Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων"

Transcript

1

2 2

3 Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων 3

4 4

5 Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων Μανώλης Πατσαδάκης και Κώστας Πιπίλης Αθήνα

6 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 1.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΦΟΡΕΑΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ / ΕΛΚΕ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΡΓΟΥ: ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΑΝΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥ ΑΚΗ Η ΠΡΑΞΗ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ) ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΚΑΤΑ 75% ΚΑΙ 25% ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ, ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ράση: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Βασίλης Τσελφές ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ / ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑ Α: Μανώλης Πατσαδάκης και Κώστας Πίπίλης. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Είναι από έργα φοιτητριών του ΤΕΑΠΗ που πραγµατοποιήθηκαν στο πλαίσιο µαθήµατος Θεάτρου Σκιών µε διδάσκουσα την Αντιγόνη Παρούση ISBN 6

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στο βιβλίο που έχετε στα χέρια σας θα βρείτε τρεις οµάδες διδακτικών δραστηριοτήτων, που είναι κατάλληλες για χρήση στη διδασκαλία των Μαθηµάτων των Φυσικών Επιστηµών στο ηµοτικό Σχολείο. Οι δραστηριότητες αυτές αφορούν σε θέµατα Θερµότητας, Οπτικής και Ηλεκτρισµού και είναι εργαστηριακής / πειραµατικής φύσης. Απευθύνονται στους εκπαιδευτικούς των ηµοτικών σχολείων και σκοπός τους είναι να τους βοηθήσουν να φέρουν σε πέρας, µε επιτυχία, το δύσκολο έργο της διδασκαλίας του γνωστικού αντικειµένου των Φυσικών Επιστηµών (σύµφωνα µε την Ύλη των Σχολικών Βιβλίων που διδάσκουν). Περιεχόµενα Στην πρώτη οµάδα δραστηριοτήτων θα βρείτε οδηγίες για 8 πειράµατα και για ένα «µαγικό κόλπο» που µπορείτε να κάνετε οι ίδιοι στους µαθητές σας ή να τους µάθετε να το κάνουν αυτοί. Όλα αυτά έχουν σχέση µε τη διδασκαλία των φαινοµένων που περιγράφονται και ερµηνεύονται µε τις έννοιες της Θερµότητας και της Θερµοκρασίας. Στη δεύτερη οµάδα δραστηριοτήτων θα βρείτε οδηγίες για 7 πειράµατα και µία κατασκευή (σκοτεινός θάλαµος), που αφορούν σε φαινόµενα του φωτός και στη διδασκαλία τους. Στην τρίτη τέλος οµάδα δραστηριοτήτων περιλαµβάνονται οδηγίες για 5 πειράµατα και µια κατασκευή (ενός ηλεκτροσκοπίου), που αφορούν σε ηλεκτρικά φαινόµενα. Υλικά Τα υλικά που χρειάζονται για τα πειράµατα που σας προτείνουµε περιγράφονται στο κείµενο και οι σχετικές πειραµατικές διατάξεις υπάρχουν σε φωτογραφίες. Πρόκειται για απλά υλικά που µπορούν να βρεθούν εύκολα ή για εργαστηριακά υλικά, που κατά κανόνα βρίσκονται στα σχολεία. Οι Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών Τα παιδιά έχουν ήδη εµπειρίες σχετικές µε τα θερµικά, τα ηλεκτρικά φαινόµενα, καθώς και τα φαινόµενα που σχετίζονται µε το φως, από την καθηµερινή τους ζωή. Από τις εµπειρίες αυτές έχουν διαµορφώσει ιδέες και απόψεις για να τα περιγράφουν, να τα ερµηνεύουν και να τα διαχειρίζονται. Κάποιες από αυτές όµως τις ιδέες, εµποδίζουν την κατανόηση των επιστηµονικών απόψεων που καλούνται να µάθουν στο σχολείο. Επιλέξαµε τα πειράµατα που θα ακολουθήσουν, βασισµένοι ακριβώς σε αυτές τις 7

8 εναλλακτικές ιδέες-απόψεις που φαίνεται να έχουν οι µαθητές και οι µαθήτριες. Με τον τρόπο αυτό ελπίζουµε να δηµιουργήσουµε «γνωστικές συγκρούσεις», οι οποίες θα βοηθήσουν στην κατανόηση κάποιων επιστηµονικών προσεγγίσεων των φαινοµένων. Τρόπος διεξαγωγής των Πειραµάτων εν είναι ανάγκη να αλλάξει κάποιος εκπαιδευτικός τον τρόπο διδασκαλίας του, ούτε να πραγµατοποιήσει όλα τα πειράµατα που προτείνονται. Φυσικά, κάποιος µπορεί να τα χρησιµοποιήσει µε διαφορετικό τρόπο ή και να κάνει διαφορετικά πειράµατα. Να έχετε όµως υπόψη σας, ότι η σύγχρονη ιδακτική βεβαιώνει: Τις περισσότερες φορές τα πειράµατα βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν τις έννοιες της Φυσικής, µόνο αν αυτά πραγµατοποιούνται στο πλαίσιο ενός διαλόγου µαζί τους. Για το λόγο αυτό, τα πειράµατα που προτείνουµε συνοδεύονται και από µια σειρά ερωτήσεων. Είναι καλό να χρησιµοποιήσετε κάποιες από τις ερωτήσεις αυτές (ή να επινοήσετε δικές σας) για να ανοίξετε σχετικά θέµατα συζήτησης. Τα πειράµατα δεν «µιλούν» από µόνα τους για τα φαινόµενα που αναπαριστούν! Εµείς µιλάµε γι αυτά. Γι αυτό αφήστε τα παιδιά να µιλήσουν, ακόµη και αν εκφράζουν απόψεις διαφορετικές από τις επιστηµονικές. Όλοι µαθαίνουµε από τα λάθη µας. Και όλοι, όσο πιο πολύ µιλάµε, τόσο περισσότερα πράγµατα µαθαίνουµε. Τα πειράµατα που προτείνουµε είναι κυρίως πειράµατα επίδειξης αλλά µπορούν να γίνουν ή από τον ίδιο τον εκπαιδευτικό ή από κάποιο παιδί ή από οµάδες παιδιών µε την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού. Να θυµάστε ότι τα πειράµατα απαιτούν έτσι και αλλιώς και τη δική σας προσοχή, επειδή µερικές φορές πραγµατοποιούνται και µε εύφλεκτα ή εύθραυστα υλικά. Ευχαριστούµε και ευχόµαστε η προσπάθειά µας να σας φανεί χρήσιµη. Οι συγγραφείς 8

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ 11 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ 35 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 59 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 77 9

10 10

11 Α ΜΕΡΟΣ «ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ» 11

12 12

13 1. Μέτρηση της Θερµοκρασίας Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να διαπιστώσουν οι µαθητές και οι µαθήτριες ότι η εκτίµηση της θερµοκρασίας ενός σώµατος µε τις αισθήσεις µας διαφέρει από την πραγµατική θερµοκρασία του σώµατος. 2. Να διαπιστώσουν ότι µε το θερµόµετρο µετράµε τη θερµοκρασία των σωµάτων µε έναν πιο «αντικειµενικό» τρόπο. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες εξαιτίας των εµπειριών τους από την καθηµερινή ζωή (αυτό είναι πιο ζεστό από το άλλο ή οι κουβέρτες είναι ζεστές κ.λ.π.) εκτιµούν τη θερµοκρασία των σωµάτων βασισµένοι µόνο στην αίσθηση της αφής. ηλαδή πόσο «κρύο» ή «ζεστό» νιώθουν ένα σώµα όταν το αγγίζουν. Τα παιδιά είναι εξοικειωµένα µε τα ιατρικά θερµόµετρα. Για να µετρήσουν τον πυρετό τους «βγάζουν» το θερµόµετρο. Γι αυτό, τα περισσότερα όταν έρθουν για πρώτη φορά σε επαφή µε το εργαστηριακό θερµόµετρο, για να διαβάσουν τη θερµοκρασία το «βγάζουν» από το θερµοµετρούµενο σώµα. Οι περισσότεροι µαθητές και µαθήτριες χρησιµοποιούν στις ερµηνείες τους την «ψυχρότητα» ή το «κρύο» σαν έννοια αντίθετη από τη «θερµότητα». ηλαδή δεν αντιλαµβάνονται το κρύο ως έλλειψη θερµότητας αλλά του δίνουν ανεξάρτητη υπόσταση. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Ένα θερµόµετρο οινοπνεύµατος. 2. Ένα κοµµάτι µάλλινο ύφασµα. 3. Ένα κοµµάτι αλουµινόχαρτο. 4. Ένα κοµµάτι βαµβάκι.. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Αφού αφήσουµε τα υλικά (µάλλινο ύφασµα, αλουµινόχαρτο, βαµβάκι) στο ίδιο µέρος για αρκετή ώρα, ώστε να αποκτήσουν την ίδια θερµοκρασία µε τον περιβάλλοντα χώρο, λέµε στα παιδιά να τα πιάσουν και να πούνε πιο από αυτά είναι πιο κρύο ή πιο ζεστό. 13

14 2 ο Βήµα: Στη συνέχεια, τυλίγουµε την άκρη του θερµοµέτρου µε το µάλλινο ύφασµα, περιµένουµε λίγο και σηµειώνουµε την ένδειξη που µας δείχνει τη θερµοκρασία του. 3 ο Βήµα: Μετά, τυλίγουµε την άκρη του θερµοµέτρου µε το αλουµινόχαρτο, περιµένουµε λίγο και σηµειώνουµε την ένδειξη που µας δείχνει τη θερµοκρασία του. 4 ο Βήµα: Τέλος, τυλίγουµε την άκρη του θερµοµέτρου µε το βαµβάκι, περιµένουµε λίγο και σηµειώνουµε την ένδειξη που µας δείχνει τη θερµοκρασία του. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Η συζήτηση µπορεί να γίνει πριν κάνουµε το πείραµα µε βάση την παρακάτω ερώτηση : Ποιο από τα τρία υλικά που βλέπετε (µάλλινο ύφασµα, αλουµινόχαρτο, βαµβάκι) νοµίζετε ότι είναι πιο ζεστό ή κρύο και γιατί; Κατόπιν αφού πραγµατοποιηθεί το πείραµα και οι µαθητές έχουν σηµειώσει µετά από κάθε βήµα την ένδειξη του θερµοµέτρου για το καθένα από αυτά τα υλικά, µπορούν να γίνουν οι εξής ερωτήσεις : Γιατί τελικά και τα τρία υλικά έχουν την ίδια περίπου θερµοκρασία (αυτή που µετρήσαµε µε το θερµόµετρο); Γιατί τελικά µε τις αισθήσεις µας δεν µπορούµε να αντιληφθούµε αντικειµενικά το κρύο και το ζεστό; ΣΤ. Υπενθύµιση: Τα µόρια των σωµάτων κινούνται συνεχώς. Όσο µεγαλύτερη και ταχύτερη είναι η κίνηση των µορίων τόσο µεγαλύτερη είναι η θερµοκρασία του. Από την άλλη µεριά η θερµότητα είναι η ενέργεια που µεταφέρεται από σώµα σε σώµα όταν υπάρχει διαφορά θερµοκρασίας. Η θερµότητα µεταφέρεται πάντα από το θερµότερο σώµα προς το ψυχρότερο γειτονικό του. Όταν ένα σώµα απορροφά θερµότητα αυξάνεται η κίνηση και η ταχύτητα των µορίων του, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται και η θερµοκρασία του. Όταν πάλι το σώµα αποβάλλει θερµότητα η κίνηση των µορίων του επιβραδύνεται και η θερµοκρασία του πέφτει. Με την αφή µας δεν νιώθουµε τη θερµοκρασία. Νιώθουµε το πόσο γρήγορα φεύγουν ή µπαίνουν ποσά θερµότητας στα χέρια µας. Έτσι, όταν κρατάµε ένα αντικείµενο µε πιο χαµηλή θερµοκρασία από το σώµα µας, νοιώθουµε να φεύγουν από τα χέρια µας διαφορετικά ποσά θερµότητας ανάλογα µε το υλικό του αντικειµένου. Όταν το αντικείµενο αυτό είναι 14

15 κατασκευασµένο από θερµικά αγώγιµο υλικό (π.χ. µέταλλο ή µάρµαρο) νοιώθουµε να φεύγουν από τα χέρια µας µεγαλύτερα ποσά θερµότητας, ενώ όταν είναι κατασκευασµένο από θερµικά µονωτικό υλικό (π.χ. µαλλί ή ξύλο) νοιώθουµε να φεύγουν από τα χέρια µας µικρότερα ποσά θερµότητας. Το αποτέλεσµα είναι να νοιώθουµε το κοµµάτι µέταλλο πιο κρύο από το κοµµάτι µαλλί, ακόµη και αν αυτά έχουν την ίδια θερµοκρασία (µετρηµένη µε θερµόµετρο). 15

16 2. ιαφορά θερµοκρασίας και θερµότητας Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να καταλάβουν οι µαθητές και οι µαθήτριες ότι η θερµότητα και η θερµοκρασία είναι δυο διαφορετικά µεγέθη. 2. Να διαπιστώσουν πειραµατικά ότι, συνήθως, όταν ένα σώµα απορροφά θερµότητα ανεβαίνει η θερµοκρασία του. 3. Να διαπιστώσουν, επίσης, πειραµατικά ότι ένα σώµα µπορεί να απορροφά θερµότητα και να µην να ανεβαίνει η θερµοκρασία του. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες µπερδεύουν τα µεγέθη «θερµοκρασία» και «θερµότητα». Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι «θερµοκρασία» και «θερµότητα» είναι το ίδιο ακριβώς πράγµα. Αρκετοί πιστεύουν ότι όσο θερµαίνεται ένα σώµα (π.χ. το νερό) τόσο ανεβαίνει και η θερµοκρασία του. Με άλλα λόγια δεν αναγνωρίζουν ότι τα σώµατα απορροφούν θερµότητα και για να αλλάξει η φυσική τους κατάσταση (από στερεό σε υγρό και από υγρό σε αέριο), χωρίς να αλλάξει η θερµοκρασία τους. Εξαιτίας των παραπάνω, ο διαχωρισµός των εννοιών της «θερµοκρασίας» και της «θερµότητας» είναι συνήθως πολύ δύσκολος για τους µαθητές και τις µαθήτριες της ηλικίας αυτής (µεταξύ 10 και 12 ετών). Αξίζει όµως τον κόπο να τον επιχειρίσουµε. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Ένα δοχείο από πυρίµαχο υλικό (π.χ. δοχείο Pyrex των 500ml). 2. Παγάκια. 3. Γκαζάκι. 4. Θερµόµετρο οινοπνεύµατος.. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Τοποθετούµε το θερµόµετρο στο δοχείο και αφού το γεµίσουµε µέχρι τη µέση µε παγάκια, το βάζουµε πάνω στο γκαζάκι και σηµειώνουµε στον πίνακα τη 16

17 θερµοκρασία που δείχνει. 2 ο Βήµα: Ανάβουµε το γκαζάκι και παρατηρούµε την ένδειξη του θερµοµέτρου που παραµένει σταθερή µέχρι να λιώσουν τα παγάκια. 3 ο Βήµα: Παρατηρούµε την ένδειξη του θερµοµέτρου που αρχίζει να αλλάζει όταν λιώσουν τα παγάκια και τη σηµειώνουµε στον πίνακα 4 ο Βήµα: Παρατηρούµε την αλλαγή της θερµοκρασίας µέχρι να αρχίσει το νερό να βράζει. Σηµειώνουµε τη θερµοκρασία βρασµού στον πίνακα. 5 ο Βήµα: Παρατηρούµε τη θερµοκρασία που µένει σταθερή ενώ το νερό συνεχίζει να βράζει και αρχίζει να εξατµίζεται. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί ολόκληρο το πείραµα συζητάµε µε τους µαθητές και τις µαθήτριες για αυτά που παρατήρησαν, σε συνδυασµό µε την ύλη του βιβλίου τους και τις θερµοκρασίες που σηµειώσαµε στον πίνακα. Για παράδειγµα µερικές ενδεικτικές ερωτήσεις που µπορεί να κάνει ο δάσκαλος είναι οι εξής: Γιατί νοµίζετε ότι ενώ ζεσταίναµε τα παγάκια η θερµοκρασία έµενε σταθερή; Τι γινόταν η θερµότητα που απορροφούσαν τα παγάκια; Σε ποια θερµοκρασία έλιωσαν τα παγάκια και άρχισε να ανεβαίνει η θερµοκρασία του νερού; Γιατί νοµίζετε ότι ανέβαινε συνεχώς η θερµοκρασία του νερού όταν έλιωσαν τα παγάκια; Σε ποια θερµοκρασία άρχισε να βράζει το νερό; Ανέβαινε η θερµοκρασία του νερού όσο αυτό συνέχιζε να βράζει και να γίνεται ατµός; Τι γινόταν η θερµότητα που δίναµε µε το γκαζάκι στο νερό, όταν συνέχιζε να βράζει και να εξατµίζεται χωρίς να ανεβαίνει η θερµοκρασία του; ΣΤ. Υπενθύµιση: Συνήθως όσο περισσότερη θερµότητα απορροφά ένα σώµα τόσο αυξάνει τη θερµοκρασία του και αντίθετα όσο περισσότερη θερµότητα χάνει (αποβάλλει) ένα σώµα τόσο ελαττώνεται και η θερµοκρασία του. Το παραπάνω φαινόµενο, όµως, δεν συµβαίνει όταν το σώµα χρησιµοποιεί τη θερµότητα (λέγεται λανθάνουσα θερµότητα) για να αλλάξει φυσική κατάσταση. ηλαδή, απορροφά θερµότητα για να µετατραπεί από στερεό σε 17

18 υγρό και από υγρό σε αέριο ή την αποβάλλει για να µετατραπεί από αέριο σε υγρό ή από υγρό σε στερεό. Όταν ένα σώµα αλλάζει φυσική κατάσταση απορροφά ή αποβάλλει θερµότητα χωρίς να µεταβάλλεται η θερµοκρασία του επειδή: Η Θερµότητα (ενέργεια) αυτή χρησιµοποιείται για να «σπάσουν» ή να αποκατασταθούν οι δεσµοί µεταξύ των µορίων του και όχι για να αυξηθεί ή να µειωθεί η κινητική τους ενέργεια. Έτσι, για παράδειγµα, το νερό που βράζει στους 100 ο C και συνεχίζουµε να του προσφέρουµε θερµότητα δεν αυξάνει τη θερµοκρασία του, γιατί τα επιπλέον ποσά θερµότητας που δέχεται «καταναλώνονται» για να «σπάσουν» οι δεσµοί µεταξύ των µορίων του και να αλλάξει µορφή (δηλαδή να γίνει αέριο, ατµός). 18

19 3. Το φαινόµενο της Απόσταξης Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: Να διαπιστώσουν οι µαθητές και οι µαθήτριες µε το πείραµα: 1. Ότι το νερό γίνεται από υγρό αέριο (δηλαδή, αλλάζει φυσική κατάσταση) σε µια συγκεκριµένη θερµοκρασία (περίπου 100 ο C). 2. Ότι κατά τη διάρκεια της αλλαγής αυτής το νερό απορροφά θερµότητα. 3. Ότι οι υδρατµοί γίνονται ξανά νερό (υγροποιούνται) αν χάσουν θερµότητα. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες θεωρούν ότι η αλλαγή στη φυσική κατάσταση του νερού δεν συνδέεται µε τη θερµότητα και τη θερµοκρασία. Αρκετοί µαθητές και µαθήτριες νοµίζουν ότι το νερό που εξατµίζεται εξαφανίζεται ή πηγαίνει µέσα σε κάποιο άλλο µέρος, όπως ο αέρας, µε αποτέλεσµα να δυσκολεύονται να κατανοήσουν την ιδέα της διατήρησης της ύλης. Επίσης αρκετοί θεωρούν, εξαιτίας των καθηµερινών τους εµπειριών, ότι το «κρύο» είναι αυτό που µετατρέπει τους υδρατµούς σε νερό και όχι η απώλεια της θερµότητας. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. ύο πυρίµαχες κωνικές φιάλες. 2. Λεπτός σωλήνας µε πώµα. Ο λεπτός γυάλινος σωλήνας κάµπτεται αν το θερµάνουµε. Μπορεί, βέβαια, να χρησιµοποιηθεί και συσκευή απόσταξης, αν υπάρχει. 3. Βάση Θέρµανσης 4. Γκαζάκι 5. Νερό. 6. Θερµόµετρο.. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Γεµίστε µέχρι τη µέση µε νερό την κωνική φιάλη και θερµάνετε το νερό µέχρι να βράσει και να αρχίσει να γίνεται ατµός. Μετρήστε τη θερµοκρασία του κατά το βρασµό και σηµειώστε την στον πίνακα. 19

20 2 ο Βήµα: Κλίνουµε το νερό που βράζει µε το πώµα και το λεπτό σωλήνα, που καταλήγει στη δεύτερη κωνική φιάλη. 3 ο Βήµα: Συλλέγουµε το νερό που βγαίνει, µετράµε και σηµειώνουµε τη θερµοκρασία του. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί ολόκληρο το πείραµα συζητάµε µε τους µαθητές και τις µαθήτριες για αυτά του παρατήρησαν σε συνδυασµό µε τη ύλη του βιβλίου τους και τις θερµοκρασίες που σηµειώσαµε στον πίνακα. Για παράδειγµα µερικές ενδεικτικές ερωτήσεις που µπορεί να κάνει ο δάσκαλος είναι οι εξής: Γιατί νοµίζετε ότι ενώ έβραζε το νερό η θερµοκρασία του έµενε σταθερή; Τι γινόταν µε τη θερµότητα που απορροφούσε το νερό; Γιατί το νερό που πήραµε στο δεύτερο δοχείο έχει µικρότερη θερµοκρασία από αυτή που είχε το νερό που θερµάναµε; Γιατί οι υδρατµοί έγιναν ξανά νερό; Αν τυλίξουµε µε µια παγοκύστη (σακούλα µε παγάκια) το σωλήνα από τον οποίο βγαίνουν οι υδρατµοί νοµίσετε ότι θα αλλάξει ο ρυθµός µε τον οποίο υγροποιούνται; Χάθηκε καθόλου νερό στη διαδροµή ή όχι και γιατί; Πως µπορούµε να κάνουµε τον πάγο πρώτα νερό µετά υδρατµό και µετά πάλι πάγο; ΣΤ. Υπενθύµιση: Για να αυξηθεί η θερµοκρασία ενός σώµατος πρέπει αυτό να απορροφήσει θερµότητα (θερµική ενέργεια) ενώ για να µειωθεί η θερµοκρασία του πρέπει να αποβάλλει / διώξει θερµότητα. Όταν η θερµοκρασία φτάσει σε ένα συγκεκριµένο επίπεδο (συνήθως διαφορετικό για κάθε σώµα) σταδιακά το σώµα αρχίζει να αλλάζει φυσική κατάσταση. Έτσι, για παράδειγµα το νερό, όταν µε απορρόφηση θερµότητας φτάσει σε θερµοκρασία 100 ο C βράζει και µετατρέπεται σιγά-σιγά σε ατµό. Όταν ο ατµός χάσει θερµότητα µετατρέπεται σε υγρό. Όση ώρα διαρκεί η µεταβολή της φυσικής κατάστασης του σώµατος η θερµοκρασία του σώµατος παραµένει σταθερή. 20

21 4. Η ιαστολή των Στερεών Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να διαπιστώσουν οι µαθητές και οι µαθήτριες µέσα από το πείραµα ότι τα στερεά σώµατα όταν θερµαίνονται διαστέλλονται και όταν ψύχονται συστέλλονται. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες εξαιτίας των εµπειριών τους από την καθηµερινή ζωή εκτιµούν ότι τα στερεά σώµατα είναι συµπαγή και δεν επηρεάζονται από τη θερµότητα ή τις αλλαγές θερµοκρασίας. Επίσης, αν και µερικοί αναγνωρίζουν ότι µε την θερµότητα τα στερεά διαστέλλονται, αποδίδουν τη συστολή τους στο «κρύο» και όχι στην απώλεια της θερµότητας. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Συσκευή διαστολής του όγκου των στερεών (σφαίρα σε δακτύλιο). 2. Γκαζάκι.. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Τοποθετούµε τη σφαίρα (σε θερµοκρασία δωµατίου) µέσα στην τρύπα της βάσης και παρατηρούµε ότι αυτή περνά εύκολα από εκεί. 2 ο Βήµα: Θερµαίνουµε τη σφαίρα µε το γκαζάκι και στη συνέχεια βλέπουµε ότι δεν µπορεί να περάσει από την τρύπα της βάσης. 3 ο Βήµα: Αφήνουµε τη σφαίρα πάνω στη βάση και µόλις αυτή κρυώσει περνά από την τρύπα της βάσης και πέφτει πάνω στο τραπέζι. 21

22 Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί και το 2 ο Βήµα του πειράµατος ρωτάµε τους µαθητές και τις µαθήτριες: Γιατί νοµίζετε ότι η σφαίρα δεν µπορεί να περάσει τώρα από την τρύπα που πριν περνούσε µε ευκολία; Εστιάζουµε στο ότι όταν ένα στερεό σώµα θερµαίνεται (δηλαδή αυξάνεται τη θερµοκρασία του) τότε διαστέλλεται. Στη συνέχεια αφού πραγµατοποιήσουµε και το 3 ο Βήµα συζητάµε µε τα παιδιά: Γιατί νοµίζετε ότι τώρα πέρασε η σφαίρα µέσα από τη τρύπα; Τι έγινε η θερµότητα που είχαµε δώσει στη σφαίρα; Τώρα εστιάζουµε στο ότι όταν ένα στερεό σώµα αποβάλλει θερµότητα και ψύχεται (δηλαδή ελαττώνεται η θερµοκρασία του), τότε συστέλλεται. ΣΤ. Υπενθύµιση: Τα στερεά σώµατα όταν θερµαίνονται διαστέλλονται (δηλαδή αυξάνουν τον όγκο τους / τις διαστάσεις τους) ενώ όταν ψύχονται συστέλλονται (δηλαδή µικραίνει ο όγκος τους / οι διαστάσεις τους). Ένα σώµα διαστέλλεται γιατί η αύξηση της θερµοκρασίας έχει ως συνέπεια την ταχύτερη κίνηση των µορίων. Οι µέσες θέσεις των µορίων αποµακρύνονται περισσότερο µεταξύ τους και έτσι το σώµα συνολικά αυξάνει τις διαστάσεις του / διαστέλλεται. Το αντίθετο συµβαίνει όταν ένα σώµα ψύχεται. Η µεταβολή των διαστάσεων κατά τη διαστολή ή τη συστολή δεν είναι ίδια για όλα τα στερεά σώµατα. Εξαρτάται κυρίως από το υλικό που είναι κατασκευασµένα. 22

23 5. Η ιαστολή των υγρών Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να διαπιστώσουν πειραµατικά οι µαθητές και οι µαθήτριες ότι τα υγρά διαστέλλονται όταν θερµαίνονται (παίρνουν θερµότητα και αυξάνουν τη θερµοκρασία τους). 2. Να διαπιστώσουν ότι τα υγρά συστέλλονται όταν ψύχονται. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες εξαιτίας των εµπειριών τους από την καθηµερινή ζωή εκτιµούν ότι τα υγρά σώµατα παίρνουν το σχήµα του δοχείου που τα τοποθετούµε και δεν επηρεάζονται από την θερµότητα ή τις αλλαγές θερµοκρασίας (δηλαδή δεν διαστέλλονται ή συστέλλονται). Επίσης, αν και µερικοί αναγνωρίζουν ότι µε την θερµότητα τα υγρά διαστέλλονται αποδίδουν τη συστολή τους στο «κρύο» και όχι στην απώλεια της θερµότητας. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Ένα µικρό µπουκάλι. 2. Νεροµπογιά (κόκκινη ή άλλου χρώµατος) 3. Ένα λεπτό γυάλινο σωλήνα µε φελλό. 4. Ένα µεγάλο δοχείο (δοχείο των 500 ml) 5. Νερό. 6. Γκαζάκι. 7. ύο µαρκαδόρους οινοπνεύµατος (κόκκινο και µαύρο).. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Γεµίζουµε τελείως (µέχρι επάνω) το µικρό µπουκάλι µε χρωµατισµένο νερό και το κλείνουµε µε το φελλό και το σωληνάκι. Προσέχουµε να µη µείνει αέρας µέσα στο σωλήνα. Σηµειώνουµε µε το µαύρο µαρκαδόρο το ύψος που φθάνει το νερό στο σωληνάκι. 2 ο Βήµα: Βάζουµε νερό στο µεγάλο δοχείο και το ζεσταίνουµε (όχι να βράσει). 3 ο Βήµα: Βάζουµε το µπουκαλάκι µε το χρωµατισµένο νερό µέσα στο δοχείο µε το ζεστό νερό και µετά από λίγο σηµειώνουµε µε τον κόκκινο µαρκαδόρο το ύψος που φθάνει τώρα το νερό. 23

24 4 ο Βήµα: Βγάζουµε το µπουκαλάκι µε το χρωµατισµένο νερό και το αφήνουµε να κρυώσει. Βλέπουµε ότι το ύψος του νερού θα πέσει (σιγά σιγά) στο πρώτο σηµάδι που βάλαµε. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί και το 3 ο Βήµα του πειράµατος ρωτάµε τους µαθητές και τις µαθήτριες: Γιατί νοµίζετε ότι το χρωµατισµένο νερό στο σωλήνα ανέβηκε πιο πάνω; Εστιάζουµε στο ότι όταν ένα υγρό σώµα θερµαίνεται, τότε διαστέλλεται. Στη συνέχεια αφού πραγµατοποιήσουµε και το 4 ο Βήµα συζητάµε µε τα παιδιά: Γιατί νοµίζετε ότι τώρα το χρωµατισµένο νερό γύρισε ξανά στην παλιά θέση του; Τι έγινε η θερµότητα που είχαµε δώσει στο χρωµατιστό νερό; Τώρα εστιάζουµε στο ότι όταν ένα υγρό σώµα ψύχεται, τότε συστέλλεται. Τι λέτε να συµβεί αν τώρα τοποθετήσουµε το µπουκαλάκι µε το χρωµατιστό νερό µέσα σε παγάκια και γιατί; ΣΤ. Υπενθύµιση: Τα υγρά σώµατα όταν θερµαίνονται διαστέλλονται (δηλαδή αυξάνουν τον όγκο τους) ενώ όταν ψύχονται συστέλλονται (δηλαδή µικραίνει ο όγκος τους). Έτσι ένα υγρό σώµα διαστέλλεται γιατί η αύξηση της θερµοκρασίας έχει ως συνέπεια την ταχύτερη κίνηση των µορίων οπότε τα µόρια αποµακρύνονται περισσότερο µεταξύ τους και τελικά η ύλη διαστέλλεται. Το αντίθετο συµβαίνει όταν ένα υγρό σώµα ψύχεται. Η µεταβολή του όγκου κατά τη διαστολή ή τη συστολή, δεν είναι ίδια για όλα τα υγρά σώµατα. Τα υγρά, πάντως, διαστέλλονται και συστέλλονται περισσότερο από τα στερεά. Για παράδειγµα : Το καλοκαίρι, εάν γεµίσει το ντεπόζιτο του αυτοκινήτου µε κρύα βενζίνη, µπορεί µε τη διαστολή να ξεχειλίσει. 24

25 6. Η ιαστολή των Αερίων Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να διαπιστώσουν οι µαθητές και οι µαθήτριες πειραµατικά ότι ο αέρας διαστέλλεται όταν θερµαίνεται. 2. Να διαπιστώσουν ότι ο αέρας συστέλλεται όταν ψύχεται. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες εξαιτίας των εµπειριών τους από την καθηµερινή ζωή εκτιµούν ότι ο αέρας δεν επηρεάζεται από την θερµότητα ή τις µεταβολές της θερµοκρασίας (δηλαδή δεν διαστέλλεται ή συστέλλεται). Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Ένα µπουκάλι. 2. Ένα µπαλόνι που το έχουµε φουσκώσει και ξεφουσκώσει από πριν ώστε να είναι µαλακό. 3. Ένα γυάλινο δοχείο (δοχείο των 500 ml) 4. Νερό. 5. Γκαζάκι. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Στο άνοιγµα του µπουκαλιού στερεώνουµε το µπαλόνι. 2 ο Βήµα: Ζεσταίνουµε νερό και το βάζουµε στο δοχείο. Τοποθετούµε το µπουκάλι µέσα στο δοχείο µε το ζεστό νερό και βλέπουµε το µπαλόνι να φουσκώνει. 25

26 3 ο Βήµα: Βγάζουµε το µπουκάλι από το ζεστό νερό και παρακολουθούµε το µπαλόνι να ξεφουσκώνει και να παίρνει ύστερα από λίγο την αρχική του θέση. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί και το 2 ο Βήµα του πειράµατος ρωτάµε τους µαθητές και τις µαθήτριες: Γιατί νοµίζετε ότι µπαλόνι φούσκωσε; Από πού πήρε τη θερµότητα; Τι παθαίνει ο αέρας όταν παίρνει θερµότητα / αυξάνει η θερµοκρασία του; Εστιάζουµε στο ότι όταν ο αέρας θερµαίνεται, τότε διαστέλλεται. Στη συνέχεια αφού πραγµατοποιήσουµε και το 3 ο Βήµα συζητάµε µε τα παιδιά: Γιατί νοµίζετε ότι τώρα το µπαλόνι ξεφούσκωσε; Τι έγινε η θερµότητα που είχαµε δώσει στον αέρα; Τι παθαίνει ο αέρας όταν χάνει θερµότητα / ελαττώνεται η θερµοκρασία του; Τώρα, εστιάζουµε στο ότι όταν ο αέρας ψύχεται, τότε συστέλλεται. Τι λέτε να συµβεί αν τώρα τοποθετήσουµε το µπουκάλι µε το µπαλόνι µέσα σε παγάκια και γιατί; ΣΤ. Υπενθύµιση: Τα αέρια σώµατα όταν θερµαίνονται διαστέλλονται (δηλαδή αυξάνει ο όγκος τους) ενώ όταν ψύχονται συστέλλονται (δηλαδή µικραίνει ο όγκος τους). Η περίπτωση όµως των αερίων είναι πιο πολύπλοκη από αυτή των στερεών και των υγρών. Τα αέρια είναι συµπιεστά σώµατα. Ο όγκος τους έχει στενή σχέση µε τις ιδιότητες του δοχείου που τα περιέχει. Έτσι, αν ένα αέριο περιέχεται µέσα σε ένα δοχείο µε στερεά τοιχώµατα, η µεταβολή της θερµοκρασίας του δεν θα συνοδευτεί από µια αναµενόµενη για αέριο διαστολή (θα διασταλεί όσο του επιτρέπει το στερεό δοχείο). Εδώ θα αυξηθεί η πίεση του αερίου (µια τρίτη µεταβλητή, που δεν είναι σηµαντική στα στερεά και τα υγρά). Από την άλλη µεριά η διαστολή ενός αερίου χωρίς δοχείο δεν είναι δυνατόν να παρατηρηθεί. Εξάλλου, στην περίπτωση αυτή το αέριο θα διαχέεται και θα καταλαµβάνει συνεχώς όλο και µεγαλύτερο όγκο. Γι αυτό και στο πείραµα της διαστολής επιλέγουµε ένα «δοχείο» µε ελαστικά τοιχώµατα (το µπαλόνι). Έτσι, η διαστολή του αερίου γίνεται φανερή γιατί η αύξηση της θερµοκρασίας έχει ως συνέπεια την ταχύτερη κίνηση των µορίων 26

27 του. Τα µόρια χτυπούν µε µεγαλύτερες ταχύτητες πάνω στα τοιχώµατα του µπαλονιού και αυξάνουν τις διαστάσεις του. Το αντίθετο θα συµβεί όταν ψυχθεί το αέριο µέσα στο µπαλόνι. Η µεταβολή του όγκου κατά τη διαστολή ή τη συστολή είναι περίπου ίδια για όλα τα αέρια σώµατα. Και βέβαια, τα αέρια διαστέλλονται και συστέλλονται πολύ περισσότερο από τα στερεά και τα υγρά. 27

28 7. Πτώση θερµοκρασίας κατά την εξάτµιση Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να διαπιστώσουν οι µαθητές και οι µαθήτριες ότι κατά την εξάτµιση των υγρών αποβάλλεται θερµότητα και πέφτει η θερµοκρασία. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Πολλοί µαθητές και µαθήτριες έχουν εµπειρίες από την καθηµερινή τους ζωή σχετικές µε την εξάτµιση του νερού και του οινοπνεύµατος (γνωρίζουν ότι µε τη ζέστη το νερό εξατµίζεται ή για άλλους «εξαφανίζεται», αφού στεγνώνουν τα βρεγµένα ρούχα ή το βρεγµένο πάτωµα, καθώς επίσης και το ότι νιώθουµε κρύο όταν ρίχνουµε πάνω µας οινόπνευµα). Οι εµπειρίες αυτές ωστόσο τους εµποδίζουν να συνδέσουν την εξάτµιση µε την απώλεια της θερµότητας και την πτώση της θερµοκρασίας του σώµατος, που είναι σε επαφή µε το υγρό που εξατµίζεται Επίσης αρκετά παιδιά και µεγαλύτερης ηλικίας, πιστεύουν ότι ένα υγρό που εξατµίζεται δεν έχει ανάγκη από θερµότητα για να αλλάξει τη φυσική του κατάσταση από υγρή σε αέρια. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Ένα θερµόµετρο οινοπνεύµατος. 2. Ένα κοµµάτι βαµβάκι. 3. Οινόπνευµα.. Περιγραφή πειράµατος: 1 ο Βήµα: Τυλίγουµε το βαµβάκι στην άκρη του θερµοµέτρου και σηµειώνουµε τη θερµοκρασία του. 2 ο Βήµα: Ρίχνουµε τώρα στο βαµβάκι οινόπνευµα και µετά από λίγο σηµειώνουµε τη νέα θερµοκρασία, που είναι µικρότερη. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί όλο το πείραµα ρωτάµε τους µαθητές και τις µαθήτριες: 28

29 Γιατί νοµίζετε ότι έπεσε η θερµοκρασία από το βαµβάκι; Τι απορρόφησε τη θερµότητα από το βαµβάκι και έπεσε η θερµοκρασία του; Γιατί το οινόπνευµα χρειαζόταν τη θερµότητα; Από πού πήρε το οινόπνευµα τη θερµότητα που χρειαζόταν για να εξατµιστεί (να γίνει αέριο); ΣΤ. Υπενθύµιση: Στα υγρά σώµατα τα µόρια κινούνται τυχαία. Κάποια από αυτά τα µόρια κινούνται µε µεγαλύτερη ταχύτητα. Όταν, τα γρήγορα αυτά µόρια φτάνουν στην επιφάνεια του υγρού έχουν µεγάλη πιθανότητα να ξεφύγουν µε τη µορφή ατµού. Έτσι το υγρό µετατρέπεται σε αέριο χωρίς η θερµοκρασία του να έχει φτάσει στη θερµοκρασία βρασµού. Αυτή η αλλαγή κατάστασης, που συµβαίνει στην επιφάνεια του υγρού, λέγεται εξάτµιση. Η εξάτµιση προκαλεί ψύξη γιατί µέρος της θερµότητας του σώµατος (θερµικής ενέργειας) «χρησιµοποιείται» για τη διαφυγή των µορίων από το υγρό. Στην πραγµατικότητα, αυτή την ενέργεια την «παίρνουν» µαζί τους τα µόρια που φεύγουν µε µορφή αερίου. Έτσι στο υγρό µένει λιγότερη ενέργεια (θερµότητα) και τα πιο αργά µόρια, που δείχνουν και χαµηλότερη θερµοκρασία. Παράδειγµα εξάτµισης : Όταν τρίβουµε τη πλάτη µας µε οινόπνευµα λόγω της γρήγορης εξάτµισης του αισθανόµαστε τη πλάτη µας δροσερή. 29

30 8. Θερµική Ισορροπία Α. Τι επιδιώκουµε µε το συγκεκριµένο πείραµα: 1. Να διαπιστώσουν οι µαθητές και οι µαθήτριες ότι η θερµότητα «ρέει» από το θερµότερο προς το ψυχρότερο σώµα. 2. Να διαπιστώσουν µέσα από το πείραµα ότι η θερµότητα µεταφέρεται από το ένα σώµα στο άλλο εξαιτίας της διαφοράς της θερµοκρασίας τους. Β. Συνηθισµένες Εναλλακτικές Ιδέες των παιδιών και Γνωστικές υσκολίες: Αρκετοί µαθητές και µαθήτριες θεωρούν, εξαιτίας των καθηµερινών εµπειριών τους, ότι όταν δυο σώµατα έρθουν σε επαφή µεταδίδεται το «κρύο» από το πιο ψυχρό σώµα στο πιο θερµό (κρυώνει το χέρι τους όταν αγγίζουν το µάρµαρο, το σίδερο ή τον πάγο). εν συσχετίζουν τη µάζα και το υλικό των σωµάτων µε το ποσό της θερµότητας που λαµβάνει και τη θερµοκρασία του. Θεωρούν δηλαδή όταν σε δυο σώµατα δώσουµε την ίδια θερµότητα στον ίδιο χρόνιο θα αποκτήσουν και την ίδια θερµοκρασία. Γ. Υλικά και Περιγραφή ιάταξης: 1. Ένα µεγάλο δοχείο (δοχείο των 500 ml). 2. Ένα πλαστικό ποτηράκι του κρασιού. 3. υο θερµόµετρα οινοπνεύµατος. 4. Νερό. 5. Παγάκια. 6. Γκαζάκι. 7. Ρολόι.. Περιγραφή πειράµατος: Α Μέρος: 1 ο Βήµα: Ζεσταίνουµε νερό στο δοχείο των 500 ml µέχρι τους 50 ο C περίπου και τοποθετούµε µέσα το ένα θερµόµετρο. 2 ο Βήµα: Βάζουµε µέσα στο ποτηράκι λίγο νερό και 2 παγάκια και το δεύτερο θερµόµετρο. 3 ο Βήµα: Τοποθετούµε το πλαστικό ποτηράκι µε τα παγάκια µέσα στο ζεστό νερό και κάθε 1 λεπτό σηµειώνουµε στον πίνακα σε µια στήλη τις 30

31 θερµοκρασίες που δείχνουν τα θερµόµετρα (τα οποία τα διαβάζουν οι µαθητές). 4 ο Βήµα: Γράφουµε συνολικά το χρόνο που χρειάστηκε να φθάσουν τα θερµόµετρα στην ίδια ένδειξη. Β Μέρος 1 ο Βήµα: Ζεσταίνουµε λίγο νερό µέχρι τους 50 ο C, περίπου και το τοποθετούµε στο ποτηράκι µε το ένα θερµόµετρο. 2 ο Βήµα: Βάζουµε µέσα στο µεγάλο δοχείο νερό, 5 παγάκια και το δεύτερο θερµόµετρο. 3 ο Βήµα: Τοποθετούµε το πλαστικό ποτηράκι µε το ζεστό νερό µέσα στο µεγάλο και κάθε 1 λεπτό σηµειώνουµε στον πίνακα σε µια δεύτερη στήλη τις θερµοκρασίες που δείχνουν τα θερµόµετρα. 4 ο Βήµα: Γράφουµε συνολικά το χρόνο που χρειάστηκε τώρα να φθάσουν τα θερµόµετρα στην ίδια ένδειξη. Ε. Πρόταση για συζήτηση: Αφού πραγµατοποιηθεί όλο το Α Μέρος του πειράµατος ρωτάµε τους µαθητές και τις µαθήτριες: Γιατί νοµίζετε ότι ανέβαινε η θερµοκρασία στο πλαστικό ποτηράκι; Γιατί νοµίζετε ότι έπεφτε η θερµοκρασία στο µεγάλο δοχείο; Τι συµβαίνει στο µεγάλο δοχείο που δίνει θερµότητα; Τι συµβαίνει στο µικρό δοχείο που παίρνει θερµότητα; Από πού προς τα πού πήγαινε η θερµότητα; Από το πιο ζεστό στο πιο κρύο ή από το πιο κρύο στο πιο ζεστό; Αν προχωρήσουµε και στο Β Μέρος του πειράµατος τότε η συζήτηση µπορεί να γίνει κάπως έτσι: Πότε άλλαζε πιο γρήγορα η θερµοκρασία στα δυο θερµόµετρα όταν είχαµε περισσότερο ζεστό ή κρύο νερό; Πότε έδειξαν πιο γρήγορα τα θερµόµετρα την ίδια θερµοκρασία όταν είχαµε περισσότερο ζεστό και λιγότερο κρύο νερό ή µετά; Σε ποια θερµοκρασία ισορρόπησαν τελικά τα δυο θερµόµετρα στην κάθε περίπτωση; Τι θα συνέβαινε αν ζεσταίναµε περισσότερο το νερό π.χ. µέχρι τους 80 ο C; Τι θα συνέβαινε αν βάζαµε περισσότερα παγάκια; 31

Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων

Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων Πειράµατα µε τη Θερµότητα, το Φως και τα Ηλεκτρικά Κυκλώµατα Οδηγίες για τους Εκπαιδευτικούς Των ηµοτικών Σχολείων 3 4 Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων 2002-04 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πειράµατα µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Στόχοι των δραστηριοτήτων. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να: αναφέρουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία διαπιστώσουν πειραματικά ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Όλη η ύλη αποτελείται από άτομα και μόρια που κινούνται συνεχώς. Με το συνδυασμό τους προκύπτουν στερεά, υγρά, αέρια ή πλάσμα, ανάλογα με κίνηση των μορίων. Το πλάσμα είναι η πλέον

Διαβάστε περισσότερα

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C ιδακτική ενότητα: Βρασµός Β' Γυµνασίου Σχέδιο µαθήµατος Α) ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές θα πρέπει: 1. Να αναγνωρίζουν πότε ένα υγρό βράζει 2. Να διακρίνουν το βρασµό από την εξάτµιση 3. Να διατυπώνουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Στην εικόνα α φαίνεται ένας «αποστακτήρας» που χρησιμοποιείται σε βιοτεχνίες για το διαχωρισμό του αλκοόλ ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη Θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πουλιάσης Αντώνης Φυσικός M.Sc. 2 Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

2.5 θερμική διαστολή και συστολή

2.5 θερμική διαστολή και συστολή 2.5 θερμική διαστολή και συστολή 1. Όταν ένα σώμα θερμαίνεται, ο όγκος του μεγαλώνει. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διαστολή. 2. Όταν ένα σώμα ψύχεται, ο όγκος του ελαττώνεται. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα.

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόµενο του Βρασµού

Το φαινόµενο του Βρασµού Α) Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Το φαινόµενο του Βρασµού Τάξη : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι µαθητές µετά το τέλος της διδασκαλίας να είναι σε θέση: 1. Να αναγνωρίζουν πότε ένα υγρό βράζει. 2. Να διακρίνουν το βρασµό από την εξάτµιση

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ Σχ. έτος ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Α. ΠΛΑΤΑΝΙΑ. Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του συγκεκριμένου θέματος είναι:

ΣΔΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ Σχ. έτος ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Α. ΠΛΑΤΑΝΙΑ. Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του συγκεκριμένου θέματος είναι: ΣΔΕ ΑΓΡΙΝΙΟΥ Σχ. έτος 2006-2007 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Α. ΠΛΑΤΑΝΙΑ Από τη θεματική ενότητα: ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του συγκεκριμένου θέματος είναι: Να αντιληφθούν τη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ

ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 10-0133.indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ 70 ΦΕ1: ΤΟ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ Πολλές φορές εκτιμάμε τη θερμοκρασία με τις αισθήσεις μας. Ακουμπάμε κάποιον στο μέτωπο, για να καταλάβουμε αν έχει πυρετό. Πλησιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» 2016 Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής α φάση Ε Ε

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» 2016 Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής α φάση Ε Ε Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Οι μαθητές ενός δημοτικού σχολείου σχεδίασαν την ηλεκτρική εγκατάσταση της τάξης τους, όπως φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ 17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ Μια ιδιότητα των υγρών που μας επιτρέπει να μετράμε γρήγορα και με ακρίβεια τη θερμοκρασία των σωμάτων Στην εποχή μας, τα θερμόμετρα είναι προσιτά

Διαβάστε περισσότερα

4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1

4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 ΦΕ4 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος Στην περίπτωση της εικόνας αριστερά γίνεται μέτρηση με ακρίβεια της θερμοκρασίας με χρήση θερμομέτρου, ενώ στην

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟ είναι η προσπίπτουσα ακτίνα. Ο είναι η διαθλωµένη ακτίνα. ΟΚ είναι η κάθετη στο σηµείο πρόσπτωσης. α : είναι η γωνία πρόσπτωσης δ : είναι η γωνία

ΑΟ είναι η προσπίπτουσα ακτίνα. Ο είναι η διαθλωµένη ακτίνα. ΟΚ είναι η κάθετη στο σηµείο πρόσπτωσης. α : είναι η γωνία πρόσπτωσης δ : είναι η γωνία 1 2 Ανάκλασης Νόµος Ανάκλασης Ακτίνα πρόσπτωσης Κάθετη Ακτίνα ανάκλασης Νόµος Ανάκλασης: η γωνία πρόσπτωσης (α) ισούται µε τη γωνία ανάκλασης (β) α = β α β Επίπεδο κάτοπτρο ε α β α: Γωνίαπρόσπτωσης β:γωνίαανάκλασης

Διαβάστε περισσότερα

16ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ. Μια ιδιότητα με σημαντικές συνέπειες και τεχνικές εφαρμογές

16ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ. Μια ιδιότητα με σημαντικές συνέπειες και τεχνικές εφαρμογές 16ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ Μια ιδιότητα με σημαντικές συνέπειες και τεχνικές εφαρμογές Θα έχεις ίσως προσέξει ότι στους δρόμους και στα δάπεδα, όταν τα στρώνουν με τσιμέντο, αφήνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. A Γυμνασίου 07 Μαρτίου 2015 Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Εξεταστικό Κέντρο: Πειραματικό Μέρος Θέμα 1 ο Μαθητές διαβάζουν, ο ένας μετά τον άλλο, τις ενδείξεις του

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία: Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Έχεις παρατηρήσει ηλιακούς θερμοσίφωνες, όπως αυτόν της εικόνας 1α σε κτίρια ή σε φωτογραφίες του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Παρακάτω παρατίθενται μια σειρά από στόχοι που θα μπορούσε κάποιος εκπαιδευτικός να επιδιώξει να επιτύχουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μέσα από δραστηριότητες (στόχοι του εκπαιδευτικού).

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Βρίσκεσαι μπροστά σε ένα φύλλο εργασίας. Ακολούθησε τις οδηγίες που σου δίνει για να πραγματοποιήσεις μια σειρά από δραστηριότητες. Έτσι θα μάθεις να δουλεύεις

Διαβάστε περισσότερα

σημείο ζέσεως, σημείο τήξεως, σημείο πήξεως, εξάτμιση, εξάχνωση, συμπύκνωση, απόθεση

σημείο ζέσεως, σημείο τήξεως, σημείο πήξεως, εξάτμιση, εξάχνωση, συμπύκνωση, απόθεση 1.2 Καταστάσεις των υλικών Πρώτες σκέψεις: Η διπλανή φωτογραφία δείχνει ένα υδάτινο τοπίο. Το νερό βρίσκεται σε τρεις διαφορετικές καταστάσεις: ως αέριο, ως υγρό και ως στερεό. Τα διάφορα υλικά μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Αναρτώνται στις επόμενες σελίδες ενδεικτικά θέματα για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φυσικών «Αριστοτέλης»

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Οι μαθητές ενός σχολείου της χώρας μας πειραματίζονται για να διαπιστώσουν και να επιβεβαιώσουν ή όχι

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. A Γυμνασίου 29 Μαρτίου 2014 Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:... Σχολείο:... Τάξη/Τμήμα:. Εξεταστικό Κέντρο:. Πειραματικό Μέρος Θέμα 1 ο H μέτρηση του μήκους γίνεται, συνήθως, με μετροταινία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 5ο: Φύση και Διάδοση φωτός Ανάκλαση του φωτός

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 5ο: Φύση και Διάδοση φωτός Ανάκλαση του φωτός ΓΓ/Μ5 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 5ο: Φύση και Διάδοση φωτός Ανάκλαση του φωτός ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΟΡΟΣΗΜΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Φυσική για την Γ'

Διαβάστε περισσότερα

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4 Η ΠΚΥΠΡΙ ΟΛΥΜΠΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΜΝΣΙΟΥ Κυριακή, 18 Μαΐου, 2008 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται η χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία: Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Σε πολλές ορεινές χώρες με συχνές χιονοπτώσεις ή βροχοπτώσεις έχουν κατασκευαστεί σε μεγάλα υψόμετρα φράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Διάδοση του Φωτός Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Η εξέλιξη ξ των αντιλήψεων για την όραση Ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ερμήνευαν την

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1

ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1 ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ 4 Ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΦΩΣ, ΣΚΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚΛΕΙΨΗ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Δύο μαθητές βυθίζουν για λίγο το χέρι τους στο νερό των δοχείων Α και Β, ο ένας στο Α και ο άλλος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ημερομηνία: 10/06/2014 Διάρκεια: 2 Ώρες Ολογράφως:.. Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση Γεωµετρική θεώρηση του Φωτός Ανάκλαση ηµιουργίαειδώλουαπόκάτοπτρα. είκτης ιάθλασης Νόµος του Snell Ορατό Φάσµα και ιασπορά Εσωτερική ανάκλαση Οπτικές ίνες ιάθλαση σε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

1. Περιγράψτε τι συμβαίνει με την εξάτμιση, την υγροποίηση και τη συμπύκνωση στον Κύκλο του Νερού.

1. Περιγράψτε τι συμβαίνει με την εξάτμιση, την υγροποίηση και τη συμπύκνωση στον Κύκλο του Νερού. 1. Περιγράψτε τι συμβαίνει με την εξάτμιση, την υγροποίηση και τη συμπύκνωση στον Κύκλο του Νερού. Άσκηση 1 2. Καθώς το νερό συνεχώς κάνει τον κύκλο του («κύκλος του νερού»), η συνολική ποσότητα του νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΕΙΔΩΛΟ

ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΕΙΔΩΛΟ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΕΙΔΩΛΟ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η ικανότητα συναρμολόγησης μιας απλής πειραματικής διάταξης. Η ικανότητα χρήσης καθρέφτη και πηγής laser. Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

5ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΟΠΤΙΚΗ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ»

5ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΟΠΤΙΚΗ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ» 5ο Εργαστήριο Οπτική και Θερμότητα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 5ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΟΠΤΙΚΗ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ» 1. ΟΠΤΙΚΗ ΟΠΤ1. ΟΠΤ2. ΟΠΤ3. ΟΠΤ4. ΟΠΤ5. ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΚΙΕΣ ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9 / 6 / 2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες (Φυσική / Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικώς:....

Διαβάστε περισσότερα

5 Δεκεμβρίου 2015 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑΔΕΣ:

5 Δεκεμβρίου 2015 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΜΟΝΑΔΕΣ: ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΦΥΣΙΚΗ 5 Δεκεμβρίου 2015 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2.. 3.. ΜΟΝΑΔΕΣ: Το πρόβλημα Μελέτη οπτικών ιδιοτήτων διαφανούς υλικού με τη βοήθεια πηγής φωτός laser Είστε στο δωμάτιό

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΘΕΜΑ 1 ΘΕΜΑ 2 ΘΕΜΑ 3

Φυσική ΘΕΜΑ 1 ΘΕΜΑ 2 ΘΕΜΑ 3 Φυσική ΘΕΜΑ 1 1) Υπάρχουν δύο διαφορετικά είδη φορτίου που ονομάστηκαν θετικό και αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο αντίστοιχα. Τα σώματα που έχουν θετικό φορτίο λέμε ότι είναι θετικά φορτισμένα (π.χ. μια γυάλινη

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 8 Το Φως Θερμαίνει "Ψυχρά" και "Θερμά" Χρώματα

Φύλλο Εργασίας 8 Το Φως Θερμαίνει Ψυχρά και Θερμά Χρώματα Φύλλο Εργασίας 8 Το Φως Θερμαίνει "Ψυχρά" και "Θερμά" Χρώματα α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε τη διπλανή εικόνα και γράψε σε ποια σημεία προτιμούν οι άνθρωποι να κάθονται στην παραλία

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη και τη Θερμότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκτιμήσουν κατά προσέγγιση ή να μετρήσουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος Το νερό βράζει στο καζάνι και μετατρέπεται σε υδρατμούς. Το νερό εξατμίζεται από την επιφάνεια της λίμνης και του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/6/2014 Αριθμητικά ΒΑΘΜΟΣ:..... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Προτεινόμενες Λύσεις θεμα - 1 (5 μον.) Στον πίνακα υπάρχουν δύο στήλες με ασυμπλήρωτες προτάσεις. Στο τετράδιο των απαντήσεών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ:... /65 ΦΥΣΙΚΑ:.. /100 ΦΥΣΙΚΑ: /20 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ: ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ.Π. Γ Λυκείου / Το Φως 1. Η υπεριώδης ακτινοβολία : a) δεν προκαλεί αμαύρωση της φωτογραφικής πλάκας. b) είναι ορατή. c) χρησιμοποιείται για την αποστείρωση ιατρικών εργαλείων. d) έχει μήκος κύματος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Εξακολουθούμε να μιλάμε για διαδικασίες μέτρησης, συγκεκριμένα της μέτρησης θερμοκρασίας. η μέτρηση είναι μία διαδικασία σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤ Δημοτικού Πηγή:

ΣΤ Δημοτικού Πηγή: Πηγή: http://micro-kosmos.uoa.gr/gr/announcments/diagonismoi_fysikon_dimotikou.htm. Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα: α. Αναγνώρισε τις μορφές ενέργειας στις περιοχές ή στα σώματα όπου υπάρχουν οι αριθμοί.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 12 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΦΑΣΗΣ ΒΡΑΣΜΟΣ

Εργαστηριακή άσκηση 12 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΦΑΣΗΣ ΒΡΑΣΜΟΣ Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός 1 Εργαστηριακή άσκηση 12 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΦΑΣΗΣ ΒΡΑΣΜΟΣ ΣΤΟΧΟΙ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι: 1. Να επιβεβαιώνεις πειραµατικά ότι κατά τη διάρκεια του βρασµού ενός σώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου

Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός 1 Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου ΣΤΟΧΟΙ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι: - Να κατασκευάζεις µια κλίµακα θερµοκρασίας Κελσίου. - Να µπορείς να χρησιµοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες.

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Τάξη: B Μάθημα: Φυσική Βαθμός: Ολογράφως:. Ημερομηνία: 08/06/2015 Διάρκεια: 2 Ώρες (Φυσική και Χημεία) Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5. Δρ. Κ. Αποστολόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04, Διεύθυνση Δ.Ε. Β Αθήνας, ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας, 28/01/2014 1

Φύλλο Εργασίας 5. Δρ. Κ. Αποστολόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04, Διεύθυνση Δ.Ε. Β Αθήνας, ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας, 28/01/2014 1 Φύλλο Εργασίας 5 Δρ. Κ. Αποστολόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04, Διεύθυνση Δ.Ε. Β Αθήνας, ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας, 28/01/2014 1 1 η διδακτική ώρα 2 3 Καταιγισμός ιδεών: 10 Α Β Τι κάναμε για να πάμε από την κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό.

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 91 9. Άσκηση 9 ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. 9.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε τα φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Φυσικές Επιστήμες και την Επιστημονική Καλλιέργεια Ι

Εισαγωγή στις Φυσικές Επιστήμες και την Επιστημονική Καλλιέργεια Ι Εισαγωγή στις Φυσικές Επιστήμες και την Επιστημονική Καλλιέργεια Ι Ενότητα 4 η : Θερμικά φαινόμενα Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5

Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5 Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5 ΕΚΦΕ Νέας Ιωνίας Μαρίνα Στέλλα Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Διδακτικοί στόχοι να αντιληφθούν τη διαφορά μεταξύ της εκτίμησης (

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων

ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων ΕΚΦΕ Εύβοιας ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Α. περιεχόµενο Χηµεία Β λυκείου θετικής κατεύθυνσης Χηµική ισορροπία. υναµική ισορροπία.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

EÓfiÙËÙ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA

EÓfiÙËÙ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA EÓfiÙËÙ 14. ÂÚÌÔÎÚ Û Î È ıâúìfiùëù 15. ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ ÁÈ ÙË ıâúìfiùëù : H ıâúìèî ÈÛÔÚÚÔapple 16. È ÛÙÔÏ Î È Û ÛÙÔÏ ÛÙÂÚÂÒÓ ÛˆÌ ÙˆÓ 17. È ÛÙÔÏ Î È Û ÛÙÔÏ ÙˆÓ ÁÚÒÓ - ÂÚÌfiÌÂÙÚ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA 14ο Μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Μερικοί μαθητές κρεμούν με νήμα από την οροφή της τάξης ένα θερμόμετρο έτσι ώστε το κάτω μέρος του

Διαβάστε περισσότερα

16/03/2017 Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

16/03/2017 Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. 16/03/2017 Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Ένα χειμωνιάτικο πρωινό οι τρεις φίλοι που φαίνονται στην εικόνα 1 παίζουν δίπλα στη μικρή παγωμένη λίμνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΣΤΕΡΕΑ ΥΓΡΑ ΑΕΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΣΤΕΡΕΑ ΥΓΡΑ ΑΕΡΙΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑ ΟΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΦΡΑΓΚΑΚΗΣ ΑΣΚΑΛΟΣ-ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ 2ου ΕΚΦΕ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κρύο..καιρός για πάγο! Δραστηριότητα 1:

Κρύο..καιρός για πάγο! Δραστηριότητα 1: Κρύο..καιρός για πάγο! Περιβάλλον : Εικονικό Εργαστήριο Υλικά : Δοχεία 100 ml, Θερμόμετρα, Νερό, πάγος. Περιγραφή - στόχοι Στις δραστηριότητες αυτές οι μαθητές θα μετρήσουν τη θερμοκρασία κάποιας ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20. Θερμότητα

Κεφάλαιο 20. Θερμότητα Κεφάλαιο 20 Θερμότητα Εισαγωγή Για να περιγράψουμε τα θερμικά φαινόμενα, πρέπει να ορίσουμε με προσοχή τις εξής έννοιες: Θερμοκρασία Θερμότητα Θερμοκρασία Συχνά συνδέουμε την έννοια της θερμοκρασίας με

Διαβάστε περισσότερα

Κυματική οπτική. Συμβολή Περίθλαση Πόλωση

Κυματική οπτική. Συμβολή Περίθλαση Πόλωση Κυματική οπτική Η κυματική οπτική ασχολείται με τη μελέτη φαινομένων τα οποία δεν μπορούμε να εξηγήσουμε επαρκώς με τις αρχές της γεωμετρικής οπτικής. Στα φαινόμενα αυτά περιλαμβάνονται τα εξής: Συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ο15. Κοίλα κάτοπτρα. 2. Θεωρία. 2.1 Γεωμετρική Οπτική

Ο15. Κοίλα κάτοπτρα. 2. Θεωρία. 2.1 Γεωμετρική Οπτική Ο15 Κοίλα κάτοπτρα 1. Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι η εύρεση της εστιακής απόστασης κοίλου κατόπτρου σχετικά μεγάλου ανοίγματος και την μέτρηση του σφάλματος της σφαιρικής εκτροπής... Θεωρία.1 Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

βασισμένο σε μία ιδέα του Βασίλη Βελεχέρη (Χημικού)

βασισμένο σε μία ιδέα του Βασίλη Βελεχέρη (Χημικού) 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης 8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Γνωστικό Αντικείμενο: Μελέτη Περιβάλλοντος Διδακτική Ενότητα: Μεταβολές καταστάσεων της

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας Α ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1

ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας Α ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ ΦΥΛΛΟ ραστηριοτήτων 1 ραστηριότητες Θεµατικής Ενότητας Α ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ 4 Ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Α: ΠΗΓΕΣ ΦΩΤΟΣ, ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ, ΚΑΘΕΤΟΤΗΤΑ, ΥΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. - ΣΥΝΘΕΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Σ.Ε.Π. - ΣΥΝΘΕΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Σ.Ε.Π. - ΣΥΝΘΕΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ έλεγχος εξέλιξης του πειράµατος εισαγωγή υλικών και συσκευών ΕΡΓΑΛΕΙΑ Επιτάχυνση χρόνου Θερµοκρασία περιβάλλοντος ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ χρονόµετρο πίνακας εµφάνιση γραφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ 1. Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο πηγές ηχορρύπανσης: Πηγές ηχορρύπανσης είναι:

ΦΥΣΙΚΑ 1. Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο πηγές ηχορρύπανσης: Πηγές ηχορρύπανσης είναι: Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 1 Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο

Διαβάστε περισσότερα

21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Μια πίεση που ασκεί το υγρό στον πυθμένα και στα τοιχώματα του δοχείου Σε προηγούμενο μάθημα (13ο) γνωρίσαμε την έννοια της πίεσης που ασκούν τα στερεά σώματα. Τώρα είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά.

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 53 ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. 5. Άσκηση 5 5.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ1: ΙΑΘΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ (σελ ) ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: διάθλαση, συγκλίνων φακός, αποκλίνων φακός, µεγέθυνση Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ:

ΦΕ1: ΙΑΘΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ (σελ ) ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: διάθλαση, συγκλίνων φακός, αποκλίνων φακός, µεγέθυνση Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: 1 ΦΕ1: ΙΑΘΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ (σελ. 138 142) ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: διάθλαση, συγκλίνων φακός, αποκλίνων φακός, µεγέθυνση Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: -Να διαπιστώσουµε πειραµατικά το φαινόµενο της διάθλασης του φωτός. -Να διαπιστώσουµε

Διαβάστε περισσότερα

EΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΟΛΙΚΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ

EΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΟΛΙΚΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΕΧΕΙ ΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ http://wwwstudy4examsgr/ ΕΧΕΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΘΕΙ ΑΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΓΙΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΑΣ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα α τετραµήνου στη φυσική γενικής παιδείας

ιαγώνισµα α τετραµήνου στη φυσική γενικής παιδείας ιαγώνισµα α τετραµήνου στη φυσική γενικής παιδείας 1 Το µήκος κύµατος µιας πράσινης ακτινοβολίας όταν διαδίδεται σε ένα υλικό είναι το µισό από ότι είναι στο κενό. a) Ο δείκτης διάθλασης του υλικού αυτού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡ. 6.2: ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΤΟΧΟΙ: Ο μαθητής θα πρέπει:

ΠΑΡ. 6.2: ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΤΟΧΟΙ: Ο μαθητής θα πρέπει: ΠΑΡ. 6.2: ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ ΣΤΟΧΟΙ: Ο μαθητής θα πρέπει: 1. Να πειραματιστεί σχετικά με το σχηματισμό σκιάς όταν ένα αντικείμενο διακόπτει τη διαδρομή του φωτός. 2. Να παρατηρήσει ότι το σχήμα της σκιάς που

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή διατήρησης της ύλης

Η αρχή διατήρησης της ύλης To νερό Η αρχή διατήρησης της ύλης Η ΥΛΗ ΔΙΑΤΗΡΕΙΤΑΙ: Η συνολική μάζα των διαφορετικών υλικών που παίρνουν μέρος σε φυσικές ή χημικές μεταβολές διατηρείται πάντοτε σταθερή. Τα παιδιά θεωρούν ότι υλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική.

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική. 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκτιμήσουν κατά προσέγγιση ή να μετρήσουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

gr/ Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός Torr (=1 mmhg)

gr/ Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός Torr (=1 mmhg) Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΟΝΑ ΩΝ ΠΙΕΣΗΣ atm bar cmhg Torr (=1 mmhg) Pa (=N/m 2 ) 1 atm 1 1,01325 76 760 101325 14,69595 1 bar 0,98692 1 75,00617

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια θερμότητα. Η θερμότητα άγεται. Θερμότητα και μεταβολή της θερμοκρασίας. Μεταβολές καταστάσεων

Η έννοια θερμότητα. Η θερμότητα άγεται. Θερμότητα και μεταβολή της θερμοκρασίας. Μεταβολές καταστάσεων Η έννοια θερμότητα Η θερμότητα άγεται Θερμότητα και μεταβολή της θερμοκρασίας Μεταβολές καταστάσεων Η πράξη Αναμειγνύουμε 300 g νερού θερμοκρασίας 60 o C με 300 g νερού θερμοκρασίας 30 o C Η πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα