ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Φωτεινή Νότη ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εισηγητής: Ανδρέας Αναστασάκης, Καθηγητής Εφαρµογών Ηράκλειο Φεβρουάριος 2012 Σελ.1 / 34

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Γενικά Για Τη Φορολογία Ιστορική Αναδρομή Της Φορολογίας... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ Σκοπός και Βασικά Χαρακτηριστικά των Φόρων Οι Βασικές Λειτουργίες των Φόρων Κατηγορίες των Φόρων Κατηγοριοποίηση ανάλογα με τη Φορολογική Βάση ΠΙΝΑΚΑΣ Κατηγοριοποίηση ανάλογα τη Φύση του Φορολογικού Συντελεστή Κατηγοριοποίηση με Βάση τον Δημόσιο Φορέα για τον οποίο επιβάλλονται ΠΙΝΑΚΑΣ Κατανομή Φορολογικών Εσόδων κατά Δημόσια Αρχή Κατηγοριοποίηση των Φόρων σε Προσωπικούς και Πραγματικούς Κατηγοριοποίηση των Φόρων σε Άμεσους και Έμμεσους ΠΙΝΑΚΑΣ Η Συμβολή των Άμεσων και Έμμεσων Φόρων στα Φορολογικά Έσοδα στην Ελλάδα Το Φορολογικό Βάρος ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ Άριστη Διάρθρωση της Φορολογίας Θεωρητική Προσέγγιση Η Ανάλυση του Ramsey Σελ.2 / 34

3 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Η Ανάλυση των Corlett και Hague Η Άριστη Διάρθρωση της Φορολογίας και η Διανομή του Εισοδήματος Η Άριστη Διάρθρωση της Φορολογίας Εισοδήματος Η Άριστη Διάρθρωση της Φορολογίας και η Αποτελεσματικότητα Παραγωγής Η Άριστη Διάρθρωση του Φορολογικού Συστήματος ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Σελ.3 / 34

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στις µέρες µας µε τη διαρκή και ευρεία απελευθέρωση των οικονοµικών, αλλά και τη ραγδαία ανάπτυξή τους, ο ρόλος του φορολογικού κλάδου καθίσταται ολοένα και σηµαντικότερος, καθώς αυξάνεται και ο βαθµός επιρροής του σε όλο το οικονοµικό και κοινωνικό φάσµα. Στην παρούσα εργασία γίνεται προσπάθεια ανάπτυξης της άριστης διάρθρωσης της φορολογίας εισοδήµατος µέσα από τη παρουσίαση των φόρων και την επίδρασή τους στην οικονοµία. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή µου Αναστασάκη Ανδρέα για τη καθοδήγηση και εποπτεία της εργασίας µου. Για την οικογένειά µου Σελ.4 / 34

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στη σύγχρονη εποχή ο σχεδιασµός και η υλοποίηση ενός φορολογικού συστήµατος ικανού να επιτύχει τόσο την αναδιανοµή του εισοδήµατος, όσο και την ελαχιστοποίηση του φορολογικού βάρους των φορολογούµενων αποτελεί µία δύσκολη και πολύπλοκη διαδικασία. Σκοπός λοιπόν της παρούσας εργασίας είναι να παρουσιαστούν οι πιο σύγχρονες θεωρίες σχετικά µε την άριστη διάρθρωση του φορολογικού συστήµατος λαµβάνοντας υπόψη όλες τις παραµέτρους για την υλοποίηση των στόχων του και τη µεγιστοποίηση της κοινωνικής ευηµερίας. Για να επιτευχθεί λοιπόν ο σκοπός αυτός κρίθηκε απαραίτητα να γίνει στο πρώτο κεφάλαιο µία περιγραφή γενικά για τη φορολογία και µία ιστορική αναδροµή σχετικά µε αυτή. Στο δεύτερο κεφάλαιο, αναλύονται τα βασικά χαρακτηριστικά και οι λειτουργίες των φόρων αλλά και στις κατηγορίες στις οποίες διακρίνονται. Η κατηγοριοποίηση γίνεται σύµφωνα µε τη φορολογική βάση, το δηµόσιο φορέα για τον οποίο επιβάλλονται, σε προσωπικούς, πραγµατικούς, σε άµεσους και έµµεσους. Τέλος στο κεφάλαιο αυτό δίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην ανάλυση του φορολογικού βάρους, το οποίο είναι απαραίτητος παράγοντας για τη διαµόρφωση της διάρθρωσης του φορολογικού συστήµατος. Έτσι, έχοντας αναλύσει τις βασικές έννοιες της φορολογίας, στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας διατυπώνονται και αναλύονται όλες οι σύγχρονες προσεγγίσεις στη θεωρία των φόρων, έχοντας ως βάση τη θεωρία της βέλτιστης φορολογίας. Ακόµη, γίνεται παρουσίαση της θεωρίας σπουδαίων οικονοµολόγων του Rumsey, Corlett, Hague και του Stiglitz για την άριστη διάρθρωση του φορολογικού συστήµατος δίνοντας κάθε φόρα ιδιαίτερη σηµασία στους τρόπους που οδηγούν στην επίτευξή της. Τέλος, το τελευταίο κεφάλαιο ολοκληρώνεται µε την παρουσίαση της άριστης διάρθρωσης της φορολογίας σε συνδυασµό µε την αναδιανοµή του εισοδήµατος, όπως επίσης και µε την αποτελεσµατικότητα της παραγωγής. Σελ.5 / 34

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 1.1 Γενικά Για Τη Φορολογία Βασικός σκοπός κάθε οικονοµίας ήταν ανέκαθεν η επίτευξη οικονοµικού ρυθµού µεγέθυνσης ή ανάπτυξης. Πολλές φορές όµως, λόγω αδυναµίας του µηχανισµού και της µεταβολής των τιµών για να προωθήσει ικανοποιητικά την ανάπτυξη µια χώρας (επίτευξη του προσδοκώµενου ρυθµού ανάπτυξης) που αποδίδεται σε διάφορους παράγοντες απαραίτητη είναι η παρέµβαση των δηµόσιων φορέων. Οι δηµόσιοι φορείς µε την άσκηση κατάλληλης δηµοσιονοµικής πολιτικής, συµβάλλουν στο να επιτευχθεί η προώθηση των στόχων της οικονοµίας και φυσικά κατ επέκταση και του κοινωνικού συνόλου. Ένα από τα σηµαντικά δηµοσιονοµικά µέσα που οι δηµόσιοι φορείς έχουν στα χέρια τους και µπορούν να χειριστούν είναι η Φορολογία. Η φορολογία αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων που διαθέτουν οι δηµόσιοι φορείς και ιδιαίτερα το κράτος. Αυτό συµβαίνει γιατί µέσω αυτής εξασφαλίζονται οι απαραίτητοι πόροι για: τη παροχή των δηµόσιων αγαθών τη χρηµατοδότηση των δηµόσιων δαπανών καθώς και τη χρηµατοδότηση άλλων δραστηριοτήτων την προώθηση των στόχων του κοινωνικού συνόλου µε τον ρόλο της ταµιευτικής λειτουργίας της φορολογίας. Οι δηµόσιοι φορείς µπορεί επίσης να χρησιµοποιήσουν τη φορολογία για: την αποθάρρυνση ορισµένων δραστηριοτήτων και εποµένως την άµεση παρέµβαση για βελτίωση της κατανοµής των πόρων, άλλα και ως µέσο αναδιανοµής του εισοδήµατος. Αυτό που πρέπει να σηµειωθεί είναι ότι προκειµένου να επιτευχθούν καλύτερα οι επιδιώξεις των δηµόσιων φορέων, είναι απαραίτητη συχνά η επιβολή περισσοτέρων του ενός φόρων. Πολλές φορές αυτό είναι αναπόφευκτο για το εξής λόγο: Ορισµένοι φόροι είναι αποτελεσµατικοί στην πραγµατοποίηση ορισµένων στόχων των δηµόσιων φορέων ενώ άλλοι φόροι στην πραγµατοποίηση άλλων στόχων. Αυτό το οποίο πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα είναι ότι οι διάφορες κατηγορίες φόρων (ικανές να πετύχουν στόχους οικονοµικής και κοινωνικής πολιτικής) θα πρέπει να συνδέονται κατάλληλα ώστε συνολικά να ελαχιστοποιούνται τα µειονεκτήµατα της Σελ.6 / 34

7 φορολογίας και να µεγιστοποιούνται τα πλεονεκτήµατα που απορρέουν από αυτήν ώστε να οδηγηθούµε στην καλύτερη, όσο το δυνατό γίνεται, επίτευξη των στόχων των κρατικών φορέων. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η φορολογία χρησιµοποιείται ως µέσο προώθησης των στόχων της οικονοµίας, µε θετικές τις περισσότερες φορές επιπτώσεις στο κοινωνικό σύνολο, συχνά συναντά εµπόδια εκ µέρους των φορολογούµενων. Το γεγονός αυτό υφίσταται γιατί η επιβολή των φόρων προκαλεί αντιδράσεις από τη πλευρά των φορολογούµενων, οι οποίες έχουν σαν σκοπό να περιορίσουν τη φορολογική υποχρέωση τους απέναντι στους δηµόσιους φορείς. Οι αντιδράσεις αυτές, πρέπει να σηµειωθεί ότι ασκούν διάφορες επιδράσεις τόσο οικονοµικές όσο και κοινωνικές, διότι οδηγούν σε κατανοµή της φορολογικής επιβάρυνσης κατά διαφορετικό τρόπο από αυτό που προβλέπεται από τη φορολογική νοµοθεσία. 1.2 Ιστορική Αναδροµή Της Φορολογίας Με µια σύντοµη ιστορική αναδροµή 1 θα δούµε ότι η αρχή της φορολογίας τοποθετείται στην αρχαιότητα και φαίνεται να ξεκίνησε ως υποχρέωση των ανθρώπων να καταβάλλουν αντικείµενα ή προϊόντα αξίας σε άρχοντες ή κράτη. Σε κάθε περιοχή υπήρχε ένας άρχοντας µε στρατιωτική ή πολιτική εξουσία ή ήταν ένας γαιοκτήµονας στον οποίο αποδίδονταν οι εισφορές, και αυτός µε τη σειρά του τις έδινε στην ανώτατη κρατική αρχή. Επιπλέον, κατά την αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα, η παροχή υπηρεσιών από τους άρχοντες µε το δικαίωµα της είσπραξης των φόρων µιας επαρχίας για δικό τους όφελος αποτελούσε πολύ συχνό φαινόµενο. 2 Στον ελλαδικό χώρο, στην εποχή του Βυζαντίου, παρατηρήθηκε το φαινόµενο της καταβολής των εισφορών στην κοινότητα και όχι σε κάποιον άρχοντα και αυτή µε τη σειρά της τις απέδιδε στο κράτος. 1 E% AF%CE%B1 2 %84%CE%B7%CF%82_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE %AF%CE%B1%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE %B4%CE%B1%CF%82#.CE.97_.CE.BF.CE.B9.CE.BA.CE.BF.CE.BD.CE.BF.CE.BC.CE.AF.CE.B1_. CE.B5.CF.80.CE.AF_.CE.B2.CE.B1.CF.83.CE.B9.CE.BB.CE.B5.CE.AF.CE.B1.CF.82_.CF.84.CE.BF.C F.85_.CE.8C.CE.B8.CF.89.CE.BD.CE.B1_ Σελ.7 / 34

8 Επιπρόσθετα, αξιοσηµείωτο είναι το γεγονός ότι ιστορικά υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο φορολογούµενος ένας πολίτης ή περίοικος (κάτοικος χωρίς πολιτικά δικαιώµατα) µιας περιοχής, αλλά ένα ολόκληρο κράτος. Σε αυτές τις περιπτώσεις ένα αναγνωρισµένο κράτος είχε την υποχρέωση να καταβάλλει εισφορά σε ένα άλλο µετά από σχετική συνθήκη που είχε υπογράψει. Συγκεκριµένα, αυτό συνέβη στο Μεσαίωνα, όπου σλαβικά κράτη πλήρωναν στο Βυζάντιο φόρο, ενώ το ίδιο σε άλλες ιστορικές περιόδους πλήρωνε φόρο στη Περσία και την Οθωµανική Αυτοκρατορία. Στην αρχαιότητα και το Μεσαίωνα, η φορολογία ίσως να συνδεθεί µε τη στρατιωτική κατάκτηση ή πολιτική κτήση όπως υποδηλώνει η χαρακτηριστική φράση «φόρος υποτελείας». Σχεδόν ταυτόχρονα µε τη φορολογία αναπτύχθηκε δε, και το φαινόµενο της φοροδιαφυγής, ώστε να δηµιουργηθούν ειδικές οργανώσεις συλλογής φόρων και υπολογισµού του κάθε φόρου. Αυτές οι οργανώσεις είχαν ακόµη και τη δικαιοδοσία να επιδικάσουν ποινές σε φοροφυγάδες. Έτσι, οι υποχρεωτικές εισφορές αρχικά αποτελούσαν ένα µέρος της σοδειάς, όπως συνέβαινε στην αρχαία Αίγυπτο και αργότερα αντικαταστάθηκαν µε χρήµατα µετά την εφεύρεσή τους ως µέσο συναλλαγής. Ωστόσο ο υπολογισµός της υποχρεωτικής καταβολής εξακολουθούσε να γίνεται µε βάση την έκταση των χρηµάτων του φορολογούµενου µέχρι και µετά τη Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία σε πολλά κράτη. Όµως, η φορολογία δεν ήταν πάντα µοναδική πηγή εσόδων ενός κράτους, υπήρχαν και περισσότερες, όπου το κράτος είχε τον έλεγχο µερικών µονοπωλίων ως κύρια ή συµπληρωµατική πηγή εσόδων, όπως συνέβαινε επί εποχής Όθωνα στην Ελλάδα όπου το κράτος είχε τον έλεγχο ορυχείων της Χαλκιδικής. Βέβαια, εκτός από τους φόρους ένα κράτος µπορεί να επιβάλλει εισφορές και σε εµπορικές συναλλαγές που γίνονται µέσα σε αυτό, ακόµα και όταν οι συναλλασσόµενοι δεν είναι πολίτες του κράτους. Γίνεται κατανοητό ότι οι ρίζες της φορολογίας τοποθετούνται πολύ βαθιά µέσα στο χρόνο ενώ µε το πέρασµα του το φορολογικό σύστηµα εξελίσσεται προσαρµοσµένο στις ανάγκες κάθε εποχής. Σελ.8 / 34

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ 2.1. Σκοπός και Βασικά Χαρακτηριστικά των Φόρων Το φορολογικό σύστηµα µιας χώρας είναι µε τέτοιο τρόπο σχεδιασµένο ώστε οι φόροι να αποτελούν ένα αναγκαστικό µέσο µετάθεσης πόρων από τον ιδιωτικό τοµέα στον δηµόσιο έτσι ώστε να µπορούν οι δηµόσιοι φορείς να εξασφαλίσουν τους αναγκαίους πόρους για τη δωρεά παροχή στο κοινωνικό σύνολο των δηµόσιων αγαθών. Αυτό αποτελεί και τον κύριο σκοπό της ύπαρξης της φορολογίας. Ποία είναι όµως τα βασικά χαρακτηριστικά των φόρων; 3 Από την παραπάνω παράθεση του σκοπού της ύπαρξης των φόρων, γίνεται κατανοητό ότι οι φόροι έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσµατα και αποτελούν: ένα υποχρεωτικό και αναγκαίο µέσο µετάθεσης των πόρων από τον ιδιωτικό στον δηµόσιο τοµέα και ένα µέσο µονοµερές, καθώς η παροχή δεν συνεπάγεται ειδική αντιπαροχή των δηµόσιων φορέων προς τους ιδιωτικούς φορείς. Σύµφωνα µε τον Stiglitz 4, ένα καλό φορολογικό σύστηµα θα πρέπει να έχει πέντε βασικά επιθυµητά χαρακτηριστικά: 1) οικονοµική αποτελεσµατικότητα 2) διαχειριστική απλότητα 3) ευκαµψία 4) πολιτική υπευθυνότητα και 5) δικαιοσύνη Συνοπτικά θα µπορούσε κανείς να τονίσει ότι το φορολογικό σύστηµα ενός κράτους θα πρέπει να εµποδίζει και να αναστέλλει όποτε απαιτείται την παρέµβαση στην αποτελεσµατική κατανοµή των πόρων, θα πρέπει να είναι αρκετά απλό και εύκολο κατά τη διαχείριση του, θα πρέπει να προσαρµόζεται πολύ εύκολα στην ισχύουσα οικονοµική κατάσταση που επικρατεί κάθε φορά. Επιπλέον, το φορολογικό σύστηµα θα πρέπει να είναι δίκαιο κάθε φορά που απαιτείται η συγκριτική αντιµετώπιση των διαφόρων ατόµων καθώς και να είναι σχεδιασµένο µε 3 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ: , Έκδ:Ευγ. 4 J.Stiglitz «Οικονοµική του δηµόσιου τοµέα» σελ Εκδ: Κριτική Επιστηµονική, Βιβλιοθήκη 1992 Σελ.9 / 34

10 τέτοιο τρόπο από τους εκάστοτε φορείς της εξουσίας ώστε τα άτοµα να είναι σε θέση να µπορούν να εξακριβώσουν το τι ακριβώς πληρώνουν. Εποµένως, το φορολογικό σύστηµα θα πρέπει να µπορεί να αντανακλά µε πολύ µεγάλη ακρίβεια τις προτιµήσεις των ατόµων. 2.2 Οι Βασικές Λειτουργίες των Φόρων Οι κύριες λειτουργίες των φόρων είναι τρεις: η ταµιευτική η οικονοµική και η κοινωνική λειτουργία Αναφορικά, η ταµιευτική λειτουργία αποτελεί ίσως την βασικότερη λειτουργία και είναι το βασικό µέσο χρηµατοδότησης των δηµόσιων δαπανών. Βέβαια, η ταµιευτική δεν είναι η µοναδική τους λειτουργία, οι φόροι χρησιµοποιούνται και ως µέσο άσκησης οικονοµικής και κοινωνικής πολιτικής. Αναφορικά, λοιπόν µε την οικονοµική λειτουργία τους, πολλές φορές έχει παρατηρηθεί ότι έχουν χρησιµοποιηθεί ως µέσο σταθεροποίησης της οικονοµίας στο επίπεδο της πλήρους απασχόλησης, ως µέσο καταπολέµησης της ανεργίας και του πληθωρισµού µιας χώρας. Ακόµη, έχουν χρησιµοποιηθεί και ως µέσο προώθησης και επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί για την οικονοµική ανάπτυξη µιας χώρας. Η κοινωνική λειτουργία των φόρων συνίσταται στην χρησιµοποίησή τους ως µέσων άσκησης της κοινωνικής πολιτικής ενός κράτους. Συγκεκριµένα, πολλές φόρες έχουν χρησιµοποιηθεί προκειµένου να βελτιωθεί η διανοµή του εισοδήµατος και του πλούτου µεταξύ των µελών µιας κοινωνίας. Παρατηρείται, ότι η λειτουργία των φόρων είναι πολυδιάστατη και κάθε φορά µπορεί να ενεργοποιηθεί για την επίτευξη διαφορετικού σκοπού, ο οποίος σε κάθε περίπτωση είναι σαφώς ορισµένος. 5 5 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ:288, Έκδ:Ευγ. Σελ.10 / 34

11 2.3 Κατηγορίες των Φόρων Για τη διευκόλυνση της ανάλυσης της θεωρίας των φόρων και των επιδράσεων που τους συνοδεύουν, η κατηγοριοποίησή τους πραγµατοποιείται µε βάση διάφορα κριτήρια. Τα βασικότερα από αυτά είναι η φορολογική βάση, η φύση του φορολογικού συντελεστή, ο δηµόσιος φορέας για τον οποίο επιβάλλονται, η διάκρισή τους σε προσωπικούς και πραγµατικούς, άµεσους και έµµεσους, καθώς και επίσης και η «οικονοµική λειτουργία» που επιβαρύνουν. Στο κοµµάτι που ακολουθεί γίνεται µία παρουσίαση της διάκρισης των φόρων µε τα παραπάνω κριτήρια Κατηγοριοποίηση ανάλογα µε τη Φορολογική Βάση Ως φορολογική βάση θεωρείται το µέγεθος, µε βάση το οποίο πραγµατοποιείται ο υπολογισµός ενός φόρου. Το µέγεθος που µπορεί να χρησιµοποιηθεί είναι συνήθως ένα οικονοµικό µέγεθος, µπορεί όµως να είναι και ένα µη οικονοµικό. Στην πρώτη περίπτωση, διαγράφονται δύο κατηγορίες φόρων. Από τη µία πλευρά οι φόροι που επιβάλλονται στη τρέχουσα παραγωγή και στα εισοδήµατα και από την άλλη πλευρά οι φόροι που επιβάλλονται στη κατοχή ή στη µεταβίβαση της περιουσίας. Αναφορικά µε τη πρώτη κατηγορία, αυτοί είναι δυνατό να επιβάλλονται είτε στον αγοραστή ενός προϊόντος ή παραγωγικού συντελεστή, είτε από την πλευρά της πηγής του εισοδήµατος του, είτε από την πλευρά της χρησιµοποίησης του. Έτσι, διακρίνονται στους φόρους εισοδήµατος και στους φόρους δαπάνης. 6 Στη δεύτερη περίπτωση, εντάσσονται οι φόροι που δεν έχουν ορισµένες οικονοµικές επιδράσεις και που χρησιµοποιούνται πολλές φορές ως βάση για τη µέτρηση των επιπλέον επιδράσεων και την αξιολόγηση των φόρων που έχουν ως βάση ένα οικονοµικό µέγεθος. Οι φόροι αυτοί θεωρούνται συνήθως ως ουδέτεροι φόροι. 6 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ: , Έκδ:Ευγ. Σελ.11 / 34

12 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1 Κατηγορία Φόρων Ποσά εκατ. Ευρώ ( ) Ποσοστά Φόροι Εισοδήµατος ,2 Φόροι Περιουσίας 542 1,6 Φόρος απάνης ,2 Σύνολο ,0 Πηγή: 7 Υπουργείο Οικονοµικών, Εισηγητική Έκθεση Προϋπολογισµού Οικονοµικού Έτους 2004 Στον παραπάνω πίνακα διακρίνουµε την κατανοµή φορολογικών εσόδων της Ελλάδας ανάµεσα στις τρείς κατηγορίες των φόρων ανάλογα µε τη φορολογική βάση του 2002, δηλαδή των φόρων εισοδήµατος, περιουσίας και δαπάνης. Όπως φαίνεται και στον πίνακα πάνω από 60% των συνολικών φορολογικών εσόδων της χώρας προέρχεται από φόρους δαπάνης και το 40% από φόρους εισοδήµατος Κατηγοριοποίηση ανάλογα τη Φύση του Φορολογικού Συντελεστή. Φορολογικός συντελεστής ονοµάζεται το ποσό του φόρου που αντιστοιχεί σε καθεµία µονάδα της φορολογικής βάσης. Ο φορολογικός συντελεστής διακρίνεται ως µέσος και ως οριακός. Μέσος φορολογικός συντελεστής «είναι ο λόγος του ποσού του φόρου που καταβάλλεται συνολικά από µία φορολογούµενη µονάδα διαιρεµένο µε τη συνολική αξία της φορολογικής βάσης.». 8 Οριακός φορολογικός συντελεστής «είναι ο πρόσθετος φόρος που πρέπει να καταβληθεί για καθεµιά νέα µονάδα αύξησης της φορολογικής βάσης.» 9 7 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 109, Εκδ: Ευγ. 8 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 110, Εκδ: Ευγ. 9 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 110, Εκδ: Ευγ. Σελ.12 / 34

13 Άρα, µε βάση τη φύση του φορολογικού συντελεστή οι φόροι διακρίνονται σε: αναλογικοί προοδευτικοί αντίστροφα προοδευτικοί Αναλογικοί είναι οι φόροι όταν ο µέσος φορολογικός συντελεστής δεν µεταβάλλεται όταν µεταβάλλεται η φορολογική βάση και είναι ανεξάρτητος, π.χ φόρος εισοδήµατος νοµικών προσώπων. Προοδευτικοί είναι οι φόροι όταν ο µέσος φορολογικός συντελεστής µεταβάλλεται όταν µεταβάλλεται και η φορολογική βάση, όταν υπάρχει αύξηση αυξάνεται και όταν υπάρχει µείωση µειώνεται, π.χ φόρος εισοδήµατος φυσικών προσώπων. Μία απλή µορφή προοδευτικού φόρου είναι ο γραµµικός προοδευτικός φόρος, ο οποίος προκύπτει όταν από το συνολικό εισόδηµα αφαιρέσουµε ένα ελάχιστο ποσό. Αντίστροφα προοδευτικοί είναι οι φόροι όταν ο µέσος φορολογικός συντελεστής µεταβάλλεται αντίστροφα µε τη φορολογική βάση, δηλαδή µειώνεται όταν αυξάνεται η φορολογική βάση και αντίστροφα. Στην Ελλάδα το 75% των φορολογικών της εσόδων προέρχεται από αναλογικούς φόρους, ενώ το 25% προέρχεται από προοδευτικούς φόρους Κατηγοριοποίηση µε Βάση τον ηµόσιο Φορέα για τον οποίο επιβάλλονται. Με βάση τον δηµόσιο φορέα για τον οποίο επιβάλλονται, οι φόροι διακρίνονται σε τρείς κατηγορίες: α)στους φόρους της κεντρικής διοίκησης ή στους λεγόµενους κρατικούς φόρους, β)στους φόρους κοινωνικής ασφάλισης ή στις λεγόµενες εισφορές στη κοινωνική ασφάλιση και γ)στους φόρους για τους οργανισµούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή στους λεγόµενους δηµοτικούς και κοινοτικούς φόρους. Φυσικά η µεγαλύτερη κατηγορία είναι η πρώτη καθώς έχει υπολογιστεί ότι περίπου τα 2/3 των συνολικών φορολογικών εσόδων µιας χώρας περιέρχονται στο Κράτος. 10 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. Σελ.13 / 34

14 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2 Κατανοµή Φορολογικών Εσόδων κατά ηµόσια Αρχή ηµόσια Αρχή Κρατικός Προϋπολογισµός 2.Κοινωνική Ασφάλιση 3.Τοπική Αυτοδιοίκηση 62,3 62,7 67,2 69,7 30,9 34,3 31,1 29,5 2,3 0,8 0,6 0,8 4.Λοιπά Ν.Π... 3,5 2,2 1,1 - Σύνολο 100,0 100,0 100,0 100,0 Πηγή 11 : ΕΣΥΕ, Εθνικοί Λογαριασµοί Ελλάδος Κατηγοριοποίηση των Φόρων σε Προσωπικούς και Πραγµατικούς Σηµαντική είναι και η διάκριση των φόρων σε προσωπικούς και πραγµατικούς φόρους. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν εκείνοι που η φορολογική υποχρέωση εξαρτάται όχι µόνο από τη φορολογική βάση αλλά και από τα προσωπικά στοιχεία του φορολογούµενου, π.χ. την οικογενειακή του κατάσταση, τη κατάσταση της υγείας του κ.τ.λ. Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται και ο φόρος εισοδήµατος φυσικών προσώπων. Στη δεύτερη κατηγόρια ανήκουν οι φόροι για τον υπολογισµό των οποίων δεν λαµβάνονται υπόψη οι προσωπικές συνθήκες που ισχύουν κάθε φορά για τον εκάστοτε φορολογούµενο Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 117, Εκδ: Ευγ. 12 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 117, Εκδ: Ευγ. Σελ.14 / 34

15 2.3.5 Κατηγοριοποίηση των Φόρων σε Άµεσους και Έµµεσους Η ταξινόµηση των φόρων σε άµεσους και έµµεσους στηρίχθηκε κατά καιρούς σε διάφορα κριτήρια, λόγω χάρη το αν ένας φόρος επιβαρύνει το άτοµο πάνω στο οποίο επιβάλλεται ο φόρος ή αν µεταφέρεται σε άλλους φορολογούµενους. Αν επιβαρύνει το άτοµο ανήκει στους άµεσους, ενώ αν µεταφέρεται σε άλλους φορολογούµενους ανήκει στους έµµεσους. Το δύσκολο είναι η πρόθεση του νοµοθέτη που πρέπει να γνωρίζει κάποιος για να χαρακτηρίσει ένα φόρο άµεσο ή έµµεσο. Γενικά, ως άµεσοι φόροι θεωρούνται συνήθως οι φόροι εισοδήµατος και οι φόροι περιουσίας ενώ, ως έµµεσοι φόροι θεωρούνται οι φόροι δαπάνης. 13 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.3 Η Συµβολή των Άµεσων και Έµµεσων Φόρων στα Φορολογικά Έσοδα στην Ελλάδα Κατηγορία Φόρων Γενική ιοίκηση 100,0 100,0 100,0 Άµεσοι 52,8 52,0 58,7 Έµµεσοι 47,2 48,0 41,3 2.Κρατικός Προϋπολογισµός 100,0 100,0 100,0 Άµεσοι Έµµεσοι 31,4 68,6 33,9 66,1 42,6 57,4 Πηγή: 14 1) ΕΣΥΕ, Εθνικοί Λογαριασµοί της Ελλάδας, 2) ΕΣΥΕ, Στατιστική Επετηρίδα της Ελλάδας Στον παραπάνω πίνακα φαίνεται πως το 52% των εσόδων της Γενικής ιοίκησης προέρχεται από άµεσους φόρους, ενώ το 48%από έµµεσους φόρους. Όσον αφορά τον 13 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. 14 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 118, Εκδ: Ευγ. Σελ.15 / 34

16 Κρατικό Προϋπολογισµό µόνο το 1/3 των συνολικών εσόδων προέρχονται από άµεσους φόρους και τα 2/3 από έµµεσους Το Φορολογικό Βάρος Όπως αναφέρθηκα παραπάνω, οι φόροι αποτελούν µονοµερείς παροχές των ιδιωτικών φορέων στο δηµόσιο αφού δεν αντισταθµίζονται από παροχές του δηµοσίου στους ιδιωτικούς φορείς. Εποµένως, η επιβάρυνση των φόρων στους ιδιωτικούς φορείς είναι γνωστή ως Φορολογικό Βάρος. Ουσιαστικά πρόκειται για το κόστος της δωρεάν παροχής των δηµόσιων αγαθών και των υπολοίπων δραστηριοτήτων που παρέχονται από το κράτος. Είναι όµως δίκαιη η κατανοµή του φορολογικού βάρους µεταξύ των πολιτών; ίκαιη θεωρείται η κατανοµή του φορολογικού βάρους όταν ανταποκρίνεται στις γενικά παραδεκτές αντιλήψεις του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου περί κοινωνικής δικαιοσύνης. Συγκεκριµένα, όταν οι πολίτες αντιµετωπίζουν τις ίδιες συνθήκες, θα πρέπει να έχουν και την ίδια φορολογική επιβάρυνση (οριζόντια φορολογική ισότητα), ενώ όταν αντιµετωπίζουν διαφορετικές συνθήκες θα πρέπει να έχουν και διαφορετική επιβάρυνση (κάθετη φορολογική ισότητα). Εποµένως, όταν εφαρµόζονται οι δύο αυτές φορολογικές αρχές η κατανοµή του φορολογικού βάρους είναι δίκαιη. Βασικά είναι τα κριτήρια που χρησιµοποιούνται για τη δίκαιη κατανοµή τα οποία στηρίζονται στη θεωρία του ανταλλάγµατος και στη θεωρία της φοροδοτικής ικανότητας. Σύµφωνα µε τη θεωρία του ανταλλάγµατος, δύο πολίτες βρίσκονται κάτω από τις ίδιες συνθήκες όταν αποκοµίζουν το ίδιο όφελος από δραστηριότητα του δηµοσίου, ενώ το αντίθετο συµβαίνει σε περίπτωση που βρίσκονται κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Άρα κάθε πολίτης θα πρέπει να καταβάλλει φόρο ανάλογο του οφέλους που αποκοµίζει κάθε φορά. Το σηµαντικότερο πλεονέκτηµα της θεωρίας του ανταλλάγµατος είναι ότι περιορίζονται οι δυσµενείς επιδράσεις της φορολογίας, καθώς ο φόρος είναι ανάλογος του οφέλους που αποκοµίζει κάθε φορολογούµενος από τη δραστηριότητα του δηµοσίου. Βέβαια σηµαντικό µειονέκτηµα της συγκεκριµένης θεωρίας είναι ότι πολλές φορές είναι δύσκολος ο ακριβής προσδιορισµός του οφέλους που αποκοµίζεται για κάθε άτοµο. Σελ.16 / 34

17 ηλαδή η θεωρία αυτή δε δίνει µία πρακτική λύση στο πρόβληµα της κατανοµής του φορολογικού βάρους µε αποτέλεσµα να µη θεωρείται κοινωνικά σκόπιµη. Σύµφωνα µε τη θεωρία της φοροδοτικής ικανότητας, η κατανοµή του φορολογικού βάρους θεωρείται δίκαιη όταν πραγµατοποιείται µε βάση την ικανότητα κάθε ατόµου να συνεισφέρει στα κοινά. Εποµένως, κριτήριο για τη δίκαιη κατανοµή των φόρων είναι η φοροδοτική ικανότητα και όχι το όφελος που αποκοµίζει κάθε πολίτης από τη δραστηριότητα του δηµοσίου. Συγκεκριµένα, κατά τη θεωρία αυτή δύο άτοµα βρίσκονται κάτω από τις ίδιες συνθήκες για φορολογία και θα πρέπει να έχουν την ίδια φορολογική µεταχείριση, όταν έχουν την ίδια φοροδοτική ικανότητα. Οι παράγοντες που την προσδιορίζουν είναι είτε αντικειµενικοί (π.χ. το εισόδηµα, η καταναλωτική δαπάνη, η περιουσία κ.α.), είτε υποκειµενικοί (π.χ. η οικογενειακή κατάσταση ή η κατάσταση υγείας του φορολογούµενου). Αναφορικά µε τον τρόπο διαφοροποίησης της φορολογικής επιβάρυνσης µεταξύ των ατόµων µε διαφορετική φοροδοτική ικανότητα, η άποψη που επικρατεί είναι ότι η φοροδοτική επιβάρυνση θα πρέπει να αυξάνεται µε ταχύτερο ρυθµό της φοροδοτικής ικανότητας δηλαδή προοδευτική φορολογία. Σύµφωνα µε σύγχρονους µελετητές της θεωρίας των φόρων, κάτι τέτοιο είναι δίκαιο γιατί η αύξηση της φοροδοτικής ικανότητας ενός ατόµου συνεπάγεται µε την αύξηση των πόρων του και εποµένως µειώνεται η θυσία που υφίσταται από την πληρωµή του φόρου γιατί οι φόροι που πληρώνει στο δηµόσιο θα χρησιµοποιηθούν για την ικανοποίηση των λιγότερο επιτακτικών αναγκών του. Άρα ένα κράτος θα πρέπει να έχει δύο βασικές εξισώσεις για τα άτοµα που πληρώνουν φόρο από κάθε πρόσθετη µονάδα εισοδήµατος. Να αφαιρέσει µεγαλύτερο ποσοστό εισοδήµατος από τα άτοµα µε το υψηλότερο εισόδηµα Να αφαιρέσει µικρότερο ποσοστό από τα άτοµα µε χαµηλότερο εισόδηµα. Αυτό ερµηνεύεται ως Προοδευτική Φορολογία. 15 Ωστόσο, η άποψη περί προοδευτικής φορολογίας αµφισβητείται από πολλούς συγγραφείς καθώς υποστηρίζεται ότι είναι πιο δίκαιο τα φορολογικά βάρη να 15 Α. Φλώρος «Φορολογική Λογιστική», σελ:28, Εκδ: Σύγχρονη Εκδοτική, Αθήνα 2005 Σελ.17 / 34

18 κατανέµονται µε τέτοιο τρόπο ώστε να εξισώνεται η συνολική θυσία. ηλαδή κάθε άτοµο να χάνει απόλαυση ανάλογη µε τους συνολικούς πόρους που αποκοµίζει. Βέβαια, η προοδευτική φορολογία µπορεί να θεωρηθεί δίκαιη στο κοµµάτι που αφορά την αναδιανοµή του εισοδήµατος από τις υψηλότερες στις χαµηλότερες εισοδηµατικές τάξεις. Η αναδιανοµή αυτή θεωρείται ότι ανταποκρίνεται πλήρως στις αντιλήψεις του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου περί κοινωνικής δικαιοσύνης Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. Σελ.18 / 34

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 3. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ Στην σύγχρονη εποχή, έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί αρκετές προσεγγίσεις στη θεωρία των φόρων. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι ο σχεδιασµός του φορολογικού συστήµατος ενός κράτους είναι πολυδιάστατο θέµα. Ωστόσο, η βασική θεωρία της καλύτερης φορολογίας υποστηρίζει ότι το κάθε φορολογικό σύστηµα θα πρέπει να επιλέγεται µε τέτοιο τρόπο που να µεγιστοποιεί την κοινωνική ευηµερία, καθώς αυτή επιτυγχάνεται µέσω της µεγιστοποίησης της χρησιµότητας των ατόµων σε µια κοινωνία. Στο κοµµάτι που ακολουθεί γίνεται µία εκτενής παρουσίαση των πιο πρόσφατων προσεγγίσεων στη σύγχρονη θεωρία των φόρων µε στόχο να διερευνηθεί ποία είναι τελικά η άριστη διάρθρωση των φόρων. 3.1 Άριστη ιάρθρωση της Φορολογίας - Θεωρητική Προσέγγιση Όπως αναφέρθηκε και στο προηγούµενο κεφάλαιο, όλοι οι φόροι που επιβάλλει ένα κράτος, προκαλούν υπερβάλλον βάρος, αλλάζοντας παράλληλα τις επιλογές των φορολογουµένων. Συγκεκριµένα, ο φόρος εισοδήµατος επηρεάζει την απόφαση ενός φορολογούµενου σχετικά µε το πώς θα κατανείµει τον χρόνο µεταξύ εργασίας και ανάπαυσης. Οι γενικοί φόροι δαπάνης επηρεάζουν επιπλέον και την απόφασή του να κατανείµει το εισόδηµα του µεταξύ κατανάλωσης και αποταµίευσης ενώ οι ειδικοί φόροι δαπάνης ασκούν σηµαντική επίδραση στην κατανοµή της καταναλωτικής δαπάνης ανάµεσα στα διάφορα αγαθά. Ο µοναδικός φόρος που δεν προκαλεί υπερβάλλον βάρος και δεν επηρεάζει την κατανοµή των πόρων σε µία οικονοµία είναι ο λεγόµενος «Κεφαλικός Φόρος». 17 Βέβαια, βασική επιδίωξη των δηµόσιων φορέων, πέρα από την επίτευξη της αποτελεσµατικής κατανοµής των πόρων, αποτελεί και η βελτίωση της διανοµής του εισοδήµατος. Προκειµένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, αναγκαία είναι η χρήση φόρων που να έχουν ως βάση τα χαρακτηριστικά των φορολογούµενων που αποτελούν δείκτες της φοροδοτικής τους ικανότητας, όπως το εισόδηµα, οι δαπάνες κ.α. 17 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. Σελ.19 / 34

20 Μάλιστα, οι δηµόσιοι φορείς επιλέγουν την προοδευτική φορολογία, έτσι ώστε αν ληφθεί υπόψη το εισόδηµα, να µπορούν να επιβαρύνουν περισσότερο τις υψηλότερες εισοδηµατικές τάξεις σε σχέση µε τις χαµηλότερες, αν και αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση του φορολογικού βάρους. Το ερώτηµα είναι πως ένα φορολογικό σύστηµα θα επιτύχει µια ορισµένη αναδιανοµή του εισοδήµατος, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το υπερβάλλον βάρος, δηλαδή άριστη διάρθρωση του φόρου. Η απάντηση προκύπτει από πολλούς οικονοµολόγους όπως του Ramsey, των Corlett και Hague που θα αναλύσουµε παρακάτω, αρχίζοντας µε την ανάλυση του Ramsey 18 το Η Ανάλυση του Ramsey Η ανάλυση του Ramsey στηρίχθηκε στο αρχικό ερώτηµα του Pigou 19 : «Αν το κράτος θέλει να εισπράξει ένα δεδοµένο ποσό εσόδων από έµµεσους φόρους, πώς πρέπει να είναι διαρθρωµένοι οι φόροι, ώστε να ελαχιστοποιείται το υπερβάλλον βάρος τους και εποµένως να µεγιστοποιείται η κοινωνική ευηµερία;» Οι βασικές υποθέσεις πάνω στις οποίες στηρίχτηκε η ανάλυσή του ήταν ότι: Η διανοµή του εισοδήµατος δεν αποτελεί στόχο της φορολογικής πολιτικής είτε γιατί είναι δίκαιη, είτε γιατί οι δηµόσιοι φορείς διαθέτουν άλλα µέτρα για την προώθησή της πιο αποτελεσµατικά. Όταν τα άτοµα ενός κοινωνικού συνόλου είναι από κάθε άποψη όµοια, δεν υπάρχει ζήτηµα αναδιανοµής του εισοδήµατος. Όλες οι αγορές είναι πλήρως ανταγωνιστικές. Το αποτέλεσµα στο οποίο κατέληξε ο Ramsey είναι ότι η Άριστη ιάρθρωση των φόρων επιτυγχάνεται όταν οι φορολογικοί συντελεστές που επιβάλλονται στα αγαθά είναι τέτοιοι ώστε να εξισώνεται το οριακό υπερβάλλον βάρος ανά µονάδα αύξησης των εσόδων. ηλαδή, καθώς αυξάνεται ο φορολογικός συντελεστής, το υπερβάλλον βάρος αυξάνεται µε αύξοντα ρυθµό ενώ τα έσοδα αυξάνονται µε φθίνοντα ρυθµό, εξαιτίας της µείωσης της κατανάλωσης που προκαλεί ο φόρος. 18 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. 19 F. Ramsey, «A contribution to the theory of taxation», σελ vol.37 Economic Journal 1927 εκ του βιβλίου του Γεωργακόπουλου (http://www.uib.es/depart/deaweb/webpersonal/amedeospadaro/workingpapers/bibliosecpub/ramsey.pdf ) Σελ.20 / 34

21 Εποµένως, οι καµπύλες του οριακού υπερβάλλοντος βάρους ανά µονάδα πρόσθετων εσόδων είναι αύξουσες µε αύξοντα ρυθµό. Βέβαια σε αυτές τις καµπύλες διαφορετικό είναι το µέγεθος του υπερβάλλοντος βάρους και το ύψος των εσόδων ανά µονάδα φορολογικού συντελεστή. Έτσι, αν ένας δηµόσιος φορέας µπορεί να εισπράξει µία πρόσθετη µονάδα εσόδων µε µικρότερο υπερβάλλον βάρος από τη φορολόγηση ενός αγαθού (χ) παρά από τη φορολόγηση ενός αγαθού (ψ), θα πρέπει να αυξηθεί η επιβάρυνση του (χ) και να µειωθεί η επιβάρυνση του (ψ), έτσι ώστε να επιτευχθεί η ελαχιστοποίηση του υπερβάλλοντος βάρους της φορολογίας. Η διαδικασία αυτή δε µπορεί να σταµατήσει µέχρι το οριακό υπερβάλλον βάρος να γίνει ίδιο και για τα δύο αγαθά. Η ανάλυση του Ramsey εξηγεί ότι όταν η διάρθρωση ενός φόρου είναι τέτοια ώστε να προκαλεί την ποσοστιαία µείωση της ζήτησης όλων των αγαθών αυτό αποτελεί ένδειξη του ότι η επιβολή του φόρου δεν προκάλεσε υποκατάσταση µεταξύ των διαφόρων αγαθών. Αυτό έχει ως συνέπεια οι καταναλωτές δεν αντικατέστησαν αγαθό που προτιµούσαν περισσότερο µε άλλο αγαθό που προτιµούσαν λιγότερο, άρα ο φόρος δεν προκάλεσε υπερβάλλον βάρος. Το µοναδικό υπερβάλλον βάρος που προκαλείται είναι από την αφαίρεση των πόρων και την χρησιµοποίησή τους από το κράτος σε δραστηριότητες αφήνοντας ανεπηρέαστη την κοινωνική ευηµερία Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ: 558, Εκδ: Ευγ. Σελ.21 / 34

22 ΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.1 Απώλεια ευηµερίας ανά µονάδα εσόδων Αγαθό Χ Αγαθό Ψ Φορολογικοί Συντελεστές Πηγή: Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ 558, Εκδ: Ευγ. Όπως φαίνεται στο ιάγραµµα 3.1: Η άριστη διάρθρωση των συντελεστών των έµµεσων φόρων όταν η διανοµή του εισοδήµατος δεν αποτελεί στόχο της φορολογίας. Άριστη είναι η διάρθρωση της φορολογίας, για ένα ορισµένο ύψος εσόδων, όταν επιβάλλονται φορολογικοί συντελεστές και αγαθά (Χ) και (Ψ) αντίστοιχα. Σελ.22 / 34

23 3.1.2 Η Ανάλυση των Corlett και Hague Εικοσιπέντε χρόνια µετά την ανάλυση του Ramsey, οι δύο αναλυτές Corlett και Hague 21 επαλήθευσαν τα συµπεράσµατα της ανάλυσης του Ramsey, παρόλο που δεν ασχολήθηκαν µε την αριστοποίηση της διάρθρωσης της φορολογίας αλλά µε τη βελτίωση της ευηµερίας (αύξηση κοινωνικής ευηµερίας) που θα µπορούσε να προέλθει από τη µεταβολή της διάρθρωσης των έµµεσων φόρων µε την αύξηση της επιβάρυνσης των συµπληρωµατικών αγαθών. Σύµφωνα λοιπόν, µε την ανάλυσή τους, το υπερβάλλον βάρος ενός φόρου είναι µικρότερο όταν η διάρθρωση του είναι τέτοια ώστε να επιβάλλονται υψηλότεροι συντελεστές σε αγαθά που είναι συµπληρωµατικά της ανάπαυσης και χαµηλότεροι σε αγαθά που είναι υποκατάστατα της ανάπαυσης. Η λογική που στηρίχθηκαν αυτά τα συµπεράσµατα είναι η εξής: δεδοµένου ότι η ανάπαυση δε φορολογείται, η υψηλή φορολόγηση των συµπληρωµατικών προς αυτήν αγαθών περιορίζει την κατανάλωσή τους και κατ επέκταση και της ανάπαυσης. Κατά συνέπεια, η φορολόγηση των συµπληρωµατικών αγαθών της ανάπαυσης συνεπάγεται και την έµµεση φορολόγηση αυτής. Την ανάπαυση σε καµία περίπτωση δε µπορούµε να φορολογήσουµε µε άµεσους φόρους. 3.2 Η Άριστη ιάρθρωση της Φορολογίας και η ιανοµή του Εισοδήµατος Μέχρι πρότινος η διανοµή του εισοδήµατος δεν αποτελούσε στόχο της φορολογικής πολιτικής, και αυτό γιατί όλα τα άτοµα θεωρείται ότι είναι όµοια. Τι συµβαίνει όµως στη περίπτωση που η διανοµή του εισοδήµατος αποτελεί φορολογικό στόχο; Όπου για τον προσδιορισµό της άριστης διάρθρωσης των φόρων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιδράσεις τους τόσο στην στατική κατανοµή των πόρων όσο και στη διανοµή του εισοδήµατος. Στο σηµείο αυτό, τα πράγµατα αρχίζουν να περιπλέκονται γιατί οι δύο στόχοι είναι αλληλοσυγκρουόµενοι και η προώθηση του ενός µπορεί να παραγκωνίσει τον άλλον στόχο. Έτσι, από τη µία πλευρά για την προώθηση του στόχου της αναδιανοµής του εισοδήµατος απαιτείται η χρήση προοδευτικής φορολογίας, αυτή µε τη σειρά της 21 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. Σελ.23 / 34

24 επιδρά αρνητικά στη στατική κατανοµή των πόρων ενώ παράλληλα αυξάνει το υπερβάλλον βάρος τους. Από την άλλη πλευρά για την διανοµή του εισοδήµατος απαιτείται η επιβολή µεγαλύτερων φόρων στα είδη πολυτελείας 22 και η ταυτόχρονη επιβολή χαµηλότερων φόρων στα βασικά είδη διαβίωσης 23. Αυτό βέβαια αποτελεί εµπόδιο στην ελαχιστοποίηση του υπερβάλλον βάρους των έµµεσων φόρων. Κατά συνέπεια, η άριστη διάρθρωση της φορολογίας µπορεί να επιτευχθεί µόνο εάν υπάρξει άριστος συνδυασµός των δύο αλληλοσυγκρουόµενων στόχων. Για να µπορέσει να προσδιοριστεί αυτός ο άριστος συνδυασµός των στόχων της αποτελεσµατικής κατανοµής των πόρων και της δίκαιης διανοµής του εισοδήµατος θα πρέπει να λαµβάνεται υπόψη σε κάθε περίπτωση, η επίδραση στην κοινωνική ευηµερία, όταν η ευηµερία ενός ατόµου µεταβάλλεται. Εποµένως, το συµπέρασµα που µπορεί να προκύψει είναι ότι η άριστη διάρθρωση της φορολογίας δεν επηρεάζεται σε καµιά περίπτωση µόνο από τους παράγοντες που προσδιορίζουν το µέγεθος του υπερβάλλον βάρους αλλά επηρεάζεται και από την έκταση της αναδιανοµής του εισοδήµατος και την κοινωνική ευηµερία Η Άριστη ιάρθρωση της Φορολογίας Εισοδήµατος Ο φόρος εισοδήµατος στρεβλώνει την απόφαση ενός ατόµου που αφορά στη κατανοµή του χρόνου του µεταξύ εργασίας και ανάπαυσης και προκαλεί υπερβάλλον βάρος, το µέγεθος του οποίου εξαρτάται κυρίως από την ελαστικότητα της προσφοράς εργασίας στις µεταβολές του µισθού καθώς επίσης και από τον βαθµό προοδευτικότητας του φόρου. Το βασικό θέµα είναι να προσδιοριστεί ο άριστος βαθµός της προοδευτικότητας του φόρου εισοδήµατος, δηλαδή ο βαθµός εκείνος που θα οδηγούσε σε ελαχιστοποίηση του υπερβάλλοντος βάρους του φόρου αυτού και ταυτόχρονα θα επιτύγχανε ένα επιθυµητό 22 Είδη που καταναλώνονται κυρίως από ανώτερες εισοδηµατικές τάξεις 23 Είδη που καταναλώνονται πιο πολύ από χαµηλότερες εισοδηµατικές τάξεις 24 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ: , Εκδ: Ευγ. Σελ.24 / 34

25 επίπεδο αναδιανοµής του εισοδήµατος. Το θέµα αυτό µελετήθηκε πρώτη φορά από τον Mirrlees 25 το Ο Mirrlees 26 για να εξάγει τα συµπεράσµατά του, υπέθεσε αρχικά ότι αυξάνεται ο φορολογικός συντελεστής σε ένα µόνο κλιµάκιο. Θέλησε µε αυτόν τον τρόπο να µελετήσει τις επιπτώσεις της αύξησης αυτής στην προσφορά εργασίας, στα έσοδα και στην κοινωνική ευηµερία. Η µελέτη αυτή αφορά τα άτοµα του κλιµακίου που αυξήθηκε ο φορολογικός συντελεστής και όχι τα άτοµα µε συνολικό εισόδηµα µικρότερο του κλιµακίου. Εποµένως, η προσφορά εργασίας αυτών των ατόµων θα δεχθεί σηµαντικές εισοδηµατικές επιδράσεις και αυτό επειδή ο αυξηµένος φορολογικός συντελεστής εφαρµόζεται σε ένα µικρό µέρος του εισοδήµατος τους, η εισοδηµατική επίδραση στην προσφορά εργασίας θα είναι µικρή δηλαδή θα µειωθεί η προσφορά εργασίας τους εποµένως, θα είναι µικρότερα και τα εισοδήµατά τους. Αναφορικά, τα άτοµα που έχουν µεγαλύτερα εισοδήµατα του κλιµακίου για τα οποία έγινε η αύξηση του φορολογικού συντελεστή, θα υποστούν εισοδηµατική επίδραση µε αύξηση της προσφοράς εργασίας, άρα και µε έσοδα του δηµοσίου. Σύµφωνα µε τα παραπάνω, καταλήγουµε στο συµπέρασµα ότι τα έσοδα του δηµοσίου και η κοινωνική ευηµερία επηρεάζονται από τρείς επιµέρους επιδράσεις, το συνολικό άθροισµα των οποίων είναι αυτό που θα καθορίσει την αύξηση ή τη µείωσή τους. Οι επιδράσεις πρέπει να εξετάζονται κάθε φορά σε µια ενδεχόµενη αύξηση του φορολογικού συντελεστή σε ένα κλιµάκιο και αυτές είναι: Το ποσό του φόρου που θα πρέπει να καταβάλλουν τα άτοµα των οποίων ο οριακός συντελεστής αυξήθηκε θα είναι µειωµένο. Στα άτοµα µε υψηλότερα εισοδήµατα, το ποσό του φόρου που θα πρέπει να καταβληθεί, αυξάνεται. Η ευηµερία και των δύο κατηγοριών θα µειωθεί λόγω της αύξησης του φορολογικού συντελεστή. 25 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ , Εκδ: Ευγ. 26 J. Mirrlees, «An exploration in the theory of optimum income taxation» Review of Economic Studies, vol.38, 1971 : Εκ του βιβλίου του Γεωργακόπουλου Σελ.25 / 34

26 Υπάρχουν εποµένως δύο περιπτώσεις που πρέπει να εξεταστούν: Αν το άθροισµα των δύο πρώτων επιδράσεων είναι θετικό, δηλαδή αύξηση φορολογικού συντελεστή που οδηγεί σε τελική αύξηση των εσόδων, η αύξηση του φορολογικού συντελεστή είναι επιθυµητή. Αν το άθροισµά τους είναι αρνητικό, δηλαδή αν τα συνολικά έσοδα του δηµοσίου µειωθούν ως συνέπεια την αύξηση του φορολογικού συντελεστή δεν θα υπάρξουν πρόσθετα έσοδα και η κοινωνική ευηµερία θα µειωθεί. Κατά συνέπεια η αύξηση του φορολογικού συντελεστή δεν είναι επιθυµητή. Από όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, γίνεται κατανοητό ότι το κατά πόσο θα επιδράσει η µεταβολή του φορολογικού συντελεστή στη κοινωνική ευηµερία εξαρτάται: α)από την ελαστικότητα της καµπύλης της προσφοράς εργασίας, β)από την έκταση της ανισότητας της διανοµής εισοδήµατος στη κοινωνία, γ)από την ένταση της επιθυµητής αναδιανοµής του εισοδήµατος από το κοινωνικό σύνολο και δ)από τον αριθµό των φορολογούµενων που βρίσκονται πάνω από το κλιµάκιο όπου έγινε η αύξηση του φορολογικού συντελεστή. Όσο µεγαλύτερη είναι η ελαστικότητα της καµπύλης της προσφοράς εργασίας, τόσο µεγαλύτερο είναι το φορολογικό βάρος του φόρου εισοδήµατος και υπάρχει µείωση των εσόδων και της ευηµερίας. 27 Ακόµη, όσο µεγαλύτερη είναι η ένταση της επιθυµητής αναδιανοµής του εισοδήµατος από το κοινωνικό σύνολο, τόσο µεγαλύτερη θα είναι η κοινωνική ευηµερία, έχοντας ως συνέπεια την αύξηση του φορολογικού συντελεστή. Το ίδιο ισχύει και για την ανισότητα της αναδιανοµής του εισοδήµατος όταν είναι έντονη. Τέλος, αναφορικά µε το ποσοστό των φορολογουµένων που βρίσκονται πάνω από το κλιµάκιο που έγινε η αύξηση του φορολογικού συντελεστή, όσο µεγαλύτερο είναι, τόσο µεγαλύτερη θα είναι η αύξηση των εσόδων µε όφελος των χαµηλότερων εισοδηµατικών τάξεων έχοντας πιθανή αύξηση της κοινωνικής ευηµερίας. Η θεωρία του Mirrlees θεωρείται ότι είναι αξιόλογη γιατί ένα βασικό της συµπέρασµα είναι ότι «η άριστη διάρθρωση του φόρου εισοδήµατος προσεγγίζει τον γραµµικό προοδευτικό φόρο» Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική», σελ: , Εκδ: Ευγ. 28 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική»,σελ:570, Εκδ: Ευγ. Μπένου Αθήνα, 2005 Σελ.26 / 34

27 Αυτό έχει ιδιαίτερη σηµασία εξαιτίας των διαφορετικών φορολογικών συστηµάτων σε διάφορα κράτη και διαφέρουν σηµαντικά ως προς τον φόρο αυτό, αφού δεν περιλαµβάνουν έναν µόνο φορολογικό συντελεστή αλλά περισσότερους και δεν ενσωµατώνουν τον αρνητικό φόρο εισοδήµατος για τις χαµηλές εισοδηµατικές τάξεις Η Άριστη ιάρθρωση της Φορολογίας και η Αποτελεσµατικότητα Παραγωγής Κατά τη διερεύνηση της άριστης διάρθρωσης της φορολογίας είναι σκόπιµο, να διερευνηθεί πόσο επιτυγχάνεται αποτελεσµατικότητα στη παραγωγή µετά από την επιβολή ενός φόρου. Όπως είναι γνωστό η αποτελεσµατικότητα παραγωγής απαιτεί ο οριακός λόγος τεχνικής υποκατάστασης µεταξύ δύο εισροών, όπως και ο οριακός λόγος µετασχηµατισµού µεταξύ δύο εκροών, να είναι ίσος για όλες τις επιχειρήσεις. Σύµφωνα, µε τον J. Stiglitz 29, η αποτελεσµατικότητα της παραγωγής επιτυγχάνεται όταν όλες οι επιχειρήσεις αντιµετωπίζουν ακριβώς τις ίδιες τιµές, τόσο για τις εισροές όσο και για τις εκροές τους. Κατά συνέπεια όλοι οι φόροι που δεν επιβάλλουν την ίδια επιβάρυνση σε έναν συντελεστή που χρησιµοποιείται από όλες τις επιχειρήσεις, όπως επίσης και όλοι οι φόροι που δε καλύπτουν την παραγωγή όλων των επιχειρήσεων µε ένα κοινό συντελεστή, προκαλούν αναποτελεσµατικότητα στην παραγωγή. Για παράδειγµα οι δασµοί 30 αποτελούν εκείνη την κατηγορία των φόρων, που δεν επιτρέπει τη µεγιστοποίηση της παραγωγής σε διεθνές επίπεδο, αφού η κατανοµή της παραγωγής ανάµεσα στις διάφορες χώρες δεν επιτυγχάνεται µε βάση το συγκριτικό πλεονέκτηµα καθεµίας. Εποµένως το γενικό συµπέρασµα που µπορεί να προκύψει είναι ότι τόσο οι φόροι που επιβάλλονται στους καταναλωτές, όσο και οι φόροι που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις, δε µπορούν να εξασφαλίσουν την αποτελεσµατικότητα. Ωστόσο, δηµιουργήθηκε το ερώτηµα σχετικά µε τους δηµόσιους φορείς αν πρέπει να χρησιµοποιούν τους φόρους αφού επιδιώκουν ελαχιστοποίηση τους υπερβάλλον βάρους. Τα ερώτηµα αυτό επιδίωξαν να επιλύσουν οι οικονοµολόγοι J. Diamond και J. 29 J.Stiglitz «Οικονοµική του δηµόσιου τοµέα» σελ , Εκδ: Κριτική Επιστηµονική Βιβλιοθήκη, ασµοί: φόροι που καλύπτουν µόνο τα αγαθά τα οποία αποτελούν αντικείµενο διεθνούς εµπορίου και συνήθως επιβάλλονται στις εισαγωγές και λέγονται εισαγωγικοί µερικές φορές επιβάλλονται και στην εξαγωγή. Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική»,σελ: , Εκδ: Ευγ. Σελ.27 / 34

28 Mirrlees 31, οι οποίοι αφού µελέτησαν το ζήτηµα κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι η επιβολή των φόρων που στρεβλώνουν το καταναλωτικό πρότυπο µπορεί να είναι δικαιολογηµένη στη περίπτωση που ο βασικός σκοπός τους είναι η αναδιανοµή του εισοδήµατος. Βέβαια, µια τέτοια επιδίωξη δεν δικαιολογεί την επιβολή των φόρων, οι οποίοι στρεβλώνουν το άριστο επίπεδο παραγωγής 32 και που οδηγούν σε τεχνολογική και παραγωγική αναποτελεσµατικότητα. Η ουσία του συµπεράσµατος αυτού είναι ότι εφόσον η ευηµερία ενός ατόµου εξαρτάται από το ύψος του µισθού που λαµβάνει και από τις τιµές που καταβάλλει για την απόκτηση των αγαθών που του είναι χρήσιµα για την ικανοποίηση των αναγκών του, οι δηµόσιοι φορείς µπορούν να επιβάλλουν οποιαδήποτε µεταβολή στις τιµές. Αυτό έχει ως σκοπό να επιτευχθεί η αναδιανοµή του εισοδήµατος µε το ελάχιστο δυνατό κόστος ευηµερίας, χωρίς να µεταβάλλουν τις τιµές που έχουν οι παραγωγοί. Συνεπώς, οι φόροι δεν επηρεάζουν τις τιµές που αντιµετωπίζουν οι παραγωγοί αλλά οι καταναλωτές, αφού µε αυτόν τον τρόπο υλοποιείται ο στόχος της αναδιανοµής του εισοδήµατος µε ταυτόχρονη µεγιστοποίηση της παραγωγής. Το συµπέρασµα των δύο οικονοµολόγων βρίσκει σύµφωνο και τον οικονοµολόγο J. Stiglitz 33, µε το οποίο ασκείται σηµαντική επίδραση στη διάρθρωση των έµµεσων φόρων. Συγκεκριµένα, η άριστη διάρθρωση των έµµεσων φόρων δε θα πρέπει να περιλαµβάνει ούτε συσσωρευµένους φόρους δαπάνης 34, ούτε ειδικούς φόρους που καλύπτουν αγαθά που χρησιµοποιούνται σε ενδιάµεσες χρήσεις, ούτε φόρους που να καλύπτουν παραγωγικούς συντελεστές, ούτε δασµούς. Επιπλέον, η συµπεριφορά των δηµόσιων φορέων πρέπει να είναι αντίστοιχη της συµπεριφοράς των ιδιωτικών, δηλαδή θα πρέπει να επιδιώκουν τη µεγιστοποίηση του κέρδους τους και την ελαχιστοποίηση του κόστους τους. 31 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική»,σελ: , Εκδ: Ευγ. πηγή των πληροφοριών αυτών ήταν: J. Diamond and J. Mirrlees, «Optimal taxation and Public Production I: Production Efficiency», American Economic Review, Vol. 61, Για να υπάρχει άριστο επίπεδο παραγωγής πρέπει να υπάρχουν πλήρως ανταγωνιστικές συνθήκες στην οικονοµία και σταθερές αποδόσεις κλίµακας σε όλες τις αγορές και δεν υπάρχουν υπερκανονικά κέρδη στις επιχειρήσεις. Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική»,σελ:571, Εκδ: Ευγ. 33 J.Stiglitz «Οικονοµική του δηµόσιου τοµέα» σελ.591, Εκδ: Κριτική Επιστηµονική Βιβλιοθήκη, Είναι οι φόροι που θα πρέπει να αντισταθούν από το φόρο προστιθέµενης αξίας. Σελ.28 / 34

29 Το συµπέρασµα των δύο οικονοµολόγων αν και σηµαντικό, είναι δύσκολο να εφαρµοστεί στη πράξη. Αυτό συµβαίνει γιατί είναι αρκετά περίπλοκη η διαµόρφωση µιας διάρθρωσης φόρων που να επιτυγχάνει την αναδιανοµή του εισοδήµατος αποφεύγοντας ταυτόχρονα την αναποτελεσµατικότητα στη παραγωγή. Αυτό µπορεί να δικαιολογηθεί γιατί στη πράξη είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς αν ένα προϊόν χρησιµοποιείται για µία τελική και µία ενδιάµεση χρήση. Ακόµη, είναι δύσκολο να προσπαθήσει να εξασφαλίσει κανείς τις συνθήκες της άριστης διάρθρωσης των έµµεσων φόρων, καθώς είναι περίπλοκη η διάκριση µεταξύ καθαρών κερδών και απόδοσης κεφαλαίου. Τέλος είναι δύσκολη η διάκριση µεταξύ απόδοσης κεφαλαίου και αµοιβής του επιχειρηµατία στις ατοµικές επιχειρήσεις, έχοντας ως συνέπεια να µη µπορεί να επεκτείνει το φόρο εισοδήµατος νοµικών προσώπων και στα φυσικά πρόσωπα. 35 Εποµένως, παρατηρείται ότι αν και σηµαντικό το αποτέλεσµα των οικονοµολόγων, είναι πολύ δύσκολο να εφαρµοστούν πρακτικά. Βέβαια αν επιτευχθεί η επίλυση των προβληµάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω, µπορούν να υλοποιηθούν µε πολύ µεγάλη αποτελεσµατικότητα. 3.3 Η Άριστη ιάρθρωση του Φορολογικού Συστήµατος. Όπως είδαµε στα προηγούµενα τµήµατα του τελευταίου κεφαλαίου, έγινε αναφορά σε ζητήµατα που αφορούν στην άριστη διάρθρωση του φόρου εισοδήµατος και του φόρου δαπάνης. Στο τµήµα αυτό γίνεται µια προσπάθεια να διερευνηθεί αν στο πλαίσιο ενός φορολογικού συστήµατος που οδηγεί σε επίτευξη επιθυµητής αναδιανοµής µε ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση του υπερβάλλοντος βάρους, µπορούν να εµπλακούν τόσο οι άµεσοι, όσο και οι έµµεσοι φόροι. Ας εξετάσουµε αρχικά την περίπτωση στην οποία όλα τα άτοµα έχουν τις ίδιες ανάγκες και το ίδιο εισόδηµα, οπότε δεν υπάρχει θέµα αναδιανοµής του εισοδήµατος. Επειδή η άριστη σχέση µεταξύ φορολογίας εισοδήµατος και έµµεσων φόρων δαπάνης είναι εξαρτώµενη τόσο από τους φόρους διάφορων φορέων, όσο και από το βαθµό διαφοροποίησης των ατόµων του κοινωνικού συνόλου, η άριστη φορολογική διάρθρωση θα έπρεπε να στηριζόταν σε ένα γραµµικό φόρο εισοδήµατος, όπου ο οριακός φορολογικός συντελεστής του είναι µηδενικός (0). 35 Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική»,σελ: , Εκδ: Ευγ. Σελ.29 / 34

30 Πρακτικά αυτό γίνεται µε την επιβολή ενός κεφαλικού φόρου για όλα τα άτοµα της κοινωνίας µε ενιαίο συντελεστή σε όλα τα προϊόντα, στη περίπτωση βέβαια που η προσφορά εργασίας είναι δεδοµένη και δεν επηρεάζεται από την φορολογία. Σε αντίθετη περίπτωση θα ήταν καλύτερα η διάρθρωση του φόρου να περιλαµβάνει διαφοροποιηµένους συντελεστές για τα προϊόντα. Εξετάζοντας τη δεύτερη περίπτωση, όπου τα άτοµα της κοινωνίας δεν έχουν ίδιες ανάγκες και ίδιο εισόδηµα, τίθεται θέµα αναδιανοµής εισοδήµατος. Εποµένως, η άριστη διάρθρωση του φορολογικού συστήµατος θα έπρεπε να περιλαµβάνει το γραµµικό φόρο εισοδήµατος µε οριακό συντελεστή µηδενικό (0), δηλαδή τον κεφαλικό φόρο και φόρους κατανάλωσης µε υψηλότερους συντελεστές στα είδη πολυτελείας και χαµηλότερους συντελεστές στα είδη πρώτης ανάγκης. Συµπερασµατικά, από τη µία πλευρά ο γραµµικός φόρος εισοδήµατος µε οριακό συντελεστή µηδέν προωθεί το στόχο της αποτελεσµατικής κατανοµής των πόρων, ενώ από την άλλη πλευρά η επιβολή του φόρου κατανάλωσης µε διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές συµβάλλει στην αναδιανοµή του εισοδήµατος. Τέλος, αυτό που θα πρέπει να προσέξουµε είναι ότι οι έµµεσοι φόροι δαπάνης δεν είναι χρήσιµοι στη περίπτωση που η άριστη διάρθρωση του φορολογικού συστήµατος περιλαµβάνει µόνο τον προοδευτικό φόρο εισοδήµατος. Αυτό ισχύει κυρίως όταν η επιλογή βρίσκεται µεταξύ ενός µη γραµµικού προοδευτικού φόρου εισοδήµατος και ενός φόρου κατανάλωσης µε διαφοροποιηµένους συντελεστές ανάµεσα στα διάφορα προϊόντα Θ. Γεωργακόπουλος «Εισαγωγή στη ηµόσια Οικονοµική»,σελ: , Εκδ: Ευγ. Σελ.30 / 34

31 ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Από την ανάλυση της θεωρίας των φόρων προέκυψαν σηµαντικά συµπεράσµατα, τα οποία είναι: Η φορολογία αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων που διαθέτουν οι δηµόσιοι φορείς και κυρίως το κράτος. Για να επιτευχθούν καλύτερα οι επιδιώξεις των δηµόσιων φορέων, είναι απαραίτητη η επιβολή πολλών φόρων. Το φορολογικό σύστηµα θα πρέπει να είναι µε τέτοιο τρόπο σχεδιασµένο ώστε οι φόροι να αποτελούν αναγκαστικό µέσο µετάθεσης των πόρων από τον ιδιωτικό στον δηµόσιο τοµέα. Ακόµη συµπεραίνουµε, ότι ο διαχωρισµός των επιδράσεων των φόρων προκύπτει από τις διάφορες κατηγορίες τους. Η εκάστοτε επίδραση των φόρων προς το κοινωνικό σύνολο πρέπει να είναι δίκαιη και τέτοια ώστε να µπορούν τα άτοµα να ανταπεξέλθουν σε αυτή. Ωστόσο, πρακτικά είναι πιο περίπλοκο γιατί πρέπει να εξασφαλίζονται και τα έσοδα του δηµοσίου αλλά και η κοινωνική ευηµερία και όλα αυτά πρέπει να γίνονται µέσα σε ένα απόλυτα οργανωµένο και δίκαιο φορολογικό σύστηµα. Κάτι τέτοιο βέβαια όσο και να φαντάζει ιδανικό δεν έχει την ανάλογη εφαρµογή στις µέρες µας. Βασικά συµπεράσµατα όµως προέκυψαν και µέσα από θεωρίες σπουδαίων οικονοµολόγων σχετικά µε την άριστη διάρθρωση της φορολογίας, η οποία εξαρτάται από την αποτελεσµατική διανοµή των πόρων και της δίκαιης διανοµής του εισοδήµατος. Σύµφωνα, λοιπόν µε τα παραπάνω το συµπέρασµα που προκύπτει είναι ότι η άριστη διάρθρωση της φορολογίας επηρεάζεται άµεσα από την έκταση της αναδιανοµής του εισοδήµατος και την κοινωνική ευηµερία. Βέβαια, πολλές φορές υπάρχει µείωση των εσόδων και της κοινωνικής ευηµερίας και αυτό προκύπτει από την αύξηση του φορολογικού βάρους γιατί είναι µεγαλύτερη η ελαστικότητα της καµπύλης της προσφοράς εργασίας. Από τη στιγµή που η προσφορά εργασίας επηρεάζεται από τη φορολογία, τότε η διάρθρωση του φόρου περιλαµβάνει διαφοροποιηµένους συντελεστές στα διάφορα προϊόντα, που οδηγούν σε αναλογική µείωση της κατανάλωσης όλων των αγαθών και ταυτόχρονη µείωση της παραγωγής τους. Τέλος, συµπεραίνουµε ότι για να είναι άριστη η φορολογία µια χώρας πρέπει και το φορολογικό σύστηµα και το σύστηµα της δικαιοσύνης της να κάνουν κυριολεκτικά πράξη αυτά που έχουν καταγεγραµµένα στη νοµοθεσία τους κάτι που στις µέρες µας δυστυχώς δεν εφαρµόζεται. Σελ.31 / 34

32 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΗΛΩΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Ο.Ε, Ε.Ε, Κ.Λ.Π (Ε5) Το 2011 η διαδικτυακή ανάπτυξη φάνηκε χρήσιµη και για τα φορολογικά θέµατα. Αυτό διευκόλυνε κατά πολύ και τους φορολογούµενους (φυσικά και νοµικά πρόσωπα) αλλά και τους επαγγελµατίες (λογιστές). Η παρακάτω πολυγραφηµένη (ΠΟΛ) αναφέρει ακριβώς τις διατάξεις που ισχύουν το «Με την Α.Υ.Ο-Πολ.1061/ του ΥΠΟΙΚ µε θέµα Υποβολή της ήλωσης Φορολογίας Εισοδήµατος των υποκειµένων σε φόρο, σύµφωνα µε την παράγραφο 4 του άρθρου 2 του ν. 2238/1994 και Απόδοσης του φόρου προαιρετικά, µε την χρήση ηλεκτρονικής µεθόδου επικοινωνίας ή στην.ο.υ., κατά περίπτωση και κατά το οικονοµικό έτος 2011"διευγκρινίζονται τα παρακάτω Ειδικότερα, 1. Οι αρχικές εµπρόθεσµες και οι αρχικές εκπρόθεσµες µε χρεωστικό υπόλοιπο δηλώσεις φόρου εισοδήµατος, των υποκειµένων σε φόρο, σύµφωνα µε την παράγραφο 4 του άρθρου 2 του ν. 2238/1994, οικονοµικού έτους 2011 και των συνυποβαλλοµένων µε αυτήν εντύπων, υποβάλλονται, και ο φόρος αποδίδεται, µε τη χρήση ηλεκτρονικής µεθόδου επικοινωνίας µέσω διαδικτύου, στο δικτυακό τόπο της Γενικής Γραµµατείας Πληροφορικών Συστηµάτων 2. Τα έντυπα της αναλυτικής κατάστασης για τα µισθώµατα ακινήτων (Ε2), του µηχανογραφικού δελτίου οικονοµικών στοιχείων επιχειρήσεων και επιτηδευµατιών (Ε3) και ο ισολογισµός συνοδεύουν τη δήλωση φορολογίας εισοδήµατος, ανάλογα µε την κατηγορία των δηλούµενων εισοδηµάτων, και εφόσον υποβάλλονται ταυτόχρονα, αποτελούν αδιαίρετη ενότητα µε την δήλωση Φορολογίας Εισοδήµατος (Ε5) και πρέπει να συµπληρώνονται όλες οι ενδείξεις τους. Η υποβολή των έντυπων αυτών, όπου απαιτείται, προηγείται της υποβολής της δήλωση Φορολογίας Εισοδήµατος (Ε5). 3. Στην ηλεκτρονική υποβολή της δήλωσης δε συνυποβάλλονται τα υπόλοιπα δικαιολογητικά που ορίζονται µε την ΠΟΛ.1054/ Σελ.32 / 34

33 «Τύπος και περιεχόµενο της δήλωσης Ε5», αλλά φυλάσσονται για πιθανό έλεγχο είτε ολόκληρη την Πολ.1061/2011.» n/pdf/%ce%a0%ce%9f%ce%9b.1061.pdf Σελ.33 / 34

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Παπαδημητρίου Δημήτριος Msc in Health Management Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φορολογική βάση

Τι είναι φορολογική βάση Διάλεξη 1 Αρχές φορολογίας 1 Πίνακας.3. Ελλάδα: Εξέλιξη φορολογικών εσόδων σε εκατ. ευρώ 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Σύνολο φορολογικών εσόδων 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Φόροι από εισόδημα και κέρδη

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Κολλήγα Μαρία Επιβλέπων Καθηγητής: Γκίνογλου ηµήτριος Σάββατο 21 Νοεµβρίου 2015 Εισαγωγή Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 10ου κεφαλαίου-αρχές Οικονοµίας

Ασκήσεις 10ου κεφαλαίου-αρχές Οικονοµίας Ασκήσεις 10ου κεφαλαίου-αρχές Οικονοµίας Α. Ασκήσεις φόρου 1. Ας υποθέσουµε ότι έχουµε τρεις φορολογουµένους, τον Α, τον Β και τον Γ µε φορολογητέο εισόδηµα ο Α=19.000, ο Β=31.000 και ο Γ= 62.000. καθένας

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε.

ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε. ΕΝ.Φ.Ι.Α. ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε. Τι είναι ο ΕΝ.Φ.Ι.Α.; Ν.4223/13 Άρθρο 1:

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 9 Ιουνίου 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Τα φορολογικά συστήµατα στις µεσογειακές χώρες της Ε.Ε.» Φοιτήτρια: Τσαρουχά Γεωργία, Α.Μ. 8166 Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ Αναζήτηση κριτηρίων με βάση τα οποία προσδιορίζεται : το Άριστο Ύψος του Προϋπολογισμού. η Άριστη Σύνθεση του Προϋπολογισμού. Αρχή της Μέγιστης Καθαρής Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Εφαρμογές Θεωρίας 1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Έστω ότι η συνάρτηση ζήτησης για την κατανάλωση του νερού ενός φράγματος (εκφρασμένη σε ευρώ) είναι q = 12-P και το οριακό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Σεπτεμβρίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογικό Δίκαιο. Φόρος εισοδήματος. Θ. Φορτσάκης Α. Τσουρουφλής Κ. Πέρρου Π. Πανταζόπουλος. ΠΜΣ Δημοσίου Δικαίου

Φορολογικό Δίκαιο. Φόρος εισοδήματος. Θ. Φορτσάκης Α. Τσουρουφλής Κ. Πέρρου Π. Πανταζόπουλος. ΠΜΣ Δημοσίου Δικαίου Φορολογικό Δίκαιο Φόρος εισοδήματος Θ. Φορτσάκης Α. Τσουρουφλής Κ. Πέρρου Π. Πανταζόπουλος ΠΜΣ Δημοσίου Δικαίου 3/12/2014 Φόρος εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων Φόρος εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για δηλώσεις εισοδήματος νομικών προσώπων (Ε5) Yπόχρεοι

Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για δηλώσεις εισοδήματος νομικών προσώπων (Ε5) Yπόχρεοι Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για δηλώσεις εισοδήματος νομικών προσώπων (Ε5) Yπόχρεοι 1.Είμαι ήδη εγγεγραμμένος χρήστης του TAXISnet. Τι πρέπει να κάνω για να υποβάλω δήλωση φορολογίας εισοδήματος για

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος Ημερίδα 2014 Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος (Κ.Φ.Ε.) Κ.Φ.Ε. (ν.4172/2013) Ορίζεται η έννοια του φορολογικού έτους το οποίο ταυτίζεται με το ημερολογιακό έτος. Καταργούνται οι έννοιες διαχειριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΕΥΑΓΓ. ΓΙΑΝΝΙΡΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΣ Α.Μ.ΟΕΕ.366 ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ Ο.Ε. ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Μ.6413 Φοροτεχνικός Σύµβουλος ΣΑΤΕ Αθήνα 23/10/2013 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΘΕΜΑ: Τρόπος Φορολογίας Κοινοπραξιών

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Συμπλήρωμα Β' έκδοσης του συγγράμματος με τίτλο «Η ανάλωση κεφαλαίου. Θεωρία και πράξη», σχετικά με την ενότητα 1.8. (σελ. 63) του κεφαλαίου Α'

Συμπλήρωμα Β' έκδοσης του συγγράμματος με τίτλο «Η ανάλωση κεφαλαίου. Θεωρία και πράξη», σχετικά με την ενότητα 1.8. (σελ. 63) του κεφαλαίου Α' Συμπλήρωμα Β' έκδοσης του συγγράμματος με τίτλο «Η ανάλωση κεφαλαίου. Θεωρία και πράξη», σχετικά με την ενότητα 1.8. (σελ. 63) του κεφαλαίου Α' (προστέθηκε νέο περιεχόμενο στο τέλος της σελίδας 153 της

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και την λέξη Σωστό, εάν είναι σωστή και Λάθος εάν είναι λανθασμένη. Α1. Ο αντιπραγματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ-ΕΚΤΟ ΕΚΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογία Ο.Ε., Ε.Ε., Κοινωνιών κλπ για τα οικονομικά έτη 2013 και 2014 με παραδείγματα.

Φορολογία Ο.Ε., Ε.Ε., Κοινωνιών κλπ για τα οικονομικά έτη 2013 και 2014 με παραδείγματα. 2013 ΣΑΡΔΕΛΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΡΔΕΛΗΣ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ι.Κ.Ε.. Φορολογία Ο.Ε., Ε.Ε., Κοινωνιών κλπ για τα οικονομικά έτη 2013 και 2014 με παραδείγματα. Γεώργιος Σαρδέλης Φοροτεχνικός Σύμβουλος Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΑΞΗΣ ΠΡΟΓΡ/ΤΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 ΠΡΑΞΗΣ ΠΡΟΓΡ/ΤΟΣ 01/07/2014 15:00-20:00 Οργάνωση και Διοίκηση ΜμΕ Ορισμός Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων Διαφορές Μεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΙΟΙΚΗΗ. ιδασκαλία Αρχών Οικονομικής Θεωρίας (Μικροοικονομία Μακροοικονομία) με τη χρήση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή υνολική ιάρκεια 48 ώρες ΚΩ ΙΚΟ 1 2 Εισαγωγή-

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

α. Τις διατάξεις των παραγράφων 2 και 6 του άρθρου 107 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήµατος που κυρώθηκε µε το ν. 2238/1994 (ΦΕΚ Α 151).

α. Τις διατάξεις των παραγράφων 2 και 6 του άρθρου 107 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήµατος που κυρώθηκε µε το ν. 2238/1994 (ΦΕΚ Α 151). ΠΟΛ.1045/6.3.2013 Τύπος και περιεχόµενο της δήλωσης φορολογίας εισοδήµατος οικον. έτους 2013 των νοµικών προσώπων της παραγράφου 2 του άρθρου 101 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήµατος και καθορισµός δικαιολογητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Η Λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας

Η Λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η Λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας 3.1 Η «Συμμετοχική» ή «Αφανής» εταιρεία. Έννοια - Χαρακτηριστικά 3.2 Η λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας 3.2.1 Η μέθοδος του τελικού μερισμού 3.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ)

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ) Θεωρήματα Οικονομικών της Ευημερίας (1) Οι ανταγωνιστικές αγορές συντονίζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών και των παραγωγών εξασφαλίζοντας Pareto αποτελεσματικές κατανομές των παραγωγικών πόρων και των

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ» «Indirect Taxation and Consequences»

«ΕΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ» «Indirect Taxation and Consequences» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΕΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ» «Indirect Taxation and Consequences» ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ιδιωτικοποίηση και Παρέμβαση Επιχειρήματα υπέρ της δημόσιας ιδιοκτησίας Ιδεολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες Επαναληπτική άσκηση στο Κεφάλαιο 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

Η έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών από τα ακαθάριστα έσοδα

Η έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών από τα ακαθάριστα έσοδα Η έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών από τα ακαθάριστα έσοδα Γιώργος Α. Κοροµηλάς Φορολογικός Σύµβουλος, Συγγραφέας 1. Ισχύουσες διατάξεις Με τις διατάξεις της παραγράφου 45 του άρθρου 3 του Ν. 4110/2013

Διαβάστε περισσότερα

http://www.economics.edu.gr 7

http://www.economics.edu.gr 7 6 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1.3 Λειτουργίες της Επιχείρησης 1.3.1 Η αλυσίδα των Επιχειρησιακών Λειτουργιών Όπως κάθε οργανισµός, έτσι και η επιχείρηση, προκειµένου να ζήσει, ν ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστίες... 2 Περίληψη... 3 Πίνακας Περιεχομένων... 4 Πρόλογος... 6

Ευχαριστίες... 2 Περίληψη... 3 Πίνακας Περιεχομένων... 4 Πρόλογος... 6 Τ.Ε.Ι. Πειραιά Σχολή ιοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Λογιστικής ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «Η φορολογία των Ανωνύμων Εταιρειών (Α.Ε.)» Σπουδάστριες: Κοκόρια Ευανθία /Α.Μ.:10987 Γεωργάκη Αικατερίνη /Α.Μ.:10770

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ένθετο Κεφάλαιο ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Μικροοικονομική Ε. Σαρτζετάκης 1 Καταναλωτική συμπεριφορά Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 2004-2005

Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 2004-2005 Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 24-25 Τίτλος Τα ποσοστά στην Εφορία (Μια πρόταση διδασκαλίας των ποσοστών στo Σ.Δ.Ε.) Σκοποί και Στόχοι 1. Να εξοικειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υποβολή δήλωσης παρακρατούμενων φόρων από μισθωτή εργασία 2014

Υποβολή δήλωσης παρακρατούμενων φόρων από μισθωτή εργασία 2014 Υποβολή δήλωσης παρακρατούμενων φόρων από μισθωτή εργασία 2014 Των Νίκου Παπαγιάννη, οικονομολόγου, φοροτεχνικού και Μαρίας Καλουμένου, λογίστριας Είναι εντυπωσιακό πως για το 2014 δεν έχει ακόμη εκδοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα