Κτίρια εκκλησιών του 19 ου αιώνα στην Ελλάδα. Μελέτη περίπτωσης: οι ναοί του νεώτερου Πειραιά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κτίρια εκκλησιών του 19 ου αιώνα στην Ελλάδα. Μελέτη περίπτωσης: οι ναοί του νεώτερου Πειραιά"

Transcript

1 ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: Α Τίτλος Πτυχιακής Εργασίας Κτίρια εκκλησιών του 19 ου αιώνα στην Ελλάδα. Μελέτη περίπτωσης: οι ναοί του νεώτερου Πειραιά Εκπονητές: Κατσικάκη Εμ. Α.Μ.: Ροδόπουλος Β. Α.Μ.: Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Μαλικούτη Στ. Μάρτιος 2014

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευχαριστίες Εισαγωγή Κεφάλαιο Πρώτο: Συνοπτική αναδρομή στις ιστορικοπολιτικές εξελίξεις του 19 ο αιώνα στον Ελλαδικό χώρο Κεφάλαιο Δεύτερο: Η ελλαδική ναοδομία του 19 ου αιώνα 2.1 Η ελλαδική ναοδομία των τριών πρώτων δεκαετιών του 19 ου αιώνα 2.2 Η ελλαδική ναοδομία της Οθωνικής περιόδου ( ) 2.3 Η ελλαδική ναοδομία της Γεωργιανής περιόδου ( ) Κεφάλαιο Τρίτο: Ο Πειραιάς και η ναοδομία του κατά τον 19 ο αιώνα 3.1 Η εξέλιξη του Πειραιά ως αστικό κέντρο κατά τον 19 ο αιώνα 3.2 Τα κτήρια των εκκλησιών του Πειραιά κατά τον 19 ο αιώνα Κεφάλαιο Τέταρτο: Ανάλυση περιπτώσεων μελέτης 4.1 Μελέτη περιπτώσεων Ο ναός του αγίου Νικόλαου του Τελωνίου Ο ναός του αγίου Βασίλειου Ο ναός της Ευαγγελίστριας του Γηροκομείου 1

3 4.1.4 Ο ναός της αγίας Τριάδας Ο ναός του αγίου Διονύσιου Ο ναός του αγίου Σπυρίδωνα Ο ναός των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Συμπεράσματα Βιβλιογραφία Παράρτημα 2

4 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία άπτεται θεματολογικά στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική πιο συγκεκριμένα, αφορά τα κτίρια εκκλησιών που κτίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά τον 19 ο αιώνα, ενώ θα γίνει και παρουσίαση των ναών του νεώτερου Πειραιά. Σκοπός μας είναι αφενός η παρουσίαση και καταγραφή των χαρακτηριστικών των ναών του 19 ου αιώνα στα αστικά κέντρα της νεότερης Ελλάδας και αφετέρου η καταγραφή, ανάλυση των κατασκευαστικών χαρακτηριστικών και αναγνώριση της αρχιτεκτονικής των ναών του νεώτερου Πειραιά. Τα παραπάνω θα εξεταστούν φυσικά υπό το πρίσμα των ιδεολογικών και πολιτιστικών ζυμώσεων της εποχής, που οδήγησαν στην υιοθέτηση συγκεκριμένων αρχιτεκτονικών τύπων και ρυθμών, ώστε να εξυπηρετηθούν τα ιδεολογικά φορτία που μεταφέρονται στην μνημειώδη αρχιτεκτονική κάθε εποχής. Στο εξεταζόμενο διάστημα, θα ασχοληθούμε κυρίως με τα νεοκλασικά και βυζαντινά (και δυτικά μεσαιωνικά) στοιχεία που συναντώνται συνδυασμένα στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική του 19 ου αιώνα στον ελλαδικό χώρο. Η παρούσα εργασία χωρίζεται σε τέσσερις θεματικές-κεφάλαια που εξετάζουν το ιστορικό-κοινωνικό πλαίσιο του 19 ου αιώνα, τα αρχιτεκτονικά ρεύματα της εποχής σε σχέση με την ελληνική ναοδομία και φυσικά στον Πειραιά και στους ναούς που κτίστηκαν εκεί. Πιο αναλυτικά, στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια σύντομη αναδρομή στις ιστορικοπολιτικές εξελίξεις του 19 ου αιώνα που συνέβησαν στον ελλαδικό χώρο: η οικονομική και πολιτιστική άνθιση των υπόδουλων Ελλήνων, η Επανάσταση του 1821, η σύσταση του νέου Ελληνικού Κράτους, ο πρώτος Βασιλιάς των Ελλήνων, Όθων ( ) αλλά και η έξωσή του, με την αναδρομή να κλείνει με τον Γεώργιο τον Α ( ). Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζουμε την εξέλιξη της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής στον Ελλαδικό χώρο, αναφερόμενοι και σε συγκεκριμένα ρυθμολολογικά παραδείγματα: από την παραδοσιακή αρχιτεκτονική που είχε επιβιώσει κατά την Τουρκοκρατία και χαρακτήριζε τη ναοδομία των τριών πρώτων δεκαετιών, στον ευρωπαϊκό αέρα του 3

5 Νεοκλασικισμού, αλλά και στη γένεση του Ελληνοβυζαντινισμού, του ρεύματος που κλήθηκε να συνδυάσει την αρχαιοελληνική ταυτότητα των Ελλήνων με την βυζαντινή παράδοση. Κατά την εποχή του Γεωργίου του Α, θα δούμε το πώς ο Ελληνοβυζαντινισμός ωριμάζει και κυριαρχεί στην ναοδομία του δεύτερου μισού του 19 ου αιώνα, αλλά και το «εισαχθέν» ρεύμα του Νεορωμανισμού, που επηρέασε σε κάποιο βαθμό την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική. Στο τρίτο κεφάλαιο αναφερόμαστε στον Πειραιά του 19 ου αιώνα και στην εξέλιξή του από το παρηκμασμένο λιμανάκι της Τουρκοκρατίας στο πολυπληθέστερο και μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας κατά τα τέλη του 19 ου αιώνα. Ακόμα αναφερόμαστε στους ναούς που κτίστηκαν (και ξανακτιστήκαν) στον Πειραιά κατά τη διάρκεια του εξεταζόμενου αιώνα. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο αναφερόμαστε σύντομα εκ νέου στον Νεοκλασικισμό και τον Ελληνοβυζαντινισμό σε συνάρτηση με την τυπική τους μορφολογία και διάκοσμο στην ελληνική ναοδομία. Ο λόγος που το κάνουμε αυτό είναι για να γίνει εμφανές ποια ήταν τα τυπικά χαρακτηριστικά του κάθε ρυθμού και ποιά και σε ποιο βαθμό χρησιμοποιήθηκαν στις εκκλησίες του Πειραιά, τις οποίες εξετάζουμε λεπτομερέστερα στη συνέχεια του ίδιου κεφαλαίου, προσπαθώντας να διερευνήσουμε τα τυπικά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Ακόμα και αντί επιλόγου, θα παρουσιάσουμε το τι αποκομίσαμε από το παρούσα εργασία, τα συμπεράσματά μας. Τέλος θα υπάρχει παράρτημα στο οποίο θα παρουσιάζονται κατόψεις και φωτογραφίες από κάποια από τα αρχιτεκτονήματα στα οποία αναφερόμαστε και αναλύουμε, ώστε να γίνεται πιο κατανοητό και με παραδείγματα το κάθε τι που αναφέρουμε. 4

6 Κεφάλαιο Πρώτο: Συνοπτική αναδρομή στις ιστορικοπολιτικές εξελίξεις του 19 ο αιώνα στον Ελλαδικό χώρο Η Ελλάδα όπως ορίζεται γεωγραφικά σήμερα, αποτελούσε από τα μέσα του 15 ο αιώνα μέχρι και τον 19 ου αιώνα κατά βάση Οθωμανική κτήση 1. Η έναρξη του 19 ου αιώνα στον ελλαδικό (και όχι μόνο) χώρο σηματοδοτείται από αναβρασμό των υπόδουλων Ελλήνων ήδη από τα τέλη του 18 ου και τις αρχές του 19 ου αιώνα, τόσο η παρακμή της οικονομίας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας όσο και οι σημαντικές, για τον υπόδουλο ελληνικό πληθυσμό, θετικές αλλαγές (όπως η «απογείωση» της οικονομίας του ελληνικού στοιχείου και η ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων με το εξωτερικό, η αύξηση του πληθυσμού και του κοινοτικού πνεύματος) θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την ανάγκη αναγέννησης και σύστασης του ελληνικού κράτους. Σε πολιτισμικό επίπεδο, αυτή η οικονομική απογείωση και η δημιουργία επαφών με την Ευρώπη συνδέεται με την άνθιση της πνευματικής και καλλιτεχνικής δραστηριότητας που ορίστηκε ως ο «ελληνικός διαφωτισμός». «Ο ελληνικός διαφωτισμός ορίζεται ακριβώς από την ανάπτυξη της παιδείας [ ] σε μεγάλα κέντρα (Ιωάννινα, Χίος, Κυδωνίαι, Πήλιον) και από την αλλαγή νοοτροπίας κάτω από τις νέες ευρωπαϊκές ιδέες που θα φέρει στο τέλος της περιόδου την Επανάσταση» (Μπούρας, 2001;463). Αυτές οι κοσμογονικές εξελίξεις για το κοινωνικοπολιτικό status quo της περιοχής σε συνδυασμό με τις προαναφερθείσες ζυμώσεις σε οικονομικό όσο και σε πολιτισμικό επίπεδο που συντελέστηκαν κατά τον 18 ο και τις δυο πρώτες δεκαετίες του 19 ου αιώνα οδήγησαν βαθμιαία στην έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης το Στην διάρκεια των χρόνων της Επανάστασης ( ) διαμορφώθηκε η Ελλαδική Πολιτεία του 19 ου αιώνα, η οποία εξελίχθηκε από τον αρχικό άκρατο φιλελευθερισμό σε συντηρητικότερες έως και αυταρχικές μορφές, οι οποίες διευκόλυναν την εμπλοκή των Ξένων Δυνάμεων στην πολιτική σκηνή της χώρας. Με την ναυμαχία του Ναβαρίνο (1827) η Ελλάδα εξασφαλίζει την ανεξαρτησία της, ενώ παράλληλα σηματοδοτείται η απαρχή μιας μεγάλης περιόδου έντονης εξάρτησης από τις Μεγάλες Δυνάμεις που θα 1 Πέρα από κάποιες νησιωτικές κυρίως περιοχές όπως τα Επτάνησα και η Κρήτη που τελούσαν υπό Ενετική κατοχή 5

7 φτάσει στο απόγειο της την περίοδο της Βαυαροκρατίας, όπως θα δούμε (Φιλιπίδης, 1984). Το ίδιο έτος, η Ά Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας επιλεγεί τον Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος και διορίζεται Πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος. Μετά από πολλές διπλωματικές προσπάθειες του Ι. Καποδίστρια και άλλων επιφανών Ελλήνων, το 1830 υπογράφεται στο Λονδίνο Πρωτόκολλο 2 από τις Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία όπου και αναγνωρίζεται η ανεξαρτησία του ελληνικού έθνους με την επίσημη ονομασία «Βασίλειον της Ελλάδος». Ήταν η πρώτη επίσημη, διεθνής πράξη που αναγνώριζε την Ελλάδα ως ανεξάρτητο κράτος τα ελληνο-οθωμανικά σύνορα ορίζονταν προς Βορρά από τη γραμμή Αχελώου-Σπερχειού και ήταν πιο περιορισμένα από αυτά που είχαν συμφωνηθεί σε προηγούμενο πρωτόκολλο (1829). Ο Καποδίστριας αποδέχτηκε την εν λόγω απόφαση και εν αναμονή της επιλογής του Βασιλιά συνεχίζει να είναι Κυβερνήτης του ελληνικού κράτους μέχρι τη δολοφονία του το Στο Λονδίνο, το Μάιο του 1832 υπογράφηκε συνθήκη μεταξύ των προστάτιδων Δυνάμεων Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας και Βαυαρίας, η οποία όριζε ως πρώτο Βασιλιά της Ελλάδος τον -ανήλικο τότε- Βαυαρό πρίγκιπα Όθωνα (Ι.Ε.Ε. ΙΓ τόμος, 1977). Ο ερχομός του Όθωνα έγινε τον Ιανουάριο του Καθότι ήταν ανήλικος, συνοδεύτηκε από μια τριμελή επιτροπή αντιβασιλείας Βαυαρών η οποία και κυβέρνησε μέχρι το 1835 όπου και ενηλικιώθηκε ο Όθωνας. Η έναρξη της περιόδου της Βαυαροκρατίας, όπως ονομάσθηκε, σημαδεύτηκε από την σκληρή πολιτική της Αντιβασιλείας, η οποία ακολούθησε καταστροφική οικονομική πολιτική, με έντονα συγκεντρωτική και γραφειοκρατική διοίκηση, προκαλώντας σημαντικές αντιδράσεις για τον δεσποτισμό της (Φιλιππίδης, 1984). Ανάμεσα στις μεταρρυθμίσεις που προωθήθηκαν ήταν και η μεταφορά της πρωτεύουσας του Βασιλείου της Ελλάδος από το Ναύπλιο στην τότε άσημη Αθήνα το Οι Βαυαροί αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες που θα ακολουθήσουν τον Όθωνα στον ερχομό του, θα επιδράσουν δραστικά στην μορφή που θα αποκτήσει η πρωτεύουσα. 2 Το τέταρτο στη σειρά ενός κύκλου διαπραγματεύσεων που είχε ξεκινήσει από το Ωστόσο το Πρωτόκολλο του Λονδίνου αναγνώριζε για πρώτη φορά την ύπαρξη ενός ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους και όχι αυτόνομου, υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου, όπως αναφερόταν στα τρία προηγούμενα σύμφωνα (πηγή:www.ethnos.gr) 6

8 Μετά την ενηλικίωση του, ο Όθωνας ακολούθησε δεσποτική πολιτική στο εσωτερικό της χώρας, κάτι που οδήγησε στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1844, με την οποία επετεύχθη η εγκαθίδρυση του συνταγματικού πολιτεύματος, μια πολιτική πρωτοπορία για την εποχή, αλλά και η σχεδόν καθολική ψηφοφορία (Ι.Ε.Ε. ΙΓ, 1977). Κατά την περίοδο της διακυβέρνησης του Όθωνα ( ) αυξήθηκε και ο πληθυσμός της χώρας σχεδόν κατά 50%, ενώ ιδιαίτερα κατά την τελευταία δεκαετία της βασιλείας του έγιναν έργα οδικά, συγκοινωνιακά και λιμενικά, οργανώθηκαν οι επικοινωνίες (τηλεγραφικές και ταχυδρομικές). Ακόμα άρχισε η ανάπτυξη της βιομηχανίας αλλά και πάρθηκαν μέτρα κοινωνικής πολιτικής (Ι.Ε.Ε. ΙΓ, 1977). Ωστόσο η βασιλεία του Όθωνα σημαδεύτηκε από επαναστάσεις, ανταρσίες και εξεγέρσεις οι οποίες οδήγησαν στην έξωση του Βασιλιά το Το βασιλικό ζεύγος κατέφυγε στο Μόναχο και αργότερα στη Βαμβέργη. Μέχρι και τον θάνατό του το 1867, ο Όθωνας δεν παραιτήθηκε ποτέ επίσημα από τον θρόνο 3. Μετά την έξωση του Όθωνα σχηματίζεται τριμελής επιτροπή, προεδρεύουσα υπό του Δ. Βούλγαρη και αναλαμβάνει την άσκηση όλων των εξουσιών ως Προσωρινή Κυβέρνηση της Ελλάδος. Η Προσωρινή Κυβέρνηση μετά από κύκλο διαβουλεύσεων προτείνει τελικά τον Δανό πρίγκιπα Γεώργιο-Γουλιέλμο 4 του βασιλικού οίκου των Γκλύξμπουργκ, ο οποίος και δέχεται. Στη συνθήκη του Λονδίνου τον Ιούλιο του 1863 ορίζεται ότι ο Γεώργιος και οι απόγονοι του θα πρέσβευαν το ορθόδοξο δόγμα και ακόμα, παραχωρούνται στην Ελλάδα από την Αγγλία τα Επτάνησα 5 (Ι.Ε.Ε. ΙΓ, 1977). Κατά την περίοδο βασιλείας του Γεωργίου Α (ο οποίος είναι ο μακροβιότερος βασιλιάς της Ελλάδος), η χώρα διευρύνθηκε εδαφικά. Παρότι υπήρχαν σημαντικές δυσχέρειες, παράλληλα σημειώθηκαν σπουδαία επιτεύγματα σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο ανάμεσα στα οποία η ψήφιση του νέου Συντάγματος το 1864, που ήταν και από τα δημοκρατικότερα της εποχής, η αναδιανομή γαιών σε ακτήμονες (1871) και η (άτυπη) αποδοχή από τον Γεώργιο της αρχή της δεδηλωμένης (1875). Παράλληλα κατασκευάστηκαν σημαντικά τεχνικά έργα και δημόσια κτήρια, λειτούργησε η πρώτη 3 el.wikipedia.org λήμμα: Όθων της Ελλάδας 4 Που έχαιρε της αποδοχής της Αγγλικής κυβέρνησης 5 Κάτι που αποτελούσε και όρο του Χριστιανού Θ, πατέρα του Γεωργίου για την αποδοχή της βασιλείας από τον γιο του 7

9 σιδηροδρομική γραμμή, ιδρύθηκαν Ταμεία Συντάξεων και εργατικά σωματεία, επετεύχθη η διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου (1893) ενώ αυξήθηκε και ο πληθυσμός των Αθηνών. Τα δεκατρία τελευταία χρόνια της βασιλείας του Γεωργίου του Α συμπίπτουν με την αρχή του 20 ου αιώνα, κατά τη διάρκεια των οποίων η Ελλάδα διπλασιάστηκε σχεδόν με το τέλος των Βαλκανικών με την προσάρτηση της Ηπείρου, της Μακεδονίας, της Κρήτης και νησιών του Αιγαίου (1913). Το τέλος του Γεωργίου Α ήρθε το Μάρτιο του 1913, όπου και δολοφονείται στην Θεσσαλονίκη όπου είχε βρεθεί στο πλαίσιο εθιμοτυπικής επίσκεψης, δυο μήνες πριν το τέλος του Α Βαλκανικού πολέμου (ΙΕΕ, ΙΔ τόμος). 8

10 Κεφάλαιο Δεύτερο: Η ελλαδική ναοδομία του 19 ου αιώνα 2.1 Η ελλαδική ναοδομία των τριών πρώτων δεκαετιών του 19 ου αιώνα Η ελλαδική ναοδομία κατά την Τουρκοκρατία είχε αρχικά απαγκιστρωθεί από τα βυζαντινά πρότυπα σε μια προσπάθεια διατήρησης της ορθόδοξης ταυτότητας. Από τον 17 ο και ειδικά κατά τον 18 ο αιώνα, δημιουργείται και παγιώνεται ένα νέο ρεύμα στην ναοδομία: η εκκλησιαστική αρχιτεκτονική απομακρύνεται σημαντικά από την μεταβυζαντινή κληρονομιά της και προσεγγίζει την νεοελληνική παραδοσιακή ναοδομία. Παράλληλα, σε ελλαδικές περιοχές 6 που βρίσκονται υπό Ενετική κτήση, η ντόπια εκκλησιαστική αρχιτεκτονική χρησιμοποιεί δυτικά αναγεννησιακά και κλασικιστικά δάνεια που αφομοιώνονται με τον παραδοσιακό χαρακτήρα της (Πουλημένος, 1997). Το πέρασμα στον 19 ο αιώνα και οι πρώτες απόπειρες ναοδομίας κατά τα χρόνια της Επανάστασης συνδυάζουν την παραδοσιακή νεοελληνική ναοδομία με την Κλασικιστική μορφολογία, παρουσιάζουν καινοτομίες και διάθεση ανάδειξης του εξωτερικού των κτηρίων. Οι τύποι που θα χρησιμοποιηθούν αυτήν την περίοδο είναι η τρίκλιτη βασιλική (η οποία είναι θολόδμητη στον νησιωτικό χώρο) και ο νεώτερος ελληνικός σταυροειδής εγγεγραμμένος τύπος (στην ορεινή Πελοπόννησο). Η πρώτη εκκλησία που κτίστηκε στο ελεύθερο ελληνικό κράτος είναι ο Τίμιος Πρόδρομος στο Αργος ( ). Οι δημιουργοί της αποσκοπούσαν σε έναν ναόμνημείο του απελεύθερου Ελληνισμού και ο τύπος που επιλέχθηκε για αυτούς τους σκοπούς ήταν της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής (εικ.1) ο εν λόγω τύπος ήταν χαρακτηριστικός της παραδοσιακής Νεοελληνικής ναοδομίας (Ορλάνδος, 1972) 7. Μάλιστα, λόγω αυξημένων λειτουργικών αναγκών (όπως ο μεγάλος αριθμός πιστών) οδήγησαν στην επιλογή της μακεδονικής παραλλαγής του εν λόγω τύπου, που ήταν εμπλουτισμένη με περιστύλιο, γυναικωνίτη στις τρείς πλευρές και ενιαία δίρριχτη στέγη. 6 Κυρίως τα Επτάνησα και η Κρήτη αλλά και οι νότιες περιοχές της ηπειρώτικής Ελλάδος και κυρίως ο Μοριάς 7 Βρέθηκε στο Πουλημένος, Γ. (1997) ). Η Ελλαδική ναοδομία στην περίοδο του Νεοκλασικισμού ( ). Διδακτορική διατριβή, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Αθήνα σελ.38 9

11 Οι καινοτομίες που εισάγονται είναι ο Αθηναϊκού τύπου 8 τρούλος και τα διαμήκη τόξα, που στηρίζουν τον τρούλο και διανοίγονται σε εγκάρσιες αβαθείς αψίδες που καταλήγουν σε τεταρτοσφαιρικές απολήξεις. Η εν λόγω διαμόρφωση οδηγεί σε «ένα είδος εγκάρσιου κλίτους και μια υβριδική σταυροειδής διάταξη στην στέγαση, προάγγελος των σταυροειδών διατάξεων που θα κυριαρχήσουν στην ογκοπλασία των ναών του 19 ου αιώνα» (Πουλημένος, 1997:38). Παράλληλα, γίνεται προσπάθεια οργάνωσης των όψεων με ανοίγματα και διακοσμητική ανάδειξη των μορφολογικών στοιχείων του κτηρίου, γεγονός που συνάδει με την νέα αντίληψη της ανάδειξης του εξωτερικού των ναών. Την ίδια περίοδο στις Κυκλάδες θα κτιστούν τρεις τρίκλιτες βασιλικές: η Κοίμηση ( ) και η Μεταμόρφωση ( ) στην Ερμούπολη της Σύρου και η Ευαγγελίστρια στην Τήνο ( ). Χαρακτηριστικό και στους τρείς ναούς η κάλυψη του κεντρικού κλίτους με θόλο, ο οποίος στηρίζεται σε ενισχυτικά τόξα (σφενδόνια), ενώ τα πλάγια κλίτη καλύπτονται με σταυροθόλια. Φαίνεται να υπάρχει τυπολογική συγγένεια μεταξύ της Ευαγγελιστρίας Τήνου και της Μεταμορφώσεως Ερμούπολης (Τραυλός & Κόκκου, 1980) 9, με τη πρώτη να θεωρείται το πρότυπο της αιγαιοπελαγίτικης ναοδομίας της περιόδου, με καταγωγή από τους παραδοσιακούς νησιώτικους θολόδμητους ναούς της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Ο ναός της Ευαγγελιστρίας αποτελεί τομή στην αρχιτεκτονική της περιόδου, καθότι για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο, ο αρχιτέκτονας της Ευστράτιος Σμυρναίος χρησιμοποιεί ευρύτατα της Κλασική μορφολογία, επιλέγοντας να την εντάξει στην δυτική μόνο όψη του ναού, απομονώνοντας την από το υπόλοιπο κτήριο, ακολουθώντας ακριβώς τα πρότυπα των Κλασικιστικών δυτικών ναών (εικ. 2). Η διαμόρφωση της δυτικής πρόσοψης σαν διώροφη τοξοστοιχία, με την πραγματική να είναι αυτή του ισογείου, ενώ αυτή του πρώτου ορόφου είναι απλά διακοσμητική, βασίζεται σε μια 8 «Ο αθηναϊκός τρούλος είναι συνήθως οκτάπλευρος, διακοσμημένος στις γωνίες με μαρμάρινους κιονίσκους. Οι οκτώ του πλευρές απολήγουν σε ημικύκλια που, συνήθως, τονίζονται με μαρμάρινα γείσα. Στο δε σημείο γένεσης των μαρμάρινων αυτών γείσων υπάρχει λίθινη υδρορροή. Σε κάθε πλευρά του τρούλου ανοίγεται από ένα παράθυρο, κατά κανόνα μονόλοβο (μονό)». (http://www.eie.gr/byzantineattica/view.asp?cgpk=679&xsl=terms&obpk=443&lg=el) 9 Βρέθηκε στο Πουλημένος, Γ. (1997). Η Ελλαδική ναοδομία στην περίοδο του Νεοκλασικισμού ( ). Διδακτορική διατριβή, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Αθήνα σελ.39 10

12 πρώιμη αναγεννησιακή ιδέα στην οποία και βασίστηκε η αρχική διαμόρφωση της πρόσοψης του Αγίου Μάρκου της Βενετίας (Πουλημένος, 1997). Στην εν λόγω εκκλησία παρατηρείται αφενός ως προς την πρόσοψη του ναού- η πιστή αντιγραφή των προτύπων της δυτικής αρχιτεκτονικής σε ένα τμήμα μόνο του ναού με την παράλληλη ύπαρξη του παραδοσιακού υποβάθρου και αφετέρου η προσπάθεια μίξης ετερογενών στοιχείων το προαναφερθέν φαινόμενο της αθρόας εισαγωγής δυτικών στοιχείων, που αναμιγνύονται με το τοπικό παραδοσιακό υπόβαθρο, παρατηρείται σε όλες της εκφάνσεις της ζωής του νεοσύστατου έθνους. Η Ελλαδική ναοδομία της μεταβατικής περιόδου από την έναρξη της επανάστασης του 1821 μέχρι και το 1833, «διατηρεί τη βασική αρχή της ορθόδοξης ναοδομίας να εκφράζει πιστά το πνευματικό γίγνεσθαι του περιρρέοντος κοινωνικού χώρου» (Πουλημένος, 1997:39) με τους νεόδμητους ναούς της περιόδου να εκφράζουν μια τάση ανανέωσης, μέσω των τυπολογικών καινοτομιών και τη στροφή στον Κλασικισμό. 11

13 2.2 Η ελλαδική ναοδομία της Οθωνικής περιόδου ( ) Το αισθητικό δίπολο μεταξύ κλασικού και βυζαντινού ορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η ελληνική ναοδομία κατά την Οθωνική περίοδο. Το κλασικό αποτελούσε την κληρονομιά του ευρωπαϊκού πνεύματος, -το οποίο προερχόταν από αρχαιοελληνικό παρελθόν- που προωθείτο στα πολιτιστικά πράγματα της χώρας και το βυζαντινό ήταν η ανατολίτικη κληρονομιά που είχε φυλαχθεί από τους υπόδουλους Έλληνες. «Το κλασικό εισαγόταν με τη μετακένωση 10 και το βυζαντινό αναδυόταν σιγά, μα σταθερά από την αυτογνωσία του έθνους» (Πουλημένος, 1997;40). Οι δυο αυτές αισθητικές κατηγορίες ενσωματώθηκαν στην πρόσφατη παράδοση και υιοθετήθηκαν στη ναοδομία της περιόδου. Οι όποιες αρχιτεκτονικές τάσεις στη ναοδομία της εποχής προέκυψαν από αυτή ακριβώς την σύζευξη των δυο κατηγοριών και τον τρόπο που κάθε φορά προσεγγίζονταν οι εν λόγω κατηγορίες. Οι τάσεις που εμφανίζονται στη ναοδομία της περιόδου έχουν σχέση με τα πρότυπα από τα οποία αντλούν τις αρχές των συνθέσεών τους και τα επί μέρους αρχιτεκτονικά τους στοιχεία, και είναι αυτές που θα αποτελέσουν τη βάση της ναοδομίας της περιόδου. Αν και στην κοσμική αρχιτεκτονική της περιόδου υπάρχει μια σχεδόν καθολική κυριαρχία του Νεοκλασικισμού, που εισήχθη από την βαυαρική αυλή του Όθωνα, η εκκλησιαστική αρχιτεκτονική εμφανίζεται πιο πολυσύνθετη, με σημαντικές διαφοροποιήσεις. Οι ναοί της περιόδου δεν παρουσιάζουν πάντα ρυθμολογική καθαρότητα, που θα διευκολύνει την κατάταξη τους σε κάποια τάση. Οι επιρροές στα αρχιτεκτονήματα εφαρμόζονται με κάποια σχετικότητα και συχνά γίνεται χρήση και ανάμειξη στοιχείων διαφορετικών τάσεων. Πρέπει να επισημανθεί ωστόσο ότι πολλά από τα μνημεία που χτίστηκαν κατά την Οθωνική περίοδο, δέχθηκαν επεμβάσεις στο πλαίσιο μεταγενέστερων ανακαινίσεων που πιθανόν να τους αλλοίωσαν μερικώς ή εντελώς, οπότε ενδέχεται η ανάμειξη των όποιων τάσεων να μην είναι εγγενής. Πέρα από τις παραδοσιακές και τις Επτανησιακές επιρροές που υφίσταντο ακόμα ως κατάλοιπα της προγενέστερης περιόδου, δυο είναι οι άρχουσες αρχιτεκτονικές τάσεις της αστικής 10 Η μετακένωση είναι κατά τον Α. Κοραή, η μετάδοση στους Έλληνες των ιδεών και της παιδείας των Δυτικοευρωπαίων, παιδείας που στηρίζεται στην κλασσική αρχαιότητα 12

14 κυρίως ναοδομίας της περιόδου: ο Νεοκλασικισμός, δευτερευόντως ο Νεορωμανισμός και εν μέρει ο Ελληνοβυζαντινισμός (που «γεννήθηκε» επί Όθωνος αλλά κυριάρχησε κυρίως της επόμενη ιστορική περίοδο). Τα πρώτα βήματα της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής συμπίπτουν με την εγκαθίδρυση της βασιλείας του Όθωνα, ο οποίος μεταφέρει αυτούσιο το πολιτισμικό πλαίσιο της πατρίδας του στο ελληνικό κράτος, με φυσικό επακόλουθο τη διάδοση του τρέχοντος αρχιτεκτονικού ρεύματος από την Ευρώπη 11 στην ελληνική πρωτεύουσα: τον Νεοκλασικισμό (Φιλιππίδης, 1984). Ο Νεοκλασικισμός αποτέλεσε κυρίαρχο ρεύμα κατά βάση στον ελληνικό μεγαλοαστικό χώρο: αφενός τα αυστηρώς νεοκλασικά θρησκευτικά μνημεία εντοπίζονται είτε στην πρωτεύουσα είτε σε μεγάλα αστικά κέντρα 12 της περιόδου (Πουλημένος, 1997), αφετέρου η παρουσία τόσων Βαυαρών αρχιτεκτόνων αλλά και η δημιουργία της «Βασιλικής Σχολής των Τεχνών» στην πρωτεύουσα (Φιλιππίδης, 1984) παγίωσαν την παρουσία του Γερμανικού Νεοκλασικισμού στην Αθήνα. Το γεγονός ότι ο Νεοκλασικισμός συνδέθηκε τόσο με την πρόοδο όσο και τον εξευρωπαϊσμό, -που ήταν άλλωστε και το ιδεολογικό ζητούμενο της περιόδου-, περιγράφεται και από τον λόγιο της εποχής Στ. Κουμανούδης ο οποίος και περιέγραψε μεστά το ιδεολογικό φορτίο που μετέφερε ο Νεοκλασικισμός κάπου στο 1845, λέγοντας ότι: η Δύση, με την πτώση του Βυζαντίου, είχε κληρονομήσει το ένδοξο παρελθόν των αρχαίων προγόνων των Ελλήνων, οπότε πηγαίνοντας προς τη Δύση οι σύγχρονοι Έλληνες θα βρουν τους προγόνους τους (Φιλιππίδης, 1984). Παρότι σε επίπεδο κοσμικής αρχιτεκτονικής υπήρξε πάνδημη αποδοχή του Νεοκλασικισμού, σε επίπεδο εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής η υιοθέτηση του ήταν μερική, φειδωλή και αριθμητικά περιορισμένη. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Γρ, Πουλημένος (1997;52) «οι μορφολογικές και διακοσμητικές λύσεις που βρήκαν εφαρμογή στα μνημεία αυτά επηρέασαν αποφασιστικά τη μορφοπλασία και τον διάκοσμο πλήθους μνημείων άλλων τάσεων της Ελλαδικής ναοδομίας, σ όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα». 11 Και κυρίως από την Βαυαρία (Γερμανία), που ήταν άλλωστε και η πρώτη πατρίδα του νέου βασιλιά 12 Όπως η Χαλκίδα, ο Πειραιάς, το Γαλαξίδι, η Ερμούπολη, το Ναύπλιο. Η Πάτρα κ.α. (Φιλιππίδης, 1984) 13

15 Στην ουσία, η ελληνική ναοδομία δεν υιοθέτησε αμιγώς τους νεοκλασικούς τύπους, αλλά ουσιαστικά επενδύει τους ορθόδοξους παραδοσιακούς τύπους ναών -(αρχικά τον σταυροειδή εγγεγραμμένο και στη συνέχεια την βασιλική με εγκάρσιο κλίτος)- με ένα κλασικιστικό περίβλημα. Σε μορφολογικό επίπεδο, η Ελληνική νεοκλασική αρχιτεκτονική συνδυάζει στοιχεία του Νεοκλασικισμού με αναγεννησιακά πρότυπα, δημιουργώντας αυστηρές κλασικιστικές διατάξεις. Το κλασικιστικό πρότυπο διάταξης των όψεων των κτιρίων είναι τριμερές, χωριζόμενο σε βάση, κορμό και στέψη. Ωστόσο, οι όψεις των ελληνικών νεοκλασικών ναών διαφοροποιούνται από τους ευρωπαϊκούς και διαρθρώνονται σε δυο μέρη 13 (εικ. 3): η ζώνη που αντιστοιχεί στο ισόγειο φέρει τα απολύτως απαραίτητα ανοίγματα για την είσοδο και λίγα σχετικά παράθυρα, ενώ ο όροφος είναι διαρθρωμένος με σαφώς πιο διακοσμητική διάθεση. Τα παράθυρα είναι μεγαλύτερα και πιο διακοσμημένα, ενώ διακοσμητικές επιμήκεις παραστάδες συχνά εκτείνονται καθ όλο το ύψος του ναού μέχρι το βάθρο του, μιμούμενα τα πτερά των αρχαίων ναών κάτι που αποτελεί αναγεννησιακό δάνειο με ρίζες στη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική (εικ. 4).Η κεντρική είσοδος (δυτική όψη) του ναού επιστεγάζεται συνήθως με ένα μεγάλο αέτωμα (εικ. 6) ενώ ένα ακόμα γνώρισμα του Νεοκλασικισμού είναι ότι τα τοξωτά ανοίγματα των θυρών και των παραθύρων τοποθετούνται σε ευθεία διάταξη (Πουλημένος, 1997). Συνεπώς, ο Κλασικισμός στον ελλαδικό χώρο αποκτά κάποια ιδιαίτερα τοπικιστικά χαρακτηριστικά. Αύτη η διαφοροποίηση αλλά και το γεγονός ότι η ελληνική ναοδομία δεν υιοθέτησε ποτέ εξολοκλήρου τον αμιγή Νεοκλασικισμό που επικρατούσε στην Ευρώπη, εξηγεί ενδεχομένως την σπανιότητα χρήσης πρόστεγων με μορφή αρχαίων ναΐσκων, πρακτική που είναι συνηθέστατη στη νεοκλασική αρχιτεκτονική της Δύσης (Πουλημένος, 1997). Στην ουσία σε επίπεδο τυπολογίας, η ελληνική νεοκλασική ναοδομία χρησιμοποίησε αυτούσιους ή ελαφρώς παραλλαγμένους τύπους της ορθόδοξης ναοδομίας και τυπολογικές αρχές της τρέχουσας αρχιτεκτονικής πρακτικής. 13 Αυτό συμβαίνει λόγω περιορισμένης ανάπτυξης της στάθμης της στέψης (Πουλημένος, 1997) 14

16 Η υιοθέτηση του Κλασικισμού στην ναοδομία είναι μεγαλύτερη κυρίως σε επίπεδο διάκοσμου, τόσο εξωτερικού όσο και εσωτερικού. Στο εξωτερικό γίνεται χρήση του Κορινθιακού και δευτερεύοντος του Ιωνικού ρυθμού, ενώ στο εσωτερικό χρησιμοποιείται συνήθως ο Δωρικός που αποπνέει μια αυστηρότητα. Ως προς τα διακοσμητικά θέματα, αυτά είναι δανεισμένα από εφαρμοσμένες λύσεις της κλασικιστικής δυτικής αρχιτεκτονικής (Πουλημένος, 1997). Στην πόλη των Αθηνών η Αγία Ειρήνη στον οδό Αιόλου (έργο του Λ. Καυταντζόγλου-1846) (εικ. 5) και στον Πειραιά ο Άγιος Νικόλαος (1848) (εικ. 6) αποτελούν τα πρώτα παραδείγματα αυστηρώς κλασικιστικών ναών. Στην πορεία της νεοελληνικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής προς το να βρει την σύγχρονη ταυτότητά της, εκτός από τον νεοκλασικισμό, ένα ακόμα ρεύμα της δυτικής αρχιτεκτονικής που προτάθηκε ως επιλογή ήταν ο Νεορωμανισμός. Η τάση αυτή εκφράστηκε με τη χρήση μεμονωμένων ή ομάδων ρωμανικών και γοτθικών μορφολογικών και διακοσμητικών στοιχείων και με την υιοθέτηση τύπων μεσαιωνικών, ρωμανικών ναών (Πουλημένος, 1997 Φιλιππίδης, 1984). Στην ελληνική ναοδομία χρησιμοποιήθηκαν αυτά τα στοιχεία, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, αλλά πάντα συνδυασμένα με κλασικιστικά ή βυζαντινά στοιχεία. Η Ζωοδόχος Πηγή στην Ακαδημίας (εικ. 7, 9), έργο του Δ. Ζέζου (1845) και ο Άγιος Γεώργιος Καρύκη ή Καρύτση (εικ. 8) του Λ. Καυταντζόγλου (1845-9) αποτελούν τα βασικά παραδείγματα ναών με ρωμανικά και γοτθικά μορφολογικά και τυπολογικά στοιχεία στον Αθηναϊκό χώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρότι οι προαναφερθέντες ναοί παρότι βρίθουν ρωμανικών και γοτθικών τυπολογικών και μορφολογικών στοιχείων, θεωρήθηκαν σχεδόν αμιγώς βυζαντινοί, γεγονός που οδήγησε σε παρανοήσεις και συγχύσεις ειδικά ο Λ. Καυταντζόγλου στην προσπάθεια του να αναγείρει έναν καθαρά βυζαντινό ναό επέλεξε λύσεις της ρωμανικής ναοδομίας τις οποίες εξέλαβε λανθασμένα ως βυζαντινές. Αυτά τα στοιχεία της δυτικής μεσαιωνικής ναοδομίας θεωρήθηκαν, χρησιμοποιήθηκαν και έγιναν αποδεκτά από ειδικούς και κοινή γνώμη ως βυζαντινά, με αποτέλεσμα την εισαγωγή τους στην ελληνική ναοδομία του 19 ου αιώνα (Πουλημένος, 1997). 15

17 Ως προς τον Ελληνοβυζαντινισμό, σαν όρος πρωτοεμφανίστηκε το 1846 κατά την διεξαγωγή αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για τη μετατροπή του ρυθμού της Μητρόπολης των Αθηνών. Ο αρχικός σχεδιασμός και η αρχή της ανοικοδόμησης του ναού είχαν ξεκινήσει από τον Θεόφιλο Χάνσεν, ενώ ο ρυθμός που είχε επιλεγεί ήταν καθαρά νεορωμανικός (εικ. 10). Το 1846, λοιπόν, διεξήχθη διαγωνισμός για την μετατροπή του ναού σε «ελληνοβυζαντινό ρυθμό» 14, μια τάση που καλείτο να συγκεράσει βυζαντινά (μεσαιωνικά) και ελληνικά (κλασικά) ρυθμολογικά στοιχεία. Ο Ελληνοβυζαντινός ρυθμός χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά στις μεγάλες πόλεις, υποδηλώνοντας έτσι ότι αποτελούσε την επίσημη, κρατική επιλογή για τη ναοδομία της Οθωνικής περιόδου, γεγονός που αποδεικνύεται άλλωστε από το ότι ο μητροπολιτικός ναός των Αθηνών ήταν ο πρώτος ναός που επισήμως χτίστηκε σε «ελληνοβυζαντινό» ρυθμό. Η Μητρόπολη, μετά από μετατροπές στην αρχική της τυπολογία, παίρνει τη μορφή ενός γιγαντιαίου σταυροειδούς, δικιόνιου επιμήκους ναού με τρούλο, ο οποίος πλαισιώνεται στην πρόσοψη του από δυο πυργοειδή καμπαναριά αλλά και μια ανοικτή στοά στη δυτική όψη, «με ένα τρίλοβο άνοιγμα με κίονες, που μοιάζει με εξωτερικό τρίβηλο» (Πουλημένος, 1997; 63). Να σημειώσουμε ότι αυτή η διαμόρφωση της πρόσοψης, με τον τρίλοβο εξωνάρθηκα και τα διπλά καμπαναριά αποτέλεσε νεωτερισμό και έγινε πρότυπο για τις προσόψεις των ελλαδικών ναών του 19 ου αιώνα (εικ.11). Ως προς τα γενικά χαρακτηριστικά των ελληνοβυζαντινών ναών, να σημειώσουμε ότι η τυπολογία που επιλέγεται είναι οι σταυροειδείς εγγεγραμμένοι με τρούλο (όπως η Μητρόπολη), δικιόνιοι ή τετρακιόνοι, και οι σταυροειδείς εγγεγραμμένες τρουλαίες βασιλικές. Επίσης, ένας βασικός τυπολογικός νεωτερισμός 15 του ελληνοβυζαντινισμού (που πρωτοπαρουσιάζεται στην Μητρόπολη) είναι η ανοικτή προς τα δυτικά στοά (η οποία αποτελεί προέκταση της δυτικής κεραίας του ναού) που καλύπτεται από τον γυναικωνίτη και περιβάλλεται από τις βάσεις των καμπαναριών. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό του Ελληνοβυζαντινισμού είναι η τάση για μεγέθυνση του όγκου των 14 Όπως επιθυμούσε ο βασιλιάς Όθωνας, ο οποίος μάλιστα επέλεξε και τον νικητή του διαγωνισμού, Δ. Ζέζο. 15 Ο οποίος όμως εμπνέεται το «χαγιάτι» μεταβυζαντινών ναών της Τουρκοκρατίας 16

18 ναών, με την σύνθεση να διαρθρώνεται σε δύο καθ ύψος ζώνες αλλά και η ευρεία χρήση ρωμανικών στοιχείων, με παραστάδες, ρωμανικά τοξύλια και παράθυρα οργανωμένα σε διακοσμητικά σύνολα (εικ.12). Επιπλέον, όλες οι αρχιτεκτονικές μορφές ανεξαρτήτου προελεύσεως επενδύονται με κλασικιστικό διάκοσμο (εικ.13). 17

19 2.3 Η ελλαδική ναοδομία της Γεωργιανής περιόδου ( ) Η τυπολογική πολυφωνία της ναοδομίας της Οθωνικής περιόδου, αντικαθίσταται από μια σχετική ομοιογένεια που θα προκύψει από τη συγχώνευση των προγενέστερων τάσεων. Η εν λόγω συγχώνευση θα γίνει στην εξής βάση: καταρχήν, χρησιμοποιούνται παραδοσιακοί τύποι της ορθόδοξης ναοδομίας και η διατήρηση όλων των παραδοσιακών επιμέρους τμημάτων των ναών (όπως του τρούλου και του Ιερού Βήματος) επίσης το ενδιαφέρον των αρχιτεκτόνων στρέφεται στην ανάδειξη του εξωτερικού, με τη χρήση κυρίως δυτικότροπων μορφολογικών και διακοσμητικών στοιχείων όπως επίσης σημειώνεται αλλαγή και στην αίσθηση του εσωτερικού των ναών, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αλλοίωση του λειτουργικού τυπικού (Πουλημένος, 1997). Με βάση τους παραπάνω άξονες θα κινηθούν και οι διάφορες τάσεις της ναοδομίας της περιόδου σε μια προσπάθεια εκλεκτικιστικής συγχώνευσης. Κατά τη Γεωργιανή περίοδο ο Νεοκλασικισμός «δύει» τρόπον τινά, ο Ελληνοβυζαντινισμός μεσουρανεί στην εκκλησιαστική ναοδομία, ενώ μια νέα τάση, ο Νεοβυζαντινισμός αρχίζει να μορφοποιείται. Επιπλέον, ο Νεορωμανισμός εμφανίζεται πια ως αυτόνομη τάση με μόνο όμως εκφραστή τον Ε. Τσίλλερ και τη «Σχολή» του. Ως προς τον Νεοβυζαντινισμό, πρόκειται για μια τάση που πρωτοεμφανίζεται το β μισό του 19 ου αιώνα και στοχεύει στην δημιουργία ναών που μιμούνται βυζαντινά μνημεία και στη χρήση μεμονωμένων στοιχείων της βυζαντινής μορφολογίας σε ναούς διαφόρων τύπων. Ωστόσο καθώς ο Νεοβυζαντινισμός κατά τον 19 ο αιώνα βρίσκεται ακόμα στα σπάργανά του δεν θα τον εξετάσουμε περαιτέρω. Πριν προχωρήσουμε στην εξέταση του δεσπόζοντος Ελληνοβυζαντινισμού και του Νεορωμανισμού να σημειώσουμε ότι με τον Λ. Καυταντζόγλου ολοκληρώνεται και η τάση του Νεοκλασικισμού στη ναοδομία, που στο εξής θα βρίσκει εφαρμογή σε άλλες τάσεις μόνο σε επίπεδο μορφολογίας -κυρίως ως προς το αναγεννησιακό της σκέλος-. Ο Άγιος Κωνσταντίνος Ομονοίας (1869) (εικ.14) θα αποτελέσει το κύκνειο άσμα του Νεοκλασικισμού στην ελλαδική εκκλησιαστική αρχιτεκτονική με βασικά χαρακτηριστικά 18

20 του τον πλούσιο διάκοσμο αλλά και την βαριά, δύσκαμπτη ογκοπλασία και την αποκλειστική χρήση ευθείας γραμμής (Φιλιππίδης, 1984). Κατά την Γεωργιανή περίοδο, το αρχιτεκτονικό περιεχόμενο του Ελληνοβυζαντινισμού ωριμάζει, εμπλουτίζεται και διευρύνεται: παρουσιάζονται ελληνοβυζαντινοί σταυροειδείς ναοί, τρίκλιτες ή τρουλαίες βασιλικές, μονόχωροι ή και σύνθετοι ναοί. Επιπλέον, παρουσιάζεται τυπολογική πολυπλοκότητα, τόσο στο επίπεδο του κυρίως ναού, ο οποίος εμπλουτίζεται είτε με τη σύνθεση τύπων είτε με τη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα των υπαρχόντων τύπων, όσο και των προκτισμάτων και των τρούλων. Ακόμα, βασικοί τυπολογικοί νεωτερισμοί του ελληνοβυζαντινισμού είναι η ανοικτή προς τα δυτικά στοά που καλύπτεται από τον γυναικωνίτη και περιβάλλεται από τις βάσεις των καμπαναριών, τα δίδυμα καμπαναριά της πρόσοψης αλλά και οι τρίλοβοι εξωνάρθηκες, που αποτελούν δάνειο από την πρωτοχριστιανική αρχιτεκτονική με τη μόνη αλλαγή ότι βρίσκονται σε ανεστραμμένη θέση, προσδίδοντας στους ναούς λαμπρή εξωστρέφεια (Πουλημένος, 1997). Σε επίπεδο μορφοπλασίας, η ογκοπλαστική οργάνωση των ναών αποκτά ενιαία εμφάνιση προς τα έξω, ενώ γίνεται και προσπάθεια να αναδειχθεί και η σταυροειδής διάταξη που χαρακτηρίζει τους ελληνοβυζαντινούς ναούς υπάρχει η καθ ύψος διάκριση σε δυο ζώνες (κλασικιστικό στοιχείο) και οι απολήξεις των κεραιών του σταυρού αξιοποιούνται σαν κεντρικά μορφοπλαστικά συγκροτήματα (εικ.15, 16), οι τοίχοι παρουσιάζονται πλούσια διακοσμημένοι, ενώ σημειώνεται και αυτοτελής μορφοπλαστική οργάνωση των πλάγιων όψεων (Πουλημένος, 1997). Οι υπόλοιπες αρχές σύνθεσης είναι: η αυτόνομη μορφοπλαστική ανάδειξη μερών του κτηρίου με στόχο την συνολική ανάδειξη της μορφοπλαστικής οργάνωσης του ναού η απόλυτη συμμετρία γύρω από την κεντρική μορφοπλαστική ενότητα της απόληξης της διαμήκους κεραίας και ο τρούλος 16, ως επιστέγασμα της όλης σύνθεσης και τέλος ο μορφολογικός και διακοσμητικός εμπλουτισμός των παραθύρων, που συχνά είναι και το μόνο μορφολογικό στοιχείο των επιφανειών των όψεων των ναών (εικ. 16). 16 που ως προς το σχήμα έχει βυζαντινή προέλευση, ως προς τον όγκο ρωμανική και ως προς τη μορφοπλαστική οργάνωση την τριμερή κλασικιστική διάταξη 19

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ο πρώτος πολεοδομικός χάρτης των Αθηνών εκπονήθηκε από τους αρχιτέκτονες Κλεάνθη και Schaubert. Δεν έχει νόημα να επεκταθούμε περισσότερο στην πρώτη πολεοδομική χάραξη της πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ενότητα 1: Aντικείμενο και εννοιολογικοί προσδιορισμοί Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 4.2a: Η αρχιτεκτονική των κτιρίων στα αστικά κέντρα του 19 ου αιώνα στην Ελλάδα πλαίσιο και κύρια χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Ο 19ος αι. είναι µια περίοδος σηµαντικών αλλαγών στον ελλαδικό χώρο - Ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 - Μεταρρυθµίσεις της οθωµανικής αυτοκρατορίας (Τανζιµάτ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 4.2b: Η αρχιτεκτονική των κτιρίων στα αστικά κέντρα του 19 ου αιώνα στην Ελλάδα: πλαίσιο και κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Το κίνημα του νεοκλασικισμού τοποθετείται στα μέσα του 18ου έως τις αρχές του 19ου αιώνα Κυριαρχία αστικής τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΓΕΛ ΙΩΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΠΓΕΛ ΙΩΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΠΓΕΛ ΙΩΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-15 ΤΕΤΡ. Β ΤΥΠΟΙ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ξ.Χαραλαμποπούλου Μοντέρνα σπίτια Αρχιτεκτονική είναι η τέχνη της «ικανοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ. 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων Ψάλλα Αθανασία

ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ. 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων Ψάλλα Αθανασία ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΣΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων Ψάλλα Αθανασία ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΟΥ ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ 1ο ΜΕΡΟΣ ΑΘΗΝΑ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΜΟΝΑΧΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 4.3: Αρχιτεκτονικές - οικοδομικές λεπτομέρειες αστικών κτιρίων 19 ου αιώνα στην Ελλάδα. Μελέτη περίπτωσης:

Διαβάστε περισσότερα

Το «πέρασμα» του Ερνέστου Τσίλλερ απο το Μαρκόπουλο*

Το «πέρασμα» του Ερνέστου Τσίλλερ απο το Μαρκόπουλο* Νίκος Παπαγιαννάκος Αρχιτέκτων, Μηχανικός Ε.Μ.Π. Το «πέρασμα» του Ερνέστου Τσίλλερ απο το Μαρκόπουλο* Ο ΕΡΝΕΣΤΟΣ ΤΣΙΛΛΕΡ γεννήθηκε το 1837 στο Oberlössnitz της Σαξονίας. Σπούδασε στο Πολυτεχνείο της Δρέσδης,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Το κτίριο περιγράφεται σχηµατικά από το τρίπτυχο: δοµή, µορφή, περιεχόµενο

Το κτίριο περιγράφεται σχηµατικά από το τρίπτυχο: δοµή, µορφή, περιεχόµενο Το κτίριο περιγράφεται σχηµατικά από το τρίπτυχο: δοµή, µορφή, περιεχόµενο Τύπος είναι µια επαναλαµβανόµενη αναγνωρίσιµη οργανωτική δοµή. εν έχει διαστάσεις και κλίµακα. Βρίσκεται σε διαλεκτική σχέση µε

Διαβάστε περισσότερα

Στο εν λόγω τεύχος παρουσιάζονται οι εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης σε τέσσερα παραρτήματα, ως εξής:

Στο εν λόγω τεύχος παρουσιάζονται οι εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης σε τέσσερα παραρτήματα, ως εξής: 3.4 Ειδικό τεχνικό τεύχος οδηγός με εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης Στο εν λόγω τεύχος παρουσιάζονται οι εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης σε τέσσερα παραρτήματα, ως εξής: Παράρτημα Ι. Α. Ενδεικτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΡΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΡΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΡΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το δημοτικό κοιμητήριο της Βάρης βρίσκεται στη θέση «Ασύρματος» της Δημοτικής Ενότητας Βάρης του Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης.

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Ημερολόγιο 2017 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ του, για το έτος 2017. Η φετινή έκδοση με τοπία, όλα επιλεγμένα από την ΠΡΩΤΟΠΟΡΟ ΕΡΜΟΥΠΟ- ΛΗ, δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ενότητα 3: Σχέδια πόλεως για την Αθήναπρωτεύουσα Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών.

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. 67 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Στα πλαίσια του μαθήματος: Τοπικής Ιστορίας Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. Μια ματιά στο ΧΘΕΣ και στο ΣΗΜΕΡΑ. Θανάτη Φωτεινή Γ1 Σχολικό Έτος : 2012-2013 Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Στη στήλη αυτή σας παρουσιάζουμε μνημεία και χώρους, ευρισκόμενα στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή, τα οποία η Πολιτεία επισήμως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ»

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ» Ομάδα Εργασίας: Κόντου Χριστίνα, Λαζαρίδης Χριστόφορος, Μπουλταδάκη Άννα, Πάσχου Μαρία, Παυλίδου Ιωάννα, Τσιολάκη Φανή ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ» Η περιοχή μελέτης ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 2.3: Το Δομικό Σύστημα «ΔΟΚΟΣ ΕΠΙ ΣΤΥΛΩΝ» - Συμπληρωματικά στοιχεία για την εξέλιξη των κατασκευών

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ 2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου 1ο ΕΚ Ευόσμου Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ Μάρτιος 2015 Η Ελλάς ευγνωμονούσα Θ. Βρυζάκης (1858) Το γραφείο του Πρωθυπουργού Το πρώτο μισό του 19ου αιώνα η Ευρωπη γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ -Πώς έγινε βασιλιάς του ελληνικού κράτους ο Όθωνας; Αφού δεν ήταν Έλληνας! -Για να δούμε τι θα βρούμε γι αυτό το θέμα στο διαδίκτυο. -Κοιτάξτε τι βρήκα, παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4Ρ7Λ1-Σ36 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: ΒΛ4Ρ7Λ1-Σ36 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ταχ. Δ/νση : Τέρμα Ερυθρού Σταυρού Τρίπολη Ταχ.Κώδικας : 22100 Πληροφορίες : ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΞΥΓΚΟΥ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ»

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ Νέες Πολιτείες ΙΙΙ : Λαχανόκηποι Μενεμένης Στα ενδιάμεσα όρια της πόλης Στην περιοχή Λαχανόκηποι, που ανήκει στα διοικητικά όρια του Δήμου Μενεμένης, εντοπίστηκε ένας τρίτος, εντελώς νέος για τα δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα Δ. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση (σελ. 160-162) 1. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων Σύμβαση Ανταλλαγής προβλέπει την αποζημίωση των προσφύγων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.4: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στη Δυτική Ευρώπη κατά τον Μεσαίωνα Δρ Σταματίνα Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα κτήρια λένε την ιστορία τους. 48o Γυμνάσιο Αθηνών ΔΑΝΣΜ. Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού

Τα κτήρια λένε την ιστορία τους. 48o Γυμνάσιο Αθηνών ΔΑΝΣΜ. Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού ΔΑΝΣΜ 48o Γυμνάσιο Αθηνών Τα κτήρια λένε την ιστορία τους 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: 48 ο Γυμνάσιο Αθηνών Τάξη / Τμήμα: Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, Πλατάνι Αχαΐας

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, Πλατάνι Αχαΐας ΕΘΝΙΚΌ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΊΟ ΑΘΗΝΏΝ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ Π3.2.2 Μνημείο Αιγίου Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, Πλατάνι Αχαΐας Μονόχωρος τρίκογχος μετά τρούλου και τριμερή νάρθηκα ναός, του οποίου η κατασκευή τοποθετείται

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ Αρχαία Νικόπολη Νικόπολη Στη σημερινή χερσόνησο της Πρέβεζας, στη νοτιοδυτική Ήπειρο, σε απόσταση μόλις 6 χλμ. από την ομώνυμη πόλη, βρίσκεται η αρχαία Νικόπολη. Ίδρυση Νικόπολης Κλεοπάτρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΛΑΜΑΡΑ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Α.Μ.67630 1 Περιεχόμενα ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11...1 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία...1 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1900 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ PROJECT 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΜΑΔΑΣ 1 v ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης 1ης Διαδρομής Μονή Βαλτάδων Ναός Οσίου Δαυίδ Βυζαντινό Λουτρό Ναός Αγίου Νικολάου (Ορφανού) Ναός Αγίου Παντελεήμονα Ναός Σωτήρως Χριστός Ροτόντα Παλιά Πόλη,Κάστρα 2ης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΠΘ-Θεσσαλονίκη 20/3/2015 ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Βασιλική Ελευθερίου, αρχιτέκτων μηχανικός, Διευθύντρια Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης (Υ.Σ.Μ.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΕΝΑΝ ΕΥΓΕΝΗ ΣΚΟΠΟ

ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΕΝΑΝ ΕΥΓΕΝΗ ΣΚΟΠΟ Οικουµενικόν Πατριαρχείον Ορθόδοξος Μητρόπολις Βελγίου Εξαρχία Κάτω Χωρών και Λουξεµβούργου ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΕΝΑΝ ΕΥΓΕΝΗ ΣΚΟΠΟ ΑΓΟΡΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟY ΝΑΟY ΣΤΟ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ Η Ορθόδοξος Μητρόπολις Βελγίου και Εξαρχία Κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥΠΟΛΗ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΩΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ

ΕΚΘΕΣΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥΠΟΛΗ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΩΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥΠΟΛΗ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΩΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ Μελετητής: Θ. Τσιναράκης, Αρχιτέκτων Μηχανικός, Τεχνική Υπηρεσία Πολυτεχνείου Κρήτης Σύμβουλος:

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Όθωνα στο Ναύπλιο (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας). Χρονολόγιο 1828-1831: Καποδιστριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΡΙΟ-ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΚΟΥΡΙΟ-ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΟΥΡΙΟ-ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Μαρία Γερολέμου Β`2 Καθηγήτρια: Μαρία Πουλιάου Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική εισαγωγή...σελ.3 Ιστορική αναδρομή...σελ.4 Οικία Αχιλλέα...σελ.5 Οικία Μονομάχων...σελ.6 Παλαιοχριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή.

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3000-1100π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. - Ο σημαντικότερος οικισμός ήταν η... - Κατά τη 2 η και 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο συνέδριο "Νοτιοανατολική Ευρώπη :Κρίση και Προοπτικές" (13/11/2009) Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε.

Ομιλία στο συνέδριο Νοτιοανατολική Ευρώπη :Κρίση και Προοπτικές (13/11/2009) Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε. Ομιλία στο συνέδριο "Νοτιοανατολική Ευρώπη :Κρίση και Προοπτικές" (13/11/2009) Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε. ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΔΟΧΗ ΑΛΛΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΚΡΑΤΩΝ Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα)

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) ΔΑΛΑΚΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΟΦΩΝΟΥ ΥΑΚΙΝΘΗ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΩΡΓΟΣ ΟΡΦΕΑΣ ΚΟΥΦΟΛΑΜΠΡΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΟΓΑ ΕΛΕΝΑ Πολυκατοικίες σε μεγάλες πόλεις από

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Η πόλη και οι λειτουργίες της.

Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η έννοια του οικισµού. Τον αστικό χώρο χαρακτηρίζουν τα εξής δύο κύρια στοιχεία: 1. Το «κέλυφος», το οποίο αποτελείται από οικοδομικούς όγκους και τεχνικό εξοπλισμό συσσωρευμένους

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ενότητα 2: Η πρώιμη πολεοδομική νομοθεσία του νέου ελληνικού κράτους Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Project ΑΝΝΑ ΑΝΕΜΟΓΙΑΝΝΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΑΝΕΜΟΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΙΑ ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΤΑΒΙΘΑ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΝΟΤΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΝΟΤΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Η νότια πλαγιά της Ακρόπολης

Διαβάστε περισσότερα

H ιστορία του κάστρου της Πάτρας

H ιστορία του κάστρου της Πάτρας H ιστορία του κάστρου της Πάτρας Από την Αρχαιότητα μέχρι την Α' περίοδο Τουρκοκρατίας Μία εργασία της ομάδας Γ (Αβούρης Ε, Γεωργίου Ν, Καρατζιάς Γ, Παπατρέχας Ι) Το κάστρο βρίσκεται στα νότια της Ελλάδας,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μικρό μουσείο Μια μεγάλη ιστορία

Ένα μικρό μουσείο Μια μεγάλη ιστορία Ένα μικρό μουσείο Μια μεγάλη ιστορία Το μοναδικό μουσείο αφιερωμένο στον κερκυραίο Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας και κορυφαίο ευρωπαίο διπλωμάτη, βρίσκεται στην γενέτειρά του, την Κέρκυρα.

Διαβάστε περισσότερα

25η Μαρτίου 1821 Η 25η Μαρτίου αποτελεί διπλή εορτή για τους Έλληνες, μαζί με τον Ευαγγελισμός της Θεοτόκου εορτάζεται και ο ξεσηκωμός των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Στην πραγματικότητα η επανάσταση είχε

Διαβάστε περισσότερα