Μελέτη των υλικών και της τεχνικής κατασκευής της μεταβυζαντινής εικόνας «ο Δείπνος ο Μυστικός» του Μιχαήλ Δαμασκηνού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτη των υλικών και της τεχνικής κατασκευής της μεταβυζαντινής εικόνας «ο Δείπνος ο Μυστικός» του Μιχαήλ Δαμασκηνού"

Transcript

1 Μελέτη των υλικών και της τεχνικής κατασκευής της μεταβυζαντινής εικόνας «ο Δείπνος ο Μυστικός» του Μιχαήλ Δαμασκηνού Αθηνά ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, Ουρανία ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γιώργος ΤΣΑΪΡΗΣ Δελτίον XAE 19 ( ), Περίοδος Δ' Σελ ΑΘΗΝΑ 1997

2 Αθηνά Αλεξοπούλου-Αγοράνου, Ουρανία Θεοδωροπούλου, Γιώργος Τσαΐρης ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ* Δα κόπος της εργασίας αυτής 1 είναι να παρουσιαστούν τα προκαταρκτικά συμπεράσματα μιας διεξοδικής συστηματικής φυσικοχημικής διερεύνησης των υλικών και του τρόπου χρήσης τους κατά την εκτέλεση του έργου «Ο Δείπνος ο Μυστικός» του Μιχαήλ Δαμασκηνού (εικ. 1). Οι γνώσεις μας για τα υλικά και την τεχνική κατασκευής των έργων του Κρητικού ζωγράφου προέρχονται κυρίως από μελέτες βυζαντινολόγων και συντηρητών, οι οποίοι προσεγγίζουν στοιχεία σχετικά με τη χρωματολογία και τα τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά ορισμένων έργων του, βασιζόμενοι κυρίως στην οπτική παρατήρηση αυτών. Η εφαρμογή μιας σειράς οπτικών διαγνωστικών και φυσικοχημικών αναλυτικών μεθόδων στο πλαίσιο της παρούσης μελέτης στοχεύει σε δύο κατευθύνσεις: α. στη συστηματική διερεύνηση των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν κατά την κατασκευή του έργου σε όλα τα στάδια δημιουργίας του, από το ξύλινο υπόστρωμα μέχρι το βερνίκι, και β. στη μελέτη της εσωτερικής κατασκευαστικής τεχνολογίας, στην αναγνώριση της τεχνικής μεθοδολογίας και του ιδιαίτερου τρόπου που τα επιλεγέντα υλικά συνδυάστηκαν, αναμείχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία του έργου αυτού. Το έργο που μελετήθηκε, «Ο Δείπνος ο Μυστικός», είναι φορητή εικόνα διαστάσεων 109 Χ 84 Χ 2.8 cm. Ανήκει στη Συλλογή της Χριστιανικής Τέχνης της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών. Η μεθοδολογία της μελέτης Η μεθοδολογία που εφαρμόσθηκε (βλ. σ. 155) περιελάμβανε την εφαρμογή οπτικών διαγνωστικών μεθόδων με χρήση ορατής, υπεριώδους και υπέρυθρης ακτινοβολίας και ακτινών Χ (υπεριώδης φωτογραφία ανάκλασης και φθορισμού, υπέρυθρη έγχρωμη κάι ασπρόμαυρη φωτογραφία ανάκλασης, υπέρυθρη ανακλαστογραφία, ακτινογραφία και οπτική μικροσκοπία) και την εφαρμογή φυσικοχημικών αναλυτικών μεθόδων (μικροχημικές τεχνικές, εκλεκτικός χρωματισμός μικροστρωματικών τομών, ηλεκτρονική μικροανάλυση, φασματοσκοπία υπερύθρου, αέρια χρωματογραφία και περιθλασιμετρία ακτινών Χ). Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένες από τις μεθόδους αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί, κατά περίπτωση, στη φυσικοχημική μελέτη φορητών εικόνων και ιδιαίτερα της κρητικής σχολής. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, το ενδιαφέρον έγκειται στο γεγονός ότι οι φυσικοχημικές μέθοδοι που εφαρμόστηκαν συνδυάστηκαν κατά τρόπο συστηματικό και ολοκληρωμένο ώστε να μελετηθεί το έργο ολοκληρωμένα ως προς όλα τα στάδια της δημιουργίας του, από το ξύλινο υπόστρωμα έως το επιφανειακό βερνίκι. Το εγχείρημα αυτό, δηλαδή η προσπάθεια μιας συστηματικής και ολοκληρωμένης διερεύνησης μέσα στα πλαίσια των στόχων που προαναφέρθηκαν ενός έργου που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη ιστορική και καλλιτεχνική αξία, δεν ήταν εύκολο. Πρώτα απ' όλα γιατί το έργο βρισκόταν * Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Μανόλη Μπορμπουδάκη, Έφορο Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Κρήτης, που μας επέτρεψε τη μελέτη του έργου του Μιχαήλ Δαμασκηνού «Ο Δείπνος ο Μυστικός», καθώς επίσης και τον κ. Τάκη Μόσχο, συντηρητή της 13ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, που διευκόλυνε τη διεξαγωγή της έρευνας αυτής και μας προσέφερε την πολύτιμη εμπειρία του από τη συντήρηση των έργων του Δαμασκηνού. 1. Η εργασία αυτή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο πτυχιακής εργασίας με τον ίδιο τίτλο, που εκπονήθηκε από τους κ. Γιώργο Τσαΐρη και δίδα Ουρανία Θεοδωροπούλου, με υπεύθυνη καθηγήτρια την κ. Αθηνά Αλεξοπούλου-Αγοράνου, στο Εργαστήριο Φυσικοχημικών και Ραδιοχημικών Ερευνών του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Τ.Ε.Ι. Αθήνας και κατατέθηκε τον Ιανουάριο του

3 ΑΘΗΝΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ μακριά από τον τόπο που διεξήχθη η έρευνα και η πρόσβαση σε αυτό δεν ήταν εύκολη και κυρίως γιατί η ιδιαιτερότητα του έργου απαιτούσε προσεκτικούς και αποτελεσματικούς χειρισμούς ώστε να αξιοποιηθούν, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, τα λαμβανόμενα αποτελέσματα. Η συγκριτική μελέτη και αξιοποίηση του συνόλου των αποτελεσμάτων που ελήφθησαν και ιδιαίτερα η αναγνώριση των υλικών του έργου στηρίχθηκε κυρίως στη χρήση αρχείων προτύπων υλικών και προτύπων δειγμάτων αναφοράς που διαθέτει το Εργαστήριο Φυσικοχημικών Τεχνικών του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του TEI Αθήνας, καθώς επίσης σε συμπεράσματα προηγούμενων φυσικοχημικών μελετών και σε βιβλιογραφικά δεδομένα. Στις επόμενες παραγράφους παρουσιάζονται αναλυτικά τα συμπεράσματα που προέκυψαν από αυτήν την επεξεργασία. Λ. Ξύλινο υπόστρωμα Το υπόστρωμα πάνω στο οποίο δομείται το έργο είναι ξύλο που προέρχεται από το κωνοφόρο δέντρο ελάτη. Αυτό διαπιστώνεται τόσο από τη σύγκριση της ακτινογραφίας του έργου με την ακτινογραφική εικόνα προτύπων δειγμάτων ξύλου, γεγονός που οδήγησε στην ένταξη του ξύλου του υποστρώματος στα ξύλα των κωνοφόρων δέντρων, με βάση τα χαρακτηριστικά νερά, τη διάταξη των αυξητικών δακτυλίων και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας Χ, όσο κυρίως από τη μικροσκοπική εικόνα των εγκάρσιων (εικ. 2) και ακτινικών τομών (εικ. 3) δειγμάτων ξύλου που ελήφθησαν από το υπόστρωμα, στις οποίες εμφανίζεται η χαρακτηριστική κυτταρική δομή του κωνοφόρου δέντρου ελάτη (απουσία ρητινοφόρων αγωγών, ψευδών δακτυλίων, σπειροειδών παχύνσεων και ακτινικών τραχείδων). Το ξύλινο υπόστρωμα αποτελείται από τρεις σανίδες, οι οποίες συνδέονται με χειροποίητα σιδερένια καρφιά 2. Κατά τη διαδικασία της ένωσης δύο σανίδων δημιουργήθηκε μια εσοχή στο ένα ξύλο με την αφαίρεση ενός πρισματικού τμήματος ξύλου. Η εσοχή απέχει από την πλευρά επαφής των δύο σανίδων cm, έχει μήκος cm και πλάτος ίδιο με αυτό της πε- πλατυσμένης κεφαλής του καρφιού. Στη συνέχεια καρφώθηκε το καρφί έως ότου η κεφαλή του να βυθιστεί στην εσοχή και επανατοποθετήθηκε το πρισματικό τμήμα ξύλου. Αυτά τα στοιχεία προκύπτουν από την παρατήρηση της ακτινογραφικής εικόνας του υποστρώματος (εικ. 4). Οι ελαφρές διακυμάνσεις στο πάχος των καρφιών και στο σχήμα των κεφαλών τους φανερώνουν τη χρήση της τεχνικής της σφυρηλάτησης για τη μορφοποίηση τους. Τα καρφιά μήκους cm έχουν πεπλατυσμένη κεφαλή, οξεία μύτη (διευκολύνεται έτσι η εισχώρηση του καρφιού στο ξύλο), τετράγωνη διατομή και ανομοιομορφία στις τέσσερεις πλευρές (επιτυγχάνεται έτσι μεγαλύτερη αντοχή στη σύνδεση των σανίδων). Καρφώθηκαν και λυγισμένα καρφιά ώστε να γίνει ισχυρότερη η σύνδεση. Ως βοηθητικά στοιχεία στη σύνδεση των σανίδων χρησιμοποιήθηκαν τρία τρέσσα, επίσης από ξύλο ελάτης, που στερεώθηκαν σε αυτές με καρφιά. Στο πίσω μέρος των τρέσσων παρατηρούνται οι λυγισμένες μύτες των καρφιών στήριξης των τρέσσων που υποδηλώνουν την είσοδο των καρφιών από τη μπροστινή επιφάνεια των σανίδων. Β. Ύφασμα 2. Το ύφασμα που έχει τοποθετηθεί στο πίσω μέρος της εικόνας (αποτελεί μεταγενέστερη επέμβαση) καλύπτει το ξύλινο υπόστρωμα και κατ 5 επέκταση όλα τα στοιχεία που αφορούν την τεχνική σύνδεσης των ξύλινων σανίδων. Επιπλέον, αποτυπώνεται Επάνω στο ξύλινο υπόστρωμα τοποθετήθηκε ύφασμα (εικ. 5). Το ύφασμα προσδίδει μεγαλύτερη αντοχή στη σύνδεση των ξύλινων σανίδων, λειτουργεί ως συνδετικό μέσο στην ένωση των υλικών του ξύλου και της προετοιμασίας και «ελίσσεται» στις κινήσεις του ξύλου κατά τις περιβαντολογικές αλλαγές. Ανάμεσα στα υφάσματα της εποχής (βαμβάκι, κάνναβι, μετάξι, μαλλί) επιλέγεται το λινό ύφασμα, το οποίο, λόγω της ελαστικότητας που το χαρακτηρίζει, ακολουθεί τις κινήσεις των υλικών αλλά λόγω της μεγάλης αντοχής του συγκρατεί τα στρώματα ενωμένα. Η αναγνώριση του υφάσματος στηρίχθηκε στη συγκριτική μελέτη της μικροσκοπικής εικόνας ινών του υφάσματος με τις μικροσκοπικές εικόνες προτύπων ινών διαφόρων υφασμάτων. Στο οπτικό μικροσκόπιο παρατηρήθηκαν δείγματα υφάσματος, κλωστές και ίνες. Η ύφανση παρουσιάζετια απλή, πυκνή και με μεγάλη συνοχή. Οι ίνες του υ φάσματος (εικ. 6) έχουν τη μορφή καλαμιού (λεία, κυστο ακτινογραφικό φιλμ της εικόνας με μεγάλη σαφήνεια και λεπτομέρεια επηρεάζοντας την ευκρίνεια της ακτινογραφικής εικόνας του υποστρώματος. 152

4 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ Εικ. 1. «Ο Δείπνος ο Μυστικός». Φωτογραφία στην ορατή περιοχή τον φάσματος. 153

5 ΑΘΗΝΑ ΑΑΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ λινδρική μορφή με κάθετες γραμμές που εμφανίζονται κατά διαστήματα). Το πάχος του υφάσματος κυμαίνεται από 0.8 mm έως 1.2 mm, ενώ οι ίνες έχουν πάχος 1.5 mm έως 25 mm Ζ ο 1Λ ω 30 5Ό MICROMET ERS Σ Ζ < Β Ι Γ. Προετοιμασία Όπως διαπιστώθηκε με τη βοήθεια αφ' ενός του εκλεκτικού χρωματισμού σε συνδυασμό με την υπέρυθρη φασματοσκοπία και αφ' ετέρου των μικροχημικών δοκιμασιών σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική μικροανάλυση και την περιθλασιμετρία ακτινών Χ σε δείγματα προετοιμασίας, το υπόστρωμα προετοιμάστηκε με ζωική κόλλα και γύψο. Δεν ανιχνεύτηκαν προσμίξεις λιπών ή ελαίων. Στο φάσμα της υπέρυθρης φασματοσκοπίας που ελήφθη από δείγμα προετοιμασίας (σχ. 1) παρατηρούνται οι χαρακτηριστικές απορροφήσεις των πεπτιδικών δεσμών της ζωικής κόλλας στα 1410 cm 1, 1570 cm 1, 1660 cm 1,2940 cm" 1 και 3400 cm 1. Ο WAVENUMBER (CM 1 ) Σχήμα 1. Φάσμα απορρόφησης της υπέρυθρης ακτινοβολίας του συνδετικού υλικού της προετοιμασίας. Οι περιοχές υψηλής απορρόφησης αντιστοιχούν στις χαρακτηριστικές απορροφήσεις των πεπτιδικών δεσμών ζωικής κόλλας v(c-n): 1450 cm 1, δ (Ν-Η): cm 1, ν (C=0): 1640 cm 1, ν(ν- Η): 2940 cm' 1, 3400 cm' 1. Perkin Elmer Spectrophotometer Δ. Σχεδιαστικό σκαρίφημα Η φωτογράφηση με εφαπτομενικά προσπίπτουσα ορατή ακτινοβολία (εικ. 7) και η φωτογράφηση της ανάκλασης στο υπεριώδες (εικ. 8) των περιοχών της ζωγραφικής επιφάνειας του έργου, όπου τα χρωματικά στρώματα παρουσιάζουν μεγάλη διαφάνεια, έδειξαν ότι το σχέδιο δεν είναι εγχάρακτο. Στις υπέρυθρες ασπρόμαυρες φωτογραφίες ανάκλασης (εικ. 9) και κυρίως στα υπέρυθρα ανακλαστογραφήματα (εικ. 10, 11, 12) αποκαλύφθηκαν μικρές, ελεύθερες, σκουρόχρωμες γραμμές - πινελιές που περιγράφουν τις μορφές, δημιουργούν τα ιδιαίτερα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά των προσώπων και διαμορφώνουν σχηματικά τα υφάσματα και τα αντικείμενα. Η μορφή και το σχήμα των γραμμών αυτών, που αποτελούν το σχεδιαστικό σκαρίφημα του έργου, φανερώνουν ότι δημιουργήθηκαν με χρώμα και πινέλο. Το χρώμα που έχει χρησιμοποιήσει ο Μιχαήλ Δαμασκηνός για να αποδώσει το σχέδιο δεν είναι υδρόχρωμα, μελάνη ή συνδυασμός αυτών των δύο για τους εξής λόγους: α) Το χρώμα του σχεδίου στην ορατή περιοχή του φάσματος έχει λαδοπράσινη χροιά. Μελάνη με αυτή τη χροιά, που περιέχεται σε αγγλικές συνταγές του 15ου αιώνα είναι το πράσινο βιτριόλι ή «πράσινη γη» στα εβραϊκά και αντιστοιχεί στο FeSCh. Το γεγονός ότι η μελάνη αυτή χρησιμοποιείται ευρέως από τον 17ο αιώνα και μετά, σε συνδυασμό με το ότι όντας C9 UJUILJÜL C160 LJU t (min) C18:0 JU-^ Σχήμα 2. Αέριο χρωματογράφημα δείγματος προερχομένου από πορτοκαλοκόκκινο χρωματικό στρώμα. Οι τιμές των λόγων C I6] /C I8. 0 =1,9 και C 9 /C ]6. 0 =3,0 έχουν ανιχνευτεί σε τεχνητώς γηρασμένα πρότυπα γαλακτώματα κρόκου αυγούλινελαίου [19]. Perkin Elmer Gas Chromatograph χημικά ασταθής, οξειδώνεται λαμβάνοντας πορτοκαλιά απόχρωση ενισχύει την άποψη ότι δεν πρόκειται για μελάνη, β) Σε ορισμένες περιοχές οι πινελιές του σχεδίου είναι ορατές γιατί δεν έχουν καλυφθεί πλήρως από τα υπερκείμενα χρωματικά στρώματα και φαίνεται ότι έχουν παραμείνει επιλεκτικά ως λειτουργικό και ουσιαστικό στοιχείο απόδοσης των μορφών, 154

6 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ Με σκοπό χη διερεύνηση - ταυτοποίηση των υλικών, τη μελέτη της τεχνικής κατασκευής και την τεκμηρίωση της κατάστασης διατήρησης του έργου από το υπόστρωμα μέχρι το επιφανειακό βερνίκι εφαρμόσθηκαν συνολικά οι παρακάτω φωτογραφικές - οπτικές και φυσικοχημικές μέθοδοι: Α. Για τη μελέτη και ταυτοποίηση του ξύλινου υποστρώματος: 1. Ακτινογραφία Roentgen. 2. Μικροσκοπική παρατήρηση τομών ξύλων. Β. Για τη μελέτη και ταυτοποίηση του φέροντος υλικού: 1. Μικροσκοπική παρατήρηση κλωστών και ινών υφάσματος. Γ. Για τη μελέτη και ταυτοποίηση της προετοιμασίας: α. του συνδετικού υλικού: 1. Εκλεκτικός χρωματισμός. 2. Φασματοσκοπία υπερύθρου. β. του ανόργανου υλικού: 1. Μικροσκοπική παρατήρηση μικροδείγματος. 2. Μικροχημικές τεχνικές. 3. Περιθλασιμετρία ακτινών Χ. 4. Ηλεκτρονική μικροανάλυση. Δ. Για τη μελέτη του σχεδιαστικού σκαριφήματος: 1. Φωτογράφηση με εφαπτομενικά προσπίπτουσα ορατή ακτινοβολία. 2. Υπεριώδης φωτογραφία ανάκλασης. 3. Υπέρυθρη ασπρόμαυρη φωτογραφία ανάκλασης. 4. Υπέρυθρη ανακλαστογραφία. 5. Έγχρωμη υπέρυθρη φωτογραφία. Ε. Για τη μελέτη των χρωματικών στρωμάτων: α. του συνδετικού υλικού: 1. Αέρια χρωματογραφία. β. των χρωστικών: 1. Υπέρυθρη ασπρόμαυρη φωτογραφία ανάκλασης. 2. Υπέρυθρη έγχρωμη φωτογραφία. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση μικροδειγμάτων. 4. Ηλεκτρονική μικροανάλυση. ΣΤ. Για την ταυτοποίηση του βερνικιού: 1. Αέρια χρωματογραφία. 155

7 ΑΘΗΝΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΑΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ έως την ολοκλήρωση του έργου. Επομένως, θεωρήσαμε ότι το συνδετικό υλικό του χρώματος του σχεδίου δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικό από το βασικό συνδετικό υλικό των χρωματικών στρωμάτων. Η υπόθεση ότι το χρώμα του σχεδίου είναι μίγμα πράσινης γης με κρόκο αυγού επιβεβαιώθηκε αφ' ενός μεν από το ποσοστό απορρόφησης που το χρώμα του σχεδίου παρουσιάζει στην υπέρυθρη περιοχή του φάσματος, το οποίο συμπίπτει με το ποσοστό απορρόφησης της πράσινης γης και αφ' ετέρου από το ανοιχτό βιολέ ψευδόχρωμα με το οποίο αποδίδεται στην έγχρωμη υπέρυθρη φωτογραφία, το οποίο σύμφωνα με τα αποτελέσματα των φωτογραφήσεων προτύπων δειγμάτων αναφοράς χαρακτηρίζει την πράσινη γη. Άλλωστε, όπως διαπιστώθηκε στη συνέχεια, η χρωστική της πράσινης γης περιλαμβάνεται στην παλέτα του Δαμασκηνού. Το περίγραμμα στα πρόσωπα και τα χέρια των μορφών σχεδιάζεται με σταθερές, ομοιόμορφες, συνεχόμενες πινελιές που ενώνονται σε μια κλειστή γραμμή και συγκροτούν ένα σταθερό περίγραμμα. Με όμοιες πινελιές περιγράφονται η μύτη, το στόμα, τα αυτιά, ενώ σκιάζεται η κοιλότητα του ματιού. Τα σταθερά περιγράμματα είναι αυτά που καθορίζουν με ασφάλεια τις μορφές και προσδίδουν σαφήνεια και καθαρότητα. Έτσι, ο Δαμασκηνός επιτυγχάνει σαφή διαχωρισμό των μορφών και αποκτά ένα αίσθημα ασφάλειας για τη μετέπειτα εναπόθεση των χρωμάτων. Οι όγκοι στα πρόσωπα (κρόταφοι, μάγουλα), οι βόστρυχοι στα γένια και τα μαλλιά αποδίδονται σχεδιαστικά με μικρές, απείθαρχες και ελεύθερες πινελιές. Μόνο στη γαλήνια μορφή του Χριστού οι πινελιές είναι αρμονικές, πειθαρχημένες και σταθερές. Πολλά σχεδιαστικά μέρη προκαλούν την εντύπωση της κίνησης ακόμα και αν δεν περιέχουν κινούμενες εικόνες (π.χ. το σχέδιο στα γένια του Ιούδα). Η εντύπωση των κινούμενων πινελιών είναι άλλοτε ανάλαφρη, δειλή και άλλοτε εντονότερη και ορμητική, ανάλογα με τον βαθμό της πλαστικότητας του σχεδιαστικού μέρους που συμμετέχει στην εντύπωση αυτή. Όταν ο Δαμασκηνός σχεδιάζει τα υφάσματα χρησιμοποιεί σταθερά περιγράμματα και συνεχόμενες πινελιές εναλλασσόμενες με γρήγορες απείθαρχες ή και τρεμάμενες πινελιές και σκιάσεις που πλάθουν τις πτυχώσεις και τους όγκους. Το σχέδιο και η μορφή των υφασμάτων δεν εξαρτάται μόνο από το περίγραμμα τους. Πολλές φορές οι πτυχές τους ελευθερώνονται από την κηδεμονία των γραμμών και αποδίδονται με την παράθεση απείθαρχων πινελιών και σκιάσεων. Ο ζωγράφος αποδίδει τις σκιάσεις άλλοτε με αραιό χρώμα (λαζούρα) και άλλοτε με παράλληλες πινελιές. Ε. Χρωματικά στρώματα Η απλή παρατήρηση του έργου στο ορατό φάσμα δημιουργεί την εντύπωση της ποικιλίας χρωμάτων. Η παρατήρηση της έγχρωμης υπέρυθρης φωτογραφίας αποκαλύπτει την περιορισμένη, σε ποικιλία χρωστικών, παλέτα του Δαμασκηνού και αποκρυπτογραφεί την τεχνική του: την ανάμειξη χρωστικών, ίσως και τη μεταβολή της συγκέντρωσης των χρωστικών στο συνδετικό υλικό για να αποδώσει τους τόνους, τους χρωματισμούς, τα φωτίσματα και τις σκιάσεις. Όπως διαπιστώνεται τόσο από τη σύγκριση των ψευδοχρωμάτων των χρωματικών στρωμάτων του έργου στην έγχρωμη υπέρυθρη φωτογραφία με τα ψευδοχρώματα προτύπων χρωματικών στρωμάτων, όσο και από την ηλεκτρονική μικροανάλυση μικροδειγμάτων χρωματικών στρωμάτων που ελήφθησαν από το έργο, τα χρωματικά στρώματα δημιουργούνται από τις χρωστικές που συνθέτουν την παλέτα του Μιχαήλ Δαμασκηνού: το λευκό του μολύβδου, το λευκό της κιμωλίας, ώχρες, όμπρες, σιέννες, το κίτρινο massicot, το μίνιο, το κιννάβαρι, η κόκκινη λάκκα, ο αζουρίτης, το μπλε indigo, ο μαλαχίτης, η πράσινη γη και το ζωικό μαύρο. Η εφαρμογή της αέριας χρωματογραφίας σε δύο δείγματα χρωματικών στρωμάτων που ελήφθησαν από το έργο (σχ. 2) σε συνδυασμό με την παρατήρηση εκλεκτικά χρωματισμένων τομών στο οπτικό μικροσκόπιο έδειξε ότι το συνδετικό υλικό είναι κρόκος αυγού, που περιέχει μικρή ποσότητα λινελαίου. Ο Δαμασκηνός δημιουργεί το χρώμα του «προπλασμού» των μελών της σύνθεσης αραιό (λαζουρωτό) ώστε να διαφαίνεται το υποκείμενο σχέδιο. Το εναποθέτει ως χρωματική κηλίδα, με καθαρά όρια που ορίζονται από τις βασικές γραμμές του σχεδίου, ενιαίο στα πρόσωπα, τα υφάσματα, το δάπεδο, το τραπεζομάντηλο, τα κτίρια. Για την απόδοση των προσώπων χρησιμοποιεί το ίδιο καστανό χρώμα προπλασμού στο πρόσωπο, τα χέρια, τα μαλλιά και τα γένια. Άλλοτε προσθέτει στα πρόσωπα ένα ενιαίο, ανοιχτότερο, λαζουρωτό χρώμα («γλυκασμός») και άλλοτε προσθέτει ένα ενιαίο, σκουρότερο χρώμα στα μαλλιά. Μετά τον προπλασμό του προσώπου δημιουργεί με σκουρότερες πινελιές («γραψίματα») το σχέδιο στα μάτια και τα φρύδια, τις βασικές 156

8 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΧΕΥΗΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ is Λ- ίκ. 2. Μικροσκοπική εικόνα εγκάρσιας τομής δείγματος ξύλου από το έργο στην ορατή περιοχή τον φάσματος. Μεγέθυνση Χ100. Εικ. 3. Μικροσκοπική εικόνα ακτινικής τομής δείγματος ξνλον από το έργο στην ορατή περιοχή τον φάσματος. Μεγέθννση Χ

9 ΑΘΗΝΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ Εικ. 4. Ακτινογραφική εικόνα τμήματος τον έργον. Εντοπίζεται ένα χειροποίητο καρφί στην επιφάνεια ένωσης όνο ξύλινων σανίδων και αποκαλύπτεται ο τρόπος ένωσης τονς. γραμμές στη μύτη, στο στόμα, στα ζυγωματικά, στα γένια, στα μαλλιά και τους όγκους στα μάγουλα στην αρχή της γενειάδας. Το χρώμα γίνεται αραιό και οι πινελιές λεπτές και αχνές για τη μετάβαση από τον προπλασμό στη «σάρκα». Με τη σάρκα πλάθει τους όγκους στα πρόσωπα και τα χέρια. Το φωτεινό κόκκινο χρώμα που εναποθέτει «λαζουρωτό» πάνω στη σάρκα («πυροδισμός») είναι κιννάβαρι. Τοποθετεί το χρώμα του πυροδισμού επιλεκτικά στη σκιασμένη πλευρά του προσώπου στο μέτωπο και στο μάγουλο, στα βλέφαρα, στην κορυφή της μύτης, στο πάνω χείλος του στόματος πάνω από τη σάρκα και στο κάτω χείλος πάνω από τον προπλασμό. Με τα μαύρα «γραψίματα» που τοποθετεί στο τέλος διαχωρίζει το πρόσωπο από τον λαιμό, τονίζει την τελευταία από μία σειρά σκουρόχρωμων πινελιών των βοστρύχων, τις γραμμές των φρυδιών, το πάνω βλέφαρο και την κόρη του ματιού. Με μικρές, παράλληλες, λευκές πινελιές («ψιμυθιές») πλάθει τα φωτεινότερα επίπεδα στο πρόσωπο και τα χέρια. Τονίζοντας τα επίπεδα που εξέχουν καθορίζει τη φορά των επιπέδων και των όγκων, αποδίδει την κορυφή της μύτης, το πηγούνι, τα ζυγωματικά, τους κόμπους στα δάκτυλα, τον λοβό και το πτερύγιο του αυτιού. Σε δείγμα που προέρχεται από τη «σάρκα» του λαιμού του πρώτου αποστόλου αριστερά από τον Χριστό (εικ. 14) παρατηρούνται: α) προετοιμασία, β) ένα ωχροκαφέ χρωματικό στρώμα (προπλασμός) μίγμα κόκκων όμπρας, ώχρας, πράσινης γης, κινναβάρεως, μινίου ή massicot και λίγων κόκκων λευκού του μολύβδου και bone black και γ) ένα υπόλευκο χρωματικό στρώμα (σάρκα) μίγμα κόκκων λευκού του μολύβδου, κιμωλίας και λιγότερων κόκκων ώχρας, κινναβάρεως και ελάχιστων κόκκων μαλαχίτη. Στα υφάσματα χρησιμοποιεί ενιαίο χρώμα προπλασμού. Άλλοτε εναποθέτει πρώτα τον προπλασμό στο πρόσωπο της μορφής και στη συνέχεια στα υφάσματα της και άλλοτε κάνει το αντίστροφο. Πάντα όμως 158

10 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ^ ça*:» Εικ. 5. Φωτογραφία του υφάσματος στην ορατή περιοχή τον φάσματος. ι Τ Εικ. 6. Μικροσκοπική εικόνα ινών υφάσματος από το έργο στην ορατή περιοχή του φάσματος. Μεγέθυνση Χ

11 ΑΘΗΝΑ ΑΑΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ. ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ Εικ. 7. Φωτογραφία τον δεύτερον αποστόλον αριστερά από τον Χριστό, με εφαπτομενικά προσπίπτονσα ακτινοβολία. 160

12 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΗΗΗΗΗΝΗΙ^^^^^^^^ΗΜΗ Εικ. 8. Φωτογραφία ανάκλασης τον δεύτερον αποστόλον αριστερά από τον Χριστό, με νπεριώοη ακτινοβολία. 161

13 ΑΘΗΝΑ ΑΑΕΞΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ Εικ. 9. Φωτογραφία ανάκλασης τον πρώτον αποστόλον αριστερά από τον Χριστό στην νπέρνθρη περιοχή τον φάσματος. τελειοποιεί το πρόσωπο και στη συνέχεια προσθέτει τα τελευταία «φωτίσματα» στα ρούχα. Το σκιερό βάθος της πτυχής αποδίδει με βαθύτερο τόνο του βασικού χρώματος του προπλασμού ενώ τα φωτεινότερα φωτίσματα με διαδοχικές, φωτεινότερες επιφάνειες που έχουν κάποια γεωμετρική διάταξη. Ο μπλε 3 προπλασμός των χιτώνων αποδίδεται με μίγμα αζουρίτη, πράσινης γης και κιμωλίας ενώ στα γαλάζια φωτίσματα προστίθεται λευκό του μολύβδου. Σε δείγμα που προέρχεται από τον μπλε χιτώνα του πέμπτου αποστόλου αριστερά από τον Χριστό και περιέχει και το ω- χρόασπρο χρωματικό στρώμα του δαπέδου (εικ. 15) παρατηρούνται: α) προετοιμασία, β) ένα ωχρόασπρο χρωματικό στρώμα πλούσιο σε μόλυβδο, αποτελούμενο από λευκό του μολύβδου, μίνιο και αζουρίτη, γ) ένα μπλε χρωματικό στρώμα πλούσιο σε χαλκό (αζουρίτη) και ασβέστιο (κιμωλία) ενώ σε μικρότερες αναλογίες περιέχει πράσινη γη και δ) ένα γαλάζιο χρωματικό στρώμα, μίγμα λευκού του μολύβδου, πράσινης γης και αζουρίτη. Οι πορτοκαλοκόκκινοι μανδύες, οι κουρτίνες και τα ενδύματα αποδίδονται με κιννάβαρι, ενώ οι κόκκινες επιφάνειες με ανάμιξη massicot, κινναβάρεως, λευκού του μολύβδου, αζουρίτη και κόκκινης λάκκας. Σε δείγμα που προέρχεται από το κόκκινο 4 ιμάτιο του τετάρτου αποστόλου δεξιά από τον Χριστό (εικ. 16) παρατηρούνται: α) προετοιμασία, β) ένα σκούρο κόκκινο χρωματικό στρώμα μίγμα οξειδίων του σιδήρου, μίνιου και λάκκας madder, γ) ένα πορτοκαλοκόκκινο χρωματικό στρώμα πλούσιο σε σίδηρο (ώχρα ή σιέννα) και μόλυβδο (μίνιο), δ) ένα ανοιχτό μωβ χρωματικό στρώμα μίγμα κόκκινης madder λάκκας και λευκού του μολύβδου και ε) ένα άσπρο χρωματικό στρώμα που περιέχει κυρίως λευκό του μολύβδου με ελάχιστη ποσότητα κόκκινης λάκκας madder. Σε δείγμα που προέρχεται από το μπλε 5 φώτισμα στο καφέ ιμάτιο του Ιούδα (εικ. 16) παρατηρούνται: α) προετοιμασία, β) ένα κόκκινο-γκρι χρωματικό στρώμα πλούσιο σε κόκκους massicot και λευκού του μολύβδου και λιγότερους κόκκους αζουρίτη, κινναβάρεως και κόκκινης λάκκας madder και γ) ανοιχτό μπλε χρωματικό στρώμα μίγμα λευκού του μολύβδου και αζουρίτη. Για την απόδοση των κιτρινο-καφέ 6 τόνων των ενδυμάτων χρησιμοποιείται μίγμα ώχρας ή σιέννας με μίνιο, κόκκινη λάκκα και πράσινη γη, ενώ για τους υπερτιθέμενους τόνους χρησιμοποιείται μίγμα ώχρας ή σιέννας και μίνιου με λευκό του μολύβδου ή κόκκινης λάκκας madder με λευκό του μολύβδου. Το τελευταίο φώτισμα είναι λευκό του μολύβδου με ελάχιστους κόκκους κόκκινης λάκκας madder. ΣΤ. Βερνίκι 3. Ο χαρακτηρισμός του χρώματος βασίζεται στην πραγματική χροιά του έτσι όπως αποκαλύφθηκε από τη μικροσκοπική παρατήρηση και όχι στη χρωματική εντύπωση που δημιουργείται στον Σε ό,τι αφορά τη χημική σύσταση του βερνικιού του έργου, πρέπει να αναφέρουμε ότι κάποιες προκαταρκτιθεατή από το παρεμβαλλόμενο στρώμα του οξειδωμένου (κιτρινισμένου) βερνικιού. 4. Ό.π. 5. Ό.π. 6. Ό.π. 162

14 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒ ΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ Εικ. 10. Υπέρυθρο ανακλαστογράφημα τον δευτέρου αποστόλου δεξιά από τον Χριστό. κές αναλύσεις δείγματος βερνικιού με τη μέθοδο της αέριας χρωματογραφίας έδειξαν ότι το βερνίκι δεν περιέχει μαστίχη ή κολοφώνιο. Η πλήρης ταυτοποίηση του βερνικιού βρίσκεται σε εξέλιξη, δεδομένου ότι απαιτεί τη σύγκριση των λαμβανόμενων φασμάτων με φάσματα αναγνωρισμένων ενώσεων προτύπων φυσικών ρητινών. Ζ. Επιζωγραφήσεις Η εφαρμογή των προαναφερθέντων οπτικών και φυσικοχημικών αναλύσεων αποκάλυψε στοιχεία που αφορούν τις περιοχές των μεταγενέστερων επιζωγραφήσεων και την κατάσταση διατήρησης του έργου. Το χρυσό βάθος και το φωτοστέφανο έχουν καλυφθεί εκ νέου από φύλλο χρυσού. Το μεγαλύτερο τμήμα των κτιρίων, των φτερών των αγγέλων και της πράσινης κουρτίνας καθώς και η κόκκινη διακοσμητική ταινία του τετάρτου απο Εικ. 11. Υπέρυθρο ανακλαστογράφημα στόλου δεξιά από τον Χριστό. 163

15 ΑΘΗΝΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΑΟΥ-ΑΓΟΡΑΝΟΥ, ΟΥΡΑΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΪΡΗΣ Εικ. 12. Υπέρυθρο ανακλαστογράφημα του υπηρέτη δεξιά από τον Χριστό. Εικ. 13. Υπέρυθρο ανακλαστογράφημα του δεξιού χεριού του δευτέρου αποστόλου δεξιά από τον Χριστό. Εικ. 14. Μικροσκοπική εικόνα δείγματος σάρκας από τον λαιμό τον πρώτου αποστόλου αριστερά από τον Χριστό. Μεγέθυνση Χ 625. Εικ. 15. Μικροσκοπική εικόνα δείγματος από τον μπλε χιτώνα του πέμπτου αποστόλου αριστερά από τον Χριστό. Μεγέθυνση Χ 250. Εικ. 16. Μικροσκοπική εικόνα δείγματος από το φώτισμα στο κόκκινο ιμάτιο του τετάρτου αποστόλου δεξιά από τον Χριστό. Μεγέθυνση Χ 200. Εικ. 17. Μικροσκοπική εικόνα δείγματος από το μπλε φώτισμα στο ωχρο-καφέ ιμάτιο του Ιούδα. Μεγέθυνση Χ

16 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ «Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ έχουν επιζωγραφιστεί. Επιζωγραφήσεις μικρής έκτασης εντοπίζουμε στα πρόσωπα και τα μαλλιά των αγγέλων, στις μορφές των αποστόλων και στα μαλλιά του Χριστού (οι παρατηρήσεις παρουσιάζονται λεπτομερώς στην πτυχιακή εργασία των συγγραφέων). Η. Επιγραφές Οι επιγραφές «Ο AEITINOC Ο MYCTIKOC», «Ο ΩΝ» και «IC XC» είναι αναγραμμένες πάνω στο νεώτερο φύλο χρυσού. Η επιγραφή «ΧΕΙΡ ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΜΑ- CKHNOY» καλύπτεται από το νεώτερο στρώμα του βερνικιού ενώ η επιγραφή «ΑΝΑΚΑΙΝΙΟΘΕΙ.,.ΑΩ- ΜΗ» είναι αναγραμμένη πάνω από το βερνίκι. Στο υπέρυθρο ανακλαστογράφημα οι χρωστικές των δύο τελευταίων επιγραφών διαφοροποιούνται ως προς την πυκνότητα (ποσοστό απορρόφησης της IR ακτινοβολίας) και την τονικότητα του χρώματος, ενώ στην έγχρωμη υπέρυθρη φωτογραφία τα ψευδοχρώματά τους διαφοροποιούνται, στοιχεία που ανάγουν στην υπόθεση της χρήσης διαφορετικών μαύρων χρωστικών στις δύο επιγραφές. Διονυσίου εκ Φουρνά των Αγράφων, Ερμηνεία της ζωγραφικής Χρυσουλάκης Ι., Μπάρλας Κ., «Μελέτη της στρωματογραφι- τέχνης, εν Πετρουπόλει κής δομής με υπέρυθρη φωτογραφία και ηλεκτρονική μικροα Bettini S., «II Pittore Michele Damascenos. Inizio del Secondo Periodo νάλυση», Αρχαιολογία 3 (1982), σ dell'arte Cretese-Veneziana, con in appendice i cataloghi i delle icone della collezione Loverdos del Museo Benaki e della Pinacoteca Nazionale di Atene», Atti del reale Istituto Veneto 94 l ( ). Suppiot J., «En torno a la escualaa cretense de pintur Domenikos, Theotokopoulos, y Mijail Damaskinos», Boletin del Seminario de estudios de arte y archeologia VII (1935). Χρυσουλάκης Ι., Χατζηδάκη Ν., «Συμβολή των φυσικοχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη τεσσάρων αμφιπρόσωπων εικό- νων του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών», Φυσικοχημικές Μέθοδοι Ανάλυσης των Έργων Τέχνης, Πρακτικά, Αθήνα 1983, σ Μπορμπουδάκης Μ., Κρητικές Εικόνες, Ημερολόγιο του δήμου Ηρακλείου, Ηράκλειο Χατζηδάκης Μ., «Η Κρητική ζωγραφική και η Ιταλική χαλκογραφία», Κρητικά Χρονικά, Ηράκλειο Κρήτης Ξυγγόπουλος Α., Σχεδίασμα της θρησκευτικής ζωγραφικής Γ μετά την Άλωσιν, Αθήνα Gettens R., Fitzhugh Ε., «Azurite and blue vertider», Studies in conservation 11 (1966), σ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Κωνσταντουδάκη Μ., Μιχαήλ Δαμασκηνός, Συμβολή στη μελέτη της ζωγραφικής του, Διδακτορική Διατριβή, Αθήνα Χατζηδάκη Ν., Χρυσουλάκης Γ., Αλεξοπούλου Α., Aussei P., Phillipon J., «Συμβολή των φυσικοχημικών μεθόδων ανάλυσης στη μελέτη δεκατριών εικόνων του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών», ΔΧΑΕ \Γ (1988), σ Gettens R., Stout G., Painting materials, New York Αλεξοπούλου Α., Συνεισφορά της μαθηματικής επεξεργασίας εικόνας στη φυσικοχημική μελέτη των βυζαντινών και μετα- Gettens R., Feller R., Chase W., «Vermilion and Cinnabar», Studies ' βυζαντινών εικόνων, Διδακτορική διατριβή, Αθήνα in conservation 17 (1972), o Cennino G, Το βιβλίο της Τέχνης ή πραγματεία περί ζωγραφι- Gettens R., Fitzhugh E., «Malachite and green verditer», Studies in 1 κής, μτφ. Τέτσης, Αθήνα conservation 19 (1974). Ιωακείμογλου Ε., Γιάννοβιτς-Αργυριάδη, «Ανάλυση συνδετι- Pecsok R., Shields L., Cairns T., William Ι., Σύγχρονες μέθοδοι 1 κού μέσου με αέρια χρωματογραφία/φασματομετρία μάζας», στην χημική ανάλυση, Αθήνα Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου Τέχνη και Τεχνολογία, Schweingruber F., Microscopic wood anatomy, Αθήνα 1993, σ

17 Athina Alexopoulou-Agoranou, Ourania Theodoropoulou, George Tsairis PHYSIOCHEMICAL STUDY OF THE CONSTRUCTION TECHNIQUES AND MATERIALS USED IN THE 16TH-CENTURY POSTBYZANTINE ICON «THE LAST SUPPER» BY MICHAEL DAMASKINOS A he paper discusses the creative process followed by Michael Damaskinos in executing his work entitled «The Last Supper», as revealed by physiochemical analysis of the materials and the manner of their use. The panel icon (109 χ 84 χ 2.8 cm), probably painted c. 1590, belongs to the Christian Art Collection of the Saint Catherine of the Sinaites and is exhibited in the church of Saint Catherine at Herakleion, Crete. The analytical techniques applied included optical diagnostic methods, with the use of ultra-violet and infra-red radiation, as well as X-ray (black-and-white and colour infra-red photography, infra-red reflectography, X-ray radiography and optical microscopy) and physiochemical methods such as spot tests, microchemical techniques, staining tests in cross sections, electron microprobe analysis, infra-red spectroscopy, gas chromatography and X- ray diffraction. The findings are presented below: The panel is constructed of three boards of fir wood, joined by handmade, angled iron nails and reinforced by three struts of fir. A layer of linen textile was stuck to the front surface with animal glue and coated with gesso prepared from gypsum and animal glue. The preliminary sketch was painted by a brush dipped in green earth pigment. The paint layers consist of the pigments composing Michael Damaskinos's palette: white lead, white chalk, ochre, sienna, yellow massicot, minium, cinnabar, red lake, azurite, blue indigo, malachite, green earth and animal black. The fixative was egg yolk, though the use of a small amount of linseed oil cannot be excluded. The colour of the underlayer of the flesh is achieved by mixing umber, ochre, green earth, cinnabar, minium or massicot, white lead and bone black. The flesh planes are modelled in a mixture of white lead, white chalk, ochre, cinnabar and malachite. The blue underlayer of the robes is a mixture of azurite, green earth and white chalk. The orange-red tunics, curtains and garments are of cinnabar, while the red surfaces are executed in a mixture of massicot, cinnabar, white lead, azurite and red lake. A mixture of ochre or sienna with minium, red lake and green earth was used for rendering the yellowish-brown tones of the garments, while a mixture of red lake and white lead was used for additional modelling of the drapery. Preliminary analysis of the varnish using gas chromotography shows that it contains neither colophony (rosin) nor mastic. 166

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη και Τεχνολογία

Τέχνη και Τεχνολογία Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Τέχνη και Τεχνολογία Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc29 Αντωνάκης

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΡΗΣ. Η Συντήρηση της Εικόνας της Παναγίας της Γαλόκτιστης

ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΡΗΣ. Η Συντήρηση της Εικόνας της Παναγίας της Γαλόκτιστης ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΡΗΣ Η Συντήρηση της Εικόνας της Παναγίας της Γαλόκτιστης Η εικόνα της Παναγίας της Γαλόκτιστης αποτελεί ίσως μια από τις πιο σημαντικές αποκαλυφθείσες εικόνες της τελευταίας πενταετίας στην Κύπρο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Συµβατική χρήση χρωµάτων σε θεµατικούς χάρτες και «ασυµβατότητες» Γεωλογικοί χάρτες: Χάρτες γήινου ανάγλυφου: Χάρτες χρήσεων γης: Χάρτες πυκνότητας πληθυσµού: Χάρτες βροχόπτωσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Μαυρίδης Νικόλαος. Θεματική Ενότητα: Εικόνες. Τίτλος Εργασίας: Χρήση της φασματοσκοπίας στη μελέτη αγιογραφιών της Κρητικής Σχολής.

Ονοματεπώνυμο: Μαυρίδης Νικόλαος. Θεματική Ενότητα: Εικόνες. Τίτλος Εργασίας: Χρήση της φασματοσκοπίας στη μελέτη αγιογραφιών της Κρητικής Σχολής. Ονοματεπώνυμο: Μαυρίδης Νικόλαος Θεματική Ενότητα: Εικόνες Τίτλος Εργασίας: Χρήση της φασματοσκοπίας στη μελέτη αγιογραφιών της Κρητικής Σχολής. Παναγία Ζωοδόχου Πηγής, αυγοτέμπερα σε ξύλο, 1543 μ.χ. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ A Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο...15 Σκοπός... 15 Υλικά... 15 Γραφές... 16 Γραμμές...19 Ανακεφαλαίωση...22 Ερωτήσεις...22 Εργαστηριακές ασκήσεις...22 Φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των Στέλιος Μιχαήλ Ε.Ε.Κ.Κ. 8 Δεκεμβρίου 2010 Εισαγωγή στο Χρώμα Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των χρωμάτων. Το φως ως στοιχείο που ειδικεύει και τροποποιεί το χρώμα. Θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ ΛΗΨΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ (ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ- ΣΥΝΘΗΚΕΣ) ΑΠΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση Από τη στιγμή που άνθρωπος ανακάλυψε τη σπουδαιότητα της αεροφωτογραφίας, άρχισε να αναζητά τρόπους και μέσα που θα του επέτρεπαν

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Υφασματογραφίας

Δημιουργία Υφασματογραφίας Δημιουργία Υφασματογραφίας Δημιουργία υφασματογραφίας Με την τεχνική αυτή μπορούμε να δημιουργήσουμε μια σύνθεση με το ράψιμο διάφορων υφασμάτων και άλλων υλικών μεταξύ τους, πάνω σε μια βάση από ανθεκτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Αεροφωτογραφία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΥΠΠ ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΥΠΠ ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΥΠΠ ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Για παραγγελίες υλικών τέχνης για τη σχολική χρονιά 2016-2017 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2015 1 Ψαλίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ Μαζί με την αίτηση έκδοσης διαβατηρίου πρέπει να υποβάλλεται μία (1) πρόσφατη φωτογραφία. Οι φωτογραφίες των αιτουμένων διαβατήριο πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Ενότητα 11 η : θεωρία Χρώματος & Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων

Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Ενότητα 11 η : θεωρία Χρώματος & Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων Ψηφιακή Επεξεργασία και Ανάλυση Εικόνας Ενότητα 11 η : θεωρία Χρώματος & Επεξεργασία Έγχρωμων Εικόνων Καθ. Κωνσταντίνος Μπερμπερίδης Πολυτεχνική Σχολή Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Σκοποί ενότητας Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση φωτός από συμπαγή δίσκο (CD)

Περίθλαση φωτός από συμπαγή δίσκο (CD) Περίθλαση φωτός από συμπαγή δίσκο (CD) Επίδειξη-Πείραμα Σκοπός Με την άσκηση αυτή θέλουμε να εξοικειωθούν οι μαθητές με τα φαινόμενα της συμβολής και περίθλασης, χρησιμοποιώντας ένα καθημερινό και πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟ ΟΣ XRF ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΩΝ Β. Τσιναρίδης, Ι. Καραπαναγιώτης Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδηµία Θεσσαλονίκης, Πρόγραµµα ιαχείρισης Εκκλησιαστικών Κειµηλίων, Θεσσαλονίκη 54250 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΜΕ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΡΩΜΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΓΑΖΩΡΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΜΕ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΡΩΜΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΓΑΖΩΡΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΜΕ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΡΩΜΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΓΑΖΩΡΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ: ΕΛΕΝΗ ΠΑΥΛΙΔΟΥ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξέταση, ανάλυση και τεκμηρίωση της Βάπτισης του Χριστού του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου με μη καταστρεπτικές φυσικοχημικές τεχνικές

Εξέταση, ανάλυση και τεκμηρίωση της Βάπτισης του Χριστού του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου με μη καταστρεπτικές φυσικοχημικές τεχνικές ΕΛΕΝΗ ΑΛΟΥΠΗ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ, ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΒΙΒΗ ΤΟΡΝΑΡΗ, ΔΗΜΗΤΡIOΣ ΑΓΓΛΟΣ, ΑΝΔΡΕΑΣ-ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΚΑΡΥΔΑΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΚΙΩΝΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΥΣΙΚΟΣ Εξέταση, ανάλυση και τεκμηρίωση της Βάπτισης του Χριστού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. Εφαρμογές μέσης χρονικής διάρκειας, εσωτερικού / εξωτερικού χώρου, σε επίπεδες επιφάνειες

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. Εφαρμογές μέσης χρονικής διάρκειας, εσωτερικού / εξωτερικού χώρου, σε επίπεδες επιφάνειες ΓΥΑΛ. ΜΑΤ ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ SC100 SC80 SC50 SC30 10 έτη 8 έτη 5 έτη 3 έτη Χυτό βινύλιο, μη φωτεινό, γυαλιστερό*, 50 microns. Διάφανη/μόνιμη κόλλα Χυτό βινύλιο, μη φωτεινό, γυαλιστερό*, 65 microns. Πολυμερικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Η δημιουργία της ακτινολογικής εικόνας είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των φωτονίων που φθάνουν στο φιλμ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ http://www.samsung.com/gr/article/revealing-the-secrets-of-taking-night-time-photos Παρουσίαση: Θάνος Παπαδημητρίου Η νυχτερινή φωτογραφία είναι πραγματικά γοητευτική. Τα υπέροχα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Η ακτινοβολία χ που εξέρχεται από το σώμα, αλληλεπιδρά με το φθορίζον στρώμα της ΕΠ, μετατρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου

Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου Ακαδημαϊκό έτος : 2011-2012 Β' Εξάμηνο Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου Διδάσκουσα: Γεωργία Γεωργανοπούλου Εικαστική σύμβουλος: Εύα Κολιοπάντου Εικόνα εξωφύλλου: Μαρία Δαραβέλα Κατανόηση βασικών αρχών σχεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΝΑΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΝΑΟΥ Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 6 (2014): 45-56. http://www.jodysseus.gr ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κάντε KRAFTING. Hard Duko Μεγάλη αντοχή και υψηλή προστασία. Wood & Metal Η εύκολη λύση για ξύλο και μέταλλο. Metal 3in1 Απευθείας στη σκουριά

Κάντε KRAFTING. Hard Duko Μεγάλη αντοχή και υψηλή προστασία. Wood & Metal Η εύκολη λύση για ξύλο και μέταλλο. Metal 3in1 Απευθείας στη σκουριά Κάντε KRAFTING σε ξύλο και μέταλλο! χρωματολογιο Hard Duko Μεγάλη αντοχή και υψηλή προστασία Wood & Metal Η εύκολη λύση για ξύλο και μέταλλο Metal 3in1 Απευθείας στη σκουριά Wood Care Ολοκληρωμένη σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία για μικρούς μαθητές

Φασματοσκοπία για μικρούς μαθητές Φασματοσκοπία για μικρούς μαθητές (και όχι μόνο) Παντελής Μπαζάνος χημικός εκπαιδευτικός Φασματοσκοπία για μικρούς μαθητές (και όχι μόνο) Από τον ουρανό στη Γη Σε όλους μας έχει τύχει να θαυμάσουμε ύστερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης ΑΡΧΑΊΑ χρώματα Μικρά μυστικά τέχνης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Δημιουργία brand για συνεταιρισμό παραγωγής τοπικών προϊόντων της Κρήτης»

«Δημιουργία brand για συνεταιρισμό παραγωγής τοπικών προϊόντων της Κρήτης» των σπουδαστριών του Τμήματος Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών - ΤΕΙ Αθήνας, Εργαστήριο Σχεδιασμού Συσκευασίας Αναστασάκη Ερωφίλης & Αχλαδιανάκη Δήμητρας Η δημιουργία του λογοτύπου του συνεταιρισμού, Ξαθέρι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ ΓΝΗΣΙΟΤΗΤΑΣ ΕΟΦ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ ΓΝΗΣΙΟΤΗΤΑΣ ΕΟΦ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Χολαργός 22-02-2012 Ν.Π.Δ.Δ. Γραφείο:Κου Προέδρου ΕΟΦ Ταχ.Δ/νση: Μεσογείων 284,15562 Χολαργός Τηλ:2132040000 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΒΙΒΛΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΧΕΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΔΙΔΑΣΚOΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΧΟΥΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.ygeia-pronoia.gr www.prosonolotahos.gr www.espa.gr Ηράκλειο 09-09-2015 Αρ. Πρωτ.: 983

www.ygeia-pronoia.gr www.prosonolotahos.gr www.espa.gr Ηράκλειο 09-09-2015 Αρ. Πρωτ.: 983 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ www.ygeia-pronoia.gr www.prosonolotahos.gr www.espa.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ 7 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ- Γ.Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Σύνθεση χρωμάτων

Φύλλο Εργασίας. Σύνθεση χρωμάτων Φύλλο Εργασίας Σύνθεση χρωμάτων Η ώρα της πρόβλεψης Τι χρώμα έχουν τα πορτοκάλια; Μπορούμε να τα δούμε κίτρινα; (χωρίς να τα βάψουμε!). Αν ΝΑΙ, πώς; Μπορούμε να τα δούμε μπλε; Αν ΝΑΙ, πώς; Η ώρα της πειραματικής

Διαβάστε περισσότερα

2/3 8/9 18/19. prince. gallery fame

2/3 8/9 18/19. prince. gallery fame prince gallery fame 2/3 8/9 18/19 prince gallery fame 2 prince 3 4 Οι δηµιουργικοί συνδυασµοί του χρυσού, σε γυαλί και λάκα ενισχύει την αίσθηση της κλασικότητας. Η αισθητική του επίπλου αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Η προοπτική εικόνα, είναι, όπως είναι γνωστό, η προβολή ενός χωρικού αντικειμένου, σε ένα επίπεδο, με κέντρο προβολής, το μάτι του παρατηρητή. Η εικόνα αυτή, θεωρούμε ότι αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχοποιία Ι Επισκευές

Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τα κατεστραμμένα ή φθαρμένα μέρη της τοιχοποιίας επισκευάζονται ακολουθώντας τις παραδοσιακές τεχνικές. Ο τεχνίτης πριν ξεκινήσει πρέπει να έχει έτοιμα τα απαιτούμενα υλικά: πέτρες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΥΘΡΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ (IR)

ΥΠΕΡΥΘΡΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ (IR) ΥΠΕΡΥΘΡΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ (IR) ΥΠΕΡΥΘΡΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ (IR) Χαρακτηρίζεται ως φασματοσκοπική τεχνική μοριακής δόμησης (ή περιστροφής), καθώς η ακτινοβολία προκαλεί διέγερση των μορίων σε υψηλότερες στάθμες

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας ιδάσκων: Βασίλειος Γαργανουράκης. Ανθρώπινη Όραση - Χρωµατικά Μοντέλα

Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας ιδάσκων: Βασίλειος Γαργανουράκης. Ανθρώπινη Όραση - Χρωµατικά Μοντέλα Ανθρώπινη Όραση - Χρωµατικά Μοντέλα 1 Τι απαιτείται για την όραση Φωτισµός: κάποια πηγή φωτός Αντικείµενα: που θα ανακλούν (ή διαθλούν) το φως Μάτι: σύλληψη του φωτός σαν εικόνα Τρόποι µετάδοσης φωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Δ Δ Ε ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΥΠΠ ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ. Μ χ ρ β βλ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Δ Δ Ε ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΥΠΠ ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ. Μ χ ρ β βλ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Δ Δ Ε ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΥΠΠ ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 2 Μ χ ρ β βλ λ 20505116 Κόψιμο και χάραξη κυρίως χοντρών επιφανειών π.χ. χαρτονιών. 3 Ψ λ 15cm 20505009 Κόψιμο,

Διαβάστε περισσότερα

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας.

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Η διάκριση των μικροσκοπίων σε κατηγορίες βασίζεται, κατά κύριο λόγο, στην ακτινοβολία που χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΜΗΛΟ ΙΑΣΤΑΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΟ SiC

ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΜΗΛΟ ΙΑΣΤΑΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΟ SiC ΤΙΤΛΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΒΗΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΜΗΛΟ ΙΑΣΤΑΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΟ SiC Λαφατζής ηµήτριος Υποψήφιος διδάκτωρ στο Α.Π.Θ. Τµήµα Φυσικής ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Καθηγ. ΛΟΓΟΘΕΤΙ ΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ (Τµ. Φυσικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ

ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ http://www.e-stergiu.cm/index.php?lang=1 ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ Πλανισμένες δοκοί σύνθετης συγκολλητής ξυλείας εισαγωγής. Προσφέρουν υψηλή μηχανική αντοχη (GL24),διαθέτουν μικρό ειδικό βάρος (450kg/m

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠO TO 1957 50 Ή ΕΠ ΈΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΉΚΗΣ ΤΗΣ ΡΏΜΗΣ ΟΔΗΓ ΌΣ ΓΡΑΦΙΚΏΝ. Λογότυπος. Τυπογραφία. Χρώματα

ΑΠO TO 1957 50 Ή ΕΠ ΈΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΉΚΗΣ ΤΗΣ ΡΏΜΗΣ ΟΔΗΓ ΌΣ ΓΡΑΦΙΚΏΝ. Λογότυπος. Τυπογραφία. Χρώματα 50 Ή ΕΠ ΈΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΉΚΗΣ ΤΗΣ ΡΏΜΗΣ ΟΔΗΓ ΌΣ ΓΡΑΦΙΚΏΝ Λογότυπος Ο λογότυπος Μέγεθος λογοτύπου Πλαίσιο σήματος (προστατευτική ζώνη) Εφαρμογή χρωμάτων λογοτύπου Προσαρμογή γλώσσας λογοτύπου Απαγορευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ. Διάφοροι τύποι σύγχρονων φωτόμετρων. Βασική αρχή λειτουργίας

ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ. Διάφοροι τύποι σύγχρονων φωτόμετρων. Βασική αρχή λειτουργίας ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ Το φασματοφωτόμετρο αποτελεί το πιο διαδεδομένο όργανο των βιοχημικών εργαστηρίων. Χρησιμοποιείται για την μέτρηση της συγκέντρωσης ουσιών μέσα σε ένα υγρό διάλυμα π.χ. για την μέτρηση του

Διαβάστε περισσότερα

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται.

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται. Φάσµατα Το φαινόµενο του διασκεδασµού του φωτός αξιοποιείται στα φασµατοσκόπιαµε µε τα οποία παίρνουµε τα φάσµατατων των σωµάτων. Το φασµατοσκόπιοείναι ένα όργανο µε το οποίο γίνεται η ανάλυσηµίας δέσµης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ν. Κεφαλά, Α. Βασιλάκης, Λ. Ζουμπουλάκης Εργαστηριακή Μονάδα Προηγμένων και Συνθέτων Υλικών, Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

2014: ΕΜΜΟΝΗ ΜΕ ΤΟ UNCONVENTIONAL

2014: ΕΜΜΟΝΗ ΜΕ ΤΟ UNCONVENTIONAL CRAZY 2014: ΕΜΜΟΝΗ ΜΕ ΤΟ UNCONVENTIONAL Μια μόδα που ξεκίνησε από τις αγγλοσαξονικές χώρες έχει γίνει ήδη μανία και trendy τάση και στην Ελλάδα, με έντονους χρωματισμούς που εκπλήσσουν, αλλά χαρίζουν επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012. Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012. Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό. ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 0 Α) γ Α) β Α)γ Α4) γ Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό ΘΕΜΑ Β n a n ( ύ) a n (), ( ύ ) n

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλτικές Μεµβράνες και Στεγανωτικά Προϊόντα Bituline

Ασφαλτικές Μεµβράνες και Στεγανωτικά Προϊόντα Bituline Ασφαλτικές Μεµβράνες και Στεγανωτικά Προϊόντα Bituline Η εταιρεία µας διαθέτει τα προϊόντα της ελληνικής βιοµηχανίας ασφαλτικών και στεγανωτικών υλικών Bituline A.B.E.E. Η Bituline αποτελεί µία σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων

Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων Γ Έκδοση Ιανουάριος 2009 Το παρόν κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση των βασικών σημείων από τη Μελέτη για την Αντανακλαστικότητα Φωτοβολταϊκών Πλαισίων Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ Εκτοξευόμενο Σκυρόδεμα Συγκολλήσεις Παλαιών-Νέων Ράβδων Οπλισμού Στέφανος Δρίτσος Αναπλ. Καθηγητής Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτυπώσεις και Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση

Εκτυπώσεις και Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση Εκτυπώσεις και Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση Η τεχνολογία των Εκτυπώσεων και η θεωρία των χρωµάτων Σηµειώσεις για το Μάθηµα «Οπτική Επικοινωνία» Χειµερινού Εξαµήνου ηµήτρης Κουτσοµπόλης Περιεχόµενα 1. Εξειδικευµένα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Βέλτιστη προστασία επιφανειών με το συνδετικό υλικό Self-Stratifying CETOL WF 771. Προστασία του ξύλου σε εξωτερικούς χώρους

Βέλτιστη προστασία επιφανειών με το συνδετικό υλικό Self-Stratifying CETOL WF 771. Προστασία του ξύλου σε εξωτερικούς χώρους Βέλτιστη προστασία επιφανειών με το συνδετικό υλικό Self-Stratifying CETOL WF 771 Προστασία του ξύλου σε εξωτερικούς χώρους Cetol WF 771 Το ξύλο υπογραμμίζει το φυσικό περιβάλλον σε κήπους και ταράτσες.

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΥΟ (2)

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΥΟ (2) AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΥΟ (2) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ: 1. Αρμονική απεικόνιση του θέματος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Hμερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΣΤΟΛΗΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΣΤΟΛΗΣ ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΣΤΟΛΗΣ Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της από 11/7/2011 προκήρυξης διαγωνισμού για την προμήθεια ειδών της Προσκοπικής Στολής Αθήνα, Ιούλιος 2011 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Διδάσκων: Αναγνωστόπουλος Χρήστος Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνα Χρωματικά μοντέλα: Munsell, HSB/HSV, CIE-LAB Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνες Η βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ.Ε. Ν. ΙΩΝΙΑΣ FAX: 24210-23492. 100 mm

ΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ.Ε. Ν. ΙΩΝΙΑΣ FAX: 24210-23492. 100 mm ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος, 24-10-2012 ΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ.Ε. Ν. ΙΩΝΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ Ταχ. /νση: Μικρασιατών 81 Ταχ. Κωδικας: 38333 Πληροφορίες: Θύµιος Μισοκέφαλος

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka

Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka Η Alkor Draka διαθέτει για κάθε τύπο µεµβράνης PVC αντίστοιχα εξαρτήµατα που διατίθενται κατόπιν παραγγελίας. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗΣ ALKORPLUS Alkorplus Στρώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΤΑΣ ΜΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΤΑΣ ΜΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΤΑΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ-ΕΝΟΤΗΤΕΣ Σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΤΑΣ 1α. Χρονοδιάγραμμα εργασιών μακέτας.... 2 1β. Ημερολόγιο εργασιών κατασκευής μακέτας....2

Διαβάστε περισσότερα

Έγχρωµο και Ασπρόµαυρο Φως

Έγχρωµο και Ασπρόµαυρο Φως Έγχρωµο και Ασπρόµαυρο Φως Χρώµα: κλάδος φυσικής, φυσιολογίας, ψυχολογίας, τέχνης. Αφορά άµεσα τον προγραµµατιστή των γραφικών. Αν αφαιρέσουµε χρωµατικά χαρακτηριστικά, λαµβάνουµε ασπρόµαυρο φως. Μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Γενικά Μια καλή μελέτη ηλεκτρικής εγκατάστασης φωτισμού, πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες φωτισμού του χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ώρα της Γης Οδηγίες χρήσης λογοτύπου 2009

Η Ώρα της Γης Οδηγίες χρήσης λογοτύπου 2009 Η Ώρα της Γης Οδηγίες χρήσης λογοτύπου 2009 Δεκέμβριος 2008 Περιεχόμενα 1. Η Ώρα της Γης 2009 Brand Guidelines Γενικές Πληροφορίες 3 2. Λογότυπο Η Ώρα της Γης 4 3. Οδηγίες Χρήσης Λογοτύπου: Φόντο, Χρώματα,

Διαβάστε περισσότερα

Περισσότεραγιατοχρώµα σύµφωναµεµελέτεςπου πραγµατοποιήθηκανγιαανάγκες τουμάρκετινγκ

Περισσότεραγιατοχρώµα σύµφωναµεµελέτεςπου πραγµατοποιήθηκανγιαανάγκες τουμάρκετινγκ Περισσότεραγιατοχρώµα σύµφωναµεµελέτεςπου πραγµατοποιήθηκανγιαανάγκες τουμάρκετινγκ ΑποτηνΠηγή http://www.webresources.eu/archives/color-theorypart-1-the-meaning-of-color Υποκειµενικότηταστοχρώµα Το χρώµα

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΑ 1 ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΑ Σύμφωνα με τον κανονισμό 1974/2006 (παράρτημα VI) για τη θέσπιση λεπτομερών

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

02 ΠΡΑΞΕ 363. ιαγνωστικό Κέντρο Έργων Τέχνης «ΟΡΜΥΛΙΑ» Ανάπτυξη συστήµατος «πολυδιάστατης» βάσης δεδοµένων για τη διάγνωση και τεκµηρίωση έργων Τέχνης

02 ΠΡΑΞΕ 363. ιαγνωστικό Κέντρο Έργων Τέχνης «ΟΡΜΥΛΙΑ» Ανάπτυξη συστήµατος «πολυδιάστατης» βάσης δεδοµένων για τη διάγνωση και τεκµηρίωση έργων Τέχνης ιαγνωστικό Κέντρο Έργων Τέχνης «ΟΡΜΥΛΙΑ» 02 ΠΡΑΞΕ 373 02 ΠΡΑΞΕ 363 Ανάπτυξη συστήµατος «πολυδιάστατης» βάσης δεδοµένων για τη διάγνωση και τεκµηρίωση έργων Τέχνης Ανάπτυξη συστήµατος ανακλαστοσκόπησης

Διαβάστε περισσότερα

Metal 3in1. απευθείας στη σκουριά. Αντισκωριακό Λείο Γυαλιστερό βερνικόχρωμα για μεταλλικές επιφάνειες

Metal 3in1. απευθείας στη σκουριά. Αντισκωριακό Λείο Γυαλιστερό βερνικόχρωμα για μεταλλικές επιφάνειες απευθείας στη σκουριά Αντισκωριακό Λείο Γυαλιστερό βερνικόχρωμα για μεταλλικές επιφάνειες Εμποδίζοντας τη διείσδυση της υγρασίας παρέχει μακροχρόνια αντισκωριακή προστασία. Υψηλή αντίσταση στην υπεριώδη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 35 Περίθλαση απλής σχισµής ή δίσκου Intensity in Single-Slit Diffraction Pattern Περίθλαση διπλής σχισµής ιακριτική ικανότητα; Κυκλικές ίριδες ιακριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ

Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ Η χρήση του χρώµατος στη χαρτογραφία και στα ΣΓΠ Συµβατική χρήση χρωµάτων στους τοπογραφικούς χάρτες 1/31 Μαύρο: Γκρι: Κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο: Μπλε: Σκούρο µπλε: Ανοιχτό µπλε: βασικές τοπογραφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΥΦΑΣΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΥΦΑΣΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΥΦΑΣΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Περιγραφή: Με την τεχνική αυτή µπορούµε να δηµιουργήσουµε µια σύνθεση µε το ράψιµο διάφορων υφασµάτων και άλλων υλικών µεταξύ τους, πάνω σε µια βάση από ανθεκτικό

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα