Γνωστικές διαφυλικές διαφορές σε εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γνωστικές διαφυλικές διαφορές σε εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα"

Transcript

1 Γνωστικές διαφυλικές διαφορές σε εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα Χρυσή Πριοβόλου, Βαγγέλης Τζίμας, Γιώργος Ζαχαρής, Τάσος Α. Μικρόπουλος ΠΤΔΕ, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Περίληψη Μελέτες έχουν αναδείξει γνωστικές διαφυλικές διαφορές σε πραγματικά περιβάλλοντα, με γενική υπεροχή των ανδρών κυρίως σε χωρικές δεξιότητες και αντιστοίχως των γυναικών σε λεκτικές. Αντίστοιχες μελέτες σε εικονικά περιβάλλοντα και ιδιαίτερα με εφαρμογές στην εκπαίδευση, δεν έχουν πραγματοποιηθεί. Η παρούσα έρευνα στοχεύει στη μελέτη της διαφυλικής διαφοροποίησης σε συμμετέχοντες και των δύο φύλων κατά την αλληλεπίδρασή τους με εικονικά και πραγματικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα με χρήση της μεθόδου της ηλεκτροεγκεφαλογραφίας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι αν και τα δύο φύλα χρησιμοποίησαν τις ίδιες γνωστικές διεργασίες για την επεξεργασία των ερεθισμάτων, εντούτοις παρουσίασαν διαφορές στον τρόπο αντίληψης των ερεθισμάτων και στο επίπεδο επεξεργασίας τους. Συγκεκριμένα οι άνδρες φαίνεται ότι δείχνουν λιγότερη οπτική προσοχή και καταβάλλουν μικρότερη νοητική προσπάθεια κατά την παρατήρηση και των τριών περιβαλλόντων(δυσδιάστατο εικονικό, τρισδιάστατο εικονικό και πραγματικό). Τα ευρήματα στοχεύουν στη σχεδίαση κατάλληλων εκπαιδευτικών μαθησιακών περιβαλλόντων, αλλά και στη βαθύτερη μελέτη του ανθρώπινου εγκεφάλου. Λέξεις κλειδιά: εικονικά περιβάλλοντα, γνωστικές δεξιότητες, διαφυλικές διαφορές, ηλεκτροεγκεφαλογραφία Εισαγωγή Η μελέτη των διαφυλικών διαφορών όσον αφορά σε γνωστικές δεξιότητες ξεκίνησε κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 (Brimer, 1969; Caffrey, 1955). Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι επιστημονικοί κλάδοι ασχολούνται με τη μελέτη των γνωστικών διαφυλικών διαφορών και μελετώνται από τρείς διαφορετικές επιστημονικές οπτικές: α) της ψυχολογίας με συμπεριφοριστικές πειραματικές μεθόδους και ψυχομετρικά τεστ, β) των επιστημών υγείας σε επίπεδο ανατομίας, νευρωνικής δομής και λειτουργίας και γ) της γνωσιακής επιστήμης σε επίπεδο εγκεφαλικής λειτουργίας και οργάνωσης με χρήση νευροαπεικονιστικών τεχνικών όπως και στην παρούσα μελέτη. Οι γνωστικές διαφυλικές διαφορές διακρίνονται κατά βάση σε δύο μεγάλες κατηγορίες: α) στις χωρικές δεξιότητες όπου παρουσιάζονται να υπερέχουν οι άνδρες και β) στις λεκτικές δεξιότητες όπου παρουσιάζονται να υπερέχουν οι γυναίκες. Εντούτοις όμως υπάρχουν επιμέρους γνωστικές δεξιότητες που παρουσιάζουν διαφορετικά πρότυπα διαφυλικών διαφορών όπως για παράδειγμα η χωρική μνήμη και η χωρική οπτικοποίηση μέσω της τοποθέτησης αντικειμένων στο χώρο και της νοητικής συγκράτησης των θέσεών τους όπου παρουσιάζουν υπεροχή οι γυναίκες, καθώς και στη λεκτική ροή και τη λεκτική μνήμη υπό συνθήκες όπου παρουσιάζουν υπεροχή οι άνδρες (Kimura, 1992). Ο εντοπισμός των γνωστικών αυτών διαφυλικών διαφορών οδήγησε στη διατύπωση της υπόθεσης ότι η Α. Τζιμογιάννης (επιμ.), Πρακτικά Εργασιών 7 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή «Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση», τόμος ΙΙ, σ Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Κόρινθος, Σεπτεμβρίου 2010

2 48 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή ύπαρξη τους μπορεί να είναι αποτέλεσμα μορφολογικών εγκεφαλικών διαφορών των δύο φύλων. (Cahill, 2006; Cosgrove et al., 2007; Vidal, 2005). Οι βασικότερες από τις τεχνικές εγκεφαλικής απεικόνισης που εφαρμόζονται για τη μελέτη γνωστικών διεργασιών είναι η υπολογιστική αξονική τομογραφία, η τομογραφία μαγνητικού συντονισμού και λειτουργική μαγνητική τομογραφία, η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων, και ηλεκτροεγκεφαλογραφία (ΗΕΓ). Η ΗΕΓ είναι μη επεμβατική και εύκολη στην εφαρμογή της, έχει μεγάλη χρονική ευαισθησία με ακρίβεια msec ίδιας δηλαδή τάξης μεγέθους με αυτή που πραγματοποιούνται οι ηλεκτρομαγνητικές αλλαγές της εγκεφαλικής λειτουργίας και εφαρμόζεται στη παρούσα μελέτη. Η επεξεργασία του ΗΕΓ σήματος αφορά συνήθως στη μελέτη της φασματικής του ανάλυσης σε συγκεκριμένες περιοχές συχνοτήτων, τους ρυθμούς, που συνδέονται με συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες. Ο ρυθμός θ (4-8Hz) συνδέεται με συνειρμική μάθηση, προσοχή, ανάκτηση πληροφοριών. Ο ρυθμός α (8-13Hz) συνδέεται με καταστάσεις χαλάρωσης και νοητικής ηρεμίας, ενώ ο β (13-30Hz) συναντάται συνήθως κατά την εγρήγορση. Ο ρυθμός γ (>30Hz) συνδέεται με μνημονικές λειτουργίες καθώς και διεργασίες προσοχής και αντίληψης αντικειμένων. Λίγες είναι οι αναφορές που χρησιμοποιούν την ΗΕΓ για τη μελέτη των γνωστικών διαφυλικών διαφορών, τα αποτελέσματα των οποίων συμφωνούν με αυτά των συμπεριφοριστικών μελετών. Από τις λεκτικές δεξιότητες μελετήθηκε κυρίως η λεκτική μνήμη (αποθήκευση και αναπαραγωγή λεκτικής πληροφορίας) και εντοπίστηκαν διαφυλικές διαφορές στην εγκεφαλική ενεργοποίηση τόσο κατά την αποθήκευση των πληροφοριών για τις φασματικές περιοχές (ρυθμούς) θ, α1 και α2 όσο και κατά την αναπαραγωγή τους στους ρυθμούς α1 και α2 (Astur et al., 1998; Chipman & Kimura, 1998; Volf & Razumnikova, 1999). Από τις χωρικές, μελετήθηκε η δεξιότητα της νοητικής περιστροφής, κατά την οποία διαφορές εστιάστηκαν στους ρυθμούς θ, β1, β2 (Rescher & Rapelsberger, 1999) καθώς και στον α1 όπου οι γυναίκες παρουσίασαν υψηλότερη ενδοημισφαιρική συσχέτιση μεταξύ αριστερών και δεξιών κεντρικών περιοχών και χαμηλότερη στις δεξιές κεντρικές και μετωπιαίες περιοχές (Corsi-Cabreraa et al., 1997). Άλλες μορφές γνωστικών δεξιοτήτων που έχουν μελετηθεί με την ΗΕΓ είναι η αντίληψη συναισθημάτων όπου κάποιες μελέτες δεν καταγράφουν διαφυλικές διαφορές και κάποιες άλλες αναφέρουν μόνο λεπτές διαφορές ως προς την εγκεφαλική ενεργοποίηση (Lee et al., 2002; Morita et al., 2001; Wildgruber et al., 2002) και τη δεξιότητα διάκρισης εκφράσεων προσώπου όπου οι διαφορές εστιάστηκαν στο β ρυθμό στις ινιακές περιοχές με μεγαλύτερη ταλάντωση στις γυναίκες (Guntekin & Basar, 2007a; 2007b). Με τη μελέτη των διαφυλικών διαφορών τα τελευταία χρόνια ασχολούνται και οι επιστήμες αγωγής δεδομένου ότι οι διαγνωσμένες πλέον γνωστικές διαφυλικές διαφορές έχουν αντίκτυπο και στις μαθησιακές διαδικασίες (Abiqail, 2007; 2009). Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η παρούσα μελέτη που συνδυάζει το ενδιαφέρον των επιστημών αγωγής για τις γνωστικές διαφυλικές διαφορές με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Οι ΤΠΕ χρησιμοποιήθηκαν για τη μελέτη γνωστικών δεξιοτήτων αρχικά με χρήση απλών υπολογιστικών περιβαλλόντων για να καταλήξουν στις πλέον σύγχρονες μεθόδους της εικονικής πραγματικότητας (Mikropoulos et al., 2004). Όπως στον πραγματικό κόσμο, έτσι και στα εικονικά περιβάλλοντα (ΕΠ) η βασική υπόθεση είναι να αντιστοιχηθούν ΗΕΓ μεγέθη με γνωστικές και ψυχολογικές μεταβλητές, όπως προσοχή, αντίληψη, μνήμη, εγρήγορση, νοητικός φόρτος. Παρά τις επιφυλάξεις των ερευνητών, δεδομένου ότι οι μεταβλητές αυτές είναι πολυδιάστατες και δύσκολο να ταυτοποιηθούν, οι εγκεφαλικοί ρυθμοί του αυθόρμητου ΗΕΓ έχουν χρησιμοποιηθεί για να μελετηθεί η σχέση εγκεφάλου και συμπεριφοράς σε ΕΠ αν και οι προσπάθειες είναι ακόμη σε

3 Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση 49 εμβρυϊκό στάδιο (Mager, 2000; Mikropoulos, 2001; 2003; Pugnetti, 2001; Mikropoulos et al., 2004; Παπαχρήστος, 2006). Σε αυτό το πλαίσιο τίθενται τα ακόλουθα ερευνητικά ερωτήματα: είναι δυνατό να προσδιοριστεί η νευροφυσιλογική βάση της κατάστασης που βιώνεται σε ένα ΕΠ; είναι δυνατό να εκτιμηθεί νευροφυσιλογικά η ύπαρξη διαφυλικών γνωστικών διαφορών κατά την αλληλεπίδραση με εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα (ΕΕΠ); Μία προσπάθεια προσέγγισης αυτών των θεμάτων αποτελεί η εν λόγω έρευνα. Μέθοδος Σκοπός της προκείμενης μελέτης είναι η συγκριτική διερεύνηση των γνωστικών διεργασιών που λαμβάνουν χώρα σε άνδρες και γυναίκες κατά την παθητική παρατήρηση εκπαιδευτικών εικονικών και όμοιων πραγματικών περιβαλλόντων. Ο ερευνητικός στόχος είναι να εντοπιστούν πιθανές διαφυλικές διαφορές των ΗΕΓ σημάτων κατά την παρατήρηση τριών πανομοιότυπων ως προς το περιεχόμενο περιβαλλόντων, ενός δισδιάστατου ΕΠ, ενός τρισδιάστατου και στερεοσκοπικού ΕΠ και ενός πραγματικού. Το δείγμα αποτέλεσαν 18 συμμετέχοντες (9 άνδρες και 9 γυναίκες) οι οποίοι χωρίστηκαν σε δύο ομάδες σύμφωνα με το φύλο τους. Η επιλογή του δείγματος έγινε ώστε οι συμμετέχοντες να είναι δεξιόχειρες, να μην έχουν διαγνωσμένη μαθησιακή δυσκολία ή ψυχική νόσο, να μη λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή ουσίες που να επιδρούν στη λειτουργία του νευρικού συστήματος και να μην έχουν καταναλώσει ποσότητες καφεΐνης ή αλκοολούχων ποτών το τελευταίο 24ωρο. Οι παραπάνω έλεγχοι έγιναν με την απάντηση σε ερωτηματολόγιο που κατασκευάστηκε για αυτόν τον σκοπό. Το δείγμα είναι ομοιογενές τόσο ως προς το γνωστικό επίπεδο καθώς όλοι είναι φοιτητές του ίδιου Τμήματος, όσο και ως προς την ηλικία που κυμαίνεται μεταξύ 19 και 22 ετών, γεγονός που συνάδει με τη σταθεροποίηση των εγκεφαλικών ρυθμών άλφα οι οποίοι μεταβάλλονται σχεδόν μέχρι την εφηβεία. Η πειραματική διαδικασία έλαβε χώρα σε εργαστηριακό περιβάλλον προστατευμένο από ηλεκτρομαγνητικές επιδράσεις. Τα ερεθίσματα περιβάλλοντα περιλάμβαναν μία ανοιχτόχρωμη επιφάνεια και τέσσερα γεωμετρικά στερεά (ένα τετράγωνο, μία πυραμίδα, μία σφαίρα και έναν πολυγωνικό κύλινδρος) πάνω της, η υφή των οποίων ήταν ξύλινη και το φόντο στο οποίο παρουσιαζόταν ανοιχτόχρωμο γκρι Η επιλογή έγινε με κριτήριο τη μεταξύ τους ομοιότητα και την ομοιότητα με τις εμπειρίες των συμμετεχόντων. Τα υποκείμενα κλήθηκαν να παρακολουθήσουν παθητικά (χωρίς αλληλεπίδραση και αποφεύγοντας άσκοπες σωματικές κινήσεις) ένα δυσδιάστατο ΕΠ στην οθόνη ενός υπολογιστή σε απόσταση 40cm, ένα τρισδιάστατο ΕΠ με τη χρήση στερεοσκοπικών γυαλιών και ένα πραγματικό περιβάλλον. Και τα τρία περιβάλλοντα παρουσιάζονταν στους συμμετέχοντες σε δέκα επαναλήψεις μεταξύ των οποίων τα τέσσερα αντικείμενα άλλαζαν θέση στο χώρο ενώ οι συμμετέχοντες άνοιγαν και έκλειναν τα μάτια τους κατόπιν προτροπής του ερευνητή με σκοπό την ελαχιστοποίηση των παρασίτων. Σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας καταγράφονταν συγχρόνως τα ηλεκτρικά σήματα που παρήγαγε ο εγκεφαλικός τους φλοιός. Η καταγραφή των ΗΕΓ σημάτων ήταν συνεχόμενη και κατά τη φασματικοί ανάλυση μελετήθηκαν οι εγκεφαλικοί ρυθμοί θήτα (4-8Hz), άλφα (α 1 : 8 10Hz, α 2 : 11-12Hz), βήτα (13-32Hz) και γάμα (33-40Hz). Η καταγραφή του ΗΕΓ πραγματοποιήθηκε με 19 ενεργά ηλεκτρόδια (Fp1, Fp2, F7, F3, Fz, F4, F8, T3, C3, Cz, C4, T4, T5, P3, Pz, P4, T6, O1, O2) που εφαρμόστηκαν στο κρανίο των υποκειμένων σύμφωνα με το διεθνές σύστημα 10/20. Ένα επιπλέον ηλεκτρόδιο στο μέτωπο χρησιμοποιήθηκε για γείωση, ενώ για αναφορά χρησιμοποιήθηκαν δύο ηλεκτρόδια προσαρμοσμένα στους λοβούς των αυτιών. Οι κατακόρυφες κινήσεις των ματιών

4 50 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή καταγράφηκαν διπολικά με χρήση δύο επικολλώμενων ηλεκτροδίων (ένα πάνω από το δεξιό μάτι και ένα κάτω από το αριστερό), και αντίστοιχα και οι οριζόντιες κινήσεις από δυο ηλεκτρόδια που εφαρμόστηκαν στις εξωτερικές πλευρές και των δύο ματιών. Όλες οι αντιστάσεις των ηλεκτροδίων ήταν κάτω από 5 ΚΩ. Η καταγραφή και επεξεργασία των ψηφιακών σημάτων ΗΕΓ έγινε με ψηφιακό εγκεφαλογράφο της gtec, η ποσοτική ανάλυση και τα γραφήματα πραγματοποιήθηκαν με το λογισμικό EEGproccessing που αναπτύχθηκε στο Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής Πραγματικότητας στην Εκπαίδευση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ενώ για την κατασκευή των φασματικών χαρτών απόλυτης ισχύος χρησιμοποιήθηκαν τα Excel και Matlab. Αποτελέσματα Για την εξαγωγή των αποτελεσμάτων μελετήθηκαν αρχικά οι φασματικοί χάρτες απόλυτης ισχύος με χρωματική κλίμακα που παρουσιάζουν τις εγκεφαλικές περιοχές που φέρονται να δραστηριοποιούνται. Οι χάρτες υπολογίστηκαν ξεχωριστά για κάθε ρυθμό, πειραματική ομάδα και πειραματική συνθήκη και παρουσιάζονται συνολικά στο Σχήμα 1. Σε όλους του χάρτες χρησιμοποιείται όμοια χρωματική κλίμακα όπου τα «θερμά» χρώματα (καφέ, κόκκινο) αντιστοιχούν σε υψηλές τιμές ισχύος, ενώ τα «ψυχρά» (μπλε) στις χαμηλές. Σχήμα 1. Φασματικοί χάρτες απόλυτης ισχύος με χρωματική κλίμακα (2D: δυσδιάστατο, 3D: τρισδιάστατο, REAL: πραγματικό περιβάλλον) Όπως γίνεται εμφανές από τη μελέτη των φασματικών χαρτών, η τοπολογία εξάπλωσης των εγκεφαλικών ρυθμών θήτα, άλφα, βήτα και γάμα είναι παρόμοια για τα δύο φύλα και στις τρείς πειραματικές συνθήκες. Διαφορά των δύο φύλων στην τοπολογία εξάπλωσης εντοπίζεται μόνο στην τρίτη πειραματική συνθήκη (REAL) στον άλφα ρυθμό όπου οι άνδρες παρουσιάζουν δραστηριότητα στην περιοχή του οπίσθιου βρεγματικού φλοιού που δεν

5 Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση 51 παρατηρείται στις γυναίκες. Οι παρατηρήσεις αυτές οδηγούν στο συμπέρασμα ότι και τα δύο φύλα χρησιμοποιούν τις ίδιες γνωστικές διεργασίες για να επεξεργαστούν κοινά ερεθίσματα. Όσον αφορά στα επίπεδα εγκεφαλικής ενεργοποίησης στα δύο φύλα, πληροφορίες παρέχουν τα συγκριτικά γραφήματα όπου παρουσιάζονται οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (p < 0.05) των απόλυτων τιμών ισχύος των δύο φύλων για κάθε πειραματική συνθήκη ξεχωριστά, τα ευρήματα από τα οποία παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Πίνακας 1. Επίπεδα εγκεφαλικής ενεργοποίησης Ρυθμός θήτα (4-8 Hz) Ρυθμός άλφα (α1: 8 10 Hz) (α2: Hz) Ρυθμός βήτα (13-32 Hz) Ρυθμός γάμα (33-40 Hz) Άνδρες 2D: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στο σύνολο του εγκεφαλικού φλοιού. 3D: Ίδιο πρότυπο ενεργοποίησης με τη συνθήκη 2D με εξαίρεση τις περιοχές του δεξιού κροταφικού φλοιού (Τ4) και την κεντρική μετωπιαία περιοχή (Ρz). REAL: Ίδιο πρότυπο ενεργοποίησης με τη συνθήκη 2D με εξαίρεση τις περιοχές του αριστερού ινιακού φλοιού και του αριστερού κροταφικού φλοιού (Τ3 και Τ5). 2D: Στατιστικά σημαντικότεροι άλφα ρυθμοί (τόσο χαμηλοί α1 όσο και υψηλοί α2) σε σχέση με τις γυναίκες στο σύνολο του εγκεφαλικού φλοιού. 3D& REAL: Ίδιο πρότυπο ενεργοποίησης με τη συνθήκη 2D. 2D: Στατιστικά σημαντικότεροι βήτα ρυθμοί σε σχέση με τις γυναίκες στο σύνολο του εγκεφαλικού φλοιού. 3D: Ίδιο πρότυπο ενεργοποίησης με τη συνθήκη 2D με εξαίρεση την περιοχή του πρόσθιου αριστερού κροταφικού φλοιού που η υπεροχή των ανδρών δεν παρουσίασε στατιστική σημαντικότητα. REAL: Ίδιο πρότυπο ενεργοποίησης με τη συνθήκη 2D με εξαίρεση τη δεξιά πρόσθια κροταφική περιοχή. 2D: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στο δεξί ινιακό φλοιό, στον αριστερό βρεγματικό φλοιό (C3) καθώς και σε ολόκληρο τον μετωπιαίο, προμετωπιαίο και κροταφικό φλοιό. 3D: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στα ηλεκτρόδια F8, T4, T6, P3, P4, PZ, C4 και T3. REAL: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στο σύνολο του εγκεφαλικού φλοιού με εξαίρεση τις περιοχές του ινιακού (Ο1, Ο2) καθώς και τις πρόσθιες κροταφικές περιοχές των δύο ημισφαιρίων (Τ4, Τ3). Γυναίκες 2D: Δεν παρουσίασαν υπεροχή δραστηριότητας σε καμία εγκεφαλική περιοχή. 3D: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στον πρόσθιο δεξιό κροταφικό φλοιό (T4) και σε τμήμα του μετωπιαίου φλοιού (FZ). REAL: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στην περιοχή του αριστερού ινιακού φλοιού. Δεν παρουσίασαν υπεροχή δραστηριότητας άλφα ρυθμού σε καμία πειραματική συνθήκη. Παρουσίασαν στατιστικά σημαντική υπεροχή μόνο στο πραγματικό περιβάλλον στην περιοχή του δεξιού πρόσθιου κροταφικού φλοιού. 2D: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στις περιοχές του οπίσθιου δεξιού κροταφικού φλοιού (T6), του οπίσθιου βρεγματικού (P3,P4,PZ) και του αριστερού οπτικού φλοιού. 3D: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση κυρίως στο αριστερό ημισφαίριο και συγκεκριμένα στα ηλεκτρόδια Fp1, Fp2, Fz, F3, F4,C3, T5, O1 και O2. REAL: Στατιστικά σημαντική ενεργοποίηση στις περιοχές του ινιακού φλοιού καθώς και τις πρόσθιες κροταφικές περιοχές των δύο ημισφαιρίων. Συμπεράσματα Η παρούσα μελέτη διερευνά διαφορές στην εγκεφαλική λειτουργία με έμφαση στις γνωστικές δεξιότητες που παρουσιάζονται όταν άνδρες και γυναίκες έρχονται σε επαφή με τρία διαφορετικά ερεθίσματα με βασικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο. Τα τρία περιβάλλοντα

6 52 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή παρουσιάζουν τα ίδια ερεθίσματα, τέσσερα γεωμετρικά στερεά σε δυσδιάστατο, σε τρισδιάστατο και στεροσκοπικό, και σε πραγματικό περιβάλλον. Η επεξεργασία των δεδομένων οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα: 1. Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες επεξεργάζονται τα ίδια ερεθίσματα χρησιμοποιώντας τις ίδιες γνωστικές δεξιότητες καθώς και οι δύο ομάδες παρουσίασαν ενεργοποίηση στις ίδιες εγκεφαλικές περιοχές και στις τρείς πειραματικές συνθήκες για τους βασικούς εγκεφαλικούς ρυθμούς θήτα, άλφα, βήτα και γάμα. 2. Η αύξηση του θήτα ρυθμού σε κεντρικές εγκεφαλικές περιοχές έχει συνδεθεί με την εκτέλεση σύνθετων γνωστικών λειτουργιών. Από τη μελέτη των χαρτών παρατηρείται ότι οι άνδρες αντιλαμβάνονται ως πιο πολύπλοκες διεργασίες την παρακολούθηση του πραγματικού περιβάλλοντος και του δυσδιάστατου ΕΠ ενώ οι γυναίκες την παρακολούθηση του τρισδιάστατου ΕΠ. 3. Η ύπαρξη δραστηριότητας θήτα στη βρεγματική περιοχή τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών και στις τρείς πειρατικές συνθήκες συνάδει με τη φύση των οπτικοχωρικών ερεθισμάτων και επιλεκτικής προσοχής, επαληθεύοντας αποτελέσματα προηγούμενων μελετών (Rugg & Dickens, 1982 Basar et al., 1999 & 2001). 4. Η παρόμοια δραστηριότητα που παρατηρείται τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες μεταξύ των προμετωπιαίων και οπίσθιων περιοχών για το θήτα ρυθμό και στις τρείς πειραματικές συνθήκες έρχεται σε συμφωνία με αποτελέσματα προηγούμενων μελετών κατά την εκτέλεση οπτικοχωρικών διεργασιών (Sarnthein et al., 1998). 5. Οι άνδρες φέρονται να εκτελούν εντονότερη νοητική εργασία από ότι οι γυναίκες και στις τρείς πειραματικές συνθήκες δεδομένου ότι παρουσιάζουν σημαντική δραστηριότητα βήτα ρυθμού στις πρόσθιες εγκεφαλικές περιοχές που έχει συνδεθεί τόσο με αυξημένη νοητική εργασία, όσο και με κατασκευή νοητικών εικόνων (Macaulay & Edmonds, 2004). 6. Η έντονη γάμα δραστηριότητα των ανδρών και των γυναικών και στις τρείς πειραματικές συνθήκες έρχεται σε συμφωνία με αποτελέσματα προηγούμενων μελετών που έχουν συνδέσει την παρουσία του γάμα ρυθμού με απόκριση σε αισθητηριακά ερεθίσματα κυρίως οπτικά, με εστίαση προσοχής στα ερεθίσματα όταν παρατηρείται έντονη δραστηριότητα στη βρεγματική περιοχή όπως συμβαίνει και στο παρόν πείραμα και στις τρεις πειραματικές συνθήκες (Basar, 1999; Basar et al, 1996; Kojo et al., 1993). 7. Οι γυναίκες παρουσιάζονται να φέρουν περισσότερο έντονη την αντίληψη της στερεοσκοπίας στη 3D συνθήκη, δεδομένου ότι ο ρυθμός γάμα έχει συνδεθεί με την αντίληψη της στερεοσκοπίας από προηγούμενες μελέτες (Dixon & Lear, 1964; Kahana et al., 2001) 8. Οι άνδρες παρουσιάζουν σημαντικά μεγαλύτερο άλφα ρυθμό και στις τρείς πειραματικές συνθήκες με μεγαλύτερη ένταση στις περιοχές του δεξιού κροταφικού φλοιού, γεγονός που οδηγεί στην υπόθεση ότι οι άνδρες δείχνουν λιγότερη οπτική προσοχή από ότι οι γυναίκες και καταβάλλουν μικρότερη νοητική προσπάθεια (Cremades et al., 2004; Klimesch, 1992; Ray, 1990). 9. Η έντονη άλφα δραστηριότητα που παρουσιάζουν οι άνδρες στις πλευρικές περιοχές και στα τρία πειραματικά περιβάλλοντα παραπέμπει στο συμπέρασμα ότι προβαίνουν σε νοερή απεικόνιση του εξωτερικού ερεθίσματος (Cole & Ray, 1985; Cooper et al., 2003).

7 Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση 53 Συνοπτικά, παρατηρήθηκε ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες χρησιμοποίησαν τις ίδιες γνωστικές διεργασίες για την επεξεργασία των ερεθισμάτων τα οποία ορθώς έγιναν αντιληπτά ως οπτικοχωρικά ερεθίσματα. Διαφορές εντοπίστηκαν στο ότι οι γυναίκες φέρονται να εκτελούν πιο έντονη επεξεργασία πρωτογενών οπτικών δεδομένων στο τρισδιάστατο και στο πραγματικό περιβάλλον που το αντιλαμβάνονται ως πιο πολύπλοκο σε αντίθεση με τους άνδρες, οι οποίοι φέρονται να δείχνουν λιγότερη προσοχή και να καταβάλλουν μικρότερη νοητική προσπάθεια και στις τρείς συνθήκες, ενώ παράλληλα φέρονται να προσπαθούν να κατασκευάσουν νοητικές εικόνες των προβαλλόμενων κάθε φορά ερεθισμάτων. Τα συμπεράσματα της μελέτης, αν και δεν είναι εύκολα γενικεύσιμα, αναδεικνύουν την ανάγκη για σχεδίαση εκπαιδευτικών εικονικών περιβαλλόντων με μικρό βαθμό πολυπλοκότητας, αφού τα απλούστερα περιβάλλοντα δε δυσκολεύουν τις γυναίκες που επεξεργάζονται λεπτομερώς τα πρωτογενή οπτικά δεδομένα, ούτε και τους άνδρες που δημιουργούν ευκολότερα νοητικές εικόνες. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης είναι διερευνητικά και συνεισφέρουν σημαντικά στο πεδίο της βιολογικής βάσης της μάθησης και της σχεδίασης κατάλληλων εκπαιδευτικών πληροφορικών περιβαλλόντων για όλους. Η έρευνα συνεχίζεται αφενός με μεγαλύτερο δείγμα, κι αφετέρου με τη μελέτη ηλεκτρικής εγκεφαλικής δραστηριότητας σε εικονικά περιβάλλοντα με συγκεκριμένο εκπαιδευτικό περιεχόμενο. Αναφορές Astur Robert S., Ortiz Maria L., & Sutherland Robert J. (1998). A characterization of performance by men and women in a virtual Morris water task: A large and reliable sex difference. Behavioural Brain Research, 93, Basar, E. (1999). Brain function and oscillations. Integrative brain function. Neurophysiology and Cognitive Processes, II, Berlin Heidelberg: Springer. Basar, E., Schurmann, M., & Sakowitz, O. (2001). The selectively distributed theta system: functions. International Journal of Psychophysiology, 39(2-3), Basar-Eroglu, C., Struber, Schurmann, M., Stadler, M., & Basar, E. (1996). Gamma-band responses in the brain a short review of psychophysiological correlates and functional significance. International Journal of Psychophysiology, 24, 101-l 12. Brimer, M. A. (1969). Sex differences in listening comprehension. Journal of Research and Development in Education, Caffrey, J. (1955). Adding ability at the secondary level. Education, 75, Cahill, L. (2006). Why sex matters for neuroscience. Nature Reviews Neuroscience, 7, Chipman K., & Kimura D., (1998). An investigation of sex differences on incidental memory for verbal and pictorial material. Learning and Individual Dilferences, 10(4), Cole, H. W., & Ray, W. J. (1985). EEG correlates of emotional tasks related to attentional demands. International Journal of Psychophysiology, 3(1), Cooper. N. R., Croft, R. J., Dominey, S. J. J., Burgess. A. P., & Gruzelier, J. H. (2003). Paradox lost? Exploring the role of alpha oscillations during externally vs. internally directed attention and the implications for idling and inhibition hypotheses. International Journal of Psychophysiology, 47, Corsi-Cabreraa M., Arce C., Ramos J., & Guevara M., (1997). Effect of spatial ability and sex on interand intrahemispheric correlation of EEG activity. Electroencephalography and clinical Neorophysiology, 102, Cosgrove, K., Mazure, C.-M., & Staley, J., (2007). Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry. Biological Psychiatry, 62, Cremades, J. G., Barreto, A., Sanchez, D., & Adjouadi, M. (2004). Human-computer interfaces with regional lower and upper alpha frequencies as on-line indexes of mental activity. Computers in Human Behavior, 20, Dixon, N. F., & Lear, T. E. (1964). Incidence of theta rhythm prior to awareness of a visual stimulus. Nature, 203,

8 54 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή Guntekin, B. & Basar, E. (2007). Brain oscillations are highly influenced by gender differences. International Journal of Psychophysiology, 65, James, A. N. (2007). Teaching the male brain: how boys think, feel, and learn in school. Corwin Press. James A. N. (2009). Teaching the female brain: How girls Learn Math and Science. Corwin Press. Kahana, M. J., Seelig, D., & Madsen, J. R. (2001). Theta returns. Current Opinion in Neurobiology. 11, Kimura, D. (1992). Sex differences in the brain. Scientific American, 267, Klimesch, W., Pfurtscheller, G., & Schimke, H. (1992). Pre- and post-stimulus processes in category judgement tasks as measured by event-related desynchronization (ERD). Journal of Psychophysiology, 6, Kojo, I., Liinasuo, M., & Rovamo, J. (1993). Spatial and temporal properties of illusory figures. Vision Research, 33, Lee, T. M., Liu, H. L., Hoosain, R., Liao, W. T., Wu, C. T., Yuen, K. S., Chan, C. C., Fox, P. T., & Gao, J. H., (2002). Gender differences in neural correlates of recognition of happy and sad faces in humans assessed by functional magnetic resonance imaging. Neuroscience Letters, 333, Macaulay, M., & Edmonds, E. (2004). Does frontal EEG beta have application in anxiety monitoring during computer-based learning? Journal of Educational Computing Research, 30(3) Mager, R., Bullinger, A. H., Roessler, A., Mueller-Spahn, F., & Stoermer, R. (2000). Monitoring brain activity during use of stereoscopic virtual environments. CyberPsychology and Behavior, 3(3), Mikropoulos, T. (2001). Brain activity on navigation in virtual environments. Journal of Educational Computing Research, 24(1), Mikropoulos, T. A. (2003). Brain research in science education research. In D. Psillos, P.Kariotoglou, V. Tselfes, E. Hatzikraniotis, G. Fassoulopoulos & M. Kallery (eds.), Science Education Research in the Knowledge - Based Society (pp ). Kluwer Academic Publishers, The Netherlands. Mikropoulos, T. A., Tzimas, E., & Dimou, G. E. (2004). Objective presence measures through electric brain activity. In M. A. Raya & B. R. Solaz (eds.), Proceedings of the 7 th Annual International Workshop on Presence (pp ). Valencia. Morita, Y., Morita, K., Yamamoto, M., Waseda, Y., & Maeda, H., (2001). Effects of facial affect recognition on the auditory P300 in healthy subjects. Neuroscience Research, 41, Müller, M. M., Gruber, T., & Keil, A. (2000). Modulation of induced gamma band activity in the human EEG by attention and visual information processing. International Journal of Psychophysiology, 38, Pugnetti, L., Meehan, M., & Mendozzi, L. (2001). Psychophysiological correlates of virtual reality: A review. Presence: Teleoperators & Virtual Environments, 10, Ray, W. J. (1990). The electrocortical system. In J. T. Calliopo & L.G. Tassinary (eds.), Principles of psychophysiology: physical, social and inferential elements (pp ). New York: Cambridge University Press. Rescher, B., & Rappelsberger, P., (1999). Gender dependent EEG-changes during a mental rotation task. International Journal of Psychophysiology, 33, Rugg, M. D., & Dickens, A. M. J. (1982). Dissociation of alpha and theta activity as a function of verbal and visuospatial tasks. Electroencephalography and Clinical Neurophysiology, 53, Sarnthein, J., Petsche, H., Rappelsberger, P., Shaw, G. L., & Von Stein, A. (1998). Synchronization between prefrontal and posterior association cortex during human working memory. Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 95(12), , Retrieved 12 May 2010 from Vidal, C., (2005). Brain, sex and ideology. Diogenes, 52, Volf, N.V., & Razumnikova, O.M. (1999). Sex differences in EEG coherence during a verbal memory task in normal adults, International Journal of Psychophysiology, 34(2), 113. Wildgruber, D., Pihan, H., Ackermann, H., Erb, M., & Grodd, W., (2002). Dynamic brain activation during processing of emotional intonation: influence of acoustic parameters, emotional valence, and sex. Neuroimage, 15, Παπαχρήστος, Ν. (2006). Εγκεφαλική δραστηριότητα κατά την παρατήρηση γεωμετρικών σχημάτων. Μεταπτυχιακή διατριβή, ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Εγκεφαλικές διεργασίες σε στερεοσκοπικά εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα

Εγκεφαλικές διεργασίες σε στερεοσκοπικά εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα Εγκεφαλικές διεργασίες σε στερεοσκοπικά εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα Γιώργος Ζαχαρής, Βαγγέλης Τζίμας, Χρυσή Πριοβόλου, Τάσος Α. Μικρόπουλος gzacharis@grads.uoi.gr, me00620@cc.uoi.gr, chpriov@cc.uoi.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Στερεοσκοπική όραση σε πραγματικό και εικονικό περιβάλλον εκπαιδευτικού περιεχομένου

Στερεοσκοπική όραση σε πραγματικό και εικονικό περιβάλλον εκπαιδευτικού περιεχομένου Στερεοσκοπική όραση σε πραγματικό και εικονικό περιβάλλον εκπαιδευτικού περιεχομένου Γ. Κ. Ζαχαρής, Τ. Α. Μικρόπουλος Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων gzacharis@uoi.gr, amikrop@uoi.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η εγκεφαλική δραστηριότητα χρηστών ως βάση για τη σχεδίαση εκπαιδευτικών περιβαλλόντων

Η εγκεφαλική δραστηριότητα χρηστών ως βάση για τη σχεδίαση εκπαιδευτικών περιβαλλόντων Η εγκεφαλική δραστηριότητα χρηστών ως βάση για τη σχεδίαση εκπαιδευτικών περιβαλλόντων Τ. Α. Μικρόπουλος, Ε. Τζίµας, Γ. Ηλ. ήµου Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώντας το μαύρο κουτί : Η στερεοσκοπία σε εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα για τις φυσικές επιστήμες

Ερευνώντας το μαύρο κουτί : Η στερεοσκοπία σε εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα για τις φυσικές επιστήμες ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Νέες Τεχνολογίες Εκπαίδευσης Ερευνώντας το μαύρο κουτί : Η στερεοσκοπία σε εκπαιδευτικά εικονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μελετάμε τις νοητικές λειτουργίες;

Πώς μελετάμε τις νοητικές λειτουργίες; Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 2 Ερευνητικές μέθοδοι της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Πώς μελετάμε τις νοητικές λειτουργίες; Πειραματική γνωστική ψυχολογία Μελέτη των νοητικών λειτουργιών φυσιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εικονική πραγματικότητα και εκπαίδευση: Εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα και κόσμοι

Εικονική πραγματικότητα και εκπαίδευση: Εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα και κόσμοι Εικονική πραγματικότητα και εκπαίδευση: Εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα και κόσμοι Αναστάσιος Μικρόπουλος Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής Πραγματικότητας στην Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Τεχνολογίες μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Βασιλική Ζήση, PhD Φυσική δραστηριότητα: είναι οποιαδήποτε κίνηση του σώματος παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου Θεματική Ενότητα 10: Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις μεθόδους μελέτης του εγκεφάλου. Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και ΤΠΕ Η Πληροφορική και οι Τεχνολογίες της

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας 3 βασικές μέθοδοι έρευνας: ενδοσκόπηση παρατήρηση πείραμα (+ μοντέλλα) πειραματική ψυχολογία υποκείμενα/συμμετέχοντες πειραματική διαδικασία, έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 EMDR Πρωτόκολλο Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 Τηλεσκοπική Επεξεργασία / Telescopic Processing Σημείο Αναστάτωσης EMD Περιορισμένη Εστίαση σε κάθε σημείο αναστάτωσης Στρατηγική EMDr

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ. Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ. Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1. Οι ψηφιακές τεχνολογίες ως γνωστικά εργαλεία στην υποστήριξη της διδασκαλίας και της μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και αξιολόγηση εκπαιδευτικού λογισμικού

Σχεδιασμός και αξιολόγηση εκπαιδευτικού λογισμικού Σχεδιασμός και αξιολόγηση εκπαιδευτικού λογισμικού Ενότητα 6: Μοντέλα Σχεδιασμού, Kανόνες Mayer Διδάσκων: Νικόλαος Τσέλιος Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σημείωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 2: Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 2: Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 2: Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία Θεματική Ενότητα 2: Στόχοι: Η απόκτηση ενημερότητας, εκ μέρους των φοιτητών, για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διεθνείς κι Ευρωπαϊκές Πολιτικές στην Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Έρευνα» Μάθημα: Εκπαίδευση, Κατάρτιση, Αγορά Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Μελέτη του εγκεφάλου Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις. Βασίλης Παυλόπουλος

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις. Βασίλης Παυλόπουλος ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις Βασίλης Παυλόπουλος Διάγραμμα της παρουσίασης Πότε (δεν) χρειάζονται πίνακες και σχήματα σε μια ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Γνωστική Ψυχολογία. Πέτρος Ρούσσος

Εφαρμοσμένη Γνωστική Ψυχολογία. Πέτρος Ρούσσος 2 Εφαρμοσμένη Γνωστική Ψυχολογία Πέτρος Ρούσσος Ιστορία της Εφαρμοσμένης Γνωστικής Ψυχολογίας (1) Πρώιμη έρευνα στην Ευρώπη (πολλές έρευνες που σήμερα θα θεωρούνταν «γνωστικές» και είχαν σημαντική πρακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 3: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: I

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 3: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: I ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 3: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: I Θεματική Ενότητα 3: Στόχοι: Η απόκτηση ενημερότητας, εκ μέρους των φοιτητών, για τις πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες Διερεύνηση του προσωπικού ενδιαφέροντος των αριστούχων μαθητών της Γ Λυκείου για το γνωστικό αντικείμενο της Φυσικής, με τη χρήση του C.L.A.S.S. Χριστίνα Ηλ. Κωσταρά και Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan)

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) On-the-fly feedback, Upper Secondary Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) Τάξη: Β Λυκείου Διάρκεια ενότητας Μάθημα: Φυσική Θέμα: Ταλαντώσεις (αριθμός Χ διάρκεια μαθήματος): 6X90

Διαβάστε περισσότερα

Οι νευρικοί μηχανισμοί της οπτικής επιλογής : από την πλευρά της νευροψυχολογίας.

Οι νευρικοί μηχανισμοί της οπτικής επιλογής : από την πλευρά της νευροψυχολογίας. Οι νευρικοί μηχανισμοί της οπτικής επιλογής : από την πλευρά της νευροψυχολογίας. Ανάργυρος Β.Καραπέτσας Χειμερινό εξάμηνο: 2013 2014 Εισαγωγή Σε αυτό το άρθρο υποστηρίζεται ότι οι νευροψυχολογικές μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Διπλωματική Εργασία ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΙΛΚΟΥ Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Αντίληψη, νόηση και πολιτισμός. Σταθερότητα και οπτική πλάνη Αισθητική αντίληψη τέχνη Νοητικές διεργασίες Ερμηνείες νοητικών διαφορών

Αντίληψη, νόηση και πολιτισμός. Σταθερότητα και οπτική πλάνη Αισθητική αντίληψη τέχνη Νοητικές διεργασίες Ερμηνείες νοητικών διαφορών Αντίληψη, νόηση και πολιτισμός Σταθερότητα και οπτική πλάνη Αισθητική αντίληψη τέχνη Νοητικές διεργασίες Ερμηνείες νοητικών διαφορών Δύο σχολές για την ερμηνεία της αντιληπτικής σταθερότητας Γενετιστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας Θεματική Ενότητα 8: Στόχοι: Η εξοικείωση των φοιτητών με τις επιδράσεις, από άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος <<Ασκήσεις λόγου>> σε ηλικιωμένους με Ήπια Νοητική Διαταραχή

Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος <<Ασκήσεις λόγου>> σε ηλικιωμένους με Ήπια Νοητική Διαταραχή lysitsas.kon@gmail.com 9th Panhellenic Conference on Alzheimer's Disease and 1st Mediterranean on Neurodegenerative Diseases Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος σε ηλικιωμένους με

Διαβάστε περισσότερα

Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών

Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών Ενότητα 2: Κατηγοριοποιήσεις Μάθησης & Μνήμης Κωνσταντίνος Παπαθεοδωρόπουλος Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση των γενικών αξόνων που

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της Ικανότητας των Φοιτητών Χημείας στον Νοητικό Χειρισμό (Περιστροφή και Κατοπτρισμός) 2D Συμβολικών Μοριακών Αναπαραστάσεων

Διερεύνηση της Ικανότητας των Φοιτητών Χημείας στον Νοητικό Χειρισμό (Περιστροφή και Κατοπτρισμός) 2D Συμβολικών Μοριακών Αναπαραστάσεων Διερεύνηση της Ικανότητας των Φοιτητών Χημείας στον Νοητικό Χειρισμό (Περιστροφή και Κατοπτρισμός) 2D Συμβολικών Μοριακών Αναπαραστάσεων Κωστελίδου Ν. Θεοδώρα (Msc Ιατρικής Πληροφορικής, Msc ΔιΧηΝΕΤ) kostelidou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 8 Νοερή απεικόνιση Πέτρος Ρούσσος Νοερή απεικόνιση Μπορείτε να περιγράψετε τι βλέπετε στη φωτογραφία; Νοερό είδωλο (mental image) ή νοητική αναπαράσταση (mental representation):

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝΕΡΓΕΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ»: ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΕΝΝΟΙΩΝ

«ΕΝΕΡΓΕΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ»: ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΕΝΝΟΙΩΝ «ΕΝΕΡΓΕΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ»: ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΕΝΝΟΙΩΝ Λιαράκου Γεωργία - Λέκτορας, ΠΤ Ε Παν. Αιγαίου Μουστάκας Λουκάς 1 - Εκπαιδευτικός, Υποψήφιος ιδάκτορας Παν. Αιγαίου / Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ

ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ Πρόσφατες εργασίες έχουν αποδείξει ότι στη μνήμη παρεμβαίνουν πολλές περιοχές του εγκεφάλου Παρ όλα αυτά, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι μνήμης και ορισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜOΣ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ «κοιτάζουμε με τα μάτια αλλά βλέπουμε με τον εγκέφαλο» 90% των πληροφοριών που φθάνουν στον εγκέφαλο περνούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας Εκπαιδευτικού Σεναρίου

Τίτλος Εργασίας Εκπαιδευτικού Σεναρίου Τίτλος Εργασίας Εκπαιδευτικού Σεναρίου Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση email Επώνυμο και Όνομα Δεύτερου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

14-Σεπτ-2009 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΆ ΦΗΜΑ. Χαρακτηριστικά, εντολές εισόδου

14-Σεπτ-2009 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΆ ΦΗΜΑ. Χαρακτηριστικά, εντολές εισόδου 3. 1 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΆ ΦΗΜΑ Χαρακτηριστικά, εντολές εισόδου ΠΕΡΙΟΧΈΣ ΕΓΚΕΦΆΛΟΥ (από www.aph.org/cvi/brain.html) (από www.emc.maricopa.edu) 2 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΆΦΗΜΑ (ΗΕΓ) Εικόνα από: www.deymed.com 3 ΜΗ-ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών.

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Όνομα Φοιτήτριας: Βεκύρη Σοφία Επιβλέπουσα: Γιόκα Μαράνια BA (HONS) Early Childhood Studies

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Καθηγητής: Αργύρης Β. Καραπέτσας

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Καθηγητής: Αργύρης Β. Καραπέτσας ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Καθηγητής: Αργύρης Β. Καραπέτσας Πότε προστρέχω στη Νευροψυχολογική Αξιολόγηση ; Οι Νευροψυχολογικές Αξιολογήσεις γενικά προτείνονται στις ακόλουθες περιπτώσεις: 1. Περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου Alzheimer & Συγγενών Διαταραχών και 1ο Mεσογειακό Συνέδριο Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών Τουρίκα Μαρία Επισκέπτρια Υγείας Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Γ εξάμηνο Διδάσκων : Α. Β. Καραπέτσας Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 1 Η ανθρώπινη μνήμη μπορεί να συγκρατεί έναν απεριόριστο αριθμό πληροφοριών και είναι σε θέση να τις ανακαλεί.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή εισήγηση. «ΜΑΘΗΣΙΣ: Μία Ευφυής Διαδικτυακή Τάξη Άλγεβρας»

Εργαστηριακή εισήγηση. «ΜΑΘΗΣΙΣ: Μία Ευφυής Διαδικτυακή Τάξη Άλγεβρας» o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ Εργαστηριακή εισήγηση «ΜΑΘΗΣΙΣ: Μία Ευφυής Διαδικτυακή Τάξη Άλγεβρας» Δημήτριος Σκλαβάκης 1, Ιωάννης Ρεφανίδης 1 Μαθηματικός Υποψήφιος Διδάκτωρ, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 8. Η Φυσική της Μουσικής Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων. Αντιληπτό ύψος καθαρού τόνου Απόλυτο ύψος

Διάλεξη 8. Η Φυσική της Μουσικής Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων. Αντιληπτό ύψος καθαρού τόνου Απόλυτο ύψος Η Φυσική της Μουσικής Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Διάλεξη 8 Αντιληπτό ύψος καθαρού τόνου Απόλυτο ύψος Ανασκόπηση της Διάλεξης 7 Το αν ένας ήχος είναι ακουστός ή όχι εξαρτάται κυρίως από την έντασή του και τη συχνότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ BIOΓPAΦIKO ΣHMEIΩMA

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ BIOΓPAΦIKO ΣHMEIΩMA ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ BIOΓPAΦIKO ΣHMEIΩMA του Μιχαήλ Σκουμιού Ρόδος 2014 I. ΠPOΣΩΠIKA ΣTOIXEIA Επώνυμο: Όνομα: Όνομα πατέρα: Όνομα μητέρας: Σκουμιός Μιχαήλ Nικόλαος Mαρία Έτος γέννησης: 1964 Τόπος γέννησης: Οικογενειακή

Διαβάστε περισσότερα

«Η κανονική νοητική συνθήκη των ανθρώπων σε κατάσταση εγρήγορσης, που χαρακτηρίζεται από την εμπειρία των αντιλήψεων, σκέψεων, συναισθημάτων,

«Η κανονική νοητική συνθήκη των ανθρώπων σε κατάσταση εγρήγορσης, που χαρακτηρίζεται από την εμπειρία των αντιλήψεων, σκέψεων, συναισθημάτων, 9 Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Το πρόβλημα της συνείδησης Μια απόπειρα ορισμού της συνείδησης «Η κανονική νοητική συνθήκη των ανθρώπων σε κατάσταση εγρήγορσης, που χαρακτηρίζεται από την εμπειρία των

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Η Ειδική Αγωγή ΑΦΕΤΗΡΙΑ εξελίξεων στην Επιστήμη και στην Πράξη ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας Εργαστηριακής Παρουσίασης

Τίτλος Εργασίας Εργαστηριακής Παρουσίασης Τίτλος Εργασίας Εργαστηριακής Παρουσίασης Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση email Επώνυμο και Όνομα Δεύτερου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ492: ΝΕΥΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΒΙΟ492: ΝΕΥΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΒΙΟ492: ΝΕΥΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Δρ. Κυριακή Σιδηροπούλου Λέκτορας Νευροφυσιολογίας Γραφείο: Γ316δ ΤΗΛ: 28103940871 (γραφείο) E- MAIL: sidirop@imbb.forth.gr Εισαγωγή Σιδηροπούλου - Νευροβιολογία 1 Δομή μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τσιότσιος Χρήστος 1, Kutsniashvili Sopiko 1, Μότσκα Στυλιανή 1, Συργιαμιώτης Βασίλης 1

Τσιότσιος Χρήστος 1, Kutsniashvili Sopiko 1, Μότσκα Στυλιανή 1, Συργιαμιώτης Βασίλης 1 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τσιότσιος Χρήστος 1, Kutsniashvili Sopiko 1, Μότσκα Στυλιανή 1, Συργιαμιώτης Βασίλης 1 1 Ανώτατο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΠΟΣΟ «ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΕΙΝΑΙ»;

ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΠΟΣΟ «ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΕΙΝΑΙ»; Γ Ε Ω Π Ο Ν Ι Κ Ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ:Αγροτικής οικονοµιας & Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS Effandi Zakaria and Norulpaziana Musiran The Social Sciences, 2010, Vol. 5, Issue 4: 346-351 Στόχος της

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 9 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 9 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 9 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να ορίζουν τι

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΕ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία 3

Γνωστική Ψυχολογία 3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Γνωστική Ψυχολογία 3 Ενότητα #8: Θεωρητικά μοντέλα Διδάσκων: Οικονόμου Ηλίας ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995)

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Γνωστικοί & συναισθηματικοί παράγοντες Γνωστική Ψυχική ευεξία λειτουργία Υγεία & fittness

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης για Παιδιά με Αυτισμό: Επισκόπηση Πεδίου και Προτάσεις Σχεδιασμού

Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης για Παιδιά με Αυτισμό: Επισκόπηση Πεδίου και Προτάσεις Σχεδιασμού Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης για Παιδιά με Αυτισμό: Επισκόπηση Πεδίου και Προτάσεις Σχεδιασμού Χ. Βολιώτη 1, Θ. Τσιάτσος 1, Σ. Μαυροπούλου 2, Χ. Καραγιαννίδης 2 1 Τμήμα Πληροφορικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 9: Μέθοδοι και Δεοντολογία στην Ψυχολογία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 9: Μέθοδοι και Δεοντολογία στην Ψυχολογία ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 9: Μέθοδοι και Δεοντολογία στην Ψυχολογία Θεματική Ενότητα 9: Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις μεθόδους έρευνας της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση 8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση Η εννοιολογική χαρτογράφηση (concept mapping) αποτελεί ένα μέσο για την αναπαράσταση των γνώσεων, των ιδεών, των εννοιών προς οικοδόμηση (Jonassen et al. 1998), των νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦυσιολογίαΝευρικούΣυστήµατος 1 0 Μάθηµα Στοιχεία Ανατοµίας Λειτουργίας του ΝΣ Τεχνικές Λειτουργικής Απεικόνισης Λειτουργία της Γλώσσας ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το ΝΣ συντονίζει τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε)

Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε) Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε) Τεχνολογίες Μάθησης Learning Technologies 2015 Τι είναι; Πρόκειται για διεπιστημονική Κατεύθυνση σπουδών που εστιάζει στις Τεχνολογίες Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ Όλγα Ηµέλλου PhD Περίληψη Μετά την ψήφιση του νόµου 2817/2000, την πρόσφατη συµπλήρωση και αναθεώρησή του και την υπογραφή των σχετικών υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων, η εκπαίδευση των παιδιών και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013.

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. Πρακτικές και καινοτομίες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Άγγελος Μπέλλος Καθηγητής Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 3: Θεωρίες Επεξεργασίας Πληροφοριών για την γνωστική ανάπτυξη

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 3: Θεωρίες Επεξεργασίας Πληροφοριών για την γνωστική ανάπτυξη Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 3: Θεωρίες Επεξεργασίας Πληροφοριών για την γνωστική ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Βιολογικές Βάσεις Στέλλα Βοσνιάδου

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Βιολογικές Βάσεις Στέλλα Βοσνιάδου 1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 2 Νευρώνες: Τα βασικά στοιχεία του Νευρικού Συστήµατος 3 Luigi Galvagni Joannes Muller Herman von Helmhoz τέλη του 18ου αιώνα Ανακαλύπτουν πως η νευρική µεταβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη επίδρασης αλκοόλ στην οδηγική συμπεριφορά νέων οδηγών Πείραμα σε προσομοιωτή οδήγησης

Μελέτη επίδρασης αλκοόλ στην οδηγική συμπεριφορά νέων οδηγών Πείραμα σε προσομοιωτή οδήγησης Μελέτη επίδρασης αλκοόλ στην οδηγική συμπεριφορά νέων οδηγών Πείραμα σε προσομοιωτή οδήγησης Ζωή Χριστοφόρου, zoic@civil.ntua.gr Ματθαίος Καρλαύτης, mgk@mail.ntua.gr Γιώργος Γιαννής, geyannis@central.ntua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Σεμινάρια

Νοσηλευτική Σεμινάρια Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Σεμινάρια Ενότητα 6: Τρόποι Συγγραφής της Μεθόδου και των Αποτελεσμάτων μιας επιστημονικής εργασίας Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Νευρογλωσσολογία. Ενότητα 6 : Νευροαπεικονιστικές Μέθοδοι και Τεχνικές II: fmri, PET. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας

Νευρογλωσσολογία. Ενότητα 6 : Νευροαπεικονιστικές Μέθοδοι και Τεχνικές II: fmri, PET. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Νευρογλωσσολογία Ενότητα 6 : Νευροαπεικονιστικές Μέθοδοι και Τεχνικές II: fmri, PET Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί Ενότητας Διερεύνηση της σχέσης εγκεφάλου και γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6).

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6). ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΑ Η στερεοσκοπία είναι μια τεχνική που δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους σε μια εικόνα. Στηρίζεται στο ότι η τρισδιάστατη φυσική όραση πραγματοποιείται διότι κάθε μάτι βλέπει το ίδιο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Υπεύθυνη Συντονισµού Διδακτικού Μαθησιακού Αντικειµένου της Γεωγραφίας: Αικατερίνη Κλωνάρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Α εξάμηνο Διδάσκων : Α. Β. Καραπέτσας Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 1 Η ανθρώπινη μνήμη μπορεί να συγκρατεί έναν απεριόριστο αριθμό πληροφοριών και είναι σε θέση να τις ανακαλεί.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Κ. Νικολοπούλου 1, Β. Γιαλαμάς 2 1 Β/θμια Εκπαίδευση & Πανεπιστήμιο Αθηνών, klnikolopoulou@ath.forthnet.gr 2 Πανεπιστήμιο Αθηνών, gialamasbasilis@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΑΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΡΟΤΑΦΙΚΗΣ

ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΑΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΡΟΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΑΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΡΟΤΑΦΙΚΗΣ Παναγιώτα Αφεντούλη1, Ιωάννης Βελέντζας1, Μάικλ Παπαγεωργίου1, Χρήστος Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΡΩΓΜΩΝ ΣΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΜΕ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΝΟΡΡΕΥΜΑΤΩΝ

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΡΩΓΜΩΝ ΣΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΜΕ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΝΟΡΡΕΥΜΑΤΩΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΡΩΓΜΩΝ ΣΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΜΕ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΝΟΡΡΕΥΜΑΤΩΝ Ν. Τσόπελας, Ι. Σαρρής, Ν.Ι. Σιακαβέλλας Τμήμα Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26500 Πάτρα Περίληψη Η ανίχνευση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα