ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ακαδημαϊκού έτους

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ακαδημαϊκού έτους ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Μέθοδοι Παιδαγωγικής Έρευνας: Το παράδειγμα της επικοινωνιακής ανάλυσης Κωδικός: ΕΡΕΑ002 Εκπονήθηκαν για το Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών από τον Μεταπτυχιακό Φοιτητή Κωνσταντίνο Β. Σαχινίδη Copyright : Κωνσταντίνος Β. Σαχινίδης (έκδοση 1.0)

2 Οδηγός έρευνας για την αυτόματη (με χρήση Η/Υ) αναγνώριση κινήσεων και εκφράσεων του προσώπου. Ο παρών οδηγός φτιάχτηκε για να καλύψει τις ανάγκες του μαθήματος : «Μέθοδοι παιδαγωγικής έρευνας: Το παράδειγμα της επικοινωνιακής ανάλυσης» και αποτελεί τμήμα της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας του συγγραφέα, με θέμα: «Εφαρμογές υπολογιστικών συστημάτων ανάλυσης βίντεο στην εκπαιδευτική έρευνα. Αυτόματη αναγνώριση κινήσεων και εκφράσεων του προσώπου».

3 Πίνακας περιεχομένων 1. Μη λεκτική επικοινωνία. Το πρόσωπο και η έκφρασή του Κανόνες έκφρασης συναισθημάτων στο πρόσωπο Αναγνώριση αποκωδικοποίηση εκφράσεων του προσώπου Συνοπτικά Χαρακτηριστικά Συναισθηματικών Εκφράσεων Τα πέντε στάδια-βήματα της αναγνώρισης προσώπου Η αναγνώριση εκφράσεων προσώπου που βασίζεται στα FACS Διάφορες μορφές αναπαράστασης συναισθήματος Οι έξι βασικές συναισθηματικές εκφράσεις προσώπου Η Λύπη Ο Θυμός Η Χαρά Ο Φόβος Η Απέχθεια Η Έκπληξη Τεχνικές αναγνώρισης εκφράσεων Ορολογία και ανάλυση εικόνων και εικονοσειρών Σύγκριση μη αυτοματοποιημένης και αυτοματοποιημένης ανάλυσης Στάδια Δράσης ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Παράρτημα Ι. FACS Facial Action Coding System Παράρτημα ΙΙ. Οι μύες που σχετίζονται με τα FACS Παράρτημα ΙΙI. Ορολογίες περιοχών προσώπου και χαρακτηριστικών του Παράρτημα ΙV. Aus (και συνδυασμοί τους) και οι μυϊκές δράσεις... 26

4 1 1. Μη λεκτική επικοινωνία. Το πρόσωπο και η έκφρασή του Με τον όρο μη λεκτική επικοινωνία εννοείται βασικά η έκφραση των συναισθημάτων, των διαθέσεων, των στάσεων και γενικότερα του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου μέσω του σώματος, «εκπέμποντας» μη λεκτικά μηνύματα, των οποίων η πρωταρχική σημασία για την ανθρώπινη κοινωνία έγκειται στην ιδιαίτερη ικανότητα των ανθρώπων να «επικοινωνούν» και απόκρυφες συναισθηματικές διαθέσεις, οι οποίες είναι δύσκολο να εκφραστούν με λέξεις (Κοντάκος & Πολεμικός, 2000). Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν περισσότερους διαύλους επικοινωνίας από οποιοδήποτε άλλο ζωικό είδος, οι δίαυλοι αυτοί δε δρουν ανεξάρτητα, αλλά συνεργάζονται στενά κατά τη μεταφορά των πληροφοριών. Ένα μήνυμα μπορεί να μεταδοθεί με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους: μία κίνηση του κεφαλιού μπορεί να σημαίνει «όχι» (τουλάχιστο στο δυτικό πολιτισμό) (Σταμάτης, 2005). Το πρόσωπο με τις εκφράσεις του, η ανταλλαγή βλεμμάτων (η οπτική επαφή), οι κινήσεις του σώματος, η διαπροσωπική απόσταση και η ευρύτερη συμπεριφορά στο χώρο αποτελούν σπουδαιότατα μέσα μη λεκτικής επικοινωνίας (οπτικός δίαυλος) (Κοντάκος & Πολεμικός, 2000). Σύμφωνα με τους Κοντάκος & Πολεμικός (2002) και Κανάκης (1989), τα σταθερά χαρακτηριστικά του προσώπου δίνουν πληροφορίες για τη φυλή, το φύλο, την ηλικία και συχνά το χαρακτήρα. Επίσης η έκφραση του προσώπου είναι πάρα πολύ πλούσια και αλλάζει με γρήγορο ρυθμό και με το πρόσωπο εκφράζονται καλύτερα τα συναισθήματα. Τα πιο εκφραστικά από τα στοιχεία του προσώπου είναι τα φρύδια, τα μάτια και το στόμα. Τα φρύδια μπορούν να πάρουν πολλές θέσεις και να στείλουν διάφορα μηνύματα, όπως (Argyle, 1998) : τα πολύ υψωμένα φρύδια φανερώνουν δυσπιστία, τα μισοϋψωμένα φανερώνουν έκπληξη, τα μισοχαμηλωμένα φανερώνουν αμφιβολία, και τα πολύ χαμηλωμένα φανερώνουν θυμό. Τα μάτια (το άνοιγμα, το μέγεθος της ίριδας, η διάρκεια της ματιάς) παίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην άφωνη μη λεκτική επικοινωνία αφού εκπέμπουν αλλά και δέχονται τα περισσότερα μηνύματα. Αν το πρόσωπο είναι «ο καθρέπτης της ψυχής», τότε τα μάτια είναι «η βασιλική οδός που οδηγεί σε αυτήν». Στον τομέα της

5 2 εκπαίδευσης, η ίριδα μπορεί να παίζει έναν πιο σημαντικό ρόλο από αυτό που της αποδίδουν, όπως και ο βλεφαρισμός. Το στόμα μόνο του και κυρίως τα χείλη, σε συνδυασμό με τα άλλα μέρη του προσώπου, αποτελούν σημαντικό μέσο μη λεκτικής επικοινωνίας αφού το άνοιγμα του στόματος φανερώνει έκπληξη και το σφίξιμο των χειλιών επιμονή ή συγκρατημένη οργή (Κοντάκος & Πολεμικός, 2000). 2. Κανόνες έκφρασης συναισθημάτων στο πρόσωπο Σύμφωνα με τους Pervin & John (2001), τα βασικά συναισθήματα που βιώνουν οι άνθρωποι θεωρήθηκαν πως αντανακλούνε την εξελικτική κληρονομιά του ανθρώπου με τη μορφή πληροφοριών που περιέχονται στα γονίδιά μας. Οι ψυχολόγοι που δίνουν βαρύτητα στα βασικά συναισθήματα (π.χ. θυμός, λύπη, χαρά, απέχθεια, φόβος, έκπληξη) υποστηρίζουν πως αυτά τα συναισθήματα είναι έμφυτα και οι σχετικές πληροφορίες είναι κωδικοποιημένες στα γονίδιά μας (Ekman, Ekman, Izard, 1991). Κατ αυτόν τον τρόπο, τόσο τα παιδιά, όσο και οι ενήλικες, βιώνουν τέτοια συναισθήματα λόγω της κοινής εξελικτικής κληρονομιάς και της κοινής γενετικής δομής. Αυτό δε σημαίνει πως η εμπειρία δεν παίζει κάποιο ρόλο στο ποια συναισθήματα είναι περισσότερο ή λιγότερο πιθανό να βιώσει ένα άτομο ή στο πότε θα βιώσει ορισμένα συναισθήματα και στο πώς θα τα εκδηλώσει, αλλά ότι αυτές οι εξελίξεις συντελούνται σε σχέση με μια υποκειμενική γενετική δομή. Με λίγα λόγια, τα γονίδια είναι αυτά που κάνουν τα ανθρώπινα όντα να μοιάζουν με ανθρώπους, καθώς επίσης και να διαφέρουν ως άτομα (Pervin & John, 2001). Το σύνολο των κανόνων έκφρασης συναισθημάτων του προσώπου, που καθορίζουν την εκδήλωση ή μη, καθώς επίσης και την έντασή τους, ανάλογα με την περίσταση καλούνται «κοινωνικοί κανόνες έκφρασης», που κάποιες φορές επιβάλλουν την αύξηση ή τη μείωση συμπεριφορών και είναι διαφορετικοί σε κάθε πολιτισμικό σύστημα, ενώ διαφέρουν και ανάλογα με το μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο των κοινωνικών ομάδων. Για παράδειγμα, στην ιαπωνική κουλτούρα δεν επιτρέπεται η δημόσια έκφραση δυσάρεστων συναισθημάτων, ενώ ανάλογος κανόνας δεν υπάρχει στην αμερικάνικη κουλτούρα. (Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, 1997). 3. Αναγνώριση αποκωδικοποίηση εκφράσεων του προσώπου Για την αναγνώριση των εκφράσεων του προσώπου έχουν αναπτυχθεί διάφορες προσεγγίσεις που χρησιμοποιούν μεθόδους για την ανίχνευση της εικόνας ενός τμήματος του πρόσωπου και την εξαγωγή των πληροφοριών που αφορούν στην

6 3 έκφραση και κίνηση του προσώπου. Οι έξι (επτά με την ουδέτερη έκφραση) βασικές εκφράσεις των συναισθημάτων στο ανθρώπινο πρόσωπο (εικόνα 1), αρχικά είναι παρόμοιες με τις αντανακλαστικές κινήσεις. Σταδιακά όμως αρχίζει ο έλεγχός τους, οπότε και οι εκφράσεις καταλήγουν να υπακούουν σε περίπλοκους κοινωνικούς κανόνες (Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, 1997). Έχει βρεθεί, ότι η δυσκολία στην αναγνώριση των συναισθημάτων είναι Εικόνα 1. Οι έξι βασικές συναισθηματικές εκφράσεις του προσώπου μεγαλύτερη σε ανθρώπους καταθλιπτικούς και ακόμη μεγαλύτερη στους σχιζοφρενείς, και πως το ανθρώπινο πρόσωπο συνιστά ένα συμπλεγμένο οπτικό ερέθισμα, η δε διάκριση της ταυτότητας και των συναισθηματικών εκφράσεων εξαρτάται από την αναγνώριση ειδικών χαρακτηριστικών νύξεων και των σχημάτων που αυτές μορφοποιούν (Δημουλάς, 2002). Στην προσπάθεια αυτή, ο Ekman (1972) ανακοίνωσε επτά κύριες συγκινησιακές καταστάσεις οι οποίες διαγράφονται στο πρόσωπο και μπορούν σχετικά να αποκωδικοποιηθούν σωστά από τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων. Αυτές είναι η ουδέτερη έκφραση, η λύπη, ο θύμος, η χαρά, ο φόβος, η απέχθεια και η έκπληξη. Αργότερα ο Εκman (1993), ενώνοντας στοιχεία από εννέα διαφορετικές έρευνες που αφορούσαν τις κατά παράκληση υποκριτικές εκφράσεις, βρήκε ότι κατά μέσο όρο οι έξι πιο σωστά αποκωδικοποιούμενες συναισθηματικές καταστάσεις είναι οι ακόλουθες : λύπη 57%, θυμός 55%, χαρά 79%, φόβος 62%, απέχθεια 54% και έκπληξη 65% (Παπαδάκη - Μιχαηλίδη, 1997). 4. Συνοπτικά Χαρακτηριστικά Συναισθηματικών Εκφράσεων Έκφραση Περιγραφή (εικόνα 1) Λύπη Τα εσωτερικά τμήματα των φρυδιών υψώνονται σχηματίζοντας

7 4 Θυμός Χαρά Φόβος Απέχθεια Έκπληξη ημικύκλιο προς τα πάνω ή προς τα κάτω (AU 1 και 4). Τα μάτια εμφανίζονται να είναι ελαφρώς κλειστά. Τα χείλη του στόματος είναι χαλαρωμένα, και γενικά το στόμα είναι χαλαρωμένο. Οι γωνίες των χειλιών κινούνται προς τα κάτω (AU 12 & 15). Ρυτίδες κάνουν την εμφάνισή τους στη μεσοφρύδια ή/και στη μετωπιαία περιοχή του προσώπου. Τα μάγουλα εγείρονται (AU 6). Τα εσωτερικά τμήματα των φρυδιών χαμηλώνουν και έρχονται σχεδόν σε ευθεία γραμμή (AU 4). Τα άνω βλέφαρα υψώνονται (AU 5). Τα κάτω βλέφαρα τεντώνονται και τα άνω υψώνονται (AU 7). Τα μάτια εμφανίζονται πολύ ανοικτά. Τα χείλια, άλλοτε πιέζονται το ένα με το άλλο, και άλλοτε ανοίγουν και εμφανίζεται η άνω ή/και η κάτω οδοντοστοιχία. Σε πολλές περιπτώσεις αν υπάρχουν ρυτίδες, λόγω ηλικίας, στη μεσοφρύδια περιοχή, γίνονται εντονότερες. Τα χείλη είναι τεντωμένα και πιέζονται μεταξύ τους (AU 23 και 24). Τα φρύδια μένουν ακίνητα και χαλαρά. Το στόμα είναι ανοικτό και οι στοματικές γωνίες τραβιούνται πίσω, προς τα αυτιά. «Λακκάκια» είναι πιθανό να σχηματιστούν στο ένα ή και στα δύο μάγουλα. Τα μάγουλα εγείρονται (AU 6). Οι γωνίες των χειλιών ανυψώνονται (AU 12). Τα φρύδια υψώνονται ταυτόχρονα (AU 1, AU 2 και AU 4). Τα εσωτερικά τμήματα των φρυδιών υψώνονται σχηματίζοντας ημικύκλιο προς τα πάνω. Τα άνω βλέφαρα αυξάνονται ενώ τα κάτω τεντώνονται (AU 5 και 7). Τα μάτια εμφανίζονται να είναι ανήσυχα και σε επαγρύπνηση. Μειωμένο άνοιγμα στόματος και τεντωμένα χείλη ίσως σε οριζόντια θέση (AU 20 και 26). Τα φρύδια και τα βλέφαρα των ματιών είναι χαλαρωμένα. Το άνω χείλος αυξάνεται, σουφρώνει και λεπταίνει, πολύ συχνά σε ακανόνιστο σχήμα (ανυψώνεται) (AU 10). Το κάτω χείλος κινείται προς τα κάτω (AU 16). Η μύτη ζαρώνει και τα χείλη απομακρύνονται (AU 9). Σε ορισμένες περιπτώσεις η γλώσσα κινείται προς τα έξω και προς τα κάτω (AU S64). Τα φρύδια υψώνονται έντονα (AU 1 και 2). Τα άνω βλέφαρα είναι πολύ ανοικτά (AU 5), ενώ τα κάτω χαλαρά. Το στόμα είναι ανοικτό (μερικές φορές πολύ ανοικτό) με αποτέλεσμα το σαγόνι να είναι

8 5 κατεβασμένο (AU 26). 5. Τα πέντε στάδια-βήματα της αναγνώρισης προσώπου Για την επιτυχή αναγνώριση των συναισθηματικών εκφράσεων είναι απαραίτητο να επιτευχθεί η οπτική αναγνώριση του προσώπου από τα ηλεκτρονικά μέσα (κάμερα και Η/Υ). Αυτή η διαδικασία επιτυγχάνεται σε πέντε στάδια: 1. Η σύλληψη της εικόνας (στατική ή μη στατική). Αυτό επιτυγχάνεται είτε με σάρωση εικόνων, είτε με εισαγωγή εικόνων από ψηφιακή φωτογραφική μηχανή, είτε με εισαγωγή εικόνων από ψηφιακή συσκευή λήψης εικονοσειρών (video). 2. Ο εντοπισμός του προσώπου μέσα στην εικόνα. Ένα κατάλληλο σύστημα (μέρος λογισμικού) αναλαμβάνει να εντοπίσει το πρόσωπου μέσα στην εικόνα. Η διαδικασία αυτή παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες. 3. Η εξαγωγή των αποτελεσμάτων. 4. Η σύγκριση με πρότυπα (από υπάρχουσες βάσεις δεδομένων). 5. Η αποτύπωση του αποτελέσματος. Το τελικό στάδιο είναι για να καθοριστεί αν τα τυχόν αποτελέσματα του προηγούμενου βήματος 3 (εξαγωγή αποτελεσμάτων), έχουν το απαιτούμενο υψηλό επίπεδο απόδοσης, καθώς και να αποδοθούν αυτά αν η απόδοση είναι η προαπαιτούμενη Η αναγνώριση εκφράσεων προσώπου που βασίζεται στα FACS Ουδετερότητα AU 1 AU 2 AU 4 AU 5 Μέτωπο, μάτια και μάγουλο είναι χαλαρά. Αύξηση του εσωτερικού τμήματος των φρυδιών. Αύξηση του εξωτερικού τμήματος των φρυδιών. Φρύδια χαμηλωμένα και τεντωμένα. Διέγερση των άνω βλεφάρων. AU 6 AU 7 AU 1+2 AU 1+4 AU 4+5 Ανύψωση των μάγουλων. Διέγερση των κάτω βλεφάρων. Αύξηση εσωτερικών και εξωτερικών τμημάτων Αύξηση εσωτερικών τμημάτων φρυδιών & ταυτόχρονο Χαμήλωμα φρυδιών και διέγερση των άνω βλεφάρων

9 6 φρυδιών. τράβηγμά τους AU AU AU 1+6 AU 6+7 AU Ταυτόχρονα τράβηγμα και ύψωση των φρυδιών. Υψωμένα φρύδια και ανύψωση άνω βλεφάρων. Αύξηση εσωτερικών τμημάτων των φρυδιών και ανύψωση μάγουλων. Ανύψωση κάτω βλεφάρων και μάγουλων. Ανύψωση φρυδιών, βλεφάρων και μάγουλων Εικόνα 2. Παραδείγματα AUs της άνω όψης του προσώπου και συνδυασμοί. Οι φωτογραφίες είναι από τα δείγματα της έρευνας Το Facial Action Coding System (FACS Σύστημα κωδικοποίησης δράσης προσώπου) [Παραρτήματα I και II] είναι µία ευρέως διαδεδομένη μέθοδος μέτρησης και περιγραφής όλων των οπτικά διαχωρίσιμων συναισθηματικών εκφράσεων του προσώπου. Οι Ekman και Friesen (1978), σε μια προσπάθεια αναγνώρισης των συναισθηματικών εκφράσεων του προσώπου, χρησιμοποιώντας γνώση ανθρώπινης ανατομίας και ορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο γίνεται και καταγράφεται η σύσπαση κάθε μυός του προσώπου (χρησιμοποιώντας μύες άλλοτε μεμονωμένα και άλλοτε συνδυασμούς αυτών), ανέπτυξαν το σύστημα κωδικοποίησης (FACS). Το σύστημα κωδικοποίησης (FACS) αναπτύχθηκε για την περιγραφή όλων των οπτικά διαχωρίσιμων συναισθηματικών εκφράσεων του προσώπου από μονάδες δράσεις (AUs μονάδες μέτρησης των FACS) (Παραρτήματα Ι & ΙΙ). Η επιλογή των AUs αντί των μυών έγινε διότι ορισμένες AUs συνδυάζουν την κίνηση περισσοτέρων του ενός μυών και σε πολλές περιπτώσεις το αποτέλεσμα της σύσπασης ενός μυός εκφράζεται όχι με μια AUs αλλά με συνδυασμούς δύο ή/και περισσότερων AUs (εικόνα 1 & Παραρτήματα Ι, II & IV). Ορίστηκαν 44 FACS - AUs (Ekman, 1982) από τις οποίες οι 30 AUs ανατομικά σχετίζονται με συσπάσεις δράσεις συγκεκριμένων μυών του προσώπου : 12 για την άνω όψη του προσώπου, και 18 για την κάτω όψη του προσώπου (Παράρτημα ΙΙ). Με άλλα λόγια οι AUs του FACS έχουν την απαραίτητη περιγραφική δυνατότητα για την αναγνώριση των εκφράσεων προσώπου (Tian, Kanade & Cohn, 2001).

10 7 6. Διάφορες μορφές αναπαράστασης συναισθήματος Οι έξι βασικές συναισθηματικές εκφράσεις προσώπου Η έκφραση κάποιου προσώπου σε μία συγκεκριμένη στιγμή εκφράζεται από ένα σύνολο σημάτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται το σχήμα και ο προσανατολισμός ολόκληρης της κεφαλής, και φυσικά η θέση και η κίνηση των διαφόρων χαρακτηριστικών του προσώπου (μάτια, φρύδια, μύτη, στόμα, χρώμα δέρματος, ρυτίδες κλπ.). Τη σημαντικότερη συμβολή στη δημιουργία των εκφράσεων την έχουν οι μύες του προσώπου, οι οποίοι και έχουν την ικανότητα να δημιουργήσουν μικρή ή μεγάλη μεταβολή στην έκφραση του προσώπου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μη λεκτική επικοινωνία (Κοντάκος & Πολεμικός, 2000). Η σχέση συναισθήματος και προσώπου είναι πολυσύνθετη. Η αναπαράσταση των βασικών συναισθημάτων (λύπη, θυμός, χαρά, φόβος, απέχθεια, έκπληξη, καθώς και η «ουδέτερη» έκφραση) μπορεί να χρησιμεύσει ως η βάση για την σύνθεση των ενδιάμεσων εκφράσεων. Ακολουθεί μια αφαιρετική περιγραφή των χαρακτηριστικών που εκφράζουν το καθένα από αυτά και που τα διακρίνουν από τα υπόλοιπα Η Λύπη Η λύπη ή θλίψη αποτελεί βασικό συναίσθημα, γιατί είναι προϊόν μη ικανοποίησης πολλών αναγκών του ανθρώπου, βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών. Σχετίζεται άμεσα με την έννοια της δυστυχίας και στα άτομα που νιώθουν λύπη, όλα φαίνονται σκοτεινά. Έχει πολλές διαβαθμίσεις και πολλές φορές αφήνει μια σκιά στο πρόσωπο, που παραμένει σε αυτό για μεγάλο διάστημα όταν άλλες εκφράσεις θα είχαν ατονήσει. Τα φρύδια παίρνουν μέρος σε όλες τις εκφράσεις της λύπης, κάμπτονται προς τα πάνω, ενώ στο κλάμα τραβιούνται προς τα κάτω. Στη διάρκεια έντονης λύπης, τα μάτια, παραμένουν σφιχτά κλεισμένα και προσδιορίζουν την ένταση της λύπης. Οι ρυτίδες, που συνδέονται με το συναίσθημα αυτό, είναι : είτε οριζόντιες πτυχές, στη μετωπιαία περιοχή του προσώπου, κατά μήκος των φρυδιών και στις εξωτερικές άκρες των ματιών, είτε κατακόρυφες γραμμές στη μεσοφρύδια περιοχή, σχηματίζοντας ρυτίδες κάτω από το κάτω χείλος (σε ορισμένα πρόσωπα φαίνεται ως να γελάνε) ή/και στα άκρα του χείλους. Το στόμα παραμένει ανοικτό και τετραγωνισμένο. Κάποια πρόσωπα εμφανίζουν εξόγκωμα στο πηγούνι ή και έντονο δίπλωμα του κάτω χείλους (Τομασίδης, Βοσνιάδου, Βοσνιάδου, 2004) Ο Θυμός Σύμφωνα με τον Τομασίδη (1982), ο θυμός είναι ο αντίποδας του φόβου. Στη διάρκεια του θυμού ιδιαίτερα όταν φτάσει σε μεγάλη ένταση μειώνεται η

11 8 καθαρότητα και σαφήνεια της συνείδησης. Κατά τη διάρκεια του θυμού ή της οργής, η αναπνοή γίνεται ταχύτερη και με αρρυθμίες, οι μύες του σώματος όλου εντείνονται με αποτέλεσμα την ενίσχυση της μυϊκής δύναμης, τα χείλη και τα δόντια συμπιέζονται, τα μάτια λάμπουν και κοκκινίζουν, το πρόσωπο επίσης γίνεται κόκκινο σε μερικά άτομα το πρόσωπο γίνεται ωχρό οι χτύποι της καρδιάς εντείνονται και επιταχύνονται, η λειτουργία πολλών αδένων αλλοιώνεται ή αλλάζει συμπεριφορά - οι ιδρωτοποιοί αδένες εργάζονται εντατικά με αποτέλεσμα την εφίδρωση του προσώπου και των παλαμών, πολλά άτομα αρχίζουν να κλαίνε. Σε όλα σχεδόν τα θυμωμένα πρόσωπα, κυρίαρχο στοιχείο είναι τα κατεβασμένα φρύδια. Όσο πιο ανοικτά είναι τα μάτια, τόσο πιο έντονος είναι ο θυμός. Το στόμα, άλλοτε είναι ανοικτό αφήνοντας να φανούν τα δόντια (συνήθως σφιγμένα), και άλλοτε σφιχτά κλειστό. Στις περιπτώσεις του ήπιου ή μέτριου θυμού, οι γωνίες των φρυδιών, που βρίσκονται κοντά στη μύτη, καμπυλώνουν προς τα κάτω και πλησιάζουν να είναι στο ίδιο επίπεδο με τα άνω βλέφαρα. Τα μάτια μένουν ανοιχτά, ενώ τα κατεβασμένα φρύδια δεν επιτρέπουν να εμφανιστεί το άσπρο των ματιών, που βρίσκεται πάνω από την ίριδα. Το στόμα είναι ερμητικά κλειστό, ενώ το πάνω χείλος είναι ελαφρώς συμπιεσμένο ή τετραγωνισμένο (Τομασίδης, 1982) Η Χαρά Η πιο σύνθετη από όλες τις συναισθηματικές εκφράσεις του προσώπου καθώς και η πιο δύσκολη στην περιγραφή της. Το χαμόγελο μπορεί να συνδέεται με ένα μεγάλο πλήθος συναισθημάτων και εκφράσεων, από την πολύ μεγάλη χαρά και ευτυχία (ευφορία) μέχρι τη στεναχώρια δυστυχία (μελαγχολία), καθώς επίσης να χρησιμοποιείται για κοινωνικούς σκοπούς. Από την πλευρά της φυσιολογίας, το χαμόγελο αποτελεί αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης δύο συγκεκριμένων μυών, του μείζονα ζυγωματικού και του γελαστήριου (Βοσνιάδου, Βοσνιάδου, 2004). Κατά την ήπια έκφραση της χαράς τα φρύδια είναι χαλαρωμένα. Τα πάνω βλέφαρα είναι ελαφρά χαμηλωμένα και τα κάτω βλέφαρα πιέζονται προς τα πάνω από το πάνω μέρος του μάγουλου. Επίσης, οι άκρες των χειλιών τραβιούνται προς τα αυτιά ενώ το στόμα είναι διάπλατα ανοιχτό. Αν κατά την ήπια έκφραση της χαράς, το στόμα είναι κλειστό, τότε τα χείλη είναι σφιγμένα και κατά συνέπεια λεπτά. Αν το στόμα είναι ανοιχτό, το πάνω χείλος βρίσκεται σε απόλυτη ευθεία γραμμή, επιτρέποντας στην άνω οδοντοστοιχία να φανεί ενώ το κάτω χείλος σχηματίζει γωνίες στις άκρες. Σχηματίζονται ρυτίδες στην εξωτερική γωνία των ματιών, ενώ

12 9 δημιουργείται μία πτυχή σε σχήμα ημικύκλιου στο κάτω μέρος από το κάτω βλέφαρο και λακκάκια στα μάγουλα. Η έκφραση του χαμόγελου - γέλιου μπορεί να είναι και ψεύτικη, γεγονός που πολλές φορές γίνεται αντιληπτό λόγω της ύπαρξης σε μειωμένο αριθμό ρυτίδων στις γωνίες του έξω μέρους των ματιών και από τις μηδαμινές ή/και ανύπαρκτες ρυτίδες κάτω από τα κάτω βλέφαρα (Τομασίδης, 1982) Ο Φόβος Σύμφωνα πάντοτε με τον Τομασίδη (1982), ο φόβος αποτελεί τμήμα του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης. Χωρίς την ικανότητα του φόβου, δε θα ήταν δυνατόν οι άνθρωποι να ζήσουν, διότι δε θα λαμβάνανε τα απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν κάθε τόσο τη ζωή τους. Τα βρέφη, παρόλο ότι δεν έχουν τις σχετικές εμπειρίες, εκδηλώνουν από τη φύση συμπτώματα φόβου, όταν βρεθούν σε καταστάσεις που φαίνεται να διαταράσσουν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Υπάρχουν πολλές μορφές και εντάσεις του φόβου : ο μόλις αισθητός μπροστά σε έναν ελάχιστο κίνδυνο, η ανησυχία μιας μητέρας για την τύχη του παιδιού της, ο τρόμος και η φρίκη. Για να φανεί η ανησυχία σε ένα πρόσωπο θα πρέπει να συνδυάζονται τα υψωμένα φρύδια με την κίνηση τουλάχιστον ενός ακόμη των χαρακτηριστικών του προσώπου, όπως ελαφρώς πιο ανοικτά από το κανονικό μάτια, ανοικτό στόμα ή στόμα σφιγμένο. Ο τρόμος (μαζί με τη φρίκη) αποτελεί μια από τις σφοδρότερες αψιθυμίες. Τα μέλη του σώματος τρέμουν (γι αυτό και λέγεται τρόμος), το σώμα ακινητοποιείται, το στόμα και τα μάτια ανοίγουν διάπλατα. Τα φυσιολογικά αυτά συμπτώματα, που συνοδεύουν τη σφοδρή αψιθυμία του τρόμου και της φρίκης, δεν παρατηρούνται στο σύνολό τους και στην περίπτωση του μέτριου φόβου κατά τον οποίο οι μύες του προσώπου χαλαρώνουν και ατονούν σε αντίθεση με το θυμό τα μάτια ανοίγουν λίγο παραπάνω από το κανονικό και προσηλώνονται επίμονα στην εστία κινδύνου, τα φρύδια υψώνονται ελαφρώς, τα σαγόνια μένουν ακίνητα ενώ το στόμα μπορεί να παραμένει ελαφρώς ανοικτό και οι άκρες του τεντώνονται, οι κινήσεις της καρδιάς επιταχύνονται και η αναπνοή επιβραδύνεται, τα αιμοφόρα αγγεία συστέλλονται, το πρόσωπο γίνεται ωχρό αντίθετα κοκκινίζει κατά το θυμό και κρύος ιδρώτας περιλούζει το άτομο, το οποίο αισθάνεται έντονη την τάση να εγκαταλείψει την εστία κινδύνου (Ηayes, 1998). Κατά την έκφραση του φόβου στο ανθρώπινο πρόσωπο δημιουργούνται οριζόντιες πτυχές κατά μήκος των φρυδιών και κατακόρυφες γραμμές μεταξύ των φρυδιών, λακκάκια πάνω από τα φρύδια και πλάγιες γραμμές πάνω από τα άνω βλέφαρα. Κατά την έκφραση της ανησυχίας, τα

13 10 χείλη είναι σφιγμένα γερά και τα περιφερειακά όρια των χειλιών εξαφανίζονται, ενώ συγχρόνως εμφανίζεται ένα εξόγκωμα κάτω από το κάτω χείλος και πάνω από το πηγούνι εξαιτίας της πίεσης που ασκείται από το ένα χείλος στο άλλο. Κατά την συναισθηματική έκφραση του τρόμου παραμένουν ορθάνοικτα τα μάτια και το στόμα, το πάνω χείλος είναι χαλαρωμένο, ενώ το κάτω χείλος είναι εντελώς τεντωμένο και σφιχτό, αφήνοντας να φανεί ένα μέρος της κάτω οδοντοστοιχίας, ενώ κάνουν και την εμφάνισή τους ρυτίδες σε σχήμα παρένθεσης στα αριστερά και δεξιά του κάτω χείλους (Βοσνιάδου, 2004) Η Απέχθεια Η απέχθεια μπορεί να αποδοθεί με πολλά ονόματα όπως αηδία, αποστροφή, περιφρόνηση, σαρκασμός. Κοινό τους σημείο αποτελεί η ενεργοποίηση του χλευαστικού μυός, του καθελκτήρα του κάτω χείλους. Κατά την έκφραση της απέχθειας, ο εσωτερικός κλάδος του μυός συμμετέχει, μόνο σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο μυς που συμμετέχει είναι ο κεντρικός κλάδος του μυός. Όσο περισσότερο μειώνεται η ένταση του συναισθήματος, τόσο η έκφραση εκφυλίζεται από έκφραση του συνόλου του προσώπου με αλλαγές ορατές από το ανώτερο μέρος από το μάγουλο μέχρι το πηγούνι, σε μία έκφραση που είναι κυρίως ορατή λόγω του επιπέδου σχήματος του άνω χείλους. Η απέχθεια κυμαίνεται από περιφρόνηση μέχρι φυσική αποστροφή. Στην απέχθεια, τα φρύδια είναι χαλαρωμένα και τα βλέφαρα είναι επίσης χαλαρωμένα ή ελαφρώς κλειστά. Το άνω χείλος είναι υψωμένο σε περιπαικτικό, συχνά ασύμμετρο, χαμόγελο. Το κάτω χείλος είναι χαλαρωμένο. Κατά την έκφραση της περιφρόνησης, τα βλέφαρα μπορεί να είναι μισόκλειστα (μερικώς κλειστά), με το βλέμμα να κοιτάζει χαμηλά (προς τα κάτω) (Τομασίδης, Βοσνιάδου, Βοσνιάδου, 2004) Η Έκπληξη Κατά την συναισθηματική έκφραση της έκπληξης τα φρύδια είναι, στο ανώτερό τους όριο, ανορθωμένα. Τα άνω βλέφαρα είναι ορθάνοιχτα και τα κάτω είναι χαλαρωμένα, το στόμα αφήνεται ανοικτό σε σχήμα οβάλ, χωρίς να τεντωθούν οι μύες. Πολύ συχνά, κατά τη διάρκεια της έκφρασης της έκπληξης, δημιουργούνται οριζόντιες πτυχές κατά μήκος των φρυδιών (Βοσνιάδου, Βοσνιάδου, 2004). 7. Τεχνικές αναγνώρισης εκφράσεων Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται μερικές από τις τεχνικές με τις οποίες τα υπολογιστικά συστήματα μπορούν να ανακτήσουν πληροφορίες σχετικά με τη

14 11 συναισθηματική κατάσταση κάποιου ατόμου μέσα από τις εκφράσεις του προσώπου του. Οι τεχνικές ανάγνωσης εκφράσεων είναι οι: Στατικές. Η αναγνώριση της συναισθηματικής έκφρασης του προσώπου, βασίζεται σε μια φωτογραφία, στην οποία εικονίζεται η συναισθηματική έκφραση στην κορύφωσή της. Δυναμικές. Η αναγνώριση πραγματοποιείται με τη χρήση μιας ακολουθίας από καρέ τα οποία επιδεικνύουν την χρονική εξέλιξη της συναισθηματικής έκφρασης. Η διάρκεια μιας ακολουθίας εικόνων που απεικονίζει κάποια έκφραση κυμαίνεται από 0.5 έως 4 δευτερόλεπτα (Scherer & Ekman, 1984). Ημιστατικές. Πρόκειται για τεχνικές οι οποίες χρησιμοποιούν δύο καρέ εικόνας, ένα καρέ με το πρόσωπο σε ουδέτερη κατάσταση και ένα καρέ με το πρόσωπο στη κορύφωση της έκφρασης. 8. Ορολογία και ανάλυση εικόνων και εικονοσειρών Προκειμένου να επιτευχθεί η περιγραφή των αλλαγών του προσώπου, κατά την ανάλυση των στατικών εικόνων και των μη στατικών εικονοσειρών, οι οποίες υποδηλώνουν τις ερευνούμενες συναισθηματικές εκφράσεις του προσώπου, χρησιμοποιούνται: Εικόνα 3. Οι μυς της κεφαλής. 1. Ορολογίες για τις περιοχές του προσώπου και των χαρακτηριστικών του (Παράρτημα III) τα FACS (Ekman P.).

15 12 2. Μυϊκές δράσεις που ταυτίζονται με τα FACS (Παράρτημα IV). 3. Μια συνοπτική ανάλυση των μυών της κεφαλής (Εικόνα 3). 4. Εικόνες που αντιπροσωπεύουν την «ουδέτερη» έκφραση του προσώπου των δειγμάτων της έρευνας. Η χρήση ουδέτερων εκφραστικά εικόνων των προσώπων βοήθησαν στην έρευνα να εντοπιστούν οι μεταβολές και οι εντάσεις των δράσεων των μιμικών μυών που εμφανίστηκαν στα πρόσωπα των δειγμάτων της. Εικόνα 4. Η κλίμακα της μυϊκής έντασης. Για την απόδοση της έντασης των συναισθημάτων χρησιμοποιήθηκε μια κλίμακα από το Α επίπεδο έως και το Γ. Το επίπεδο Α χωρίζεται σε δύο υποεπίπεδα, το πρώτο (Α1), αναφέρεται σε ένα «ίχνος» μυϊκής δράσης (ελάχιστη) και το δεύτερο (Α2), σε μια μικρή - ήπια μυϊκή δράση. Το επίπεδο Β αναφέρεται σε μια σημαντική μυϊκή δράση (μέτρια). Τέλος το επίπεδο Γ χωρίζεται σε δύο υποεπίπεδα, το πρώτο (Γ1), αναφέρεται σε έντονη αλλά όχι την ανώτερη δυνατή μυϊκή δράση που θα μπορούσε να γίνει, και το δεύτερο (Γ2), στην ανώτερη μυϊκή δράση (μέγιστη) (Εικόνα 6). Η διάκριση σε επίπεδα της έντασης της μυϊκής δράσης θεωρείται απαραίτητη, ειδικότερα όταν πρέπει να ξεχωρίσει ο ήπιος θυμός από την οργή, ο ήπιος φόβος από τον τρόμο - πανικό κλπ. (Εικόνα 6 α-β-γ). Εικόνα 6α Φόβος - τρόμος Ένταση : Β στη δεύτερη εικόνα και Γ2 στην τρίτη εικόνα. Εικόνα 6β Θυμός - Οργή Ένταση : Β στη δεύτερη εικόνα και Γ2 στην τρίτη εικόνα.

16 13 Εικόνα 6γ Χαρά Ένταση : Α2 στη δεύτερη εικόνα, Β στην τρίτη εικόνα και Γ2 στην τέταρτη εικόνα. 9. Σύγκριση μη αυτοματοποιημένης και αυτοματοποιημένης ανάλυσης Η εξαγωγή των αποτελεσμάτων της μη αυτοματοποιημένης (χειροκίνητης) ανάλυσης για τις στατικές και τις μη στατικές εικόνες, γίνεται με βάση τις οδηγίες όπως αυτές περιγράφονται στο εγχειρίδιο Facial Action Coding System (FACS) (Ekman, Friesen & Hager, 2002) και αναλύονται παρακάτω. Σύμφωνα με τον Ekman, κατά τις βασικές συναισθηματικές εκφράσεις του προσώπου, οι μυϊκές δράσεις και οι μονάδες δράσεις - Aus που αντιστοιχούν σε αυτές έχουν ως εξής : Κατά την έκφραση της λύπης τα εσωτερικά τμήματα των φρυδιών μεγαλώνουν και τραβιούνται προς τα κάτω. AU 1, AU 4, οι γωνίες των χειλιών τραβιούνται προς τα κάτω. AU 15, τα μάγουλα εγείρονται και οι γωνίες των χειλιών τραβιούνται προς τα κάτω. AU 6, AU 12. Κατά την έκφραση του θυμού τα φρύδια τραβιούνται, ταυτόχρονα, προς τα κάτω. AU 4, τα άνω βλέφαρα τραβιούνται προς τα πάνω. AU 5, τα κάτω βλέφαρα είναι τεντωμένα και τα άνω βλέφαρα τραβιούνται προς τα πάνω. AU 7, τα χείλη είναι σφιγμένα, σπρώχνονται προς τα κάτω και πιέζονται μεταξύ τους. AU 23, AU 24. Κατά την έκφραση της χαράς τα μάγουλα εγείρονται. AU 6, οι γωνίες των χειλιών τραβιούνται προς τα πάνω. AU 12. Κατά την έκφραση του φόβου τα εσωτερικά τμήματα των φρυδιών μεγαλώνουν και τραβιούνται ταυτόχρονα. AU 1, AU 2, AU 4,

17 14 τα κάτω βλέφαρα είναι τεντωμένα και τα άνω βλέφαρα τραβιούνται προς τα πάνω. AU 5, AU 7, το στόμα ανοίγει αμυδρά, τα χείλη επιμηκύνονται οριζόντια. AU 20, AU 26. Κατά την έκφραση της απέχθειας η μύτη ζαρώνει και τα χείλη απομακρύνονται το ένα από το άλλο. AU 9, το άνω χείλος ανυψώνεται. AU 10, το κάτω χείλος τραβιέται προς τα κάτω. AU 16, η γλώσσα κινείται προς τα εμπρός και μπορεί να βγαίνει και έξω. AU S64. Κατά την έκφραση της έκπληξης τα εσωτερικά τμήματα των φρυδιών μεγαλώνουν. AU 1, AU 2, τα άνω βλέφαρα τραβιούνται ελαφρά προς τα πάνω. AU 5, το στόμα ανοίγει και το σαγόνι κινείται προς τα κάτω. AU Στάδια Δράσης 1. Εντοπισμός του προσώπου σε «ουδέτερη» κατάσταση 2. Εντοπισμός μυϊκών δράσεων 3. Προσδιορισμός έντασης μυϊκών δράσεων (Α1,Α2,Β,Γ1,Γ2) 4. Ταυτοποίησή τους με τις μονάδες δράσης (AU) 5. Αναγνώριση των έξι καθολικών συναισθηματικών εκφράσεων 6. Ανάλυση και σύγκριση αποτελεσμάτων 7. Στατιστικές Αναλύσεις - Συμφωνία μεταξύ εκτιμητών (Free-marginal Kappa) 8. Συμπεράσματα συζήτηση Καλή επιτυχία

18 15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Argyle, M. (1998). Ψυχολογία της συμπεριφοράς, Θυμάρι, Αθήνα. Βοσνιάδου Στ. (1999). Εισαγωγή στην ψυχολογία. Τόμος Β. Κοινωνική ψυχολογία. Κλινική ψυχολογία, GUTENBERG. Βοσνιάδου Στ. (2004). Εισαγωγή στην ψυχολογία. Τόμος Α. Βιολογικές αναπτυξιακές και συμπεριφοριστικές προσεγγίσεις. Γνωστική ψυχολογία, GUTENBERG. Δημουλάς, Κ. (2002). Αναγνωριστική συναισθηματικών εκφράσεων του προσώπου ικανότητα των ψυχωσικών ασθενών, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Ekman, P. (1972). Universals and cultural differences in facial expressions of emotion. In J. Cole (Ed.), Nebraska Symposium on Motivation 1971, (Vol. 19, pp ). Lincoln, NE: University of Nebraska Press. Ekman, P. & Friesen, W. V. (1978). Facial action coding system: A technique for the measurement of facial movement. Palo Alto, Calif.: Consulting Psychologists Press. Ekman, P. (1982). Felt, False, and Miserable Smiles, Journal of Nonverbal Behavior 6(4), Summer, Human Sciences Press. Ekman, P. (1992). An argument for basic emotions. Cognition and Emotion, 6(3/4), ,University of California, San Francisco, U.S.A. Ekman, P. (1993). Facial expression and emotion, American Psychologist, vol. 48, no. 4, Ekman, P., Friesen, W.V. & Hager J.C. (2002). Facial Action Coding System. The manual, Nexus division of Network Information Research Corporation. Hayes, N. (1998). Εισαγωγή στην ψυχολογία. Τόμος Β. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Izard, C. E. (1991). The psychology of emotion. Plenum, New York. Κανάκης, Ν. Ι. (1999). Διδασκαλία και μάθηση με σύγχρονα μέσα επικοινωνίας - Από την έκφραση του προσώπου ως τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, Γρηγόρη, Αθήνα. Κοντάκος, Α. και Πολεμικός, Ν. (2000). Μη λεκτική Επικοινωνία στο Νηπιαγωγείο, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Κοντάκος, Α. και Πολεμικός, Ν. (2002). Μη λεκτική Επικοινωνία Σύγχρονες θεωρητικές και ερευνητικές προσεγγίσεις στην Ελλάδα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Παπαδάκη Μιχαηλίδη, Ε. (1997). Η σιωπηλή γλώσσα των συναισθημάτων. Η μη λεκτική επικοινωνία στις διαπροσωπικές σχέσεις. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

19 16 Pervin, A. Lawrence & John, P. Oliver (2001). Θεωρίες Προσωπικότητας. Έρευνα & Εφαρμογές, Τυπωθήτω, Αθήνα. Scherer, Κ. and Ekman, P. (1984). Approaches to Emotion, Lawrence Erlbaum Associates. Σταμάτης, Ι. Παναγιώτης (2005). Παιδαγωγική Μη λεκτική Επικοινωνία Ο Ρόλος της Απτιστικής Συμπεριφοράς στην Προσχολική και Πρωτοσχολική Εκπαίδευση, Ατραπός, Αθήνα. Tian. Y., Kanade. T., Cohn, J. (2001). Recognizing action units for facial expression analysis, IEEE transactions on pattern analysis and machine intelligence, vol. 23 no, 2 February Τομασίδης Χ. Χ. (1982). Εισαγωγή στην ψυχολογία, Δίπτυχο, Αθήνα.

20 17 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Παράρτημα Ι. FACS Facial Action Coding System (Ekman & Friesen, 1978) (SCS, 2009) AU Description Facial muscle Example image 1 Inner Brow Raiser Frontalis, pars medialis 2 Outer Brow Raiser Frontalis, pars lateralis 4 Brow Lowerer Corrugator supercilii, Depressor supercilii 5 Upper Lid Raiser 6 Cheek Raiser 7 Lid Tightener 9 Nose Wrinkler Levator palpebrae superioris Orbicularis oculi, pars orbitalis Orbicularis oculi, pars palpebralis Levator labii superioris alaquae nasi 10 Upper Lip Raiser Levator labii superioris 11 Nasolabial Deepener Zygomaticus minor

Αναπαράσταση Συναισθήματος και Σύνθεση Εκφράσεων Προσώπου και Χειρονομιών σε Εικονικούς Χαρακτήρες ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Αναπαράσταση Συναισθήματος και Σύνθεση Εκφράσεων Προσώπου και Χειρονομιών σε Εικονικούς Χαρακτήρες ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπαράσταση Συναισθήματος και Σύνθεση Εκφράσεων Προσώπου και Χειρονομιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του! Το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο ''...όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του'' είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (EMOTIONS) ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ. Ελένη Καλκοπούλου. στα πλαίσια του μαθήματος Πολυμέσα (ΓΤΠ61)

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (EMOTIONS) ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ. Ελένη Καλκοπούλου. στα πλαίσια του μαθήματος Πολυμέσα (ΓΤΠ61) ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (EMOTIONS) ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ στα πλαίσια του μαθήματος Πολυμέσα (ΓΤΠ61) ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Ορισμοί Συναίσθημα και Πολυμέσα Αναγνώριση Συναισθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μυς κεφαλής - τραχήλου άνω άκρου

Μυς κεφαλής - τραχήλου άνω άκρου Μυς κεφαλής - τραχήλου άνω άκρου Μύες του προσώπου. Λέγονται και «μιμικοί». Κινητική νεύρωση Προσωπικό νεύρο -VII Αισθητική νεύρωση τρίδυμο νεύρο -V Α) Κογχική ομάδα 1. Σφιγκτήρας των βλεφάρων 2. Επισκύνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συναισθήματα Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης - Φυσικοθεραπευτής

Στέφανος Πατεράκης - Φυσικοθεραπευτής ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΑ Ορισμός : Είναι η επιστήμη που μελετά την ανθρώπινη κίνηση. Χρησιμοποιεί γνώσεις από τη μηχανική της φυσικής, την ανατομία και τη φυσιολογία. Η Βαρύτητα Έλκει όλα τα σώματα προς το έδαφος.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Κλινικής Εξέτασης. Σπύρος Δαμάσκος

Βασικές Αρχές Κλινικής Εξέτασης. Σπύρος Δαμάσκος Βασικές Αρχές Κλινικής Εξέτασης Σκοπός του σεμιναριακού αυτού μαθήματος...... ο φοιτητής να είναι σε θέση να κάνει ενδοστοματική και εξωστοματική κλινική εξέταση, και να αναγνωρίσει τα φυσιολογικά ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Αντίληψη της ομιλίας Απεικόνιση της πρότασης «θα σας διηγηθώ την ιστορία των δύο νέων» κυματομορφή Φασματόγραμμα Συνάρθρωση Οι φθόγγοι αλληλεπικαλύπτονται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ασκήσεις για τη μέση

ασκήσεις για τη μέση ασκήσεις για τη μέση 1 η άσκηση ύπτια θέση (ανάσκελα) Λυγίζουμε τα δύο γόνατα και τα τραβάμε με τα χέρια δυνατά προς το στήθος. Μετράμε αργά μέχρι το 5 και επαναφέρουμε τα πόδια στην αρχική θέση. Χαλαρώνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 4: Γονίδια & Περιβάλλον

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 4: Γονίδια & Περιβάλλον Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 4: Γονίδια & Περιβάλλον Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΗ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 5 ο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΑΛΑΞΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ. ΜΕ ΤΗ ΜΑΛΑΞΗ ΤΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΜΕ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΤΣΙ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ïñüìáôá áéóèçôéêþò FACIAL ARTS

ïñüìáôá áéóèçôéêþò FACIAL ARTS ïñüìáôá áéóèçôéêþò FACIAL ARTS Ένα ελκυστικό χαμόγελο χρειάζεται κάτι περισσότερο από απλά όμορφα δόντια. Naturelize φυσική θεραπεία των ρυτίδων Για να γίνει όσο το δυνατόν πιο εύκολο για εσάς να εκπληρώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ]

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] Τι είναι το Google Earth Το Google Earth είναι λογισμικό-εργαλείο γραφικής απεικόνισης, χαρτογράφησης και εξερεύνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ασκήσεις για τον αυχένα

ασκήσεις για τον αυχένα ασκήσεις για τον αυχένα 1 η ΑΣΚΗΣΗ θέση καθιστή ή όρθια Έχοντας σταθερούς τους ώμους, κατεβάζουμε το κεφάλι προς τα κάτω, έτσι ώστε το πηγούνι να ακουμπήσει στο στέρνο. στην αρχική θέση. Σηκώνουμε το κεφάλι

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Αξιολόγηση στάσης Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Εικόνα 1. Τυπικές όρθιες στάσεις. Τέλια όρθια στάση (Α), κυφω-λορφωτική στάση (Β), στάση επίπεδης ράχης (C) & χαλαρή στάση (D). Τέλεια όρθια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόσωπο είναι ο καθρέφτης των συναισθημάτων και των σκέψεων μας.

Το πρόσωπο είναι ο καθρέφτης των συναισθημάτων και των σκέψεων μας. Rejuvance Η εναλλακτική άποψη ομορφιάς! Το πρόσωπο είναι ο καθρέφτης των συναισθημάτων και των σκέψεων μας. Είναι ένα ολιστικό, αναζωογονητικό μασάζ προσώπου. Και η λέξη μασάζ δεν είναι ακριβής, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου 5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ H άρθρωση του ώμου Μαθητής Μ. Γεώργιος Ανατομία ώμου Τα κύρια οστά του ώμου είναι το βραχιόνιο και η ωμοπλάτη.η αρθρική κοιλότητα προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Λήψεις με οριζόντια δέσμη Λυχνία στις 90 Οι ΜLO & CC λήψεις δεν μπορούν πάντα να καθορίσουν ακριβώς τη θέση μιας αλλοίωσης Ανάλογα με τη θέση της

Λήψεις με οριζόντια δέσμη Λυχνία στις 90 Οι ΜLO & CC λήψεις δεν μπορούν πάντα να καθορίσουν ακριβώς τη θέση μιας αλλοίωσης Ανάλογα με τη θέση της Λήψεις με οριζόντια δέσμη Λυχνία στις 90 Οι ΜLO & CC λήψεις δεν μπορούν πάντα να καθορίσουν ακριβώς τη θέση μιας αλλοίωσης Ανάλογα με τη θέση της αλλοίωσης (έσω ή έξω) επιλέγεται η έξω έσω ή η έσω έξω

Διαβάστε περισσότερα

Μυολογία κεφαλής και τραχήλου

Μυολογία κεφαλής και τραχήλου ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Μυολογία κεφαλής και τραχήλου Δρ. Νάντια Θεολόγη-Λυγιδάκη Στοματικός και Γναθοπροσωπικός Χειρουργός Ειδική Επιστήμων, Συνεργάτης Κλινικής ΣΓΠΧ Οι μύες Είναι τα όργανα που με την σύσπασή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Δερματοχάλαση βλεφάρων Βλεφαροπλαστική Καθώς τα χρόνια περνούν τα βλέφαρα μπορεί να φαίνονται «γερασμένα» και «σακουλιασμένα», καθώς το δέρμα τους χαλαρώνει και «περισσεύει»,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση εικόνας και μουσικής για την αυτόματη αναγνώριση της διάθεσης

Ανάλυση εικόνας και μουσικής για την αυτόματη αναγνώριση της διάθεσης Ανάλυση εικόνας και μουσικής για την αυτόματη αναγνώριση της διάθεσης των Δρ. Παναγιώτη Ζέρβα και Δρ. Γιώργου Τριανταφυλλίδη Ο άνθρωπος λόγω της αλληλεπίδρασης του με τους συνανθρώπους του και το περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

Νεανικη Δερματομυοσιτιδα

Νεανικη Δερματομυοσιτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Νεανικη Δερματομυοσιτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

4 3 Απόκρυψη /Εμφάνιση

4 3 Απόκρυψη /Εμφάνιση ΤΟ ΠΕΡΙΙΒΑΛΛΟΝ Ο ΟΠΤΙΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΙΣΜΟΥ TURTLEART 2 4 3 Απόκρυψη /Εμφάνιση πλακιδίων εντολών από την περιοχή «3» Σβήσιμο Γραφικών τοποθέτηση χελώνας στο κέντρο 1 5 1 2 3 Οι εντολές ομαδοποιημένες κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πίστευε πως οι βασικές μορφές έκφρασης ήταν ίδιες για όλους τους ανθρώπους

Πίστευε πως οι βασικές μορφές έκφρασης ήταν ίδιες για όλους τους ανθρώπους Πίστευε πως οι βασικές μορφές έκφρασης ήταν ίδιες για όλους τους ανθρώπους πως ακόμα και απομονωμένοι άνθρωποι στην Νέα Γουινέα αναγνώρισαν επιτυχώς 6 φωτογραφίες προσώπων που εξέφραζαν συναισθήματα πως

Διαβάστε περισσότερα

Επι.Ζω. (Επιμόρφωση Ζωής) ΚΑΡ.Π.Α. Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση σε Ενήλικα

Επι.Ζω. (Επιμόρφωση Ζωής) ΚΑΡ.Π.Α. Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση σε Ενήλικα ΚΑΡ.Π.Α. Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση σε Ενήλικα Η Βασική Υποστήριξη Ζωής αναφέρεται στη διατήρηση της βατότητας του Αεραγωγού και στην υποστήριξη της Αναπνοής και της Κυκλοφορίας, χωρίς τη χρήση άλλου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

«Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης»

«Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης» «Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης» Δρ. Μάριος Κωνσταντίνου 1 & 2 Κλινικός και Δικανικός Παιδονευροψυχολόγος 1 Κέντρο Γνωστικής και Συμπεριφορικής Θεραπείας Διευθυντής & 2 Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για την Ανάπτυξη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη Θεωρίες για την Ανάπτυξη Πολιτισμική προσέγγιση (Vygotsky) Βιο-οικολογική προσέγγιση Bronfenbrenner ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Vygotsky, L.S. (1978/1997)

Διαβάστε περισσότερα

Ηρεμία, με τρόπο φυσικό. Η διαφορά μιας πιπίλας NUK

Ηρεμία, με τρόπο φυσικό. Η διαφορά μιας πιπίλας NUK Ηρεμία, με τρόπο φυσικό. Η διαφορά μιας πιπίλας NUK Πιπίλα NUK - για υγιή ανάπτυξη. Σε συνεργασία με ειδικούς όπως παιδιάτρους, μαίες, ορθοδοντικούς και διατροφολόγους, η NUK αναπτύσσει προϊόντα που βοηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή

Μουσικοκινητική Αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Τι είναι η Μουσικοκινητική Αγωγή Αρχές της Μουσικοκινητικής Αγωγής (Carl Orff) Παιδαγωγικές βάσεις της Μουσικοκινητικής Αγωγής Ποιοι οι στόχοι της Μουσικοκινητικής Αγωγής Αυτοσχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της Υγείας

Ψυχολογία της Υγείας 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ψυχολογία της Υγείας Ενότητα 5: Βασικές αρχές επικοινωνίας στην κλινική πρακτική Βασιλική Σιαφάκα Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερο Ι Ανάλυση κίνησης χεριών και ποδιών

Ελεύθερο Ι Ανάλυση κίνησης χεριών και ποδιών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Z ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο προπονητών επιτραπέζιας αντισφαίρισης

Σεμινάριο προπονητών επιτραπέζιας αντισφαίρισης Σεμινάριο προπονητών επιτραπέζιας αντισφαίρισης Βασικές δεξιότητες 1)Κατάλληλη ρακέτα 2)Σωστός τρόπος κρατήματος 3)Διδασκαλία βασικών χτυπημάτων και σωστή στάση 4)Σέρβις 5)Εκμάθηση τεχνικής χτυπημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 8: Επικοινωνία στην οργάνωση

Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 8: Επικοινωνία στην οργάνωση Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 8: Επικοινωνία στην οργάνωση Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Πώς Μπορούμε να Αλληλεπιδράσουμε με Θετικό Τρόπο με τα Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Η Σχέση Γονέα Παιδιού Αν ένα παιδί μεγαλώνει με επικρίσεις, μαθαίνει να καταδικάζει.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος:

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: 2015-2016 Διάρκεια υλοποίησης: 5 μήνες ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία Ενότητα 9: Αντίληψη

Εισαγωγή στην Ψυχολογία Ενότητα 9: Αντίληψη Εισαγωγή στην Ψυχολογία Ενότητα 9: Αντίληψη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση της διαδικασίας της αντίληψης ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Α/Α ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις. Βασίλης Παυλόπουλος

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις. Βασίλης Παυλόπουλος ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις Βασίλης Παυλόπουλος Διάγραμμα της παρουσίασης Πότε (δεν) χρειάζονται πίνακες και σχήματα σε μια ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας.

ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας. ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας. 01/37 Σκελετικός Μύς: Το ένα άκρο, προσφύεται στο οστό που ο µυς αυτός κινεί, η κατάφυση, ενώ το άλλο, προσφύεται στο οστό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

FIRST AID ATHENS Εθελοντική ομάδα Εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών. Αλγόριθμοι Αντιμετώπισης Επειγουσών Καταστάσεων.

FIRST AID ATHENS Εθελοντική ομάδα Εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών. Αλγόριθμοι Αντιμετώπισης Επειγουσών Καταστάσεων. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΡΔΙΟ-ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ Η γνώση βασικών αρχών παροχής αναζωογόνησης σε ενήλικες και παιδιά σε περίπτωση ανακοπής έχει καταστεί πλέον στο δυτικό κόσμο, μέρος της διαδικασίας της βασικής

Διαβάστε περισσότερα

«Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου»

«Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟ ΕΓΚΡΙΣΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου» Πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο της Κροταφογναθικής Άρθρωσης

Σύνδρομο της Κροταφογναθικής Άρθρωσης Σύνδρομο της Κροταφογναθικής Άρθρωσης ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗΣ ΑΡΘΡΩΣΗΣ (T.M.J Syndrome) Με τον όρο αυτόν δηλώνεται η δυσλειτουργία της Κροταφογναθικής άρθρωσης.μπορεί να μην έχετε ακούσει πότε αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής)

Στέφανος Πατεράκης (Φυσικ/τής) ΜΥΣ Οι μύες είναι όργανα του ανθρωπίνου σώματος. Σχηματίζονται από μυϊκό ιστό. Μαζί με τους τένοντες συμβάλουν στην κίνηση των οστών. Είδη των μυών Ο μυς της καρδιάς, Οι λείοι, και Οι γραμμωτοί. Ο μυς

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-201 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Α/Α ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής:

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής: Tι είναι ο αυτισμός Ο Αυτισμός είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν ακούν και γενικά αισθάνονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

Τα στάδια παιχνιδιού είναι τα εξής:

Τα στάδια παιχνιδιού είναι τα εξής: Τα στάδια παιχνιδιού είναι τα εξής: 1 ΟΜΑΔΑ: ΜΙΚΡΟΙ ΒΙΟΛΟΓΟΙ 2 ΟΜΑΔΑ: ΜΙΚΡΟΙ ΒΙΟΛΟΓΟΙ Πριν ξεκινήσουν τα 8 στάδια του παιχνιδιού εμφανίζεται το πιο κάτω εισαγωγικό σχεδιάγραμμα (δεν περιέχει εντολές) για

Διαβάστε περισσότερα

10 ΤΟ ΑΘΛΗΜΑ - Η ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΑ ΣΤΥΛ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

10 ΤΟ ΑΘΛΗΜΑ - Η ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΑ ΣΤΥΛ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 10 ΤΟ ΑΘΛΗΜΑ - Η ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΑ ΣΤΥΛ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΤΟ ΑΘΛΗΜΑ - Η ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΑ ΣΤΥΛ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 11 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ 62 ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ 63 λάκτισμα" τα γόνατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 1: Επικοινωνία, Λόγος, Ομιλία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ Α ΒΟΗΘΕΙΕΣ

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ Α ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 22-10-2015 ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ Α ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΒΡΑΪΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠ. ΚΕΝΤΡΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΖΩΗΣ ΔΑΥΙΔ ΜΩΥΣΗΣ ΠΕ 11 ΦΑ ABLS ΓΙΑ ΤΙΣ Α ΒΟΗΘΕΙΕΣ;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 9: Εργασιακές σχέσεις και επικοινωνία Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 9: Εργασιακές σχέσεις και επικοινωνία Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 9: Εργασιακές σχέσεις και επικοινωνία Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ -ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ -ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ -ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΩ ΑΕΡΟΦΟΡΟΣ ΟΔΟΣ ρίνα φάρυγγας στοματική κοιλότητα ΚΑΤΩ ΑΕΡΟΦΟΡΟΣ ΟΔΟΣ λάρυγγας τραχεία 2 βρόγχοι πνεύμονες ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠANEΠIΣTHMIO AIΓAIOY ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 201-201 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Α/Α ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΟΥ ΣΕ ΠΛΑΓΙΟ ΠΙΝΑΚΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ CAD

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΟΥ ΣΕ ΠΛΑΓΙΟ ΠΙΝΑΚΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ CAD ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ CAD Σύμφωνα με τους ορισμούς, το προοπτικό είναι η κεντρική προβολή (από τη θέση του ματιού του παρατηρητή) ενός σχήματος πάνω στο επίπεδο του πίνακα. Οι παράλληλες ευθείες του αρχικού σχήματος

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ Α.Δ. LAKHSMI

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ Α.Δ. LAKHSMI ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ Α.Δ. LAKHSMI ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΠΡΩΤΗ ΑΣΚΗΣΗ: Αρχική Στάση : Αριστερό γόνατο στο πάτωμα και δεξί πόδι λυγισμένο σχηματίζοντας μια γωνία 90 μοιρών, Εισπνέεις καθώς σηκώνεις το αριστερό

Διαβάστε περισσότερα