Ολοκληρωμένη Στρατηγική

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ολοκληρωμένη Στρατηγική"

Transcript

1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΙΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΧΩΡΕΣ Ολοκληρωμένη Στρατηγική δράσεων, μέτρων και μέσων κατάλληλων για τις Μεσογειακές Χώρες ΜΑΡΙΑ Κ. ΝΤΟΥΛΑ JOSE LUIS MORENO ORTEGO FEDERICO TINIVELLA ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΓΓΛΕΖΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΡΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΜΝΙΤΣΑΣ Το έργο PROSODOL συν-χρηματοδοτείται κατά 50% από την Ευρωπαϊκή Ένωση Επιμέλεια: Μ. Κ. Ντούλα, Κ. Ελαιόπουλος LIFE07/ENV/GR/000280

2 Ολοκληρωμένη Στρατηγική δράσεων, μέτρων και μέσων κατάλληλων για τις Μεσογειακές Χώρες Ανάλυση των Εθνικών και Ευρωπαϊκών νομοθετικών πλαισίων για τα Απόβλητα του Ελαιόλαδου και την Προστασία του Εδάφους Μ. Κ. Ντούλα, J. L. Moreno Ortego, F. Tinivellla, Β. Ιγγλεζάκης, Α. Σαρρής, Κ Κομνίτσας Επιμέλεια : Μ.Κ.Ντούλα, Κ. Ελαιόπουλος 1/103

3 Το Πρόγραμμα Στρατηγικές για την προστασία και βελτίωση του εδάφους από τα απόβλητα των ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες PROSODOL Συν-χρηματοδοτήθηκε κατά 50% από την Ευρωπαϊκή Ένωση Η παρούσα μελέτη εκτελέστηκε με τη συνεργασία όλων των εταίρων του έργου Επικοινωνία Δρ. Μαρία Ντούλα : Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός ΔΗΜΗΤΡΑ, Ινστιτούτο Εδαφολογίας Αθηνών, Σοφ. Βενιζέλου 1, Λυκόβρυση, Καθ. Κωνσταντίνος Κομνίτσας : Πολυτεχνείο Κρήτηε, Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, Πλατεία Αγίου Τίτου, Χανιά, Dr. Federico Tinivella : Center for Agricultural Experimentation and Assistance, Regione Rollo 98, Albenga (SV), Italy, Dr. Jose Luis Moreno Ortego: Censejo Superior de Investigaciones Cientificas (CSIC)- Centro de Edafologia y Aplicada del Segura (CEBAS), Department of Soil and Water Conservation and Organic Resources Management, P.O. Box 164, Espinardo, Murcia, Spain, Δρ. Απόστολος Σαρρής: Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών, Μελισσινού & Νικ. Φωκά 130, Ρέθυμνο, Αθήνα /103

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ-ΣΥΝΤΟΜΕΥΣΕΙΣ 5 1 Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΙ ΗΜΙΣΤΕΡΕΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ 9 2 ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ, ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ Η ΟΧΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΟΙ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΝΕΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΟΡΙΑΚΩΝ ΤΙΜΩΝ: ΟΤΕ ΚΑΙ ΠΠΠ ΕΔΑΦΟΣ ΒΕΛΤΙΩΤΙΚΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΙΛΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ (ΛΥΜΑΤΟΛΑΣΠΗ) ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ, ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ (ΛΥΜΑΤΟΛΑΣΠΗ) Η ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΙΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΙΤΑΛΙΑ ΙΣΠΑΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ ΚΥΠΡΟΣ ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΓΙΑ ΑΠΟΡΡΙΨΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ ΥΔΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΧΕΤΕΥΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ 3 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΕΣ 52 4 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ :ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΘΕΣΗΣ-ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΕ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΔΕΙΚΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ /103

5 4.2.6 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΧΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΕ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 68 5 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 83 6 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1:ΚΡΙΣΙΜΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΜΕΡΙΚΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2:ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΔΑΦΟΥΣ-ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3: ΧΑΡΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΕΔΑΦΟΥΣ 102 4/103

6 Συνοπτική Περίληψη Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει μια εκτενή ανάλυση του νομοθετικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το θέμα της διαχείρισης των αποβλήτων των ελαιοτριβείων, συμπεριλαμβάνοντας τους σχετικούς κανονισμούς περί αποβλήτων, υδάτων και εδάφους. Η ανάλυση ενσωματώνει το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο από τις χώρες εταίρους του έργου PROSODOL, δηλαδή την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα, καθώς και από την Πορτογαλία και την Κύπρο. Το Κεφάλαιο 1 αυτής της έκθεσης παρουσιάζει ανάλυση του τομέα παραγωγής ελαιόλαδου και των σχετικών περιβαλλοντικών ζητημάτων. Το Κεφάλαιο 2 επικεντρώνεται στη διαχείριση των αποβλήτων και παρουσιάζει τη σχετική κοινοτική και εθνική νομοθεσία για τα απόβλητα, το νερό και το έδαφος. Το Κεφάλαιο 3 συνοψίζει τις νομοθετικές προτάσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων ελαιόλαδου. Εφόσον ο γενικός στόχος είναι η διερευνητική εναρμόνιση των κανόνων και των νόμων, παρέχονται και συζητούνται συγκεκριμένες προτάσεις, τόσο για απαραίτητη εφαρμογή όσο και εθελοντικού τύπου. Το Κεφάλαιο 4 επικεντρώνεται συγκεκριμένα στην προστασία του εδάφους. Η ανάλυση για την προστασία του εδάφους περιλαμβάνει νομοθετικές προτάσεις καθώς και τεχνικές προδιαγραφές και προτεινόμενες στρατηγικές για την παρακολούθηση, προστασία και βελτίωση της ποιότητας του εδάφους σε περιοχές διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων. Τα τρία Παραρτήματα υποστηρίζουν την ανάλυση της προστασίας του εδάφους. Για την ανάπτυξη της παρούσας έκθεσης χρησιμοποιήθηκαν σ τοιχεία από τη βιβλιοθήκη πληροφόρησης (info-library) του έργου PROSODOL, τα αξιολογημένα αποτελέσματα του έργου και των πιλοτικών δράσεων, καθώς και τα παραδοτέα όλων των δράσεων. ΣΥΝΤΟΜΕΥΣΕΙΣ ΑΕ Απόβλητα Ελαιοτριβείων ΚΜ Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΒΔΤ Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές ΟΠΥ Οδηγία Πλαίσιο περί Υδάτων 2000/60/EC ΤΕΣ Ταξινόμηση, Επισήμανση & Συσκευασία ουσιών ΟΤΕ Οριακές Τιμές Εκπομπών ΠΠΠ Περιβαλλοντικά Πρότυπα Ποιότητας 5/103

7 1. Η βιομηχανία του ελαιόλαδου και το περιβάλλον Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ελαιοκαλλιέργειας και της παραγωγής ελαιολάδου είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα ως οι σημαντικότεροι παραγωγοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ισπανία, με 2,47 εκατομμύρια εκτάρια, έχει τη μεγαλύτερη καλλιεργούμενη έκταση, ακολουθούμενη από την Ιταλία (1,16 εκατ. εκτάρια), την Ελλάδα (0,81 εκατ. εκτάρια) και την Πορτογαλία (0,38 εκατ. εκτάρια). Η Γαλλία είναι μικρότερος παραγωγός, με μια περιοχή συγκομιδής περίπου 18,900 εκτάρια. Άλλοι μικρότεροι παραγωγοί είναι η Κύπρος (11,600 εκτάρια), Σλοβενία (800 εκτάρια) και η Μάλτα (λιγότερο από 100 εκτάρια) (LIFE Focus, 2010). 1.1 Η βιομηχανία του ελαιόλαδου Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) κυριαρχεί στη διεθνή αγορά ελαιολάδου, καθώς οι τέσσερις μεγάλοι παραγωγοί, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Πορτογαλία παράγουν περισσότερο από το 70% της παγκόσμιας παραγωγής ελιάς, και στην ΕΕ αντιστοιχεί ανάλογο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής ελαιολάδου. Οι ελαιοκομικές εγκαταστάσεις κυμαίνονται από πολύ μικρές (<0,5 εκτάρια) έως πολύ μεγάλες (>500 εκτάρια) και από τους παραδοσιακούς, χαμηλής δραστηριότητας ελαιώνες έως τις εντατικές, άκρως μηχανοποιημένες δεντρόφυτες εκτάσεις (LIFE Focus, 2010). Στις ελαιοπαραγωγικές χώρες επικρατούν τα 3-φασικά και 2-φασικά συστήματα παραγωγής ελαιολάδου, ενώ υπάρχει και μικρός αριθμός παραδοσιακών ελαιοτριβείων. Ο τομέας του ελαιόλαδου στη Μεσόγειο περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό από οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν ως βιομηχανικές εγκαταστάσεις, από την άποψη των ΒΔΤ (Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές), της αδειοδότησης και της επιθεώρησης. Από την άλλη πλευρά, η παραγωγή του ελαιολάδου αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό τομέα της οικονομίας, ζωτικής σημασίας για την τοπική και την εθνική οικονομία. Σύμφωνα με το Παράρτημα Ι της Οδηγίας ΟΠΕΡ (IPPC Directive), η σχετική με την παραγωγή ελαιολάδου δραστηριότητα είναι η 6.4(b): 6. Άλλες δραστηριότητες 6.4. (b) Επεξεργασία και μεταποίηση που προορίζεται για την παραγωγή προϊόντων διατροφής από: - Φυτικές πρώτες ύλες, με ικανότητα παραγωγής τελικών (επεξεργασμένων) προϊόντων άνω των 300 τόνων ημερησίως (μέση τιμή σε τριμηνιαία βάση). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Οδηγία περί Βιομηχανικών Ρύπων 2010/75/EU (IED) έγινε αποδεκτή στις 24 Νοεμβρίου 2010 και τέθηκε σε ισχύ στις 6 Ιανουαρίου 2011 και πρέπει να μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία από τα Κράτη Μέλη έως τις 7 Ιανουαρίου Η IED αντικαθιστά την Οδηγία IPPC και τις τομεακές οδηγίες από 7 ης Ιανουαρίου 2014, με εξαίρεση την Οδηγία περί Μεγάλων Εγκαταστάσεων Καύσης (ΜΕΚ) 2001/80/EC, η οποία θα καταργηθεί με ισχύ από 1 ης Ιανουαρίου Η πρόσφατα εκδοθείσα Οδηγία περί Βιομηχανικών Ρύπων εισήγαγε πρόσθετες διατάξεις για να εξασφαλιστεί ότι η λειτουργία μιας ε γκατάστασης δεν οδηγεί σε υποβάθμιση της ποιότητας του εδάφους (EC, 2012). Σύμφωνα με την Πρότυπη Οδηγία για τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές στις Βιομηχανίες Τροφίμων, Ποτών και Γάλακτος, ο υποτομέας στον οποίο ανήκει η παραγωγή ελαιολάδου είναι τα Φυτικά έλαια και λίπη (παράγραφος 4.7.4) (IPPC BREF, 2006). Μόνο το ελαιόλαδο θα πρέπει να θεωρείται "προϊόν" για να καθοριστεί εάν ένα 6/103

8 ελαιοτριβείο εμπίπτει ή όχι στο IPPC (πυρηνέλαιο, για τις εγκαταστάσεις εξαγωγής πυρηνελαίου). Τα υποπροϊόντα όπως ο ελαιοπυρήνας από ελαιοτριβεία ή ο ελαιοπολτός από τις εγκαταστάσεις εκχύλισης δεν θα πρέπει να υπολογίζονται ως προϊόντα. Σύμφωνα με τη μελέτη του Δικτύου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εφαρμογή και Επιβολή του Περιβαλλοντικού Δικαίου (2003) (IMPEL, 2003): Τα ελαιοτριβεία είναι γενικά ΜΜΕ (Μικρο-Μεσαίες Επιχειρήσεις), σε όλες τις χώρες, εκτός της Ισπανίας. Ο αριθμός των ελαιοτριβείων στην Ιταλία, Ελλάδα και Πορτογαλία υπερβαίνει αυτόν της Ανδαλουσίας. Το ποσοστό των μεγάλων ελαιοτριβείων σε αυτές τις χώρες είναι 9, 1, και 11%, αντίστοιχα. Δεν υπάρχει IPPC ελαιοτριβείο στις συμμετέχουσες χώρες. Τα σ υστήματα 2 φάσεων έχουν επικρατήσει μόνο στην Ισπανία (98% των εγκαταστάσεων της Ανδαλουσίας) και την Κροατία. Σε όλες τις άλλες χώρες αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 5% των εγκαταστάσεων. Τα συστήματα με μηχανισμούς συμπίεσης κυριαρχούν στην Πορτογαλία, ενώ τα διαχωρισμού 3- φασικά συστήματα διαχωρισμού έχουν επικρατήσει στις άλλες χώρες. Εγκαταστάσεις εκχύλισης πυρήνα: Ο αριθμός τέτοιων εγκαταστάσεων είναι σημαντικά μικρότερος από τον αντίστοιχο αριθμό των ελαιοτριβείων σε όλες τις χώρες και είναι περίπου ο ίδιος στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Όμως το ποσοστό των "μεγάλων" εγκαταστάσεων είναι υψηλότερο. Παρόλα αυτά, η πλεινότητα αυτών των εγκαταστάσεων είναι ΜΜΕ σε όλες τις χώρες, εκτός της Πορτογαλίας, όπου το 75% των εγκαταστάσεων εκχύλισης χαρακτηρίζονται ως μεγάλα, και 1 από αυτά εμπίπτει στο IPPC. 1.2 Παραγόμενα απόβλητα και τρέχουσες πρακτικές για τη διαχείριση Τα απόβλητα που παράγονται από τον ελαιοκομικό τομέα είναι υγρά και στερεά απόβλητα (όπως φλοιοί ελιάς ή ακατέργαστος ελαιοπολτός). Τα χαρακτηριστικά των αποβλήτων εξαρτώνται από τη διαδικασία παραγωγής. Μέχρι την εμφάνιση των διαχωριστήρων δύο φάσεων, τόσο τα συστήματα συμπίεσης όσο και τα 3-φασικά συστήματα συστήματα παρήγαγαν στερεό υπόλειμμα (ελαιοπυρήνας) και φυτικό νερό (υγρά απόβλητα). Στις αρχές της δεκαετίας του '90, εμφανίστηκαν οι διαχωριστήρες 2 φάσεων οι οποίοι πρακτικά δεν παράγουν υγρά απόβλητα, αφού δεν υπάρχει προσθήκη νερού ενώ παράγεται μόνο ένα υπόλειμμα που προκύπτει από τη διαδικασία καθώς το υγρό και στερεό υπόλειμμα ενώνονται, με τη μορφή ιλύος (IMPEL, 2003). Οι αποδόσεις της επεξεργασίας ελαιολάδου δύο φάσεων και τριών φάσεων συγκρίνονται στον Πίνακας 1 (IPPC BREF, 2006). Πίνακας 1: Σύγκριση αποδόσεων επεξεργασίας ελαιολάδου 2 φάσεων και 3 φάσεων Επεξεργασία τριών Επεξεργασία δύο φάσεων Δεδομένα IMPLEL Δεδομένα μελέτης Ισπανικά δεδομένα φάσεων IMPLEL Δεδομένα μελέτης Ισπανικά δεδομένα Εισαγωγή Ελιές (t) Νερό (m 3 ) 0 0 0,5 0,7-1 Εξαγωγή Λάδι (t) 0,18 0,2 0,18 0,2 Υγρά Απόβλητα (m 3 ) 0 0 0,72 1-1,2 Πυρήνας (t) 0, ,60 0,5-0,6 7/103

9 1.2.1 Υγρά απόβλητα ελαιουργείου Τα χαρακτηριστικά των αποβλήτων είναι μεταβλητά, και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι η μέθοδος ελαιοποίησης, η ποικιλία και η ωριμότητα των καρπών, η περιοχή προέλευσης, οι κλιματικές συνθήκες και οι μέθοδοι καλλιέργειας/επεξεργασίας (LIFE Focus, 2010, Ouzounidou κ.ά., 2010). Τα απόβλητα, αποτελούνται από νερό κατά 80-83%, από οργανικές ενώσεις (κυρίως φαινόλες, πολυφαινόλες και τανίνες) κατά 15-18% και από ανόργανα στοιχεία (όπως άλατα καλίου και φωσφορικά άλατα), τα οποία αποτελούν το υπόλοιπο 2% (LIFE Focus, 2010). Ειδικότερα, τα απ όβλητα (ή αλλιώς κατσίγαρος από τα 3-φασικά συστήματα) χαρακτηρίζονται από σκούρο καφέ χρώμα, με χαρακτηριστική οσμή, είναι όξινα (ph = 4,0 έως 5,5), έχουν υψηλή αγωγιμότητα ( μs/cm) και παρουσιάζουν υψηλές τιμές BOD 5 (40-95 g/l), COD ( g/l) ενώ περιέχουν μεγάλες ποσότητες αιωρούμενων στερεών και υψηλές συγκεντρώσεις πολυαρωματικών ενώσεων, π.χ. απλές φαινόλες και φλαβονοειδή, ή πολυφαινόλες (0,5 έως 24 g/l). Τα επίπεδα των φαινολών στα απόβλητα, μπορεί να κυμαίνονται από 1 έως 8 g/l (Nair και Markham, 2008). Επιπλέον, τα απόβλητα, περιέχουν σημαντικές ποσότητες ανόργανων θρεπτικών ουσιών όπως κάλιο (Κ 2 O: 2,4-10,8 g/l) και φώσφορο (P 2 O 5 : 0,3-1,5 g/l), καθώς και πολλά μικροθρεπτικά συστατικά. Η τοξικότητα των ΑΕ σχετίζεται κυρίως με την υψηλή π εριεκτικότητά τους σε φαινολικές ενώσεις, οι οποίες κατανέμονται στο ελαιόλαδο (2%), στα απόβλητα, (53%) και στον πυρήνα (45%) (Rodis κ.ά., 2002). Τα ΑΕ εμφανίζουν ένα αξιοσημείωτα μεγάλο φορτίο οργανικής ύλης σε σύγκριση με τα τυπικά αστικά λύματα, ενώ η αναερόβια αποσύνθεση/επεξεργασία καταλήγει σε ένα ποσοστό απομάκρυνσης COD της τάξης του 80 έως 90%, οπότε αυτή η επεξεργασία θεωρείται ανεπαρκής ώστε να επιτραπεί η απόρριψη των αποβλήτων πάλι στο περιβάλλον (LIFE Focus, 2010) Στερεά και ημιστερεά απόβλητα Όσον αφορά τα ημιστερεά απόβλητα ελαιοτριβείου από τα 2-φασικά συστήματα παραγωγής (TPOMW), στα οποία ουσιαστικά ενσωματώνονται σε ένα ρεύμα αποβλήτων, τα υγρά απόβλητα (αν και σε μικρότερες ποσότητες) και ο ελαιοπυρήνας της διαδικασίας εκχύλισης 3 φάσεων, παρουσιάζουν περιεκτικότητα σε υγρασία περίπου 60-65%, ph 4,9-6,8, υψηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη (60,3-98,5%), η οποία περιλαμβάνει σχετικώς μεγάλες ποσότητες από λιγνίνη, κυτταρίνη και ημικυτταρίνη, λιπίδια και υ δατάνθρακες καθώς και φαινολικές ενώσεις (Ouzounidou κ.ά., 2010). Τα TPOMW είναι ένα μίγμα από κουκούτσι/πυρήνα ελιάς, πολτό και φλοιό ελιάς, πυρηνέλαιο και νερό που προστίθεται στα ελαιοτριβεία. Η περιεκτικότητα σε υγρασία είναι περίπου 35-70%, ανάλογα με τη διαδικασία παραγωγής του ελαιόλαδου (MORE, 2008). Τα 2-φασικά συστήματα επιτρέπουν μειωμένη κατανάλωση καθαρού νερού ενώ δεν παράγουν υγρά απόβλητα. Η διαχείριση ό μως αυτού του είδους των αποβλήτων ενέχουν πάλι δυσκολίες καθώς υπάρχουν δυσκολίες στην ξήρανσή τους και είναι επίσης πολύ ρυπογόνα (MORE, 2008). Οι πιο κοινές μέθοδοι διάθεσης των ΑΕ στην Ελλάδα, λόγω έλλειψης συγκεκριμένου νομοθετικού πλαισίου και αποτελεσματικής παρακολούθησης από τις αρμόδιες κυβερνητικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, περιλαμβάνουν την αποθήκευση σε δεξαμενές εξάτμισης, την απόρριψη σε υδατικά συστήματα και τη διασπορά στο έδαφος (Ouzounidou κ.ά., 2010, Kavvadias κ.ά., 2010). Στην Ιταλία, η διαχείριση των 8/103

10 ΑΕ διέπεται από το Νόμο Αρ. 574 του 1996 και το Υπουργικό Διάταγμα της 6 ης Ιουλίου 2005 με τ ην πλεινότητα των ιδιοκτητών ελαιοτριβείων να έχουν ήδη συμμορφωθεί με αυτά. Η συνήθης πρακτική είναι ο διαχωρισμός των υγράν από τα στερά απόβλητα και η χρήση των υγρών για άρδευση ή απλά διάθεση στο έδαφος, ενώ το στερεό μέρος των αποβλήτων υφίσταται υγειονομική ταφή (χωματερή) ή διασπειρεται στο έδαφος. Στην Ισπανία, τα απόβλητα των 2-φασικών ελαιοτριβείων χρησιμοποιούνται κυρίως για την παραγωγή θερμότητας και ενέργειας, ή κομποστοποιούνται, ωστόσο, μεγάλες ποσότητες εξακολουθούν να διατίθενται σε δεξαμενές εξάτμισης. Σύμφωνα με τη μελέτη του Δικτύου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εφαρμογή και Επιβολή του Περιβαλλοντικού Δικαίου (IMPEL) η διασπορά στο έδαφος και η χρήση για άρδευση είναι συνήθεις πρακτικές για τα υγρά απόβλητα από ελαιοτριβεία 3 φάσεων κ αι συμπιέσεως (παραδοσιακά), ενώ χρησιμοποιούνται επίσης δεξαμενές εξάτμισης. Δεν είναι ασυνήθιστη η απόρριψη σε υδατικά συστήματα χωρίς επεξεργασία ή/και η μη συμμόρφωση με τους περιορισμούς. Τα στερεά απόβλητα από ελαιοτριβεία 3 φάσεων και συμπιέσεως γενικά χρησιμοποιούνται για την εξαγωγή πυρηνελαίου. Η επεξεργασία και η κομποστοποίηση χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. Για τα απόβλητα των 2-φασικών συστημάτων, η λιπασματοποίηση (κομποστοποίηση) είναι η κύρια πρακτική στην Ιταλία, ενώ στην Ισπανία χρησιμοποιείται επίσης ως καύσιμη βιομάζα (IMPEL, 2003). Επιπλέον, οι βασικές παρατηρήσεις της μελέτης σχετικά με τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές και τις προτεραιότητες για τον τομέα είναι (IMPEL, 2003): Η πλήρης επεξεργασία ή διάθεση των αποβλήτων δεν είναι ούτε βιώσιμη ούτε αποδεκτή επιλογή Η διασπορά στο έδαφος φαίνεται να είναι ο προτιμότερος τρόπος για επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων Υπάρχει ανάγκη για πρακτικές λύσεις για την επαναχρησιμοποίηση του αποβλήτου των 2-φασικών ελαιοτριβείων Σύμφωνα με τη μελέτη τ ου Δικτύου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εφαρμογή και Επιβολή του Περιβαλλοντικού Δικαίου (IMPEL) οι πρακτικές ή οι μέθοδοι που επιτρέπουν την ελαχιστοποίηση ή την επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων από την επεξεργασία της ελιάς σε λογικό κόστος, ή, ακόμα καλύτερα, με οικονομικό όφελος, είναι αναγκαίες για την ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και για την προώθηση της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης του τομέα. Η διείσδυση των συστημάτων 2 φάσεων σε άλλες χώρες, μαζί με την Ισπανία και την Κροατία, θα διευκολυνόταν από την ύπαρξη αποδεδειγμένα οικονομικά βιώσιμων μεθόδων για το χειρισμό και την αξιοποίηση/επαναχρησιμοποίηση του αποβλήτου αυτής της τεχνολογίας (IMPEL, 2003). 1.3 Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τα απόβλητα των ελαιοτριβείων Οι σημερινές πρακτικές διαχείρισης των αποβλήτων των ελαιοτριβείων έχουν ως αποτέλεσμα περιβαλλοντικά προβλήματα όπως ρύπανση/υποβάθμιση του εδάφους, διαρροές στο υπέδαφος, ρύπανση των υδατικών συστημάτων και εκπομπές δυσάρεστων οσμών (Ouzounidou κ.ά., 2010). Οι φαινόλες αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή λόγω της επίδρασής τους σ ε τρεις από τις βασικές ιδιότητες τ ων αποβλήτων: αντιβακτηριδιακή δράση, φυτοτοξικότητα και σκούρο χρώμα (Cabrera κ.ά., 1996). Η απόρριψη ανεπεξέργαστων ή μερικώς επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων ελαιοτριβείου σε υδατικά συστήματα μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία αύξηση του BOD και του COD με 9/103

11 αποτέλεσμα διαταραχές στην ισορροπία ολόκληρων οικοσυστημάτων (LIFE Focus, 2010). Τα απόβλητα, λόγω της σύνθεσής τους, έχουν δυνατότητες χρήσης στην άρδευση δενδρωδών καλλιεργειών ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν, μετά από κομποστοποίηση, ως εδαφοβελτιωτικά. Ωστόσο, οι φαινολικές ενώσεις, οι οποίες εμφανίζουν αντιμικροβιακή και φυτοτοξική δράση, περιορίζουν την επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων. Τα ΑΕ έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν τις φυσικές και χημικές ιδιότητες του εδάφους καθώς και της μικροβιακής του κοινότητας, ενώ αρκετές μελέτες έχουν αποδείξει τις φυτοτοξικές τους επιδράσεις και την αντιμικροβιακή τους δράση. Τα απόβλητα, μπορεί να είναι τοξικά για τα αναερόβια βακτήρια, και μπορεί να προκαλέσουν αναστολή της μικροβιακής δραστηριότητας σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας βιολογικού καθαρισμού (Karaouzas κ.ά., 2011). Τ α ΑΕ, ακόμη και πολύ αραιωμένα, έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην υδρόβια πανίδα και την οικολογική κατάσταση των π οτάμιων οικοσυστημάτων. Οι τοξικές επιδράσεις των αποβλήτων και του πολυφαινολικού τους κλάσματος στους υδρόβιους οργανισμούς, τα βακτήρια και τις ζύμες και στη βλάστηση των σπόρων έχουν κατά καιρούς μελετηθεί ακι αποδειχθεί και είναι πλέον καλά τεκμηριωμένες (Κapellakis κ.ά., 2008). Οι φαινόλες μπορούν να έχουν και άμεση επίδραση σε πολλά είδη ψαριών. Για παράδειγμα το είδος Gambusia affinis και το καρκινοειδές Daphnia magna υφίστανται σοβαρή τοξική προσβολή από τα παράγωγα φαινόλης (40 mg/l) μετά από 15-λεπτη έκθεση. Αυτή η συγκέντρωση μπορεί να επιτευχθεί με την προσθήκη 1 L αποβλήτων, σε λίτρα νερού (Stamatakis, 2010). Επιπλέον, το πολύ υψηλό BOD 5 και COD, το οποίο δεν μπορεί να μειωθεί σε κατάλληλα επίπεδα ούτε με αναερόβια χώνευση, αποτελεί άλλη μία απειλή για τους αποδέκτες (LIFE Focus, 2010). Πρόσθετοι προβληματισμοί προκαλούνται από τις υψηλές συγκεντρώσεις φωσφόρου στα απόβλητα, οι οποίες είναι δυνατόν να προακλέσουν φαινόμενα ευτροφισμού σε υδατικά συστήματα. Η διασπορά στο έδαφος και η επεξεργασία σε δεξαμενές εξάτμισης θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε προβλήματα ρύπανσης των υπόγειων υδάτων καθώς μελέτες έχουν δείξει ότι η οι φαινολικές ουσίες μπορεί να φθάσουν ακόμα και στα υπόγεια ύδατα. Στην πραγματικότητα, κατά τη διάρκεια παραμονής των αποβλήτων στη δεξαμενή εξάτμισης, μπορεί να διαρρεύσουν φαινολικές ουσίες προς τα κάτω σε βαθύτερους ορίζοντες και πλευρικά, μακριά από την αρχική θέση, μέσα από τις διαπερατές στρώσεις του υπεδάφους (Shabou κ.ά., 2009). Παρόλα αυτά, η ελεγχόμενη διασπορά των αποβλήτων στο έδαφος θα μπορούσε να έχει ως αποτελέσματα την αύξηση της οργανικής ύλης στο έδαφος και της διαθεσιμότητας των θρεπτικών συστατικών, και συνεπώς θα μπορούσε να βελτιώσει τη γονιμότητα του εδάφους και την παραγωγικότητα. (Kavvadias κ.ά., 2010). Άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκαλούνται από τα ΑΕ είναι (LIFE Focus, 2010, Stamatakis, 2010, Kapellakis κ.ά., 2008, Nair and Markham, 2008): Τα λιπίδια, τα οποία παράγουν μία αδιαπέραστη στρώση στην επιφάνεια των ποταμών, τις όχθες τους και τις γύρω γεωργικές εκτάσεις η οποία εμποδίζει το φως του ήλιου και το οξυγόνο να φτάσουν στους μικροοργανισμούς, πράγμα που οδηγεί σε μειωμένη φυτική ανάπτυξη στα εδάφη της όχθης του ποταμού και επακόλουθα σε διάβρωση του εδάφους, Η υψηλή αναλογία C:N (άνθρακα:αζώτου) και το χαμηλό pη των ΑΕ είναι γνωστό ότι προκαλούν ακινητοποίηση του αζώτου στο έδαφος, 10/103

12 Οξέα, ανόργανα και οργανικά, μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων του εδάφους που είναι μέτρο της γονιμότητας των εδαφών, Δυσάρεστες, και σε μεγάλες αποστάσεις, οσμές μπορεί να δημιουργηθούν από τη ζύμωση του αποβλήτων που απορρίπτονται στο φυσικό περιβάλλον, καθώς εκπέμπεται μεθάνιο και άλλα οσμηρά αέρια, όπως υδρόθειο, Χρώση των φυσικών υδάτων. Η αλλαγή του χρώματος των φυσικών υδάτων μπορεί να αποδοθεί στην οξείδωση και μετέπειτα πολυμερισμό των τανινών προς παραγωγή σκουρόχρωμων πολυφαινολών, οι οποίες είναι δύσκολο να απομακρυνθούν. 11/103

13 2. Κοινοτική και Εθνική Νομοθεσία για τα Απόβλητα, το Νερό και το Έδαφος Όσον αφορά το χειρισμό της επεξεργασίας των υπολειμμάτων ελιάς, η μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής στον τομέα του ελαιολάδου δεν προβλέπει ειδικές διατάξεις για τη διαχείριση των αποβλήτων των ελαιοτριβείων (MORE, 2009). Έτσι, κάθε Κράτος Μέλος (ΚΜ) θα πρέπει να αναπτύξει εθνική νομοθεσία που να διέπει αυτόν τον τομέα, η οποία θα πρέπει να είναι σύμφωνη με την κοινοτική νομοθεσία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των νομοθετικών πράξεων της ΕΕ είναι με τη μορφή Οδηγιών, επιτρέποντας στα ΚΜ να θεσπίσουν και να επιβάλουν συμπληρωματικά μέτρα. Κλασικό παράδειγμα είναι ο καθορισμός των οριακών τιμών των εκπομπών και των περιβαλλοντικών προτύπων ποιότητας. Συνεπώς, κάθε κράτος μπορεί να έχει τους δικούς του νόμους και κανονισμούς, οι οποίοι συχνά διαφέρουν κατά πολύ μεταξύ τους και δημιουργείται η ανάγκη για την προετοιμασία, εισαγωγή και υιοθέτηση ενός διεθνούς μοντέλου που θα επιβάλει μια κοινή στρατηγική διαχείρισης των αποβλήτων ελαιοκομίας. Από την άλλη πλευρά, με ορισμένες εξαιρέσεις, το πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας των ΚΜ της ΕΕ διέπεται από τη νομοθεσία της ΕΕ και στα επόμενα κεφάλαια παρουσιάζονται και αναλύονται οι πλέον σημαντικές νομοθετικές και προγραμματικές πρωτοβουλίες της ΕΕ εστιάζοντας στη νομοθεσία σχετικά με τα Απόβλητα των Ελαιουργείων Απόβλητα Ένα σύνολο νόμων της ΕΕ ρυθμίζουν τη διαχείριση των αποβλήτων και η βασική νομοθετική πράξη είναι η Οδηγία Πλαίσιο περί Αποβλήτων (2008/98/EC), η οποία περιλαμβάνει επίσης τους κανόνες για τα επικίνδυνα απόβλητα και τα χρησιμοποιημένα έλαια, τα οπ οία καλύπτονταν προηγουμένως από ξεχωριστή νομοθεσία. Σύμφωνα με την ΟΠΥ (Οδηγία Πλαίσιο περί Υδάτων), τα απόβλητα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται πρωτίστως με πρόληψη, κατόπιν με επαναχρησιμοποίηση, ακολουθούμενη στη συνέχεια από ανακύκλωση, ανάκτηση και τέλος διάθεση. Υπό την έννοια της ανάκτησης, τα απόβλητα είτε μετατρέπονται σε χρησιμοποιήσιμες μορφές είτε χρησιμοποιούνται για ανάκτηση ενέργειας (LIFE Focus, 2010). Για την έσχατη επιλογή της υγειονομικής ταφής οι σχετικοί κανόνες προβλέπονται από την Οδηγία περί Υγειονομικής Ταφής 99/31/EC. Η σχετική νομοθεσία για τα απόβλητα αναφέρεται παρακάτω. Οδηγία 67/548/EEC, περί προσέγγισης νόμων, κανονισμών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών. Η Οδηγία ενημερώνεται συνεχώς. Η έβδομη τροποποίηση της οδηγίας υλοποιείται με την Οδηγία 92/32/EEC. Οδηγία 75/442/EEC του Συμβουλίου της Ευρώπης, περί αποβλήτων: αποτελεί το νομικό πλαίσιο για την Κοινοτική πολιτική επάνω στη διαχείριση των αποβλήτων ώστε να περιορίσει την παραγωγή τους. Η οδηγία αντικαθίσταται από την Οδηγία 2008/98/EC. Οδηγία 86/278/EEC του Συμβουλίου της Ευρώπης, της 12 ης Ιουνίου 1986, περί προστασίας του περιβάλλοντος, και ιδίως του εδάφους, κατά τη χρησιμοποίηση ιλύος επεξεργασίας λ υμάτων στη γεωργία. Σκοπός της Οδηγίας είναι να ρυθμίσει τη χρήση της ιλύος καθαρισμού αστικών λυμάτων στη γεωργία με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις στο έδαφος, τη 12/103

14 βλάστηση, τα ζώα και τον άνθρωπο, ενθαρρύνοντας έτσι την ορθή της χρήση. Η Οδηγία αυτή καθορίζει τις οριακές τιμές για τις συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στο έδαφος, στην ιλύ και για τις μέγιστες ετήσιες ποσότητες βαρέων μετάλλων τα οποία μπορούν να εισχωρήσουν στο έδαφος. Τα Κράτη Μέλη πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι δεν θα γίνει υπέρβαση αυτών των οριακών τιμών μέσω της χρήσης της ιλύος. Η οδηγία αυτή έχει τροποποιηθεί με την Οδηγία 91/692/EEC της 23 ης Δεκεμβρίου 1991 με τυποποίηση και εξορθολογισμό των εκθέσεων που αφορούν την εφαρμογή ορισμένων Οδηγιών σχετικών με το περιβάλλον με περαιτέρω τροποποίηση με τον Κανονισμό 1882/2003 και τον Κανονισμό 1882/2003. Οδηγία 91/689/EEC του Συμβουλίου, της 12 ης Δεκεμβρίου 1991 περί επικίνδυνων αποβλήτων. Το αντικείμενο της Οδηγίας είναι η σύγκλιση των νομοθεσιών των ΚΜ που σχετίζονται με την ελεγχόμενη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων. Τα ΚΜ εξασφαλίζουν ότι τα επικίνδυνα απόβλητα καταγράφονται και ταυτοποιούνται. Διασφαλίζουν επίσης ότι οι διαφορετικές κατηγορίες επικίνδυνων αποβλήτων δεν αναμειγνύονται και ότι τα επικίνδυνα απόβλητα δεν αναμειγνύονται με τα μη επικίνδυνα απόβλητα. Κάθε οργανισμός ή επιχείρηση, η οποία αναλαμβάνει χειρισμούς διάθεσης ή συλλογής πρέπει να λάβει σχετική άδεια. Παράβλεψη απαίτησης αδείας μπορεί να γίνει εάν η μέθοδος αξιοποίησης είναι τέτοια που δεν θα υπάρχει κανένας κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, ή, εάν το ΚΜ έχει λάβει γενικά μέτρα που ορίζουν τους όρους για τις διάφορες μεθόδους αξιοποίησης. Οι εγκαταστάσεις ή επιχειρήσεις οι οποίες εκτελούν εργασίες δ ιαθέσεως και αξιοποιήσεως και οι παραγωγοί επικίνδυνων αποβλήτων υπόκεινται σε περιοδικούς ελέγχους. Η Οδηγία αυτή καταργήθηκε από την Οδηγία 2008/98/EC περί αποβλήτων με ισχύ από 12/12/2010. Οδηγία 96/61/EC του Συμβουλίου, σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης. Ο σκοπός της Οδηγίας είναι η επίτευξη ολοκληρωμένης πρόληψης και έλεγχου της ρύπανσης που προκύπτουν από τις δραστηριότητες που απαριθμούνται στο Παράρτημά της Ι. Η οδηγία προβλέπει μέτρα που αποσκοπούν στην πρόληψη ή, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, στο να μειωθούν οι εκπομπές στον αέρα, στο νερό και στο έδαφος από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβάνοντας μέτρα που αφορούν τα απόβλητα, ώστε να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος στο σύνολό του. Για να λειτουργήσουν, όλες οι εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την Οδηγία πρέπει να λάβουν άδεια από τις αρμόδιες αρχές των ΚΜ της ΕΕ. Οι άδειες αυτές πρέπει να περιέχουν όρους με βάση τις ΒΔΤ, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 της Οδηγίας. Η Οδηγία εκδόθηκε αρχικά ως Οδηγία του Συμβουλίου 96/61/EC και μετά από αρκετές τροποποιήσεις κωδικοποιήθηκε ως Οδηγία 2008/1/EC. Οδηγία 1999/31/EC του Συμβουλίου της Ευρώπης, περί υγειονομικής ταφής αποβλήτων. Ο στόχος της Οδηγίας είναι, μέσω αυστηρών λειτουργικών και τεχνικών απαιτήσεων για τα απόβλητα και τους χώρους υγειονομικής ταφής, να προβλέψει μέτρα, διαδικασίες και κατευθύνσεις για την πρόληψη ή μείωση, στο μέτρο του δυνατού, των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον, ιδίως της ρύπανσης των επιφανειακών υδάτων, των υ πόγειων υδάτων, του εδάφους και του αέρα, καθώς και του παγκόσμιου περιβάλλοντος, συμπεριλαμβάνοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου, καθώς και οποιονδήποτε προκύπτων κίνδυνο για 13/103

15 την υγεία του ανθρώπου, από την υγειονομική ταφή των αποβλήτων καθ 'όλο τον κύκλο ζωής του χώρου υγειονομικής ταφής. Η Οδηγία ορίζει τις διάφορες κατηγορίες αποβλήτων (αστικά απόβλητα, επικίνδυνα απόβλητα, μη επικίνδυνα απόβλητα και αδρανή απόβλητα), και ισχύει για όλους τους χώρους υγειονομικής ταφής, οι οποίοι ορίζονται ως χώροι διάθεσης αποβλήτων για την απόθεση των αποβλήτων επί ή εντός του εδάφους. Η Οδηγία περί Υγειονομικής Ταφής των Αποβλήτων συμπληρώνεται από την Απόφαση του Συμβουλίου 2003/33/EC της 19 ης Δεκεμβρίου 2002 για τη θέσπιση κριτηρίων και διαδικασιών περί αποδοχής των αποβλήτων στους χώρους υγειονομικής ταφής σύμφωνα με το Άρθρο 16 και Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας 1999/31/EC. Οδηγία 2000/76/EC του Συμβουλίου, περί αποτέφρωσης των αποβλήτων. Ο στόχος της Οδηγίας είναι να αποτραπούν ή να περιοριστούν στο βαθμό που είναι εφικτό οι αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ειδικότερα η ρύπανση λόγω εκπομπών στον αέρα, στο έδαφος, στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, καθώς και οι επακόλουθοι κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, από την αποτέφρωση και τη συναποτέφρωση των αποβλήτων. Ο σκοπός αυτός θα επιτευχθεί με την επιβολή αυστηρών λειτουργικών συνθηκών, τεχνικών απαιτήσεων και οριακών τιμών εκπομπών για τις εγκαταστάσεις αποτέφρωσης και συναποτέφρωσης των αποβλήτων. Απόφαση 2000/532/EC της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 3 ης Μαΐου Ο Κατάλογος Αποβλήτων (πρώην Ευρωπαϊκός Κατάλογος Αποβλήτων), είναι ο κατάλογος που περιλαμβάνει όλα τα είδη αποβλήτων που παράγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διάφοροι τύποι αποβλήτων του Καταλόγου ορίζονται πλήρως από έναν εξαψήφιο κωδικό, με δύο αριθμούς για το καθένα, κεφάλαιο, υποκεφάλαιο και τύπο αποβλήτων. Ο Κατάλογος αυτός χρησιμοποιείται για την κατηγοριοποίηση των αντικειμένων και ουσιών, όταν αυτά γίνονται απόβλητα, αλλά δεν ορίζει ο ίδιος αντικείμενα και ουσίες ως απόβλητα. Ο Κατάλογος Αποβλήτων αντικατέστησε την Απόφαση 94/3/EC και την Απόφαση 94/904/EC. Ο Κατάλογος Αποβλήτων τροποποιήθηκε με την Απόφαση 2001/118/EU της Επιτροπής, την Απόφαση 2001/119/EU και την Απόφαση 2001/573/EU. Κανονισμός 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρώπης, της 18 ης Δεκεμβρίου Αφορά την Καταχώριση, Αξιολόγηση, Αδειοδότηση και Περιορισμό των Χημικών Προϊόντων (REACH), με ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων, με τροποποίηση της Οδηγίας 1999/45/EC και κατάργηση του Κανονισμού 793/93 του Συμβουλίου και του Κανονισμού 1488/94 της Επιτροπής καθώς και της Οδηγίας 76/769/EEC του Συμβουλίου και της Οδηγίας 91/155/EEC της Επιτροπής, της Οδηγίας 93/67/EEC, της Οδηγίας 93/105/EC και της Οδηγίας 2000/21/EC. Κανονισμός 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρώπης, της 14 ης Ιουνίου 2006, για τις μεταφορές αποβλήτων. Ο Κανονισμός ισχύει για τις μεταφορές αποβλήτων, τόσο στο εσωτερικό όσο και τις εισερχόμενες προς ή εξερχόμενες από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Αφορά την εφαρμογή από τα ΚΜ ενός συστήματος αδειοδότησης εκ των προτέρων για τη μεταφορά των αποβλήτων για διάθεση ή για αξιοποίηση. Ένα κοινό, υποχρεωτικό σύστημα κοινοποίησης και ένα τυποποιημένο έγγραφο αποστολής για τις μεταφορές αποβλήτων έχουν εισηγηθεί σύμφωνα με τον Κανονισμό. Τα ΚΜ έχουν υποχρέωση να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την επιθεώρηση, 14/103

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ PROSODOL. (LIFE 07/ENV/GR 000280) http://www.prosodol.gr

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ PROSODOL. (LIFE 07/ENV/GR 000280) http://www.prosodol.gr ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ PROSODOL (LIFE 07/ENV/GR 000280) http://www.prosodol.gr Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες Consejo

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΙΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΙΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΙΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Κωνσταντίνος Σιούφτας, Τμήμα Περιβάλλοντος Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος 19.10.2012 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα ελαιοτριβείων

Απόβλητα ελαιοτριβείων Απόβλητα ελαιοτριβείων Ελαιοτριβεία 3500 3000 2500 Pressure 3-phase 2-phase 2000 1500 1000 500 0 GREECE ITALY SPAIN Portugal Απόβλητα ελαιοτριβείων στην Ε.Ε. Υγρά απόβλητα (OMW) 3.4 εκατομμύρια τον. (Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 19.12.2014 L 365/89 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1357/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 18ης Δεκεμβρίου 2014 για την αντικατάσταση του παραρτήματος ΙΙΙ της οδηγίας 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες PROSODOL 2009-2012 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : 1.628.911 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Καθηγήτρια Μαρία Λοϊζίδου Αθήνα, 3/4/2014 Βιομηχανική Συμβίωση Ως Βιομηχανική Συμβίωση (Industrial

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 20.04.2001 COM(2001)216 τελικό Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της απόφασης 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής όσον αφορά τον κατάλογο αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του Νασιούλα Χρυσοβαλάντου ελαιοκάρπου Η συνολική ετήσια παραγωγή ελαιολάδου στην Ελλάδα ανέρχεται στους 375.000 τόνους/έτος, ενώ από την λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

2349 Κ.Λ.Π. 271/2005 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. (Αρ. 106(1)/2002) Ελέγχου της Ρύπανσης -των Νερών Νόμου του 20021

2349 Κ.Λ.Π. 271/2005 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. (Αρ. 106(1)/2002) Ελέγχου της Ρύπανσης -των Νερών Νόμου του 20021 Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 4000, 3.6.2005 2349 Κ.Λ.Π. 271/2005 Αριθμός 271 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 (Αρ. 106(1)/2002) Διάταγμα με βάση το άρθρο S(l)(t) Ο Υπουργός, Γεωργίας, Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

- το 0,65 για εγκαταστάσεις που επιτρέπονται µετά την 3 η εκεµβρίου 2008, E p

- το 0,65 για εγκαταστάσεις που επιτρέπονται µετά την 3 η εκεµβρίου 2008, E p D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D8 D9 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ Εναπόθεση εντός ή επί του εδάφους (π.χ. χώρος υγειονομικής ταφής, κλπ.) Επεξεργασία σε χερσαίο χώρο (π.χ. βιοαποδόμηση υγρών αποβλήτων ή απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES»

Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES» Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES» Περιεχόμενα 1/ Περιβαλλοντική κατάσταση ανά περιοχή... 2 2/ Ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανονισμοί... 2 2.1 Ευρωπαϊκοί κανονισμοί... 2 2.1.1 Διαχείριση των αποβλήτων...

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS Το πρόβλημα της ιλύς Κατά την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων παράγονται ταυτόχρονα και ορισμένα παραπροϊόντα, όπως τα εσχαρίσματα, η άμμος, τα ξαφρίσματα και η περίσσεια ιλύς από τις δεξαμενές καθίζησης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 2006/121/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. της 18ης Δεκεμβρίου 2006

ΟΔΗΓΙΑ 2006/121/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. της 18ης Δεκεμβρίου 2006 L 396/854 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 30.12.2006 ΟΔΗΓΙΑ 2006/121/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 18ης Δεκεμβρίου 2006 για την τροποποίηση της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ του

Διαβάστε περισσότερα

Βιομηχανικά απόβλητα και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων

Βιομηχανικά απόβλητα και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων Βιομηχανικά απόβλητα και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων Δ. Καλλιδρομίτου 1, Κ. Κορυζή 1, Κ. Αραβώσης 2 1 Εψιλον ΑΕ, Μονεμβασίας 27, 15125, Μαρούσι 2 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη διαδικασίας για την ολοκληρωµένη διαχείριση των αποβλήτων ελαιοτριβείων µε ανάκτηση φυσικών αντιοξειδωτικών και παραγωγή οργανικού λιπάσµατος

Ανάπτυξη διαδικασίας για την ολοκληρωµένη διαχείριση των αποβλήτων ελαιοτριβείων µε ανάκτηση φυσικών αντιοξειδωτικών και παραγωγή οργανικού λιπάσµατος LIFE Project Number LIFE ENV/GR/000671 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ MINOS Ανάπτυξη διαδικασίας για την ολοκληρωµένη διαχείριση των αποβλήτων ελαιοτριβείων µε ανάκτηση φυσικών αντιοξειδωτικών και παραγωγή οργανικού λιπάσµατος

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4159, 18/4/2008 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4159, 18/4/2008 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΝΟΜΟ Εφημερίδα της Ε.Ε.: L 257, 10.10.1996, σ. 26. L 33, 4.2.2006, σ. 1. Για σκοπούς πληρέστερης εναρμόνισης με την πράξη

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015

Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015 Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ : ΣΤΟΧΟΙ - ΟΡΟΣΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Νομαρχιακή Επιχείρηση Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας

Νομαρχιακή Επιχείρηση Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας LIFE08 ENV/GR/000578 Ανάπτυξη πολιτικής για την ολοκληρωμένη διαχείριση αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων με στόχο τη μεγιστοποίηση της ανάκτησης υλικών και ενέργειας Αγροτοβιομηχανικά απόβλητα & Αγροτικά υπολείμματα

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας Κανονισμοί Ευρωπαϊκής Ένωσης Λειτουργία Συστήματος Ελέγχου Πιστοποίηση Προϊόντων Κανονισμός (ΕΚ) 834/2007 Κανονισμός (ΕΚ) 889/2008 Κανονισμός (ΕΚ) 710/2009 Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδήγηση σχετικά µε τα απόβλητα και τις ανακτηµένες ουσίες

Καθοδήγηση σχετικά µε τα απόβλητα και τις ανακτηµένες ουσίες Αριθ. Αναφ.: ECHA-2010-FS-01-EL Ηµεροµηνία: 09/06/2010 Γλώσσα: Ελληνικά Καθοδήγηση σχετικά µε τα απόβλητα και τις ανακτηµένες ουσίες Ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός Χηµικών Προϊόντων (ECHA) εκδίδει σειρά ενηµερωτικών

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρυσάνθη Νακοπούλου

Δρ. Χρυσάνθη Νακοπούλου ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Γ.Χ.Κ. Δρ. Χρυσάνθη Νακοπούλου 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση αποβλήτων

Διαχείριση αποβλήτων Διαχείριση αποβλήτων Καθ. Μ. Λοϊζίδου Μονάδα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τομέας Χημικών Επιστημών Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο email: mloiz@orfeas.chemeng.ntua.gr website:

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP - 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS Αθήνα - 27, 28 & 29 Απριλίου 2015

11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP - 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS Αθήνα - 27, 28 & 29 Απριλίου 2015 Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας Ευρετήριο Ταξινόμησης & Επισήμανσης ECHA και SEVESO III Δ. Χατζηαντωνίου Γ.Χ.Κ. - Δ/ΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Κώστας Νικολάου Δρ. Χημικός Περιβαλλοντολόγος Καθηγητής-Σύμβουλος Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 ΑΣΑ: Κυρίαρχο πρόβλημα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ:

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: «Περιεχόμενο φακέλου για την εφαρμογή του άρθρου 7 της Κ.Υ.Α. 20488/10 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΠΑΤΡΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ Χημικός, Προϊστάμενος Χημικής Υπηρεσίας Πατρών Γενικού Χημείου του Κράτους Πάτρα, 5-12-2007

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: 80568/4225/91

ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: 80568/4225/91 ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: 80568/4225/91 Μέθοδοι, όροι και περιορισμοί για την χρησιμοποίηση στη γεωργία της ιλύος που προέρχεται από επεξεργασία οικιακών και αστικών λυμάτων (ΦΕΚ 641/Β/7-08-1991) ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα:

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Τα Σκουπίδια µας (Αστικά Στερεά Απόβλητα) Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Ζυµώσιµα: 44% Η µέση ποιοτική σύσταση των παραγόµενων Χαρτί: 25% αστικών στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, Πλαστικά: 12%

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η Στρατηγική της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στοχεύει αφενός στην υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ι. Ελαιοτριβεία, που επεξεργάζονται ελιές και παράγουν ελαιόλαδο, υγρά και στερεά απόβλητα. ΙΙ. Εγκαταστάσεις εξευγενισμού (ραφιναρίες), όπου το μη κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Η συνέπεια της ανάπτυξης σε μιά παγκόσμια οικονομία, είναι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα : υπερβολική αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υγρών Αποβλήτων στην Θεσσαλία: Υφιστάμενη Κατάσταση & Προοπτικές. Φωτεινή Αργυρούλη, Κώστας Παπαθανασίου Χημικοί Μηχανικοί

Διαχείριση Υγρών Αποβλήτων στην Θεσσαλία: Υφιστάμενη Κατάσταση & Προοπτικές. Φωτεινή Αργυρούλη, Κώστας Παπαθανασίου Χημικοί Μηχανικοί Διαχείριση Υγρών Αποβλήτων στην Θεσσαλία: Υφιστάμενη Κατάσταση & Προοπτικές Φωτεινή Αργυρούλη, Κώστας Παπαθανασίου Χημικοί Μηχανικοί ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ α) οδηγία 9/27/ΕΚ για την επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφικοί Θεµατικοί Χάρτες

Εδαφικοί Θεµατικοί Χάρτες Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ 2014 AgroStrat Αειφόρες Στρατηγικές για τη βελτίωση σοβαρά υποβαθµισµένων αγροτικών περιοχών: Το παράδειγµα της καλλιέργειας του κελυφωτού φυστικιού Οι εταίροι του

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΕΚΡΟΩΝ. ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΕΚΡΟΩΝ. ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΕΚΡΟΩΝ ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α. ΒΙΟΑΕΡΙΟ [µίγµακυρίωςµεθανίουκαιδιοξείδιοτουάνθρακα] από κάθε είδους οργανικά υποστρώµατα αρκεί να υπάρχουν οι ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑΣ Ανοιχτός Κύκλος Συναντήσεων Συζητήσεων Δευτέρα 29 Απριλίου 2013 Επιμελητήριο Αχαΐας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑΣ Ανοιχτός Κύκλος Συναντήσεων Συζητήσεων Δευτέρα 29 Απριλίου 2013 Επιμελητήριο Αχαΐας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑΣ Δευτέρα 29 Απριλίου 2013 Επιμελητήριο Αχαΐας Σας καλούμε να παρευρεθείτε στον ανοιχτό κύκλο συναντήσεων συζητήσεων που συνδιοργανώνουν το Γραφείο Καινοτομίας και

Διαβάστε περισσότερα

1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως ~o περί

1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως ~o περί Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 4000, 3.6.2005 2338 Κ.Δ.Π. 269/2005 Αριθμός 269 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 (Αρ. 106(1)/2002) Διάταγμα με βάση το άρθρο 5(1)((ε) Ο Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

11.12.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 337/31

11.12.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 337/31 11.12.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 337/31 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1179/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 10ης Δεκεμβρίου 2012 για τη θέσπιση κριτηρίων προσδιορισμού των περιπτώσεων στις οποίες το

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ζαφείρης M.Sc.

Χρήστος Ζαφείρης M.Sc. Χρήστος Ζαφείρης M.Sc. Υπεύθυνος Δέσμης Έργων Βιοαερίου Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας 19 ο χλμ. Λεωφ. Μαραθώνα, 190 09 Πικέρμι Τηλ: 210 6603261, e-mail: czafir@cres.gr

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, ankallia@auth.gr 2 δισ. τόνοι αποβλήτων /χρόνο παράγονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. της. Πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. της. Πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.7.2014 COM(2014) 397 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της Πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα,

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία παραπροϊόντων της ελαιουργίας. Ενεργειακή αξιοποίηση καταλοίπων

Επεξεργασία παραπροϊόντων της ελαιουργίας. Ενεργειακή αξιοποίηση καταλοίπων Επεξεργασία παραπροϊόντων της ελαιουργίας Ενεργειακή αξιοποίηση καταλοίπων Ecokernel Energy E.Π.Ε. Ιδρύθηκε το 2008 Δραστηριοποιείται στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα. Βασικοί πυλώνες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««2009 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2004/0036(COD) 11.1.2005 ***I ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την πρόταση οδηγίας του

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι L 325/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 24.11.2006 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 3ης Νοεμβρίου 2006 περί καθορισμού αναθεωρημένων οικολογικών κριτηρίων και των σχετικών απαιτήσεων αξιολόγησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ;

ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΙΟΡ ΑΝΗΣ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Οι ελαιοτριβείς

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 145/14 16.5.2014 ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 501/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 11ης Μαρτίου 2014 ο οποίος συμπληρώνει τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 5.3.2014 COM(2014) 117 final 2014/0064 (CNS) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία επιτρέπεται στην Πορτογαλία η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα Dr. Stefan Junne Chair of Bioprocess Engineering, TU Berlin Seite 1 Γιατί βιοαέριο? Α)Είναι η μόνη Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας που είναι ανεξάρτητη

Διαβάστε περισσότερα

Πύργος, 29 Ιανουαρίου 2010

Πύργος, 29 Ιανουαρίου 2010 Παρουσίαση των Προγραµµάτων LIFE Environment MINOS και DIONYSOS Ιωάννης Σπανός, Χηµικός Μηχανικός, TERRA NOVA Ε.Π.Ε. Πύργος, 29 Ιανουαρίου 2010 MINOS Ανάπτυξη διαδικασίας για την ολοκληρωµένη διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων

Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων Κάτια Λαζαρίδη Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο klasaridi@hua.gr 1 ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΚΟΠΟΣ Οδηγία 1999/31/ΕΚ για την Υγειονοµική Ταφή Εναρµόνιση Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΥ Χημικός, Προϊσταμένη Β Τμήματος Χημικής Υπηρεσίας Καβάλας Γενικού Χημείου του Κράτους Καβάλα,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Έργων Βιοαερίου στην Κρήτη

Ανάπτυξη Έργων Βιοαερίου στην Κρήτη Ανάπτυξη Έργων Βιοαερίου στην Κρήτη Ομιλητής: Αντώνης Πουντουράκης, MSc Μηχανικός Περιβάλλοντος Εμπορικός Διευθυντής Plasis Τεχνική - Ενεργειακή Χανιά Νοέμβριος 2015 Plasis Τεχνική-Ενεργειακή Δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ»

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Πρώιµα κηπευτικά και ελαιόλαδο ολοκληρωµένης διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Μάνος ασενάκης Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός Κουτσουρά Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός

Διαβάστε περισσότερα

«Ενεργειακή αξιοποίηση παραπροϊόντων αγροτοβιομηχανικών δραστηριοτήτων»

«Ενεργειακή αξιοποίηση παραπροϊόντων αγροτοβιομηχανικών δραστηριοτήτων» Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Βιοχημικής Μηχανικής & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος «Ενεργειακή αξιοποίηση παραπροϊόντων αγροτοβιομηχανικών δραστηριοτήτων» Επικ. Καθ. Μιχάλης Κορνάρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΗΣ ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΕΜΘΠΜ /ΑΠΘ COLUMBIA UNIVERSITY

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΗΣ ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΕΜΘΠΜ /ΑΠΘ COLUMBIA UNIVERSITY ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΗΣ ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΕΜΘΠΜ /ΑΠΘ COLUMBIA UNIVERSITY ΚΟΙΝΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Η Ολοκληρωμένη Πολιτική για τα Προϊόντα (ΟΠΠ) Η στρατηγική της ολοκληρωμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Νάξος, 28-6-13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑ ΩΝ ΗΜΟΣ ΝΑΞΟΥ & ΜΙΚΡΩΝ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Αρ. Πρωτ.: 8450 Ταχ. ιεύθυνση : Χώρα Νάξος Ταχ. Κώδικας : 84 300 Τηλέφωνο : 2285360100 Fax : 2285023570 ΠΡΟΣ: ΚΑΘΕ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση

Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ TOMEAΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Αναφορών 30.6.2015 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 1253/2012 του F.T., ιταλικής ιθαγένειας, σχετικά με παραβάσεις της νομοθεσίας της ΕΕ αναφορικά με διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΣΦΑΛΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ GWS Ltd. Γιαννιτσών 200, 54628 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 523245, Φαξ.: 2310 523241 info@gws.gr www.gws.gr Η Global

Διαβάστε περισσότερα

L 215/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.8.2011

L 215/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.8.2011 L 215/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.8.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 835/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Αυγούστου 2011 σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 για καθορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα