Φάρμακα που Δρουν στο Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φάρμακα που Δρουν στο Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 135 Φάρμακα που Δρουν στο Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα ΦΡΙΞΟΣ ΤΑΧΙΑΣ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΤΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φυσιολογία του οργανισμού διατηρείται από μια σύνθετη ισορροπία ορμονικών συστημάτων και νευρικών κυκλωμάτων. Η εκούσια κινητικότητα προγραμματίζεται και ελέγχεται μέσω εντολών από τον εγκεφαλικό φλοιό, ενώ η δραστηριότητα του νευρικού συστήματος που δεν υπόκειται σε βουλητικό έλεγχο από το άτομο, ασκείται υποσυνείδητα και συντονίζεται από τον υποθάλαμο και αντανακλαστικούς μηχανισμούς. Αυτό το τμήμα του νευρικού συστήματος που δεν υπόκειται σε βουλητικό έλεγχο, συνιστά το αυτόνομο νευρικό σύστημα (ΑΝΣ) και σκοπό έχει την διατήρηση της ομοιόστασης του οργανισμού. Αποτελείται από το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, που προετοιμάζει τον οργανισμό για απάντηση στο stress και το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, που μετριάζει την υπερβολική αντίδραση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Πρακτικά όμως το συμπαθητικό νευρικό σύστημα ηγεμονεύει το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα στη αποστολή του για διατήρηση της επιβίωσης. Ο πόνος, ένας σημαντικός αμυντικός μηχανισμός σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής της ανατομικής κυρίως ακεραιότητας του σώματος, εξυπηρετείται (τα νευρικά του δυναμικά άγονται κεντρομόλα και οι αντιδράσεις που προκαλεί επιστρέφουν στα περιφερικά όργανα και ιστούς) από το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Τα ενδογενή οπιοειδή έχει αποδειχθεί ότι επιδρούν στο αυτόνομο νευρικό σύστημα ενώ πάλι, η διέγερση ορισμένων αδρενεργικών υποδοχέων αποδεικνύεται ότι μειώνει τις αναισθητικές ανάγκες και επαυξάνει το αναλγητικό αποτέλεσμα των αναλγητικών φαρμάκων. Διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος, είτε ανατομικές είτε λειτουργικές, επηρεάζουν σοβαρά τους αναισθητικούς χειρισμούς. Με την ευρεία έννοια του όρου, η χορήγηση αναισθησίας ισοδυναμεί με φαρμακολογικό έλεγχο του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζονται στοιχεία της φυσιολογίας του αυτόνομου νευρικού συστήματος σε συνδυασμό με τις επιδράσεις των αναισθησιολογικών φαρμάκων στην λειτουργία του και πληροφορίες που αφορούν τους διεγέρτες και τους αναστολείς των α, β αδρενεργικών υποδοχέων και των αναστολέων των διαύλων ασβεστίου. Α. ΑΔΡΕΝΕΡΓΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ Οι αδρενεργικοί υποδοχείς χωρίζονται ανάλογα με την θέση τους σε προσυναπτικούς και μετασυναπτικούς. Η δομή τους είναι παρόμοια μεταξύ τους, όπως και των υποδοχέων των οπιοειδών, της ντοπαμίνης, της αδενοσίνης και της σεροτονίνης. Διακρίνουμε τεσσάρων ειδών υποδοχείς με επιμέρους υποδιαιρέσεις έκαστος: α 1 αδρενεργικοί υποδοχείς Οι α 1 αδρενεργικοί υποδοχείς κατατάσσονται σε 4 κατηγορίες: α 1Α, α 1Β, α 1C, α 1D. Εκτός των περιφερικών αγγείων με μετασυναπτική εντόπιση στις αρτηρίες και εξωσυναπτική εντόπιση στις φλέβες, οι α 1 υποδοχείς επικρατούν στις νεφρικές και μεσεντέριες αρτηρίες και στα επικάρδια στεφανιαία αγγεία, ενώ ανευρίσκονται και στο φυσιολογικό μυοκαρδιακό ιστό. Ιδιαίτερα έντονη είναι η παρουσία τους και στα μεγάλα αγγειακά στελέχη (αορτή, πνευμονική αρτηρία, μεσεντέριες και στεφανιαίες αρτηρίες). Η ενεργοποίηση των υποδοχέων α 1 επιφέρει αγγειοσύσπαση, αύξηση της δύναμης συστολής του μυοκαρδίου, αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, μυδρίαση, αναστολή απελευθέρωσης της ινσουλίνης (δυσχερέστερος έλεγχος σακχάρου) και αύξηση της σύσπασης του έσω σφιγκτήρα της ουροδόχου κύστης (Σχήμα 1). Επομένως, η διέγερση ή ο αποκλεισμός τους επηρεάζει σημαντικά την αιματική ροή. Σημειώνεται ότι με διέγερση των α 1 ισχυρή αγγειοσύσπαση προκαλείται σε αθηρωματικά και όχι σε φυσιολογικά στεφανιαία αγγεία. Οι δε α 1B και οι α 1C υποδοχείς είναι αυτοί που προκαλούν αγγειοσύσπαση ως αντίδραση στις φυσικές κατεχολαμίνες. Η βύθιση των α 1 αδρενεργικών υποδοχέων απαιτεί περίοδο

2 136 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ μυς. Διέγερσή τους προκαλεί αγγειοδιαστολή, μικρή μείωση στις περιφερικές αντιστάσεις, χαλάρωση των λείων μυών της μήτρας, αυξημένη γλυκογονόλυση στο ήπαρ και τους μυς, αυξημένη απελευθέρωση ινσουλίνης και γλυκογόνου, καθώς επίσης και βρογχοδιαστολή (Σχήμα 1). Σε υπερτασικούς διαβητικούς ασθενείς, η χρήση αναστολέων β 2 (αλλά και α 1 και β 1 ) αποκαθιστά την ευαισθησία στην ινσουλίνη, την τιμή της αιμοσφαιρίνης A1c και μειώνει σημαντικά τη μικρολευκωματιναιμία, με αποτέλεσμα τη μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας. Παρατεταμένη διέγερσή τους δεν επιφέρει σημαντική εμβύθιση, όπως συμβαίνει με τους β 1 υποδοχείς. Σχήμα 1. Δράσεις προκαλούμενες από διέγερση των αδρενεργικών υποδοχέων τουλάχιστον 3 ημερών συνεχούς διέγερσης. Η υποξία του μυοκαρδίου και η ισχαιμία είναι καταστάσεις που αυξάνουν τον πληθυσμό των α 1 υποδοχέων, ωστόσο η αύξηση αυτή αναστρέφεται πλήρως μόλις εκλείψει η ισχαιμία (η αύξηση των β 1 δεν αναστρέφεται). α 2 αδρενεργικοί υποδοχείς Ανευρίσκονται τόσο στο κεντρικό όσο και στο περιφερικό νευρικό σύστημα, αλλά και σε άλλους ιστούς. Έχουν αναγνωριστεί επιμέρους κατηγορίες τους (α 2Α, α 2Β, α 2C, α 2D ), και στο κεντρικό νευρικό σύστημα η διέγερσή τους έχει ανασταλτική δράση στην έκλυση νορεπινεφρίνης (ΝΕ) (Σχήμα 1), ενώ η αναστολή τους προκαλεί σημαντική συμπαθητική διέγερση. Στο περιφερικό αγγειακό δίκτυο, η αναστολή τους σημειώνει άλλοτε αγγειοσυσπαστική και άλλοτε αγγειοδιασταλτική δράση. β 1 αδρενεργικοί υποδοχείς Ανευρίσκονται στο μυοκάρδιο και διέγερσή τους επιφέρει ταχυκαρδία, αύξηση της συσταλτικότητας του μυοκαρδίου, ενώ ευοδώνεται και τη λιπόλυση (Σχήμα 1). Οι διεγέρσιμοι β 1 υποδοχείς είναι απαραίτητοι για την εκδήλωση της προγύμνασης των εισπνεόμενων αναισθητικών φαρμάκων, ενώ η ισχαιμική προγύμναση δεν προαπαιτεί την πλήρη διεγερσιμότητα των β 1 υποδοχέων. Εμβύθισή τους μπορεί να επέλθει ακόμη και μέσα σε 15 λεπτά διαρκούς διέγερσης. β 2 αδρενεργικοί υποδοχείς Ανευρίσκονται στις λείες μυϊκές ίνες και τους σκελετικούς Β. Ντοπαμινεργικοί υποδοχείς. Οι ντοπαμινεργικοί υποδοχείς διακρίνονται σε DA 1 και DA 2 με ειδικό φυσιολογικό διεγέρτη την ντοπαμίνη, πρόδρομη ουσία της νορεπινεφρίνης. Εντοπίζονται κυρίως στις νεφρικές αρτηρίες, τις στεφανιαίες, μεσεντέριες και εγκεφαλικές αρτηρίες και την χημειοευαίσθητη ζώνη του εγκεφάλου (DA 2 ). Η διέγερση των DA 1 προκαλεί αγγειοδιαστολή και η δράση τους στις νεφρικές αρτηρίες οδηγεί σε αύξηση της αποβολής νατρίου και ύδατος. Οι DA 2 εντοπίζονται προσυναπτικά στα αγγεία και προκαλούν αγγειοδιαστολή. Λόγω της εντόπισης των DA 2 υποδοχέων στην χημειοευαίσθητη ζώνη, αλλά και σε άλλες εγκεφαλικές δομές έξω από τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, η έντονη διέγερσή τους προκαλεί ναυτία, έμετο και διέγερση. ΔΙΕΓΕΡΤΕΣ ΤΩΝ ΑΔΡΕΝΕΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΤΟ- ΠΑΜΙΝΕΡΓΙΚΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ Οι διεγέρτες των αδρενεργικών και ντοπαμινεργικών υποδοχέων είναι οι ενδογενείς και συνθετικές κατεχολαμίνες και τα συμπαθομιμητικά φάρμακα τα οποία διεγείρουν μεν τους υποδοχείς αυτούς, αλλά δε διαθέτουν το δακτύλιο των κατεχολαμινών στην χημική τους δομή. Μεταβολές των πλάγιων αλύσων των κατεχολαμινών οδηγούν σε εκλεκτική τους σύνδεση με ορισμένους μόνο αδρενεργικούς υποδοχείς ή τουλάχιστον με καθ υπεροχή σύνδεσή τους με αυτούς. Μια επιπλέον υποδιαίρεσή τους ανάλογα με την εκλεκτικότητά τους στην διέγερση συγκεκριμένων υποδοχέων, τους διαχωρίζει σε μη εκλεκτικούς και εκλεκτικούς διεγέρτες. Ι. ΜΗ ΕΚΛΕΚΤΙΚΟΙ ΔΙΕΓΕΡΤΕΣ Ια. Ενδογενείς κατεχολαμίνες Επινεφρίνη (Adrenaline): Έχει δράση τόσο στους β1 και β2 όσο και στους α υποδοχείς (Πίνακας 1). Προκαλεί αύ-

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 137 Επινεφρίνη Δοσολογία α δράση β δράση >10 μg / min μg / min μg / min - + Πίνακας 1: 1: Δοσοεξαρτώμενη δράση επινεφρίνης δράση επινεφρίνης Φαρμακευτική Ουσία ξηση της συσταλτικότητας του μυοκαρδίου (β 1, θετική ινότροπη δράση) και αύξηση του καρδιακού ρυθμού (β 1, θετική χρονότροπη δράση), αυξάνοντας έτσι την καρδιακή παροχή. Προκαλεί, επίσης, αύξηση της συστολικής αρτηριακής πίεσης με ταυτόχρονη μικρή μείωση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης, με αποτέλεσμα την τελική αύξηση της μέσης αρτηριακής πίεσης. Στο αναπνευστικό σύστημα προκαλεί ισχυρή βρογχοδιαστολή, αυξάνοντας τον αναπνεόμενο όγκο και μειώνοντας τις αναπνευστικές αντιστάσεις. Λόγω ακόμη της μειωμένης απελευθέρωσης ινσουλίνης και της αυξημένης γλυκογονόλυσης (β 2 δράση), προκαλεί υπεργλυκαιμία. Τέλος, αυξάνει τη διάρκεια δράσης των τοπικών αναισθητικών φαρμάκων, μέσω της τοπικής αγγειοσύσπασης που προκαλεί, εμποδίζοντας το τοπικό αναισθητικό να εισαχθεί νωρίτερα στην κυκλοφορία και να μεταβολιστεί (Γράφημα 1). Χορηγείται ενδοφλέβια ή ενδοτραχειακά είτε σε bolus χορήγηση είτε σε νεφελοποιητή. Σε περίπτωση αλλεργικών αντιδράσεων ενδείκνυται επίσης η υποδόρια χορήγηση. Η δοσολογία της περιγράφεται στον πίνακα 2. Νορεπινεφρίνη (Noradrenaline, Levophed): Η νορεπινεφρίνη έχει δράση τόσο στους α υποδοχείς όσο και στους β 1 υποδοχείς, ενώ πρακτικά δε διεγείρει τους β 2 υποδοχείς (Γράφημα 1). Προκαλεί έντονη αγγειοσύσπαση και με τον τρόπο αυτό αυξάνει τις περιφερικές αντιστάσεις (α 1 δράση). Στο νεφρό, μειώνει την αιματική ροή. Έχει χρόνο ημίσειας ζωής 3 λεπτά. Χορηγείται σε περιπτώσεις με υπόταση και χαμηλή καρδιακή παροχή, όπου είναι επιθυμητή η αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων παράλληλα με ινότροπη υποστήριξη. Κλασική ένδειξη για την χρήση της είναι το σηπτικό shock. Ενδείκνυται επίσης σαν προσωρινό μέτρο για την διατήρηση της πίεσης διήθησης των ιστών σε περίπτωση υποβολαιμίας μέχρι την αποκατάσταση του ενδαγγειακού όγκου. Η δοσολογία χορήγησης της νορεπινεφρίνης περιγράφεται στον πίνακα 2. Ντοπαμίνη (Dopamine): Η ντοπαμίνη είναι μεταβολική πρόδρομος ουσία της νορεπινεφρίνης και έχει δράση και στους DA 1 και DA 2 υποδοχείς, αλλά είναι σε θέση να διεγείρει και τους α- και τους β- υποδοχείς. Η δράση της είναι άμεση αλλά και έμμεση, μέσω της απελευθέρωσης νορεπι- Δοσολογία IV Δοσοεξαρτώμενη έγχυση Δοσολογία σε παιδιά Επινεφρίνη μg bolus 1-2 μg/min: β δράση 2-10 μg/min: α & β δράση >10 μg/min: α δράση 5-15 μg/kg και έγχυση 1μg/kg Νορεπινεφρίνη Αρχικά 1-2 μg/min, έπειτα: 8-12 μg/min ή 0,02-0,2 μg/kg/min 0,2-0,6 μg/kg/min Ντοπαμίνη Συνήθεις δόσεις: 1-20 μg/min 1-3 μg/kg/min: διουρητική 4-10 μg/kg/min: β δράση >10 μg/kg/min: α δράση 2-20 μg/kg/min Ισοπροτερενόλη Αρχικά: 0,05 μg/kg/min, έπειτα: 0,5-20 μg/min 0,05-0,5 μg/kg/min Ντοπιουταμίνη 2-20 μg/kg/min 0,5-20 μg/kg/min Φαινυλεφρίνη bolus μg μg/min 1 μg/kg bolus Εφεδρίνη 2,5-5 mg bolus mg ΙΜ μg/kg/min IV 0,5-0,75 mg/kg/4-6h IM Κλονιδίνη 5 μg/kg (προνάρκωση) & 0,5-4 μg/kg (διεγχειρητικά) 2-7 μg/kg/h 1-2 μg/kg bolus 0,18-3,16 μg/kg/h Κλονιδίνη 2-12 μg/kg 20 μg/h 0,15μg/kg/h Επισκληρίδια Πίνακας 2: Δοσολογία φαρμακευτικών ουσιών ουσιών

4 138 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Γράφημα 1. Συγκριτικές δράσεις αδρενεργικών υποδοχέων νεφρίνης από τις νευρικές απολήξεις. Έχει και ινότροπη και χρονοτρόπο δράση στους β 1 υποδοχείς της καρδιάς, ενώ σε πολύ υψηλές δόσεις προκαλεί αγγειοσύσπαση ενεργοποιώντας τους α- υποδοχείς των αγγείων (Γράφημα 1). Με την ενεργοποίηση των ντοπαμινεργικών υποδοχέων ενισχύει επίσης την αιματική ροή στους νεφρούς και τα άλλα σπλάχνα, έχοντας - σε χαμηλές δόσεις - δράση διουρητική (Σχήμα 2). Οι ντοπαμινεργικοί υποδοχείς από την άλλη, δεν επηρεάζονται από φάρμακα που αποκλείουν α- και β- υποδοχείς. Επομένως, η ντοπαμίνη είναι κλινικά χρήσιμη στην καταπληξία (shock), όπου η αυξημένη συμπαθητική δραστηριότητα θα μπορούσε να βλάψει τη νεφρική λειτουργία και προτιμάται έναντι της νορεπινεφρίνης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προσωρινό όμως μέτρο στην υποβολαιμία για να διατηρήσει την πίεση διήθησης των ιστών, μέχρι την αποκατάσταση του ενδαγγειακού όγκου. Ακόμη, ενδείκνυται για την αντιμετώπιση της χαμηλής καρδιακής παροχής προκαλούμενης από τη δράση αναισθητικών φαρμάκων και την υπόταση της περιοχικής αναισθησίας (ραχιαίας και επισκληρίδιας). Χορηγείται μόνον ενδοφλέβια από κεντρική πάντα γραμμή, εκτός εξαιρετικά επειγουσών περιπτώσεων, όπου μπορεί να χορηγηθεί και από περιφερική φλεβική γραμμή. Η δοσολογία χορήγησης της ντοπαμίνης περιγράφεται στον πίνακα 2. Ιβ. Συνθετικές κατεχολαμίνες Ισοπροτενερόλη (Isuprel): Είναι μία αμέσως δρώσα συνθετική κατεχολαμίνη με ισχυρή β 1 - κι β 2 - δράση, ισχυρότερη από αυτή της επινεφρίνης, χωρίς όμως καμία επίδραση στους α- υποδοχείς. Προκαλεί έντονη διέγερση της καρδιάς μέσω αύξησης της συσταλτικότητας και της συχνότητας συστολής. Στους πνεύμονες προκαλεί μία ταχεία και έντονη βρογχοδιαστολή. Χορηγείται σε περιπτώσεις βραδυκαρδίας που δεν απαντά στην ατροπίνη. Ακόμη, όταν χρειάζεται ινότροπη υποστήριξη χωρίς να προβληματίζει η προκαλούμενη ταχυκαρδία, όπως: παιδιατρικοί ασθενείς με σταθερό όγκο παλμού, μετά από εκτομή ανευρύσματος της ΑΡ κοιλίας (με μικρό και σταθερό όγκο παλμού), σε απονευρωμένη καρδιά (μετά από μεταμόσχευση), πνευμονική υπέρταση, δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια, κολποκοιλιακός αποκλεισμός (σε πλήρη αποκλεισμό με ιδιοκοιλιακό ρυθμό χρησιμοποιείται σαν γέφυρα μέχρι την τοποθέ-

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 139 Σχήμα 2. Δοσοεξαρτόμενη δράση ντοπαμίνης τηση του προσωρινού βηματοδότη). Σε αποκλεισμούς τύπου Mobitz II χρειάζεται προσοχή, καθώς η χρήση της μπορεί να επιδεινώσει τον αποκλεισμό. Δίδεται επίσης σε βρογχόσπασμο, καθώς ανακουφίζει ταχέως από ένα οξύ επεισόδιο άσθματος, όταν λαμβάνεται μέσω εισπνοών και σε δηλητηρίαση από β αναστολείς. Η δοσολογία χορήγησης της ισοπροτενερόλης περιγράφεται στον πίνακα 2. Ντομπιουταμίνη (Inotrex, Dobutan): Έχει κυρίως δράση στους β 1 - και λιγότερο στους β 2 - υποδοχείς. Αυξάνει έτσι τη συσταλτικότητα της καρδιάς και την καρδιακή παροχή, με μικρή επίδραση στα αγγεία (Γράφημα 1). Δεν έχει έμμεση αδρενεργική δράση και έτσι η αποτελεσματικότητά της δεν εξαρτάται από τα αποθέματα ακετυλοχολίνης στις νευρικές απολήξεις. Χορηγείται σε έγχυση σε ρυθμό 2-20 μg/kg/min σε περιπτώσεις χαμηλής καρδιακής παροχής με αυξημένες περιφερικές ή πνευμονικές αντιστάσεις. Κλασικά παραδείγματα αποτελούν το καρδιογενές shock από βαριά ανεπάρκεια της αριστεράς κοιλίας με χαμηλό καρδιακό δείκτη και χωρίς σοβαρή μείωση της αρτηριακής πίεσης, σύνδρομα χαμηλής καρδιακής παροχής μετά από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, μετά από καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις ή μετά από δηλητηρίαση από β αναστολείς. Η δοσολογία χορήγησης της ντοπιουταμίνης περιγράφεται στον πίνακα 2. Ιγ. Συμπαθομιμητικά φάρμακα Φαινυλεφρίνη (Phenylephrine, Neo-synephrine): Ασκεί κυρίως δράση στους α 1 - και λιγότερο στους α 2 - υποδοχείς, ενώ δεν έχει καμία επίδραση στους β- υποδοχείς. Προκαλεί επομένως αγγειοσύσπαση, ανεβάζοντας και τη συστολική και τη διαστολική πίεση (Γράφημα 1). Δε δρα στο ίδιο το μυοκάρδιο, αλλά παρεντερική της χορήγηση προκαλεί αντανακλαστική βραδυκαρδία. Χορηγείται σε καταστάσεις με χαμηλές περιφερικές αντιστάσεις, όπως σε σήψη και σε υπερδοσολογία αγγειοδιασταλτικών φαρμάκων, σε υπόταση που συνοδεύεται από μυοκαρδιακή καταστολή λόγω χαμηλής διαστολικής πίεσης αιμάτωσης του καρδιακού μυ και τέλος, για την ανάταξη υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας, με πρόκληση αντανακλαστικής βραδυκαρδίας μετά από απότομη αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η δοσολογία χορήγησης της φαινυλεφρίνης περιγράφεται στον πίνακα 2. Εφεδρίνη (Ephedrine): Πρόκειται για αδρενεργική ουσία μικτής δράσης. Απελευθερώνει την αποθηκευμένη νορεπινεφρίνη από τις νευρικές απολήξεις, αλλά διεγείρει επίσης τους α 1 - και τους β- υποδοχείς. Ανεβάζει τη συστολική και τη διαστολική αρτηριακή πίεση, προκαλεί και βρογχοδιαστολή, οι δράσεις όμως αυτές είναι μέτριας έντασης και σίγουρα ηπιότερες από τη δράση της επινεφρίνης ή της ισοπροτενερόλης (Γράφημα 1). Ενισχύει τη συσταλτικότητα των σκελετικών μυών και βελτιώνει την κινητική λειτουργία σε βαριά μυασθένεια. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα αυξάνει την εγρήγορση, μειώνει την κόπωση και εμποδίζει τον ύπνο. Στην αναισθησιολογία χρησιμοποιεί-

6 140 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ται σε καταστάσεις με χαμηλές περιφερικές αντιστάσεις και επηρεασμένη καρδιακή παροχή, υπόταση που οφείλεται σε μυοκαρδιακή καταστολή από αναισθητικά φάρμακα ή περιοχική αναισθησία (ραχιαία ή επισκληρίδιος) και σαν προσωρινή λύση μέχρι την προετοιμασία κάποιου άλλου αγγειοδραστικού παράγοντα. Είναι το φάρμακο εκλογής για την αντιμετώπιση της υπότασης κατά την αναισθησία σε μαιευτικές επεμβάσεις καθώς, λόγω της ελαφράς β δράσης της, δεν επηρεάζει αρνητικά την αιμάτωση του μυομητρίου. Χορηγείται ενδοφλέβια από περιφερική φλεβική γραμμή ή ενδομυϊκά. Η δοσολογία χορήγησης της εφεδρίνης περιγράφεται στον πίνακα 2. ΙΙ. ΕΚΛΕΚΤΙΚΟΙ ΔΙΕΓΕΡΤΕΣ ΙΙα. α 2 διεγέρτες Οι α 2 διεγέρτες προκαλούν καταστολή στο ΚΝΣ με δράση κυρίως στην περιοχή του υπομέλανα πυρήνα. Έχουν ικανοποιητική αγχολυτική δράση και καταστέλλουν τις κρίσεις πανικού στις συνήθεις κλινικές δόσεις, μεγάλες όμως δόσεις μπορεί να προκαλέσουν κρίση άγχους λόγω διέγερσης των α 1 υποδοχέων. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ισχυρή αναλγητική τους δράση, που συγκρίνεται με εκείνη της μορφίνης σε πειραματικά μοντέλα και δεν αναστρέφεται με ναλοξόνη. Εντυπωσιακή είναι και η δυνατότητα των α 2 αγωνιστών να μειώνουν τις αναισθητικές ανάγκες, μέχρι και να προκαλούν αναισθησία (δεξμεντετομιδίνη, Dexdor). Μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση, αλλά και προλαμβάνουν την αύξησή της κατά την λαρυγγοσκόπηση και διασωλήνωση της τραχείας. Στο καρδιαγγειακό σύστημα μπορεί να προκαλέσουν βραδυκαρδία με δράση στους προσυναπτικούς α 2 υποδοχείς, αναστολή της απελευθέρωσης νορεπινεφρίνης στην συναπτική σχισμή και αγγειοσύσπαση σε όλο το αγγειακό δίκτυο με δράση στους μετασυναπτικούς α 2 υποδοχείς. Προκαλούν επίσης κεντρικής αιτιολογίας βραδυκαρδία και υπόταση. Η επίδρασή τους στην εγκεφαλική κυκλοφορία συνίσταται σε μείωση της αιματικής εγκεφαλικής ροής. Στο αναπνευστικό σύστημα προκαλούν ελαφρά αναπνευστική καταστολή, μικρότερη από εκείνη των οπιοειδών και έχει ήδη αποδειχθεί ικανοποιητική βρογχοδιασταλτική δράση, όταν χορηγούνται με νεφελοποιητή. Στο ενδοκρινικό σύστημα έχει αποδειχθεί ότι προκαλούν αναστολή της στεροειδογένεσης και της έκκρισης αυξητικής ορμόνης. Επίσης, καταστέλλουν την συμπαθητική απάντηση στο stress τόσο του ΚΝΣ όσο και των επινεφριδίων. Στο γαστρεντερικό σύστημα έχει παρατηρηθεί μείωση της παραγωγής σιέλου και αντιδιαρροϊκή δράση με αναστολή της έκκρισης ιόντων και νερού στο παχύ έντερο. Στους νεφρούς οι α 2 διεγέρτες έχουν διουρητική δράση, πιθανώς από αναστολή της έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης (ΑDΗ), ανταγωνισμό της δράσης της στα νεφρικά σωληνάρια, αύξηση της σπειραματικής διήθησης και πιθανώς αύξηση της απελευθέρωσης του κολπικού νατριουρητηρικού παράγοντα (ANF). Εκπρόσωπός τους η κλονιδίνη (Catapresan). Πρόκειται για έναν α 2 αγωνιστή, που ελαττώνει την κεντρική αδρενεργική εκφόρτιση. Χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία ήπιας ως μέτριας υπέρτασης που δεν έχει ανταποκριθεί επαρκώς σε θεραπεία μόνο με διουρητικά. Δε μειώνει τη νεφρική αιματική ροή ή τη σπειραματική διήθηση και έτσι είναι χρήσιμη σε υπέρταση που επιπλέκεται με νεφρική νόσο. Επειδή προκαλεί κατακράτηση νατρίου και ύδατος, συνήθως η χορήγησή της συνδυάζεται με κάποιο διουρητικό. Σε συνδυασμό με βενζοδιαζεπίνες, χρησιμοποιείται στην προνάρκωση, καθώς μειώνει τις ανάγκες σε οπιοειδή για την διασωλήνωση της τραχείας (φαιντανύλη κατά 45%, σουφαιντανύλη κατά 40%). Διεγχειρητικά επιτυγχάνεται σημαντική μείωση των απαιτήσεων σε αναισθητικά (θειοπεντάλη, προποφόλη, δροπεριδόλη) ακόμη και σε ακραίες ηλικίες (παιδιατρικούς και γηριατρικούς ασθενείς). Η δοσολογία χορήγησης της κλονιδίνης περιγράφεται στον πίνακα 2. Η ενδορραχιαία και επισκληρίδιος χορήγηση α 2 διεγερτών επαυξάνει την αναλγησία από τοπικά αναισθητικά και οπιοειδή τόσο για την διεγχειρητική και μετεγχειρητική αντιμετώπιση του πόνου όσο και για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου των καρκινοπαθών. Επίσης, η χρήση τους έχει επεκταθεί και στην αντιμετώπιση: της αρρυθμογένεσης από τοξικές δόσεις βουπιβακαίνης, της υπεραλγησίας της ανατανακλαστικής συμπαθητικής δυστροφίας, του μετεγχειρητικού ρίγους, του συνδρόμου απόσυρσης από ναρκωτικά, αλκοόλη, βενζοδιαζεπίνες και νικοτίνη. ΙΙα. β2 διεγέρτες Στους εκλεκτικούς β 2 διεγέρτες ανήκουν φάρμακα κυρίως βρογχοδιασταλτικά και ορισμένα που χρησιμοποιούνται στην μαιευτική (μεταπροτερενόλη, τερβουταλίνη, αλμπουτερόλη, μπιτολτερόλη, ισοεθαρίνη, ριτοδρίνη). Βρογχοδιασταλτικά φάρμακα: Το πρωταρχικό πρόβλημα των μη εκλεκτικών β- διεγερτών ήταν η πρόκληση σοβαρής ταχυκαρδίας εξαιτίας της β 1 δράσης τους. Οι εκλεκτικοί β 2 διεγέρτες δεν έχουν επίδραση στους β 1 υποδοχείς στις κλινικά χρησιμοποιούμενες δόσεις. Σε μεγαλύτερες όμως δόσεις χάνεται η εκλεκτικότητά τους και προκαλούν σημαντική ταχυκαρδία και αρρυθμίες. Έτσι, με μοριακές τροποποιήσεις, παρασκευάστηκαν ουσίες οι οποίες έχουν μεγάλη χημική συγγένεια με τους β 2 υποδοχείς. Η χορήγησή τους με εισπνοή έδωσε την δυνατότητα να επιτυγχάνεται το απαιτούμενο φαρμακολογικό αποτέλεσμα με την χρήση μικρών δόσεων, που δεν απορροφούνται σε μεγάλες ποσότητες από το βρογχικό επιθήλιο για να μεταβο-

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 141 λισθούν και έτσι παρατείνεται σημαντικά η δράση τους σε σχέση με την ενδοφλέβια ή ΡΟ χορήγηση. Η χορήγηση με εισπνοή επιτυγχάνει κλινικά αποτελέσματα σε ελάχιστα λεπτά της ώρας, εξαρτάται όμως από την διάμετρο των σταγονιδίων, αλλά και την εισπνευστική ροή που επιτυγχάνει ο ασθενής, τον αναπνεόμενο όγκο κατά αναπνοή, τη διάρκεια συγκράτησης της αναπνοής που μπορεί να επιτύχει και, φυσικά, τη διάμετρο των αεραγωγών. Η τερβουταλίνη και η σαλβουταμόλη χρησιμοποιούνται για την οξεία αντιμετώπιση του βρογχόσπασμου αλλά και για χρόνια χρήση, ενώ η μεταπροτερενόλη μόνο για χρόνια χρήση. Ριτοδρίνη: Μαζί με τη φενοτερόλη χρησιμοποιούνται στη μαιευτική ως τοκολυτικά, αφού προκαλούν χάλαση των λείων μυϊκών ινών του μυομητρίου. Έτσι, χορηγούνται για αναστολή πρόωρου τοκετού, αναστολή ωδινών και αντιμετώπιση υπερτονίας της μήτρας. Σχήμα 3. Δράσεις αποκλειστών στους αδρενεργικούς υποδοχείς ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΩΝ α- ΚΑΙ β- ΑΔΡΕΝΕΡΓΙΚΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ Αναστολείς των α υποδοχέων: Κοινό χαρακτηριστικό τους αποτελεί το γεγονός ότι το φαρμακευτικό τους αποτέλεσμα εξαρτάται από το βαθμό της συμπαθητικής διέγερσης τη στιγμή της χορήγησης. Προκαλούν αγγειοδιαστολή, υπόταση, αντανακλαστική ταχυκαρδία (ανάλογα με το φάρμακο), μύση (που εξαρτάται από τον παρασυμπαθητικό τόνο) και κάποιες γαστρεντερικές διαταραχές (Σχήμα 3). Φάρμακα, όπως η πραζοσίνη και η ιντοραμίνη έχουν υψηλότατη α1 εκλεκτικότητα και δεν προκαλούν ταχυκαρδία. Μειώνουν τις περιφερικές αντιστάσεις και την αρτηριακή πίεση, προκαλώντας ελάχιστες μεταβολές στην καρδιακή παροχή, τη νεφρική αιματική ροή και τη σπειραματική διήθηση. Η φαινοξυβενζαμίνη είναι μη εκλεκτικός α- αναστολέας με διάρκεια δράσης 24 ώρες και ένδειξη το φαιοχρωμοκύττωμα. Η φαιντολαμίνη έχει μικρή διάρκεια δράσης (10-15 λεπτά IV) και χορηγείται για την αντιμετώπιση υπερτασικής κρίσης και την αντιμετώπιση απειλούμενης δερματικής νέκρωσης μετά από εξαγγείωση επινεφρίνης ή θειοπεντάλης. Προκαλεί και έκκριση νορεπινεφρίνης με μάλλον ανεπιθύμητη συμπαθητική διέγερση (ταχυκαρδία). Τέλος, τα παράγωγα της εργοταμίνης, τα αρχαιότερα φάρμακα με κλινικά χρήσιμη δράση α- αναστολέα, προκαλούν αγγειοσύσπαση και τονική σύσπαση των λείων μυικών ινών. χρησιμοποιούνται στην ημικρανία και για την επιτάχυνση του τοκετού. Ένα από τα φάρμακα αυτής της κατηγορίας, η διυδροεργοταμίνη, έχει δράση α 1 αναστολέα με μικρή επίδραση στον τόνο του μυομητρίου και των αγγείων (Γράφημα 2). Γράφημα 2. Συγκριτική εκλεκτικότητα α αναστολέων Αναστολείς των β υποδοχέων: Χωρίς αμφιβολία οι β αναστολείς είναι τα πλέον συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Παρά την καλή απορρόφηση των περισσοτέρων β αναστολέων από τον γαστρεντερικό σωλήνα, το ποσοστό του αποσπώμενου φαρμάκου μετά την δίοδο από το ήπαρ είναι απρόβλεπτο και έτσι υπάρχουν τεράστιες διαφορές στην βιοδιαθεσιμότητά τους ανά φάρμακο και ανά ασθενή. Αυτή η ιδιαιτερότητα προκαλεί και τις πολύ μεγάλες διαφορές στην δοσολογία μεταξύ των ΡΟ μορφών και των ενδοφλέβιων μορφών. Η νεφρική λειτουργία επηρεάζει τη φαρμακοκινητική των υδατοδιαλυτών μόνο ουσιών. Η πρώτη γενιά των β αναστολέων (προπρανολόλη) ήταν μη εκλεκτικοί αναστολείς (β 1 και β 2 ). Η δεύτερη γενιά (ατενολόλη, μετοπρολόλη) είχε σχετική μικρή έως μέτρια καρδιο-εκλεκτικότητα σε μικρές δόσεις. Σε μεγαλύτερες όμως δόσεις μετατρέπονταν σε μη εκλεκτικούς αναστολείς. Η τρίτη γενιά έχει επιπλέον αγγειοδιασταλτικές ιδιότητες κυρίως μέσω της β 2 ενδογενούς συμπαθομιμητικής δραστηριότητας, που επιφέρει άμεσα χάλαση των λείων μυϊκών ινών των αγγείων.

8 142 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ α) Μη εκλεκτικοί β- αναστολείς: Προπρανολόλη (Inderal): Φάρμακο με αρνητική χρονότροπη, δρομότροπη και ινότροπη δράση, ιδιαίτερα όταν ο συμπαθητικός τόνος ηρεμίας είναι αυξημένος (Σχήμα 3). Η αρνητική χρονότροπη διαρκεί περισσότερο από την αρνητική ινότροπη δράση. Σε επιρρεπείς ασθενείς προκαλεί βρογχόσπασμο μέσω της β 2 αναστολής. Στους νεφρούς προκαλεί αυξημένη κατακράτηση νατρίου. Χρησιμοποιείται στην υπέρταση (μειώνει καρδιακή παροχή και αρτηριακή πίεση), στο γλαύκωμα, την ημικρανία, τη στηθάγχη, το έμφραγμα μυοκαρδίου. Η δόση των β αναστολέων διακόπτεται μόνο σταδιακά. Τιμολόλη (Lithimole, Temserin): Είναι πιο δραστικός β αποκλειστής, χρησιμοποιείται τοπικά για τη θεραπεία του γλαυκώματος και συστηματικά για τη θεραπεία της υπέρτασης. Συστηματική απορρόφησή της μετά από οφθαλμική χρήση προκαλεί υπόταση και βραδυκαρδία ανθεκτική στην ατροπίνη. β) Καρδιοεκλεκτικοί β- αναστολείς: Προτιμούνται σε καπνιστές, σε ασθενείς με χρόνιο άσθμα, χρόνια πνευμονοπάθεια, αγγειοπάθεια και ινσουλινοεξαρτώμενο σακχαρώδη διαβήτη. Η καρδιοεκλεκτικότητα των φαρμάκων ποικίλλει και πρακτικά κανένας β-αποκλειστής δεν είναι ασφαλής σε ασθενή με βρογχικό άσθμα. Μια ειδική περίπτωση καρδιοεκλεκτικού β 1 αναστολέα αποτελεί η εσμολόλη (Brevibloc, Esmocard). Αποτελεί ουσιαστικά, τον β αναστολέα των αναισθησιολόγων για την αντιμετώπιση της συμπαθητικής διέγερσης κατά την διασωλήνωση της τραχείας ή από άλλα επώδυνα ερεθίσματα. Ανάλογη χρήση έχει και σε περίπτωση θυρεοτοξικής κρίσης ή κατά τον διεγχειρητικό χειρισμό ασθενών με φαιοχρωμοκύττωμα. Το μόριό της έχει την μοναδική ικανότητα να υδρολύεται από τις εστεράσες του πλάσματος, με αποτέλεσμα ο χρόνος ημίσειας ζωής στο πλάσμα να είναι μόνο 9-10 λεπτά. Η καρδιοεκλεκτικότητα οδηγεί σε μικρότερη πιθανότητα βρογχόσπασμου από β 2 αναστολή. Αλλά ακόμα και αν συμβεί βρογχόσπασμος, θα αναστραφεί γρήγορα αφού η κλινική δράση του φαρμάκου δεν θα αργήσει να παρέλθει. Έχει αποδειχθεί καλύτερη επιλογή από την λιδοκαΐνη ή την φαιντανύλη για την αντιμετώπιση της ταχυκαρδίας και της υπέρτασης κατά την διασωλήνωση. Μεγάλες δόσεις (200 mg) επιτυγχάνουν μείωση της διάρκειας των σπασμών κατά την ηλεκτροθεραπεία ψυχιατρικών ασθενών. Η χορήγηση εσμολόλης σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη αγωγή με β αναστολείς δεν προκαλεί επιπλέον αρνητική ινότροπη δράση, όταν όμως χορηγηθεί σε ασθενείς με αντιρροπιστική ταχυκαρδία από υποογκαιμία, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου ή καρδιακή ανεπάρκεια, μπορεί να προκαλέσει θανατηφόρο υπόταση. Όταν απαιτείται περισσότερο μακρόχρονη χρήση β 1 αναστολέα περιεγχειρητικά, ίσως είναι καλύτερα να χρησιμοποιείται η μετοπρολόλη σε παρεντερική χορήγηση. γ) β αναστολείς με αγγειοδιασταλτική δράση Πρόκειται για β αναστολείς που διαθέτουν και ενδογενή συμπαθομιμητική δράση (I.S.A.) μειώνοντας έτσι λιγότερο την καρδιακή παροχή και την καρδιακή συχνότητα. Η πινδολόλη (Visken, Viskaldix) είναι ο β αναστολέας με την ισχυρότερη I.S.A. και καμιά καρδιοεκλεκτικότητα (αντίθετα υπερέχει η β 2 δράση). Η σελιπρολόλη (Selectol) είναι σχεδόν β 2 διεγέρτης. Η ακεμπουτόλη έχει ελάχιστη I.S.A. και δύσκολα ξεχωρίζει από την μετοπρολόλη. Έχει όμως ενεργούς μεταβολίτες (διακετόλη), που προκαλούν πρακτικά τεράστια παράταση της κλινικής της διάρκειας δράσης. Η επίδραση των β αναστολέων με I.S.A. στην καρδιακή συχνότητα εξαρτάται από τον συμπαθητικό τόνο ηρεμίας και την εκλεκτικότητα του αναστολέα. Έτσι, αν ο συμπαθητικός τόνος σε ηρεμία είναι σχετικά αυξημένος, ένας β αναστολέας με β 1 I.S.A. θα προκαλέσει μείωση του καρδιακού ρυθμού. Αντίθετα, αν ο συμπαθητικός τόνος είναι σχετικά μειωμένος, η λήψη ενός β αναστολέα με β 1 I.S.A. θα έχει σαν αποτέλεσμα η καρδιακή συχνότητα είτε να παραμείνει αμετάβλητη, είτε να αυξηθεί. Όταν η I.S.A. είναι ισχυρή, το αντιυπερτασικό αποτέλεσμα χάνεται και επικρατεί η δράση διεγέρτη των β υποδοχέων με θετική ινότροπη δράση (ξαμοτερόλη). Όταν υπάρχει βρογχόσπασμος, με τη χρήση ενός β αναστολέα με έντονη I.S.A. όπως η πινδολόλη, πιθανώς αναστρέφεται η σύσπαση των λείων μυϊκών ινών των βρόγχων, που προκαλεί η αναστολή των β 2 υποδοχέων. Όμως, παραμένει καλύτερη επιλογή η χρήση ενός καρδιοεκλεκτικού αναστολέα, καθώς ένας μη εκλεκτικός αναστολέας μηδενίζει το αποτέλεσμα της σαλβουταμόλης ή της τερβουταλίνης στις λείες μυϊκές ίνες των βρόγχων. Πρέπει βέβαια να διευκρινιστεί ότι και η Ι.S.A. μπορεί να είναι εκλεκτική είτε στους β 1, είτε στους β 2 υποδοχείς, είτε να μην είναι εκλεκτική και να διεγείρει ισότιμα και τους δυο τύπους υποδοχέων. Η Ι.S.A. μπορεί να είναι ευεργετική στους υπερτασικούς ασθενείς, γιατί προκαλεί αγγειοδιαστολή, όπως και στους γηριατρικούς ασθενείς, των οποίων η αδυναμία μπορεί να οφείλεται σε ελαττωμένη καρδιακή παροχή. Σε ασθενείς όμως με στεφανιαία ανεπάρκεια, είναι προτιμότερη η μείωση της καρδιακής συχνότητας και η Ι.S.A. μπορεί να αποδειχθεί επιβλαβής. Ακόμη η Ι.S.A. μπορεί να είναι υπεύθυνη για διαταραχές του ύπνου καθώς μπορεί να προκαλέσει διέγερση του ΚΝΣ κατά την νύχτα, όταν ο συμπαθητικός τόνος είναι μειωμένος. Κλινική χρήση και ανεπιθύμητες ενέργειες των β αναστολέων.

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 143 Υπερευαισθησία μετά από απότομη διακοπή: Η προκαλούμενη άνοδος των β υποδοχέων μετά από χρόνια χρήση των αποκλειστών τους, δημιουργεί συνθήκες υπερβολικής απάντησης στις φυσικές κατεχολαμίνες, όταν διακοπεί αιφνίδια η λήψη των β αναστολέων. Πρόκειται για κατάσταση υπερδυναμικής κυκλοφορίας, που απαιτεί την εκ νέου χρήση β αναστολέων και την προοδευτική τους διακοπή, όταν κρίνεται ότι δεν χρειάζεται πλέον θεραπεία Σχήμα 4. Κλινική χρήση β αναστολέων Παρότι η διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος αποβλέπει στην επιβίωση του ατόμου σε περίοδο stress, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, όπου αυτή η διέγερση είναι πια βλαπτική για την λειτουργία των οργάνων του σώματος και η χρήση των β αναστολέων είναι αποδεδειγμένα θεραπευτική (Σχήμα 4). Ανεπιθύμητες ενέργειες β αναστολέων Καρδιαγγειακό σύστημα: Η βραδυκαρδία μπορεί να φτάσει μέχρι κολποκοιλιακό αποκλεισμό, η αρνητική ινότροπη δράση μπορεί να προβληματίσει σε ασθενείς με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος αυξημένης υπερτασικής δράσης των ενδογενών κατεχολαμινών, καθώς η αναστολή της β 2 αγγειοδιαστολής από τους β αναστολείς επιτρέπει έντονη αγγειοσύσπαση, μέσω των α υποδοχέων. Τέλος, η περιφερική αγγειοσύσπαση εκδηλώνεται με κρύα άκρα. Αναπνευστικό σύστημα: Το πιο σημαντικό πρόβλημα των μη εκλεκτικών β αναστολέων είναι η αύξηση των αντιστάσεων των αεραγωγών από β 2 αναστολή, κυρίως σε ασθενείς με χρόνια πνευμονοπάθεια. Μεταβολισμός και ηλεκτρολύτες: Οι β αναστολείς προκαλούν επιβράδυνση της γλυκογονόλυσης με κίνδυνο εμφάνισης υπογλυκαιμίας, κυρίως σε διαβητικούς ασθενείς και μάλιστα χωρίς την προειδοποιητική ταχυκαρδία, αφού υπάρχει β 1 αναστολή. Αλληλεπίδραση με αναισθητικά φάρμακα: Μπορεί να επιτείνει την αρνητική ινότροπη δράση των αναισθητικών φαρμάκων. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα: Οι λιποδιαλυτοί β αναστολείς, περνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και προκαλούν αίσθημα κόπωσης και λήθαργο, ειδικά σε μεγάλες δόσεις. Επίδραση στο έμβρυο: Επειδή διέρχονται το πλακούντα έχουν ανάλογα αποτελέσματα και στο έμβρυο με πιο σημαντικά την βραδυκαρδία, την υπόταση και την υπογλυκαιμία. ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΔΙΑΥΛΩΝ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ (Ca ++ ) Οι αναστολείς ασβεστίου αναστέλλουν την σύσπαση των λείων μυϊκών ινών των αγγείων και σε λιγότερο βαθμό του μυοκαρδίου και των σκελετικών μυών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι λείες μυϊκές ίνες των αγγείων εξαρτώνται σημαντικά (περίπου 10 φορές περισσότερο από τις μυοκαρδιακές ίνες) από το εξωκυττάριο Ca ++ για να επιτύχουν την σύσπασή τους, ενώ οι μυϊκές ίνες του μυοκαρδίου και των σκελετικών μυών εξαρτώνται κύρια από την ανακύκλωση του ενδοκυττάριου Ca ++. Έτσι, φαρμακολογικά είναι δυνατόν να επιτυγχάνεται χάλαση των περιφερικών αγγείων χωρίς σημαντική αρνητική ινότροπη δράση στο μυοκάρδιο και ακόμη περισσότερο χωρίς καμιά επίδραση στην συσταλτικότητα των σκελετικών μυών. Θεωρητικά, θα αναμενόταν μια αντανακλαστική αύξηση του συμπαθητικού τόνου με β 1 διέγερση ως απάντηση στην περιφερική αγγειοδιαστολή των αναστολέων Ca ++, που θα αντιστάθμιζε την αρνητική ινότροπη δράση τους. Πρακτικά όμως σε ασθενείς με σημαντική δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας, που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από μια τέτοια αντιρρόπηση, η ευαισθησία των τασεοϋποδοχέων πάσχει σημαντικά, ώστε δεν εμφανίζεται τέτοια αντιρροπιστική τάση. Φάρμακα αυτής της κατηγορίας είναι η βεραπαμίλη (Isoptin), η νιφεδιπίνη (Adalat, Macorel, Glopir, Coracten), η διλτιαζέμη (Tildiem, Dipen, Cardil), η νικαρδιπίνη, η νιμοδιπίνη (Nimodil). Καταστάσεις που οι ουσίες έχουν κλινική εφαρμογή είναι η ιδιοπαθής υπέρταση (προτιμώνται σκευάσματα με περισσότερη αγγειοδιασταλτική και μικρότερη αρνητική ινότροπη δράση), οι υπερκοιλιακές ταχυαρρυθμίες, ο σπασμός των στεφανιαίων αρτηριών και ο αγγειόσπασμος των εγκεφαλικών αγγείων. Παρότι μπορεί να εμφανιστούν διάφορες αλληλεπιδράσεις με πολλά φάρμακα που χρησιμοποιούνται κατά την αναισθησία, η χρήση των αναστολέων Ca ++ δεν πρέπει να διακόπτεται προεγχειρητικά. Η καταστολή του μυοκαρδίου και η περιφερική αγγειοδιαστολή που προκαλούν τα πτητικά αναισθητικά (διαταράσσουν την διακίνηση του Ca ++ μέσω των μεμβρανών) μπορεί να επιταθούν από την χρήση αναστολέων διαύλων Ca ++. Πρακτικά δεν έχουν αναφερθεί σημαντικές κλινικές διαταραχές, εκτός αν

10 144 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ πρόκειται για ασθενείς με σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια. Το ίδιο ισχύει και για συνδυασμούς αναστολέων Ca ++ και β αναστολέων κατά την περιεγχειρητική περίοδο. Οι αναστολείς Ca ++ επιτείνουν την δράση των μυοχαλαρωτικών (αποπολωτικών και μη αποπολωτικών) και δυσχεραίνουν την αναστροφή της μυοχάλασης, καθώς διαταράσσεται η απελευθέρωση ακετυλοχολίνης στην τελική κινητική πλάκα. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΓΧΥΣΕΩΝ Προφυλάξεις στην παρασκευή και χορήγηση διαλυμάτων Η διατήρηση των φυσικών, χημικών και φαρμακολογικών ιδιοτήτων των φαρμάκων αποτελεί πρώτιστη μέριμνα κάθε επαγγελματία υγείας και, ασφαλώς, μία από τις κύριες φροντίδες του νοσηλευτή αναισθησιολογίας, που ξεκινά από την κατάλληλη αποθήκευσή τους και φτάνει μέχρι και τη χορήγησή τους. Ο κύριος στόχος είναι η διατήρηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας των φαρμάκων, δεδομένου ότι, εάν οι συνθήκες δεν είναι κατάλληλες, η δραστικότητα των φαρμάκων ενδέχεται να μειωθεί, αλλά και να επηρεαστεί δυσμενώς η ασφάλειά τους λόγω της τοξικότητας των προϊόντων αποικοδόμησης. Μία κατηγορία φαρμάκων που χρειάζονται ιδιαίτερο χειρισμό είναι τα φωτοευαίσθητα φάρμακα, αυτά δηλαδή που δεν πρέπει να έλθουν σε επαφή με το φως από τη στιγμή της παρασκευής τους στο εργοστάσιο μέχρι και τη χορήγησή τους. Στον πίνακα 3 απεικονίζονται μερικά από τα φάρμακα αυτά, καθώς και οι ιδιαίτερες προφυλάξεις στο χειρισμό τους. Δοσολογία φαρμάκων χορηγούμενων με συσκευές έγχυσης Η δοσολογία των φαρμάκων που χορηγούνται με συσκευές έγχυσης είναι μείζονος σημασίας. Ο αρχικός καθορισμός της δοσολογίας, αλλά και οι μεταβαλλόμενες ανάγκες του ασθενή, που προκύπτουν από τη συνεχή αξιολόγηση του αιμοδυναμικού του προφίλ, αποτελούν πρώτιστη φροντίδα του αναισθησιολόγου, αλλά και του 36h * * 4h 24h 2h 3:. Πίνακας 3: Φωτοευαίσθητα φαρμακευτικά σκευάσματα. *, *Με την ευκαιρία αναφοράς σε φωτοευαίσθητα φάρμακα, γίνεται αναφορά και σε φωτοευαίσθητα σκευάσματα που δεν αποτελούν..., φάρμακα του Α.Ν.Σ., ωστόσο απαιτούν ιδιαίτερο χειρισμό (νιτροπρωσσικό, νιτρογλυκερίνη, προπρανολόλη). Επιπρόσθετα, σε ό,τι (,, ).,,, αφορά τη νιτρογλυκερίνη, πρέπει να αποφεύγονται τόσο οι πολύ υψηλές όσο και οι πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Οι πολύ μικρές. αραιώσεις δημιουργούν πυκνά διαλύματα με κίνδυνο αιμοδυναμικής αστάθειας, λόγω, των χαμηλών ρυθμών έγχυσης. Αντίθετα, μεγάλες αραιώσεις. οδηγούν σε, διαλύματα χαμηλότερης συγκέντρωσης, όπου η πιθανότητα μεγάλη ποσότητα, του φαρμάκου να απορροφηθεί από τα τοιχώματα της συσκευής έγχυσης αυξάνει..

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 145 σύγχρονου νοσηλευτή αναισθησιολογίας. Στον πίνακα 4 αποτυπώνονται οι δοσολογίες ινότροπων και αγγειοσυσπαστικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην καρδιοχειρουργική αναισθησία τόσο στο χειρουργείο όσο και στην καρδιοχειρουργική μονάδα. Παρασκευή των διαλυμάτων Ετοιμάζοντας μία νέα έγχυση: Ο εξοπλισμός που θα χρειαστούμε προκειμένου να ετοιμάσουμε μία νέα έγχυση φαρμάκου, περιλαμβάνει: την καρτέλα φαρμάκων του ασθενή αμπούλες με το φάρμακο που θα χορηγήσουμε περιέκτη με το συνταγογραφούμενο διάλυμα ετικέτα σήμανσης ρουχισμό προστασίας, σύμφωνα με την πολιτική του νοσοκομείου μάκτρο εμποτισμένο σε διάλυμα 2% χλωρεξιδίνης ή 70% αλκοόλης σύριγγα των 50ml και βελόνα εύρους 25G για την αναρρόφηση του διαλύτη και 21G ή μικρότερη για την αναρρόφηση του φαρμάκου σύριγγα μεγέθους ανάλογου της ποσότητας φαρμάκου που θα χορηγήσουμε Συσκευή έγχυσης καθαρό δίσκο όπου θα τοποθετηθεί η έτοιμη σύριγγα με το φάρμακο Απαραίτητο είναι σε κάθε έγχυση να τηρούνται όλες οι διεθνώς προβλεπόμενες διαδικασίες αναφορικά με την ταυτοποίηση του ασθενή, την ενυπόγραφη συνταγογράφηση που περιλαμβάνει το είδος του φαρμάκου, το ακριβές διαλυτικό μέσο -συμβατό με το φαρμακευτικό σκεύασμα-, τη συνιστώμενη οδό χορήγησης, το ρυθμό και το χρόνο χορήγησης. Ελέγχουμε, επίσης, το όνομα του φαρμάκου, τις ημερομηνίες λήξης των φαρμάκων και των διαλυτών, την ακεραιότητα των συσκευασιών, βεβαιωνόμαστε για το σωστό τρόπο φύλαξης και αποθήκευσης και εξασφαλίζουμε την απουσία θολερότητας, ιζημάτων, δυσχρωματισμού και σωματιδίων εντός του χορηγούμενου σκευάσματος πριν τη χορήγησή του. Μετατροπή της έγχυσης ινότροπων και αγγειοσυσπαστικών φαρμάκων από χιλιοστόλιτρα ανά ώρα (ml/h) σε μικρογραμμάρια ανά λεπτό (μg/min) ή σε μικρογραμμάρια ανά κιλό βάρους σώματος (Β.Σ.) το λεπτό (μg/kg/ min) Διαδικασία 1. Μετατρέπουμε τη δόση του ινότροπου ή του αγγειοσυσπαστικού φαρμάκου σε μικρογραμμάρια (μg) : πχ 50mg X 1000 = μg 2. Διαιρούμε τη δόση του φαρμάκου σε μg με το συνολικό όγκο του διαλύματος, ώστε να υπολογίζουμε την αραίωση σε μg/ml: πχ 50000μg/50ml = 1000 μg/ml 3. Πολλαπλασιάζουμε τα μg/ml με τον παρόντα ρυθμό έγχυσης, ώστε να υπολογίζουμε την αραίωση σε μg/h: πχ (1000 μg/ml) X (5ml/h) = 5000 μg/h 4. Διαιρούμε τα μg/h με το 60 για να υπολογίζουμε την αραίωση σε μg/min: πχ 5000/60 = 83,3 μg/min 5. Διαιρούμε τα μg/min με το ΒΣ του ασθενή: πχ 83,3/83 = 1μg/kg/min Μετατροπή της έγχυσης ινότροπων και αγγειοσυσπαστικών φαρμάκων από μικρογραμμάρια ανά λεπτό (μg/ min) σε χιλιοστόλιτρα ανά ώρα σε (ml/h) Διαδικασία 1. Μετατρέπουμε τη δόση του ινότροπου ή του αγγειοσυσπαστικού φαρμάκου σε μικρογραμμάρια (μg) : πχ 50mg X 1000 = μg 2. Διαιρούμε τη δόση του φαρμάκου σε μg με το συνολικό όγκο του διαλύματος, ώστε να υπολογίζουμε την αραίωση σε μg/ml: πχ 50000μg/50ml = 1000 μg/ml 3. Πολλαπλασιάζουμε τα απαιτούμενα μg/min με το 60 για τον υπολογισμό των απαιτούμενων μg/h: πχ 100 μg/ min X 60 = 6000 μg/h 4. Διαιρούμε τα απαιτούμενα μg/h με τα υπολογισμένα μg/ ml για να διαμορφώσουμε τον απαιτούμενο ρυθμό έγχυσης σε ml/h: πχ (6000 μg/h) / (1000 μg/ml) = 6 ml/h Αντικατάσταση αντλιών ινότροπων και αγγειοσυσπαστικών φαρμάκων Τα ινότροπα φάρμακα, όπως επίσης και τα αγγειοσυσπαστικά, είναι φάρμακα υψηλού ρίσκου εξαιτίας της άμεσης επίδρασής τους στο καρδιαγγειακό σύστημα και της σύντομης διάρκειας δράσης τους. Έτσι, αν χορηγηθούν εσφαλμένα, μπορούν να έχουν σοβαρότατες συνέπειες για τον ασθενή. Οι συνεχείς εγχύσεις των φαρμάκων αυτών είναι απαραίτητο να διασφαλίζουν τη σταθερή συγκέντρωσή τους στο πλάσμα. Ωστόσο, αυτό στην καθημερινή πράξη μπορεί να αποτελεί ζητούμενο, εάν οι εγχύσεις πρέπει να αλλάξουν πχ κατά τη μεταφορά του ασθενή από το χειρουργείο στην εντατική μονάδα και αντίστροφα, με πιθανό αποτέλεσμα τη διακεκομμένη ροή του φαρμάκου και την αιμοδυναμική αστάθεια. Η ασφαλής χορήγηση ινότροπων και αγγειοσυσπαστικών φαρμάκων είναι αυτή που θα μειώσει τον αριθμό των δυσμενών επιπτώσεων που συνδέονται με τη διαδικασία μετάβασης, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της φροντίδας του ασθενούς. Υπάρχουν δύο μέθοδοι αντικατάστασης των εγχύσεων με αντλία:

12 146 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ α) η μέθοδος ταχείας αντικατάστασης και β) η μέθοδος piggybacking α) Ταχεία αντικατάσταση αντλίας σύριγγας διατηρώντας την ίδια συγκέντρωση φαρμάκου Προκειμένου να αντικαταστήσουμε ταχέως μία αντλία έγχυσης διατηρώντας την ίδια συγκέντρωση φαρμάκου, είναι απαραίτητο να προβούμε στις κάτωθι διεργασίες: 1. Αρχικά, έχουμε πάντοτε στο νου μας την επιμελή τήρηση όλων των κανόνων ασηψίας, λαμβάνοντας όλα εκείνα τα απαραίτητα μέτρα που προαναφέρθηκαν ώστε να άρουμε κάθε πιθανότητα επιμόλυνσης. 2. Ετοιμάζουμε το νέο διάλυμα με το φάρμακο αντικατάστασης στην ίδια διάλυση και το τοποθετούμε στη νέα αντλία. 3. Αφαιρούμε το καπάκι της κενής διόδου στην τρίοδο συσκευή (three-way) και το απολυμαίνουμε με διάλυμα 2% χλωρεξιδίνης ή 70% αλκοόλης, επιτρέποντάς το να στεγνώσει. 4. Ενεργοποιούμε τη νέα αντλία αφού φροντίσουμε να έχει πληρωθεί η συσκευή έγχυσης μέχρι το απώτερο άκρο της. 5. Με την αρχική έγχυση ακόμη να «τρέχει», διαμορφώνουμε το νέο ρυθμό έγχυσης, ίδιο με τον τρέχοντα ρυθμό και πιέζουμε «εκκίνηση» (start). 6. Συνδέουμε το νέο σετ χορήγησης στην τρίοδο συσκευή και τη στρίβουμε ώστε να αποκλειστεί η προηγούμενη συσκευή αντλίας και να ενεργοποιηθεί η νέα. 7. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να παρακολουθείται η αιμοδυναμική κατάσταση του ασθενή (monitoring) καθ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. 8. Αν δεν υπάρξουν προβλήματα, απενεργοποιούμε την παλιά αντλία χορήγησης του φαρμάκου. 9. Απορρίπτουμε ό,τι χρησιμοποιήθηκε σύμφωνα με την πολιτική του νοσοκομείου. 10. Καταγράφουμε τη διαδικασία ενημερώνοντας το διάγραμμα του ασθενή. β) Μέθοδος piggybacking. Πρόκειται ουσιαστικά για μία μέθοδο με την οποία διατηρούμε ταυτόχρονη σταδιακά σταθμιζόμενη έγχυση, με τρόπο που το άθροισμα των δύο εγχύσεων να είναι ίδιο με την αρχική έγχυση. Οι δύο εγχύσεις χορηγούνται δηλαδή μαζί, με ταυτόχρονη τιτλοποίηση σε αντίθετες κατευθύνσεις, έτσι ώστε η σταδιακή μείωση του ρυθμού της αρχικής αντλίας έγχυσης να συνοδεύεται από σταδιακή όμοια προοδευτική αύξηση του ρυθμού στη νέα έγχυση, έως ότου μία και μόνο αντλία, η νέα αντλία, να χορηγεί το φάρμακο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να παρακολουθείται -και εδώ- η αιμοδυναμική κατάσταση του ασθενή (monitoring) καθ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν αμιγώς είτε τη μία μέθοδο είτε την άλλη. Η επιλογή της μεθόδου «ταχείας αντικατάστασης» επιχειρηματολογείται ως η πιο γρήγορη, πιο εύκολη και πιο οικονομικά αποδοτική μέθοδος, διατηρώντας παράλληλα και αιμοδυναμική σταθερότητα. Επιπλέον, δεν διακινδυνεύεται η χορήγηση υψηλότερων δόσεων ινότροπων. Όταν όμως απαιτείται αλλαγή της συγκέντρωσης του φαρμάκου (ή αλλαγή του φαρμάκου), η ενδεικνυόμενη τεχνική είναι η τεχνική piggybacking. Πρέπει, ωστόσο, να έχουμε πάντοτε στο νου ότι για κάποιο διάστημα θα εξακολουθεί να υπάρχει η αρχική συγκέντρωση του φαρμάκου στον κεντρικό φλεβικό καθετήρα, με αναπόφευκτη τη χρονική επιμήκυνση της πρότερης επίδρασης. Για να αποφευχθεί αυτό, ενδείκνυται το νέο φάρμακο να εγχύεται σε διαφορετικό αυλό από εκείνον του αντικαθιστούμενου φαρμάκου και να καθαρίζεται με αναρρόφηση ο αυλός του αντικαθιστούμενου φαρμάκου. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Wong KC. Autonomic receptors: clinical implications. In: IARS Review Course Lectures, IARS, 1996; (suppl to: Anaesth Analg). 2. Wood M. Adrenergic mechanisms of drugs. Current Opinion in Anaesthesiology 1995; 1: Hines R. New cardiotonic agents. In: ASA Refresher Courses in Anesthesiology, ASA, 1994; 12: Schwinn D.A. Cardivascular pharmacology. In: IARS Review Course Lectures, IARS 1994; (suppl to: Anaesth Analg). 5. Merin R.G. Autonomic nervous system pharmacology. In Miller R.D.: Anesthesia.Churchill Livingstone, 3rd edition, 1990; 14: Sánchez-Quiles I., Nájera-Pérez M.D., Espuny-Miró A., Titos-Arcos J.C., Review of the Stability of Photosensitive Medications. Farmacia Hospitalaria 2011; 35: Mallet J., Albarran W. J., Richardson A. Critical Care Manual of Clinical Procedures and Competencies. Whiley-Blackwell, June 2013.

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικές Διαταραχές

Αιμοδυναμικές Διαταραχές ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 233 Αιμοδυναμικές Διαταραχές ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΜΠΑΚΟΛΑ, ΜΑΡΙΑ ΚΟΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι συχνότερες και σοβαρότερες αιμοδυναμικές διαταραχές κατά την διεγχειρητική και

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Φάρµακα του συµπαθητικού Αδρενεργικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Ι. Νευροφαρµακολογία αδρενεργικών συνάψεων Μεταγαγγλιακός νευρώνας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΠΑΡΤΙΔΩΝ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης 132 Σύνθεση: Zoletil 50 Zoletil 100 Τιλεταμίνη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Ζολαζεπάμη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Φαρμακοτεχνική μορφή: Λυόφιλη σκόνη

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π. Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.Θ Μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων Περίπου 20% των φαρμάκων που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM,

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, Καρδιοφαρµακολογία ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, PhD Λέκτορας Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Κατηγορίες φαρµάκων ιουρητικά Αγγειοδιασταλτικά Θετικά ινοτρόπα Αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΟΣ (SPC) DOBUTAN

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΟΣ (SPC) DOBUTAN ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΟΣ (SPC) DOBUTAN 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ DOBUTAN (Δοβουταμίνη) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Το δραστικό συστατικό του είναι η υδροχλωρική δοβουταμίνη.

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα. Γ. Καζάκος

Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα. Γ. Καζάκος Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα Γ. Καζάκος Ιδιαιτερότητες γάτας σε αυτή την περίπτωση δεν ισχύει «η γάτα είναι εφτάψυχη» ακόμα και σε υγιή ζώα η θνησιμότητα δεν είναι αμελητέα (μεγαλύτερη απ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Οι τασεοϋποδοχείς σε άλλα σημεία του κυκλοφορικού (1) Σε μεγάλα αγγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1. Που βρίσκεται η καρδιά; Α) Εξ ολοκλήρου στο αριστερό μεσοθωράκιο Β) Πίσω από την τραχεία Γ) Εξ ολοκλήρου στο δεξί μεσοθωράκιο Δ) Μπροστά από την τραχεία Ε) Παρασπονδυλικά αριστερά 2. Ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Επιστημονικά πορίσματα - Σύνδρομο στέρησης: Για τα Effentora/Actiq, έχουν εμφανιστεί 54 περιστατικά ρίγους που

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Xylozan, Lidocaine hydrochloride 2 %, ενέσιμο διάλυμα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε 1 ml διαλύματος περιέχει μονοϋδρική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστική ουσία: επινεφρίνη (αδρεναλίνη).

Δραστική ουσία: επινεφρίνη (αδρεναλίνη). ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονομασία Anapen 150 μg ανά 0,3 ml ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα. 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: επινεφρίνη (αδρεναλίνη).

Διαβάστε περισσότερα

Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ

Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 113 Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Το όπιο προέρχεται από την ελληνική λέξη οπός που σημαίνει γαλακτώδης χυμός των φυτών. Το

Διαβάστε περισσότερα

Factors Influencing Myocardial Oxygen Supply and Demand

Factors Influencing Myocardial Oxygen Supply and Demand ΑΝΤΙΣΤΗΘΑΓΧΙΚΑ Factors Influencing Myocardial Oxygen Supply and Demand Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση αθηροσκλήρωσης Υψηλά επίπεδα χοληστερόλης LDL και χαμηλά HDL Προχωρημένη ηλικία και το να

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτασικές Κρίσεις. Αίτια - Μηχανισμοί

Υπερτασικές Κρίσεις. Αίτια - Μηχανισμοί Υπερτασικές Κρίσεις «Επείγουσες υπερτασικές καταστάσεις» χαρακτηρίζονται περιπτώσεις που επιβάλλεται άμεση μείωση της αρτηριακής πίεσης (Α.Π.) συνήθως με παρεντερική χορήγηση φαρμάκων λόγω οξείας ή εξελισσόμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται :

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΛΑΞΗΣ Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : από το είδος των εφαρμοζόμενων χειρισμών. από την εφαρμοζόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Επίδραση Φαρµάκων στο ΚΝΣ Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Μετασυναπτικά: 7.σύνδεση µε τον υποδοχέα 8.µεταβολές διαπερατότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ HYPNOMIDATE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ετομιδάτη 2 mg/ml (20 mg/10 ml) Το HYPNOMIDATE διατίθεται σε μορφή ενέσιμου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Υδροχλωρική Δοβουταμίνη 250mg/20ml διάλυμα για ενδοφλέβια χορήγηση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε ml περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη 11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη Υπογλυκαιμία είναι η οξεία κατάσταση που εκδηλώνεται με συμπτώματα και σημεία οφειλόμενα σε σημαντική μείωση της γλυκόζης του αίματος. Είναι συνήθης στους θεραπευόμενους

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης και της Καρδιακής Παροχής

Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης και της Καρδιακής Παροχής Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης και της Καρδιακής Παροχής Βραχυπρόθεσμοι και Μακροπρόθεσμοι Μηχανισμοί ρύθμισης της Αρτηριακής Πίεσης Ζωτικοί Παράμετροι :Αρτηριακή Πίεση, Καρδιακή Συχνότητα, Συχνότητα της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ Διαφάνεια 1 ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Αρχείο Γραμματικόπουλου Κων/νου, MD, Ph.D. Καταγραφές με ψηφιακά ρεοκαρδιογραφικά συστήματα niccomo monitor και

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα ml περιέχει: Δραστικό συστατικό: Μελοξικάμη 5 mg Έκδοχο:

Διαβάστε περισσότερα

Φαιοχρωμοκύττωμα. Ευγενία Γκαλιαγκούση. Επιμελήτρια Β, B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Φαιοχρωμοκύττωμα. Ευγενία Γκαλιαγκούση. Επιμελήτρια Β, B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Φαιοχρωμοκύττωμα Ευγενία Γκαλιαγκούση Επιμελήτρια Β, B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Φαιοχρωμοκύττωμα (Ι) Aπό χρωμαφινικά κύτταρα του μυελού των επινεφριδίων (85-90%)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Πρόκειται για μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή, πολυοργανική αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα νευρώνει όργανα των οποίων οι λειτουργία δεν εξαρτάται από την θέλησή µας, όπως είναι η καρδιά, οι λείοι µύεςτωναγγείωνκαιτωνσπλάχνωνκαιοιαδένες. Xωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Water for Injection/Baxter (Viaflo) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε σάκος περιέχει 100% w/v Water for Injections.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2009-2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - Πτυχιούχων Α.Ε.Ι. & Πτυχιούχων Ανωτέρων Σχολών Διετούς Κύκλου Σπουδών - Πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ XATRAL OD 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο Χatral OD παρατεταμένης αποδέσμευσης περιέχει 10 mg υδροχλωρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος 1.1 Ονομασία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος TRIVASTAL 50 mg, δισκία παρατεταμένης αποδέσμευσης 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: Πιριβεδίλη Έκδοχα: Πυρήνας: Πολυβιδόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα)

Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΕΓΕ 2009 ΘΕΜΑ: ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Η εφαρμογή καταστολής και αναλγησίας αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη COOH Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη HOOC COOH H 2 H 2 H 2 COOH Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη HOOC COOH HOOC COOH O H 2 Α-κετογλουταρικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα