ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΛΙΒΑΔΟΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΙΧΘΥΟΠΟΝΙΑΣ ΓΛΥΚΕΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΙΒΑΔΙΚΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Μεταπτυχιακή Διατριβή του Παναγόπουλου Γεωργίου Γεωπόνου Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η μεταπτυχιακή αυτή διατριβή εκπονήθηκε στο εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας του τομέα Λιβαδοπονίας και Άγριας Πανίδας Ιχθυοπονίας Γλυκέων Υδάτων της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον αναπληρωτή καθηγητή κ. Ιωάννη Ισπικούδη, επιβλέποντα της μεταπτυχιακής μου διατριβής, για τη συνεχή καθοδήγηση και συμπαράσταση που μου έδειξε καθ όλη τη διάρκεια της εργασίας μου. Επίσης, ευχαριστώ πολύ τον καθηγητή κ. Βασίλειο Παπαναστάση για τις εποικοδομητικές του παρατηρήσεις που βοήθησαν σημαντικά στη βελτίωση της διατριβής μου. Τέλος εκφράζω τις ευχαριστίες μου στα μέλη του Εργαστηρίου της Λιβαδικής Οικολογίας τους διδάκτορες κ. Μαντζανά Κων/νο, κ. Χουβαρδά Δημήτριο, κ. Σιδηροπούλου Άννα και κ. Παπαδημητρίου Μαρία καθώς και στον υποψήφιο διδάκτορα κ. Ευαγγέλου Χριστάκη για την πολύτιμη βοήθεια που μου παρείχαν σε τεχνικά θέματα, σε θέματα στατιστικής ανάλυσης και βιβλιογραφίας, καθώς και για τη συμπαράσταση και καθοδήγησή τους. 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Υγρά απόβλητα, ορισμός, προέλευση, χρήσεις, επεξεργασία Άρδευση με επεξεργασμένα υγρά απόβλητα, τομείς εφαρμογής, ιστορία, σημασία Επιλογή τρόπου άρδευσης Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της άρδευσης με ανακυκλωμένο νερό Η ποιότητα του ανακυκλούμενου νερού και η επίδρασή του στα αρδευόμενα φυτά. Παράμετροι υγειονομικής σημασίας, παράμετροι αγρονομικής σημασίας Παράμετροι υγειονομικής σημασίας Παράμετροι αγρονομικής σημασίας Xeriscaping - Σχεδιασμός τοπίου με χρήση ξηροφυτικών ειδών ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ Επιλογή των ειδών Περιγραφή των ειδών Πειραματικός σχεδιασμός ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ύψος φυτού Μεσογονάτια διαστήματα Φαινολογικές παρατηρήσεις στα φυτά Τελική επιβιωσιμότητα ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY.55 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...57 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

4 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Το νερό κατέχει πολύ ιδιαίτερη θέση ανάμεσα στα υπόλοιπα φυσικά αγαθά που παρέχει το περιβάλλον. Την ιδιαιτερότητα αυτή του δίνει το γεγονός ότι είναι το φυσικό προϊόν που παρέχεται από τη φύση προς τους ζωντανούς οργανισμούς στο μεγαλύτερο βαθμό και σε ποικίλα μέρη και παίζει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο για το περιβάλλον και την ανθρώπινη ζωή. Το γλυκό νερό (freshwater), αυτό δηλαδή που υπάρχει στις λίμνες και τα ποτάμια, με χαμηλή περιεκτικότητα αλάτων και είναι αυτό που είναι απολύτως απαραίτητο για την επιβίωση του ανθρώπινου οργανισμού. Επίσης είναι εξίσου απαραίτητο για τα περισσότερα είδη φυτών και ζώων, καθώς και για τεράστιο αριθμό χρήσεων πλην της άμεσης κατανάλωσης. Το νερό αυτό διαχωρίζεται από το θαλασσινό νερό (seawater) και το γλυφό ή υφάλμυρο νερό (brackish water). Ο διαχωρισμός αυτός γίνεται κυρίως λόγω της διαφορετικής περιεκτικότητάς του σε άλατα και είναι αυτή ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που το καθιστούν κατάλληλο ή μη για τις προαναφερθείσες και άλλες χρήσεις. Εξάλλου η ανθρωπότητα πάντα κατανάλωνε νερό και το χρησιμοποιούσε για τους διάφορους σκοπούς της, ωστόσο η αιώνια αυτή ανθρώπινη επίδραση στις υδάτινες πηγές ήταν ασήμαντη και είχε τοπικό χαρακτήρα. Οι εντυπωσιακές ιδιότητες του νερού κυρίως η αναγέννησή του μέσω του υδρολογικού κύκλου και η ικανότητα για αυτοκαθαρισμό επέτρεψε για μεγάλα χρονικά διαστήματα μια σχετική καθαρότητα, ποσότητα και ποιότητα γλυκού νερού. Δημιουργήθηκε έτσι μια ψευδαίσθηση αφθαρσίας του νερού και μη εξάντλησης των φυσικών πηγών που το παρείχαν στον άνθρωπο. Με αυτές τις συνθήκες, στο πέρασμα των αιώνων παρατηρήθηκε μια αβασάνιστη και σπάταλη συμπεριφορά του ανθρώπου σχετικά με τη χρήση του παρεχόμενου από τη φύση νερού, αφού τα έξοδα για καθαρισμό των αποβλήτων και προστασία των υδάτινων όγκων (λίμνες, ποτάμια κλπ) ήταν ελάχιστα (State Hydrological Institute - UNESCO, website 2008). Στην ίδια αναφορά γράφεται ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες η κατάσταση άλλαξε. Από το 1950 και έπειτα, καθώς η βιομηχανία και η τεχνολογία αναπτύσσονταν με τεράστιες ταχύτητες σε συνδυασμό με την εντατική ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων σχεδόν σε όλους τους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας δημιούργησαν την άμεση ανάγκη για τεράστιες υδροληψίες. Συγκεκριμένα από το 1951 μέχρι το 1960, σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες, παρατηρήθηκε τετραπλασιασμός των υδροληψιών, καθώς παρατηρούνταν ολοένα και μεγαλύτερη επέκταση των αρδευόμενων εκτάσεων, αύξηση της κατανάλωσης νερού για βιομηχανικούς σκοπούς, καθώς και για μηχανολογική χρήση (θέρμανση και δύναμη). 4

5 Τα τελευταία 25 με 30 χρόνια, σε παγκόσμια κλίμακα παρατηρείται ιδιαίτερη ένταση στην αλλαγή του υδρολογικού κύκλου, στα ποτάμια και στις λίμνες, στην ποιότητα του νερού τους και των πηγών νερού εξαιτίας του ανθρώπινου παράγοντα. Η αξία των πηγών νερού, της δυναμικής τους στο χρόνο και της κατανομής του παρεχόμενου νερού τους στις διάφορες περιοχές πλέον δεν αποσαφηνίζεται μόνο ως περιβαλλοντική και κλιματική αξία, αλλά και ως προς την επίδρασή της στις ανθρώπινες οικονομικές δραστηριότητες. Εξάλλου σε πάρα πολλές περιοχές του κόσμου, οι πηγές νερού έχουν εξαντληθεί και αρκετές ρυπανθεί. Επομένως δεν μπορούν να ικανοποιήσουν την ταχύτατα αυξανόμενη ζήτηση από τον άνθρωπο και καθίστανται ως περιοριστικός παράγοντας εμποδίζοντας την επερχόμενη ανάπτυξη της οικονομίας και την πληθυσμιακή αυτονομία. Αποδεικνύεται πλέον καθημερινά ότι το προς χρήση νερό του πλανήτη είναι περιορισμένο. Παρά το γεγονός ότι τα δύο τρίτα της επιφάνειας της γης καλύπτονται από αυτό, η υψηλή αλατότητα του περιορίζει τη χρησιμότητά του. Από αυτό, μόνο το 2,5% είναι γλυκό, του οποίου τα δύο τρίτα είναι δεσμευμένα στους παγετώνες. Από ό,τι απομένει μόνο το 20% είναι διαθέσιμο στον άνθρωπο για τις ανάγκες του ενώ σημαντικό μέρος αυτού εμφανίζεται σε λάθος τόπο και λάθος χρόνο με τους μουσώνες και τις μεγάλες πλημμύρες. Εν τέλει μόνο το 0,08% του παγκοσμίου νερού απομένει στον άνθρωπο για τις χρήσεις του. Εξάλλου υπολογίζεται ότι οι ανθρώπινες ανάγκες σε νερό θα αυξηθούν στις επόμενες δεκαετίες κατά 40% (Kirby, 2000). Με τα παραπάνω ως δεδομένα γίνεται αντιληπτό ότι απαιτούνται δραστικά μέτρα που θα εξασφαλίσουν την ορθολογιστική χρήση του νερού και με τον τρόπο αυτό τη μη σπατάλη και καταστροφή του. Η εκπαίδευση του πολίτη πάνω στη σωστή χρήση νερού και τις συνέπειες της σπατάλης αυτού από αρμόδιους φορείς της κάθε χώρας θα είναι καθοριστική στην εξοικονόμηση νερού σε ατομικό επίπεδο. Όσον αφορά τις βιομηχανίες, εκεί απαιτείται η σύνταξη ειδικών νόμων και διεθνών κανονισμών που θα επιβάλλουν στις επιχειρήσεις τη σωστή χρήση του νερού, τον καθαρισμό των αποβλήτων και τη σωστή απομάκρυνση και αποθήκευση αυτών. Επίσης, η εκμετάλλευση των αποβλήτων των βιομηχανιών (νερό που προκύπτει από βιολογικό καθαρισμό) σε δραστηριότητες που αποδεδειγμένα θα μπορούσαν να συνεισφέρουν, θα αποφέρει εξοικονόμηση νερού σε αρκετά σημαντικό ποσοστό. 5

6 ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ - ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Με βάση τα παραπάνω, στην παρούσα εργασία θα εξεταστεί η δυνατότητα άρδευσης συγκεκριμένων καλλωπιστικών φυτών με χρήση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων βιομηχανίας βαφής υφασμάτων, η ανάπτυξή τους και ο βαθμός επιβιωσιμότητάς τους. Ως μηδενική υπόθεση θα οριστεί το ότι τα είδη φυτών που επιλέχθηκαν μπορούν να αρδευτούν με βιολογικά επεξεργασμένα υγρά απόβλητα βιομηχανίας βαφής υφασμάτων. 6

7 2. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 2.1 Υγρά απόβλητα, ορισμός, προέλευση, χρήσεις, επεξεργασία Μέσα στα πλαίσια της εξοικονόμησης νερού τοποθετείται και η κατ' επανάληψη χρήση του ήδη χρησιμοποιηθέντος νερού μετά από τον καθαρισμό του. Ως καθαρισμός του νερού εννοείται η διαδικασία της απομάκρυνσης των ουσιών ή οργανισμών που το ρυπαίνουν και με τον τρόπο αυτό καθίσταται κατάλληλο για επαναχρησιμοποίηση. Η πρακτική αυτή θεωρείται ως ύψιστης σημασίας, διότι είναι φανερό το κατά πόσο είναι δυνατό να περιοριστεί η χρήση του καθαρού νερού, επαναχρησιμοποιώντας, σε κατάλληλες περιπτώσεις, νερό που ήδη έχει χρησιμοποιηθεί, σε παρόμοιες δραστηριότητες, ανακαλύπτοντας με τον τρόπο αυτό νέες πηγές παροχής νερού. Η παραπάνω εφαρμογή απαιτεί βέβαια εκτεταμένη επιστημονική έρευνα, ώστε να πραγματοποιηθεί σωστά, με ασφάλεια και όσο το δυνατό αποτελεσματικότερα (McKenzie, 2006). Το νερό που προορίζεται για επεξεργασία και επανάχρηση προέρχεται κυρίως από την οικιακή χρήση σε αστικά κέντρα, από εμπορική και βιομηχανική χρήση, καθώς και από συλλογή του νερού που προέρχεται από απορροή λόγω βροχής. Οι τύποι του νερού αυτού είναι οι παρακάτω (Quevauviller et al. 2006): α) Αστικό νερό (Urban wastewater). Είναι το νερό που προκύπτει από τη μίξη του οικιακού νερού με τα βιομηχανικά απόβλητα, καθώς και το νερό της απορροής λόγω βροχοπτώσεων. β) Οικιακό νερό (Domestic wastewater). Είναι το νερό που αποβάλλεται από τα κτίρια στα οποία υπάρχει ανθρώπινη ζωή και δραστηριότητα. Το νερό αυτό είτε προκύπτει από τον ανθρώπινο μεταβολισμό είτε από άλλες δραστηριότητες, όπως διάφοροι καθαρισμοί κλπ. γ) Βιομηχανικό νερό (Industrial wastewater). Είναι το νερό που αποβάλλεται από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις μετά τη χρήση του από αυτές ή μετά από χρήση για εμπορικούς σκοπούς και διαφέρει από το οικιακό νερό και το νερό της επιφανειακής απορροής λόγω βροχής. Κατά τις προαναφερθείσες διαδικασίες η ποσότητα του νερού που αποβάλλεται παρουσιάζει διάφορες διακυμάνσεις ανάλογα με την ένταση της κάθε δραστηριότητας, που ακολούθως επηρεάζεται από αριθμό παραγόντων όπως το κλίμα, το μέγεθος των κοινοτήτων από τις οποίες προέρχεται, την ποιότητα ζωής, την αξιοπιστία και την ποιότητά του παρεχόμενου νερού, τις απαιτήσεις τις πρακτικές αποθήκευσής του, καθώς και από το βαθμό βιομηχανοποίησης, το κόστος του και την πίεση προσφοράς του. 7

8 Εικόνα 2.1 Η διαδικασία του βιολογικού καθαρισμού. Πηγή Daiseki Co. 2010, Website. Κατά τη διαδικασία του βιολογικού καθαρισμού (εικ. 2.1), το τελικό προϊόν (wastewater), συχνά χύνεται στους υδάτινους φορείς και από εκεί στη θάλασσα. Η αναζήτηση εναλλακτικών χρήσεων αυτού του νερού ως αντικαταστάτη του καθαρού νερού (fresh water), φαίνεται ως ένας αρκετά αποτελεσματικός τρόπος εξοικονόμησής του και στην πράξη ένας νέος πόρος παροχής νερού προς χρήση. Η επαναχρησιμοποίηση του νερού που ανακτάται καθώς προκύπτει από βιολογική επεξεργασία βρίσκει ποικίλες εφαρμογές. Αναφέρεται ότι στην πολιτεία Καλιφόρνια των Η.Π.Α. η διαδικασία αυτή ξεκίνησε από το

9 Εικόνα 2.2 Οι διάφορες περιπτώσεις επαναχρησιμοποίησης του νερού που προέκυπτε από βιομηχανική χρήση στην Καλιφόρνια κατά το Πηγή F.A.O Όπως φαίνεται και στην εικόνα 2.2, το μεγαλύτερο ποσοστό κατείχε η άρδευση αγροτικών εκτάσεων με 63% και ακολουθούσαν η αναπλήρωση των υπογείων υδροφορέων με 14%, η άρδευση τοπίων και διάφορες ιδιωτικοποιήσεις με 13%, η χρήση σε ενδιαιτήματα άγριας πανίδας με 4%, η αναψυχή με 3%, η βιομηχανική χρήση με 2% και άλλες με ποσοστό 1%. Στις τελευταίες χρήσεις περιλαμβάνεται και η αστική χρήση (F.A.O., 1991a). Οι διάφορες χρήσεις του βιολογικά ανακτημένου νερού κατά τους Asano et al. (2007) είναι οι κάτωθι: Αγροτική χρήση με άρδευση αγροτικών εκτάσεων παραγωγής αγροτικών προϊόντων ή φυτωρίων. Άρδευση τοπίων Χρήση του νερού για το πότισμα καλλωπιστικών φυτών και χλοοταπήτων σε πάρκα, σχολικές αυλές, διαχωριστικά εθνικών οδών, γηπέδων, κοιμητηρίων και κήπων. Βιομηχανική χρήση μέσω ανακύκλωσης και επανάχρησης σε εγκαταστάσεις θέρμανσης ή ψύξης και άλλες διαδικασίες, καθώς και στη χρήση για βαριές κατασκευές όπως κτίρια κλπ. Επαναπλήρωση των υπόγειων υδροφορέων, έλεγχο διείσδυσης αλατισμένου νερού και έλεγχο καθίζησης. Περιβαλλοντικές χρήσεις και χρήσεις για αναψυχή. Αναπλήρωση νερού μικρών τεχνητών λιμνών και ρυακιών, βελτίωση βάλτων, ενίσχυση των ρεμάτων και δημιουργία τεχνητού χιονιού σε πίστες του σκι. Μη πόσιμες αστικές χρήσεις όπως πυρόσβεση, κλιματισμός και «καζανάκια» στις τουαλέτες. 9

10 Πόσιμες χρήσεις, μίξη με το ήδη υπάρχον νερό στις δεξαμενές παροχής νερού, μίξη με το υπόγειο νερό και απευθείας παροχή μέσω σωληνώσεων. Οι τρόποι επεξεργασίας του νερού ποικίλουν. Φυσικές, χημικές και βιολογικές μέθοδοι, χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση των λυμάτων από το νερό. Προκειμένου να επιτευχθεί το παραπάνω οι μέθοδοι αυτές συνδυάζονται σε μια ποικιλία συστημάτων που διαβαθμίζονται από πρωτοβάθμια ως και τριτοβάθμια. Αυστηρότερες μέθοδοι επεξεργασίας του νερού περιλαμβάνουν την απομάκρυνση συγκεκριμένων λυμάτων, καθώς και την απομάκρυνση αλλά και έλεγχο των θρεπτικών στοιχείων. Επίσης, γίνεται χρήση φυσικών συστημάτων στις περιπτώσεις όπου έχουμε επεξεργασία νερού σε εφαρμογές που σχετίζονται με το έδαφος. Η λάσπη που προκύπτει κατά την επεξεργασία του απόβλητου νερού, περνά μέσα από διάφορες διεργασίες οι οποίες διαχωρίζουν το περιεχόμενο νερό της και μειώνουν τα οργανικά συστατικά της και το καθιστούν κατάλληλο για επαναχρησιμοποίηση. Επιγραμματικά αναφέρονται παρακάτω τα στάδια των τριών βασικών μεθόδων καθαρισμού του νερού (Cheremisinoff, 2002). Οι φυσικές διεργασίες περιλαμβάνουν το φιλτράρισμα, τον τεμαχισμό, την εξισορρόπηση της ροής, τη δημιουργία ιζήματος, την επίπλυση και το φιλτράρισμα με τη χρήση κοκκώδους μέσου. Οι χημικές διεργασίες περιλαμβάνουν χημική κατακρήμνιση, την προσρόφηση, την απολύμανση καθώς και άλλες χημικές εφαρμογές. Οι βιολογικές διεργασίες περιλαμβάνουν τη δημιουργία ενεργής λάσπης, την αεριούχα λίμνη, τα φίλτρα ρυάκια, την εναλλαγή των βιολογικών επαφών, τη σταθεροποίηση της λίμνης που περιέχει τη λάσπη, την αναερόβια αφομοίωση και την απομάκρυνση των θρεπτικών βιολογικών στοιχείων. 2.2 Άρδευση με επεξεργασμένα υγρά απόβλητα, τομείς εφαρμογής, ιστορία, σημασία Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, μια από τις σημαντικότερες χρήσεις του νερού που προέρχεται από βιολογική επεξεργασία είναι η άρδευση. Με το νερό αυτό μπορούν να αρδευτούν γεωργικές καλλιέργειες, όπως χορτοδοτικές εκτάσεις, αμπέλια, οπωροφόρα, λαχανοκομικές καλλιέργειες, φυτώρια και θερμοκηπιακές καλλιέργειες και εκτάσεις που παρέχουν ξυλεία. Επίσης, είναι δυνατή η άρδευση και άλλου, μη γεωργικού φυτικού υλικού, όπως τοπίων πρασίνου, γηπέδων και λοιπών αθλητικών εγκαταστάσεων, δημοσίων πάρκων, σχολικών αυλών, κοιμητηρίων και προαύλια ναών, φυτεύσεις σε 10

11 νησίδες εθνικών οδών, φυτικών ανεμοφρακτών, κοινόχρηστων χώρων καθώς και πράσινο σε βιομηχανικές και κατοικημένες περιοχές. Η ιστορία έχει καταγράψει την πρώτη χρήση υγρών αποβλήτων για άρδευση κατά το Μινωικό πολιτισμό (F.A.O. 1991b, Angelakis and Spyridakis 1996). Επίσης υπάρχουν αναφορές ότι η πρακτική αυτή βρήκε εφαρμογή για πολλούς αιώνες στην Κίνα. Ωστόσο η χρήση αυτή κατέστη συστηματική κατά τον 16ο αιώνα μ.χ. σε αγροτικές εκτάσεις της Γερμανίας και κατά το 19ο αιώνα στην Αγγλία (F.A.O. 1991b, Tchobanoglous 1979). Οι Η.Π.Α. εγκατέλειψαν την πρακτική αυτή στις αρχές του 20ού αιώνα, αφού μετά το 1930 βρέθηκε ότι χρειαζόταν μια πρωτοβάθμια επεξεργασία των λυμάτων πριν από τη χρήση για άρδευση των καλλιεργειών (Ali, 1987). Όμως η ευρεία επεξεργασία και χρήση των υγρών αποβλήτων άρχισε τη δεκαετία του 1960 (Asano and Levine, 1995). Η χρήση των υγρών αποβλήτων θεωρείται από τις πιο ενδεδειγμένες γιατί αποφεύγεται η υποβάθμιση των αποδεκτών των υγρών (αφού το οργανικό φορτίο και τα θρεπτικά που περιέχονται ακόμη και στα επεξεργασμένα απόβλητα προκαλούν προβλήματα στο περιβάλλον) και επιπλέον επιτυγχάνεται η φυσική τροφοδοσία του εδάφους με θρεπτικά συστατικά και μειώνονται οι απαιτήσεις για χημικά λιπάσματα. Επίσης, αποτελούν έναν επιπλέον υδάτινο πόρο, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό στην εποχή μας, αφού είναι έντονο σε παγκόσμιο επίπεδο το πρόβλημα του νερού. 2.3 Επιλογή τρόπου άρδευσης Τα συνήθη κριτήρια για την επιλογή του τρόπου άρδευσης με κανονικό νερό ποικίλλουν ανάλογα με την τοποθεσία της αρδευόμενης επιφάνειας (άρδευση ολικής ή μερικής επιφάνειας και υπόγεια) και χωρίζονται σε τρεις ομάδες. Περαιτέρω διαχωρισμός στις μεθόδους άρδευσης μπορεί να γίνει με βάση τον τύπο του νερού. Οι τρεις βασικοί τρόποι είναι οι εξής (Lazarova et al., 2005): 1. Άρδευση με τρεχούμενο νερό 2. Άρδευση με μικρής ταχύτητα τρεχούμενο νερό 3. Άρδευση με ψεκασμό νερού Σε φυσιολογικές συνθήκες η μέθοδος της άρδευσης (ψεκασμός, στάγδην, κατάκλυση κλπ) εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα του νερού, τις κλιματικές συνθήκες, την κατάσταση και το είδος του εδάφους, το είδος της αναπτυσσόμενης καλλιέργειας, το κόστος εφαρμογής της μεθόδου άρδευσης, την ικανότητα του παραγωγού να χειριστεί το αρδευτικό σύστημα και τη διαθεσιμότητα των υλικών που απαιτούνται για την εγκατάσταση 11

12 του αρδευτικού συστήματος. Ωστόσο, κατά την άρδευση με νερό που προκύπτει από υγρά απόβλητα, υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες κατά την επιλογή της μεθόδου που θα χρησιμοποιηθεί. Τέτοιοι είναι η πιθανότητα μόλυνσης των φυτών και του συγκομιζόμενου προϊόντος, το περιβάλλον εργασίας των εργαζομένων στην εκμετάλλευση, αλλά και οι πιθανές απειλές αλατότητας και τοξικότητας στο προϊόν. Επομένως κατά την άρδευση με νερό που προκύπτει από υγρά απόβλητα οι παρακάτω παράγοντες καθορίζουν την επιλογή της μεθόδου άρδευσης. 1. Επιλογή καλλιέργειας. 2. Ποσοστό επίβρεξης του φυλλώματος, των καρπών και των υπέργειων τμημάτων των φυτών. 3. Διανομή του νερού, άλατα και στοιχεία που ρυπαίνουν το έδαφος. 4. Ικανότητα διατήρησης υψηλής δυνατότητας εκμετάλλευσης του εδαφικού νερού. 5. Αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του νερού. 6. Πολυπλοκότητα του αρδευτικού συστήματος. 7. Πιθανότητα πρόκλησης προβλημάτων υγείας στο εργατικό προσωπικό της εκμετάλλευσης από την έκθεση στα συστατικά του νερού. 8. Πιθανότητα ρύπανσης του περιβάλλοντος. 9. Απαίτηση σε κεφάλαιο για την εγκατάσταση του αρδευτικού συστήματος και κόστος λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων σε ενέργεια, εργασία και κόστος συντήρησης. Ειδικά σε περιοχές με υψηλά ποσοστά εξατμισοδιαπνοής αλλά και γενικότερη έλλειψη νερού, η αποτελεσματικότητα της μεθόδου άρδευσης είναι εξαιρετικά σημαντική. Για αυτό σε τέτοιες περιπτώσεις συνίσταται η στάγδην άρδευση ή η άρδευση με μικροεκτοξευτήρες. Από την οπτική της υγιεινής, κατά την επιλογή της μεθόδου άρδευσης λαμβάνεται υπόψη ότι: α) όλες οι μέθοδοι άρδευσης είναι κατάλληλες εφόσον γίνεται λόγος για ανακυκλωμένο νερό που πληρεί τις προϋποθέσεις των οδηγιών για επαναχρησιμοποίηση του νερού ή τους κανονισμούς για μη περιορισμένη άρδευση β) ένας αριθμός υπαρχόντων κανονισμών απαιτεί υψηλότερη ποιότητα νερού για άρδευση με εκτοξευτήρες για την αποφυγή μετάδοσης ασθενειών μέσω των σταγονιδίων και γ) άρδευση με εκτοξευτήρες και νερό που δεν πληρεί τα κριτήρια υγιεινής είναι δυνατό μόνο σε συνθήκες εφαρμογής συγκεκριμένων χειρισμών και πρακτικών, όπως επιλογή καλλιέργειας (π.χ. καλλιέργειες για βιομηχανική χρήση παραγωγής ενέργειας), 12

13 προγραμματισμός άρδευσης (νυχτερινή άρδευση) και άλλους περιορισμούς (διακοπή άρδευσης σε συνθήκες ανέμων). Τέλος, τα τεχνικά κριτήρια και τα κριτήρια υγιεινής που πρέπει να λαμβάνονται υπ όψιν κατά την επιλογή της μεθόδου άρδευσης με ανακυκλωμένο νερό, πρέπει να συνδυάζονται με τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες της εκάστοτε περιοχής. 2.4 Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της άρδευσης με ανακυκλωμένο νερό Τα βασικότερα πλεονεκτήματα της άρδευσης με ανακυκλούμενο νερό είναι τα παρακάτω (Lazarova et al., 2005): 1. Αντικαθιστά την ανάγκη εύρεσης νέων πηγών νερού 2. Είναι πηγή αξιόπιστη, ασφαλής και ανεπηρέαστη από την ξηρασία. 3. Εκπληρώνει γρηγορότερα και ευκολότερα τις ανάγκες για νερό σε σχέση με μια πηγή καθαρού νερού 4. Συνεισφέρει στη συμπλήρωση του υδατικού κύκλου. 5. Συνεισφέρει στην αποθήκευση καθαρού νερού για πιθανή μελλοντική χρήση και για κάλυψη αναγκών σε περίπτωση απωλειών ή διαρροών. 6. Ενισχύει τη δημόσια υγεία. 7. Ενισχύει τη γνώση πολιτικών γύρω από τη χρήση του, αλλά και τη συμβατότητα μεταξύ των πολιτικών και των κανονισμών για τη χρήση τέτοιου νερού. 8. Αποφυγή κόστους που προκαλεί η χρήση καθαρού νερού μέσω της εύρεσης και χρήσης νέων πηγών, άντλησης και μεταφοράς του νερού. 9. Χαμηλότερο κόστος χρήσης για τους χρήστες επί της πορείας των ρεμάτων καθόδου του νερού. 10. Μειωμένη ή καθόλου χρήση εμπορικών λιπασμάτων. 11. Επιπρόσθετη πρόσοδος από πώληση του ανακυκλούμενου νερού και των αγροτικών προϊόντων. 12. Δευτερεύοντα οικονομικά οφέλη για πελάτες και βιομηχανίες κατά τη συνεχή παροχή νερού σε περιόδους ξηρασίας. 13. Βελτίωση της τουριστικής δραστηριότητας σε περιοχές με ξηρασία. 14. Προσθήκη αξίας στη γη και στις περιουσίες Απ' την άλλη πλευρά τα βασικότερα αρνητικά στοιχεία που σχετίζονται με τη χρήση ανακυκλούμενου νερού για άρδευση αγροτικών καλλιεργειών είναι τα ακόλουθα: 13

14 1. Πιθανά προβλήματα υγείας που προκαλούνται από τα διάφορα παθογόνα και μικροοργανισμούς που εμπεριέχονται στο νερό που δεν έχει υποστεί σωστή επεξεργασία. 2. Υπάρχοντα κενά στους κανονισμούς και στα κίνητρα για επαναχρησιμοποίηση. 3. Υπάρχοντα κενά σχετικά με το ποιός κατέχει την ιδιοκτησία του νερού και ποιός επωφελείται τα έσοδα από την πώλησή του. 4. Πιθανή μη προσεκτική έκθεση σε αυτό και μη ασφαλής χρήση του. 5. Πιθανές αναστολές με την αποδοχή της χρήσης του νερού από το κοινωνικό σύνολο. 6. Επιβολή αλλαγής του τρόπου εργασίας και των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών αλλά και του τρόπου καλλιέργειας των αγροτών. 7. Υπάρχει η πιθανότητα μείωσης της εμπορικότητας των προϊόντων. 8. Κόστος για υποδομή ανακύκλωσης του νερού (επιπρόσθετη επεξεργασία, διπλή διανομή), καθώς και χρήση και διαχείριση περιλαμβάνοντας και διασταυρούμενο έλεγχο. 9. Δυσκολία σε πρόσοδο και απόσβεση κόστους σε περιπτώσεις τρόπων χρήσης μη επιβεβαιωμένης ορθότητας. 10. Ύπαρξη εποχιακών εναλλαγών ζήτησης και αναγκών αποθήκευσής του. 11. Ανεπαρκής τιμολόγηση του νερού (π.χ. χαμηλή τιμή για τους αγρότες). 12. Πιθανή αλλαγή στο κατεστημένο της αγοράς (ιδίως στην αγορά των αγροτικών προϊόντων) μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ανακύκλωση του νερού. 13. Αδυναμία αντίδρασης σε πιθανή απώλεια προσόδου από το ανακυκλούμενο νερό. 14. Ανάγκη για καλά προσαρμοσμένη οικονομική προσέγγιση. 15. Η ποιότητα του ανακυκλούμενου νερού, ιδίως η περιεκτικότητά του σε άλατα και βόριο μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στην καλλιέργεια και στο έδαφος. 16. Το επιφανειακό αλλά και το υπόγειο νερό μπορεί να ρυπανθούν από χημικούς και βιολογικούς παράγοντες αν ο χειρισμός της άρδευσης δεν είναι ορθός (π.χ. στράγγιση). 2.5 Η ποιότητα του ανακυκλούμενου νερού και η επίδρασή του στα αρδευόμενα φυτά. Παράμετροι υγειονομικής σημασίας. Παράμετροι αγρονομικής σημασίας. Η ποιότητα του ανακυκλούμενου νερού είναι το πιο σημαντικό θέμα που προσδιορίζει το εάν είναι αποδεκτό και ασφαλές το νερό σε μια δεδομένη εφαρμογή του. Για τις διάφορες υπάρχουσες κατηγορίες, η ποιότητα καθορίζεται από έναν αριθμό κριτηρίων υγειονομικών, 14

15 ασφαλείας, κοινωνικο-ψυχολογικών και τεχνικο-οικονομικών (Lazarova et al., 2005). Κατά κανόνα, η ποιότητα του νερού ρυθμίζεται από οδηγίες και κανονισμούς που προσδιορίζουν τον τύπο της επεξεργασίας που θα χρησιμοποιηθεί. Πίνακας 2.1 Τα κυριότερα κριτήρια που επηρεάζουν την επιλογή της ποιότητας του ανακυκλούμενου νερού κατά την επανάχρηση για αρδευτικούς σκοπούς (Lazarova et al., 2005). Προστασία Δημόσιας Υγείας Περιβαλλοντικές και γεωργικές επιπτώσεις Άλλοι συσχετισμοί Μικροβιολογικοί Παράμετροι Δυσμενείς περιβαλλοντικές βραχυπρόθεσμες πιθανότητες επιπτώσεις μικροβιακών προσβολών 1) Στους υδροφορείς 2) Στο έδαφος 3) Σε χλωρίδα και πανίδα Τεχνικοί περιορισμοί 1) Σε αρδευτικά συστήματα 2) Σε αλυσίδες επεξεργασίας 3) Σε αποθήκευση και διανομή Χημικές Ενώσεις μακροπρόθεσμες πιθανότητες τοξικότητας Πολιτικές και οικονομικές πιέσεις Επιπτώσεις στη γεωργία 1) Στις σοδειές 2) Στις ιδιότητες του εδάφους Δημόσιος αντίκτυπος 1) Αισθητική 2) Ασφάλεια κατά τη χρήση Η σημαντικότερη παράμετρος από αυτές του πίνακα 2.1 είναι εκείνη που σχετίζεται με τις μικροβιακές προσβολές. Από τη στιγμή που είναι αδύνατον να παρακολουθείται το σύνολο των μικροοργανισμών είναι αναγκαίο να στοχοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότεροι από αυτούς που ενέχουν κινδύνους προσβολών και έκθεση της δημόσια υγείας σε κίνδυνο. Αντιθέτως οι υπόλοιπες παράμετροι χρησιμοποιούνται κυρίως ως ρυθμιστικοί παράγοντες και ως δείκτες αποτελεσματικότητας της εφαρμοζόμενης ανακύκλωσης, εξαρτώμενες βέβαια από τους κατά τόπους τύπους της εφαρμογής. Για παράδειγμα η αλατότητα ως παράγοντας είναι εξαιρετικά σημαντική για την επίδραση που ασκεί στα αρδευόμενα φυτά σε αντίθεση με ορισμένες οργανικές ενώσεις που ενώ δεν έχουν μεγάλη σημασία για την άρδευση μπορεί να προκαλούν προβλήματα όταν το νερό προορίζεται για πόση Παράμετροι υγειονομικής σημασίας Από τις αρχές της χρήσης ανακτημένου νερού για άρδευση έγινε αντιληπτή ενός βαθμού επικινδυνότητα με βιολογική σημασία. Από την άλλη μελέτες πάνω στις αρνητικές χημικές επιπτώσεις πραγματοποιήθηκαν ακολουθώντας την πρόοδο της δυνατότητας ανάλυσης 15

16 χημικών ουσιών. Ωστόσο η επικινδυνότητα βιολογικού χαρακτήρα έχει βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις (ασθένειες που αναπτύσσονται σχετικά σύντομα), ενώ η χημική μπορεί να γίνει αντιληπτή σε βάθος χρόνου (καρκινογενέσεις, μακροχρόνια τοξικότητα κλπ) (Lazarova et al., 2005). Χημικές ενώσεις Το νερό που προέρχεται από κατοικημένες περιοχές συνήθως περιέχει μικρό ποσοστό νερού προερχόμενου από βιομηχανική επεξεργασία και για το λόγο αυτό οι συγκεντρώσεις οργανικών και ανόργανων ενώσεων είναι τέτοιες που δεν παρουσιάζουν ανησυχία για πιθανές επιπτώσεις στην υγεία. Επιπλέον κοντά στο 90% των προστιθέμενων χημικών στο νερό μπορεί να αφαιρεθεί και να αποτεθεί σε λεκάνες βιολογικής «λάσπης». Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία σχετικές με τοξικότητα, έχουν αναφερθεί μόνο κατά την άρδευση καλλιεργειών με νερό που έχει ρυπανθεί σε μεγάλο βαθμό και που προέρχεται από βιομηχανίες. Τα συνήθη στοιχεία που προκαλούν τοξικότητα (As, Cu, Cr, Cd, Pb, και Hg) βρίσκονται σχεδόν πάντα σε συγκεντρώσεις χαμηλότερες του ορίου ασφαλείας. Οι κύριοι κίνδυνοι υγειονομικού χαρακτήρα, σχετικοί με τις περιεκτικότητες σε χημικές ουσίες στο ανακυκλούμενο νερό, εγείρονται από τη ρύπανση των καλλιεργειών ή του υπόγειου νερού από τους παρακάτω παράγοντες: α) Συσσωρευμένες δηλητηριώδεις ενώσεις, ιχνοστοιχεία (βαρέα μέταλλα). β) Καρκινογόνες χημικές ενώσεις. γ) Συνθετικές φαρμακευτικές ουσίες και καλλυντικά. δ) Άλλες ύποπτες ενώσεις για την πρόκληση βλάβης σε διάφορες ενδοκρινικές ανωμαλίες (ορμόνες ή άλλα χημικά όπως PCBs, πολυχλωριωμένα διφαινύλια, οκτυλφαινόλη, νονυλφαινόλη κλπ). Ακόμη, είναι γνωστό το γεγονός ότι η πρόσληψη από τα φυτά αυτών τον τοξικών στοιχείων ή ενώσεων είναι περιορισμένη. Τα τελευταία χρόνια, η πρόοδος των μεθόδων χημικών αναλύσεων οδήγησε στην ανακάλυψη τεραστίων ποσών ουσιών βλαβερών για την ανθρώπινη υγεία που περιέχονται στο νερό. Τέτοιες ουσίες απέσπασαν την προσοχή της επιστήμης, ώστε να βρεθούν τρόποι αφαίρεσής τους από το νερό κατά την επεξεργασία καθαρισμού του, αλλά και κατά τη διήθησή τους στο έδαφος. 16

17 Γενικά, η άρδευση με νερό επαρκώς επεξεργασμένο φαίνεται να μην εμπεριέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, ωστόσο πάντα θα πρέπει να πραγματοποιείται με όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας. Παθογόνα Σύμφωνα με τους Lazarova et al. (2005), το μεγαλύτερο από τα ζητήματα σχετικά με την υγεία είναι η ύπαρξη ή μη παθογόνων οργανισμών στο ανακτημένο νερό. Ακόμη είναι γνωστό ότι είναι δύσκολη η ρύθμιση της ύπαρξης ή όχι παθογόνων στο νερό. Για το λόγο αυτό έχουν αναπτυχθεί μηχανισμοί εντοπισμού και παρακολούθησης των παθογόνων οργανισμών στα απόνερα ή στο ανακτημένο νερό. Μελέτες που έχουν γίνει ως σήμερα δεν έχουν δείξει σαφή συσχέτιση επιπτώσεων στην υγεία σχετικές με τη χρήση νερού που έχει ανακυκλωθεί σωστά. Ακόμη δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι πληθυσμοί που κατοικούν κοντά σε μονάδες επεξεργασίας νερού ή σε εκτάσεις αρδευόμενες με τέτοιο νερό εκτίθενται σε κίνδυνο λόγω ύπαρξης παθογόνων μέσω αερόβιων διαδικασιών ή άρδευσης με εκτοξευτήρες. Πάντως σχετικά με την κατανάλωση αγροτικών προϊόντων, που έχουν αρδευτεί με ανακυκλωμένο νερό, αναπτύσσονται φυσικοί μηχανισμοί προστασίας από τα φυτά αλλά και τεχνικές χειρισμοί μέσω του καλλιεργητή που αποσκοπούν στην όσο το δυνατό μικρότερη ποσότητα παθογόνων που απομένουν στο φυτό κατά τη συγκομιδή. Οι φυσικοί μηχανισμοί συνίστανται στα κυτταρικά τοιχώματα των ριζών και των φύλλων που «φιλτράρουν» το νερό κατά την απορρόφησή του και δεν επιτρέπουν εύκολα την είσοδο παθογόνων οργανισμών εντός των εδώδιμων τμημάτων του φυτού. Επιπρόσθετα, η διακοπή της άρδευσης της καλλιέργειας για κάποιο χρονικό διάστημα πριν από τη συγκομιδή, επιτρέπει το «στέγνωμα» της εξωτερικής επιφάνειας των φυτών κι έτσι την απομάκρυνση των παθογόνων που πιθανόν να περιέχονται στο νερό άρδευσης. Τέλος, η ηλιακή ακτινοβολία που πέφτει πάνω στα φυτά προλαμβάνει επιπλέον την ύπαρξη τους στην εξωτερική επιφάνεια του φυτού. Εν δυνάμει κίνδυνοι που ελλοχεύουν με την ύπαρξη μικροοργανισμών στα απόνερα ή στις καλλιέργειες υφίστανται εφόσον τα παρακάτω κριτήρια προκύψουν: 1. Τα παθογόνα πρέπει να φτάσουν στο φυτό ή να μπορούν να πολλαπλασιαστούν σε τέτοια ποσότητα, ώστε να φτάσουν σε αριθμό ικανό να προκαλέσει προσβολή. 2. Ένας άνθρωπος ξενιστής θα πρέπει να έρθει σε άμεση επαφή με μια ποσότητα παθογόνου ικανής να προκαλέσει προσβολή. 17

18 3. Ο ξενιστής πρέπει να προσβληθεί. 4. Ασθένεια που θα προκύψει από την προσβολή ή περαιτέρω εξάπλωση του παθογόνου Παράμετροι αγρονομικής σημασίας Αλατότητα Η αλατότητα αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τα φυτά κατά την αύξηση, την ανάπτυξη, αλλά και την επιβίωσή τους. Οι συνήθεις πηγές νερού με υψηλή αλατότητα μπορεί να είναι το αλατισμένο υπόγειο νερό (από φυσικά αίτια, από διήθηση άλατος, από αποστράγγιση επαναχρησιμοποιημένου νερού, από ανύψωση υδροφορέων με υψηλή αλατότητα και από διείσδυση υδροφορέων θαλασσινού νερού), το υφάλμυρο επιφανειακό νερό, το βρόχινο νερό μετά από απορροή, το βιομηχανικά ανακτημένο νερό και το θαλασσινό νερό ή μίγματα αυτού (Duncan et al., 2009). Πρόσφατα, μερικές πολιτείες των Η.Π.Α. αποφάσισαν τη χρήση ανακτημένου νερού ή αλμυρού νερού για την άρδευση μεγάλων επιφανειών με χλοοτάπητα (Marcum, 2006). Αυτή η τάση χρήσης τέτοιου νερού αναμένεται να εξαπλωθεί και να συνεχιστεί σε παγκόσμια κλίμακα ώστε τελικά το νερό που θα χρησιμοποιείται για άρδευση χλοοτάπητα να καταλήξει να έχει περισσότερη αλατότητα από ότι παλιότερα (Miyamoto and Chacon, 2006). Εξάλλου, ο Θεριός (1996) αναφέρει ότι αναμένεται ο κίνδυνος από αλατότητα να αυξηθεί διότι η τάση της σύγχρονης γεωργίας είναι η χρησιμοποίηση όλου του διαθέσιμου νερού για άρδευση, στη μεγαλύτερη δυνατή έκταση. Συχνά οι παραγωγοί χρησιμοποιούν το νερό αποστράγγισης (που κατά κανόνα περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων) στις χαμηλότερες και πλησιέστερες προς τη θάλασσα περιοχές με αποτέλεσμα τη συγκέντρωση σ αυτές περισσότερων αλάτων. Οι Lazarova et al., (2005), αναφέρουν ότι σε σύγκριση με πολλούς άλλους τύπους νερού που χρησιμοποιούνται για άρδευση, το νερό ανακύκλωσης έχει συνήθως χαμηλή έως μέτρια αλατότητα και σημειώνει αγωγιμότητα από 0,6-1,7 ds/m. Κάποια αδιάλυτα μεταλλικά άλατα ταυτοποιούνται ως θρεπτικά συστατικά και είναι ωφέλιμα για το φυτό, ενώ άλλα είναι τοξικά ή θα καταστούν τοξικά όταν βρεθούν σε μεγάλες συγκεντρώσεις. Οι κυριότερες προσθήκες αλάτων στο ανακυκλούμενο νερό γίνονται μέσω του πόσιμου νερού (ειδικά με τη σκλήρυνση και τη φυσική δημιουργία αλάτων), των προστιθέμενων αλάτων με την αστική και βιομηχανική χρήση, της διήθησης του υφάλμυρου νερού στους 18

19 υπονόμους και η γεωργική χρήση του, που επιδρά στην αλατότητα του εδάφους. Κατά κανόνα η αστική χρήση προσθέτει στο νερό mg/l αδιάλυτων αλάτων. Επομένως, εάν το νερό που προέρχεται από αστική χρήση είναι ικανό για αρδευτική χρήση τότε το επεξεργασμένο νερό αστικής χρήσης θα είναι αποδεκτής ποιότητας. Εξαιρέσεις μπορεί να αποτελούν οι παράκτιες περιοχές εξαιτίας της διήθησης του αλμυρού νερού στους υπονόμους που είναι ένα σοβαρό θέμα ή περιοχές στις οποίες βιομηχανίες με απαγορευτικές ποσότητες διαλυτών αποθέτουν τα λύματά τους στους υπονόμους αστικών περιοχών. Η αλατότητα του εδάφους συνήθως είναι αποτέλεσμα της αλατότητας του νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση. Ο βαθμός με τον οποίο τα άλατα συγκεντρώνονται σε μη επιθυμητά επίπεδα στο έδαφος εξαρτάται από τη συγκέντρωσή τους στο νερό άρδευσης, την ετήσια ποσότητα νερού που εφαρμόζεται, το ετήσιο ύψος βροχής, την εξατμισοδιαπνοή, τα φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά του εδάφους. Τα αδιάλυτα άλατα του εδάφους αυξάνουν την οσμωτική πίεση του εδαφικού νερού και απαιτείται μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας από τα φυτά προκειμένου να απορροφήσουν νερό από το έδαφος. Έτσι αυξάνεται η αναπνοή των φυτών και η αύξηση και η στρεμματική απόδοση μιας καλλιέργειας φθίνει βαθμιαία με την αύξηση της οσμωτικής πίεσης. Η αλατότητα στο νερό μπορεί να διαπιστωθεί σαν σύνολο αδιάλυτων στερεών (TDS, Total Dissolved Solids, mg/l) ή σαν ηλεκτρική αγωγιμότητα (ECw, electrical conductivity, ds/l). Οι δυο παραπάνω σχετίζονται με την παρακάτω μαθηματική σχέση: ECw(dS/L)x640=TDS(mg/L) Τοξικά ιόντα Η ύπαρξη ιόντων μπορεί να είναι ακίνδυνη ή και ωφέλιμη όταν αυτά βρίσκονται σε αποδεκτές συγκεντρώσεις στο νερό. Εξάλλου, ένα στοιχείο είναι θεμελιώδες για το φυτό όταν 1) χωρίς αυτό το φυτό δεν μπορεί να συμπληρώσει το βιολογικό του κύκλο, 2) όταν το στοιχείο αποτελεί μέρος ενός συστατικού του φυτού (Θεριός, 1996). Ωστόσο, όταν η συγκέντρωσή τους αυξάνει μπορεί αυτά να καθίστανται τοξικά για τα φυτά. Τούτο μπορεί να προκύπτει από απευθείας επίδραση στις διεργασίες μεταβολισμού των φυτών ή με έμμεση επίδραση σε άλλα θρεπτικά συστατικά που να γίνονται μη διαθέσιμα. Η τοξικότητα μπορεί να εκδηλώνεται ως μέτρια ανάπτυξη, μείωση της σοδειάς, 19

20 αλλαγές στη μορφολογία του φυτού και τελικά στο θάνατό του. Ο βαθμός ζημίας ποικίλει ανάλογα με το είδος της σοδειάς, το στάδιο ανάπτυξής του, τη συγκέντρωση των τοξικών ιόντων στο νερό, ο συσχετισμός τους και τέλος οι κλιματικές και εδαφικές συνθήκες (Lazarova et al. 2005). Τα συνήθη φυτοτοξικά ιόντα που συναντώνται σε αστικά ύδατα σε συγκεντρώσεις ικανές να προκαλέσουν τοξικότητα είναι το βόριο (B), το χλώριο (Cl) και το νάτριο (Na). Το καθένα από αυτά μπορεί να προκαλέσει φυτοτοξικότητα από μόνο του ή σε συνδυασμό. Τα χλώριο και νάτριο συνήθως προσλαμβάνονται από τις ρίζες, αλλά και μέσω των στομάτων των φύλλων κατά την άρδευση με εκτοξευτήρες. Στην τελευταία περίπτωση η αφομοίωση των τοξικών ιόντων από το φυτό είναι ταχύτερη και μπορεί να είναι η πρωταρχική αιτία εμφάνισης φυτοτοξικότητας. Για το λόγο αυτό οι συγκεντρώσεις των παραπάνω στοιχείων πρέπει να μελετούνται ξεχωριστά προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα του ανακυκλούμενου νερού που προορίζεται για άρδευση φυτών καλλωπιστικών ή παραγωγής αγροτικών προϊόντων. Το βόριο γίνεται φυτοτοξικό σε συγκεντρώσεις ελάχιστα ανώτερες από αυτές που χρειάζονται για τη σωστή θρέψη του φυτού. Η ανθρώπινη συμβολή στην αύξηση της συγκέντρωσης του βορίου στο νερό πραγματοποιείται μέσω των υγρών λυμάτων που προέρχονται από τις κατοικίες αφού το στοιχείο υπάρχει σε πολλές ουσίες καθαρισμού. Το γεγονός αυτό επιφέρει συγκεντρώσεις βορίου περί τα 5mg/L στα αστικά λύματα ξηρών περιοχών και στους υπονόμους. Η κανονική ποσότητα που είναι καθοριστική για τη σωστή ανάπτυξη του φυτού είναι κοντά στο 1 mg/l. Συγκέντρωση μεγαλύτερη από αυτή μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα ευαίσθητα φυτά, ενώ τα περισσότερα φυτά επιδεικνύουν προβλήματα τοξικότητας όταν η συγκέντρωση βορίου ξεπεράσει τα 2 mg/l. Αναλογία απορρόφησης νατρίου (SAR, Sodium Absorption Ratio) Το νάτριο εξαιτίας της επίδρασής του στο έδαφος είναι μια ξεχωριστή περίπτωση κατιόντος. Όταν υπάρχει στο έδαφος σε ανταλλάξιμη μορφή προκαλεί φυσικές και χημικές αλλαγές κυρίως στη δομή του εδάφους που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διήθησης του νερού αλλά και του αερισμού του εδάφους. Επίσης, η ύπαρξη νατρίου στο έδαφος με τη μορφή αλάτων προκαλεί διάφορους περιορισμούς στην αύξηση των φυτών (Seelig, 2000). Κατά κανόνα κάθε ανακυκλούμενο νερό μπορεί να είναι πηγή υπερβολικής περιεκτικότητας νατρίου σε σχέση με άλλα κατιόντα (Ca, K, Mg,) και για το λόγο αυτό πρέπει να παρακολουθείται. Ο πιο αξιόπιστος δείκτης για την ύπαρξη μεγάλων τιμών συγκέντρωσης νατρίου είναι η 20

21 Αναλογία Απορρόφησης Νατρίου (Sodium Absorption Rate, SAR). Ορίζεται από την παρακάτω σχέση: Ο παραπάνω τύπος παρόλο που δε λαμβάνει υπόψη τις πιθανές αλλαγές στις συγκεντρώσεις ασβεστίου στο εδαφικό νερό, που μπορεί να προκληθούν από εκτεταμένη βροχόπτωση ή μη διάλυσης ή επερχόμενης άρδευσης, θεωρείται ικανοποιητικός για την αξιολόγηση όλων των τύπων νερού άρδευσης. Ιχνοστοιχεία Σε αντίθεση με τα παραπάνω, υπάρχουν στοιχεία που ακόμη και σε μικρές συγκεντρώσεις είναι τοξικά για τα φυτά. Ευτυχώς στις περισσότερες περιπτώσεις το νερό άρδευσης περιέχει χαμηλές συγκεντρώσεις (συνήθως αρκετά μικρότερες από λίγα mg/l) τοξικών ενώσεων και ιχνοστοιχείων κι έτσι σε γενικές γραμμές δε δημιουργείται πρόβλημα στις αρδεύσεις με ανακυκλούμενο νερό (Lazarova et al., 2005). Οι παραπάνω, αναφέρουν ακόμη ότι τα αστικά λύματα ωστόσο, συνήθως, περιέχουν συγκεντρώσεις ιχνοστοιχείων τέτοιες που θα αυξήσουν τη συγκέντρωση των τοξικών ιχνοστοιχείων στο έδαφος και θα προκαλέσουν ανεπιθύμητες αφομοιώσεις τους στους φυτικούς ιστούς και μείωση της αύξησης της σοδειάς. Τα ιχνοστοιχεία με την επαναλαμβανόμενη άρδευση τέτοιου νερού εγκαθίστανται στα εδάφη και με τον καιρό τα καθιστούν μη παραγωγικά ή τα παραγόμενα προϊόντα άχρηστα. Μέσω ερευνών έχει βρεθεί ότι το 85% των ιχνοστοιχείων που παρέχονται στο έδαφος μέσω της άρδευσης με ανακυκλούμενο νερό κρατείται κοντά ή στην επιφάνεια του εδάφους και μπορεί να εκπλυθεί στα υπόγεια ύδατα. Τα ιχνοστοιχεία που συνήθως περιέχονται σε ανακυκλούμενο νερό είναι: Αργίλιο (Al), Βηρύλλιο (Be), Κοβάλτιο (Co), Φθόριο (F), Σίδηρος (Fe), Λίθιο (Li), Μαγγάνιο (Mn), Μολυβδαίνιο (Mo), Σελήνιο (Se), Κασσίτερος (Sn), Τιτάνιο (Ti), Βολφράμιο (W) και Βανάδιο (V). Μια ειδική ομάδα ιχνοστοιχείων συνιστούν τα βαρέα μέταλλα τα οποία έχουν δείξει ότι δημιουργούν αναμφισβήτητα επιπλοκές στην υγεία όταν απορροφούνται από τα φυτά. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει τα εξής: Αρσενικό (As), Κάδμιο (Cd), Χρώμιο (Cr), Χαλκός (Cu), 21

22 Μόλυβδος (Pb), Υδράργυρος (Hg) και Ψευδάργυρος (Zn). Μακροχρόνια εφαρμογή βαρέων μετάλλων όπως χαλκός, χρώμιο, νικέλιο και ψευδάργυρος έδειξε ότι τα στοιχεία αυτά συσσωρεύονται στην επιφάνεια του εδάφους σε βάθος 1-2 m μετά από εικοσαετή άρδευση με ανακυκλούμενο νερό στην περιοχή Dan του Ισραήλ (Lazarova et al. 2005). Μερικά από τα ιχνοστοιχεία έχουν σημαντική επίδραση σε χαμηλές συγκεντρώσεις αλλά είναι τοξικά όταν οι συγκεντρώσεις ανέρχονται (π.χ. Cu, Cr, Mo, Ni, Se, Zn). Απ την άλλη τα Ar, Cr6+, Fl, Pb, Hg, Mo και Se έχουν περιβαλλοντικές επιπτώσεις γιατί απορροφούνται από τα φυτά σε ποσοστά επιζήμια για τα ζώα και τους ανθρώπους που τα καταναλώνουν. Τα B, Cd, Cu, Cr6+, Ni, Zn και Se, προκαλούν φυτοτοξικότητα. Αυτά μπορούν να μεταφερθούν σε ανθρώπους και ζώα μέσω διαφόρων οδών και να προκαλέσουν επιπτώσεις στην υγεία. Μεγάλη είναι η σημασία της μορφής με την οποία τα στοιχεία αυτά συναντώνται στο έδαφος. Μπορεί να είναι σε ανταλλάξιμη μορφή, σε μίγμα με άλλες ουσίες, προσροφημένα σε οργανικές ενώσεις, σε ανθρακικά άλατα ή σουλφίδια. Ο βαθμός απορρόφησής τους από τα φυτά εξαρτάται από το βαθμό παροχής των ουσιών αυτών στα ριζικά τριχίδια των φυτών από το έδαφος, το περιβάλλον της ριζόσφαιρας και τα χαρακτηριστικά του ριζικού συστήματος. Εξάλλου οι ρίζες των φυτών και οι μικροοργανισμοί που συνεργάζονται με αυτές παράγουν οργανικές ενώσεις που συμβάλλουν αποτελεσματικά στην αποδέσμευση των ιχνοστοιχείων που είναι σταθερά δεσμευμένα στο έδαφος (Kabata Pendias and Pendias, 2001). Το εδαφικό ph παίζει επίσης έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση ιχνοστοιχείων από τη βιολογική λάσπη σε σχέση με άλλα χαρακτηριστικά του εδάφους όπως ο άργιλος, η ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων (Cation Exchange Capacity) και η δομή του εδάφους. Άλλα χαρακτηριστικά του εδάφους όπως η οργανική ουσία, ο ένυδρος σίδηρος, τα ένυδρα οξείδια του μαγγανίου, τα οργανικά οξέα, τα αμινοξέα, τα χουμικά και τα φουλβικά οξέα μπορούν να επιδράσουν εμποδίζοντας την κίνηση των ιχνοστοιχείων (Lazarova et al., 2005). Πολλές οργανικές ενώσεις και οργανοχλωρικά εντομοκτόνα αποτελούν εν δυνάμει κινδύνους για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Όμως η ανακάλυψη νέων χημικών ουσιών, πάντα θα προηγείται της γνώσης για αυτά αλλά και των κινδύνων που πιθανόν να εγκυμονεί η χρήση τους, αφού κάθε χρόνο εισάγονται στην αγορά περί τα 1000 νέα προϊόντα που με τον καιρό στραγγίζουν στους υπόγειους υδροφορείς μέσω των λυμάτων των βιομηχανιών και των αστικών κέντρων. 22

23 ph Το ph είναι ο δείκτης που περιγράφει το πόσο όξινο ή αλκαλικό είναι το νερό. Το σύνηθες εύρος του ph του νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση κυμαίνεται από 6,5 ως 8,4. Τιμές πέρα από αυτά τα δυο όρια είναι ένδειξη του ότι το νερό είναι ακατάλληλο. Εξάλλου το νερό με ακραίες τιμές ph μπορεί να είναι επιζήμιο διαβρώνοντας σωληνώσεις, βάνες και εκτοξευτήρες. Η μέτρηση του ph αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της χημικής ανάλυσής του, καθώς μπορεί να είναι δείκτης ύπαρξης τοξικών ιόντων (Lazarova et al., 2005). Ανθρακικά και ανθρακώδη οξέα Τα αυξημένα επίπεδα ανθρακωδών οξέων (>3-4 meq/l ή > mg/l) μπορούν να επηρεάσουν τη διαπερατότητά του εδάφους. Τα ιόντα αυτά μπορούν να αντιδράσουν με ασβέστιο ή μαγνήσιο και δημιουργώντας άλατα που καθώς καθιζάνουν αυξάνουν το SAR λόγω μείωσης της συγκέντρωσης του Ca στο έδαφος. Νερό με μεγάλες ποσότητες ανθρακικών και ανθρακωδών μπορεί να αφήσουν λευκά σημάδια πάνω στα φύλλα των φυτών όταν η άρδευση γίνεται με εκτοξευτήρες κατά τη θερμή περίοδο. Πέρα από τη μείωση της αισθητικής αξίας των φυτών είναι πιθανό να δημιουργήσει και ρωγμές στις σωληνώσεις του αρδευτικού συστήματος. Η συγκέντρωση ανθρακωδών στο νερό προκειμένου να αποφευχθεί η εναπόθεση λευκών στιγμάτων επί των φύλλων των φυτών πρέπει να είναι περίπου 90 mg/l (ή 1,5 meq/l). Διάφορες ζημιές στα φυτά μπορούν να προκύψουν εάν οι συγκεντρώσεις είναι μεγαλύτερες των 500 mg/l (ή 8,5 meq/l). Θρεπτικά Τα πιο σημαντικά θρεπτικά συστατικά για τα φυτά είναι το άζωτο, ο φώσφορος, το κάλιο, ο ψευδάργυρος, το βόριο και το θείο. Από τα παραπάνω, το ωφελιμότερο είναι το άζωτο. Οι Lazarova et al. (2005) αναφέρουν ότι και οι δυο αφομοιώσιμες μορφές του, η νιτρική και η αμμωνιακή, είναι απαραίτητο να υπάρχουν στο νερό που παρέχεται στα φυτά με την άρδευση. Η αναλογία των μορφών αυτών στο νερό ποικίλει και εξαρτάται από την επεξεργασία στην οποία υποβλήθηκε το νερό. Παρόλα αυτά η αμμωνιακή μορφή συνήθως κυριαρχεί με συγκέντρωση από 5 ως 40 mgν-νη4/l. Τα οργανικά σωματίδια μπορεί να βρίσκονται σε διάλυμα ή σε ολοκληρωμένα 23

24 τμήματα, συνιστώντας πολύπλοκα συμπλέγματα, όπως αμινο-σάκχαρα, αμινοξέα και πρωτεΐνες. Όλα τα παραπάνω μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε αμμωνιακή μορφή εξαιτίας της δραστηριότητας των μικροοργανισμών του εδάφους στο οποίο εφαρμόζεται το ανακυκλούμενο νερό. Μέρος των αμμωνιακών μπορούν να μετατραπούν σε νιτρικά όταν η επεξεργασία του νερού είναι αερόβια μέσω των νιτροποιητικών βακτηρίων. Η συνήθης συγκέντρωσή τους είναι από 0 ως 30 mgν-νo3/l. Το άζωτο αποτελεί μακροστοιχείο για τα φυτά και εφαρμόζεται σε σταθερή βάση. Ωστόσο πολύ υψηλές συγκεντρώσεις, όπως μεγαλύτερες των 30 mgν-νotot/l μπορεί να εξωθήσουν την αύξηση του φυτού προκαλώντας ποικίλα προβλήματα, όπως υπερβολική αύξηση των φύλλων, καθυστέρηση στην ωρίμανση και μείωση της αξίας της σοδειάς. Η ευαισθησία που δείχνουν τα φυτά στο άζωτο σχετίζεται και με το στάδιο ανάπτυξής τους. Ενώ δηλαδή είναι ωφέλιμο κατά την αύξηση των φυτών είναι δυνατό να προκαλέσει απώλειες κατά τα στάδια της ανθοφορίας και καρπόδεσης. Μακροπρόθεσμα, η εκτεταμένη έκθεση στο άζωτο προκαλεί αδυναμία στους μίσχους και στα κλαδιά με αποτέλεσμα σε βροχερές ή με ανέμους συνθήκες να αδυνατούν να συγκρατήσουν το βάρος των καρπών. Η ρύπανση που προκαλείται από τη διήθηση του αζώτου στο έδαφος παρουσιάζει ενδιαφέρον από υγειονομικής άποψης. Τούτο προκύπτει από την εκτεταμένη εφαρμογή θρεπτικών συστατικών σε περιοχές με έδαφος που στραγγίζει εύκολα. Έπειτα καθώς αποτίθεται σε υδάτινους φορείς όπως λίμνες, ποτάμια, ρέματα και κανάλια αποστράγγισης συμβάλλει στη δημιουργία άλγης, η οποία μπορεί να μεταφερθεί σε φίλτρα, σωλήνες, βάνες εκτοξευτήρες κλπ. Ακόμη το υπερβολικό άζωτο μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους για τους ανθρώπους και τα κτηνοτροφικά ζώα. Όσον αφορά το κάλιο, αυτό μπορεί να έχει μόνο μικρή επίδραση στο ανακυκλούμενο νερό. Ο φώσφορος βρίσκεται επίσης σε πολύ μικρή ποσότητα που δεν αρκεί ούτε καν για τις ανάγκες των φυτών. Βέβαια με το χρόνο ο φώσφορος συγκεντρώνεται στο έδαφος και μειώνει την ανάγκη παροχής του στην καλλιέργεια. Παρά το γεγονός ότι υπερβολικές συγκεντρώσεις φωσφόρου στο έδαφος δε φαίνεται να προκαλούν ιδιαίτερα προβλήματα στις καλλιέργειες ενδέχεται να επηρεάσει τις μελλοντικές καλλιέργειες σε περίπτωση που το νέο καλλιεργούμενο είδος παρουσιάζει ευαισθησία στο φώσφορο. Ένα πρόβλημα που υπάρχει περίπτωση να προκληθεί εξαιτίας του φωσφόρου σχετίζεται με την επιφανειακή απορροή αφού ο φώσφορος είναι περιοριστικός παράγοντας του ευτροφισμού. Ελεύθερο χλώριο (Cl2) Για την περίπτωση της άρδευσης με εκτοξευτήρες που προκαλούν τεχνητή βροχή, η 24

25 ύπαρξη υπερβολικής συγκέντρωσης ελεύθερου χλωρίου που προέρχεται από οικιακά λύματα, το νερό καθίσταται επιζήμιο για τα φυτά εάν το ελεύθερο χλώριο παραμένει στο νερό κατά τη διάρκεια της άρδευσης. Η παραπάνω κατάσταση μπορεί να αποφευχθεί εφόσον το ανακυκλωμένο νερό που περιέχει το ελεύθερο χλώριο αποθηκευτεί σε δεξαμενή για μερικές ώρες πριν από τη χρήση του. Τότε το χλώριο που είναι εκ φύσεως πολύ ασταθές μέσα στο νερό και διαλύεται γρήγορα. Οικιακά λύματα με συγκέντρωση ελεύθερου χλωρίου ίση ή μικρότερη από 1 mg/l δε φαίνεται να επηρεάζουν το φύλλωμα των φυτών, ενώ σε κάποια πολύ ευαίσθητα είδη μικρές ζημιές μπορεί να προκληθούν ακόμη και με συγκεντρώσεις της τάξης του 0,5 mg/l. Από την άλλη υπερβολική ποσότητα ελεύθερου χλώριου στο νερό μπορεί να προκαλέσει διαφόρων ειδών ζημιές και καψίματα στα φυτά. Οι μέθοδοι ανακύκλωσης του νερού, που περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις αποθήκευσής του, δε θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα με το ελεύθερο χλώριο. Στην περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγω παρακάμπτονται οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης του νερού θα πρέπει να λαμβάνεται ειδική μέριμνα. 2.6 Xeriscaping Σχεδιασμός τοπίου με χρήση ξηροφυτικών ειδών Εικόνα 2.3 Το έμβλημα του xeriscaping κατά την εισαγωγή του όρου από το Denver Colorado Water Department. Website 2009 Ο όρος xeriscaping (εικ. 2.3), προέρχεται από την ελληνική λέξη ξηρός και το δεύτερο συνθετικό της Αγγλικής λέξης landscape που σημαίνει τοπίο. Ο όρος αυτός εισήχθη για πρώτη φορά το 1981 από το Denver Colorado Water Department για να περιγράψει τους 25

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος Η δυναμική της του στο κίνησης Καλίου έδαφος 1. Δείκτες διαθέσιμου καλίου στο έδαφος Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Εναλλάξιμο Κ (mg/100g εδάφους) Συγκέντρωση Κ (me/l εδαφ.

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα Για την αύξηση και την ανάπτυξη των φυτών απαιτείται νερό και χώμα πλούσιο σε θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΕΡΟΒΙΑΣ ΧΩΝΕΥΣΗΣ ΤΥΡΟΓΑΛΑΚΤΟΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΕΡΟΒΙΑΣ ΧΩΝΕΥΣΗΣ ΤΥΡΟΓΑΛΑΚΤΟΣ ΒΡΥΛΛΑΚΗΣ ΜΑΝ. & ΣΙΑ Ο.Τ.Ε.Ε. ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΕΡΟΒΙΑΣ ΧΩΝΕΥΣΗΣ ΤΥΡΟΓΑΛΑΚΤΟΣ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ ΕΠΕ ΣΕΛΛΙΑ ΔΗΜΟΥ ΑΓ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ - ΡΕΘΥΜΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ 4,8 tn τυρόγαλα / ημέρα στην αιχμή

Διαβάστε περισσότερα

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΖΙΡΗΣ Δρ. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Προϊστάμενος Τμήματος Συντήρησης Κήπων Δήμου Θεσσαλονίκης Το έδαφος είναι το δημιούργημα της ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως ~o περί

1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως ~o περί Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 4000, 3.6.2005 2338 Κ.Δ.Π. 269/2005 Αριθμός 269 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 (Αρ. 106(1)/2002) Διάταγμα με βάση το άρθρο 5(1)((ε) Ο Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΝΡ O χούμος προέρχεται αποκλειστικά από την ανάμειξη εκλεκτής κοπριάς (βοοειδών και πουλερικών) αφού υποστεί μία διαδικασία ζύμωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Βουτσά Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η Συνέδριο Πολιτιστικών Φορέων Νομού Θεσσαλονίκης «Εκτός των τειχών» Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών 1525-ΒΕΤ-2013 PhoReSΕ: Ανάκτηση φωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων ΠΡΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Χημικές ιδιότητες εδάφους Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων Οξύτητα εδάφους (ph) Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ολική περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Το νερό αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς φυσικούς πόρους. Η διαχείριση της ποιότητας και της ποσότητας του νερού από τον άνθρωπο δεν ήταν πάντα η καλύτερη δυνατή.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η φυσικοχημική ανάλυση του εδάφους παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιοτική και θρεπτική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται:

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: (α) από το είδος της κατασκευής τους ως τοξωτά ή αμφίρρικτα και τροποποιήσεις αυτών των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ www.deyak-thermis.gr

ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ www.deyak-thermis.gr ΕΤΗΣΙΑ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΡΙΑΔΙΟΥ Βόριο 84 mg/l 1 Ασβέστιο 256 mg/l - Μαγνήσιο 524 mg/l - Bρωµικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι θετικές επιδράσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου/υπόγειου νερού από τη λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης λυμάτων Λεμεσού

Οι θετικές επιδράσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου/υπόγειου νερού από τη λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης λυμάτων Λεμεσού Οι θετικές επιδράσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου/υπόγειου νερού από τη λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης λυμάτων Λεμεσού Άγγελος Χρίστου Πολ. Μηχανικός, Τεχνικών Υπηρεσιών ΣΑΛΑ πως ήταν η κατάσταση πριν

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες PROSODOL 2009-2012 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : 1.628.911 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ Μέχρι πριν από 100 χρόνια ή και µέχρι πριν από λίγα χρόνια, σε ορισµένες περιοχές το πόσιµο νερό προερχόταν από πηγάδια και πηγές. Σήµερα,

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε;

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε; Θρέψη φυτού Θρέψη αζώτου: τον Χειμώνα όχι πρόσληψη Ν, Άνοιξη έως και άνθιση έδαφος ψυχρό και απαιτήσεις μηδαμινές άρα ελάχιστη πρόσληψη Ν, με εκβλάστηση μεγάλες απαιτήσεις από αποθηκευμένο Ν και από το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS Το πρόβλημα της ιλύς Κατά την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων παράγονται ταυτόχρονα και ορισμένα παραπροϊόντα, όπως τα εσχαρίσματα, η άμμος, τα ξαφρίσματα και η περίσσεια ιλύς από τις δεξαμενές καθίζησης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα