ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ"

Transcript

1 1 ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Κασιμιάδης Δημήτριος (1), Ludger Leinemann (2) (1) Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων, Πανταζίδου 193, Ορεστιάδα (2) Abteilung Forstgenetik, Georg-August Universität Göttingen, Büsgenweg 2, D Göttingen, Γερμανία ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η γενετική ποικιλότητα των δασικών ειδών είναι ιδιαίτερα σημαντική για την προσαρμογή των δασικών πληθυσμών στο ολοένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον τους. Η μεταφορά της γενετικής ποικιλότητας από τη μία γενιά στην άλλη διασφαλίζει την προσαρμοστικότητα των δασικών πληθυσμών στο διηνεκές. Το σύνολο των σπόρων που παράγεται από έναν πληθυσμό δασικών φυτών έχει συγκεκριμένη γενετική δομή, που εξαρτάται από τη γενετική ποικιλότητα των δέντρων γονέων και από το αναπαραγωγικό σύστημα. Οι ως τώρα έρευνες του αναπαραγωγικού συστήματος των δασικών ειδών έχουν γίνει κυρίως θεωρώντας την απόσταση μεταξύ των δέντρων ως την πιο βασική παράμετρο επηρεασμού της ικανότητας σταυρογονιμοποίησης των δέντρων σε μια συστάδα. Στην παρούσα εργασία εξετάζονται δύο περιπτώσεις, όπου η απόσταση δρα διαφορετικά. Στο μεσογειακό κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens) βρέθηκε μείωση της ικανότητας σταυρογονιμοποίησης σε αραιές συστάδες, σε σχέση με άλλες πιο πυκνές, ενώ αντίστροφα στον ίταμο (Taxus baccata) η μεγάλη απόσταση των δέντρων σπορέων από τα αρσενικά δέντρα συνέβαλε στην αύξηση της σταυρογονιμοποίησης. Η διαφορά αυτή ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις οφείλεται σε άλλους ενδοσυσταδικούς παράγοντες, πλην της απόστασης, όπως είναι η μείξη των ειδών σε ένα δάσος και η ηλικία και το μέγεθος των δέντρων. Χρειάζεται λοιπόν να θεωρήσουμε ένα σύνολο παραγόντων, προκειμένου να περιγράψουμε τη δυνατότητα ενός πληθυσμού να μεταφέρει τη γενετική του ποικιλότητα στην επόμενη γενιά. Η πληροφορία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιλογή δέντρων για συλλογή σπόρων, αλλά και των κατάλληλων δασοκομικών μέτρων σε διαχειριζόμενα δάση και δάση ιδιαίτερου οικολογικού ενδιαφέροντος. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η γενετική ποικιλότητα μεταβάλλεται στο χρόνο και στο χώρο, επηρεαζόμενη από τους εξελικτικούς παράγοντες. Σημαντική είναι η σύνδεση που παρέχει η γενετική ποικιλότητα από τη μία γενιά στην άλλη, αποτελώντας με τον τρόπο αυτό την εγγύηση για την εξελικτική συνέχεια ενός πληθυσμού (Παπαγεωργίου κ.α. 2004). Η γενετική σύσταση των σπόρων που πέφτουν στο έδαφος, ή συλλέγονται από τον άνθρωπο με στόχο την αναδάσωση, επηρεάζεται από τη ροή αρσενικών γαμετών από άλλους πληθυσμούς, από το αναπαραγωγικό σύστημα στο σύνολό του, τη φυσική επιλογή σε επίπεδο γαμετών, τις μεταλλάξεις και τα τυχαία γεγονότα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες

2 2 αποτελούν ένα «γενετικό σύστημα» (Hattemer and Gillet 2000), του οποίου η λειτουργία εξασφαλίζει τη μεταφορά της γενετικής πληροφορίας στο μέλλον και την προσαρμογή ενός δασικού πληθυσμού στο περιβάλλον του. Η μελέτη του τρόπου μεταφοράς της γύρης από τον αρσενικό γονέα στα θηλυκά άνθη των αποδεκτών της έχει ιδιαίτερη σημασία για την κατανόηση του αναπαραγωγικού συστήματος των δασικών ειδών και έχει αποτελέσει αντικείμενο μεγάλου αριθμού δημοσιεύσεων. Συνήθως εκτιμάται η απόσταση που μπορεί να διανύσει η γύρη (π.χ. Dow and Ashley 1996, Streiff et al. 1999,), το ποσοστό των γαμετών που γονιμοποιεί ένα θηλυκό γονέα και προέρχεται από αυτογονιμοποίηση (π.χ. Brown and Allard 1970, Ritland and Jain 1981) καθώς και η μελέτη της πατρότητας των σπόρων (π.χ. Hamrick and Schnabel 1985, Devlin and Elstrand 1990, Smouse et al. 2001, Austerlitz and Smouse 2001). Στις περισσότερες από τις εργασίες αυτές, η απόσταση μεταξύ των δέντρων θεωρείται ως η πιο βασική παράμετρος επηρεασμού του αναπαραγωγικού συστήματος των δέντρων σε μια συστάδα. Διάφορα μαθηματικά μοντέλα και πρακτικές μετρήσεις θεωρούν ότι η γύρη των ανεμογαμών δέντρων είναι ικανή να διανύσει πολύ μεγάλες αποστάσεις, τόσο ανάμεσα σε πληθυσμούς, όσο και μέσα σε αυτούς (Koenig and Ashley 2003). Αυτό φαίνεται να ισχύει κυρίως για είδη κωνοφόρων (Ellstrand 1992), ενώ σύμφωνα με άλλα δεδομένα θεωρείται ότι τα ανεμογαμή δέντρα δεν μπορούν πρακτικά να απομονωθούν γεωγραφικά (Wheeler and Jech 1992). Έτσι φαίνεται ότι η αυξημένη αυτή ικανότητα διασποράς της γύρης πρέπει να είναι η πιο αποφασιστική παράμετρος δημιουργίας ομοιομορφίας μεταξύ των νεφών γύρης και ποικιλότητας μέσα σε αυτά. Πέρα όμως από την απόσταση μεταξύ των δέντρων, άλλες παράμετροι όπως η φαινολογία της άνθησης, η χρονική και χωρική ασυμμετρία μεταξύ αρσενικών και θηλυκών ανθέων και η διαφοροποίηση της παραγωγικότητας μεταξύ των δέντρων-σπορέων έχουν επίσης αναφερθεί ότι επηρεάζουν τη γενετική σύσταση των σπόρων στην επόμενη γενιά (Mitton 1992). Φαίνεται όμως ότι όλες αυτές οι παράμετροι έχουν όμως μειωμένο ρόλο σε σύγκριση με το ρόλο της διασποράς της γύρης. Σύμφωνα με πρόσφατα εμπειρικά και πειραματικά δεδομένα (Knapp et al. 2001, Sork et. Al. 2002) αλλά και θεωρητικά μοντέλα (Satake and Iwasa 2002), η επικρατούσα άποψη ότι η γύρη μπορεί να καλύπτει μεγάλες αποστάσεις φαίνεται να μην ισχύει. Έτσι σε πολλές περιπτώσεις το μεγαλύτερο ποσοστό της γύρης δεν φτάνει μακρύτερα από μερικές δεκάδες μέτρα από την πηγή της. Με τον τρόπο αυτό, οι υπόλοιποι παράγοντες που αναφέρθηκαν πιο πάνω αποκτούν πλέον μεγάλη σημασία και η δράση του δημιουργεί μεγάλη ανομοιογένεια τόσο στα νέφη γύρης των δέντρων, όσο και στους απογόνους που θα αποτελέσουν τους μελλοντικούς πληθυσμούς. Στην εργασία αυτή εξετάζεται η ποικιλότητα των νεφών γύρης και των απογόνων μεμονωμένων δέντρων μέσα σε πληθυσμούς των δέντρων Cupressus sempervirens και Taxus baccata, σχετικά με τη συσταδική δομή και το αναπαραγωγικό σύστημα. Σκοπός της εργασίας είναι να διαπιστωθεί ο ρόλος της απόστασης μεταξύ πηγής και αποδέκτη της γύρης στη γενετική σύσταση των απογόνων των δέντρων αυτών.

3 3 2. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Το μεσογειακό, ή κοινό κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens L.) εμφανίζεται στη χώρα μας τόσο σε φυσικές όσο και σε τεχνητές συστάδες. Πρόκειται για μόνοικο είδος που εμφανίζει σημαντική γενετική ποικιλότητα και διαφοροποίηση, ιδιαίτερα σε φυσικούς πληθυσμούς (Papageorgiou et al. 1994, Doulis et al. 1996, Papageorgiou et al. 1997, Ghosn et al. 2000). Έγινε συλλογή σπόρων από δέντρα-σπορείς σε δύο πληθυσμούς. Ο πληθυσμός «Αλεποχώρι» φύεται στο Ν. Αχαίας σε χαμηλό υψόμετρο, κάτω από ευνοϊκές εδαφοκλιματικές συνθήκες. Η συστάδα των κυπαρισσιών είναι αμιγής και πυκνή. Γενετικές έρευνες (Papageorgiou et al., 1994) έδειξαν ότι ο πληθυσμός αυτός έχει μικρή ποικιλότητα σε σχέση με άλλους ελληνικούς πληθυσμούς και προέρχεται πιθανότατα από μια ομάδα δέντρων με στενή γενετική βάση. Αντίθετα, ο δεύτερος πληθυσμός «Ρούβα», φύεται σε μεγάλο υψόμετρο στον Ψηλορείτη (Ν. Ηρακλείου), όπου η συστάδα είναι αραιή και οι εδαφοκλιματικές συνθήκες αντίξοες. Η μεγάλη γενετική ποικιλότητα και η διαφοροποίησή του σε σχέση με τους τεχνητούς πληθυσμούς είναι ένδειξη φυσικής προέλευσης. Από κάθε πληθυσμό επιλέχθηκαν 30 δέντρα, από τα οποία μαζεύτηκαν ώριμοι κώνοι. Από το σύνολο των δέντρων, τα 28 στον πληθυσμό «Αλεποχώρι» και τα 26 στον πληθυσμό «Ρούβα» έδωσαν εργαστηριακά αποτελέσματα. Για κάθε δέντρο εξετάστηκαν 10 σπόροι. Σε κάθε σπόρο έγινε διαχωρισμός και εξέταση δύο ιστών: του διπλοειδούς μεγαγαμετόφυτου για τη γενετική περιγραφή του θηλυκού γονέα (Papageorgiou, 1998) και του εμβρύου. Για τις γενετικές αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν έξι ενζυμικά συστήματα (PGI-B, PGM-A, NDH-A, GDH-A, LAP-A και MDH-C). Τα πλήρη ονόματα των συστημάτων αυτών και οι εργαστηριακές διαδικασίες του διαχωρισμού και χρωματισμού τους δίνονται από τους Bergmann (1974), Cheliak and Pitel (1984) και Wendel and Weeden (1989). Ο ίταμος (Taxus baccata) είναι δίοικο είδος με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ευρώπη, χωρίς όμως να εμφανίζει εκτεταμένους πληθυσμούς. Βρίσκεται κυρίως σε μείξη με άλλα δασοπονικά είδη. Η γενετική του ποικιλότητα έχει βρεθεί γενικά υψηλή (Lewandowski et al. 1992, Thoma 1992, Rajewski & Lange 1997, Rajewski et al. 2000). Για τη μελέτη του ίταμου επιλέχθηκε μία συστάδα στην περιοχή Reichensachsen στην επαρχία της Έσσης στη Γερμανία. Ο πληθυσμός που μελετήθηκε αποτελείται από 10 αρσενικά και 15 θηλυκά δέντρα διάσπαρτα σε πυκνή μείξη με την οξιά (Fagus sylvatica). Σε απόσταση 200 μέτρων από τη συστάδα αυτή δεν βρέθηκε άλλο άτομο ίταμου. Έγινε συλλογή οφθαλμών και από τα 25 άτομα. Από τα 10 θηλυκά δέντρα έγινε συλλογή σπόρων μόνο από τα επτά, λόγω έλλειψης πληροκαρπίας, με 40 σπόρους από κάθε δέντρο. Έγινε ηλεκτροφόρηση αμύλου για τους οφθαλμούς και από τους σπόρους για το απλοειδές μεγαγαμετόφυτο και το έμβρυο. Χρησιμοποιήθηκαν έξι ενζυμικά συστήματα (ADH-A, PGI-B, GOT-B, PGM-A, IDH-B, SKD-B), των οποίων οι λεπτομέρειες δίνονται από την πιο πάνω αναφερόμενη βιβλιογραφία. Από τα αποτελέσματα του εργαστηρίου υπολογίστηκαν οι συχνότητες γενοτύπων και αλληλομόρφων και για τα δύο είδη. Η ποικιλότητα εντός των συνόλων εκφράστηκε για κάθε γονιδιακό τόπο από τον αριθμό των αλληλομόρφων (n), το ποσοστό ετεροζυγωτών γενοτύπων (Η o ) και την αναμενόμενη ετεροζυγωτία κάτω από συνθήκες ισορροπίας (H e ). Η διαφοροποίηση μεταξύ συνόλων υπολογίστηκε μέσω της γενετικής απόστασης (d 0 ) (Gregorius 1974), της διαφοροποίησης ενός συνόλου από όλα τα άλλα (Dj) και της μέσης διαφοροποίησης των υποσυνόλων (δ) (Gregorius and Roberds 1986).

4 4 Για την εκτίμηση του ποσοστού σταυροεπικονίασης (μη αυτογονιμοποίησης) σε επίπεδο πληθυσμού χρησιμοποιήθηκε ο έμμεσος συντελεστής σταυρογονιμοποίησης (t ξ ), που βασίζεται στο «μεικτό αναπαραγωγικό μοντέλο» (mixed mating model) (Allard and Workman 1963, Brown and Allard 1970), στη μενδελική αρχή του διαχωρισμού και στη σύγκριση της ετεροζυγωτίας ανάμεσα σε δύο γενιές (Papageorgiou 1995). Για την ανάλυση πατρότητας χρησιμοποιήθηκε η αρχή του αποκλεισμού και η εξέταση της υπόθεσης της γονιμοποίησης από τη γύρη ενός μόνο δέντρου. 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Πίνακας 1: Αναμενόμενη ετεροζυγωτία (He) και διαφοροποίηση (Dj) των νεφών γύρης και των οικογενειών σε δύο πληθυσμούς κυπαρισσιού. Αλεποχώρι Ρούβα He He Dj He He Dj νέφη γύρης οικογένειες οικογένειες νέφη γύρης οικογένειες οικογένειες Α1 0,053 0,030 0,142 Ρ1 0,184 0,339 0,152 Α2 0,123 0,213 0,090 Ρ2 0,334 0,372 0,216 Α3 0,220 0,197 0,135 Ρ3 0,444 0,491 0,305 Α4 0,163 0,138 0,101 Ρ6 0,307 0,272 0,235 Α5 0,082 0,155 0,102 Ρ7 0,282 0,253 0,179 Α6 0,189 0,190 0,104 Ρ8 0,396 0,375 0,162 Α7 0,069 0,118 0,136 Ρ9 0,346 0,274 0,136 Α9 0,225 0,203 0,066 Ρ10 0,303 0,340 0,176 Α10 0,233 0,217 0,077 Ρ11 0,229 0,217 0,185 Α11 0,202 0,281 0,163 Ρ12 0,365 0,307 0,160 Α12 0,128 0,246 0,070 Ρ13 0,377 0,405 0,205 Α13 0,127 0,263 0,122 Ρ14 0,297 0,220 0,158 Α15 0,185 0,153 0,110 Ρ15 0,305 0,283 0,133 Α16 0,160 0,142 0,061 Ρ16 0,377 0,351 0,182 Α17 0,236 0,258 0,196 Ρ17 0,317 0,349 0,185 Α18 0,192 0,176 0,061 Ρ18 0,318 0,398 0,268 Α19 0,234 0,178 0,083 Ρ19 0,281 0,313 0,193 Α20 0,267 0,197 0,039 Ρ20 0,418 0,316 0,188 Α22 0,240 0,208 0,098 Ρ21 0,268 0,199 0,168 Α23 0,190 0,178 0,105 Ρ22 0,357 0,308 0,157 Α24 0,216 0,179 0,130 Ρ23 0,349 0,347 0,209 Α25 0,290 0,239 0,094 Ρ24 0,253 0,252 0,194 Α26 0,230 0,164 0,121 Ρ25 0,301 0,343 0,186 Α27 0,201 0,140 0,084 Ρ26 0,322 0,259 0,179 Α28 0,233 0,142 0,076 Ρ28 0,377 0,254 0,145 Α29 0,223 0,121 0,082 Ρ30 0,189 0,197 0,161 Α30 0,243 0,219 0,156 Μέση τιμή 0,192 0,183 0,104 Μέση τιμή 0,319 0,309 0,185 Για το κυπαρίσσι, οι δύο πληθυσμοί που μελετήθηκαν διέφεραν πολύ μεταξύ τους ως προς όλες τις παραμέτρους (πίνακας 1). Τα νέφη γύρης και οι ετεροθαλείς οικογένειες εμφάνισαν μέτρια διαφοροποίηση μεταξύ τους, ενώ παρατηρήθηκαν και διαφορές στην ποικιλότητα εντός οικογενειών

5 5 και νεφών γύρης. Ο φυσικός πληθυσμός «Ρούβα» εμφανίζει τη μεγαλύτερη ετερογένεια, καθώς έχει και σημαντικά υψηλότερη ποικιλότητα εντός του ενήλικου πληθυσμού του. Ειδικά για τον πληθυσμό αυτόν οι οικογένειες Ρ30, Ρ21 και Ρ11 και τα αντίστοιχα νέφη γύρης έδωσαν πολύ χαμηλά μεγέθη ποικιλότητας. Τα δέντρα Ρ30, Ρ21 και Ρ11 βρίσκονται σχετικά απομονωμένα σε σχέση με τα άλλα δέντρα του πληθυσμού «Ρούβα», οπότε μπορεί α υποτεθεί ότι ο αριθμός των αρσενικών γονέων των οικογενειών τους πρέπει να είναι περιορισμένος. Τα ποσοστά σταυρογονιμοποίησης (t ξ ) που εμφανίζονται στο γράφημα 1 έδωσαν τιμές μεγαλύτερες από τη μονάδα (1) για όλες τις γονιδιακές θέσεις σε όλους τους πληθυσμούς. Αυτές οι τιμές δεν φαίνονται να έχουν νόημα, καθώς η παράμετρος t ξ θα έπρεπε να κυμαίνεται μεταξύ του 0 (απόλυτη αυτογονιμοποίηση) και του 1 (απόλυτη σταυρογονιμοποίηση). Οι τιμές που παρατηρήθηκαν πιθανόν να οφείλονται σε απόκλιση από την αναμενόμενη Μενδελική διάσπαση και σε μη εφαρμογή του μεικτού αναπαραγωγικού προτύπου, με πιο προφανή αιτία την ανομοιογένεια των νεφών της γύρης που γονιμοποίησαν τα δέντρα. Για τους λόγους αυτούς δεν είναι δυνατή η σύγκριση των εκτιμήσεων της σταυρογονιμοποίησης για το κυπαρίσσι με αυτές που αναφέρονται βιβλιογραφικά για άλλα είδη, αλλά μπορούν να συγκριθούν τα επίπεδα σταυρογονιμοποίησης των δύο πληθυσμών που μετρήθηκαν. Έτσι (γράφημα 1), σε όλες τις γονιδιακές θέσεις όπου η σύγκριση αυτή είναι δυνατή, ο πυκνός πληθυσμός «Αλεποχώρι» εμφανίζει υψηλότερες τιμές σταυρογονιμοποίησης από τον αραιό πληθυσμό «Ρούβα». Γράφημα 1: Ποσοστά σταυρογονιμοποίησης σε επίπεδο πληθυσμών κυπαρισσιού Στην περίπτωση του ίταμου, η διαφοροποίηση μεταξύ των οικογενειών και των νεφών γύρης των επτά θηλυκών δέντρων ήταν σε πολύ ψηλά επίπεδα, όπως και οι διαφορές στην ποικιλότητα μέσα στα νέφη γύρης (πίνακας 2). Ιδιαίτερα χαμηλή ποικιλότητα εμφάνισαν τα νέφη γύρης των δέντρων 4, 8 και 17. Σύμφωνα με το χάρτη της συστάδας, τα δέντρα αυτά βρίσκονται πολύ κοντά σε άλλα αρσενικά, ενώ αντίθετα αυτά που είναι πλέον απομονωμένα (10, 11, 12, 14) εμφανίζουν μεγαλύτερη ποικιλότητα.

6 Αρσενικοί γονείς 6 Πίνακας 2: Αναμενόμενη ετεροζυγωτία (He), μέσος αριθμός αλληλομόρφων (n) και διαφοροποίηση (Dj) των νεφών γύρης σε πληθυσμό ίταμου (*οι υπολογισμοί έγιναν χωρίς τον συνυπολογισμό των γονιδιακών τόπων ADH και SKD). Reichensachsen He n Dj 4 0,113 1,6 0, ,246 1,5 0, ,430 2,6 0, ,424 2,6 0, ,437* 1,8* 0,118* 14 0,430 2,6 0, ,229 2,0 0,362 Μέση τιμή 0,330 2,1 0,239 Σύμφωνα με τα δεδομένα και με τη μέθοδο του αποκλεισμού βρέθηκε ότι το 28% της γύρης που γονιμοποίησε τα θηλυκά δέντρα προέρχεται από αρσενικούς γονείς έξω από τη συστάδα που μελετήθηκε. Αυτό το ποσοστό είναι το ελάχιστο δυνατό, λαμβάνοντας υπόψη και την εισροή γύρης από «εξωτερικούς» γονείς με παρόμοια γενετική σύσταση με αυτή των γονέων που βρίσκονται εντός της συστάδας. Για τα θηλυκά δέντρα που εμφανίζουν χαμηλή ποικιλότητα στα νέφη γύρης που τα γονιμοποίησαν, πιθανολογείται η γονιμοποίησή τους από λίγα γειτονικά αρσενικά δέντρα, ή ακόμα και ένα μόνο. Αυτή η υπόθεση στηρίζεται στις γενετικές αποστάσεις που προκύπτουν ανάμεσα στα δέντρα αυτά και τα σύνολα των γαμετών που παράγονται από όλα τα αρσενικά δέντρα. Έτσι, οι γενετικές αποστάσεις (πίνακας 3) σχετίζονται με τις πραγματικές αποστάσεις στη συστάδα. Οι μικρότερες τιμές που εμφανίζονται για κάθε θηλυκό γονέα απέχουν σημαντικά από τις υπόλοιπες και δείχνουν τη γενετική ομοιότητα των νεφών γύρης με τη γύρη που παράγεται από συγκεκριμένα αρσενικά δέντρα. Πίνακας 3: Γενετικές αποστάσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένους θηλυκούς γονείς και όλους τους αρσενικούς γονείς της συστάδας. Θηλυκοί γονείς ,204 0,263 0, ,071 0,429 0, ,121 0,279 0, ,271 0,363 0, ,354 0,029 0, ,308 0,429 0, ,517 0,342 0, ,350 0,346 0, ,463 0,256 0, ,213 0,179 0,400

7 7 Από τον χάρτη της συστάδας διαπιστώνεται ότι τα αρσενικά δέντρα, των οποίων οι παραγόμενοι γαμέτες βρίσκονται γενετικά πιο κοντά στα νέφη γύρης των συγκεκριμένων θηλυκών δέντρων είναι και τα άμεσα γειτονικά τους. Άρα ενισχύεται σημαντικά η υπόθεση ότι για κάποια δέντρα που βρίσκονται σε πολύ κοντινή απόσταση με άλλα, η γονιμοποίηση γίνεται από έναν περιορισμένο αριθμό γειτονικών αρσενικών γονέων. 4. ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα δεδομένα της μελέτης αυτής αφορούν δύο περιπτώσεις δασικών ειδών στα οποία η απόσταση μεταφοράς της γύρης φαίνεται να καθορίζει σημαντικά την ποικιλότητα μέσα στις παραγόμενες οικογένειες και τη διαφοροποίηση μεταξύ τους. Στο μεσογειακό κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens) βρέθηκε μείωση της ικανότητας σταυρογονιμοποίησης σε αραιές συστάδες, σε σχέση με άλλες πιο πυκνές, ενώ αντίστροφα στον ίταμο (Taxus baccata) η μεγάλη απόσταση των δέντρων σπορέων από τα αρσενικά δέντρα συνέβαλε στην αύξηση των αρσενικών γονέων που συμμετέχουν στα ατομικά νέφη γύρης. Και στις δύο περιπτώσεις, το μεγαλύτερο ποσοστό της γύρης φαίνεται να μην μεταφέρεται σε μεγάλες αποστάσεις, όπως αναφέρεται σε πολλές μελέτες (Knapp et al. 2001, Sork et al. 2002, Satake and Iwasa 2002), αλλά να δημιουργεί έναν κύκλο έντονης επικονίασης διαμέτρου μερικών δεκάδων μέτρων, ανάλογα βέβαια και με τη μορφολογία της γύρης κάθε είδους. Παρά το γεγονός αυτό, πιθανόν να υπάρχει πάντα ένα μικρότερο ποσοστό γύρης που καλύπτει μεγάλες αποστάσεις και φαίνεται να είναι αρκετό για να ομογενοποιεί σε μεγάλο βαθμό τα νέφη γύρης πολλών δασικών ειδών και των οικογενειών που προκύπτουν (βλέπε Streiff et al. 1999, Dow and Ashley 1998, Sork et al. 1993, Schnabel and Hamrick 1990, Sork et al. 1999). Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στην περίπτωση του ίταμου, όπου τουλάχιστον το 28% από την γύρη που έφτασε και γονιμοποίησε τα δέντρα της εξεταζόμενης συστάδας μεταφέρθηκε σε απόσταση μεγαλύτερη των 200μ. πυκνού δάσους οξιάς. Άρα το θέμα της απόστασης μεταφοράς της γύρης στα δασικά δέντρα δεν είναι απόλυτα γνωστό και χρήζει παραπέρα έρευνας (Koenig and Ashley 2003), ιδιαίτερα με την αξιοποίηση νέων πολυποίκιλων μοριακών δεικτών και στατιστικών μεθόδων. Σημαντικό παραμένει το ερώτημα του ορίου μεταφοράς της γύρης για τη διαμόρφωση αρκετής ποικιλότητας στις οικογένειες των απογόνων που θα προκύψουν. Τα δεδομένα μας έδειξαν δύο αντικρουόμενες περιπτώσεις. Η απομόνωση κάποιων δέντρων στους πληθυσμούς του κυπαρισσιού συνετέλεσε στη μείωση των αρσενικών γονέων που το γονιμοποίησαν και στη μείωση της ποικιλότητας των παραγόμενων απογόνων, ενώ αντίστροφα στον ίταμο τα απομονωμένα άτομα έδωσαν απογόνους με μεγαλύτερη ποικιλότητα. Και στα δύο είδη, το μεγαλύτερο μέρος της γύρης μεταφέρεται σε κοντινή απόσταση, ενώ ένα μικρότερο μέρος της διασπείρεται μακρύτερα. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις είναι η μείξη της συστάδας, η πυκνότητά της, το αναπαραγωγικό σύστημα και η πιο έντονη «ομαδοποίηση» των ατόμων στο χώρο και στο χρόνο. Έτσι φαίνεται ότι η απόσταση παίζει τον πιο καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της γενετικής ποικιλότητας της επόμενης γενιάς όταν οι υπόλοιποι ενδοσυσταδικοί παράγοντες δεν εμποδίζουν ή διαφοροποιούν την κίνησή

8 8 της. Όταν αντίθετα υπάρχουν εμπόδια που δεν αφήνουν τη γύρη να κινηθεί ομοιόμορφα στο χώρο και το χρόνο, τότε η σημασία της απόστασης μετριάζεται και άλλοι παράγοντες γίνονται πιο σημαντικοί. Συμπερασματικά πρέπει να συνεκτιμηθεί ένα σύνολο παραγόντων, προκειμένου να περιγραφεί η δυνατότητα ενός πληθυσμού να μεταφέρει τη γενετική του ποικιλότητα στην επόμενη γενιά. Οι παράγοντες αυτοί αφορούν τη χωρική κατανομή των ατόμων του πληθυσμού, την πυκνότητά του, το αναπαραγωγικό σύστημα, την ύπαρξη ή απουσία φυλετικής ασυμμετρίας στο χρόνο και στο χώρο, την τοπογραφία της συστάδας και τη μείξη με άλλα δασοπονικά είδη. Η πληροφορία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιλογή δέντρων για συλλογή σπόρων, αλλά και για τη λήψη των κατάλληλων δασοκομικών μέτρων σε διαχειριζόμενα δάση, σποροπαραγωγές συστάδες και δάση ιδιαίτερου οικολογικού ενδιαφέροντος. Περισσότερες εξειδικευμένες έρευνες για τη μελέτη συγκεκριμένων διακυμάνσεων της αναπαραγωγικής διαδικασίας των δασικών δέντρων στο χώρο και στο χρόνο είναι απαραίτητες, τόσο όσο αφορά σε φυσικούς όσο και σε ανθρωπογενείς παράγοντες. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Allard, R.W., and Workman, P.L., Population studies in predominantly self-pollinated species. IV. Seasonal fluctuations in estimated values of genetic parameters in lima been populations. Evol. 17, Austerlitz, F., and Smouse, P.E., Two-generation analysis of pollen flow across a landscape. II. Relation between fft, pollen dispersal, and inter-female distance. Genetics 157, Bergmann, F., The genetics of some isoenzyme systems in spruce endosperm (Picea abies). Genetica 6, Brown, A.H.D., and Allard, R.W., Estimation of the mating system in open-pollinated maize populations using isozyme polymorphisms. Genetics 66, Cheliak, W.M., and Pitel, J.A., Techniques for Starch Gel Electrophoresis of Enzymes from Forest Tree Species. Information Reportt PI-X-42. Chalk River, Ontario. Petawawa National Forestry Institute, Canadian Forestry Service. Devlin, B., and Ellstrand, N.C., The development and application of a refined method for estimating gene flow from angiosperm paternity analysis. Evolution 44, Doulis, A., Panetsos, K., Hajaje, H., and Gagari, P., Germination and seedling photosynthetic drought responses of chemotaxonomically distinct Cupressus sempervirens provenances from Crete, Greece. In: Radoglou, K., (ed.). Extended Abstracts Collection of the International Workshop of Resource Utilization from Cell to Canopy. Eurosilva, Thessaloniki, Greece, p Dow, B.D., and Ashley, M.V., Microsatellite analysis of seed dispersal and parentage of saplings in bur oak, Quercus macrocarpa. Molecular Ecology 5, Dow, B.D., and Ashley, M.V., High levels of gene flow in bur oak revealed by paternity analysis using microsatellites. Journal of Heredity 89, Ellstrand, N.C., Gene flow among seed plant populations. New Forests 6, Ghosn, D.R., Aravanopoulos, F.A., and Doulis, A.G., An investigation of provenance molecular variation in Cupressus sempervirens L., based on individual and bulk DNA analysis. In: Gozukirmizi, N., (ed). Proc. 2nd Balkan Botanical Congress, Instanbul, Turkey, May 14-18, Marmara Univ. Publ. Vol. 2, Instanbul, Turkey, p Gregorius, H.R., Genetischer Abstand zwischen Populationen I. Zur Konzeption der genetischen Abstandsmessung. Silv. Genet. 23, Gregorius H.R., and Roberds, J.H., Measurement of genetical differentiation among subpopulations. Theor. Appl. Genet. 71, Hamrick, J.L., and Schnabel, A., Understanding the genetic structure of plant populations: Some old problems and a new approach. P in: Gregorius, H.-R. (ed.): Population Genetics in Forestry. Berlin, Heidelberg, New York, and Tokyo: Springer.

9 Hattemer, H.H., and Gillet, E.M., Genetic Implications in Forestry, Lectures Notes, Institute of Forest Genetics and Forest Tree Breeding, School of Forestry and Forest Ecology, University of Göttingen, Germany. Knapp, E.E., Goedde, M.A., and Rice, K.J., Pollen-limited reproduction in blue oak: implications for wind pollination in fragmented populations. Oecologia 128, Koenig, W.D., and Ashley, M.V., Is pollen limited? The answer is blowing in the wind. Trends in Ecology and Evolution 18, Lewandowski, A., Burczyk, J., and Mejnartowicz, L., Inheritance and linkage in some allozymes in Taxus baccata L. Silv. Genet., 41, Mitton, J.B., The dynamic mating systems of conifers. New Forests, 6, Papageorgiou, A.C., Genetische Untersuchungen zur Züchtung und Generhaltung bei der Mittelmeerzypresse (Cupressus sempervirens L.) in Griechenland. Göttingen Research Notes in Forest Genetics 18, Papageorgiou, A.C., Factors defining heterozygosity in natural plant populations. Proceedings of the 1st Biological Congress of Balkan Countries, Thessaloniki, p Papageorgiou, A.C., Diploid sporophytic tissue in the seed of Cupressus sempervirens L. Heredity 81, Παπαγεωργίου, Α.Χ., Κασιμιάδης, Δ., Αραμπατζής, Γ., και Ταμπάκης, Σ., Γενετική ποικιλότητα, βιοποικιλότητα και διαχείριση δασικών οικοσυστημάτων. Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου, 7-9 Μαίου, Ορεστιάδα, Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Θεσσαλονίκη (υπό έκδοση). Papageorgiou, A.C., Panetsos, K.P., and Hattemer, H.H., Genetic differentiation of natural Mediterranean cypress (Cupressus sempervirens L.) populations in Greece. Forest Genetics 1, Rajewski, M., and Lange, S., Genetische Strukturen in verschiedenen ontogenetischen Stadien der Eibe (Taxus baccata L.). Forstwiss. Diplomarb. Univ. Göttingen. Rajewski, M, Lange, S., and Hattemer, H.H., Reproduktion bei der Generhaltung seltener Baumarten Das Beispiel der Eibe (Taxus baccata L.). For. Snow Landsc. Res. 75, Ritland, K., and Jain, S., A model for the estimation of outcrossing rate and gene frequencies using n independent loci. Heredity 47, Satake, A., and Iwasa, Y., Spatially limited pollen exchange and a long-range synchronization of trees. Ecology 83, Schnabel, A. and Hamrick, J.L., Comparative analysis of population genetic structure in Quercus macrocarpa and Q. gambelii (Fagaceae). Syst. Bot. 15, 1. Smouse, P. E., Dyer, R. J., Westfall, R. D., and Sork, V. L Two-generation analysis of pollen flow across a landscape. I. Male gamete heterogeneity among females. Evolution 55, Sork, V.L., Huang, S., and Wiener, E., Macrogeographic and fine scale genetic structure in a North American oak species, Quercus rubra L. Annales des Sciences Forestieres, 50 (Suppl.) 1, Sork, V.L., Nason, J., Campbell, D.R., and Fernandez, J.F., Landscape approaches to historical and contemporary gene flow in plants. Trends. Ecol. Evol. 14, Sork, V.L., Davis, F.W., Smouse, P.E., Apsit, V.J., Dyer, R.J., Fernandez, J.M, and Kuhn, B., Pollen movement in declining populations of California valley oak, Quercus lobata: where have all the fathers gone? Mol. Ecol. 11, Streiff, R., Ducousso, A., Lexer, C., Steinkellner, H., Glössl, J., and Kremer, A., Pollen dispersal inferred from paternity analysis in a mixed oak stand of Quercus robur L. and Q. petraea (Matt.) Liebl. Molecular Ecology, 8, Thoma, S., Genetische Variation an Enzymgenloci in Reliktbeständen der Eibe (Taxus baccata L.) Forstwiss. Diplomarb. Univ. Göttingen. Wendel, J.F., and Weeden, N.F., Visualization and interpretation of plant isozymes. In: Soltis, D.E. and Soltis P.S. (eds.): Isozymes in Plant Biology. Chapman and Hall, London, p Wheeler, N.C., and Jech, K.S., The use of electrophoretic markers in seed orchard research. New Forests, 6,

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου, Δημήτριος Κασιμιάδης, Γαρύφαλλος Αραμπατζής και Στυλιανός Ταμπάκης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης,

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΑΝΙΚΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ, ΜΗΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΤΣΑΚΤΣΙΡΑ ΜΑΡΙΑ

ΚΑΡΑΝΙΚΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ, ΜΗΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΤΣΑΚΤΣΙΡΑ ΜΑΡΙΑ Ισοενζυμική ανάλυση επιλεγμένων ατόμων χαλεπίου πεύκης (Pinus halepensis Mill.) για παραγωγή ρητίνης και εφαρμογή μοριακών δεικτών για την ταυτοποίησή τους ΚΑΡΑΝΙΚΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ, ΜΗΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΤΣΑΚΤΣΙΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 6 ο. Γενετική πληθυσµών. Ronald A. Fisher (1890-1962) Sewall Wright (1889- 1988)

Μέρος 6 ο. Γενετική πληθυσµών. Ronald A. Fisher (1890-1962) Sewall Wright (1889- 1988) Μέρος 6 ο Γενετική πληθυσµών 1988) Ronald A. Fisher (1890-1962) Sewall Wright (1889- Γενετική πληθυσµών Η Γενετική στους πληθυσµούς Οι γενετικές διεργασίες που εξετάσαµε ως τώρα, από τους νόµους του Mendel

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του πληθυσμού του σπάνιου και απειλούμενου φυτού Eriolobus trilobatus στο Ν. Έβρου

Δομή του πληθυσμού του σπάνιου και απειλούμενου φυτού Eriolobus trilobatus στο Ν. Έβρου Δομή του πληθυσμού του σπάνιου και απειλούμενου φυτού Eriolobus trilobatus στο Ν. Έβρου Παπαλαζάρου Κ. 1, Μπαλάσκα Κ. 1, Κοράκης Γ. 1, Ποϊραζίδης Κ. 1, Παπαγεωργίου Α.Χ. 1 1 Εργαστήριο Δασικής Γενετικής,

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: γενετική ποικιλότητα, αυξητικά γνωρίσματα, συντελεστής κληρονομικής ικανότητας, επιλογή, γενετική συσχέτιση.

Λέξεις κλειδιά: γενετική ποικιλότητα, αυξητικά γνωρίσματα, συντελεστής κληρονομικής ικανότητας, επιλογή, γενετική συσχέτιση. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (P. halepensis Mill.) ΓΙΑ ΑΥΞΗΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑ ΔΟΚΙΜΗΣ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΥΒΟΙΑΣ Κομματά Α. (1), Π.Γ. Αλιζώτη (2), Κ. Ιωαννίδης

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 5 ο

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 5 ο Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Εφαρµοσµένη ασική Γενετική Κεφάλαιο 5 ο Ορεστιάδα 2006 1 Ο σχεδιασµός στη βελτίωση Στο σηµείο αυτό θα αναφερθούµε συνοπτικά στον τρόπο µε τον οποίο λειτουργούµε στην πράξη εφαρµόζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΠΕΥΚΗΣ (Pinus peuce)

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΠΕΥΚΗΣ (Pinus peuce) ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΠΕΥΚΗΣ (Pinus peuce) Σιδέρη Ευσταθία, Σκαλτσογιάννης Βασίλειος, Τσακτσίρα Μαρία Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αϖοµόνωση και γενετική διαφοροϖοίηση ϖληθυσµών του ζαρκαδιού (Capreoluscapreolus) στην Ελλάδα νέα δεδοµένα για αϖοτελεσµατικότερη διαχείριση και διατήρηση ηµήτρης Τσαϖάρης Παναγιώτης Κασαϖίδης Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum).

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Μεντελική γενετική Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Φαινότυπος και Γονότυπος Η φυσική εκδήλωση (φαινότυπος) της γενετικής σύστασης (γονότυπος) επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση και διαχρονική παρακολούθηση των βοσκόμενων δασικών εκτάσεων στη λεκάνη απορροής του χειμάρρου Μπογδάνα Ν. Θεσσαλονίκης

Ταξινόμηση και διαχρονική παρακολούθηση των βοσκόμενων δασικών εκτάσεων στη λεκάνη απορροής του χειμάρρου Μπογδάνα Ν. Θεσσαλονίκης Ταξινόμηση και διαχρονική παρακολούθηση των βοσκόμενων δασικών εκτάσεων στη λεκάνη απορροής του χειμάρρου Μπογδάνα Ν. Θεσσαλονίκης Α. Αϊναλής 1, Ι. Μελιάδης 2, Π. Πλατής 3 και Κ. Τσιουβάρας 4 1 Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ Μαζική Επιλογή Η παλαιότερη µέθοδος Γενετικής Βελτίωσης Κυρίως χρησιµοποιείται για την βελτίωση πληθυσµών σταυρογονιµοποιούµενων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά»

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. δ 4. α 5. β ΘΕΜΑ 2ο 1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» 2. σελ. 119-120: «Θεραπευτικά. Τα αντισώματα μπορούν να

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α 1.Β 2.Γ 3.Α 4.Δ 5.Γ ΘΕΜΑ Β Β1) 1.Α 2.Β 3.Β 4.Α 5.Α 6.Α 7.Β 8.Β Β2) Σελ. 40 σχολικού βιβλίου : Κατά την έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 5 ο. Γονιδιακοί δείκτες

Μέρος 5 ο. Γονιδιακοί δείκτες Μέρος 5 ο Γονιδιακοί δείκτες R.C. Lewontin 1966 K.B. Mullis 1983 Εισαγωγή στη δασική γενετική Γονιδιακοί δείκτες Όπως είδαµε στα προηγούµενα κεφάλαια, η γενετική πληροφορία είναι οργανωµένη πάνω σε µια

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου 1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ 2 of 19 http://www.agrool.gr Όταν αναφερόμαστε στο φύλο ενός φυτού αναφερόμαστε ουσιαστικά στον τύπο του άνθους του Τύποι: ΦΥΛΟΥ ΑΝΘΟΥΣ Ερμαφρόδιτο Αρσενικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α 1 : α Α 2 : γ Α 3 : δ Α 4 : β Α 5 : γ ΘΕΜΑ Β Β 1 : σελ. 120 σχολικού: >. Β 2 :

Διαβάστε περισσότερα

πληθυσμών του αρουραίου (Rattus rattus)σε συμπλέγματα νησιών και βραχονησίδων των ελληνικών θαλασσών

πληθυσμών του αρουραίου (Rattus rattus)σε συμπλέγματα νησιών και βραχονησίδων των ελληνικών θαλασσών Γενετική δομή και πρότυπα διαφοροποίησης των πληθυσμών του αρουραίου (Rattus rattus)σε συμπλέγματα νησιών και βραχονησίδων των ελληνικών θαλασσών Δημήτρης Τσαπάρης Jacob Fric Αθήνα, Οκτώβριος 2012 Jon

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ AAT TCG CGA TTCC

ΓΕΝΕΤΙΚΗ AAT TCG CGA TTCC ΓΕΝΕΤΙΚΗ 1. Το πιο κάτω γενεαλογικό δέντρο δείχνει τον τρόπο κληρονόμησης μιας ασθένειας σε μια οικογένεια. Τα μαυρισμένα τετράγωνα συμβολίζουν αρσενικά άτομα με την πάθηση και οι μαυρισμένοι κύκλοι θηλυκά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. α Α2. γ Α3. δ Α4. β Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 «Τα κύτταρα των οργάνων να είναι επιτυχείς» Β2. Σελ. 136 «Το 1997 γέννησε την Dolly»

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ. Απόστολος Σκαλτσογιάννης Καθηγητής

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ. Απόστολος Σκαλτσογιάννης Καθηγητής ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Απόστολος Σκαλτσογιάννης Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Σχολή Δασολογίας και Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054). Δρ. Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Φρειδερίκου 7, Παλλουριώτισσα 1036, Λευκωσία, Κύπρος. Τ.Θ. 24729, 1303 Λευκωσία, Κύπρος.

Γιάννη Φρειδερίκου 7, Παλλουριώτισσα 1036, Λευκωσία, Κύπρος. Τ.Θ. 24729, 1303 Λευκωσία, Κύπρος. Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση Εργασίας: Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: ΝΙΚΟΛΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ Μονάδα Διατήρησης της Φύσης Γιάννη Φρειδερίκου 7, Παλλουριώτισσα 1036, Λευκωσία, Κύπρος. Τ.Θ. 24729, 1303 Λευκωσία, Κύπρος.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών Κατευθύνσεις για την προσαρμογή της διαχείρισης των ελληνικών δασών στην κλιματική αλλαγή Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αργοπεριβάλλοντος 3 Δάση και κλιματική αλλαγή 3.1. Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μαζοπίνακες για τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris L.) στο κεντρικό τμήμα της οροσειράς της Ροδόπης.

Μαζοπίνακες για τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris L.) στο κεντρικό τμήμα της οροσειράς της Ροδόπης. Μαζοπίνακες για τη δασική πεύκη (Pinus sylvestris L.) στο κεντρικό τμήμα της οροσειράς της Ροδόπης. Ιωάννης Λυπηρίδης Δασολόγος 1 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ Εισαγωγή Περιοχή έρευνας Υλικά και Μέθοδοι Αποτελέσματα - Συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Department of Biological Sciences, Texas Tech University, MS 43131, Lubbock,Texas 79409-3131. 3

Department of Biological Sciences, Texas Tech University, MS 43131, Lubbock,Texas 79409-3131. 3 1 Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο Κρήτης. 2 Department of Biological Sciences, Texas Tech University, MS 43131, Lubbock,Texas 79409-3131. 3 Department of Biology, Faculty of Science, Dokuz

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ιευθυντής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΣΤΑΜΟΥ, Καθηγητής ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 γ Α3 δ Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 σχολ. βιβλίου: «Για την επιλογή οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

«Εφαρμογή της ανάλυσης επιβίωσης για την αξιολόγηση της θνησιμότητας των δέντρων στο δάσος Ελατιάς Δράμας»

«Εφαρμογή της ανάλυσης επιβίωσης για την αξιολόγηση της θνησιμότητας των δέντρων στο δάσος Ελατιάς Δράμας» Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Δασολογίας Μεταπτυχιακή διατριβή «Εφαρμογή της ανάλυσης επιβίωσης για την αξιολόγηση της θνησιμότητας των δέντρων στο δάσος Ελατιάς Δράμας» Αποστολοπούλου Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θετική Κατεύθυνση

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θετική Κατεύθυνση ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θετική Κατεύθυνση ΘΕΜΑ Α Α1. α Α2. γ Α3. δ Α4. β Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελίδα 120 σχολικού βιβλίου : «Τα κύτταρα των οργάνων να είναι επιτυχείς.» Β2. Σελίδα 136 σχολικού βιβλίου : «Το 1997

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές)

ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές) ΑΘΡΟΙΣΜΑ VII. SPERMATOPHYTA Φυτά που σχηµατίζουν σπέρµατα (πολυκύταρες δοµές) SPERMATOPHYTA Yποάθροισµα I. Coniferophytina Yποάθροισµα II. Cycadophytina Yποάθροισµα III. Magnoliophytina Γ Υ Μ Ν Ο Σ Π Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

7, Yianni Freiderickou, Pallouriotissa 1036, Nicosia, Cyprus. P.O. box 24729, 1303 Nicosia, Cyprus. res.en@frederick.ac.cy / niceliades@gmail.

7, Yianni Freiderickou, Pallouriotissa 1036, Nicosia, Cyprus. P.O. box 24729, 1303 Nicosia, Cyprus. res.en@frederick.ac.cy / niceliades@gmail. Name and Surname: Work address: E mail address: NICOLAS GEORGE ELIADES Nature Conservation Unit 7, Yianni Freiderickou, Pallouriotissa 1036, Nicosia, Cyprus. P.O. box 24729, 1303 Nicosia, Cyprus. res.en@frederick.ac.cy

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 1 ΑΡΧΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 2 Στόχοι της βελτίωσης Δημιουργία νέων ποικιλιών με βελτιωμένα αγρονομικά χαρακτηριστικά: υψηλότερες αποδόσεις καλύτερη προσαρμοστικότητα και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί

ΤΑ ΦΥΤΑ. Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί ΤΑ ΦΥΤΑ Πολυκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με λειτουργικά εξειδικευμένους ιστούς. Φωτοσυνθετικοί, αυτότροφοι οργανισμοί Περιέχουν χλωροφύλλες α και β και καροτενοειδή. Το άμυλο είναι η κύρια αποθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ : - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014 ΘΕΜΑ A Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ B Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. Πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA

Διαβάστε περισσότερα

Ένα άλλο σηµαντικό θέµα είναι η γενετική ποικιλότητα του

Ένα άλλο σηµαντικό θέµα είναι η γενετική ποικιλότητα του Το πρόγραμμα Το FRAXIGEN είναι ένα νέο ερευνητικό πρόγραµµα χρηµατοδοτούµενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση µε σκοπό τη µελέτη των γενετικών πόρων του φράξου στην Ευρώπη, ειδικότερα για δενδροφύτευση και αναδάσωση

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός Άτλαντας της Νήσου Λέσβου.

Ηλεκτρονικός Άτλαντας της Νήσου Λέσβου. Ηλεκτρονικός Άτλαντας της Νήσου Λέσβου. Καρανικόλας Νικόλας Α.Π.Θ. Δρ. Παπαδόπουλος Κων/νος ΕΚΕΧΑΚ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παραγωγή Ατλάντων στην Ελληνική Χαρτογραφική διαδικασία κρίνεται ιδιαίτερα φτωχή τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης.

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ειδογένεση H ειδογένεση αναφέρεται στο σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15:Γ, 39:Γ, 14:Α, 21:Β, 15:Δ, 11:Δ, 28: I Σ, II Λ, III Σ, IV Σ, V Σ, 41:Β, 29:Α, Β, Γ, 29:Β, 30:Α, 19:Β, 20:Β, 15:Α, 37:Β, 28:Α, 11:Δ, 15:Β, 31:Δ, 32:Γ,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015 ΘΕΜΑ Α Α1.β Α2.γ Α3.α Α4.δ Α5.γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1A, 2B, 3B, 4A, 5A, 6A, 7B, 8B Β2. σελίδα 40 σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεδεµένα Γονίδια. Γενετικός Ανασυνδυασµός Κλασσική Γενετική Χαρτογράφηση ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ - ΤΑΝΙΑ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ

Συνδεδεµένα Γονίδια. Γενετικός Ανασυνδυασµός Κλασσική Γενετική Χαρτογράφηση ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ - ΤΑΝΙΑ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ 8η ιάλεξη Συνδεδεµένα Γονίδια Γενετικός Ανασυνδυασµός Κλασσική Γενετική Χαρτογράφηση ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ - ΤΑΝΙΑ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ Εργαστήριο Γενετικής & Βελτίωσης φυτών Κύρια σηµεία - Ορισµοί Συνταινικά =

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή περιοχικών υδρολογικών σχέσεων στις Ελληνικές λεκάνες

Προσαρμογή περιοχικών υδρολογικών σχέσεων στις Ελληνικές λεκάνες Ημερίδα Ερευνητικού Προγράμματος ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ «Εκτίμηση πλημμυρικών ροών στην Ελλάδα σε συνθήκες υδροκλιματικής μεταβλητότητας: Ανάπτυξη φυσικά εδραιωμένου εννοιολογικού πιθανοτικού πλαισίου και υπολογιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

σπανίων φυλών των ζώων

σπανίων φυλών των ζώων Προβλήματα διατήρησης των σπανίων φυλών των ζώων Problems of conservation of rare breeds of animals Ανεξέλεγκτες διασταυρώσεις στα ποίμνια Μικρό μέγεθος Ελεγχο ομομειξίας μ Αδυναμία κατάταξης των ζώων

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. γ Α4. δ Α5. δ ΘΕΜΑ B B1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1. στ 2. ζ 3. ε 4. α 5. δ 6. β 7. γ Β2.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 5ο

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 5ο Μεθοδολογία Ασκσεων ΚΕΦ. 5ο Θα πρέπει να γνωρίζετε τα ακόλουθα: Γαμέτες. Κάθε γαμέτης περιέχει μόνο το ένα αλληλόμορφο από κάθε ζευγάρι γονιδίων. Όταν τα γονίδια βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομόλογων

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. β A2. γ A3. α A4. δ Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Στην πλειονότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ.

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ. ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ(ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β Β1. Η σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική και θεωρητική μελέτη της χημικής απόθεσης από ατμό χαλκού και αλουμινίου από αμιδικές πρόδρομες ενώσεις. Ιωάννης Γ.

Πειραματική και θεωρητική μελέτη της χημικής απόθεσης από ατμό χαλκού και αλουμινίου από αμιδικές πρόδρομες ενώσεις. Ιωάννης Γ. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΙ Πειραματική και θεωρητική μελέτη της χημικής απόθεσης από ατμό χαλκού και αλουμινίου από αμιδικές πρόδρομες ενώσεις Ιωάννης Γ. Αβιζιώτης ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Cupressus sempervirens «Swane s Gold» Κυπαρίσσι αειθαλές Φυτό με στενή κυλινδρική κόμη και κίτρινο φύλλωμα.

Cupressus sempervirens «Swane s Gold» Κυπαρίσσι αειθαλές Φυτό με στενή κυλινδρική κόμη και κίτρινο φύλλωμα. Cupressus sempervirens 31 Cupressus sempervirens «Swane s Gold» Κυπαρίσσι αειθαλές Φυτό με στενή κυλινδρική κόμη και κίτρινο φύλλωμα. 10 ì. -25 C Cupressus sempervirens Κυπαρίσσι αειθαλές Ιθαγενές είδος

Διαβάστε περισσότερα

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων ΚεφόΑηιο 5 ΜενδεΠική κπηρονουικότηϊα 1. Συμπληρώστε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο: Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση των ομόλογων χρωμοσωμάτων και ελέγχουν την ίδια ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 5ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 5ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 5ο ΜΟΝΟΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗ-ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΑ 1. Διασταυρώνονται δυο μοσχομπίζελα, το ένα με κανονικό σχήμα καρπού και το άλλο με περιεσφιγμένο σχήμα. Να βρεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ)

ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ) 1. Στις αλεπούδες το ασηµόµαυρο χρώµα του τριχώµατος καθορίζεται από ένα υπολειπόµενο αλληλόµορφο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.3 Ζευγάρια Παιδιά

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.3 Ζευγάρια Παιδιά ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 Στο σιτάρι, φυτά με κόκκινους σπόρους διασταυρώθηκαν με φυτά που είχαν λευκούς. Όλοι οι απόγονοι είχαν κόκκινους σπόρους. Μετά από την αυτογονιμοποίηση των φυτών της F 1, πήραμε στην F 2 :

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) Τετάρτη, 4 Ιουνίου 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Α 2 Β 3 Β 4 Α 5 Α 6 Α 7 Β 8 Β Β2. Σελίδα 40 σχολικού βιβλίου (έκδοση 2014-2015) Η παράγραφος «Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr ΘΕΜΑ A A1. γ A2. β A3.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά 33ου Επιστηµονικού Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Βιολογικών Επιστηµών ΕΔΕΣΣΑ 19-21 Μαΐου 2011

Πρακτικά 33ου Επιστηµονικού Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Βιολογικών Επιστηµών ΕΔΕΣΣΑ 19-21 Μαΐου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (HELLENIC SOCIETY FOR BIOLOGICAL SCIENCES) 33 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 33 rd ANNUAL CONFERENCE ΠΡΑΚΤΙΚΑ PROCEEDINGS Το 33 ο Επιστηµονικό Συνέδριο αφιερώνεται στη µνήµη του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΥΛΙΑΝΗΣ Κ. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια. Τµήµα Τεχνολογίας & Συστηµάτων Παραγωγής.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΥΛΙΑΝΗΣ Κ. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια. Τµήµα Τεχνολογίας & Συστηµάτων Παραγωγής. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΥΛΙΑΝΗΣ Κ. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τµήµα Τεχνολογίας & Συστηµάτων Παραγωγής Πανεπιστήµιο Πειραιώς, Καραολή ηµητρίου 80, 18534 Πειραιάς Τηλ. 210 414-2147, e-mail: sofianop@unipi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

ktheo@aegean.gr ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ktheo@aegean.gr ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΟΝΟΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ 28/01/1971 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ Αθήνα ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τμήμα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Λόφος Πανεπιστημίου, 81100 Μυτιλήνη ΤΗΛΕΦΩΝΟ +30.22510.36247

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων 4 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1δ Α.2 γ Α.3 β Α.4 γ Α.5 β ΘΕΜΑ Β B.1 4 2 1 6 3 5 B.2 α. DNAπολυμεράση β. πριμόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ A Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΑΝΘΟΥΣ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία Υλικά Διαλύματα - Χρωστικές Μεγεθυντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ποιοτικά χαρακτηριστικά Ποσοτικά χαρακτηριστικά Ανάλυση κληρονομικότητας Ορισμοί Συμβολισμοί ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1 Τι είναι η βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΔΙΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Από τη διασταύρωση μοσχομπίζελων προκύπτουν στην επόμενη γενιά τα εξής άτομα: 110 άτομα με κίτρινο χρώμα σπέρματος και ιώδες χρώμα άνθους. 109 άτομα με

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό

Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό Michelangelo 1510 ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑ (ΘΕΩΡΗΜΑ) ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΛΙΘΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5 ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5 Μοντελοποίηση της ροής σε ένα πόρο μεταβλητής γεωμετρίας και σε τρισδιάστατα δίκτυα παρουσία νερού ή οργανικής φάσης Ε.Ε. 5.1. : Μοντελοποίηση της ροής σε ένα πόρο απλής και μεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα