ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ"

Transcript

1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ KAI ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ: Executive MSc in European Studies ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΛΑΓΟΥ Α.Μ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΘΩΜΑΣ ΜΟΥΤΟΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

2 Περιεχόµενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 2. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ 2.1 Ορισµός Το ενεργητικό του δηµόσιου τοµέα και η έννοια του καθαρού χρέους Εξωτερικό Χρέος (external debt) ΠΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ 3.1 Η διαχρονική µεταβολή του δηµόσιου εξωτερικού χρέους της Ελλάδας και ο ρόλος της ΟΝΕ ΑΙΤΙΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ 4.1 Γιατί η Ελλάδα συσσώρευσε εξωτερικά ελλείµµατα Εξηγήσεις από τη σύγχρονη µακροοικονοµική θεωρία Η Νοµισµατική Ενοποίηση των κρατών µελών της Ευρωζώνης ιαρθρωτική ανταγωνιστικότητα και Άµεσες ξένες επενδύσεις ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΤΙΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΟΥ ΙΤΣ 5.1 Η συσσώρευση ελλειµµάτων του ΙΤΣ και η χρεωστική καθαρή εξωτερική θέση της χώρας Χαρακτηριστικά και τάσεις του ΙΤΣ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 6.1 Τα αίτια της Κρίσης Η Ελληνική κρίση και η διαχείρισή της στο πλαίσιο της Ευρωζώνης Λόγοι για την αποτυχία της διαχείρισης της Ελληνικής κρίσης ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 7.1 ηµοσιονοµική και Οικονοµική Προσαρµογή Το πρόγραµµα δηµοσιονοµικής λιτότητας στην Ελλάδα: Αποτελεί λύση; Συµπεράσµατα 49 ΠΗΓΕΣ 52 2

3 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η δηµιουργία της Ευρωζώνης στη δεκαετία του 1990 ήταν ένα πολιτικό εγχείρηµα, το οποίο επήλθε ως φυσική κατάληξη των προσπαθειών δηµιουργίας της ενιαίας αγοράς. Η δηµιουργία βασίστηκε στην ονοµαστική σύγκλιση, τα γνωστά ως κριτήρια του Μάαστριχτ: πληθωρισµός, έλλειµµα µικρότερο του 3%, µειούµενο χρέος, συναλλαγµατική σταθερότητα και συγκλίνοντα µακροπρόθεσµα επιτόκια. Οι πολιτικοί τότε αγνόησαν την υφισταµένη ακαδηµαϊκή έρευνα, η οποία είχε επικεντρωθεί στο ερώτηµα ποιες χώρες µπορούν να αποτελέσουν µια ενιαία νοµισµατική ζώνη. Υπήρχε σηµαντική ακαδηµαϊκή βιβλιογραφία της Βέλτιστης Περιοχής Κοινού Νοµίσµατος (Optimum Currency Area), που περιέγραφε τα κριτήρια τα οποία πρέπει να πληρούν οι υποψήφιες χώρεςµέλη. Αποφεύχθηκε η δηµιουργία µηχανισµού δηµοσιονοµικών µεταβιβάσεων, γεγονός που θα σήµαινε µεγαλύτερη πολιτική ενοποίηση. Επίσης δεν έγινε προσπάθεια αύξησης της οµοιογένειας των οικονοµιών, µε κοινούς κανόνες για τις συντάξεις, τους µισθούς, τη φορολογία, κλπ. Μάλιστα, στο Σύµφωνο Σταθερότητας & Ανάπτυξης, δεν ενσωµατωθήκαν παράγοντες όπως η κατάσταση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οι εξελίξεις του µοναδιαίου κόστους εργασίας και άλλων βασικών δεικτών, στους οποίους έκανε µνεία η Συνθήκη του Maastricht και αφορούν τη σύγκλιση της δοµής των πραγµατικών οικονοµιών. Αποτέλεσµα ήταν η Ευρωζώνη να δηµιουργηθεί µε προφανείς ατέλειες. Η υπολανθάνουσα υπόθεση ήταν ότι σε περίπτωση 3

4 συστηµατικών αποκλίσεων στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας, η προσαρµογή θα επήρχετο αυτοµάτως µέσω της λειτουργίας των µηχανισµών της αγοράς και των τιµών, και της εσωτερικής υποτίµησης. Αυτό αποδείχθηκε στην πράξη ότι δεν ισχύει. Μετά από 12 χρόνια λειτουργίας της Ευρωζώνης, δηµιουργήθηκε ως αποτέλεσµα ένας ανταγωνιστικός Βορράς και ένας µη ανταγωνιστικός Νότος. Συγχρόνως, στη διάρκεια των 12 ετών λειτουργίας της Ευρωζώνης, αναδύθηκε και δεύτερο πρόβληµα. Από τους δύο στυλοβάτες της ΟΝΕ, η ΕΚΤ λειτούργησε αποτελεσµατικά, ενώ αντιθέτως το Σύµφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν λειτούργησε, τόσο λόγω της µη ουσιαστικής επιβολής ποινών και της ελλιπούς παρακολούθησης, όσο και της ελαστικοποίησης των όρων του, πρωτίστως από τις µεγάλες οικονοµίες (Γαλλία, Γερµανία). Επιπλέον παρακάµφθηκε το «No bail out clause αφού η χρεοκοπία ενός κράτους µέλους µπορούσε να φέρει κατάρρευση και σε άλλες χώρες. Έτσι καταλήξαµε και σε δηµοσιονοµικό πρόβληµα σε πολλές χώρες. Η σηµερινή κρίση δεν είναι µόνον δηµοσιονοµική. Είναι και αποτέλεσµα των ανισορροπιών στην ανταγωνιστικότητα, αλλά και άλλων τοπικών προβληµάτων µε κυριότερο το πρόβληµα σε πολλές χώρες του χρηµατοοικονοµικού τοµέα. Στη Ιρλανδία το πρόβληµα ξεκίνησε από την υπερθέρµανση της αγοράς κατοικίας και την ανεξέλεγκτη παροχή δανείων προς τους ιδιώτες. Η διάσωση των τραπεζών από το κράτος µετέτρεψε την τραπεζική κρίση σε κρίση δηµόσιου χρέους, ενώ και οι ιδιώτες είναι υπέρδανεισµένοι. Στη Ισπανία, το πρόβληµα δεν είναι δηµοσιονοµικό. Πηγάζει από το έλλειµµα ανταγωνιστικότητας, την υπερθέρµανση της αγοράς κατοικίας, τις µικρές αποταµιευτικές τράπεζες και τον µεγάλο δανεισµό του ιδιωτικού τοµέα. Στην Πορτογαλία το πρόβληµα πηγάζει από το έλλειµµα ανταγωνιστικότητας, το υπερβολικό δανεισµό των ιδιωτών, αλλά και τα µεγάλα ελλείµµατα του κράτους. Στην Ελλάδα, η κρίση είναι δηµοσιονοµική αλλά πηγάζει και από το έλλειµµα ανταγωνιστικότητας. Η κρίση της ελληνικής οικονοµίας ξεκίνησε µε τις δυσκολίες που αντιµετώπισε η ελληνική κυβέρνηση στη µετακύλιση ληξιπρόθεσµου 4

5 χρέους το 2009, (Παπαδηµητρίου, Zezza, and Duwicquet, 2012). Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε µετάδοση της κρίσης και στις άλλες οικονοµίες της ευρωζώνης, αρχικά στην Πορτογαλία και στη συνέχεια στην Ισπανία και την Ιταλία. Η ελληνική κυβέρνηση κατέληξε να ζητήσει βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και το ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο ( ΝΤ), που οδήγησαν σε προγράµµατα διάσωσης µε σηµαντική οικονοµική στήριξη, αλλά και µε την υποχρεωτική επιβολή πολύ σκληρών µέτρων λιτότητας και διαρθρωτικών αλλαγών. Τα προγράµµατα διάσωσης της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και του ΝΤ βασίστηκαν στη λογική ότι οι δραµατικές περικοπές των κρατικών δαπανών αποτελούσαν υποχρεωτική λύση. Αλλά αυτή η «λύση» έχει την τάση να επιβραδύνει την ανάπτυξη, να αυξάνει την ανεργία, να µειώνει τις αποταµιεύσεις, και ως εκ τούτου να αυξάνει το χρέος στον ιδιωτικό τοµέα. Η κεντρική ιδέα φυσικά πίσω από αυτές τις πολιτικές είναι ότι οι κρατικές περικοπές των δαπανών θα µειώσουν τις αναλογίες του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος και του δηµοσίου χρέους. Ωστόσο, όπως θα δείξουµε µε στοιχεία, αυτές οι πολιτικές απέτυχαν λόγω των επιπτώσεων που είχαν στον εγχώριο ιδιωτικό τοµέα. Το ερώτηµα που πρέπει να τεθεί, λοιπόν, είναι εάν αυτό το επιβεβληµένο µείγµα πολιτικής αποτελούσε σοφή κίνηση. Όπως µαρτυρούν ολοένα αυξανόµενα εµπειρικά στοιχεία, η ελληνική οικονοµία βιώνει τη χειρότερη ύφεση στη µεταπολεµική της ιστορία. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας έχει µειωθεί κατά 5% ή περισσότερο σε ετήσια βάση τα τελευταία τρία χρόνια, υπάρχει ραγδαία αύξηση των ποσοστών ανεργίας, σηµαντική αύξηση της φτώχειας και, πιο σηµαντικό, η απειλή της κατάρρευσης των δηµοσίων οικονοµικών, που θα οδηγήσει σε περαιτέρω απολύσεις εργαζοµένων στον δηµόσιο τοµέα και συνεχιζόµενη επιδείνωση των οικονοµικών συνθηκών στη χώρα. Για να γίνει κατανοητό γιατί συµβαίνει αυτό, και για να θέσουµε την ανάλυσή µας σε ιστορικό πλαίσιο, είναι χρήσιµο να αναλυθούν τα διαθέσιµα µακροοικονοµικά στοιχεία, µε τη βοήθεια ενός συνεκτικού µοντέλου, προκειµένου να διερευνηθούν οι διασυνδέσεις και η ανατροφοδότηση στην εξέλιξη µεταξύ εσόδων, δαπανών και αποταµιεύσεων και της συσσώρευσης του πλούτου και του χρέους. 5

6 Ο στόχος της παρούσας διπλωµατικής εργασίας είναι τριπλός: Πρώτον, η εργασία αποτυπώνει τη διαχρονικά ευάλωτη χρηµατοπιστωτική κατάσταση του δηµόσιου τοµέα της Ελλάδας και επισηµαίνει το ρόλο της Οικονοµικής και Νοµισµατικής Ένωσης (ΟΝΕ) στην ενίσχυση της ευθραυστότητας του δηµόσιου τοµέα. εύτερον, η εργασία αναλύει τα συσσωρευµένα προβλήµατα και τις αδυναµίες του δηµοσιονοµικού συστήµατος της Ελλάδας. Η ανάλυσή µας υπογραµµίζει τη διαχρονική εξέλιξη του εξωτερικού χρέους, τις αιτίες των ανισορροπιών µε τις εξωτερικές συναλλαγές και την διατηρησιµότητα του ελλείµµατος του ΙΤΣ. Τρίτον, η εργασία αναλύει τα αίτια της κρίσης στην χώρα µας και κάνει κριτική αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας των µέτρων λιτότητας που εφαρµόστηκαν τα τελευταία δύο χρόνια. Επίσης, αναλύει τις προοπτικές από την αντιµετώπιση της κρίσης χρέους, όπως αυτές διαµορφώνονται µε τη συνέχιση της εφαρµογής των µέτρων λιτότητας. Η ιπλωµατική Εργασία έχει την εξής δοµή: Στο Κεφάλαιο 2 παρατίθενται και σχολιάζονται στοιχεία που αφορούν το εξωτερικό χρέος της Ελλάδας, γίνεται διάκριση µεταξύ Καθαρού και Ακαθάριστου Εξωτερικού Χρέους και διάκριση µεταξύ ηµόσιου και Ιδιωτικού Χρέους. Το Κεφάλαιο 3 επικεντρώνεται στο πως δηµιουργήθηκε το Εξωτερικό Χρέος, στο πρόβληµα του χρέους και της διαχρονικά εύθραυστης χρηµατοπιστωτικής κατάστασης του δηµόσιου τοµέα. Το Κεφάλαιο 4 εστιάζεται στις αιτίες των ελλειµµάτων που οδήγησαν την χώρα µας στην κρίση και την ύφεση, ενώ το Κεφάλαιο 5 εστιάζεται στις ανισορροπίες στις εξωτερικές συναλλαγές και το έλλειµµα του ΙΤΣ σε σχέση µε την εξέλιξη του καθαρού εξωτερικού χρέους της χώρας. Το Κεφάλαιο 6 αναλύει τα αίτια της κρίσης της ελληνικής οικονοµίας καθώς και την διαχείρισή της από τις ελληνικές κυβερνήσεις και την ΕΕ. Τέλος, το Κεφάλαιο 7 συνοψίζει τα βασικά ευρήµατα και σκιαγραφεί συνοπτικά την κατεύθυνση προς την οποία χρειάζεται να κινηθεί η οικονοµική πολιτική στην Ελλάδα και την Ευρωζώνη έτσι ώστε να συµβάλει στην οικονοµική και κοινωνική ανάπτυξη και να δηµιουργήσει προοπτικές αντιµετώπισης του σηµερινού αδιεξόδου. 6

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ 2.1 Ορισµός Το δηµόσιο χρέος είναι η ονοµαστική αξία όλων των υφιστάµενων ακαθάριστων υποχρεώσεων του τοµέα της γενικής κυβέρνησης, στο τέλος του έτους, εξαιρουµένων των υποχρεώσεων των οποίων τα αντίστοιχα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού βρίσκονται στην κατοχή του τοµέα της γενικής κυβέρνησης. Το δηµόσιο χρέος αποτελείται από τις υποχρεώσεις της γενικής κυβέρνησης στις ακόλουθες κατηγορίες: νοµισµατική κυκλοφορία και καταθέσεις, βραχυπρόθεσµοι τίτλοι, οµολογίες, λοιπά βραχυπρόθεσµα δάνεια, καθώς και µεσοπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα δάνεια, σύµφωνα µε τους ορισµούς του ΕΣΟΛ (Ευρωπαϊκό Σύστηµα Ολοκληρωµένων Οικονοµικών Λογαριασµών). Η ονοµαστική αξία του ποσού µιας υποχρέωσης, στο τέλος του έτους, είναι η αναγραφόµενη επί του σχετικού τίτλου αξία. Η ονοµαστική αξία µιας τιµαριθµικά αναπροσαρµοζόµενης υποχρέωσης αντιστοιχεί στην αναγραφόµενη επί του σχετικού τίτλου αξία, προσαυξηµένη κατά το ποσό του κεφαλαίου που έχει προκύψει από την τιµαριθµική αναπροσαρµογή στο τέλος του έτους. Στην Ελλάδα η ταχεία αποκλιµάκωση του χρέους της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ, αποτελεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, βασικό στόχο της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής. Το γεγονός ότι η δηµοσιονοµική πολιτική θα έχει πλέον το κύριο βάρος για τη σταθεροποίηση της ελληνικής οικονοµίας µετά την ένταξη της Ελλάδος στην ευρωζώνη, καθιστά το δηµόσιο χρέος µια από τις πλέον κρίσιµες µακροοικονοµικές µεταβλητές για τη διαµόρφωση των υπόλοιπων δηµοσιονοµικών µεγεθών. Πέραν όµως αυτού, ο περιορισµός του συνεπάγεται την εξοικονόµηση σηµαντικών πόρων, οι οποίοι µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τη χρηµατοδότηση άλλων τοµέων της οικονοµίας. 7

8 Βασική πεποίθηση είναι ότι η πορεία µείωσης του χρέους, όπως αυτή καθορίζεται από τις µακροοικονοµικές µεταβλητές (προσαρµογές ελλείµµατος/χρέους, διαφορά επιτοκίου/ρυθµού ανάπτυξης ΑΕΠ, κ.λπ.) δεν θα πρέπει να προσδιορίζεται αυτοτελώς, αλλά θα πρέπει να λαµβάνονται υπ όψιν οι επί µέρους δυναµικές που διέπουν το χρέος, η δοµή του και το γενικότερο οικονοµικό περιβάλλον. Προς την κατεύθυνση αυτή, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σοβαρή πρόοδος τόσο από τη ιεύθυνση ηµόσιου Χρέους όσο και από τον Οργανισµό ιαχείρισης ηµόσιου Χρέους και έχουν υιοθετηθεί νέες πολιτικές. Οι πολιτικές αυτές είναι: Η άσκηση ενεργούς διαχείρισης του χρέους µέσω: της αναδιάρθρωσης του υφιστάµενου χρέους (εσωτερικού και εξωτερικού), µε τη χρήση νέων χρηµατοοικονοµικών προϊόντων και τη συµµετοχή νέων µέσων δανεισµού, ώστε να καταστεί ευέλικτο και αποτελεσµατικό της επιµήκυνσης της µέσης διάρκειάς του καθώς και της εξοµάλυνσης των πληρωµών για την εξυπηρέτησή του, όχι µόνο κατά τη διάρκεια του έτους αλλά και στον χρονικό ορίζοντα των επόµενων ετών η αύξηση της µέσης διάρκειας του χρέους έχει ως συνέπεια την ορθολογική κατανοµή και τελικά τη διαχρονική µείωση των επιβαρύνσεων του προϋπολογισµού και της µείωσης του κόστους εξυπηρέτησής του µε τη χρήση εξελιγµένων εργαλείων. 2.2 Το ενεργητικό του δηµόσιου τοµέα και η έννοια του καθαρού χρέους Ο επίσηµος ορισµός του δηµόσιου χρέους µιας χώρας βασίζεται στην έννοια του ακαθάριστου χρέους, η οποία επικεντρώνεται αποκλειστικά στο παθητικό του δηµόσιου τοµέα, αγνοώντας τη σηµασία των στοιχείων του ενεργητικού του στη διαµόρφωση της χρηµατοπιστωτικής του κατάστασης. Αντίθετα, πιο διευρυµένη έννοια είναι εκείνη του καθαρού δηµόσιου χρέους, βάσει της οποίας το δηµόσιο χρέος προκύπτει από τη διαφορά των στοιχείων του παθητικού της γενικής κυβέρνησης µείον τα χρηµατοοικονοµικά στοιχεία του ενεργητικού της. Το πλεονέκτηµα από τη χρήση της έννοιας του καθαρού χρέους είναι ότι επιτρέπει µια πιο 8

9 διευρυµένη πληροφόρηση σε σχέση µε τη δυνατότητα του δηµόσιου τοµέα µιας χώρας να αποπληρώνει το χρέος του. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα στοιχεία του ενεργητικού (π.χ. µετοχές) αποφέρουν κέρδη και µερίσµατα τα οποία µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την κάλυψη δανειακών αναγκών. Επίσης, τα στοιχεία του ενεργητικού αποτελούν πάντα µία εν δυνάµει πηγή εισροών µέσα από την πώλησή τους ή τη χρήση αυτών που είναι σε πιο ρευστή µορφή (π.χ. καταθέσεις). Συνεπώς δύο χώρες οι οποίες έχουν το ίδιο ακαθάριστο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αλλά διαφορετική αξία ενεργητικού δεν θα πρέπει να αποτιµώνται µε τον ίδιο τρόπο αναφορικά µε τη βιωσιµότητα του χρέους αυτού: η χώρα µε υψηλότερη αξία ενεργητικού αναµένεται ότι θα µπορεί να ανταποκριθεί ευκολότερα στην εξυπηρέτηση του χρέους της. Επιπρόσθετα, έχει επισηµανθεί ότι, όπως και στην περίπτωση των ιδιωτικών επιχειρήσεων και των νοικοκυριών δεν είναι ορθό κάποιος να κάνει αποκλειστική αναφορά στο παθητικό τους χωρίς να λαµβάνει υπόψη την αξία των στοιχείων του ενεργητικού τους, έτσι και στον δηµόσιο τοµέα η µονοµερής αναφορά στο παθητικό του δεν επιτρέπει την ολοκληρωµένη αποτύπωση της χρηµατοπιστωτικής του κατάστασης. Μπορούµε να παρατηρήσουµε ότι στην Ελλάδα η αξία των χρηµατοοικονοµικών στοιχείων του ενεργητικού ανέρχεται, ως ποσοστό του ΑΕΠ, στο 33,5%. Ως αποτέλεσµα, το καθαρό δηµόσιο χρέος της χώρας διαµορφώθηκε το 2010 στο 90,5% του ΑΕΠ. Εντυπωσιακά υψηλή είναι η αξία του ενεργητικού του δηµόσιου τοµέα στη Φινλανδία, τη Σουηδία και τη ανία, που συγκροτούν µία οµάδα χωρών µε ιδιαίτερα µεγάλο κρατικό τοµέα και µακρά παράδοση στη συστηµατική παρέµβαση του κράτους στην οικονοµία. Είναι µάλιστα χαρακτηριστικό ότι στις τρεις αυτές χώρες το καθαρό δηµόσιο χρέος είναι αρνητικό, επειδή η αξία των στοιχείων του παθητικού είναι χαµηλότερη από την αξία των στοιχείων του ενεργητικού. Επιπλέον, είναι αξιοπρόσεκτο ότι η Ιρλανδία, η οποία είναι η δεύτερη χώρα της Ευρωζώνης που κατέφυγε στο µηχανισµό στήριξης της ΕΚΤ, του ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου ( ΝΤ) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είχε το 2010 ένα πολύ χαµηλό καθαρό δηµόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Θα µπορούσε συνεπώς να ειπωθεί πως η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας µιας χώρας έχοντας ως βάση µόνο την 9

10 αξία των στοιχείων του παθητικού της είναι πιθανότατα µονόπλευρη και δύναται να οδηγήσει σε υπερεκτίµηση του σχετικού ρίσκου αθέτησης των δανειακών της υποχρεώσεων. Ωστόσο, η αποκλειστική αναφορά στη συνολική αξία του ενεργητικού της γενικής κυβέρνησης δεν δίνει µια ολοκληρωµένη εικόνα. Ιδιαίτερα σηµαντική είναι και η εξέταση της σύνθεσης του ενεργητικού. Tο ενεργητικό αποτελείται από µετρητά και καταθέσεις, χρεόγραφα εκτός µετοχών, δάνεια, µετοχές και λοιπά στοιχεία. Ένας δηµόσιος τοµέας µε υψηλή ρευστότητα αναµένεται να έχει, µε δεδοµένους τους υπόλοιπους παράγοντες, σχετικά υψηλό µερίδιο των στοιχείων του ενεργητικού του υπό τη µορφή καταθέσεων και µετρητών. Αντίθετα, ένας δηµόσιος τοµέας ο οποίος χαρακτηρίζεται από χαµηλή προτίµηση ρευστότητας αναµένεται να έχει υψηλότερο µερίδιο των στοιχείων του ενεργητικού του σε µετοχές, χρεόγραφα και λοιπά χρηµατιστηριακά προϊόντα, που έχουν υψηλότερες αποδόσεις από τα πιο ρευστά στοιχεία, αλλά δεν µπορούν να ρευστοποιηθούν εύκολα χωρίς κόστος. Θα ήταν χρήσιµο να σηµειωθεί ότι η προτίµηση ρευστότητας του δηµόσιου τοµέα δύναται να επηρεάσει την ικανότητά του να ανταποκριθεί στις δανειακές του υποχρεώσεις όταν αντιµετωπίζει προβλήµατα στην οµαλή δανειοδότησή του 2.3 Εξωτερικό Χρέος (external debt) Σηµαντικότερος δείκτης του δηµόσιου χρέους, θεωρείται από αρκετούς αναλυτές ο δείκτης του συνολικού εξωτερικού χρέους. Το συνολικό εξωτερικό χρέος (external debt), ορίζεται ως: το σύνολο των χρεών του δηµοσίου και του ιδιωτικού τοµέα πληρωτέο σε ιδιώτες (επιχειρήσεις, οργανισµούς και φυσικά πρόσωπα) που εδρεύουν στο εξωτερικό. Συνήθως το µεγαλύτερο µέρος του εξωτερικού χρέους είναι πληρωτέο σε ξένο νόµισµα. Πρόκειται για ιδιαίτερα σηµαντικό δείκτη ιδίως για τις χώρες που χρησιµοποιούν το δικό τους νόµισµα, καθώς αποτυπώνει το χρέος που πρέπει να αποπληρωθεί σε διεθνές συνάλλαγµα. Τα κράτη µέλη της ευρωζώνης δεν έχουν το δικαίωµα αυτοβούλως να εκδώσουν ευρώ, διότι η νοµισµατική πολιτική καθορίζεται από την 10

11 Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον δεν µπορούν να πουλήσουν τα κρατικά τους οµόλογα απευθείας στην ΕΚΤ µε εξαίρεση τις πρόσφατες περιπτώσεις της Ιταλίας και της Ισπανίας. Για παράδειγµα, πριν ενταχθεί η Ελλάδα στο ευρώ, αγόραζε δραχµές πουλώντας κρατικά οµόλογα απευθείας στην Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδος. Τα χρήµατα αυτά αποτυπώνονταν στο δηµόσιο χρέος αλλά ο δανειστής ήταν η Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας που υπάγονταν στο Ελληνικό κράτος. Για αυτό το λόγο, το δηµόσιο χρέος που ήταν εκφρασµένο σε δραχµές αποτυπωνόταν ως εσωτερικό δηµόσιο χρέος. Με την ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη το ελληνικό δηµόσιο χρέος έγινε πληρωτέο σε ευρώ και απέκτησε αµέσως όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που διέπουν το εξωτερικό δηµόσιο χρέος. Συνήθως, οι χώρες της ευρωζώνης για να αντλήσουν κεφάλαια σε ευρώ, είναι υποχρεωµένες να εκδώσουν κρατικά οµόλογα και έπειτα να προσπαθήσουν να τα πουλήσουν σε επενδυτές (χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα) που δραστηριοποιούνται στη δευτερογενή αγορά, δηλαδή στις διεθνείς αγορές παραγώγων. Εφόσον η αποπληρωµή του δηµοσίου χρέους δεν µπορεί να γίνει άµεσα µέσω της εκτύπωσης ευρώ ή έµµεσα µέσω της έκδοσης κρατικών οµολόγων, το δηµόσιο χρέος έχει τα χαρακτηριστικά του εξωτερικού χρέους και έτσι αποτυπώνεται από τις περισσότερες πηγές. ηµοσιονοµικό Πρωτογενές Έτος ηµόσιο Χρέος Έλλειµµα πλεόνασµα ποσοστό % του ΑΕΠ , , , , ,3 2,4 1, ,4 2,6 1, ,2 8,7 6, ,9 7,3 5, ,5 7,6 5, ,5 8,5 5, ,0 11,6 8, ,2 9,6 5, ,4 9,6 4, ,9 11,4 4, ,0 14,2 7, ,6 15,9 6,5 11

12 ,2 11,4 3, ,8 12,6 2, ,1 13,6 2, ,9 9,9 2, ,7 10,2 2, ,3 7,4 4, ,2 6,6 4, ,8 4,3 5, ,3 3,4 4, ,4 3,7 3, ,7 4,5 2, ,7 4,8 0, ,4 5,6 0, ,9 7,5 2, ,3 5,2 0, ,1 5,7 1, ,4 6,4 2, ,7 9,8 3, ,5 15,5 7, ,7 10,5 3,7 Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ 2010: Προσωρινά στοιχεία Έσοδα γενικής κυβέρνησης (1) σε δισ. % ΑΕΠ απάνες γενικής κυβέρνησης (1) σε δισ. % ΑΕΠ 12 Καθαρές δανειακές ανάγκες (1) σε δισ. % ΑΕΠ Πρωτογενές αποτέλεσµα (1) σε δισ. % ΑΕΠ ηµόσιο χρέος (2) σε δισ. % ΑΕΠ ,52 27,0% 0,48 25,3% 0,03 1,7% 0,05 2,8% 0,4 18,6% ,63 27,3% 0,61 26,7% 0,01 0,6% 0,04 1,8% 0,5 19,4% ,83 29,0% 0,78 27,2% 0,05 1,8% 0,09 3,1% 0,6 18,7% ,97 29,1% 0,95 28,4% 0,02 0,7% 0,06 1,9% 0,7 18,6% ,19 29,1% 1,18 28,9% 0,01 0,2% 0,06 1,6% 1,1 24,0% ,48 29,3% 1,44 28,5% 0,04 0,7% 0,13 2,5% 1,3 22,8% ,77 29,2% 1,77 29,3% 0,00 0,1% 0,12 1,9% 1,5 21,9% ,10 29,0% 2,53 34,9% 0,43 6,0% 0, ,90 31,9% 3,24 35,6% 0,34 3,8% 0, ,58 32,9% 3,99 36,8% 0,41 3,8% 0,02 3,3% 1,0% 0,2% 2,2 26,9% 3,1 30,1% 4,2 34,2% ,58 33,9% 5,16 38,3% 0,59 4,3% 0,01 0,0% 6,3 41,2% ,57 33,9% 6,80 41,3% 1,23 7,5% 0, ,81 34,6% 7,95 40,5% 1,14 5,8% 0,11 2,5% 0,5% 8,9 47,7% 11,1 49,8%

13 1987 8,23 37,2% 9,56 43,2% 1,33 6,0% 0,14 0,6% 14,0 55,8% ,83 28,9% 11,99 39,2% 3, ,30 28,4% 14,71 40,5% 4, ,48 30,8% 19,63 44,8% 6,15 10,3% 12,1% 14,0% 1,15 1,99 2, ,22 31,8% 22,55 41,7% 5,33 9,9% 0, ,77 33,2% 27,61 44,1% 6, ,29 34,5% 32,69 46,4% 8,41 10,9% 11,9% 0,41 0,48 3,8% 5,5% 5,1% 1,2% 0,7% 0,7% 18,7 61,2% 23,3 64,2% 31,1 71,0% 39,7 73,4% 49,0 78,3% 69,2 98,2% ,01 36,3% 35,60 44,6% 6,60 8,3% 3,33 4,2% 77,0 96,4% ,85 36,7% 40,97 45,7% 8,12 9,1% 1,94 2,2% 86,9 97,0% ,84 37,4% 43,37 44,1% 6,54 6,6% 3,79 3,9% 97,8 99,4% ,43 39,0% 48,85 44,9% 6,42 5,9% 3,70 3,4% 105,2 96,6% ,96 40,5% 52,48 44,3% 4,53 3,8% 5,13 4,3% 111,9 94,5% ,10 41,3% 56,01 44,4% 3,91 3,1% 5,43 4,3% 118,6 94,0% ,54 43,0% 63,63 46,7% 5,09 3,7% 4,96 3,6% 141,0 103,5% ,82 40,9% 66,32 45,3% 6,50 4,4% 2,96 2,0% 151,9 103,7% ,04 40,3% 70,61 45,1% 7,57 4,8% 1,17 0,7% 159,2 101,7% ,29 39,0% 77,14 44,7% 9,85 5,7% 1, ,58 38,0% 84,33 45,4% 13,75 7,4% 4,76 Έσοδα γενικής κυβέρνησης (1) σε δισ. % ΑΕΠ απάνες γενικής κυβέρνησης (1) σε δισ. % ΑΕΠ Καθαρές δανειακές ανάγκες (1) σε δισ. % ΑΕΠ 0,7% 2,6% Πρωτογενές αποτέλεσµα (1) σε δισ ,22 38,5% 85,63 43,8% 10,41 5,3% 1,40 % ΑΕΠ 0,7% 168,0 97,4% 183,2 98,6% ηµόσιο χρέος (2) σε δισ. % ΑΕΠ 195,4 100,0% ,73 39,3% 90,82 43,2% 8,09 3,8% 1,21 0,6% 205,7 97,7% ,81 39,7% 101,97 45,0% 12,15 5,4% 2, ,57 39,1% 111,90 46,8% 18,33 7,7% 7, ,55 36,9% 119,65 50,4% 32,11 13,5% 20, ,74 39,1% 115,00 48,5% 22,26 9,4% 9,41 ΜΕΡΜ ΜΕΡΜ ΜΕΡΜ ,8% 24,2% 30,3% 0,9% 3,1% 8,5% 4,0% 216,7 95,7% 237,3 99,2% 273,4 115,1% 296,7 125,1% 13,8% 24,6% 23,0% 25,6% 34,3% 28,1% 34,2% 14,6% 12,2% 0,5% 224,8% 15,1% ΜΕΡΜ 2001 τελευταίο έτος 5,0% 6,3% 14,7% 213,7% 7,7% Πηγή: AMECO. Σημειώσεις: Όλα τα μεγέθη πλην του δημοσίου χρέους είναι με την μεθοδολογία ESA

14 Δανειακές ανάγκες: Έσοδα Έξοδα, Πρωτογενές έλλειμμα: δανειακές ανάγκες και τόκοι (1) : Πηγή: Η Ελληνική Οικονομία , ΥΠΕΘΟ, 1998, Πίνακας 81 Α και ανακολουθία στη σειρά με τα επόμενα έτη, ΑΕΠ σε τιμές αγοράς (2) Δημόσιο χρέος: βασισμένο σε ESA 1995 και προηγούμενους ορισμούς (συνδεδεμένες σειρές) ΑΕΠ: σε τρέχουσες τιμές, 1 ευρώ=340,75 δρχ. Greece: Evolution of General Government s deficit, primary deficit and debt (% of GDP) ,7 127,5 109,0 103,7 106,4 105,4 110, ,7 98,9 97, , ,76 10,3810, ,47 2,02 7,52 5,65 5,73 6,40 4,77 5,17 4,82 2,57 0,73 0,72 1,38 1,99 0,75 General Government Deficit Primary deficit Debt 4,

15 Greece: Government primary expenditure decomposition (change in the percentage of GDP) ,75 3, ,48 0,67 0,25 0,91 1,34 1,21 1, ,78 5 Social payments Compensation of employees Government investment Subsidies Intermediate consumption Other primary expenditure Πηγή: AMECO 15

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ 3.1 Η διαχρονική µεταβολή του δηµόσιου εξωτερικού χρέους της Ελλάδας και ο ρόλος της ΟΝΕ Τα τελευταία 40 χρόνια ο λόγος του δηµόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αυξήθηκε από περίπου 20% το 1970 σε περίπου 145% το Ειδικότερα, ο λόγος αυτός άρχισε να αυξάνεται σηµαντικά µετά το 1981, φτάνοντας το 1993 στο 100%. 160 Χρέος Γενικής Κυβέρνησης ως ποσοστό (%) του ΑΕΠ (%) Πηγή: Ameco (Τα στοιχεία αφορούν τα έτη ) Στη συνέχεια, τα προγράµµατα δηµοσιονοµικής προσαρµογής που υιοθετήθηκαν προκειµένου η χώρα να µπορέσει να ικανοποιήσει τα κριτήρια εισόδου στην ΟΝΕ σε συνδυασµό µε τους υψηλούς ρυθµούς οικονοµικής µεγέθυνσης συνέβαλαν στη σταθεροποίηση του δηµόσιου χρέους στο 100% του ΑΕΠ. Ωστόσο, το 2007 ξεκίνησε να καταγράφεται 16

17 µια εκ νέου αλµατώδης άνοδος του χρέους, η οποία οδήγησε το λόγο του δηµόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Την περίοδο της υψηλής οικονοµικής µεγέθυνσης, από τα µέσα της δεκαετίας του 1990 µέχρι και λίγο πριν από την εκδήλωση της κρίσης, η συνεχής αύξηση του ΑΕΠ απέκρυπτε το γεγονός ότι το δηµόσιο χρέος αυξανόταν σταθερά. Εποµένως ο καθοριστικός παράγοντας που συνέβαλε στο να µην εκτροχιαστεί ο λόγος του δηµόσιου χρέους προς το ΑΕΠ ήταν η αύξηση του ΑΕΠ και όχι η ασκούµενη δηµοσιονοµική πολιτική, που δηµιουργούσε σταθερά ελλείµµατα, τα οποία ήταν αναγκαίο να χρηµατοδοτούνται µε νέο δανεισµό. Μετά την εµφάνιση της κρίσης, η ραγδαία οικονοµική συρρίκνωση έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την εκτόξευση του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ (Αργείτης, αφέρµος, Νικολαϊδη 2011). Το υψηλό δηµόσιο χρέος της Ελλάδας είχε δηµιουργήσει τις τελευταίες δύο περίπου δεκαετίες µια εύθραυστη χρηµατοπιστωτική κατάσταση για τον δηµόσιο τοµέα της οικονοµίας. Οι αξιολογήσεις µας βασίζονται κατά κύριο λόγο στην αποτύπωση των εξής στοιχείων: των δανειακών αναγκών, του τρόπου µε τον οποίο αυτές καλύπτονταν, της µέσης υπολειπόµενης φυσικής διάρκειας του χρέους καθώς και της διάρθρωσης 17

18 του χρέους σε εσωτερικό και εξωτερικό. Οι τόκοι, τα χρεολύσια και το πρωτογενές ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οι ακαθάριστες δανειακές ανάγκες είναι προσεγγιστικά ίσες µε το άθροισµα των τόκων, των χρεολυσίων και του πρωτογενούς ελλείµµατος, δηλαδή του ελλείµµατος χωρίς το συνυπολογισµό των τόκων. Αν υπάρχει πρωτογενές πλεόνασµα, τότε οι ακαθάριστες δανειακές ανάγκες είναι προσεγγιστικά ίσες µε τα τοκοχρεολύσια µείον το πρωτογενές πλεόνασµα. Το διάστηµα οι ακαθάριστες δανειακές ανάγκες παρέµειναν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα (γύρω στο 40% του ΑΕΠ κατά µέσο όρο). Στη συνέχεια υπήρξε µια σηµαντική αποκλιµάκωση, η οποία οδήγησε τις δανειακές ανάγκες περίπου στο 15% του ΑΕΠ το Η αποκλιµάκωση αυτή συνδέεται κυρίως µε τρεις παράγοντες: Πρώτον, συνδέεται µε τη µείωση των επιτοκίων δανεισµού της χώρας λόγω της ένταξής της στην ΟΝΕ. Η µείωση αυτή είχε ως αποτέλεσµα τη συρρίκνωση των ποσών που δαπανώνται για τόκους. εύτερον, η µετατροπή του πρωτογενούς ελλείµµατος σε πρωτογενές πλεόνασµα στα µέσα της δεκαετίας του 1990 κατέστησε για µεγάλο διάστηµα το δανεισµό αναγκαίο µόνο για την αποπληρωµή τοκοχρεολυσίων και όχι για την κάλυψη πρωτογενών δαπανών. Τρίτον, όπως θα εξηγήσουµε αναλυτικότερα και παρακάτω, η συµµετοχή της Ελλάδας στην ΟΝΕ της επέτρεψε να αντικαταστήσει σταδιακά τον βραχυπρόθεσµο δανεισµό µε πιο µακροπρόθεσµο, µε συνολικό αποτέλεσµα η αποπληρωµή του χρέους να κατανεµηθεί σε µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα και, κατά συνέπεια, τα χρεολύσια ανά έτος να µειωθούν. Ωστόσο, από το 2007 και µετά καταγράφεται µια αύξηση των ακαθάριστων δανειακών αναγκών, η οποία οφείλεται τόσο στην επιδείνωση του πρωτογενούς ελλείµµατος όσο και στην αύξηση των χρεολυσίων. Η τελευταία πιθανότατα έχει να κάνει µε το γεγονός ότι ορισµένοι µεσοµακροπρόθεσµοι τίτλοι µέσω των οποίων δανείστηκε η χώρα την περίοδο της ένταξής της στην ΟΝΕ ξεκίνησαν να λήγουν µετά τα µέσα της δεκαετίας του 2000, αυξάνοντας έτσι το ποσό των χρεολυσίων που έπρεπε να αποπληρωθεί το συγκεκριµένο διάστηµα. Είναι αξιοσηµείωτο ότι οι ακαθάριστες δανειακές ανάγκες έφτασαν το 2009 λίγο πάνω από το 31% του ΑΕΠ. 18

19 Παρατηρώντας αυτή την αύξηση των δανειακών αναγκών, µπορούµε να υποστηρίξουµε ότι η πρόσβαση σε φτηνό δανεισµό σε συνδυασµό µε τη γενικότερη ευφορία που δηµιουργήθηκε από τη συµµετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη επηρέασαν δυσµενώς, σε βάθος χρόνου, τη χρηµατοπιστωτική κατάσταση του δηµόσιου τοµέα. Οι ελληνικές κυβερνήσεις εκµεταλλεύτηκαν τα βραχυπρόθεσµα οφέλη που προέκυψαν από την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και επιδόθηκαν σε αυξανόµενο δανεισµό µε χρέη µακροπρόθεσµου χρόνου αποπληρωµής, αφήνοντας σε δεύτερη µοίρα την προσπάθεια που θα έπρεπε να είχε γίνει για την αύξηση των φορολογικών εσόδων. Είναι ενδεικτικό µάλιστα ότι αυτό το έπραξαν σε µια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα είχε πλέον παραχωρήσει τη δυνατότητά της να ασκεί ανεξάρτητη νοµισµατική πολιτική, γεγονός που δηµιουργούσε σηµαντικούς κινδύνους στην περίπτωση που η χώρα έχανε την αξιοπιστία της στις διεθνείς αγορές, όπως έγινε εντέλει το Όπως προκύπτει από τα διαθέσιµα στοιχεία, οι δύο βασικές πηγές χρηµατοδότησης του χρέους τις τελευταίες δύο δεκαετίες ήταν οι βραχυπρόθεσµοι τίτλοι και τα οµόλογα του ελληνικού ηµοσίου. Ωστόσο, υπάρχει µια σηµαντική διαφοροποίηση όσον αφορά τη σχετική συνεισφορά τους πριν από και µετά την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ. Πριν από την ένταξη στην ΟΝΕ, οι βραχυπρόθεσµοι τίτλοι συνιστούσαν σηµαντικό µέρος του χρέους της κεντρικής κυβέρνησης. Είναι ενδεικτικό ότι το 1990 το ποσοστό τους ήταν µεγαλύτερο από 50%. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή σταδιακά άλλαζε µε την αύξηση της συµµετοχής των οµολόγων. Σε µεγάλο βαθµό αυτό σχετίζεται µε τη µείωση των επιτοκίων των ελληνικών κρατικών οµολόγων τη συγκεκριµένη περίοδο και τις δυνατότητες που κατά συνέπεια δηµιουργήθηκαν για ευκολότερη πρόσβαση στις αγορές µακροπρόθεσµου δανεισµού. Μετά το 2000 η συνεισφορά των οµολόγων συνέχισε να αυξάνεται και κορυφώθηκε το 2007, χρονιά κατά την οποία τα οµόλογα αποτελούσαν πάνω από το 80% του χρέους της κεντρικής κυβέρνησης. Το 2008, όταν ξέσπασε η διεθνής χρηµατοπιστωτική κρίση, το µερίδιο των οµολόγων άρχισε να µειώνεται αντανακλώντας τις δυσκολίες που ξεκίνησαν να δηµιουργούνται στην πρόσβαση της χώρας στις αγορές µακροπρόθεσµου δανεισµού. Συνοψίζοντας, τα στοιχεία που παραθέσαµε ανωτέρω υποδηλώνουν την ύπαρξη ενός εύθραυστου χρηµατοπιστωτικά δηµόσιου τοµέα στην 19

20 Ελλάδα. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε τα τελευταία χρόνια πριν από την εκδήλωση της κρίσης εξαιτίας: (α) της ιδιαίτερα έντονης αύξησης των δανειακών αναγκών και (β) της µεγέθυνσης της εξάρτησης του δηµόσιου τοµέα από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και τους ξένους επενδυτές. Σηµαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, γιατί δηµιούργησε συνθήκες για εύκολη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου. Παράλληλα, η ευθραυστότητα του δηµόσιου τοµέα της αυξήθηκε εξ ορισµού µε την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, εφόσον η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν θεσµοθετήθηκε να έχει το ρόλο του «δανειστή της εσχάτης προσφυγής», µε αποτέλεσµα η όποια αναταραχή στις αγορές οµολόγων να µην µπορεί να αντιµετωπιστεί µε κάποιας µορφής άµεση χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Τέλος, θα λέγαµε ότι ο δηµόσιος τοµέας στη χώρα µας εµφανίζεται να έχει σχετικά χαµηλή προτίµηση ρευστότητας. Αυτό το γεγονός πιθανόν να δηµιούργησε µία επιπρόσθετη δυσκολία στην αντιµετώπιση της κρίσης δανεισµού, αφού τα ποσά που ήταν άµεσα ρευστοποιήσιµα για τη χώρα µας ήταν σχετικά µικρά συγκεκριµένα, κυµαίνονταν στα 11,8 δισ. το έτος εµφάνισης της δηµοσιονοµικής κρίσης. Επιπρόσθετα, η µεγάλη συνεισφορά των µετοχών στο σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού του δηµόσιου τοµέα της Ελλάδας πιθανότατα αντανακλά την υψηλή συµµετοχή του σε δηµόσιες επιχειρήσεις µέσα από την κατοχή µετοχών. Συνολικά διαφαίνεται, µε βάση την ανάλυση που έγινε παραπάνω, ότι στην Ελλάδα δεν υπήρξε µια συστηµατική πολιτική διαχείρισης του ενεργητικού του δηµόσιου τοµέα που θα στόχευε στη δηµιουργία ορισµένων περιθωρίων ασφαλείας ώστε να καλυφθούν πιθανά µελλοντικά κενά στη χρηµατοδότηση των αναγκών της χώρας. 20

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Εξωτερικό Έλλειμμα και Εξωτερικό Χρέος της Ελληνικής Οικονομίας

Ανταγωνιστικότητα, Εξωτερικό Έλλειμμα και Εξωτερικό Χρέος της Ελληνικής Οικονομίας Τόμος VI Τεύχος 3 Απρίλιος 2011 Συγγραφείς: Καθηγητής Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος Research Advisor dmalliaropoulos@eurobank.gr Δρ. Τάσος Αναστασάτος Senior Economist tanastasatos@eurobank..gr ΡΗΤΡΑ ΜΗ ΕΥΘΥΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Οι παράγοντες που εγγυώνται την περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι δύο: από τη μία πλευρά η επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 ISSN:2241 4878 Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης: από το -10,4% (2011q1) στο 1,9% (2014q3). Επενδύσεις: από το -38.6%

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασικά oικονοµικά στοιχεία Ιουν-08 Ιουν-07 Μεταβολή '000 '000 % Σύνολο καθαρών εσόδων 149.660 163.075 (8%) Σύνολο εξόδων 78.363 77.649 1% Μερίδιο από συνδεδεµένη εταιρεία -- 1.575

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013 Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών εκέµβριος 2013 Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα 215 εκατ. ευρώ, σχεδόν το µισό εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΥ Για το έτος που έληξε στις 31 εκεµβρίου 2010 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΥ Για το έτος που έληξε στις 31 εκεµβρίου 2010 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΥ Για το έτος που έληξε στις 31 εκεµβρίου 2010 25 Φεβρουαρίου 2011 1. ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασικά oικονοµικά στοιχεία εκ-10 εκ-09 Μεταβολή '000 '000 % Σύνολο καθαρών εσόδων

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Ανάκτηση Ανταγωνιστικότητας, Εξισορρόπηση του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών και Μετατόπιση Προς Εξωστρεφείς Κλάδους

Ελλάδα: Ανάκτηση Ανταγωνιστικότητας, Εξισορρόπηση του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών και Μετατόπιση Προς Εξωστρεφείς Κλάδους ISSN: 1790 6881 Τόμος ΙΧ Τεύχος 3 Μάρτιος 2014 Δρ. Τάσος Αναστασάτος Senior Economist Assnt General Manager tanastasatos@eurobank.gr Ελλάδα: Ανάκτηση Ανταγωνιστικότητας, Εξισορρόπηση του Ισοζυγίου Τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Η εξωτερική ανισορροπία της ελληνικής οικονομίας

Η εξωτερική ανισορροπία της ελληνικής οικονομίας Η εξωτερική ανισορροπία της ελληνικής οικονομίας Αίτια, χαρακτηριστικά και σενάρια προσαρμογής Δρ Αναστάσιος Αναστασάτος οικονομολογοσ διευθυνση οικονομικων μελετων και προβλεψεων Eurobank EFG Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 2. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 3. Χρήμα, τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία (μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου

Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου O Όµιλος της ΕΤΕ παρουσίασε καθαρά κέρδη για έκτο συνεχόµενο τρίµηνο τα οποία ανήλθαν σε 181 εκατ. κατά το α τρίµηνο 2014, σε σχέση µε κέρδη 27 εκατ. το α τρίµηνο 2013. Σε

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Η μακροοικονομική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η μακροοικονομική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η μακροοικονομική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Τάσος Αναστασάτος Senior Economist, Eurobank Γκίκας Χαρδούβελης Καθηγητής Πανεπιστημίο Πειραιώς Chief Economist, Eurobank Περίληψη Στη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015.

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Δήλωση της κυρίας Χρυστάλλας Γιωρκάτζη, Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 106 29 Δεκεμβρίου 2014. Το υψηλό μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης (% του ΑΕΠ) αποτελεί τροχοπέδη για την ενίσχυση των επενδύσεων.

Tεύχος 106 29 Δεκεμβρίου 2014. Το υψηλό μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης (% του ΑΕΠ) αποτελεί τροχοπέδη για την ενίσχυση των επενδύσεων. ISSN:2241-4878 Tεύχος 106 29 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Το υψηλό μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης (% του ΑΕΠ) αποτελεί τροχοπέδη για την ενίσχυση των επενδύσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 215 Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Ιούλιος 215 6 η τριμηνιαία έρευνα στις επιχειρήσεις-μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΑΝΑΓΚΑΊΑ ΣΥΝΘΉΚΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΔΙΑΤΗΡΉΣΙΜΗ ΑΝΆΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας A Εξάμηνο 2008 Αθήνα, 28 Αυγούστου 2008 σε εκατ. Α 6μηνο 2008 Α 6μηνο 2007 Δ Καθαρά κέρδη μετόχων ΕΤΕ * 835 724 +15% Καθαρά κέρδη από εγχώριες δραστηριότητες 510 478

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1. ιεθνείς οικονοµικές εξελίξεις Το διεθνές οικονοµικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αβεβαιότητα, µε προοπτική µεσοπρόθεσµα, την επιβράδυνση της οικονοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 14 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου Θετικά αποτελέσματα Γ Τριμήνου λόγω αριστοποίησης λειτουργίας Διυλιστηρίου Ελευσίνας, αυξημένων εξαγωγών και βελτιωμένης λειτουργικής επίδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 7 ΟΥ & 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ ΕΠΑ.Λ Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις σηµειώνοντας το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Οριακή κερδοφορία για τους πρώτους έξι μήνες Στο 61% τα ΜΕΔ Παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση Ενθαρρυντικές οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων Θετικό το μομέντουμ

Διαβάστε περισσότερα