1. Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ"

Transcript

1 1. Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ Οι δυνάμεις της αγοράς Ζήτηση και συμπεριφορά καταναλωτή Προσφορά και συμπεριφορά παραγωγού Ισορροπία προσφοράς-ζήτησης Η τέλεια αγορά Αποδοτική κατανομή πόρων Στρεβλώσεις της αγοράς Δομή της αγοράς Κρατικές παρεμβάσεις Εξωτερικές οικονομίες Ανυπαρξία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας 1 Αγορά και περιβάλλον ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Αγαθά & υπηρεσίες Φυσικοί πόροι ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ Περιβαλλοντικά αγαθά Συντελεστές παραγωγής Απόβλητα Απορρίμματα 2 1

2 Αγορά: Αγορά και τιμές ο τρόπος επικοινωνίας μεταξύ καταναλωτών και παραγωγών ο τρόπος αλληλεπίδρασης μεταξύ ζήτησης και προσφοράς Τιμές: το σήμα έκφρασης των επιθυμιών των καταναλωτών και των δυνατοτήτων των παραγωγών το μέσο εξισορρόπησης ζήτησης και προσφοράς 3 Οι καμπύλες προσφοράς & ζήτησης ΖΗΤΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ Ποσότητα Ποσότητα (εκατ. (εκατ. κουτιά κ.μ./ / χρόνο) Ποσότητα (εκατ. κ.μ./ χρόνο) 4 2

3 Οι δυνάμεις προσφοράς & ζήτησης Χαμηλή τιμή: 2 / κ.μ. αποθάρρυνση παραγωγών χαμηλή προσφορά (7 εκ. κ.μ.) ενθάρρυνση καταναλωτών υψηλή ζήτηση (15 εκ. κ.μ.) Υπερβάλλουσα Ζήτηση αύξηση τιμής Υψηλή τιμή: 4 / κ.μ. ενθάρρυνση παραγωγών υψηλή προσφορά (15 εκ. κ.μ.) αποθάρρυνση καταναλωτών χαμηλή ζήτηση (10 εκ. κ.μ.) Υπερβάλλουσα Προσφορά μείωση τιμής 5 Σχέση τιμής - ζήτησης Με την άνοδο της τιμής η ζητούμενη ποσότητα μειώνεται: Ως ς αποτέλεσμα υποκατάστασης: οι καταναλωτές στρέφονται σε φθηνότερα προϊόντα που μπορούν να καλύψουν την ίδια ανάγκη Ως αποτέλεσμα περιορισμού: οι καταναλωτές δεν διαθέτουν το απαραίτητο εισόδημα και αρκούνται σε μικρότερη ποσότητα Οι δύο αυτές τάσεις δεν είναι ίδιες σε όλα τα αγαθά λόγω διαφορετικής αντίδρασης των καταναλωτών: Σε αγαθά πρώτης ανάγκης, ή αγαθά χωρίς υποκατάστατα η αύξηση της τιμής δεν οδηγεί σε αισθητή μείωση της ζήτησης (η ανάγκη πρέπει να καλυφθεί σε βάρος άλλων αναγκών) ΑΓΑΘΑ ΑΝΕΛΑΣΤΙΚΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ Σε αγαθά πολυτελείας, η αύξηση της τιμής θα μειώσει αισθητά τη ζήτηση (η ανάγκη δεν είναι πιεστική) ΑΓΑΘΑ ΕΛΑΣΤΙΚΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ 6 3

4 Η έννοια της ελαστικότητας Η ελαστικότητα δείχνει το λόγο της ποσοστιαίας μεταβολής της ζήτησης ενός αγαθού (ΔQ/Q) προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής (Δp/p) ή προς την ποσοστιαία μεταβολή του εισοδήματος (ΔΙ/Ι) Q (Q Q 2 1 Αν για p 1 Q 1 και για p 2 Q 2 E Q D Q 1 = E D p (p p 2 1 p p1 Αν p 2 -p 1 >0 τότε Q 2 -Q 1 <0, γιατί η καμπύλη ζήτησης έχει αρνητική κλίση Κατά συνέπεια η ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή είναι πάντα αρνητική ) ) 7 Ελαστικότητα ζήτησης νερού οικιακής χρήσης Το νερό καλύπτει πολλές ανάγκες, επομένως γίνεται αντιληπτό ως αγαθό πρώτης ανάγκης Researchers Date Location Thomas and Syme Price Elasticity Indoor Outdoor Total 1979 Perth, Australia -0,04-0,31-0,18 Veck and Bill Alberton &Thokoza, South Africa -0,13-0,38-0,

5 Άσκηση 1 Επιβάλλεται περιβαλλοντικός φόρος ύψους 0.06 /κ.μ. στους καταναλωτές νερού σε μία αγροτική περιοχή. Η αρχική τιμή ήταν 0.57 /κ.μ. μ και η αρχική ετήσια ζήτηση 180 εκ. κ.μ. α) Αν η ελαστικότητα του προϊόντος είναι πόσο θα μεταβληθεί η ζήτηση νερού στην περιοχή; β) Σε τι ύψος ανέρχονται τα έσοδα από τον φόρο για το δημόσιο και πως θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, ώστε να επιτευχθεί μελλοντικά μία πιο ορθολογική διαχείριση των υδάτινων αποθεμάτων; (Q2-180) (0.06) = Q Q 2 = Έσοδα: = εκ. 9 Η χρησιμότητα: το κριτήριο του καταναλωτή Η χρησιμότητα εκφράζει την ευχαρίστηση του καταναλωτή από την απόκτηση ενός αγαθού Η χρησιμότητα εξαρτάται από την ποσότητα του αγαθού. Κάθε πρόσθετη μονάδα είναι λιγότερο χρήσιμη (φθίνουσα οριακή χρησιμότητα) Ο καταναλωτής θα αγοράσει τόσες μονάδες αγαθού μέχρι η χρησιμότητα της τελευταίας μονάδας να εξισωθεί με την τιμή του. Ο καταναλωτής επιλέγει το μίγμα και τις ποσότητες αγαθών που μεγιστοποιούν τη συνολική του χρησιμότητα. Με δεδομένο το εισόδημα του 10 5

6 Το όφελος του καταναλωτή Το όφελος ή πλεόνασμα του καταναλωτή προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ: της συνολικής χρησιμότητας που απολαμβάνει από την απόκτηση όλων των μονάδων που αγοράζει, και της συνολικής αξίας που πληρώνει, η οποία βασίζεται στην τιμή που προκύπτει από την (χαμηλή) οριακή χρησιμότητα της τελευταίας μονάδας τιμή & ή χρησιμότητα οριακή Η καμπύλη της ζήτησης ης D ταυτίζεται με την καμπύλη της οριακής χρησιμότητας Οφελος τιμή προϊόντος D Q ποσότητα προϊόντος 11 Σχέση τιμής - προσφοράς Με τη μείωση της τιμής η προσφερόμενη ποσότητα μειώνεται: Ως αποτέλεσμα μείωσης της παραγωγής: οι παραγωγοί μειώνουν την παραγωγή για να περιορίσουν το κόστος παραγωγής Ως αποτέλεσμα μετατόπισης της παραγωγής: οι παραγωγοί στρέφονται σε προϊόντα χαμηλότερου κόστους εγκαταλείποντας την παραγωγική δραστηριότητα Οι δύο τάσεις δεν είναι ίδιες σε όλα τα αγαθά Διαφορετική κλίση της καμπύλης προσφοράς ανάλογα με τις δυνατότητες της επιχείρησης και την ευελιξία της παραγωγής 12 6

7 Το κόστος παραγωγής: το κριτήριο του παραγωγού Το κόστος παραγωγής προσδιορίζει τη δυνατότητα του παραγωγού να προσφέρει στην αγορά τη ζητούμενη ποσότητα. Το κόστος παραγωγής εξαρτάται από την ποσότητα του αγαθού Αν ο παραγωγός αξιοποιεί πλήρως τους συντελεστές παραγωγής, κάθε πρόσθετη μονάδα έχει υψηλότερο κόστος (αύξον οριακό κόστος). Ο παραγωγός θα παράγει τόσες μονάδες αγαθού μέχρι το κόστος της τελευταίας μονάδας να εξισωθεί με την τιμή Ο παραγωγός επιλέγει την ποσότητα παραγωγής και το μίγμα των εισροών που ελαχιστοποιεί το συνολικό του κόστος. Με δεδομένη την τεχνολογία του 13 Το όφελος του παραγωγού Το όφελος ή πλεόνασμα του παραγωγού γ προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ: της συνολικής αξίας που εισπράττει, η οποία βασίζεται στην τιμή που προκύπτει από το (υψηλό) οριακό κόστος της τελευταίας μονάδας και του συνολικού κόστους παραγωγής που καταβάλλει για την παραγωγή όλων των μονάδων που προσφέρει στην αγορά τιμή & κόστος προϊόντος οριακό Η καμπύλη της προσφοράς S ταυτίζεται με την καμπύλη του οριακού κόστους S τιμή προϊόντος Οφελος Q ποσότητα προϊόντος 14 7

8 Κόστος και όφελος καταναλωτή και παραγωγού Για μία δεδομένη τιμή, η ζήτηση έχει ύψος στο οποίο μεγιστοποιείται η χρησιμότητα του καταναλωτή. Για μία δεδομένη τιμή, η προσφορά έχει ύψος στο οποίο ελαχιστοποιείται το κόστος του παραγωγού. pτιμή καθαρό όφελος ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ τιμή p S: καμπύλη προσφοράς καθαρό όφελος D: καμπύλη ζήτησης ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ Q ποσότητα Q ποσότητα 15 Ισορροπία προσφοράς και ζήτησης Η αγορά ισορροπεί στο επίπεδο τιμών p* όπου το οριακό κόστος του παραγωγού ισούται με την οριακή χρησιμότητα του καταναλωτή. Στο σημείο ισορροπίας της αγοράς μεγιστοποιείται το καθαρό όφελος για την κοινωνία. Οφελος καταναλωτή τιμή S ΚΑΘΑΡΟ ΟΦΕΛΟΣ Οφελος παραγωγού P* D ποσότητα 16 8

9 Οι δυνάμεις της αγοράς Η αγορά επιτρέπει την κατανομή των πεπερασμένων αγαθών στα μέλη της κοινωνίας. Κινητήρια δύναμη της αγοράς είναι η ζήτηση και η προσφορά. Η ανταλλαγή αγαθών στην αγορά βασίζεται στις τιμές οι οποίες ποσοτικοποιούν: τις επιθυμίες των αγοραστών (χρησιμότητα ζήτηση) τους περιορισμούς των πωλητών (κόστος παραγωγής προσφορά) Σε συνθήκες τέλειας αγοράς οι αποφάσεις λαμβάνονται σε ατομικό επίπεδο και δεν χρειάζεται κεντρική παρέμβαση για την εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης. Σε συνθήκες τέλειας αγοράς οι ατομικές αποφάσεις κινούμενες από το αόρατο χέρι της οικονομίας οδηγούν σε αποδοτική κατανομή των πόρων (άριστη κατά Pareto). 17 Το περιβάλλον ως οικονομικό αγαθό Το περιβάλλον αδυνατεί να παρέχει ικανοποιητικά και επ άπειρο τις υπηρεσίες του. Βρίσκεται σε συνθήκες σπανιότητας. Τα διαθέσιμα αποθέματα των περισσότερων πόρων είναι πεπερασμένα. Οι αφομοιωτικές δυνατότητες των φυσικών αποδεκτών είναι πεπερασμένες Ολο και σπανιότερα βρίσκονται φυσικά τοπία ή άλλα περιβαλλοντικά αγαθά που προσφέρουν ευχαρίστηση Κάθε αγαθό που χαρακτηρίζεται από σπανιότητα είναι ένα οικονομικό αγαθό και μπορεί (πρέπει;) να υπόκειται στους νόμους της αγοράς. 18 9

10 Αποδοτική κατανομή πόρων (efficient resource allocation) Η αποδοτική κατανομή των πόρων: ταυτίζεται με το σημείο ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και επιτυγχάνεται αυτόματα σε συνθήκες τέλειας αγοράς. σημαίνει ότι δεν είναι δυνατή η αύξηση του οφέλους ενός παίκτη της αγοράς (παραγωγού ή καταναλωτή) χωρίς ταυτόχρονα να ζημιωθεί ο άλλος παίκτης. οδηγεί στη μεγιστοποίηση ενός μέσου επιπέδου κοινωνικής ευημερίας Στατική αποδοτικότητα: η κατανομή αναφέρεται στα μέλη της παρούσας γενιάς. Τα οφέλη κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλη την κοινωνία; Τι γίνεται με τους ζημιωμένους από την κατανομή; Δυναμική αποδοτικότητα: η κατανομή αναφέρεται στην παρούσα και όλες τις επόμενες γενιές. Πώς λαμβάνονται υπόψη τα κόστη και οφέλη των επόμενων γενιών; 19 Οι συνθήκες της τέλειας αγοράς (τέλειος ανταγωνισμός) Mεγάλος αριθμός επιχειρήσεων που προσφέρoυν ένα αγαθό καμμία επιχείρηση δεν μπορεί να επηρεάσει την τιμή του αγαθού Το αγαθό αυτό είναι ομοιογενές η τιμή είναι ενιαία για όλες τις επιχειρήσεις Υπάρχει πλήρης πληροφόρηση στους καταναλωτές δίνεται η δυνατότητα εκτίμησης της χρησιμότητας του αγαθού Υπάρχει δυνατότητα εισόδου νέων επιχειρήσεων που παράγουν το ίδιο αγαθό η τεχνολογία παραγωγής είναι γνωστή και εύκολα προσβάσιμη 20 10

11 Μορφές ατέλειας της αγοράς Στρεβλώσεις του μηχανισμού της αγοράς Η δομή της αγοράς (μονοπωλιακές καταστάσεις, κλειστά επαγγέλματα κλπ.) ) Κρατικές παρεμβάσεις (έλεγχος τιμών, επιδοτήσεις, φόροι) Ανεπάρκεια-ανυπαρξία του μηχανισμού της αγοράς Απουσία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας (ελεύθερη -χωρίς αντίτιμοπρόσβαση σε αγαθά) Εξωτερικές οικονομίες (αλληλεπίδραση οικονομικών μονάδων -επιχειρήσεις, νοικοκυριά- έξω από το μηχανισμό της αγοράς) Οι ατέλειες της αγοράς δημιουργούν κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα προκύπτουν κυρίως από ανεπάρκεια ή ανυπαρξία του μηχανισμού της αγοράς. 21 την Οι συνέπειες των ατελειών Μη αποτελεσματική κατανομή πόρων μεταξύ των μελών της σημερινής γενιάς (intra-generational) Δεν μεγιστοποιείται το συνολικό κοινωνικό όφελος που δημιουργείται σήμερα (δεν αξιοποιούνται πλήρως οι παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας) Ζημιώνονται οι καταναλωτές ή οι παραγωγοί ή και οι δύο Μη αποτελεσματική κατανομή πόρων μεταξύ διαφορετικών γενιών (inter-generational) Δεν μεγιστοποιείται η παρούσα αξία του συνολικού κοινωνικού οφέλους που προκύπτει από σήμερα μέχρι το χρόνο t Ζημιώνονται συνήθως οι επόμενες γενιές Υπονομεύεται η αειφορία του συστήματος 22 11

12 Η επίδραση του μονοπωλίου στο κοινωνικό όφελος Τέλεια αγορά Μονοπώλιο τιμή S τιμή S Οφελος καταναλωτή p μ p α p α Κοινωνική ζημιά Οφελος παραγωγού D Q ποσότητα Οικονομική Περιβάλλοντος α & Υδατικών Πόρων Q μ Q α D ποσότητα 23 Εμπόδια εισόδου στην αγορά Υψηλό κόστος εισόδου: λόγω ακριβής τεχνολογίας και υψηλού παγίου κόστους λίγες επιχειρήσεις μπορούν να δραστηριοποιηθούν (φυσικά μονοπώλια) Τα φυσικά μονοπώλια χαρακτηρίζονται από υψηλές οικονομίες κλίμακας Η εξέλιξη της τεχνολογίας υπονομεύει τα φυσικά μονοπώλια (π.χ. ηλεκτροπαραγωγή) Νομικά εμπόδια: προστασία παραγωγών από την πολιτεία: Διπλώματα ευρεσιτεχνίας για ορισμένο αριθμό ετών Δασμοί, ποσοστώσεις σε διεθνές εμπόριο Επιχειρήσεις κοινής ωφελείας Διαφήμιση και διαφοροποίηση προϊόντος Οι παραγωγοί δημιουργούν συνθήκες που αποθαρρύνουν επίδοξους ανταγωνιστές 24 12

13 Κρατικές παρεμβάσεις: Έλεγχος τιμών & δραστηριοτήτων Ελεγχος ή καθορισμός τιμών: για λόγους προστασίας των καταναλωτών (συνθήκες μονοπωλίων ή ολιγοπωλίων ή/και προϊόντα πρώτης ανάγκης και χωρίς υποκατάστατα) για λόγους ελέγχου του πληθωρισμού Θέσπιση ορίων ως προς το ύψος της δραστηριότητας ή η πλήρης απαγόρευση της για λόγους χωροταξικής και περιβαλλοντικής πολιτικής 25 Παράδειγμα 1: Ανώτατο όριο τιμής σε αγαθό ανελαστικής ζήτησης Η επιβολή ανώτατης τιμής είναι πιθανό να δημιουργήσει έλλειμμα προσφοράς: Κάποιοι καταναλωτές θα ωφεληθούν Κάποιοι δεν θα μπορέσουν να προμηθευτούν το αγαθό γιατί θα μειωθεί η προσφορά (πλεόνασμα ζήτησης) Κίνδυνοι μαύρης αγοράς Ανώτατη τιμή Έλλειμμα Ποσότητα 26 13

14 Παράδειγμα 2: Περιορισμός προσφοράς Με την παρέμβαση αυτή οι καταναλωτές ζημιώνονται: Οι καταναλωτές προμηθεύονται μικρότερη ποσότητα σε υψηλότερη τιμή Η συνολική επίπτωση για την κοινωνία??? Μετά τον περιορισμό Πριν τον περιορισμό Ποσότητα 27 Κρατικές παρεμβάσεις: Φόροι & επιδοτήσεις Φόροι: μετατόπιση καμπύλης προσφοράς προς τα άνω για την ανακατανομή του εισοδήματος για λόγους δημοσιονομικής πολιτικής για λόγους περιβαλλοντικής πολιτικής (πράσινοι φόροι) Επιδότηση/επιχορήγηση παραγωγών: μετατόπιση καμπύλης προσφοράς προς τα κάτω για την ενίσχυση κάποιας παραγωγικής δραστηριότητας για την ενίσχυση συγκεκριμένων δράσεων ή γεωγραφικών περιφερειών Επιδότηση/επιχορήγηση καταναλωτών: φαινομενική μείωση τιμής για ενίσχυση συγκεκριμένων προϊόντων-τεχνολογιών (π.χ. διείσδυση φυσικού αερίου) 28 14

15 Η επίδραση των φόρων Τέλεια αγορά Φόρος S φ τιμή S τιμή S Οφελος καταναλωτή p φ p α p α Οφελος παραγωγού Κοινωνική ζημιά??? D Q ποσότητα Οικονομική Περιβάλλοντος α & Υδατικών Πόρων Q φ Q α D ποσότητα 29 Το κοινωνικό κόστος/όφελος των φόρων/επιδοτήσεων Οι φόροι περιορίζουν τις δυνάμεις της αγοράς και επιβάλλουν ισορροπία σε χαμηλότερο επίπεδο παραγωγής/ζήτησης (έχουμε στρέβλωση;) Όχι, αν ο περιορισμός αυτός είναι επιβεβλημένος γιατί οι τιμές δεν δίνουν το σωστό σήμα (είναι πολύ χαμηλές). Οι επιδοτήσεις ωθούν τις δυνάμεις της αγοράς και επιβάλλουν ισορροπία σε υψηλότερο επίπεδο παραγωγής/ζήτησης (έχουμε στρέβλωση;) Όχι, αν η ώθηση αυτή είναι επιβεβλημένη γιατί οι τιμές δεν δίνουν το σωστό σήμα (είναι πολύ υψηλές)

16 Παράδειγμα: Φόρος σε αγαθό ανελαστικής ζήτησης Ποιός πληρώνει το φόρο;; Η επίπτωση του φόρου εξαρτάται από την ελαστικότητα ζήτησης: Στο συγκεκριμένο παράδειγμα: Οι καταναλωτές πληρώνουν το 90% Οι παραγωγοί το 10% Τι εισπράττει το κράτος??? Πόσο μειώνεται η ποσότητα??? Ποσότητα 31 Άσκηση 2 Η τιμή του εμφιαλωμένου νερού (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 9%) είναι κατά μέσο όρο 1 /λ και η ετήσια ζήτηση ανέρχεται σε 733 εκ.λίτρα. Αν ο ΦΠΑ αυξηθεί στο 13% και υποθέτοντας ότι δεν υπάρχει άλλος παράγοντας μεταβολής της ζήτησης (μείωση εισοδήματος, τουριστική μείωση κλπ) ) παρατηρούμε ότι η ζήτηση η μειώνεται στα 722 εκ.λ. Αν η ελαστικότητα ζήτησης του εμφιαλωμένου νερού είναι -0.5: α) Ποια είναι η νέα τιμή αγοράς του εμφιαλωμένου νερού; β) Τι % της αύξησης του φόρου μετακύλισε στους καταναλωτές; Βρίσκουμε αρχικά τη συνολική επίπτωση του φόρου: Τιμή χωρίς ΦΠΑ: 1/1.09 = Επ αυτής της τιμής εφαρμόζουμε τον αυξημένο ΦΠΑ: 0.917*1.13= Αν μετακυλούσε το 100% της αύξησης ΦΠΑ, θα αυξανόταν η τιμή κατά 3.6 cents/λ Από τον τύπο της ελαστικότητας βρίσκουμε την πραγματική αύξηση της τιμής που δικαιολογεί τη μείωση της ζήτησης κατά 11 εκ.λ. ( ) Δp 1 Δp = 0.03 /λ % μετακύλισης: 0.03/0.036 = 83.3% 32 16

17 Εξωτερικές Οικονομίες Εξωτερική οικονομία υπάρχει αν ισχύουν 2 συνθήκες: Οι ενέργειες ενός οικονομικού υποκειμένου Α προκαλούν μεταβολή στην ευημερία ενός άλλου οικονομικού υποκειμένου Β. Ο Β δεν αποζημιώνεται από τον Α (αν μειώνεται η ευημερία του) και δεν πληρώνει τον Α (αν αυξάνεται η ευημερία του), ενώ δεν έχει τη δυνατότητα να ελέγξει ή να παρεμποδίσει τη δραστηριότητα του. Οι εξωτερικές οικονομίες προέρχονται: Από παραγωγούς και καταναλωτές και επηρεάζουν την ευημερία άλλων παραγωγών ή καταναλωτών Οι εξωτερικές οικονομίες δεν εντάσσονται στο μηχανισμό της αγοράς ως παράμετροι μεταβολής: Της συνολικής χρησιμότητας του καταναλωτή Του συνολικού κόστους του παραγωγού 33 ιάκριση εξωτερικών οικονομιών Ανάλογα με την κατεύθυνση μεταβολής της ευημερίας: Θετική ή εξωτερικό όφελος: Αύξηση η ευημερίας Αρνητική ή εξωτερικό κόστος: Μείωση ευημερίας Ανάλογα με το είδος του αγαθού που προκαλεί την αύξηση ή μείωση της ευημερίας: Περιβαλλοντική εξωτερική οικονομία (διευκολύνεται από την απουσία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας) Μη περιβαλλοντική εξωτερική οικονομία Ανάλογα με τη δυνατότητα μεταβίβασης τους με τιμές: Χρηματική: το εξωτερικό κόστος ή όφελος εκφράζεται άμεσα σε χρηματικές μονάδες Τεχνολογική: το εξωτ. κόστος ή όφελος μπορεί να μετρηθεί σε φυσικές μονάδες ή να εκτιμηθεί σε ποιοτική κλίμακα ` 34 17

18 Περιβαλλοντικές εξωτερικές οικονομίες Τα περιβαλλοντικά αγαθά συμβάλουν στην ευημερία: Είτε παρέχοντας ευεξία Είτε ί αξιοποιούμενα άμεσα ή έμμεσα στην παραγωγή Αν αυξηθεί η ευημερία που μας παρέχει ένα περιβαλλοντικό αγαθό εξ αιτίας της δράσης κάποιου άλλου και δεν χρειαστεί να πληρώσουμε: Έχουμε μία θετική εξωτερική οικονομία (π.χ. ένα πάρκο στη γειτονιά μας) Αν μειωθεί η ευημερία που μας παρέχει ένα περιβαλλοντικό αγαθό εξ αιτίας της δράσης κάποιου άλλου και δεν αποζημιωθούμε: μ Έχουμε μία αρνητική εξωτερική οικονομία (π.χ. θόρυβος από γειτονικό κέντρο, μείωση ορατότητας λόγω ρύπανσης) Η ρύπανση του περιβάλλοντος αποτελεί μία αρνητική εξωτερική οικονομία Το εξωτερικό κόστος που προκαλεί η ρύπανση δεν εντάσσεται στο μηχανισμό της αγοράς 35 Οι εξωτερικές οικονομίες και ο μηχανισμός της αγοράς Από τις καμπύλες προσφοράς (S) και ζήτησης (D) ενός προϊόντος φαίνεται ότι: Το σημείο ισορροπίας επιτυγχάνεται σε Q και p Αν η παραγωγή δημιουργεί ένα εξωτερικό κόστος, ο μηχανισμός της αγοράς αδυνατεί να το ενσωματώσει: Το κόστος αυτό διαχέεται στην κοινωνία Ο παραγωγός γ δεν επωμίζεται μζ το κόστος Αν το εξωτερικό κόστος ενσωματωθεί στο κόστος παραγωγής η καμπύλη προσφοράς μετατοπίζεται στο S*: Το νέο σημείο ισορροπίας επιτυγχάνεται στο Q* και p* τιμή p* p Q* Q S S D 36 18

19 Τι συμπεραίνουμε; Το ύψος της παραγωγικής δραστηριότητας που δημιουργεί εξωτερικό κόστος είναι πιο υψηλό από το ύψος που θα εξασφάλιζε αποδοτική κατανομή των πόρων. Όσο δεν ενσωματώνεται το εξωτερικό κόστος στο κόστος παραγωγής ο παραγωγός δεν έχει κίνητρο να αναζητήσει λιγότερο ρυπογόνους αλλά ακριβότερουςτρόπους παραγωγής. Η τιμή του προϊόντος που προέρχεται απ αυτή τη δραστηριότητα είναι πιο χαμηλή από την τιμή που θα εξασφάλιζε αποδοτική κατανομή των πόρων. Όσο δεν αυξάνεται η τιμή του προϊόντος ο καταναλωτής δεν έχει κίνητρο να αναζητήσει άλλα πιο φιλικά στο περιβάλλον αλλά ακριβότερα- υποκατάστατα. 37 Εσωτερίκευση εξωτερικών οικονομιών Η μείωση της ρύπανσης προϋποθέτει τη διόρθωση της ανεπάρκειας της αγοράς με την -άμεση ή έμμεση- ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους στις τιμές: Υποχρεωτική χρήση αντιρρυπαντικής τεχνολογίας ή/και άλλων καθαρότερων (και ακριβότερων) πρώτων υλών & ενεργειακών πόρων Επιβολή φόρου από την πολιτεία για την αντιστάθμιση του εξωτερικού κόστους που επιβαρύνει την κοινωνία Και στις δύο περιπτώσεις: Αύξηση κόστους παραγωγής μετατόπιση της καμπύλης προσφοράς αύξηση τιμής μείωση της ζήτησης Εναλλακτικά είναι απαραίτητη: Η επιβολή χαμηλότερου επιπέδου παραγωγής (μείωση της προσφοράς αύξηση τιμής), ή Η πλήρης απαγόρευση της παραγωγικής δραστηριότητας 38 19

20 Πόσο πρέπει να μειωθεί η ρύπανση; Η μείωση της ρύπανσης δημιουργεί όφελος στην κοινωνία (ή κάποια μέλη της) Το εξωτερικό κόστος που αποφεύγεται Όμως, η μείωση της ρύπανσης δημιουργεί και ένα κοινωνικό κόστος: Στους παραγωγούς, λόγω αύξησης του κόστους παραγωγής Στους καταναλωτές, λόγω αύξησης της τιμής των προϊόντων και αποστέρησης από χρήσιμα αγαθά που συμβάλλουν στην κοινωνική ευημερία Ποιο είναι το άριστο επίπεδο της ρύπανσης; 39 Παράδειγμα Μία βιομηχανική επιχείρηση Χ ρίχνει τα απόβλητα της σε έναν κόλπο. Σε ένα άλλο σημείο του κόλπου βρίσκεται μία τουριστική επιχείρηση Υ. Το όφελος που έχει ο Χ με το να μην επεξεργάζεται τα απόβλητα ή να μην περιορίζει την παραγωγή του, συνοδεύεται από κόστος για τον Υ Η επιχείρηση Χ είναι ο παραγωγός εξωτερικού κόστους Η επιχείρηση Υ είναι ο αποδέκτης του εξωτερικού κόστους Η χρήση του φυσικού πόρου δεν είναι αποδοτική γιατί δεν μεγιστοποιείται το όφελος των δύο χρηστών. Παράλληλα, ο φυσικός πόρος υποβαθμίζεται και μειώνεται η χρησιμότητα του για άλλους σημερινούς ή μελλοντικούς χρήστες

21 Το άριστο επίπεδο ρύπανσης κόστος/όφελος ΜΒ*=ΜC* ΜC x ΜΒ y MCx: οριακό κόστος περιορισμού της ρύπανσης Αφορά τον παραγωγό Χ ΜΒy: οριακό όφελος περιορισμού της ρύπανσης = οριακό εξωτερικό κόστος: Αφορά τον αποδέκτη Υ P*: άριστο επίπεδο ρύπανσης Pmax Px P* Py Pmin Px: O παραγωγός επωφελείται σε βάρος του αποδέκτη Py: O αποδέκτης επωφελείται σε βάρος του παραγωγού Δp=περιορισμός ρύπανσης Η ρύπανση θα πρέπει να περιορισθεί μέχρι το σημείο εξίσωσης του επιπλέον κόστους το οποίο πρέπει 41 να επωμισθεί ο παραγωγός της ρύπανσης με το επιπλέον όφελος που θα απολαύσει ο αποδέκτης. Γιατί άριστο; Στο άριστο επίπεδο ρύπανσης μεγιστοποιείται το κοινωνικό όφελος, δηλαδή η διαφορά μεταξύ: Του οφέλους που απολαμβάνει ο αποδέκτης από τη μείωση της ρύπανσης κατά Δp Του κόστους που πληρώνει ο παραγωγός για τη μείωση της ρύπανσης κατά Δp Αν μειωθεί λιγότερο η ρύπανση το κόστος που αποφεύγει ο παραγωγός είναι μικρότερο από το όφελος που θα μπορούσε να έχει ο αποδέκτης Αν μειωθεί περισσότερο η ρύπανση το επιπλέον κόστος που καταβάλει ο παραγωγός είναι μεγαλύτερο από το όφελος που θα έχει ο αποδέκτης 42 21

22 Άσκηση 3 Οι συνολικές ετήσιες απορρίψεις υγρών αποβλήτων σε ένα ποτάμι είναι 26 χιλ. κ.μ. Σε αυτό το επίπεδο ρύπανσης, το κόστος για τον περιορισμό 1 κ.μ. είναι C 0 =100 και το αντίστοιχο όφελος για την κοινωνία είναι Β 0 =700 Με την παραδοχή ότι οι καμπύλες οριακού κόστους και οφέλους είναι γραμμικές και οι αντίστοιχοι συντελεστές (αύξησης και μείωσης, αντίστοιχα) είναι c=0.04 /κ.μ και b= /κ.μ : 1. Το άριστο ποσό περιορισμού των απορρίψεων Δp* και το άριστο επίπεδο ρύπανσης p* 2. Το ανώτατο μοναδιαίο κόστος περιορισμού που είναι κοινωνικά επιθυμητό C* 3. Το συνολικό κοινωνικό όφελος Βολ, το αντίστοιχο κοινωνικό κόστος Cολ. και το καθαρό κοινωνικό όφελος ΝΒ που θα προκύψουν από τον περιορισμό των ρύπων στο άριστο επίπεδο. 43 Λύση 1. C*= C 0 + c Δp B*= B 0 -b Δp C*=B* C 0 + c Δp = B 0 -b Δp B 0 -C 0 = (c+b) Δp 0 p 0 p 0 0 ( ) p Δp*=(B 0 -C 0 )/(c+b) Δp*= 12 χιλ.κ.μ P* = 14 χιλ.κ.μ 2. C*= C 0 + c Δp* C*= 580 = B* B 0 C*=B* C 0 A 0 p* 3. Bολ = το εμβαδόν 0Β 0 AΔp* = B* Δp*+ ½((B 0 -B*) Δp* = 7.68 εκ. C Cολ = το εμβαδόν 0C 0 AΔp* = C 0 Δp*+ ½((C*-C 0 ) Δp* = 4.08 εκ. NB = η διαφορά τους =εμβαδόν Β 0 C 0 A p = 3.6 εκ

23 Ερωτήσεις Αν το αρχικό οριακό κόστος περιορισμού C 0 είναι υψηλότερο (200 ), ο ρυθμός αύξησης c ο ίδιος, και τα στοιχεία οφέλους τα ίδια θα έπρεπε να μειωθεί περισσότερο ή λιγότερο η ρύπανση; Αν το οριακό όφελος από τον περιορισμό της ρύπανσης θεωρηθεί σταθερό στα 700 /t ποιό θα ήταν το άριστο επίπεδο ρύπανσης; Σε ένα άλλο ποτάμι Β έχουν ήδη ληφθεί κάποια μέτρα περιορισμού της ρύπανσης. Αν περιορισθεί και εδώ κατά Δp η απομένουσα ρύπανση θα υπάρξει μεγαλύτερο ή μικρότερο καθαρό όφελος; 45 Το θεώρημα του Coase O R. Coase (βραβείο Νόμπελ στην Οικονομία) δημοσίευσε το 1960 μία εργασία στην οποία αποδεικνύει ότι: «σε περίπτωση ρύπανσης σε έναν πόρο ελεύθερης πρόσβασης, αν παραχωρηθεί το δικαίωμα ιδιοκτησίας σε οποιοδήποτε από τα δύο μέρη (τον παραγωγό ή τον αποδέκτη της ρύπανσης) θα αναπτυχθεί αυτόματα μηχανισμός συναλλαγής που θα οδηγήσει στο άριστο επίπεδο ρύπανσης» Παραδοχές του θεωρήματος Coase: Ο αριθμός των συναλλασσόμενων είναι μικρός, έτσι ώστε να μπορέσει να υπάρξει συνεύρεση και καθορισμός του αντιτίμου Το κόστος συναλλαγής (transaction cost) είναι μικρό, έτσι ώστε να μην αποθαρρύνονται οι συναλλασσόμενοι

24 ικαίωμα ιδιοκτησίας στον παραγωγό της ρύπανσης Χ (Ο αποδέκτης Υ πρέπει να πληρώσει για να πετύχει περιορισμό της ρύπανσης) κόστος/όφελος Cx ΜC x MCx: οριακό κόστος περιορισμού της ρύπανσης Αφορά τον παραγωγό Χ ΜΒy: οριακό όφελος περιορισμού της ρύπανσης = οριακό εξωτερικό κόστος: Αφορά τον αποδέκτη Υ By ΜΒ y Pmax Px Py Pmin περιορισμός ρύπανσης O Υ πληρώνοντας ποσό By απαιτεί μείωση της ρύπανσης τουλάχιστον μέχρι το Ρy Για ποσό By ο παραγωγός είναι διατεθειμένος να μειώσει τη ρύπανση μόνο μέχρι το Px Εναλλακτικά, για περιορισμό της ρύπανσης μέχρι το σημείο Py απαιτεί αμοιβή Cx47 ικαίωμα ιδιοκτησίας στον αποδέκτη της ρύπανσης Υ (Ο παραγωγός Χ πρέπει να πληρώσει για να έχει το δικαίωμα ρύπανσης) κόστος/όφελος By ΜC x MCx: οριακό κόστος περιορισμού της ρύπανσης Αφορά τον παραγωγό Χ ΜΒy: οριακό όφελος περιορισμού της ρύπανσης = οριακό εξωτερικό κόστος: Αφορά τον αποδέκτη Υ Cx ΜΒ y Pmax Px Py Pmin περιορισμός ρύπανσης Ο Χ πληρώνοντας το ποσό Cx απαιτεί να περιορίσει τη ρύπανση μόνο μέχρι το Px Για το ποσό Cx ο Υ απαιτεί μείωση της ρύπανσης τουλάχιστον μέχρι το σημείο Py Εναλλακτικά, είναι διατεθειμένος να δεχθεί ρύπανση Px για μία αμοιβή By 48 24

25 Κριτική και υπεράσπιση του θεωρήματος Coase Κριτική: Οι δύο παραδοχές δεν είναι εύκολο να επιτευχθούν στην πράξη Παραβιάζεται η αρχή Ο ρυπαίνων πληρώνει και γίνεται αποδεκτή η δυνατότητα να πληρώνει ο θιγόμενος για την περιβαλλοντική υποβάθμιση, ενθαρρύνοντας τις ρυπαίνουσες δραστηριότητες Υπεράσπιση: Ο στόχος όος του θεωρήματος είναι να αναδείξει αδείξε τη σημασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας των περιβαλλοντικών πόρων και τη συμβολή του μηχανισμού της αγοράς στην αποδοτική χρήση τους. 49 «Το μαγευτικό τοπίο που είδα σήμερα το πρωϊ σχηματίζεται αναμφίβολα από είκοσι ή τριάντα περίπου αγροκτήματα. Ο Μίλερ είναι ιδιοκτήτης αυτού του αγρού, ο Λοκ του άλλου, και ο Μάνινγκ του κτήματος παραπέρα. Κανένας όμως δεν είναι ιδιοκτήτης του τοπίου. Υπάρχει μία ιδιοκτησία στον ορίζοντα που δεν ανήκει σε κανέναν παρά μόνο σ εκείνον το μάτι του οποίου μπορεί να ενώσει όλα τα κομμάτια, δηλαδή στον ποιητή. Πρόκειται για το καλύτερο τμήμα των κτημάτων των ανθρώπων αυτών, μόνο που γι αυτό τα συμβόλαια τους δεν τους δίνουν κανένα τίτλο ιδιοκτησίας.» Ralph Wald Emerson, Φύση (1836) Μεταφορά από: Τ.Tietenberg, «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ του ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ και των ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ», Εκδ. Gutenberg 50 25

26 ικαιώματα ιδιοκτησίας (Property Rights) Τα δικαιώματα ιδιοκτησίας αποτελούν ένα σύνολο θεσμικών κανόνων (προνομίων και υποχρεώσεων) στους οποίους υπόκεινται οι ιδιοκτήτες των αγαθών. Ένα αποτελεσματικό σύστημα ιδιοκτησίας χαρακτηρίζεται από: Καθολικότητα: όλα τα αγαθά έχουν ένα σαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς και όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη είναι πλήρως καθορισμένα. Αποκλειστικότητα: όλα τα οφέλη και κόστη από την κατοχή και χρήση των αγαθών αποδίδονται στον ιδιοκτήτη τους και μόνο σ αυτόν. Δυνατότητα μεταβίβασης: όλα τα δικαιώματα ιδιοκτησίας μπορούν να μεταφερθούν σε άλλον ιδιοκτήτη με εκούσια ανταλλαγή. Δυνατότητα νομικής προστασίας: όλα τα δικαιώματα ιδιοκτησίας προστατεύονται από ακούσια κατάληψη ή καταπάτηση από τρίτους. 51 Συστήματα ιδιοκτησιακών καθεστώτων Ατομική ιδιοκτησία Καθορισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων στον ιδιοκτήτη Κοινή ιδιοκτησία (νομικά κατοχυρωμένη ή εθιμική) Ανάγκη συμφωνίας των συνιδιοκτητών σε κοινά αποδεκτούς κανόνες χρήσης Κρατική ιδιοκτησία Ανάγκη καθορισμού των κανόνων χρήσης των πόρων, πρόσβασης από τρίτους και αποτελεσματικού ελέγχου Απουσία ιδιοκτησίας (αγαθά ελεύθερης πρόσβασης) Τα αγαθά θεωρούνται κοινόκτητα χωρίς να υπάρχουν σαφή δικαιώματα και υποχρεώσεις για κανέναν

27 ικαιώματα ιδιοκτησιακών καθεστώτων Πηγή: Kevin Guerin, Property Rights and Environmental Policy, Φυσικοί Πόροι Περιβαλλοντικά αγαθά Εδαφος και υπέδαφος (καλλιεργήσιμη γη και αποθέματα υλικών και ενεργειακών πόρων) Υδατικοί πόροι και ιχθυοαποθέματα Αέρας Βιοποικιλότητα (πανίδα και χλωρίδα) Φυσικά τοπία (συνδυασμοί των παραπάνω) Άλλοι πόροι ανήκουν σε ιδιώτες, άλλοι αποτελούν δημόσια αγαθά ή πόρους ελεύθερης πρόσβασης Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχουν κίνδυνοι μη αποδοτικής χρήσης τους 54 27

28 Παραδείγματα μη αποδοτικής χρήσης φυσικών πόρων Καλλιεργήσιμη γη: ιδιωτικό αγαθό Εντατική καλλιέργεια μείωση της γονιμότητας Κυνήγι σπάνιων ειδων: αγαθό ελεύθερης πρόσβασης Εντατικό κυνήγι εξαφάνιση του είδους Ορυκτά αποθέματα: ιδιωτικό αγαθό Εντατική εκμετάλλευση εξάντληση αποθέματος Λίμνη: αγαθό ελεύθερης πρόσβασης Εντατική αξιοποίηση αλιευτικού πλούτου, απόρριψη αποβλήτων, αισθητική καταστροφή λόγω τουριστικής αξιοποίησης καταστροφή λίμνης. Σε όλες τις περιπτώσεις η μη αποδοτική χρήση του πόρου έχει ως συνέπεια τη μείωση του οφέλους της σημερινής κοινωνίας ή/και των επόμενων γενεών 55 Οι ανεπάρκειες της ατομικής ιδιοκτησίας Η ατομική ιδιοκτησία και ο μηχανισμός της αγοράς δεν εγγυώνται: Στατικάά αποδοτική χρήση των πόρων (ατελής ή ή λανθασμένη αξιοποίηση): Λόγω στρεβλώσεων της δομής της αγοράς Λόγω ελλιπούς πληροφόρησης Δυναμικά αποδοτική χρήση των πόρων (διατήρηση των πόρων): Λόγω απόκλισης του ιδιωτικού και κοινωνικού συμφέροντος όπως εκφράζεται με τη χρήση διαφορετικών επιτοκίων προεξόφλησης Δεν είναι πρακτικά δυνατή και ηθικά αποδεκτή η κατοχή ορισμένων περιβαλλοντικών αγαθών από ιδιώτες

29 Αρχές αξιολόγησης για τον ιδιώτη Ο ιδιώτης εκτιμά την απόδοση της δραστηριότητας του αξιολογώντας με βάση τη χρονική αξία του χρήματος (time value of money): Επιδιώκει υψηλότερη και ταχύτερη αμοιβή για τη δέσμευση των κεφαλαίων του έτσι ώστε να μειώσει το οικονομικό ρίσκο της δραστηριότητας του. ένα χρηματικό ποσό σήμερα είναι περισσότερο χρήσιμο από ένα ίσο ποσό που θα είναι διαθέσιμο στο μέλλον. ανθρώπινη προτίμηση αρχές χρηματο-οικονομικού συστήματος Η σημερινή αξία PV ( παρούσα αξία ) ενός ποσού C που προκύπτει το χρόνο t υπολογίζεται με χρήση ενός επιτοκίου προεξόφλησης i: PV C t ( 1 i ) 57 Ιδιωτικό και κοινωνικό επιτόκιο προεξόφλησης Όσο μεγαλύτερο το t μικρότερη η παρούσα αξία Όσο μεγαλύτερο το i μικρότερη η παρούσα αξία Η επιδίωξη του ιδιώτη για άμεσο κέρδος εκφράζεται με υψηλότερο επιτόκιο προεξόφλησης μελλοντικών ωφελειών σε σχέση με το κοινωνικό επιτόκιο: Ιδιωτικό επιτόκιο: 8-10% (για πληθωρισμό 3%) Κοινωνικό επιτόκιο: 3-6% (επιθυμητός ρυθμός ανάπτυξης ΑΕΠ) Η ιδιωτική ιδιοκτησία ενθαρρύνει δράσεις και πρακτικές που αποφέρουν οφέλη σε μικρό χρονικό διάστημα. Δράσεις με μακροπρόθεσμα οφέλη δεν αντισταθμίζουν το κόστος επένδυσης που καταβάλλεται σήμερα

30 Απουσία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας Η παντελής απουσία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας σημαίνει ότι δεν λειτουργεί ο μηχανισμός της αγοράς και δεν επιτυγχάνεται η αποδοτική χρήση των πόρων. Όλοι έχουν ελεύθερη πρόσβαση (Free Riding), ενώ δεν υπάρχουν κανόνες για τη χρήση τους Κανένας δεν έχει κίνητρο να περιορίσει ή να κάνει πιο σωστή χρήση τους Κανένας δεν έχει δικαίωμα να επιβάλλει κανόνες χρήσης. Εκτός από την πολιτεία Η κρατική περιουσία μεταφράζεται συχνά ως απουσία ιδιοκτησίας Το πρόβλημα της ελεύθερης πρόσβασης συνιστά την «Τραγωδία των Δημόσιων Αγαθών» ( Tragedy of the Commons, Hardin, 1968) 59 Οι αιτίες της «Τραγωδίας των ημόσιων Αγαθών» Απουσία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας: Δεν υπάρχει: Κίνητρο για την αποτελεσματική χρήση των πόρων Υποχρέωση διαφύλαξης της αξίας τους Δικαίωμα προστασίας τους Ιδιοτελή κίνητρα μεμονωμένων χρηστών Ελλιπής πληροφόρηση: Δεν υπάρχει επαρκής γνώση για: Τη χρησιμότητα και τους περιορισμούς στη χρήση τους Τις επιπτώσεις από την υποβάθμιση τους Τις δυνατότητες και το κόστος/όφελος περιορισμού των επιπτώσεων Ατελής οργάνωση χρηστών: δεν γίνεται εφικτή: Η έκφραση των προτιμήσεων τους Η συνεύρεση και συνεννόηση για τον τρόπο χρήσης 60 30

3. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

3. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ 3. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ Συστήματα ιδιοκτησίας Οι ανεπάρκειες της ιδιωτικής ιδιοκτησίας Η απουσία δικαιωμάτων ιδιοκτησίας Ατομική συμπεριφορά και κοινωνικό όφελος Η αξία της πληροφόρησης Το ενοίκιο σπανιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ο μηχανισμός της αγοράς και οι στρεβλώσεις του

Ο μηχανισμός της αγοράς και οι στρεβλώσεις του Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ΔΠΜΣ «Επιστήμη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ο μηχανισμός της αγοράς και οι στρεβλώσεις του ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι δυνάμεις της αγοράς Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

4. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ

4. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ 4. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ Kατηγορίες εξωτερικών οικονομιών Οι εξωτερικές οικονομίες ως στρέβλωση της αγοράς Η ρύπανση ως εξωτερική οικονομία Το άριστο επίπεδο ρύπανσης Θεώρημα Coase Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

4. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ

4. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ 4. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ Kατηγορίες εξωτερικών οικονομιών Οι εξωτερικές οικονομίες ως στρέβλωση της αγοράς Η ρύπανση ως εξωτερική οικονομία Το άριστο επίπεδο ρύπανσης Θεώρημα Coase Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλευτική Οικονομία

Μεταλλευτική Οικονομία Μεταλλευτική Οικονομία Ενότητα 4: Δομή αγοράς Διαμόρφωση Τιμών Δ. Καλιαμπάκος - Δ. Δαμίγος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. (Συνέχεια)

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. (Συνέχεια) ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (Συνέχεια) Πηγές αποτυχίας των αγορών Δημόσια αγαθά Είναι τα αγαθά των οποίων η χρήση δεν μπορεί να αποκλειστεί και ως εκ τούτου είναι ελευθέρα για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ)

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ) Θεωρήματα Οικονομικών της Ευημερίας (1) Οι ανταγωνιστικές αγορές συντονίζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών και των παραγωγών εξασφαλίζοντας Pareto αποτελεσματικές κατανομές των παραγωγικών πόρων και των

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 10

Μονοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 10 Μονοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 10 Η πλήρως ανταγωνιστική επιχείρηση θεωρεί τις τιμές ως δεδομένες, ενώ αντίθετα η μονοπωλιακή επιχείρηση διαμορφώνει τις τιμές. Μια επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11 Μονοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 11 Βασική αιτία δημιουργίας Μονοπωλίου Η πλήρως ανταγωνιστική επιχείρηση θεωρεί τις τιμές ως δεδομένες, ενώ αντίθετα η μονοπωλιακή επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Α. 2. Έστω

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

5. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 5. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιεχόμενα Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμός Ταξινόμηση Περιβαλλοντικοί φόροι Στόχοι και ταξινόμηση Μηχανισμός επίδρασης Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Εμπορεύσιμα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Ενότητα 1. Ευτύχιος Σαρτζετάκης Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Ενότητα 1. Ευτύχιος Σαρτζετάκης Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ενότητα 1 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Σεπτεμβρίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης έχουν ληφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Εφαρμογές Θεωρίας 1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Έστω ότι η συνάρτηση ζήτησης για την κατανάλωση του νερού ενός φράγματος (εκφρασμένη σε ευρώ) είναι q = 12-P και το οριακό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 7: Φορολογία και Διανομή Εισοδήματος Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI KAINOTOMIA Ορισμός της Οικονομίας Ανάγκες Αγαθά & Υπηρεσίες Καταμερισμός των έργων Αξία Ανταλλαγή και Χρήμα Αγορά Κοινωνικοί Θεσμοί και Οικονομικό Κύκλωμα Συντελεστές παραγωγής Οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Δυναμική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη

Κεφάλαιο 5. Δυναμική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη Κεφάλαιο 5. Δυναμική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη 1 Εισαγωγή Δύο κριτήρια/αρχές/μέσα αποτελεσματικής διαχείρισης πόρων Στατική αποτελεσματικότητα: Ο παράγοντας χρόνος δεν είναι σημαντικός. Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Ελαστικότητα και Εφαρμογές. Αρ. Διάλεξης: 5

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Ελαστικότητα και Εφαρμογές. Αρ. Διάλεξης: 5 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Αρ. Διάλεξης: 5 Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική

Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Εκδόσεις Κριτική 4 Ελαστικότητες Ζήτησης και Προσφοράς Η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή...μετράει την ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας ενός αγαθού σε μια μεταβολή της τιμής του. Ορίζεται ως: ποσοστιαία μεταβολή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Άντε πάλι.. Για να δούμε πόσες φορές θα κάνουμε αυτή τη δουλειά Κεφάλαιο 2 Οικονομικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 1 Εισαγωγή? Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη ποσότητά του αυξηθεί κατά 4%, τότε η ζήτησή του είναι: α) ανελαστική. β) ελαστική. γ)

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισµών Θεµατική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονοµική Ανάλυση & Πολιτική Ακαδ. Έτος: 2009-10 ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10. Γενική Ισορροπία VA 30

Διάλεξη 10. Γενική Ισορροπία VA 30 Διάλεξη 10 Γενική Ισορροπία V 30 1 Μερική & Γενική Ισορροπία Μέχρι τώρα εξετάζαμε γενικά την αγορά ενός αγαθού μεμονωμένα. Το πώς δηλαδή η προσφορά και η ζήτηση επηρεάζονται από την τιμή του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 4: Θεωρία Ζήτησης και Προσφοράς

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 4: Θεωρία Ζήτησης και Προσφοράς Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 4: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην αγορά αλληλενεργούν 2 δυνάμεις, η ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q ΚΕΦ. 4 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ Η τιμή είναι η χρηματική αξία ανταλλαγής ενός αγαθού. Αποτελεί μέτρο σύγκρισης του καταναλωτή με άλλα παρόμοια προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά. Πολλές φορές τον επιρεάζει στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση Α1 Η ερώτηση Α.1 περιλαμβάνει 2 υπό-ερωτήσεις. α) Υποθέστε ότι η παραγωγική δραστηριότητα μιας επιχείρησης επηρεάζει αρνητικά την παραγωγική δραστηριότητα άλλων επιχειρήσεων. Εξηγήστε,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Κεφάλαιο 12 Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών! Μονοπώλιο είναι η κατάσταση στην οποία µια µόνο επιχείρηση εξυπηρετεί ολόκληρη την αγορά! Ο µονοπωλητής σε αντίθεση µε την ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Κεφάλαιο 6, και Κυβερνητικές Πολιτικές! Σε µια αγορά που λειτουργεί χωρίς παρεµβάσεις, οι δυνάµεις της αγοράς οδηγούν στην τιµή και ισορροπίας! Αν και στην ισορροπία επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος

Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος 1 Γενικά Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή: Το κόστος της φορολογίας. Copyright 2006 Thomson Learning

Εφαρμογή: Το κόστος της φορολογίας. Copyright 2006 Thomson Learning Εφαρμογή: Το κόστος της φορολογίας 8 Copyright 2006 Thomson Learning Copyright 2004 South-Western Εικόνα Οι επιπτώσεις ενός φόρου Τιμή Τιμή που πληρώνουν οι αγοραστές Μέγεθος (ύψος) του φόρου Προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ιδιωτικοποίηση και Παρέμβαση Επιχειρήματα υπέρ της δημόσιας ιδιοκτησίας Ιδεολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Διάλεξη 11

Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Γενικά. Διάλεξη 11 Γενικά Διάλεξη 11 Φορολογία και διανομή του εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικές έννοιες για το πως επιμερίζεται το φορολογικό βάρος: Νομική επίπτωση Με βάση το νόμο το βάρος του φόρου το φέρει εκείνος που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ Στο Κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουμε σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια το θέμα των περιβαλλοντικών εξωτερικοτήτων και θα αναλύσουμε την σπουδαιότητα την οποία έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 8: Αγορές κεφαλαίου και γης Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 8: Αγορές κεφαλαίου και γης Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Μικροοικονομική Ι Ενότητα # 8: Αγορές κεφαλαίου και γης Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Ενέργειας

Οικονομικά της Ενέργειας Οικονομικά της Ενέργειας Ενότητα 2: Εισαγωγική διάλεξη για μηοικονομολόγους ΙΙ Κωνσταντίνος Κουνετάς Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών 1 Σκοποί ενότητας Κατανόηση βασικών οικονομικών εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 5: Εξωτερικότητες Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Οι αγοραίες δυνάμεις της προσφοράς και ζήτησης Αρ. Διάλεξης: 4 H Προσφορά (Supply) και η Ζήτηση (Demand) είναι οι δυο λέξεις που χρησιμοποιούν πιο συχνά οι οικονομολόγοι.

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού στο Πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Ειδικός Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1820 ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Οικονομολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Οικονομολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Οικονομολόγων της Ώθησης 1 Τρίτη, 2 Ιουνίου 2015 ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑ Α ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων

Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων Ανάλυση Κόστους Οφέλους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων Ανάλυση Κόστους Οφέλους Μέθοδοι Πολυκριτηριακής Ανάλυσης ( ιαδικασία Αναλυτικής Ιεράρχησης, Πολυπαραµετρική Χρησιµότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β )

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΘΕΜΑ Α ΕΥΤΕΡΑ 31 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

α. Η εκμετάλλευση ακαλλιέργητης γης δε μετατοπίζει την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων προς τα δεξιά.

α. Η εκμετάλλευση ακαλλιέργητης γης δε μετατοπίζει την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων προς τα δεξιά. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ (ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα