η, 8 η και 9 η δεκαετία διαθέτουν πλούσια εµπειρία που έχει σχέση µε κοινωνικά, πολιτισµικά, πολιτικά, οικονοµικά γεγονότα και καταστάσεις που γνώρισαν κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

13 Από την αρχή του 20ου αιώνα και µέχρι σήµερα οι ηλικιωµένοι αντιµετώπισαν τις ολέθριες συνέπειες του Α και Β Παγκοσµίου Πολέµου. Οι µετακινήσεις των πληθυσµών, οι σχηµατισµοί µειονοτήτων µε τα διαφορετικά βιώµατά τους και τις διαφορετικές κοινωνικό - πολιτιστικές τους πεποιθήσεις και ειδικότερα οι συνεχής τεχνολογικές εξελίξεις των 80 τελευταίων χρόνων άλλαξαν ριζικά την πορεία της ανθρωπότητας. Η εκµετάλλευση της ατοµικής ενέργειας, τα διαστηµικά ταξίδια, η προσσελήνωση, η εγκατάσταση διαστηµικών σταθµών και η εκµηδένιση του χρόνου, επιτεύγµατα της γενικότερης τεχνολογικής επανάστασης, συνέβαλαν στην αλλαγή των κοινωνικών δοµών, οι οποίες µε τη σειρά τους επηρέασαν το ρυθµό της ζωής. Παράλληλα ο ανταγωνισµός των οπλικών συστηµάτων που προέκυψε, κυρίως από την γεωπολιτική ανασφάλεια και την τάση της επικρατήσεως, δηµιούργησε οικονοµική κρίση, πληθωρισµό, ανεργία και τόσα άλλα δεινά που µαστίζουν την ανθρωπότητα. Οι αλλαγές των κοινωνικών δοµών είχαν ως αποτέλεσµα την πτώση των αξιών και τη δηµιουργία ηθικής κρίσεως, η οποία επέφερε βαθύ ρήγµα στο οικογενειακό σύστηµα. Η ανάγκη να εργάζεται η γυναίκα έξω από το σπίτι άλλαξε τον παραδοσιακό της ρόλο, που ήταν η ανατροφή των παιδιών και η φροντίδα των ηλικιωµένων. Οι µεγάλες "πατριαρχικές" οικογένειες του παρελθόντος, που τις στόλιζαν µε την παρουσία τους ο παππούς και η γιαγιά, αντικαταστάθηκαν µε τις "πυρηνικές", η σύνθεση των οποίων, σε µεγάλη αναλογία, αποκλείει τους γέροντες γονείς και µαζί µε αυτούς την πολύτιµη πείρα, τη γνώση και τη σοφία τους. Οι µεγάλες αλλαγές που συνέβησαν κυρίως στις αναπτυγµένες χώρες συνετέλεσαν ώστε ένα µεγάλο µέρος του ηλικιωµένου πληθυσµού να αισθάνεται κοινωνικά αλλοτριωµένο, επειδή είναι αναγκασµένο να περάσει το υπόλοιπο µέρος της ζωής του στα σύγχρονα ιδρύµατα για την τρίτη ηλικία, µε συντροφιά τη µοναξιά και ορισµένες φορές την αποµόνωση παράγοντες που οδηγούν στην επιδείνωση της φυσικής και της πνευµατικής καταστάσεως των ηλικιωµένων.

14 Άλλα στοιχεία είναι η οικονοµική κατάσταση των ηλικιωµένων, ο ασφαλιστικός τους φορέας, το µορφωτικό τους επίπεδο, το υποστηρικτικό σύστηµα, οι κοινωνικές παροχές και ενδεχοµένως η απώλεια ενός εκ των δύο συζύγων. Τα αναφερόµενα χαρακτηριστικά συνθέτους προβλήµατα υψηλού κινδύνου για τους ηλικιωµένους και πρέπει να εντοπίζονται, να αξιολογούνται προσεκτικά και να αντιµετωπίζονται αποτελεσµατικά από τους νοσηλευτές. Ο "γκρίζος" πληθυσµός αποτελεί παγκόσµιο φαινόµενο, που κάνει ακόµα και τις πιο αναπτυγµένες τεχνολογικά χώρες να βρίσκονται στο στάδιο της προσαρµογής. Κατά το παρελθόν και µέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα η µακροβιότητα εθεωρείτο προνόµιο. Σήµερα η προοπτική αύξησης των ηλικιωµένων, µολονότι επιθυµητή, φέρνει νέες προκλήσεις και απαιτήσεις, οι οποίες συνεπάγονται σηµαντικές επιπτώσεις στα συστήµατα υγείας όλων των χωρών. Ο Γερµανός Otto von Bismarck το 1889 καθιέρωσε αυθαίρετα το 65 ο έτος της ηλικίας ως απαραίτητο κριτήριο για οικονοµικές παροχές από τα κοινωνικά ασφαλιστικά συστήµατα (συντάξεις, εφάπαξ, χρηµατικά βοηθήµατα κ.α.) προς τους εργαζόµενους. Για τον ίδιο λόγο οι ΗΠΑ υιοθέτησαν το 65 ο έτος της ηλικίας το Έτσι άρχισε να γεννιέται ο ορισµός του ηλικιωµένου. Σήµερα αναγνωρίζεται ότι είναι δύσκολο να δοθεί ικανοποιητικός ορισµός στον ετερογενή πληθυσµό των ηλικιωµένων, επειδή η φυσιολογική µε την χρονολογική ηλικία παρουσιάζουν µεταξύ τους διακρίσεις. Επιπλέον η ενηλικίωση ή η γήρανση του ανθρώπινου οργανισµού αρχίζει µεταξύ 20 και 30 ετών και προχωρεί µε ποικίλο ρυθµό, ακόµα και στα επίπεδα του ατοµικού κυττάρου. Μια καλύτερη απεικόνιση αυτού του πληθυσµού και µε πιο παραδεκτό ορισµό βασισµένο στα χαρακτηριστικά της ηλικίας που θα µπορούσε να τον διαιρέσει σε ενήλικες 55+, ηλικιωµένους 65+, υπερήλικες 75+ και πολύ ηλικιωµένους 80+. Οµάδα εργασίας που συγκροτήθηκε υπό την αιγίδα του ΠΟΥ (Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας) παρατηρεί: είναι δύσκολο να δοθεί

15 µοναδικός ορισµός στον όρο "ηλικιωµένος" που να εφαρµόζεται λογικά ή να είναι εύχρηστος σε όλες τις περιπτώσεις. Τα µέλη της οµάδας, αφού εξέτασαν τον όρο υπό το πρίσµα της βιολογικής, της κοινωνικής, της οικονοµικής και χρονολογικής διαστάσεως, κατέληξαν στο συµπέρασµα: ο αυθαίρετος καθορισµός του όρου "ηλικιωµένος" µε τη χρονολογική ηλικία δεν µπορεί να βελτιώσει τη χρήση του, αν και αναγνωρίζεται ότι η σχέση µεταξύ χρονολογικής ηλικίας, βιολογικής, κοινωνικής και οικονοµικών κριτηρίων ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Τελικά η επιτροπή δέχτηκε ως ηλικιωµένους τον ετερογενή πληθυσµό 60+ και ενθάρρυνε τις χώρες να παρουσιάσουν ειδικά στατιστικά στοιχεία για άτοµα ηλικίας από 80+ και άνω. Τέλος το 1980 τα Ηνωµένα Έθνη καθόρισαν το 60ο έτος ως ηλικία µεταβάσεως των ανθρώπων στον κύκλο των ηλικιωµένων, δίνοντας παράλληλα και τον ακόλουθο ορισµό: " εδοµένα υγείας προερχόµενα από αναπτυγµένες χώρες υποδηλώνουν ότι είναι χρήσιµο, πολύ συχνά, άτοµα ή οµάδες ηλικιωµένων 80 και άνω να χαρακτηρίζονται ως πολύ ηλικιωµένα". Γ) ΟΡΙΣΜΟΣ (ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ) Κανείς δεν γερνά µέσα σε µια νύχτα. Μερικές φορές εµπλεκόµαστε στη διαδικασία της γήρανσης από την στιγµή που γεννιόµαστε. Η αντίληψη της γήρανσης σαν µια φυσιολογική, συνεχή διαδικασία σε όλη τη ζωή είναι δύσκολο να συµβιβαστεί µε την πλατειά εδραιωµένη εικασία ότι τα γηρατειά αρχίζουν απότοµα µε την συνταξιοδότηση. Η γεροντοφοβία είναι κάτι που όλοι κάποια στιγµή δοκιµάζουµε σε µεγάλο ή µικρό βαθµό. Η γήρανση συχνά

16 θεωρείται σαν µια κατάσταση µέσα στην οποία το άτοµο υποφέρει, ή τουλάχιστον µια περίοδος όπου η ασθένεια και η πτώση είναι αναπόφευκτη. Από τη στιγµή που περνάνε στη συνταξιοδότηση έχει επικρατήσει η τάση ότι όλα αυτά τα άτοµα να θεωρούνται µέλη µιας οµογενοποιηµένης οµάδας, "των ηλικιωµένων" και να µοιράζονται τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά. Το γεγονός ότι οι ηλικίες τους απλώνονται σε τέσσερις δεκαετίες επιεικώς χαρακτηρίζει ως αυτούσια αυτή την αντίληψη. Μια γενιά διαχωρίζει τους µεγαλύτερους από τους µικρότερους. Όµως οι πληθυσµιακές µελέτες στα τέλη του 1980 δείχνουν µια αύξηση στον αριθµό των πολύ ηλικιωµένων ανθρώπων, πράγµα που έδωσε και µια αρνητική µέθοδο υποδιαίρεσης σε "νέους ηλικιωµένους" και "γέρους ηλικιωµένους". Αυτό δηµιούργησε το δικό του στερεότυπο, οι πρώτοι να παίρνουν συναισθηµατικό χαρακτήρα και οι δεύτεροι να θεωρούνται ως δυσάρεστο, ανόητο και αυξάνουν κύµα προβληµάτων. Γεγονός είναι πάντως ότι οι ηλικιωµένοι δεν είναι ούτε προβλήµατα που πρέπει να λυθούν, ούτε προκλήσεις τις οποίες πρέπει να αντιµετωπίσουµε. Είναι άνθρωποι των οποίων οι ανάγκες είναι σύνθετες και πολυπρόσωπες τόσο όσο και οποιασδήποτε άλλης ηλικιακής οµάδας. Η έρευνα της αθανασίας διεξάγεται επί αιώνες. Ο µύθος λέει ότι ο Juan Ponce De Leon αναζήτησε την πηγή της νεότητας, ώσπου βρέθηκε στην Φλόριντα το Πάσχα του 1513, που κατά µεγάλη ειρωνεία σήµερα αποτελεί το θέρετρο των συνταξιούχων. Η διορθωτική χειρουργική σήµερα µπορεί να κάνει τα πάντα για να µας κρατήσει νέους, από "λίφτινγκ" στο πρόσωπο και στους γλουτούς µέχρι να εξαφανίσει τις ρυτίδες. Η Βίβλος στον Ψαλµό 90 λέει ότι οι µέρες της ζωής µας είναι τρεις εικοσαετίες και δέκα, αν και µπορούµε να πετύχουµε και τις τέσσερις εικοσαετίες και αυτό το βλέπουµε να ισχύει µέχρι σήµερα. Όµως, ο µέγιστος όρος ζωής, δηλαδή η χρονική διάρκεια που αναµένεται να ζήσει ένα άτοµο αν εξαιρέσουµε τη νόσο και το ατύχηµα, δεν αναµένεται να αλλάξει σηµαντικά.

17 Αναφορές αιωνοβιότητας είναι σπάνιες στους υτικούς πολιτισµούς και δύσκολο να τεκµηριωθούν σε περιοχές που δεν έχουν ακριβείς µετρήσεις. Αυτό που άλλαξε όµως, είναι η ικανότητά µας να ασχοληθούµε µε παράγοντες που στο παρελθόν εµπόδιζαν τους περισσότερους ανθρώπους να ζήσουν στο µέγιστο της φυσιολογικής διάρκειας ζωής. Όπως επισηµαίνει και ο Alex Comfort το 1977 "ενώ η επιστήµη δεν έκανε τίποτα για να αλλάξει τη διάρκεια ζωής, πέτυχε σηµαντικά να µας βοηθήσει να τη ζήσουµε µέχρι το τέλος". Η κληρονοµικότητα επηρεάζει τη διάρκεια ζωής µέχρι κάποιου σηµείου και αρνητικά και θετικά. Κάποιες οικογένειες είναι πασίγνωστες για την µακροβιότητα τους, ενώ άλλες κληρονοµούν νόσους, όπως η αιµοφιλία, που αποτελούν κληρονοµικά µεταδιδόµενες νόσους και µπορούν να επιδράσουν στην διάρκεια ζωής του ατόµου.

18 ΕΡΜΗΝΕΙΑ Η γήρανση, γενετικά καθορισµένη στη δοµή και τη λειτουργία του ηλικιωµένου οργανισµού, είναι γενικό φαινόµενο και παρατηρείται σε όλα τα είδη των ζώων και των φυτών, χωρίς να εξαιρείται από αυτά ο άνθρωπος, το τελειότερο δηµιούργηµα πάνω στη γη. Ο άνθρωπος γεννιέται, διανύει τη βρεφική και την παιδική ηλικία, φτάνει στην ωριµότητα, για να καταλήξει προοδευτικά στη φάση του γήρατος. Ο κύκλος της ζωής, εναρµονισµένος µε τον αναπτυξιακό ρυθµό των δεικτών γεννητικότητας και θνησιµότητας, συµβάλλει στη διατήρηση και τη σταθεροποίηση των βιολογικών, των κοινωνικοπολιτικών, των πολιτιστικών και των οικονοµικών µεταβλητών, αναγκαίων για τη συνέχιση και την ευηµερία των λαών. Οι άνθρωποι δε γερνούν όλοι στην ίδια ηλικία. Έτσι δυο άνθρωποι µε την ίδια χρονολογική ηλικία µπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική βιολογική ηλικία. Όλοι µας θα έχουµε συναντήσει 90χρονο να µοιάζει πολύ νεότερος και 60χρονο να µοιάζει πολύ πιο γηρασµένος. Ένας αριθµός θεωριών προσπαθεί να ερµηνεύσει το σύνθετο αυτό µυστήριο της γήρανσης από άτοµα που ασχολούνται µε τη "γηριατρική", επιστήµη που µελετά τη διαδικασία της γήρανσης και δεν είναι ποτέ δυνατόν µια µόνο θεωρεία να δώσει την απάντηση στο µεγάλο αυτό ερώτηµα της γήρανσης. Ένας γεροντολόγος είπε πως κάθε σωµατική γήρανση θα πρέπει να περιέχει τέσσερις παράγοντες: θα πρέπει να είναι ο καθολικός, ο ουσιαστικός, ο προοδευτικός και ο καταστρεπτικός. Καταστροφή Λαθών: Η υπολειτουργία στον κυτταρικό διαχωρισµό συµβαίνει σε εκείνα τα κύτταρα που διαχωρίζονται και που µονίµως αντικαθίστανται σε όλη τη ζωή. Εάν υπάρξει παρεµβολή σε αυτή τη φυσιολογική ακριβή, βιολογική λειτουργία,

19 θα έχουµε ένα κατεστραµµένο κύτταρο, που θα συντηρείται και θα παρασύρει και τα συστήµατα του σώµατος αναπόφευκτα σε µια καταστροφή από λάθη. Συσσώρευση Αποβλήτων: Συγκεκριµένα κύτταρα του σώµατος δε διαχωρίζονται και δεν αναπαράγονται λ.χ. του εγκεφάλου. Η σταδιακή συσσώρευση αποβλήτων προϊόντων φαίνεται να επηρεάζει τη λειτουργία των κυττάρων. Ένα παράδειγµα που υποστηρίζει αυτή τη θεωρεία είναι η παρουσία λιποφονοκίνητα λεγόµενα "ηλιακά" χρωστικά που φαίνονται να συσσωρεύονται σε µη διαιρούµενα κύτταρα µε την πάροδο της ηλικίας. Ηλιακό Κολλαγόνο: Το κολλαγόνο είναι πρωτεϊνικό υλικό που παράγει τις λευκές ίνες των συνδετικών ιστών και που συνδέεται εγκάρσια, ενώ ταυτόχρονα γίνεται και άκαµπτο µε την πάροδο της ηλικίας. Μια αλλαγή που µπορεί να συγκριθεί µε όµοιες ηλιακές αλλαγές µιας γοµολάστιχας και µιας παλιάς κόλας. Καθώς ο αριθµός τους αυξάνεται τα αποτελέσµατα προφανώς συσσωρεύονται. Ο Comfort (1977) επισήµανε ότι τα αντιόξινα µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να καθυστερήσουν τη γήρανση όπως ακριβώς χρησιµοποιούνται για να καθυστερήσουν τη φθορά των ελαστικών. Προγραµµατισµένη Γήρανση: Ο Hayflick (1965), υποστήριξε ότι συγκεκριµένα ανθρώπινα κύτταρα, όταν καλλιεργούνται έξω από το σώµα, έχουν µια ιδιαίτερη ικανότητα αναπαραγωγής. Όσο µεγαλύτερος στην ηλικία είναι ο δωρητής τόσο λιγότερη είναι η αναπαραγωγική ικανότητα των κυττάρων, υποδεικνύοντας έτσι ένα είδος βιολογικού ρολογιού.

20 Ανοσολογική Γήρανση: Η παρουσία του αυτοανοσοποιητικού συστήµατος γίνεται όλο και λιγότερο αποτελεσµατική µε τη γήρανση, οδηγώντας έτσι σε αύξηση της ευπάθειας στις λοιµώξεις και τις χρόνιες νόσους. Οι αυτοανοσοποιητικές αντιδράσεις γίνονται επίσης συνηθέστερες εκεί που το σύστηµα αποτυγχάνει να αναγνωρίσει τα "φυσιολογικά" κύτταρα του σώµατος και ξεκινάει προς την καταστροφή τους. Το µυξοίδηµα είναι ένα παράδειγµα αυτοανοσοποιητικής νόσου, όπως και η ελάττωση της λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα. Εξελικτική Γήρανση: Η θνησιµότητα είναι ένα βασικό συστατικό της ζωής. Οι επιπτώσεις της αθανασίας είναι εµφανείς εάν συνεχιστούν και οι γεννήσεις. Μια θεωρεία υποστηρίζει ότι η γήρανση και ο θάνατος αποτελούν δοµικό στοιχείο ενός µηχανισµού ελέγχου που επιτρέπουν τη συνέχιση της εξέλιξης µε τη γέννηση. Οι σωµατικές - φυσικές αλλαγές της γήρανσης είναι κοινές για όλους µας, αν και ο καθένας µπορεί να υποστεί σε διαφορετικά ποσοστά. Είναι σηµαντικό να διακρίνουµε µεταξύ της φυσιολογικής διαδικασίας της γήρανσης και κάποιας νόσου ή τραύµατος που θα υπερβεί τη διαδικασία της γήρανσης.

21 ) ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ Η περιγραφή της φυσιολογίας του φαινοµένου του γήρατος κρίθηκε απαραίτητη, επειδή πιστεύουµε ότι θα συµβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των φυσιολογικών µεταβολών που επιτελούνται κατά τη διεργασία του γήρατος από τις συνυπάρχουσες παθολογικές καταστάσεις που παρατηρούνται πολλές φορές στους ηλικιωµένους. Στην συνέχεια παραθέτουµε επιλεκτικά απόψεις που έχουν σχέση µε την εξήγηση της διεργασίας του φαινοµένου της γηράνσεως του ανθρώπινου οργανισµού. Το γήρας είναι µέρος µιας συνέχειας η οποία αρχίζει από τη σύλληψη του ανθρώπου και τελειώνει µε το θάνατό του. Σ αυτή τη συνέχεια διακρίνονται ορισµένες φάσεις, όπως της αναπτύξεως, της εφηβείας και της ωριµάνσεως. Κατά την πορεία της ζωής του ανθρώπου εντοπίζονται φυσικά ή φυσιολογικά σηµάδια τα οποία µεταφέρονται από τη µια φάση στην άλλη. Το γήρας τοποθετείται στη φάση κατά την οποία συµβαίνουν διάφορες µεταβολές. Οι µεταβολές αυτές, συγκριτικά µε εκείνες των άλλων φάσεων, είναι χαρακτηριστικά εκπτωτικές στη φύση τους, σχετίζονται θετικά µε το χρόνο και δεν διακρίνονται από οξέα σηµεία µεταφοράς. Το γήρας είναι θεµελιώδης βιολογική διεργασία η οποία συµβαίνει σε όλα τα ζώα. Εξαίρεση αποτελούν ορισµένα είδη ψαριών και ερπετών, των οποίων ο ρυθµός αυξήσεως συνεχίζεται και µετά την πάροδο του χρόνου. Όµως και αυτά κάτω από διάφορες παθολογικές καταστάσεις θα δοκιµάσουν τελικά την εµπειρία του θανάτου. Ακόµα το γήρας ως ενδιαφέρον βιολογικό πρόβληµα συντελεί στη βαθµιαία εκφύλιση των σωµατικών και των πνευµατικών λειτουργιών, η οποία επέρχεται µε το χρόνο και οδηγεί στην τελική σιγή του ανθρώπινου οργανισµού. Από καθαρά βιολογική άποψη το γήρας είναι µια εξελικτική διαδικασία που αρχίζει από τη στιγµή της συλλήψεως και διαρκεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. Βιολογικό γήρας είναι η προοδευτική

22 διαδικασία που χαρακτηρίζεται στις µεταβολές της ιστικής συνθέσεως και λειτουργίας των διαφόρων οργάνων, οι οποίες τελικά οδηγούν στη βιολογική και την πνευµατική έκπτωση του ανθρώπου και αυξάνουν προοδευτικά την πιθανότητα θανάτου. Το γήρας δεν είναι νόσος, αλλά φυσιολογική κατάσταση, που όµως παρουσιάζει πολλές παραδοξότητες. Βασικότερη είναι εκείνη που ενώ εντάσσεται στο πλαίσιο της φυσιολογικής ανελίξεως της ζωής, εντούτοις αποτελεί κατάληξή της, η οποία συνεπάγεται έκπτωση των λειτουργιών της. Τέλος τα γηρατειά έχουν περιγραφεί σαν περίοδος εξασθενήσεως του ανοσολογικού συστήµατος, δηλαδή µειώσεως της εντάσεως της ανοσολογικής απαντήσεως έναντι των φλεγµονωδών νόσων και των άλλων κακοηθών καταστάσεων. Την άποψη για τη φυσιολογία του γήρατος ο άνθρωπος έµφυτα τη συνδέει µε το µέγιστο χρόνο επιβίωσης. Αν και η συνέχεια της ζωής µπορεί να τερµατιστεί πρόωρα από ατύχηµα, νόσο ή άλλη αιτία, τελικά ο θάνατος θα καθορίσει το µέγιστο χρόνο ζωής για κάθε άτοµο. Οι µεταβολές που προέρχονται από τη φυσιολογική γήρανση του οργανισµού ονοµάστηκαν "ευγηρικές", ενώ όταν σ αυτές τις µεταβολές προστεθούν διάφορες παθολογικές καταστάσεις, τότε οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται "παθογηρικές". Η υπόθεση της φυσιολογικής γηράνσεως και ο καθορισµός της µε τον όρο ευγηρικός θάνατος, υποδηλώνουν λειτουργική έκπτωση του εσωτερικού περιβάλλοντος του κυττάρου σε τέτοιο βαθµό, ώστε να είναι ασύµβατος µε τη ζωή. Η θεωρία των ευγηρικών αλλαγών και των µηχανισµών που εξηγούν το φαινόµενο βρίσκεται ακόµα στο ερευνητικό στάδιο. Πολλές έρευνες εξετάζουν τη διεργασία της γηράνσεως από βιολογικής, ψυχολογικής και κοινωνικής απόψεως. Ο σκοπός των περισσότερων µελετών επικεντρώνεται προς τη βαθύτερη επιστηµονική κατανόηση αυτής της διεργασίας.

23 Από τη σύντοµη περιγραφή των πιο πάνω απόψεων δε φαίνεται να υπάρχει µοναδικός παράγοντας που προκαλεί ή εµποδίζει τη διεργασία της γηράνσεως. Ως εκ τούτου και η εξήγηση της είναι δύσκολο να διατυπωθεί µε µια µόνο θεωρία. Στη συνέχεια περιγράφονται περιληπτικά ορισµένες από τις πιο γνωστές θεωρίες. Όλα τα άτοµα εµφανίζουν κάµψη των διαφόρων λειτουργιών, αλλά σε διαφορετική χρονική στιγµή το καθένα, η οποία, σε κάθε άτοµο προχωρεί µε διαφορετικό ρυθµό. Επίσης, δεν υπάρχει πάντοτε παραλληλισµός µεταξύ σωµατικών και ψυχικών εκπτωτικών φαινοµένων. Η κάµψη αυτή των λειτουργιών, αρχίζει πολύ νωρίς, ίσως από το 30ο έτος της ηλικίας του ατόµου και συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η κάµψη των λειτουργιών του οργανισµού του ατόµου αρχίζει από την γέννηση ή και από την ενδοµήτριο ζωή ακόµη. Στο σηµείο αυτό, πρέπει να σηµειωθεί, (α) ότι είναι αδύνατη η ύπαρξη σαφών χρονολογικών ορίων µεταξύ των τριών φάσεων της ζωής και µάλιστα ο καθορισµός των ορίων της αρχής του γήρατος και (β) ότι "γηράσκω" και "γήρας" δεν είναι ταυτόσηµες έννοιες. Γηράσκουν οι άνθρωποι µε το πέρασµα του χρόνου αµέσως µετά τη γέννησή τους, ενώ γήρας είναι η εκφύλιση και η φθορά που ακολουθεί πολύ αργότερα. Σχετικά µε το γήρας έχουν γίνει δεκτά δύο όρια. Το όριο του πρώιµου γήρατος, όπου το φαινόµενο του γήρατος κάνει αισθητή την παρουσία του πριν από το 60ο έτος και το όριο του όψιµου γήρατος όπου το γήρας εµφανίζεται µετά το 90ο ή το 100ο έτος. 1. ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΆ FERARO Κατά τον Feraro "το γήρας είναι µια φυσιολογική κατάσταση και αυτό το ίδιο δεν υπαινίσσεται παθολογικά στοιχεία". Από παρατηρήσεις σε ηλικιωµένους διαπιστώνεται διαφορά στο ρυθµό της εµφάνισης του γήρατος στα διάφορα άτοµα και αυτό δηλώνει την ύπαρξη

24 παραγόντων, οι οποίοι επηρεάζουν την εµφάνιση του περισσότερο ή λιγότερο γρήγορα. Υπάρχει απεριόριστος αριθµός θεωριών για την εξήγηση του φαινοµένου της υπερηλικίωσης. Όλες οι θεωρίες, αν και ανεπαρκείς να µας προσφέρουν ικανοποιητική επεξήγηση του φαινοµένου αυτού, καταλήγουν σε ένα κοινό σηµείο: στη διαπίστωση, ότι η υπερηλικίωση συνοδεύεται από εκφυλιστικές αλλαγές οι οποίες επιδρούν στη λειτουργική ικανότητα ολόκληρου του ανθρώπινου οργανισµού. 2) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ J. LOED Κατά τον J. Loed, αµερικανό φυσιολόγο, κάθε ζωντανός οργανισµός από τη γέννηση του περιέχει µέσα του ορισµένη ποσότητα κάποιας χηµικής ουσίας, απαραίτητη για τη ζωή. Η ουσία αυτή καταναλίσκεται κατά την ανάπτυξη του οργανισµού στην ανταλλαγή της ύλης, µετά την εξάντλησή της το άτοµο γηράσκει και πεθαίνει. 3) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ CARREL Ο Carrel παρατηρεί ότι όλα τα κύτταρα, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, είναι δυνατόν να µείνουν αθάνατα, και ότι το γήρας πιθανότατα οφείλεται σε αλλοίωση των χυµών που περιβάλλουν τα κύτταρα. 4) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ WEITZMAN Ο Weitzman από παρατηρήσεις έφθασε στο συµπέρασµα ότι πιθανόν µέσα στο αίµα των γερόντων να υπάρχουν µερικές ουσίες, οι οποίες όχι µόνο αναστέλλουν την ανάπτυξη των κυττάρων, αλλά και προκαλούν βαριές εκφυλιστικές αλλοιώσεις σε αυτά. 5) ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑ PEARL Η θεωρία του Pearl βασίζεται σε προηγούµενες πειραµατικές έρευνες των Carrel και Weitzman και καταλήγει, ότι το γήρας οφείλεται στη βαθµιαία συσσώρευση τοξικών προϊόντων της ανταλλαγής της ύλης, τα οποία, όπως είναι γνωστό, δηλητηριάζουν βαθµιαία τα ζωντανά κύτταρα και τους ιστούς του οργανισµού.

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή Νίκος Κ. Μπάρκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ nbarkas@arch.duth.gr Ήχος και Θόρυβος μια εισαγωγή στα ακουστικά χαρακτηριστικά του ήχου στις αιτίες και στις συνέπειες του

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Διδάσκων: Πατίκας Δημήτρης Λέκτορας Τμήματος Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη Η κατανόηση του τρόπου δράσης ορισµένων ιχνοστοιχείων µπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών όπως είναι η σχιζοφρένεια, η στειρότητα, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Καταγραφή προβληµάτων στην Τρίτη ηλικία και ο ρόλος του νοσηλευτή.» Βεβέ Ελισάβετ ιαµαντοπούλου Μόσχα Μαραγκουδάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο Τρίτη ηλικία

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο Τρίτη ηλικία ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Τρίτη ηλικία Η «τρίτη ηλικία» ή τα γηρατειά είναι μια συνεχιζόμενη και εξελισσόμενη διαδικασία, που αρχίζει σε διαφορετική στιγμή και εξελίσσεται με διαφορετικό ρυθμό. Ακόμη,

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

BEAUTY GUIDE ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ OPHTHALMOAGING. ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΤώΝ ΜΑΤΙώΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΙΤΡΙΝΙΖΟΥΝ, ΓΕΡΝΑΝΕ

BEAUTY GUIDE ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ OPHTHALMOAGING. ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΤώΝ ΜΑΤΙώΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΙΤΡΙΝΙΖΟΥΝ, ΓΕΡΝΑΝΕ EYE BEAUTY GUIDE T E Y X O Σ 0 2 ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ OPHTHALMOAGING ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΤώΝ ΜΑΤΙώΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΙΤΡΙΝΙΖΟΥΝ, ΓΕΡΝΑΝΕ EYE BEAUTY GUIDE 2 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΓΗΡΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΓΗΡΑΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΗΛΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΥΠΡΑΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ Πώς να προλάβετε και πώς να αντιμετωπίσετε τη συχνότερη αιτία τύφλωσης στα άτομα άνω των 50 ετών ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην Ελλάδα σε περισσότερα από 50.000 άτομα έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO > Επιπτώσεις στην υγεία 1 Το 1993 οµάδα εργασίας της WHO 1 προσδιόρισε και ανέφερε τις σηµαντικότερες επιπτώσεις του θορύβου

Διαβάστε περισσότερα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Ώριμη Ηλικία Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Οστεοπόρωση Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι η προοδευτική απώλεια

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων. Ολα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως:

Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων. Ολα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως: KATAΡΑΧΤΗΣ ΜΑΤΙΩΝ Ο καταρράκτης, είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες θόλωσης της όρασής μας μετά από κάποια ηλικία. Ο καταρράκτης είναι μέρος του φαινομένου της γήρανσης του ματιού. Ολοι οι άνθρωποι μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας ΟΡΑΣΗ Η όραση είναι ένας συνδυασμός: Ανατομικών Οπτικών Νευρικών μηχανισμών ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Κερατοειδής Πρόσθιος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975)

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Κω- Αιτίες θανάτων Σύνολο Ηλικία του θανόντος ε δικός δηλώθηκε Κάτω του 1 1-4 5-9

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής

Διατροφικές Διαταραχές. Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής Διατροφικές Διαταραχές Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής Οι διαταραχές της διατροφής είναι μια ομάδα ψυχοσωματικών

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα