Ιατρικά. Κάπνισμα. Εγκεφαλικός θάνατος. Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια. Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής. Άσθμα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ιατρικά. Κάπνισμα. Εγκεφαλικός θάνατος. Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια. Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής. Άσθμα"

Transcript

1 w w w. p e m t o u s i a. g r 1 Φεβρουαρίου Τεύχος Ιατρικά Εγκεφαλικός θάνατος Ηθικοδεοντολογικοί προβληματισμοί στην ΜΕΘ Ανδρέας Καραμπίνης, Διευθυντής ΜΕΘ Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια Πετώντας με ασφάλεια Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Άσθμα Σοβαρό, αλλά αντιμετωπίσιμο Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Κάπνισμα Η απόφαση διακοπής χρειάζεται βοήθεια! Χριστίνα Γκράτζιου, Πνευμονολόγος, Αναπληρώτρια Kαθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής Παύλος Τούτουζας, Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας

2 Τεύχος 3 Ιατρικά 1 Φεβρουαρίου Εγκεφαλικός θάνατος Ηθικοδεοντολογικοί προβληματισμοί στην ΜΕΘ Ανδρέας Καραμπίνης, Διευθυντής ΜΕΘ Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο 07 Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια Πετώντας με ασφάλεια Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος 10 Άσθμα Σοβαρό, αλλά αντιμετωπίσιμο Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος 14 Κάπνισμα Η απόφαση διακοπής χρειάζεται βοήθεια! Χριστίνα Γκράτζιου, Πνευμονολόγος, Αναπληρώτρια Kαθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών 16 Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής Παύλος Τούτουζας, Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας

3 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 Εγκεφαλικός θάνατος Ηθικοδεοντολογικοί προβληματισμοί στην ΜΕΘ Ανδρέας Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Τα αναμφισβήτητα ιατρικά επιτεύγματα στον χώρο της Μονάδας ΕντατικήςΘεραπείας έφεραν στην επιφάνεια σημαντικά συνειδησιακά διλήμματα πουαφορούν την τεχνητή παράταση της ζωής σε ασθενείς χωρίς προσδόκιμο θεραπείας. Παράλληλα με τα ιατρικά αυτά επιτεύγματα, η επέκταση της τεχνολογίας στον χώρο της ΜΕΘ έβγαλε στην επιφάνεια σημαντικά συνειδησιακά διλήμματα που αφορούν την τεχνητή παράταση της ζωής σε ασθενείς χωρίς προσδόκιμο θεραπείας, όπως π.χ. ο εγκεφαλικός θάνατος η οι κακοήθεις νόσοι τελικού σταδίου. Οι καταστάσεις αυτές προκύπτουν διότι τα μηχανήματα υποστήριξης ζωτικών λειτουργιών δεν χαρίζουν θεραπεία και προοπτική ζωής, απλά επιφέρουν παράταση η παρεμπόδιση της διαδικασίας του θανάτου. Εγκεφαλικός θάνατος και δωρεά οργάνων στη ΜΕΘ Η μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα μία από τις σπουδαιότερες επιτυχίες της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης, που έχει ως αποτέλεσμα την επάνοδο στην ενεργό ζωή και παραγωγικότητα ασθενών οι οποίοι ήταν καταδικασμένοι είτε σε θάνατο (π.χ. ηπατική ανεπάρκεια), είτε σε επώδυνη εξάρτηση από μηχανήματα (τεχνητό νεφρό, «μηχανική καρδιά» κ.λπ.). Η εξέλιξη των μεταμοσχεύσεων είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας συνεργασίας μεταξύ ιατρών διαφόρων κλινικών ειδικοτήτων (χειρουργών, ειδικών παθολόγων, εντατικολόγων) και εξειδικευμένων εργαστηριακών τμημάτων (εργαστηρίων ιστοσυμβατότητας). Πηγές μοσχευμάτων αποτελούν κύρια (κατά 80%), οι εγκεφαλικά νεκροί δότες που νοσηλεύονται υπό μηχανική αναπνοή στις ΜΕΘ αλλά και ζώντες δότες από το στενό περιβάλλον του λήπτη (μέλη της ίδιας οικογένειας ιστοσυμβατά με αυτόν). Σήμερα, διεθνώς, το μείζον πρόβλημα του χώρου των μεταμοσχεύσεων είναι η σοβαρή έλλειψη μοσχευμάτων. Δυστυχώς, πολλοί ασθενείς πεθαίνουν περιμένοντας στις λίστες αναμονής των μεταμοσχευτικών κέντρων. Πολύπλοκα και ακριβά μηχανήματα αναλαμβάνουν να κρατήσουν σε λειτουργία τα όργανα του ασθενούς όταν ο εγκέφαλος νεκρώνει. Ο αντικειμενικός σκοπός της Εντατικής Θεραπείας είναι η παρακολούθηση, ο έλεγχος και η θεραπεία ζωτικών λειτουργιών του σώματος. Την τελευταία τριακονταπενταετία, η εξέλιξη στον χώρο της ιατρικής τεχνολογίας έχει θέσει στην διάθεση της Εντατικής Θεραπείας ένα μεγάλο αριθμό τεχνητών μέσων για την φροντίδα των βαρέως πασχόντων ασθενών (πολυτραυματίες, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, βαριές σηπτικές καταστάσεις, πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις, καρδιοαναπνευστική ανακοπή, αναπνευστική ανεπάρκεια από σοβαρή λοίμωξη κ.λπ.). Με συνεχή παρακολούθηση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας (χρήση monitors, καθετήρων, υπερήχων κ.λπ.). Χάρις στην οργάνωση και στην υποδομή του χώρου της ΜΕΘ, ασθενείς με σοβαρές παθήσεις που πριν από μερικά χρόνια ήταν καταδικασμένοι σε θάνατο η σε σοβαρές αναπηρίες, έχουν σήμερα αποκατασταθεί και επανενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο. Εγκεφαλικός θάνατος. Ηθικοδεοντολογικοί προβληματισμοί στην ΜΕΘ Η κρίσιμη ώρα, η ώρα της μεταμόσχευσης. Το 90% των μεταμοσχεύσεων είναι επιτυχημένες. Το κακό είναι ότι πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν περιμένοντας στις ατελείωτες λίστες αναμονής των κέντρων μεταμοσχεύσεων. Ιστορικά, οι μεταμοσχεύσεις ιστών και οργάνων ανεπτύχθησαν παράλληλα με την δημιουργία μία νέας εξειδίκευσης της ιατρικής επιστήμης που πρωτοεμφανίστηκε στην δεκαετία του 1960, της εντατικής θεραπείας, Σελίδα 3

4 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου της οποίας κύριος στόχος είναι η υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών σε ασθενείς που εμφανίζουν έκπτωση ενός η πολλών οργάνων. Σε ορισμένες συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις (κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, εγκεφαλικές αιμορραγίες, πρωτοπαθή νεοπλάσματα εγκεφάλου, εγκεφαλική ανοξία έπειτα από πνιγμό, υπερδοσολογία φαρμάκων), ο εγκέφαλος μπορεί να υποστεί μη αναστρέψιμες βλάβες κυρίως στην σημαντικότερη για την άμεση επιβίωση κατασκευαστική του δομή: το εγκεφαλικό στέλεχος. Η ανεπανόρθωτη βλάβη του εγκεφαλικού στελέχους ισοδυναμεί με τον θάνατο όλου του εγκεφάλου. Στον χώρο νοσηλείας της Μονάδας Εντατικής θεραπείας προκύπτει μία τραγική «πρωτότυπη» κλινική κατάσταση: ο εγκεφαλικά νεκρός ασθενής η «ζεστός νεκρός», με τα μηχανήματα υποστήριξης ζωτικών λειτουργιών να διατηρούν προσωρινά σε λειτουργία τα διάφορα όργανά του. Είναι πια γενικά αποδεκτό από την παγκόσμια ιατρική κοινότητα ότι η κατάσταση των εγκεφαλικά νεκρών αρρώστων είναι μη αναστρέψιμη, η απώλεια συνείδησης οριστική και η διατήρηση των οργάνων τους σε προσωρινή λειτουργία οφείλεται μόνο στον αναπνευστήρα. Η μηχανική υποστήριξη της αναπνοής στους εγκεφαλικά νεκρούς δεν τους δίνει ζωή, αλλά επιβίωση, παρεμποδίζοντας την αναπόφευκτη διαδικασία του θανάτου. Στην ουσία μεταμορφώνει τον θάνατο από ακαριαίο γεγονός σε γεγονός διαρκείας. Δεν πρέπει να γίνεται σύγχυση μεταξύ εγκεφαλικού θανάτου και μόνιμης «φυτικής κατάστασης» από βαρύτατες βλάβες του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στη «φυτική κατάσταση» η λειτουργία του εγκεφαλικού στελέχους διατηρείται ικανοποιητική, ενώ -αντίθετα- ο εγκεφαλικός φλοιός δεν λειτουργεί. Στην περίπτωση αυτή, ο ασθενής διατηρεί αυτόματη αναπνοή και καρδιακή λειτουργία, αλλά στερείται συνείδησης και έχει χάσει τα στοιχεία που συνθέτουν την προσωπικότητα του ατόμου. Ο άρρωστος αυτός, ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν θεωρείται δότης οργάνων. Προϋποθέσεις διάγνωσης του εγκεφαλικού θανάτου στην ΜΕΘ Στην χώρα μας η ισχύουσα νομοθεσία για την διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου προϋποθέτει την αυστηρή τήρηση ιατρικών κανόνων και την υποχρεωτική συμμετοχή τριών εξειδικευμένων ιατρών (εντατικολόγου, αναισθησιολόγου, νευρολόγου η νευροχειρουργού). Γιατί η μη αναστρέψιμη βλάβη του εγκεφαλικού στελέχους ισοδυναμεί με τον θάνατο όλου του εγκεφάλου; Οι ανώτερες ψυχικές λειτουργίες (αντίληψη, σκέψη, μνήμη, εγρήγορση) που έχουν ως κέντρο τον φλοιό του εγκεφάλου, εξαρτώνται κυρίως από το δικτυωτό σχηματισμό του εγκεφαλικού στελέχους. Διαταραχή της λειτουργίας του δικτυωτού σχηματισμού, λόγω βλάβης του εγκεφαλικού στελέχους (αιμορραγία-οίδημα) προκαλεί συνολική δυσλειτουργία στο σύνολο του εγκεφάλου. Ο θάνατος του εγκεφαλικού στελέχους από πρόκληση ανεπανόρθωτων βλαβών ακολουθείται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα (18 με 36 περίπου ώρες) από τον θάνατο ολόκληρου του εγκεφάλου. Ο εγκεφαλικός θάνατος ακολουθείται σε διάστημα ώρες από τον θάνατο όλων των οργάνων του σώματος. Στο σύντομο αυτό μεσοδιάστημα, προοδευτικά απορρυθμίζονται όλες οι λειτουργίες (καρδιακή, αναπνευστική, νεφρική κ.λπ.). Σελίδα 4 Το εγκεφαλικό στέλεχος είναι το κυριότερο μέρος του εγκεφάλου. Αν οτιδήποτε συμβεί στο στέλεχος, είναι θέμα χρόνου το να νεκρώσει ο υπόλοιπος εγκέφαλος. Το αρχικά ζητούμενο κατά την διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου είναι η αιτία που προκάλεσε την ολική και μη αναστρέψιμη καταστροφή του εγκεφάλου (πίνακας 33.1). Πίνακας 33.1: Προσδιορισμός των αιτίων του εγκεφαλικούθανάτου α) Καθορισμός της αιτίας του κώματος κρανιοεγκεφαλική κάκωση υπαραχνοειδής αιμορραγία πρωτοπαθή νεοπλάσματα εγκεφάλου υπερδοσολογία φαρμάκων εγκεφαλική ανοξία β) Διαφορική διάγνωση από άλλες καταστάσεις που μπορούν να μιμηθούν εγκεφαλικό θάνατο υποθερμία < 32ο C κατασταλτικά φάρμακα του κεντρικού νευρικού συστήματος μεταβολικές και ορμονικές διαταραχές ηπατική εγκεφαλοπάθεια γ) Διόρθωση κάθε αιτίας που θα μπορούσε να επιφέρει σύγχυση στην διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου. Ανδρέας Καραμπίνης, Διευθυντής ΜΕΘ Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο

5 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 Η επιβεβαίωση του μη αντιστρεπτού χαρακτήρα της εγκεφαλικής βλάβης απαιτεί κάποιο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κλινικής παρακολούθησης και παρακλινικής διερεύνησης: Ύστερα από την εμφάνιση του κώματος τουλάχιστον 6 ώρες Ύστερα από καρδιακή ανακοπή η ανοξαιμικό επεισόδιο: τουλάχιστον 24 ώρες Λήψη φαρμάκων: ανάλογα με τον χρόνο ημιζωής του φαρμάκου Για λόγους ασφάλειας πραγματοποιούνται δύο κλινικές εκτιμήσεις για την επιβεβαίωση του εγκεφαλικού θανάτου. Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ δύο κλινικών εκτιμήσεων είναι τουλάχιστον 6 ώρες για ενηλίκους, 24 ώρες για παιδιά ηλικίας μεταξύ 2 μηνών και 1 έτους και τουλάχιστον 48 ώρες για παιδιά μικρότερα των 2 μηνών. Κλινικά κριτήρια για την διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου. Η κλινική νευρολογική εξέταση για την διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου σε ενηλίκους και παιδιά περιλαμβάνει γενικά α) την επιβεβαίωση του κώματος β) την απουσία των αντανακλαστικών του εγκεφαλικού στελέχους γ) την δοκιμασία άπνοιας. Η διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου δεν είναι αυθαίρετη, κατά την κρίση των γιατρών. Στηρίζεται σε συγκεκριμένες και σαφώς προσδιορισμένες κλινικές δοκιμασίες. Πρόσφατα εκδόθηκε Ευρωπαϊκή Οδηγία που καθορίζει και επιβάλλει ως απαραίτητες τις παρακάτω κλινικές δοκιμασίες (tests) για την επιβεβαίωση της διάγνωσης του εγκεφαλικού θανάτου: Εξέταση των κορών των οφθαλμών. Μυδρίαση και απώλεια φωτοκινητικών αντανακλαστικών ακόμα και αν υποσημαίνεται ανισοκορία. Έλλειψη αντανακλαστικών κερατοειδούς και απου σία κάθε κίνησης των βολβών. Παντελής έλλειψη κινήσεων προσώπου. Πλήρης απουσία μυϊκών συσπάσεων η κινήσεων των άκρων. Απουσία οφθαλμο-αιθουσαίου αντανακλαστικού. Κατάργηση οφθαλμοκεφαλικού αντανακλαστικού. Έλλειψη αντανακλαστικών φάρυγγα και λάρυγγα. Απουσία βήχα. Δοκιμασία Ατροπίνης: 0.04mgr/Kgr BΣ iv, αύξηση καρδιακής συχνότητας <10% της αρχικής τιμής. Δοκιμασία άπνοιας: Χορήγηση Ο2 100% για 20min, Εγκεφαλικός θάνατος. Ηθικοδεοντολογικοί προβληματισμοί στην ΜΕΘ αποσύνδεση από τον αναπνευστήρα, τελική τιμή CO2>60mmHg η αύξηση PaCO2 > 2-3 mmhg / min. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις (υποθερμία, λήψη φαρμακευτικών ουσιών, παρουσία ανεξήγητων κινήσεων σημείο του Λαζάρου) η επιβεβαίωση του εγκεφαλικού απαιτείται η επανάληψη των παραπάνω κλινικών δοκιμασιών. Παρακλινικές εξετάσεις που δύνανται να επιβεβαιώσουν τον κλινικά διαπιστωμένο εγκεφαλικό θάνατο είναι: Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG). Προκλητά δυναμικά (Multi-mode evoked potentials). Έγχρωμη διακρανιακή υπερηχοτομογραφία (TCD) Αρτηριογραφία αγγείων εγκεφάλου. Ραδιοϊσοτοπικές τεχνικές. Οι μεταμοσχεύσεις Η διαδικασία της μεταμοσχευτικής πράξης αρχίζει στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας με την νοσηλεία και φροντίδα των εγκεφαλικά νεκρών ασθενών. Ο εγκεφαλικός θάνατος αποτελεί μία επώδυνη συναισθηματική αλλά και μεταφυσική εμπειρία για το νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό της ΜΕΘ και ταυτόχρονα ένα δραματικό γεγονός για το οικογενειακό περιβάλλον του ατόμου που έχει φύγει από την ζωή. Στην διεθνή βιβλιογραφία δεν υπάρχει αμφισβήτηση των κριτηρίων του εγκεφαλικού θανάτου. Η προσφορά των οργάνων του εγκεφαλικά νεκρού ασθενούς από τους συγγενείς αποτελεί την μείζονα πράξη ανθρωπιάς και αγάπης προς τον συνάνθρωπό μας και ταυτόχρονα την νίκη του θανάτου του δότη μέσα από την ζωή που προσφέρει στους λήπτες. Πρέπει να επισημάνουμε την στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας για τις μεταμοσχεύσεις: Αρχικά πιστεύει ότι «η με τεχνητά μέσα άσκοπη παράταση της ζωής ενέχει και αυτή τον χαρακτήρα αλαζονικής στάσης του ανθρώπου ανάλογης με εκείνη της βίαιης διακοπής της». Τάσσεται υπέρ του πνεύματος που θεωρεί τις μεταμοσχεύσεις πράξεις αγάπης και ανιδιοτελούς προσφοράς προς τον συνάνθρωπο, θέτει το θέμα σε καθαρά προσωπική και προαιρετική βάση: δεν προτρέπει ούτε απαγορεύει, αλλά επιτρέπει. Τεχνητή παράταση ζωής στη ΜΕΘ: Όροι και όρια Όταν οι παρατεταμένες, επίμονες και σωστές θεραπευτικές παρεμβάσεις των ιατρών των ΜΕΘ δεν χαρίζουν στους ασθενείς τους προοπτική ζωής αλλά μόνο μια προσωρινή τεχνητή επιβίωση, τίθενται πολλαπλοί ηθικοί και νομικοί προβληματισμοί, όπως: Πόσο «ηθικό» είναι να παρατείνουμε χωρίς όρια αυτή την μηχανοεξαρτώμενη ζωή και για πόσο; Για την τελική απόφαση της συνέχισης η και εντατικοποίησης της υποστήριξης ποιός έχει την ευθύνη; Σελίδα 5

6 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου Οι ηθικοί προβληματισμοί του ιατρικού σώματος για την παράταση της ζωής σε καταδικασμένους ασθενείς δεν είναι τωρινή. Ο Πίνδαρος αναφέρει ότι : «Ο Ασκληπιός, γιος του Απόλλωνα, πιέστηκε έναντι αδράς αμοιβής, να χορηγήσει θεραπεία σε πλούσιο ετοιμοθάνατο ασθενή όχι για να τον θεραπεύσει αλλά να του παρατείνει τον θάνατο.» (Πλάτων, Περί Δημοκρατίας, 406 β-γ.) Το Συμβούλιο της Ευρώπης, σε ειδική συνέλευση με θέμα την προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών με ανίατα νοσήματα και περί «αξιοπρεπούς τέλους της ζωής τους», κατέληξε στην εξής σύσταση: «Όταν η τεχνητή παράταση της ζωής ασθενών με ανίατα νοσήματα που βρίσκονται σε προθανάτια κατάσταση επιτυγχάνεται με ιατρικά μέσα η τεχνικές που δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους, αποτελεί ουσιαστική παρέμβαση στο βασικό τους δικαίωμα να κρατήσουν μέχρι το τέλος της ζωής τους την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους» (Σύσταση /06/1999). Πολλοί καθολικοί ιατροί έκφρασαν τους συγκεκριμένους προβληματισμούς στον Πάπα Ιωάννη-Παύλο ΙΙ, που πήρε σαφή θέση για το θέμα αυτό: «Με πλήρη συνείδηση ο θεράπων ιατρός μπορεί να μην εφαρμόσει θεραπευτικές αγωγές η πράξεις που δύνανται να προσφέρουν στον πάσχοντα μόνο μία προσωρινή επώδυνη αναστολή του θανάτου του, χωρίς όμως να διακόπτει την βασική του νοσηλεία» (Evangelium vitae Εγκύκλιος 25/3/1995). Στην χώρα μας, ο νόμος 3418/2005 παρέχει ικανοποιητικό πλαίσιο αντιμετώπισης των θεμάτων του τέλους της ζωής. Λαμβάνει σοβαρά υπόψη τόσο τον σεβασμό στην ανθρώπινη ύπαρξη και αξιοπρέπεια όσο και την προστασία του θεράποντος ιατρού (σε περιπτώσεις που π.χ. μια ένεση μορφίνης που στοχεύει στην ανακούφιση των πόνων τους ασθενούς οδηγήσει στον θάνατο ως παρενέργεια). Σημείο-κλειδί του συγκεκριμένου νόμου είναι το άρθρο 29 («Ιατρικές αποφάσεις για το τέλος της ζωής»), όπου ορίζεται ότι «η επιθυμία του ασθενούς να πεθάνει όταν αυτός βρίσκεται στο τελικό στάδιο, δεν συνιστά νομική δικαιολόγηση για την διενέργεια πράξεων οι οποίες στοχεύουν στην επίσπευση του θανάτου». Η πραγματικότητα είναι πάντοτε πιο περίπλοκη από τον οποιοδήποτε σχεδιασμό και απαιτεί από το προσωπικό της ΜΕΘ μια στάση που χαρακτηρίζεται από μεγάλη σοβαρότητα, αίσθημα ευθύνης, πλήρη ενημέρωση των συγγενών για την συνολική κατάσταση του αρρώστου και ευρεία συναίνεση στον καθορισμό των ενεργειών κατά περίπτωση. Για την Ορθόδοξη Εκκλησία: «Η εξαντλητική προσπάθεια να διατηρήσουμε στην βιολογική ύπαρξη άτομα καταδικασμένα, καθυστερώντας την στιγμή του θανάτου, καταδεικνύει ολιγοπιστία και δυσκολία αποδοχής του θελήματος του Θεού». Πολύ πιο πρόσφατα (2004) η Γαλλική Βουλή με πλειοψηφία 98% ψήφισε τον Νόμο Leonetti, ο οποίος θεσμοθετεί και οριοθετεί θεραπευτικές πρακτικές που άπτονται της διακοπής των μέτρων στήριξης της ζωής σε βαρέως πάσχοντες. Πιο συγκεκριμένα, ο Νόμος Leonetti ορίζει το δικαίωμα των ασθενών να γνωρίζουν τις διαδικασίες περιορισμού και διακοπής των επιθετικών παρεμβάσεων, νομιμοποιεί την χορήγηση παρηγορητικών θεραπειών στους ασθενείς σε τελικό στάδιο ανίατης ασθένειας, τίθεται ενάντια κάθε μορφής ευθανασίας και λέει «όχι» στις εξαντλητικές θεραπευτικές παρεμβάσεις σε ασθενείς χωρίς κανένα προσδόκιμο επιβίωσης. Από την συγκεκριμένη νομολογία, το κύριο μήνυμα που προκύπτει για τον θεράποντα ιατρό είναι ότι: «Δεν προκαλούμε τον θάνατο με την εκούσια αναστολή κάθε υποστήριξης, αλλά και δεν τον παρεμποδίζουμε εφόσον είναι σε κάθε περίπτωση η επικείμενη και αναπότρεπτη φυσική εξέλιξη. Δεν κάνουμε άσκοπες θεραπευτικές παρεμβάσεις, αλλά δεν διακόπτουμε την βασική νοσηλεία». Βιβλιογραφία: Recommendations for end-of-life cate in intensive care unit. Ethics Committee of the Society Of Critical Care Medicine. Crit Care Med 2001;29 (12): Soulier JP. Πεθαίνοντας εν Ειρήνη. Εκδόσεις Zymel. Αθήνα, Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος. «ΜΕΘ: στη μεθόριο της ζωής και του θανάτου». Κέντρο Βιοϊατρικής Ηθικής και Δεοντολογίας, Wijdicks EFM. The diagnosis of brain death. NEJM 2001;341:1215. Σελίδα 6 Ανδρέας Καραμπίνης, Διευθυντής ΜΕΘ Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο

7 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια Πετώντας με ασφάλεια Ευαγγελία Κοντάκη Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Οι μετακινήσεις με το αεροπλάνο είναι ομολογουμένως οι πιο γρήγορες και οι πιο ασφαλείς. Όμως επιτρέπεται σε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας να χρησιμοποιήσουν αυτό το μέσο μεταφοράς; Το παρακάτω άρθρο μας ενημερώνει για τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες μπορούν να ταξιδέψουν άτομα με σοβαρές παθήσεις. Επιπτώσεις της χαμηλής βαρομετρικής πίεσης στον οργανισμό Τα περισσότερα επιβατικά αεροσκάφη πετούν σε ύψος μ. ή πόδια. Στις καλύτερες περιπτώσεις, στο ύψος αυτό επιτυγχάνεται με συμπίεση του αέρα εντός της καμπίνας βαρομετρική Πίεση (Β.Π.)1 που αντιστοιχεί σε ύψος μ. ( πόδια), δηλ. 564 έως 609 mm Hg. Η μικρότερη επιτρεπόμενη βαρομετρική πίεση για όλες τις πτήσεις είναι 564 mm Hg. Σε αυτή την τιμή της Β.Π. η μερική πίεση του οξυγόνου στον εισπνεόμενο αέρα (PiO2) είναι 108 mm Hg, η μερική πίεση του οξυγόνου στις κυψελίδες του πνεύμονος (PAO2) είναι 69 mm Hg, και, εφόσον οι πνεύμονες είναι φυσιολογικοί, η μερική πίεση του Ο2 στο αρτηριακό αίμα (PαΟ2) είναι 60 mm Hg, ίση με την τιμή που θα είχε κάποιος, εάν στο επίπεδο της θαλάσσης (υψόμετρο 0, Β.Π.=760 mm Hg) ανέπνεε αέρα περιεκτικότητος σε Ο2 15% αντί της κανονικής, που είναι 21%. Eάν συμβεί αποσυμπίεση της καμπίνας, η Β.Π. θα πέσει δραματικά και η τιμή Ο2 του αίματος θα μειωθεί σε επίπεδα ασύμβατα με την ζωή (Πίνακας 1), γι αυτό και αυτόματα θα πέσουν μάσκες Ο2, κάτι για το οποίο ενημερώνονται όλοι οι επιβάτες, κατά την επίδειξη των μέσων ασφαλείας του αεροσκάφους πριν από την απογείωσή του. Φυσιολογικές συνέπειες της ελάττωσης του Ο2 του αίματος είναι οι εξής: υπεραερισμός (πιο βαθιές και γρήγορες αναπνοές) με στόχο την βελτίωση του Ο2, ταχυκαρδία, αύξηση της καρδιακής παροχής και του έργου της καρδιάς, ώστε να εξασφαλισθεί ικανοποιητική παροχή Ο2 στους ιστούς, που εξαρτάται επίσης και από την αιμοσφαιρίνη (Hb) του αίματος. Το όνειρο του ανθρώπου να πετάξει ψηλά στους αιθέρες, ενδόμυχη επιθυμία για την προπτωτική του κατάσταση, ξεκινάει από τότε που άρχισε η ύπαρξή του. Στους αρχαίους χρόνους εκφράζεται σε μια σειρά από μύθους. Στην περίοδο της αναγέννησης, ιδιοφυΐες σαν τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι ξεκινούν τον σχεδιασμό των πρώτων πτητικών μηχανών. Στον 20ο αιώνα το όνειρο γίνεται πραγματικότητα. Πραγματικότητα, στην οποία οι άνθρωποι δια του αέρος μετακινούνται πλέον μαζικά. Άνθρωποι πάσης ηλικίας, αλλά και ποικίλης φυσικής κατάστασης χρησιμοποιούν το αεροπλάνο ολοένα και συχνότερα για να ταξιδέψουν. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το αεροπλάνο παραμένει το ασφαλέστερο μέσο μεταφοράς, για συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων ενέχει κάποιο κίνδυνο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπό προϋποθέσεις. Τι είναι, όμως, αυτό που διαφοροποιεί το αεροπλάνο από τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς; Eίναι η βαρομετρική πίεση, που είναι αρκετά χαμηλότερη από ο,τι στην επιφάνεια της θαλάσσης. απάντηση μπορεί να είναι μονολεκτική αλλά οι φυσιολογικές επιπτώσεις της είναι αρκετές και αυτές θα αναλύσουμε εν συντομία στην συνέχεια. Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια. Πετώντας με ασφάλεια Ανθρωποι πάσης ηλικίας, αλλά και ποικίλης φυσικής κατάστασης χρησιμοποιούν το αεροπλάνο ολοένα και συχνότερα για να ταξιδέψουν. Eπιπλέον, η χαμηλή σχετικά Β.Π. έχει ως συνέπεια αύξηση του όγκου του αέρα που υπάρχει φυσιολογικά στις διάφορες κοιλότητες του σώματος, όπως: στους παραρρίνιους κόλπους του προσώπου, στις κοιλότητες του αυτιού, σε παθολογικές κοιλότητες(τσέπες) αέρος στον πνεύμονα, τις λεγόμενες «μπούλες» (bullae), Σελίδα 7

8 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου στα εσωτερικά όργανα της κοιλιακής κοιλότητας (στομάχι, παχύ και λεπτό έντερο). Η παθολογική παρουσία αέρα σε κοιλότητες, όπως η υπεζωκοτική (πνευμοθώρακας), η στην περιτοναϊκή κοιλότητα αποτελούν πολύ επικίνδυνη κατάσταση. Ακόμη, η χαμηλή Β.Π. επιβραδύνει την ροή στα αγγεία του αίματος, που δρα συνεργικά με άλλους παράγοντες, όπως η παρατεταμένη ακινησία στο να προκληθεί θρόμβωση. Για τον κίνδυνο αυτόν, της θρόμβωσης, έχει γίνει τελευταίως, ευτυχώς, αρκετή ενημέρωση του κοινού από τα ΜΜE, και λαμβάνονται κάποιες προφυλάξεις. Ένας άλλος φυσικός παράγοντας, που έχει σημασία φυσιολογική για τον ανθρώπινο οργανισμό, είναι η ξηρότητα του αναπνεόμενου αέρα μέσα στην καμπίνα του αεροπλάνου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, αφενός ότι προκαλείται σχετική αφυδάτωση, και αφετέρου ότι μπορεί να προκαλέσει ήπια επιβάρυνση σε αναπνευστικές παθήσεις. Γι αυτό και πάντα συνιστάται στους ταξιδεύοντες να πίνουν αρκετά υγρά, εκτός εάν υπάρχει άλλος συγκεκριμένος ιατρικός λόγος, που να τους το απαγορεύει. Έχοντας υπόψη τα παραπάνω, είναι αυτονόητο ότι άτομα με ένα ή περισσότερα από τα νοσήματα του πίνακα 2 πρέπει να ελέγχονται ή να ζητούν την συμβουλή του ιατρού τους πριν από κάποιο αεροπορικό ταξίδι. Eκτός από την γενική αξιολόγηση, ελέγχεται η PαΟ2 στο αίμα ή ο κορεσμός της αιμοσφαιρίνης (SatO2). Eάν η PαΟ2 είναι μικρότερη από 72 mm Hg στην επιφάνεια της θαλάσσης, τότε χρειάζονται Ο2 κατά την διάρκεια της πτήσης. Ή όταν ο SatO2 είναι α) μεγαλύτερος από 95%, δεν χρειάζονται Ο2 στην πτήση, β) μικρότερος από 92%, χρειάζεται να λαμβάνουν Ο2κατά την διάρκεια της πτήσης, γ) εάν είναι μεταξύ 92-95%, τότε πρέπει να υπολογίζεται τι PαΟ2 θα έχουν σε Β.Π. 564 mm Hg. ΠINAKAΣ 1* Υψόμετρο Β.Π. PiO2 PAO2 PaO2 Κορεσμός (πόδια) (mm Hg) (mm Hg) (mm Hg) (mm Hg) O2% * Προσαρμογή από την φυσιολογία του Guyton Αναπνευστικές παθήσεις Eιδικότερα: Ασθενείς με άσθμα δύνανται να ταξιδέψουν, εφόσον η νόσος είναι σε σταθερή κατάσταση και ελεγχόμενη, αρκεί να έχουν μαζί για άμεση χρήση τα φάρμακά τους, να είναι καλά ενυδατωμένοι και να μην υπάρχει προηγούμενο ιστορικό σοβαρής κρίσης σε Σελίδα 8 αεροπορικό ταξίδι. Για τους ασθενείς με ΧΑΠ, υπολογίζεται με την παρακάτω εξίσωση το PαΟ2, που θα έχουν σε Β.Π. 564 mm Hg, με βάση αυτό που έχουν σε υψόμετρο 0 m και την λειτουργικότητα των πνευμόνων, όπως προσδιορίζεται από τα σπιρομετρικά δεδομένα FVC και FEV1. Δηλαδή: PαΟ2 (mm Hg) = 0,238 x PαΟ2 (mm Hg) + 20,098 x FEV1/FVC Για τους ασθενείς με περιοριστικό σύνδρομο χρησιμοποιείται παρόμοια εξίσωση, που αντί της σπιρομέτρησης λαμβάνει υπόψη την διαχυτική ικανότητα των πνευμόνων (DLCO): PαΟ2(Kpa)2 = 0,74 + 0,39 x PαΟ2 (Kpa) + 0,033 x DLCO (% του προβλεπομένου). Για τις υπόλοιπες αναπνευστικές παθήσεις ισχύουν τα παραπάνω, καθώς σε αυτές συνυπάρχουν περισσότερο η λιγότερο αποφρακτικό και περιοριστικό σύνδρομο. Σε περιπτώσεις αδυναμίας υπολογισμού της PαΟ2, αυτή μετρείται αναπνεέοντας ο ασθενής αέρα περιεκτικότητας σε Ο2 15% (άσκηση προσομοίωσης). O πνευμοθώρακας αποτελεί απόλυτη αντένδειξη για αεροπορικό ταξίδι. ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Ενέχουν κίνδυνο για αεροπορικά ταξίδια τα παρακάτω: (Ι) Αναπνευστικά: Άσθμα Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) Περιοριστικά νοσήματα του πνευμονικού παρεγχύματος Βρογχιεκτασίες Παραμόρφωση του θώρακα Πρόβλημα των αναπνευστικών μυών Πνευμοθώρακας (ΙΙ) Καρδιαγγειακά: Στηθάγχη Eμφραγμα Πρόσφατη αγγειοπλαστική Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια Βηματοδότης, Ζαπινιδωτής (ΙΙΙ) Αναιμία: Δρεπανοκυτταρική αναιμία Βαριά αναιμία (ΙV) Νευρολογικά: Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο Επιληψία (V) Διάφορα: Καταδύσεις Καρδιαγγειακά νοσήματα Όσον αφορά τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ισχύουν οι εξής γενικές οδηγίες, που δίνει η Αμερικανική Καρδιολογική Eταιρεία: Ασθενείς με ανεπίπλεκτο έμφραγμα μυοκαρδίου, η ανεπίπλεκτη αγγειοπλαστική με τοποθέτηση ενδοαυλικής στεφανιαίας πρόθεσης (stent) μπορούν να ταξιδέψουν έπειτα τρεις εβδομάδες. Η ασταθής στηθάγχη και η συμφορητική καρδιακή ανε- Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος

9 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 πάρκεια σταδίου ΙΙΙ και ΙV αποτελούν αντένδειξη για αεροπορικό ταξίδι, πριν σταθεροποιηθούν και βελτιωθούν. Ασθενείς με σταθερή στηθάγχη μπορούν να ταξιδέψουν, αρκεί να μην έχουν άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες, να έχουν μαζί τους για άμεση χρήση τα φάρμακά τους και να γνωρίζουν, ότι κατά την διάρκεια της πτήσης, λόγω της σχετικής υποξαιμίας, είναι πολύ πιθανόν να εκδηλώσουν ευκολότερα στηθαγχική κρίση. Για τους φέροντες βηματοδότες φαίνεται ότι δεν υπάρχει κίνδυνος απορρύθμισης σε αεροπορικά ταξίδια. Μόνον για όσους φέρουν αυτόματους εμφυτεύσιμους απινιδωτές, υπάρχει μικρός κίνδυνος απρόσφορης απινίδωσης από εξωτερική ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή, κατά την διάρκεια του ελέγχου ασφάλειας με την ηλεκτρονική ράβδο πριν από την είσοδο στο αεροσκάφος. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι απόλυτα τεκμηριωμένο. Παρ όλα αυτά, συνιστάται στα άτομα αυτά να γίνεται έλεγχος σωματικός. Αναιμία, επιληψία Tέλος, ως προς τις επιπτώσεις της χαμηλής Β.Π. αέρα στις διάφορες κοιλότητες πρέπει ο καθένας να γνωρίζει, εάν έχει κάποιο πρόβλημα, να ζητάει οδηγίες από τον ιατρό της αναλόγου ειδικότητας, ώστε να προληφθούν κάποιες επίπονες και δυσάρεστες καταστάσεις, π.χ. ρήξη τυμπάνου του αυτιού, η πολύ περισσότερο κάποιες επικίνδυνες καταστάσεις, όπως ρήξη bull πνεύμονος και δημιουργία πνευμοθώρακος κατά την πτήση. Πρέπει να τονισθεί ότι το παρόν άρθρο δεν αναφέρεται σε όλες τις παθήσεις3. Αναφέρεται κυρίως στα πιο συχνά και σημαντικά νοσήματα (καρδαγγειακά και αναπνευστικά). Σε κάποια άλλα, που ενώ είναι προφανή, π.χ. παραμορφώσεις του θώρακα, δεν δημιουργούν καν υποψία στον πάσχοντα, ότι ενέχουν κάποιο κίνδυνο. Ή σε παθήσεις με ολίγα, η καθόλου συμπτώματα, η συμπτώματα που κάποιος έχει συνηθίσει, έτσι ώστε να αγνοεί ότι υπάρχει υποκείμενη νόσος: π.χ. bullae πνεύμονος η και βρογχιεκτασίες. Γενικώς ο στόχος είναι να ενημερωθεί το κοινό για την ιδιαιτερότητα του αεροπορικού ταξιδιού, και ο κάθε άνθρωπος να ευαισθητοποιηθεί και να ζητήσει ιατρική συμβουλή. Ώστε μαζί με τον ποιητή να «γλιστρήσει από τα σκυθρωπά δεσμά της γης και να χορέψει στους ουρανούς σε χαρωπά, ασημένια φτερά. Σκαρφαλώνοντας προς τον ήλιο, να ενωθεί με την ανατρεπτική ευθυμία των σύννεφων, που τα σχίζει ο ήλιος»4 και να χαρεί το ταξίδι του χωρίς επιπλοκές και απρόοπτα, που μπορούν να προληφθούν. Σημειώσεις: Ατομα που έχουν προβλήματα υγείας, πριν από αεροπορικά ταξίδια πρέπει να ζητάνε οδηγίες από τον ιατρό της αναλόγου ειδικότητας, ώστε να προληφθούν επίπονες και δυσάρεστες καταστάσεις. 1. Η Βαρομετρική πίεση εξαρτάται επίσης από την θερμοκρασία και το γεωγραφικό πλάτος. Η Β.Π. σε συγκεκριμένο υψόμετρο είναι υψηλότερη στον ισημερινό και ελαττώνεται όσο απομακρυνόμαστε από αυτόν kp = 7,5 mm Hg. 3. Για περισσότερες πληροφορίες δίνονται οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις: Του John Gillespie Magee. Γενικώς, όσοι έχουν αναιμία με τιμή αιμοσφαιρίνης μικρότερη από 8,5 gr/dl χρειάζονται χορήγηση Ο2 κατά την διάρκεια της πτήσης. Eάν συνυπάρχουν και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες, ίσως χρειάζονται Ο2 και με μεγαλύτερο ποσό αιμοσφαιρίνης. Οι πάσχοντες από δρεπανοκυτταρική αναιμία χρειάζονται οπωσδήποτε Ο2 κατά την διάρκεια της πτήσης, ενώ αυτοί που έχουν μόνον το στίγμα της νόσου κατά κανόνα μπορούν να ταξιδέψουν αεροπορικώς. Πρόσφατο (περίπου πριν από δύο εβδομάδες) εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί αντένδειξη για αεροπορικό ταξίδι. Η επιληψία, εάν είναι καλώς υπό έλεγχο, δεν αποτελεί γενικώς αντένδειξη. Όσοι κάνουν καταδύσεις με σκάφανδρο, πρέπει να περιμένουν τουλάχιστον 12 ώρες μετά την κατάδυση για να ταξιδέψουν αεροπορικώς, και τουλάχιστον 48 ώρες εάν έχουν χρειασθεί θάλαμο ελεγχόμενης αποσυμπίεσης. Νοσήματα και αεροπορικά ταξίδια. Πετώντας με ασφάλεια Βιβλιογραφία: 1. Matthew Prout, Jeffrey R Pine: Preflight patient assessment. Official topic review from UpToDate, the clinical information service on the web. 2. Stephen E Possik and Michele Barry: Evaluation and management of the cardiovascular patient embarking on air travel. Ann inter. Med. 2004;141: Michael D L Morgan: Air travel and respiratory disease. Editorial. BMJ 2002; 325: James Y Stoller: Travelling with oxygen aboard commercial air carriers. Official topic review from uptodate, the clinical information service on the web. 5. James Y Stoller: Parient information: Supplemental oxygen on commercial air carriers. Official topic review from uptodate, the clinical information service on the web. 6. CC Christensen, MS Ryg, O Kare Refvem and O Henning Skjonsberg: Effect of hypoxia on blood gases in patients with restrictive lung disease. Eur Respir J 2002; 20: Σελίδα 9

10 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου Άσθμα Σοβαρό, αλλά αντιμετωπίσιμο Ευαγγελία Κοντάκη Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Χρόνια νόσος το άσθμα, με κύριο σύμπτωμα το αίσθημα της δύσπνοιας, προκαλεί πολλές φορές αγωνία και φόβο. Ωστόσο με την κατάλληλη αντιμετώπιση, ο ασθενής μπορεί όχι μόνο να μην περιορίσει τις δραστηριότητές του, αλλά να γίνει ακόμα και ολυμπιονίκης! και προκαλούν βήχα. Τα συμπτώματα (Πίνακας 1) της δύσπνοιας, του βήχα, του συριγμού κ.λπ. εμφανίζονται είτε αιφνίδια, είτε προοδευτικά, ποικίλλουν σε ένταση και κάποιες φορές επέρχεται ύφεση χωρίς αγωγή (σε ήπιες ασθματικές κρίσεις), ή υποχωρούν με θεραπεία, ή, μερικές φορές και παρά την αγωγή επιδεινώνονται, μπορεί δε να οδηγήσουν ακόμη και στον θάνατο. Ευτυχώς σπάνια! Επίσης μπορεί τα συμπτώματα να είναι μόνιμα, οπότε μιλούμε για χρόνιο άσθμα, ή να εμφανίζονται κατά κρίσεις στο διαλείπον άσθμα. Πίνακας 1 Ερωτήματα που θα οδηγήσουν στον γιατρό Υπάρχουν επεισόδια συριγμού; Υπάρχει ξηρός ερεθιστικός βήχας την νύκτα; Υπάρχει συριγμός ή βήχας μετά την άσκηση; Υπάρχει συριγμός ή βήχας ή σύσφιγξη του θώρακος ή δύσπνοια έπειτα από έκθεση σε γύρη ή άλλες ουσίες; Έπειτα από απλό κρυολόγημα τα συμπτώματα στο στήθος επιμένουν; Τα συμπτώματα στο στήθος υποχωρούν σε αντια σθματική αγωγή; Η εισπνοή είδικών σκευασμάτων είναι από τις βασικές μεθόδους για την θεραπεία του άσθματος. Ως άσθμα χαρακτηρίζει ο λαός κάθε αιτιολογίας δύσπνοια. Αυτό φαίνεται ότι είναι γνώση και έκφραση παλαιοτάτων χρόνων, από τον ιατρό Αρεταίο (2ο μ.χ. αιώνα), ο οποίος ονόμαζε άσθμα όλες τις περιπτώσεις δύσπνοιας πνευμονικής και καρδιακής αιτιολογίας, μολονότι ως ιατρός διέκρινε τις μέν από τις δε. Ακόμη και στην πρόσφατη ιατρική ορολογία, πριν από μερικές δεκαετίες, το πνευμονικό οίδημα απεκαλείτο «καρδιακό άσθμα». Στην σημερινή Ιατρική το άσθμα είναι νόσος που αφορά μόνον στους βρόγχους των πνευμόνων και ορίζεται ως χρόνια φλεγμονή1 αυτών (Global Initiative for Asthma, 2002). Η φλεγμονή αυτή προκαλεί σύσπαση των λείων μυϊκών ινών στα τοιχώματα των βρόγχων, με αποτέλεσμα την στένωση των βρόγχων (βρογχόσπασμος), και επιπλέον προκαλεί οίδημα και αυξημένη παραγωγή βλέννης, που επιτείνουν ακόμη περισσότερο την στένωση. Οι εστενωμένοι βρόγχοι προβάλλουν αντίσταση στην διέλευση του αέρα κατά την αναπνοή, και αυτό εκδηλώνεται ως δύσπνοια, ή αίσθημα πίεσης ή σύσφιξης στον θώρακα. Η δίοδος του αέρα μέσα από τους στενούς βρόγχους παράγει τον χαρακτηριστικό συριγμό, που ακούγεται στο άσθμα. Η φλεγμονή των βρόγχων καθαυτή καθώς και η βλέννη ερεθίζουν τους βρόγχους Σελίδα 10 Η βαρύτητα των ασθματικών κρίσεων ποικίλλει και προσδιορίζεται τόσο από την ένταση των συμπτωμάτων, τα οποία λόγω της υποκειμενικότητάς τους έχουν σχετική ισχύ, όσο και από κλινικά ευρήματα (αριθμός αναπνοών και σφύξεων ανά λεπτό, αρτηριακή πίεση, ακροαστικά ευρήματα) και εργαστηριακά δεδομένα, όπως η σπιρομέτρηση (fvc, fev1), η μεγίστη εκπνευστική ροή (PEf) και τα αέρια αίματος. Χαρακτηριστικό της σχετικότητας των συμπτωμάτων είναι, ότι ο συριγμός, που, όσο πιο θορυβώδης είναι τόσο περισσότερο τρομοκρατεί τον ασθενή, δεν συμβαδίζει πάντα με την βαρύτητα των κρίσεων. Σε πραγματικά σοβαρή κρίση, που αποτελεί κατεπείγουσα ιατρική κατάσταση, δεν ακούγεται καθόλου συριγμός, αλλά ούτε και αναπνευστικός ήχος (σιωπηλός πνεύμονας). Στο άσθμα δεν υπάρχουν πάντα όλα τα συμπτώματα. Υπάρχουν περιπτώσεις άσθματος που εκδη- Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος

11 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 λώνονται μόνο με βήχα, ο οποίος είναι κυρίως ξηρός, επίμονος, εμφανίζεται κατά κρίσεις κυρίως την νύκτα, ή τις πρώτες πρωϊνές ώρες, ή έπειτα από άσκηση (βήχας ισοδύναμος άσθματος). Γενικώς, τα συμπτώματα του άσθματος επιδεινώνονται την νύκτα, ή νωρίς το πρωί, και η αφύπνιση του ασθενούς αποτελεί κριτήριο βαρύτητας του άσθματος, οπότε απαιτείται ενίσχυση της θεραπευτικής αγωγής. Το άσθμα ανά ηλικία Το άσθμα προσβάλλει όλες τις ηλικίες, ακόμη και τα βρέφη τους πρώτους μήνες της ζωής τους, αν και η διάγνωση είναι δύσκολη και παραμένει ασαφής. Κυρίως γίνεται από την εξέλιξη της κατάστασης του βρέφους σε μεγαλύτερη ηλικία. Συνήθως ο συριγμός των βρεφών οφείλεται σε αναπνευστικές ιογενείς λοιμώξεις. Στα παιδιά και τους νεαρούς ενήλικες συνυπάρχει πολλές φορές με ατοπία: πρόκειται για την απάντηση του οργανισμού σε διάφορες ουσίες, τα αλλεργιογόνα (Πίνακας 2), με αυξημένη παραγωγή ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE) (εξωγενές άσθμα). Γι αυτό και ως νόσος παρουσιάζει έξαρση την άνοιξη και το φθινόπωρο, σε περιόδους δηλ. με αυξημένα αλλεργιογόνα. Ατοπία εμφανίζουν 30-50% των ανθρώπων στις ανεπτυγμένες χώρες, χωρίς, ωστόσο, να πάσχουν όλοι από άσθμα. Οι ασθματικές κρίσεις δεν προκαλούνται άλλωστε μόνον και πάντα από τα αλλεργιογόνα, αλλά και από την ατμοσφαιρική ρύπανση, τον καπνό τσιγάρου κ.λπ. (Πίνακας 3). Όλα αυτά αποτελούν και παράγοντες κινδύνου εμφάνισης άσθματος, όταν κάποιος εκτίθεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Ως ατοπική νόσος το άσθμα μπορεί να συνυπάρχει και με άλλες ατοπικές καταστάσεις, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, η οποία πολλές φορές προϋπάρχει και εξελίσσεται σε άσθμα. Εκτός τούτου, η σωστή θεραπευτική αντιμετώπισή της βοηθάει και την θεραπεία και ύφεση του άσθματος. Η ατοπία ελέγχεται αφενός με δερματικές δοκιμασίες (test), όπου χρησιμοποιούνται διάφορα αλλεργιογόνα και κυρίως αυτά που απαντούν στην συγκεκριμένη περιοχή, και αφετέρου με την μέτρηση της ειδικής, ως προς κάποιο αλλεργιογόνο, IgE, ή της ολικής IgE του αίματος. Πίνακας 2 Αλλεργιογόνα που προκαλούν συχνότερα άσθμα: Αγρωστώδη, γύρις ανθέων, δένδρων (ελιά, περδικάκι, λιγούστρο, χηνοπόδιο, αψιθιά ή αρτεμισία, χρυσάν θεμο, τσουκνίδα κ.λπ.) Οικιακή σκόνη από ακάρεα, πούπουλα Κατσαρίδες Τρίχες και χνούδι ζώων (γάτας, σκύλου) Μύκητες Τροφές, π.χ. ξηροί καρποί, θαλασσινά, φράουλες κ.λπ. Άσθμα. Σοβαρό, αλλά αντιμετωπίσιμο Φάρμακα, π.χ. πενικιλλίνη, σπιραμυκίνη (σε όσους εργάζονται στην παρασκευή τους -επαγγελματικό άσθμα) Πίνακας 3 Μη αλλεργιογόνα που προκαλούν συχνότερα άσθμα εξωτερική και εσωτερική ρύπανση του περιβάλλοντος καπνός τσιγάρων δυνατές οσμές διάφορα αεροζόλ φάρμακα, π.χ. β-αποκλειστές, ασπιρίνη, άλλα αντι φλεγμονώδη μή στεροειδή συντηρητικά, π.χ. σουλφίδια ιογενείς λοιμώξεις ανωτέρου αναπνευστικού απότομες αλλαγές της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος κλιματιστικά διάφορες επαγγελματικές χημικές ή μή ουσίες: φθαλικοί ανυδρίτες, άλατα πλατίνας, κοβαλτίου, νικελίου, είδη ξύλων, αλεύρι σίτου, βρώμης, μύκητες ζύμης κ.λπ. άσκηση ψυχολογικοί και συγκινησιακοί παράγοντες φλεγμονή των κόλπων του προσώπου (κολπίτις) γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) ρινικά αντανακλαστικά ορμονικές αλλαγές τοπική απόφραξη Σημαντικό παράγοντα για την εμφάνιση του άσθματος αποτελεί η αυξημένη βρογχοσυσπαστική αντίδραση, δηλ. η κατάσταση κατά την οποία οι βρόγχοι παρουσιάζουν κάποια αστάθεια και αντιδρούν με υπερβολική σύσπαση σε διάφορα ερεθίσματα. Αυτή ελέγχεται με την δοκιμασία πρόκλησης της αντίδρασης σε ουσίες, όπως η μεταχολίνη και η ισταμίνη, και γίνεται σε άτομα, που παρουσιάζουν μέν συμπτώματα άσθματος, αλλά έχουν φυσιολογική σπιρομέτρηση. Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν άσθμα μόνο με την έκθεση σε σκόνες, αέρια, ατμούς ή καπνούς στο περιβάλλον της εργασίας, δηλ. έχουν επαγγελματικό άσθμα (πίνακες 2, 3). Στην παιδική ηλικία το άσθμα εμφανίζεται συχνότερα στα αγόρια απ ότι στα κορίτσια, ενώ στην εφηβική ηλικία περισότερα κορίτσια αρχίζουν να εκδηλώνουν άσθμα, έτσι ώστε στους ενήλικες το ποσοστό των γυναικών που πάσχουν είναι μεγαλύτερο. Όταν το άσθμα εμφανίζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες, π.χ. στην 3η ή 4η δεκαετία, συνήθως δεν υπάρχει ιστορικό ατοπίας, τα δερματικά test είναι αρνητικά και τα επίπεδα IgE είναι φυσιολογικά (ενδογενές άσθμα). Στο ενδογενές άσθμα υπάρχουν σε μεγαλύτερο ποσοστό ρινικοί πολύποδες, ευαισθησία στην ασπιρίνη (δηλ. εμφάνιση κρίσεως έπειτα από λήψη ασπιρίνης) και οι γυναίκες ασθενείς είναι περισσότερες από τους άνδρες. Η αιτιολογία του δεν είναι ακριβώς γνωστή. Σύμφωνα με μία Σελίδα 11

12 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου θεωρία, αποτελεί αυτοάνοσο νόσημα, που πυροδοτείται από φλεγμονώδη μηχανισμό, έπειτα από λοίμωξη του αναπνευστικού. Πάντως, εδώ πρέπει να τονισθεί ότι το ενδογενές και το εξωγενές άσθμα δεν διαχωρίζονται σε σχέση με την ηλικία, αλλά σε σχέση με την ύπαρξη ή μή ατοπίας. Επίσης, ότι τα όρια ενδογενούς και εξωγενούς άσθματος δεν είναι σαφή. Δηλαδή και στην εξωγενή μορφή του άσθματος μπορεί το αίτιο να μην είναι γνωστό, ή το γνωστό αίτιο να μην προκαλεί κρίση, αλλά και στην ενδογενή μορφή του κοινά αλλεργιογόνα μπορούν να πυροδοτήσουν την νόσο. Τέλος, το άσθμα, ενδογενές ή εξωγενές, μπορεί να πρωτοεμφανισθεί και σε γεροντική ηλικία, πάνω από 65 ετών! Μια έρευνα στην Μινεσσότα (Βόρειος Αμερική) έδειξε ότι σε αυτή την ηλικία η επίπτωση2 είναι 0,1%. Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι το άσθμα είναι νόσος κληρονομική, διότι απαντά, όπως και άλλες ατοπικές εκδηλώσεις (έκζεμα, ρινίτις) συχνότερα σε άτομα της ίδιας οικογένειας. Ωστόσο, δεν έχει διαπιστωθεί το γονίδιο που είναι υπεύθυνο γι αυτό, και έτσι ο τρόπος με τον οποίο κληρονομείται η νόσος δεν είναι απόλυτα σαφής. Η διάγνωση του άσθματος Η διάγνωση του άσθματος γίνεται με την σπιρομέτρηση (spirometry). Είναι μια απλή, μή επεμβατική δοκιμασία, στην οποία ο ασθενής καλείται να εισπνεύσει βαθιά και να εκπνεύσει βίαια μέσα σε μια απλή συσκευή. Τόσο η εισπνοή, όσο και η εκπνοή καταγράφονται και υπολογίζονται: ο όγκος του εισπνεομένου και του εκπνεομένου αέρα (fvc), και κυρίως ο όγκος που εκπνέεται στο πρώτο δευτερόλεπτο (sec) (fev1). Επίσης με την ίδια συσκευή ή με μία απλούστερη, το ροόμετρο, που δίνεται στους ασθενείς στο σπίτι για αυτοεκτίμηση της πορείας της νόσου τους, υπολογίζεται η μεγίστη εκπνευστική ροή (PEf σε L/min), δηλ. η μέγιστη ταχύτητα εκπνοής του αέρα. Στο άσθμα οι τιμές αυτές είναι μειωμένες, σε σχέση με φυσιολογικά άτομα που έχουν την ίδια ηλικία, το ίδιο φύλο, το ίδιο βάρος, το ίδιο ύψος και ανήκουν στην ίδια φυλή. Με την σπιρομέτρηση διαπιστώνεται εάν υπάρχει περιορισμός, εμπόδιο στην ροή του αέρα, δηλ. διαπιστώνεται έμμεσα εάν υπάρχει στένωση, ή απόφραξη των βρόγχων. Στο άσθμα η απόφραξη των βρόγχων είναι πλήρως αναστρέψιμη. Επομένως παύει και ο περιορισμός της ροής, που σημαίνει ότι στην ύφεση της νόσου, όταν υπάρχει σωστή θεραπεία, η σπιρομέτρηση επανέρχεται στο φυσιολογικό. Και εδώ πρέπει ιδιαίτερα να τονισθεί ότι κάθε περιορισμός στην ροή δεν οφείλεται μόνον σε άσθμα. Ή, όπως λέγεται στην κλινική πράξη, ό,τι σφυρίζει δεν είναι άσθμα! Απόφραξη και, κατά συνέπεια, περιορισμός στην ροή παρατηρείται επίσης σε περιπτώσεις όγκου των βρόγχων, καλοήθη ή κακοήθη, σε απόφραξη των ανωτέρων αεροφόρων οδών ρινός, φάρυγγα, λάρυγγα και τραχείας (Πίνακας 4). Γι αυτό, υποχρεωτική εξέταση σε κάθε περίπτωση πρωτοδιαγνωσμένου άσθματος είναι η ακτινογραφία θώρακος. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιβάλλεται και έλεγχος των Σελίδα 12 ανωτέρων αεραγωγών μέχρι και τον λάρυγγα, ενώ κάποιες φορές, κυρίως σε ανθιστάμενο στην αγωγή άσθμα, κρίνεται απαραίτητη και η βρογχοσκόπηση. Πίνακας 4 Διαφορική Διάγνωση Ασθματος πάρεση φωνητικών χορδών όγκοι λάρυγγος καρκίνος ή όγκοι τραχείας ενδοβρογχικός όγκος ξένο σώμα δυσπλασία βρόγχων βρογχιεκτασίες χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποφρακτική βρογχιολίτις Η θεραπεία του άσθματος Το άσθμα είναι κατά κανόνα, εκτός ολίγων εξαιρέσεων, νόσος θεραπεύσιμη. Η αποφυγή γνωστών αλλεργιογόνων, όσο αυτό είναι δυνατόν, εξυπακούεται. Στόχοι της θεραπείας είναι: ο πλήρης έλεγχος των συμπτωμάτων, η ελαχιστοποίηση της συχνότητας και της βαρύτητας των παροξυσμών, κανένας περιορισμός στις δραστηριότητες και την άσκηση. Η μή σωστή αντιμετώπιση και η επιμονή των συμπτωμάτων δείχνουν μακροχρόνια και σοβαρή φλεγμονή, που μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές της αρχιτεκτονικής του βρογχικού δένδρου, με αποτέλεσμα να υπάρχει σε ένα ποσοστό μόνιμη, μή αναστρέψιμη βλάβη, ακόμη και με την χορήγηση κορτικοειδών. Η θεραπευτική αγωγή εξαρτάται από την βαρύτητα του άσθματος και από το εάν είναι χρόνιο ή διαλείπον. Στο χρόνιο άσθμα χορηγούνται μακροχρόνια προληπτικά φάρμακα, που είναι: εισπνεόμενα αντιφλεγμονώδη, είτε κορτικοειδή είτε χρωμόνες (άλλη κατηγορία αντιφλεγμονωδών), είτε τα νεότερα λευκοτριένια σε δισκία (tab), μαζί με μακράς δράσεως β2-διεγέρτες, και αναλόγως της βαρύτητας προστίθενται αμινοφυλλίνη, αντιχολινεργικά και κορτικοειδή από το στόμα, ή σε ενέσιμη μορφή. Στο διαλείπον άσθμα χορηγούνται ανακουφιστικά των κρίσεων φάρμακα, όπως οι βραχείας δράσης β2-διεγέρτες σε εισπνεόμενη μορφή (αερολύμα ή νεφέλωμα) και ανάλογα προστίθενται αμινοφυλλίνη, που δρά επίσης γρήγορα, αντιχολινεργικά και κορτικοειδή. Κατά κανόνα, ασθενείς που παθαίνουν σοβαρές κρίσεις άσθματος χρειάζονται χρόνια προληπτική αγωγή. Το άσθμα είναι χρόνια νόσος και το κύριο σύμπτωμά της είναι το πολύ δυσάρεστο αίσθημα της δύσπνοιας, γι αυτό και προκαλεί πολλές φορές αγωνία και φόβο. Η πραγματικότητα όμως δείχνει ότι η νόσος ελέγχεται αποτελεσματικά με την σωστή αγωγή, με την συμμόρφωση των ασθενών σε αυτή και την συχνή παρακολούθησή τους, ώστε όχι μόνο να μην περιορίζουν τις Ευαγγελία Κοντάκη, Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος

13 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 δραστηριότητές τους, αλλά να έχουν και άριστες επιδόσεις σε πολλές από αυτές, καθώς και στον αθλητισμό. Απόδειξη των γραφομένων οι αρκετοί πάσχοντες από άσθμα ολυμπιονίκες, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Αθ. Τσουμελέκα, η οποία κέρδισε χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Σύμφωνα μάλιστα με μια έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών, από τους αθλητές, το 4,1% έχουν άσθμα. Από αυτούς το 17% κέρδισε ολυμπιακό μετάλλιο. Σημειώσεις: 1. Στο μικροσκόπιο φαίνεται συνήθως εκτεταμένη διήθηση του τοιχώματος και του αυλού των αεραγωγών (βρόγχων) από ηωσινόφιλα και λεμφοκύτταρα, που συνοδεύεται από αγγειοδιαστολή, διαρροή των μικρών αγγείων της περιοχής, οίδημα και διάρρηξη του επιθηλίου. 2. Επίπτωση: το σύνολο του πληθυσμού που εμφανίζει μια πάθηση ή νόσο σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Εκφράζεται σε ποσοστά. Βιβλιογραφία: 1. Global Strategy for Asthma Management and Prevention. National Institute of Health: National heart, Lung, and Blood Institute, Weinberg S., Evaluation of chronic cough. Up to date on Pulmonology, fanta C., fletcher S., Diagnosis of asthma: Overview of the primary care approach. Up to date on Asthma, Irwin R., Curley f., french C., Chronic cough. The Spectrum and frequency of causes, key components of the diagnostic evaluation and outcome of specific therapy. Am Rev Resp Dis 1990, 141: Rackeman f., A working classification of asthma. Am J Med 1947, 3: Το ροόμετρο δίνεται στους ασθενείς στο σπίτι για αυτοεκτίμηση της πορείας της νόσου τους. Έτσι το πρόβλημα πολλές φορές δεν είναι από τί πάσχουμε, αλλά το πώς αντιμετωπίζουμε την πάθησή μας. Όπως έλεγε και κάποιος σύγχρονος σοφός: Ο Θεός μου έδωσε ηρεμία να αποδέχομαι τα πράγματα, που δεν μπορώ να αλλάξω, κουράγιο να αλλάξω τα πράγματα που μπορώ και σοφία για να μπορώ να διακρίνω την διαφορά τους. 6. Ying S, et al: Eosinoophil chemotactic chemokines and C-C chemokine receptor 3 expression in bronchial biopsies from atopic and non-atopic (intrinsic 0 asthmatics). J Immunology, 1999, 163(11): Άσθμα. Σοβαρό, αλλά αντιμετωπίσιμο Σελίδα 13

14 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου Κάπνισμα Η απόφαση διακοπής χρειάζεται βοήθεια! Χριστίνα Γκράτζιου Πνευμονολόγος, Αναπληρώτρια Kαθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι εύκολη διαδικασία και η θέληση και αποφασιστικότητα εκ μέρους του καπνιστή είναι καθοριστική, ενώ η αντιμετώπιση της χρόνιας εξάρτησης από τη νικοτίνη απαιτεί ιατρική παρέμβαση. συχνότητας και της αρτηριακής πίεσης που προκαλείται από τη νικοτίνη αρχίζουν να επανέρχονται στις αρχικές τιμές, και μετά από 12 ώρες το τοξικό μονοξείδιο του άνθρακα που προέρχεται από τον καπνό αποβάλλεται από τον οργανισμό. Δυο ημέρες μετά τη διακοπή του καπνίσματος η αίσθηση της γεύσης και της όσφρησης βελτιώνονται, εντός 2-12 εβδομάδων η κυκλοφορία του αίματος γίνεται καλύτερη με αντίστοιχη βελτίωση στο βάδισμα και το τρέξιμο. Μετά από 3-9 μήνες ο βήχας, ο συριγμός και τα αναπνευστικό προβλήματα μειώνονται και η κατάσταση των πνευμόνων είναι καλύτερη. Στα 5 έτη ο κίνδυνος για καρδιακό επεισόδιο μειώνεται στο μισό ενώ μετά από 10 έτη παρουσιάζει αντίστοιχη μείωση ο κίνδυνος για καρκίνο του πνεύμονα και παράλληλα ο κίνδυνος για καρδιακό επεισόδιο εξισώνεται με εκείνον κάποιου που δεν έχει καπνίσει ποτέ. Τρόποι βοήθειας Τα ειδικά ιατρεία διακοπής καπνίσματος Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα βοήθειας προς τον καπνιστή που επιθυμεί να διακόψει το κάπνισμα. Οι καπνιστές μπορούν να απευθυνθούν στα ιατρεία Διακοπής του Καπνίσματος, που λειτουργούν επιτυχώς στον ελληνικό χώρο από το Στα ιατρεία αυτά ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία κατά τη θεραπευτική παρέμβαση διακοπής του καπνίσματος σύμφωνα με τις επιστημονικές μεθόδους και τις διεθνείς οδηγίες. Περίπου το 70% των καπνιστών επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα, ενώ μόνο το 20-30% προσπαθούν να το διακόψουν κάθε χρόνο. Εξ αυτών 3-5% το επιτυγχάνουν τελικά μόνο με τη δύναμη της θέλησης, ενώ πολλοί από αυτούς θα αρχίσουν και πάλι να καπνίζουν στο μέλλον. Αυτό συμβαίνει γιατί το κάπνισμα προκαλεί χρόνια εξάρτηση σιη νικοτίνη, η οποία δύσκολα ελέγχεται. Η εξάρτηση από τη νικοτίνη θεωρείται νευροβιολογικός εθισμός και έχει ταξινομηθεί επίσημα ως ασθένεια από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Γι αυτό η διακοπή του καπνίσματος και η χρόνια εξάρτηση από τη νικοτίνη χρειάζονται πλέον να αντιμετωπίζονται συστηματικά και με ιατρική βοήθεια παρέμβασης. Τα οφέλη της διακοπής του καπνίσματος Η διακοπή του καπνίσματος μπορεί πραγματικά να προσφέρει σημαντικά οφέλη στην υγεία, τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα Η φυσική κατάσταση, μετά τη διακοπή του καπνίσματος, θα αρχίσει να βελτιώνεται σχεδόν αμέσως μόλις ο καπνιστής σβήσει το τελευταίο τσιγάρο. Μελέτες έχουν δείξει πως μετά από 2 ώρες η νικοτίνη αρχίζει να απομακρύνεται άπα τον οργανισμό, μετά από 6 ώρες η παροδική αύξηση της καρδιακής Τα Ειδικά αυτά ιατρεία λειτουργούν με προγραμματισμένα ραντεβού. Τα τηλέφωνα επικοινωνίας δίνονται από τη γραμμή και λειτουργούν σε όλη την Ελλάδα. Στα ιατρεία αυτά γίνεται αρχικά ενημέρωση των καπνιστών σχετικά με τα προβλήματα που προκαλεί το κάπνισμα και για τους τρόπους βοήθειας για τη διακοπή. Στη συνέχεια προγραμματίζεται ραντεβού ένταξης όπου ζητείται να συμπληρώσουν ειδικό ερωτηματολόγιο αξιολόγησης των κινήτρων και του βαθμού εξάρτησης. Οι καπνιστές εντάσσονται σε πρόγραμμα βοήθειας και απεξάρτησης από το κάπνισμα, πού διαρκεί 2-3 μήνες με θεραπευτική αγωγή και ιατρική παρακολούθηση. Ο καπνιστής δεσμεύεται να σταματήσει το κάπνισμα σε μία συγκεκριμένη ημερομηνία-στόχο (ημερομηνία διακοπής καπνίσματος), που συνήθως κανονίζεται εντός 1-2 εβδομάδων από την ένταξή του στο πρόγραμμα και στη συνέχεια τίθεται σε θεραπευτική βοήθεια για τη διακοπή καπνίσματος. Ως προς την απόφαση για το ποια θεραπεία θα χρησιμοποιηθεί, λαμβάνεται υπόψη η πρόθεση και η δυνατότητα συμμόρφωσης του καπνιστή, η προηγούμενη χρήση βοηθημάτων για τη διακοπή του καπνίσματος, άλλες αντενδείξεις και η πιθανότητα παρενεργειών, καθώς και η προσωπική προτίμηση του καπνιστή. Η ενθάρρυνση και επιβράβευση της προσπάθειας, όπως και η συζήτηση των ατομικών δυσκολιών αποτελούν μέρος αυτών των προγραμμάτων θεραπευτικής παρέμβασης με στόχο τη βοήθεια του καπνιστή. Σελίδα 14 Χριστίνα Γκράτζιου, Πνευμονολόγος, Αναπληρώτρια Kαθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

15 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 Φάρμακα και συμπτώματα στέρησης Τι γίνεται όμως με τα φάρμακα που χορηγούνται για τη διακοπή του καπνίσματος; Το κάπνισμα πρέπει να αντιμετωπίζεται όχι ως στάση ζωής αλλά ως εθισμός. Τα φαρμακευτικά σκευάσματα που χρησιμοποιούνται είναι θεραπείες, που προτείνονται ως πρώτης επιλογής φαρμακευτή αγωγή από όλες τις διεθνείς οδηγίες και είναι διαθέσιμα στη χώρα μας. Η θεραπεία περιλαμβάνει φάρμακα όπως τα υποκατάστατα νικοτίνης, τη βουπροπιόνη και πλέον πρόσφατα τη βαρενικλίνη. Η βαρενικλίνη (Champix) είναι ανταγωνιστής των υποδοχέων της νικοτίνης, δηλαδή καταλαμβάνει εν μέρει τους υποδοχείς νικοτίνης στον εγκέφαλο. Έτσι αποφεύγεται η έναρξη του συνδρόμου στέρησης, τουλάχιστον σε μεγάλη ένταση. Επιπλέον όσοι συνεχίζουν να καπνίζουν, ενώ λαμβάνουν βαρενικλίνη. νοιώθουν έντονη μείωση της ικανοποίησης που παλιότερα αντλούσαν από το κάπνισμα. Η έναρξη λήψης του φαρμάκου γίνεται μία εβδομάδα πριν την ημερομηνία που έχουμε ορίσει να διακόψουμε το κάπνισμα. Η διάρκεια της θεραπείας είναι 3 μήνες. Σε κλινικές μελέτες η βαρενικλίνη δείχνει μεγάλη αποτελεσματικότητα τετραπλασιάζοντας την πιθανότητα επιτυχίας. τού καπνιστή. Η τακτική ιατρική παρακολούθηση και η συχνή επικοινωνία των καπνιστών με το θεράποντα ιατρό επίσης θεωρείται απαραίτητη για την επιτυχέστερη έκβαση των προγραμμάτων διακοπής. Φαίνεται, λοιπόν, ότι σήμερα υπάρχουν δυνατότητες θεραπευτικής παρέμβασης στη διακοπή του καπνίσματος και η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να προσφέρει σημαντική βοήθεια στην ομάδα των καπνιστών, που αδυνατεί να κόψει το κάπνισμα Η συμβουλευτική παραίνεση και η θεραπευτική παρέμβαση πρέπει να αποτελούν μέλημα και φροντίδα κάθε ιατρού προς τον ασθενή του, έτσι ώστε να μειωθεί η έκταση της καπνιστικής συνήθειας και το μέγεθος της παγκόσμιας «πανδημίας» που προκαλεί το κάπνισμα. Η λειτουργία των Ειδικών Κέντρων Διακοπής Καπνίσματος μπορεί να βοηθήσει ακόμη περισσότερο στο στόχο αυτό. Τα συμπτώματα στέρησης που συνοδεύουν τη διακοπή του καπνίσματος είναι κυρίως: έντονη ανησυχία κακή διάθεση, εκνευρισμός, αυξημένο αίσθημα πείνας και δυσκοιλιότητα τα οποία όμως συνήθως διαρκούν από μία εβδομάδα έως ένα μήνα και υποχωρούν σταδιακά. Ήπια ναυτία, αδυναμία συγκέντρωσης, διαταραχές στον ύπνο και μερικές φορές καταθλιπτική διάθεση μπορεί να εμφανισθούν κατά τη διάρκεια της θεραπείας, όμως πολλές φορές δεν οφείλονται στη φαρμακευτικά αγωγή αλλά αποτελούν σημεία στέρησης που συνδέονται με την έλλειψη νικοτίνης. Υψηλά ποσοστά επιτυχίας Τα τελευταία χρόνια η εμπειρία των Ειδικών Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος με τη δυνατότητα χορήγησης των σύγχρονων θεραπειών με φαρμακευτική αγωγή είναι ιδιαίτερα επιτυχής. Σύμφωνα με στοιχεία η διακοπή καπνίσματος είναι πλέον εφικτή στο 45-75% των συμμετεχόντων στα ειδικά προγράμματα, δηλαδή περίπου 3 στους 4 καπνιστές κατάφεραν να διακόψουν το κάπνισμα. Τα ποσοστά αυτά είναι πολύ σημαντικά, εφόσον είναι γνωστό ότι η προσπάθεια για διακοπή χωρίς ιατρική βοήθεια φτάνει μόλις το 3% όσων προσπαθούν μόνοι τους. Σημαντικό επίσης είναι ότι η χορήγηση της φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να γίνει και σε ομάδες καπνιστών με χρόνια νοσήματα, όπως είναι οι καρδιοπάθειες και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια αλλά και σε καπνιστές με ψυχικά νοσήματα με σημαντικά ποσοστά επιτυχίας, εφόσον υπάρχει απαραίτητα η σωστή ιατρική παρακολούθηση. Ας τονιστεί ότι απαραίτητος και σημαντικός παράγοντας επιτυχίας της διακοπής του καπνίσματος είναι η προσωπική βούληση Κάπνισμα. Η απόφαση διακοπής χρειάζεται βοήθεια! Σελίδα 15

16 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής Παύλος Τούτουζας Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας Το έμφραγμα είχε γίνει πριν δέκα χρόνια και ο πάσχων ήρθε πάλι στους γιατρούς, επειδή ιόν τελευταίο καιρό παρουσίασε ενοχλήσεις τυπικής στηθάγχης προσπάθειας. Στο ζωηρά βάδισμα παρουσιάζει σφίξιμοπόνο στο στέρνο, ο οποίος ακτινοβολεί σε όλο το θώρακα μπροστά αλλά και στον αριστερό βραχίονα-μπράτσο, από τον ώμο μέχρι τον αγκώνα Η ενόχληση είναι σοβαρή και αναγκάζεται να σταματήσει για να υποχωρήσει. Μετά ένα δυό λεπτά συνεχίζει το βάδισμα κάπως πιο αργά. Τώρα, λοιπόν, για πρώτη φορά δέχεται να κάνει στεφανιογραφία, την οποία φοβόταν πάντοτε και για το λόγο αυτό δεν δέχθηκε να την κάνει τότε που είχε πάθει το έμφραγμα Οι γιατροί με τα πράσινα του «σφίγγαν την καρδιά». Ουρανόπεμπτο όμως δώρο για να ηρεμήσει ήταν το άκουσμα ευχάριστης μουσικής χωρίς λόγια «Τ αστέρι του βοριά θα φέρει ξαστεριά..», σαν αυτό να ήταν το τραγούδι και ευαίσθητος και ελληνοπρεπής ο ίδιος άνοιξε τις πόρτες της καρδιάς του. κλάδου. Μάλιστα αυτή η στενωτική βλάβη είναι λίγο αποτιτανωμένη-ασβεστωμένη και εξαπλώνεται σε αρκετό μήκος. Αυτό σημαίνει ότι με τον καιρό η βλάβη έχει, ας πούμε, σκληρύνει και υπάρχουν ερωτηματικά αν μπορεί να ανοίξει καλά με το «μπαλόνι». Πριν δέκα χρόνια, όταν είχε συμβεί το έμφραγμα και η βλάβη ήταν μαλακή, θα άνοιγε εύκολα. Η μουσική είναι συνεχής και ακούει κάτι από το τραγούδι «κάπου υπάρχει η αγάπη μου μα δεν ξέρω πια ναι, κάπου υπάρχει η αγάπη μου μα δεν ξέρω πού». Ωστόσο ο γιατρός είναι πεπειραμένος, έχει κάνει πολλές τέτοιες δύσκολες επεμβάσεις και μάλιστα σε άλλον άρρωστο είχε φθάσει να ανοίξει συνολικά έξι στενώσεις σε διάφορα σημεία των τριών αρτηριών. Τελικά άνοιξε καλά τη βλάβη και με στεντ η κυκλοφορία αποκαταστάθηκε πλήρως στον τόσο σπουδαίο πρόσθιο κατιόντα κλάδο. Ο πάσχων σιγοψιθυρίζει τα λόγια «θα τη γυρέψω στα χαρτιά, θα τη γυρέψω στ άστρα»και, βέβαια, στο τέλος βγαίνει θεραπευμένος από το εργαστήριο, τρισευχαριστημένος, ντυμένος «μεσ τα άσπρα». Σε λίγο με τον καθετήρα ο γιατρός έμπαινε στις στεφανιαίες αρτηρίες που είναι στην επιφάνεια της καρδιάς και για να τις δει στην οθόνη έριχνε σκιερή ουσία στο στόμιο των αρτηριών. Έτσι τρέχει αυτή η ουσία με το αίμα μέχρι τα πέρατα της αρτηρίας και εξακριβώνεται η ύπαρξη ή όχι στενωπκής βλάβης. Ανησυχεί ο πάσχων για όλη αυτή την προσπάθεια και από χαραμάδες της ψυχής δέχεται την ευλογημένη μουσική, η οποία ελαττώνει τις κατεχολαμίνες αίματος, που προκαλούν σπασμό και ανησυχία. Το άσμα επαναλαμβάνεται «κι όταν φανεί πάνω στο πέλαγο πανί» ο επεμβατικός καρδιολόγος βρίσκει στένωση, σχεδόν απόφραξη της πιο σπουδαίας στεφανιαίας αρτηρίας, δηλαδή του προσθίου κατιόντος Σελίδα 16 Ποιός, ιο 5300 π.χ. που είχαν αυλό, σύγχρονο εύρημα του Γ. Χουρμουζιάδη, ποιός τω καιρώ εκείνω θα περίμενε τέτοια εξέλιξη της μουσικής, να ανακουφίζει, να προλαμβάνει σπασμούς των αρτηριών με κρίσεις στηθάγχης και να βοηθάει μία επέμβαση που θα αποκαταστήσει τη στεφανιαία κυκλοφορία, για να ζήσει ο πάσχων πολλά έτη! Η μουσική και όλα τα σχετικά, ως ο ρυθμός, η μελωδία, η αρμονία, η λύρα, η ωδή, το θέατρο και η σκηνή, μας λέγει η Κατερίνα Παπαοικονόμου-Κηπουργού, σε όλες τις γλώσσες έχουν ακριβώς την ίδια ονομασία. Ώστε οι Γάλλοι π.χ. να αναφέρονται στη musique, rythme, melodie, harmonie, lyre, theatre, scene. Είχαν επιδόσεις οι αρχαίοι Έλληνες στη μουσική. Και τώρα στο σύγχρονο κόσμο η μουσική έγινε επίσημα και ιατρική. Το 1944 στο Μichigan αναγνωρίζεται στην επαγγελματική καριέρα του γιατρού το βιογραφικό σημείωμα γύρω από τη θεραπεία με μουσική. Το 1945 εμφανίζεται στη Δύση το πρώτο Εθνικό Συμβούλιο Μουσικής Θεραπείας. Το 1971 στις Ηνωμένες Πολιτείες οργανώνονται Παύλος Τούτουζας, Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας

17 Tεύχος 03 / Ιατρικά / 1 Φεβρουαρίου 2012 οι μουσικοθεραπευτές και συνιστούν την Αμερικανική Ένωση Μουσικοθεραπευτών. Πώς να πάει το μυαλό του αυλητή και του αρπιστή κατά το Μινωικό πολιτισμό ότι η μουσική θα έχει τέτοια εξέλιξη! Η φόρμιγγα και η κιθάρα, οι σάλπιγγες από την εποχή του Ομήρου. Στην αρχή δύο οι χορδές, στη συνέχεια τέσσερις, επτά, τα μουσικά όργανα αυξάνονται. Εμφανίζεται ο βάρβιτος που μοιάζει με τη λύρα. ψάλλεται ο παιάν εις τους ναούς, τραγούδια σε συμπόσια και εορτές, γίνονται μουσικοί αγώνες στα Πύθια και άλλες πανελλήνιες γιορτές. Είναι και η ενθουσιαστική μουσική, διθύραμβος, σε διονυσιακή εορτή. Αλλά εδώ ο Πλάτων αποστρέφει το πρόσωπό του από τη μουσική τού μη παρέκει, τα μπάμπα-μπούπα και τα εκκωφαντικά μονότονα ταμταμ της απωτέρας Δύσης, ενώ δεν θα είχε παράπονο από τα βυζαντινά, εκκλησιαστικά άσματα αλλά και τραγούδια, όπως αυτά της Σμύρνης. Κανένα παράπονο από Χατζιδάκι και Θεοδωράκη, το δημοτικά και τα ελαφρά, που βελτιώνουν την αρρώστια, καταπολεμούν το άγχος και επιταχύνουν το χρόνο της ανάρρωσης, με σφυγμούς φυσιολογικούς και πίεση κανονική. Εδώ έχει μεσολαβήσει η μεγάλη επίδοση της βυζαντινής μουσικής, πα, βου, γα δι, κε, ζο, νι, πα και της δυτικής αργότερα dο, re, mi, fa, sol, la, si, do. Ο Πλάτων πίστευε, ως ο Πυθαγόρας. ότι η μουσική είναι και αυτή μαθηματικά και οδηγεί στη γνώση του αγαθού, του ωραίου και του αληθινού, στην κατάκτηση της αρετής. Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής Σελίδα 17

18 Τεύχος 3 Ιατρικά 1 Φεβρουαρίου 2012

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Συντονιστή Μεταμοσχεύσεων και η προώθηση των μεταμοσχεύσεων στην Κύπρο

Ο ρόλος του Συντονιστή Μεταμοσχεύσεων και η προώθηση των μεταμοσχεύσεων στην Κύπρο Ο ρόλος του Συντονιστή Μεταμοσχεύσεων και η προώθηση των μεταμοσχεύσεων στην Κύπρο Χρυστάλλα Δεσπότη ΑΝΛ, Συντονίστρια Μεταμοσχεύσεων Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας 30 Νοεμβρίου - 1 Δεκεμβρίου 2007 Μεταμοσχεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Ανασκόπηση Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Κωνσταντίνος Κατσούλης Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής, 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Λέξεις κλειδιά - Άσθμα - Σπιρομέτρηση - Δοκιμασία προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Χάρης Β. Κατσαρδής Επίκουρος Καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Συντ. Διευθυντής Παιδιατρικού-Παιδοπνευμονολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Η ΕΛΠΙΣ» α β Flow

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ 1 ΑΕΡΙΣΜΟΣ Ατμοσφαιρικός αέρας= 78,6% άζωτο 20,5%

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Τι κάνουμε στο ιατρείο Στο ιατρείο μας εκτός από την λεπτομερή κλινική εξέταση γίνονται και οι ακόλουθες εξετάσεις: Σπιρομέτρηση (δηλ.

Τι κάνουμε στο ιατρείο Στο ιατρείο μας εκτός από την λεπτομερή κλινική εξέταση γίνονται και οι ακόλουθες εξετάσεις: Σπιρομέτρηση (δηλ. Τα σύγχρονα διαγνωστικά μέσα συνδυασμένα με την ευρεία, στερεά και συνεχή επιστημονική μας κατάρτιση, αποτέλεσμα μακράς Ακαδημαϊκής και Κλινικής διαδρομής του Καθηγητή Δημήτρη Γκιουλέκα, στην Πνευμονολογική

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ιστορική αναδρομή ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Πνευμονολογική Κλινική ΠΓΝΠατρών 600 π.χ. Εμφάνιση του φυτού στην Αμερική 1492 μ.χ. Rodrigo de Jerez- 7 έτη φυλάκιση 1600 Καθολική Εκκλησία 1633 Τουρκία Σουλτάνος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστημονική εξέλιξη των μεταμοσχεύσεων

Η επιστημονική εξέλιξη των μεταμοσχεύσεων Η επιστημονική εξέλιξη των μεταμοσχεύσεων Άλκης Κωστάκης Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών μεταμόσχευση αποτελεί πλέον τη μόνη θεραπευτική λύση για την τελικού σταδίου ανεπάρκεια καρδιάς, ήπατος και πνευμόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ M. Sion

ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ M. Sion ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ Λοβοί του πνεύμονα ΠΡΟΣΘΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ Σχήμα ακρόασης των πνευμόνων Με την ακρόαση του αναπνευστικού συστήματος εξετάζονται: 1. Το φυσιολογικό αναπνευστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

Επιπρόσθετοι παθολογικοί ήχοι κατά την ακρόαση των πνευμόνων

Επιπρόσθετοι παθολογικοί ήχοι κατά την ακρόαση των πνευμόνων κατά την ακρόαση των πνευμόνων Επιπρόσθετοι ονομάζονται οι ήχοι που παράγονται κατά την ακρόαση των πνευμόνων, οι οποίοι όμως δεν ανήκουν στα στοιχεία του αναπνευστικού ψιθυρίσματος Σημαίνουν την παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι συσχετίζουν τους θανάτους από το κάπνισμα με καρκίνο και παθήσεις των πνευμόνων, στην πράξη, περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας Φροντίδα και χειρισμός ασθενούς με τραχειοστομία: (Ι) Κατευθυντήριες οδηγίες (ΙΙ) Εκπαιδευτικό υλικό (ΙΙΙ) Δείκτες μέτρησης αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Το οικονομικό φορτίο του καπνίσματος για το ιατροασφαλιστικό σύστημα σε κρίση στην Ελλάδα Tσαλαπάτη Κωνσταντίνα ΒScEcon, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Απρίλιος 2013 Το

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα