THE AWARDED YOUNG ADULT NOVEL IN GREECE ( ) NIKOLITSA KOMNINOU

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "THE AWARDED YOUNG ADULT NOVEL IN GREECE (1985-2004) NIKOLITSA KOMNINOU"

Transcript

1 THE AWARDED YOUNG ADULT NOVEL IN GREECE ( ) NIKOLITSA KOMNINOU A THESIS SUBMITTED IN FULFILLMENT OF THE REQUIREMENTS FOR THE DEGREE OF MASTER OF PHILOSOPHY SUPERVISOR: DR. PANAYOTA NAZOU DEPARTMENT OF MODERN GREEK UNIVERSITY OF SYDNEY AUGUST 2006

2 ΤΟ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΦΗΒΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ( ) ΝΙΚΟΛΙΤΣΑ ΚΟΜΝΙΝΟΥ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΤΥΧΙΟ MASTER OF PHILOSOPHY ΕΠΙΟΠΤΡΙΑ ΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΣΥΔΝΕΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2006

3 THE AWARDED YOUNG ADULT NOVEL IN GREECE ( ) Abstract The purpose of this study was to examine the adolescent novels that were awarded in Greece from 1985 till 2005 by four major organizations. The primary focus was to outline the main characteristics of the awarded adolescent novel that developed during the last 20 years in Greece and secondly, to examine the main characteristics of those awarded novels so as to understand the importance of this newly formed genre and the important role it can play in the development of the adolescent. In the first part of the study we outlined the development and the main characteristics of the adolescent novel while we focused on the different criteria that are used by the four major organizations that award and promote this literary genre in Greece. The second part of the study analyzes the various stages of the buildingsroman as it s seen through the themes of the novels, while a major component of it deals with the way the Greek identity is portrayed and promoted as well as the model of the adolescent hero. The study suggested that adolescence is the period between childhood and adulthood, during which the adolescent changes both biologically and psychologically and those changes are directly related to his/her future personality. The study also indicates that the adolescent novel describes that period that coincides with the final stages of the maturation of the teenager. Therefore, the adolescent readers identify themselves with the heroes, their emotions, and the various problems with references to the surrounding environment and the every day life. It was also suggested that the adolescent reader can discover a role model in the novel s heroes and heroines which could lead to a self evaluation and an evaluation of the others around him, while at the same time he/she can enjoy the entertainment and aesthetic values of the novel.

4 Ευχαριστίες Η ολοκλήρωση της διατριβής αυτής θα ήταν αδύνατη χωρίς την καθοδήγηση, βοήθεια και συμπαράσταση ορισμένων ανθρώπων τους οποίους και αισθάνομαι την υποχρέωση να ευχαριστήσω θερμά. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την επιτηρήτριά μου Δρ. Παναγιώτα Νάζου όχι μόνο για την καθοδήγηση και τη γόνιμη κριτική της, αλλά και για τη συνεχή ποικιλότροπη και ανεκτίμητη υποστήριξή που μου πρόσφερε απλόχερα σε δύσκολες ώρες και με ενθάρρυνε να συνεχίσω προκειμένου να ολοκληρώσω τη διατριβή μου αυτή. Επίσης, οφείλω να ευχαριστήσω την κυρία Βίκη Αντρασκέλας για την ευγενική της χορηγία, την υποτροφία των 5,000 δολαρίων, και τα μέλη του Νεοελληνικού τμήματος του πανεπιστημίου του Σύδνευ, αναπληρωτή καθηγητή Βρασίδα Καραλή και Δρ. Αντώνη Δρακόπουλο, που αποδέχτηκαν την πρόταση της Δρ. Παναγιώτας Ναζου και μου την χορήγησαν. Χωρίς την υποτροφία της κυρίας Βίκης Αντρασκέλας η μετάβασή μου για να ερευνήσω στην Ελλάδα την συγκεκριμένη περίοδο θα ήταν σχεδόν αδύνατη. Ακόμη θέλω να ευχαριστήσω την πρόεδρο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, κυρία Λότη Πέτροβιτς - Ανδρουτσοπούλου, την πρόεδρο της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς, Αγγελική Βαρελλά καθώς και τις συγγραφείς Κίρα Σίνου και Λένα Μερίκα, τόσο για τις πολύτιμες, για την έρευνά μου, πληροφορίες τους όσο και για το υλικό με το οποίο με εφοδίασαν. Επίσης, ευχαριστώ όλους τους γνωστούς και φίλους, που ο καθένας με το δικό του τρόπο βόηθησε έμμεσα ή άμεσα στην ολοκλήρωση της προσπάθειας μου αυτής. Τέλος οφείλω να ευχαριστήσω την οικογένεια μου και ιδιαιτέρα τα παιδιά μου, την Εύη και το Βαγγέλη, που με την αγάπη και την κατανόηση τους μου δίνουν δύναμη και κουράγιο σε κάθε μου προσπάθεια, γιατί είναι ό,τι καλύτερο είχα ποτέ στη ζωή μου.

5 Περιεχόμενα ΤΟ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΦΗΒΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ( )... 1 Πρόλογος... 1 ΜΕΡΟΣ Α...7 Εισαγωγή Το εφηβικό μυθιστόρημα : Καταβολές και εκφάνσεις του Το σύγχρονο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα: προϋποθέσεις εξέλιξη χαρακτηριστικά Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα Ιστορικοκοινωνικές προϋποθέσεις Θεσμοί βράβευσης παιδικού/εφηβικού μυθιστορήματος Η Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά Ο Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου Τα Κρατικά Βραβεία Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας Περιοδικό Διαβάζω: Λογοτεχνικά βραβεία παιδικού και εφηβικού Βιβλίου Η απήχηση του θεσμού των βραβείων παιδικού /εφηβικού μυθιστορήματος ΜΕΡΟΣ B... 2 ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΦΗΒΙΚΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Το σύγχρονο βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ως πορεία μαθητείας Το μυθιστόρημα μαθητείας Η εξελικτική πορεία του μυθιστορήματος μαθητείας Το (νεο)ελληνικό μυθιστόρημα μαθητείας Μαθητεία και αυτοαναφορικότητα στο εφηβικό μυθιστόρημα Το σύγχρονο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα μαθητείας Οι αλλαγές στην ελληνική οικογένεια, πορεία μαθητείας Ναρκωτικά, ο λάθος δρόμος Εφηβεία είναι θα περάσει Το ταξίδι πορεία μαθητείας Μαθητεία μέσα από την Τέχνη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

6 2. Η συμβολή του έρωτα στην ωρίμανση των εφήβων Ο έρωτας στον Πλάτωνα Χριστιανική θρησκεία και έρωτας Ο Freud και ο έρωτας Η λειτουργία του έρωτα στο βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα Ο έρωτας μαθητεία στην ομορφιά Ο έρωτας ως διαμορφωτής της προσωπικότητας Ο έρωτας ως ανατροπέας Έρωτας πλάνος: Ταξίδι στο τίποτε και στο πουθενά Ο έρωτας τρόπος ανακάλυψης του Εαυτού δια του Άλλου Ο έρωτας μέσον αποδοχής της διαφορετικότητας του Άλλου; ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ Η ελληνικότητα στο σύγχρονο βραβευμένο εφηβικό μυθιστόρημα Ταυτότητα (ατομική, συλλογική, πολιτισμική, εθνική) Η διαμόρφωση της ελληνικής εθνικής ταυτότητας Οι ποιητικοί διαγωνισμοί Εθνική ταυτότητα και ελληνικότητα Η ελληνικότητα στο εφηβικό μυθιστόρημα Η ελληνικότητα στα βραβευμένα εφηβικά μυθιστορήματα Προβολή της πολιτισμικής κληρονομιάς και προτροπή για τη διαφύλαξή της Χαμένες πατρίδες και σύγχρονη πραγματικότητα: εμείς και οι άλλοι Εφηβικό μυθιστόρημα και οι Μεγαλέξανδροι του σήμερα Ελληνικότητα και διαχρονικότητα ηθικών και πολιτισμικών αντιλήψεων αλλά και προκαταλήψεων Οδοιπορικό στους μύθους και τα σύμβολα Η Μεγάλη Ελλάδα: ο Μέλλον Παρατατικός της ελληνικής συνείδησης Σινιάλα με καθρέφτες από τα ακριτικά προπύργια του ελληνισμού Όψεις του σύγχρονου ελληνισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Μυθιστορηματικοί χαρακτήρες: από τα πρότυπα στα στερεότυπα Επίλογος Τα βραβευμένα εφηβικά έργα από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά:

7 2. Τα βραβευμένα εφηβικά έργα του «Κύκλου Του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου» Τα Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου Τα βραβεία του Διαβάζω ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

8 ΤΟ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΦΗΒΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ( ) Πρόλογος Από το 1970 και ειδικότερα μετά τη μεταπολίτευση (1974), η παιδική και εφηβική λογοτεχνία στην Ελλάδα παρουσιάζει μια ανοδική πορεία και εξέλιξη, που οφείλεται σε ποικίλους λόγους 1. Κατά την εικοσαετία η πεζογραφία, σταθερά μπροστά από το θέατρο και την ποίηση 2, αναδεικνύει ιδιαίτερα ένα είδος, που ανθεί αυτή την περίοδο: το εφηβικό μυθιστόρημα. Η αύξηση της ελληνικής συγγραφής μυθιστορημάτων για εφήβους δείχνει την ευαισθητοποίηση των συγγραφέων να εκφράσουν, μέσα από το εφηβικό βιβλίο, τους προβληματισμούς και τα όνειρα των εφήβων και γενικά των νέων ανθρώπων. Σ αυτό συνέβαλε και η καθιέρωση βραβείων εφηβικού μυθιστορήματος από διάφορους φορείς, των οποίων κύριος στόχος είναι η προαγωγή και διάδοση του λογοτεχνικού παιδικού και εφηβικού βιβλίου. Πρωταρχικός στόχος της παρούσης μελέτης μας είναι να σκιαγραφήσουμε την εικόνα του ελληνικού εφηβικού μυθιστορήματος, στην εικοσαετία , και να συνεισφέρουμε όσο είναι δυνατόν από μέρους μας, ώστε να αναδειχθεί η συμβολή του συγκεκριμένου λογοτεχνικού είδους στην πληροφόρηση και ταυτόχρονα στη διάπλαση του χαρακτήρα του έφηβου. Επιπλέον θέλουμε να καταστήσουμε περισσότερο φανερό ότι, το εφηβικό μυθιστόρημα, είναι η γέφυρα ανάμεσα στην αμιγώς παιδική λογοτεχνία και τη λογοτεχνία για ενηλίκους, όπως και ότι αποτελεί ένα μέσον για την ομαλή ψυχοπνευματική εξέλιξη και ένταξη της νεότητας στην κοινωνία, αλλά και ένα εκκολαπτήριο μελλοντικών 1 Β. Δ. Αναγνωστόπουλος, Τάσεις και Εξελίξεις της Παιδικής Λογοτεχνίας, 12 η έκδ., Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα, 1999, σελ Τα βιβλία με θέατρο ή ποίηση παραμένουν σε απελπιστικά χαμηλά επίπεδα και δεν ξεπερνούν ετησίως τους 5-10 τίτλους. Β. Δ. Αναγνωστόπουλος, ό.π., σελ

9 Πρόλογος ενηλίκων αναγνωστών. Επιλέγουμε ως συνολικό χρόνο εξέτασης την εικοσαετία επειδή πιστεύουμε πως στη χρονική αυτή περίοδο αναπτύχθηκε και διαμορφώθηκε το σύγχρονο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα. Στόχοι της έρευνας είναι: 1)Η διερεύνηση των παραγόντων που συνετέλεσαν στη δυναμική παρουσία του σύγχρονου ελληνικού εφηβικού μυθιστορήματος, την εικοσαετία στην Ελλάδα : α) η ελληνική κοινωνία της εικοσαετίας και β) οι οργανισμοί βράβευσης του εφηβικού βιβλίου. 2) Η μελέτη των βασικών στοιχείων που συνθέτουν και προσδιορίζουν το σύγχρονο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα, μορφολογικά και εσωτερικά (δηλαδή όλα εκείνα τα στοιχεία που συνιστούν το εσωτερικό ποιόν και τη δύναμή του, όπως η τέρψη του αναγνώστη, καλλιέργεια στάσεων ζωής κλπ.). 3) Η κατάδειξη των κυρίων τάσεων και γνωρισμάτων του βραβευμένου ελληνικού εφηβικού μυθιστορήματος αυτής της εικοσαετίες, και 4) Εάν και κατά πόσο οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες, δηλαδή τα πρόσωπα των ηρώων ή των ηρωίδων που επιλέγονται και προβάλλονται μέσα από το σύγχρονο βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα, ανταποκρίνονται στην σημερινή ταυτότητα των νεαρών αναγνωστών. Στην μελέτη μας αυτή θα ασχοληθούμε μόνο με τα εφηβικά μυθιστορήματα της εικοσαετίας που έχουν πάρει πρώτη βράβευση, ενώ αποκλείονται όλα τα συναφή, δηλαδή όσα έχουν πάρει έπαινους κλπ., καθώς και τα άλλα είδη λογοτεχνίας. Οι λόγοι για τους οποίους επιβάλλεται αυτή η οριοθέτηση είναι οι εξής: Την περίοδο αυτή γενικά, η ελληνική παιδική και εφηβική λογοτεχνία - υποκατηγορία της οποίας αποτελεί και το εφηβικό μυθιστόρημα -, παρουσιάζει μια «εντυπωσιακή και εκρηκτική» 1 ανάπτυξη, τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα. Ειδικά το σύγχρονο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα αντρώνεται πραγματικά και αρτιώνεται, ξεπερνώντας τα καθιερωμένα. Έτσι θα ήταν σχεδόν αδύνατο να καταγράψουμε σε πλάτος και βάθος το σύνολο του εφηβικού μυθιστορήματος αυτής της περιόδου. 1 Άντα Κατσίκη Γκίβαλου, Το θαυμαστό ταξίδι, 6 η έκδ., Πατάκης, Αθήνα,1998, σελ.57. 2

10 Πρόλογος Μέσα στη δεκαετία του 80 αρχίζουν να γράφονται βιβλία που «καλύπτουν» θεματολογικά την προεφηβική και εφηβική ηλικία, μια περιοχή ουσιαστικά «κενή» μέχρι τότε. Οι ηλικίες αυτές συνήθως «καλύπτονταν» λογοτεχνικά από βιβλία γραμμένα για μεγάλους, από δόκιμους συγγραφείς 2. Επίσης στη δεκαετία του 80 ιδρύεται από την Γραμματεία Νέας Γενιάς το «Κέντρο παιδικού και εφηβικού βιβλίου», ενώ το 1989 καθιερώνεται, από τη Διεύθυνση Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, το ετήσιο Κρατικό Βραβείο Παιδικής και Εφηβικής λογοτεχνίας 3. Το 1986, για πρώτη φορά, η παιδική και εφηβική λογοτεχνία εισάγεται στα Ελληνικά Πανεπιστήμια, στα παιδαγωγικά τμήματα, και δίνεται η δυνατότητα να μελετηθεί και να ερευνηθεί επιστημονικά το πρωτογενές πλούσιο υλικό της 4. Έκτοτε το ενδιαφέρον εντείνεται και εκπονούνται διδακτορικές διατριβές σε θέματα παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Η παρούσα μελέτη θα διαρθρωθεί ως εξής. Στο πρώτο μέρος θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε την εμφάνιση και την εξελικτική πορεία του εφηβικού μυθιστορήματος τόσο στο διεθνή όσο και στον ελλαδικό χώρο. Θα συζητήσουμε τις καταβολές και εκφάνσεις του σύγχρονου ελληνικού εφηβικού μυθιστορήματος, τις προϋποθέσεις εξέλιξης, τα γενικά χαρακτηριστικά του, τις ιστορικοκοινωνικές προϋποθέσεις και τους διάφορους οργανισμούς βράβευσής του οι οποίοι με αυτή τους την πρωτοβουλία, το πρόβαλλαν και εξακολουθούν να το προβάλλουν και να το προωθούν. Επίσης θα αναφερθούμε και στην κοινωνική αποδοχή που έχει ο θεσμός των βραβείων, την περίοδο που εξετάζουμε. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής μας στα τέσσερα κεφάλαια του προτιθέμεθα να καλύψουμε τις όψεις του σύγχρονου βραβευμένου ελληνικού εφηβικού μυθιστορήματος, 2 Γιάννης Παπαδάτος, «Η θεματολογία του σύγχρονου μυθιστορήματος για παιδιά και εφήβους», Επιθεώρηση παιδικής λογοτεχνίας, Ζ τόμος, αφιέρωμα Α : «Το Παιδικό Νεανικό Μυθιστόρημα», Βιβλιογονία, Αθήνα, 1992, σελ Ηρακλής Εμ. Καλλέργης, «Για την παιδική φιλαναγνωσία στη χώρα μας», Διαβάζω, 242(Ιούνιος 1990), αφιέρωμα: «Λογοτεχνικό βιβλίο και παιδί», σελ. 58, και Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, Η παιδική λογοτεχνία στην εποχή μας, Καστανιώτης, Αθήνα, 1990, σελ Άντα Κατσίκη Γκίβαλου, ό.π., σελ

11 Πρόλογος δηλαδή τη νεωτερικότητά του, τη μετάγγιση των ριζοσπαστικών ιδεών και ιδεολογικών ζυμώσεων, τη σύγχυση και το κενό και τα αδιέξοδα των νέων ανθρώπων. Η εφηβεία είναι μια περίοδος προετοιμασίας του ανθρώπου για την είσοδό του στην κοινωνική ζωή των ενηλίκων. Οι συγγραφείς των εφηβικών μυθιστορημάτων μεταχειρίζονται αμερόληπτα και με σεβασμό τα προβλήματα των εφήβων και προσφέρουν στους νεαρούς αναγνώστες ιστορίες όχι μόνο με ήρωες της ίδιας ηλικίας, αλλά και με ανάλογα προβλήματα, όπως το σχολείο, το διαζύγιο των γονιών, τα ναρκωτικά, ο έρωτας, το επαγγελματικό μέλλον, η αμφισβήτηση κλπ. Έτσι, ο έφηβος αναγνώστης, όταν δει όλα αυτά που τον απασχολούν να βιώνονται από τους ήρωες των μυθιστορημάτων, ταυτίζεται μαζί τους και μαθαίνει να κατανοεί το δικό του κόσμο πιο καλά. Ο προοδευτικός πλουτισμός του εσωτερικού κόσμου του έφηβου είναι η διαδικασία, η οποία οδηγεί στην ωρίμανση. Στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους θα συζητήσουμε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η πορεία μαθητείας των εφήβων, μέσα στα σύγχρονα βραβευμένα ελληνικά εφηβικά μυθιστορήματα. Μέσα από τη θεματολογία των εφηβικών μυθιστορημάτων προβάλλονται διάφορες εκδοχές ωρίμανσης, όπως εκείνη που προκύπτει μέσα από μια εξελικτική διαδικασία και εκείνη που είναι απότοκος ενός συγκεκριμένου περιστατικού. Στα υποκεφάλαια που απαρτίζουν το πρώτο αυτό κεφάλαιο της διατριβής προτιθέμεθα να συζητήσουμε πολύπλευρα την πορεία μαθητείας των εφήβων, όπως για παράδειγμα την πορεία μαθητείας μέσα από τις αλλαγές στη δομή της ελληνικής οικογένειας, που πολλές φορές γίνεται η αιτία να καταφεύγουν οι έφηβοι στα ναρκωτικά, την πορεία μαθητείας μέσα από την περιπέτεια που προσφέρει ένα ταξίδι, καθώς και εκείνη μέσα από τα μονοπάτια της τέχνης, που συμβάλλει τόσο θετικά στη διαδικασία ωρίμανσης των εφήβων. Στο δεύτερο κεφάλαιο προτιθέμεθα να συζητήσουμε τη συμβολή του έρωτα στην πορεία ωρίμανσης των εφήβων. Ο έρωτας, σε όλες τις εποχές, είναι άρρηκτα δεμένος με την εφηβεία και τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, και προκαλεί το ενδιαφέρον όλων των λογοτεχνών. Στα μυθιστορήματα πού θα ζητήσουμε τον ενδιαφέρον μας θα εστιαστεί στις καταλυτικές, για την ωρίμαση του έφηβου, μεταβολές που επιφέρει ο έρωτας. Δηλαδή, πώς ο έρωτας επηρεάζει την διαμόρφωση της προσωπικότητας και μεταβάλλει τον τρόπο σκέψης και θέασης του κόσμου. Ότι μπορεί να φέρει ακόμα και αλλαγή στην 4

12 Πρόλογος προσωπικότητα εκείνου που τον βιώνει και να γίνεται ο δρόμος που πάνω του θα οριοθετηθούν στάσεις ζωής, αφού, όπως είναι ήδη γνωστό, η διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου διαφοροποιείται από τις επιρροές και τις κοινωνικές επιδράσεις του περιβάλλοντος. Επιπλέον, ο έρωτας είναι μια διαδικασία μύησης, μια δοκιμασία μέσα από την οποία ο άνθρωπος μαθαίνει ότι το Εγώ και το Εσύ μετουσιώνονται σε Εμείς. Η δύναμη του έρωτα είναι τέτοια που μπορεί να γεφυρώσει τις όποιες διαφορές υπάρχουν με το Άλλο, το πολιτιστικά διαφορετικό, αρκεί να του το επιτρέψουν οι συνθήκες. Στο τρίτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους προτιθέμεθα να συζητήσουμε τον τρόπο με τον οποίο το βραβευμένο σύγχρονο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα διαπραγματεύεται το θέμα της ελληνικότητας, καθώς τούτο αποτελεί έναν από τους όρους, της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς, για τη βράβευση των μυθιστορημάτων. Ελληνικό στη λογοτεχνία είναι ότι έχει σχέση με την ελληνική πραγματικότητα: τον ελληνικό γεωγραφικό χώρο, τον ελληνικό λαό, την ιστορία του - πολιτική και πνευματική - τις ιδιαιτερότητες του και τις ποικίλες εκφάνσεις της δραστηριότητας του, δηλαδή, την ελληνική πραγματικότητα. Μέσω αυτού που εννοούμε ως «ελληνικότητα» στο εφηβικό μυθιστόρημα, δεν προβάλλονται μόνο αξίες πεποιθήσεις, σχέσεις, ιστορία, γλώσσα και παραδώσεις στοιχεία δηλαδή που προσδιορίζουν και αντιπροσωπεύουν μια συγκεκριμένη ομάδα και δει την ελληνική αλλά υποβοηθάται και η κατανόηση μιας οποιασδήποτε κουλτούρας. Έχοντας κατά νου τα παραπάνω, θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε στο βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα στοιχεία της ελληνικότητας καθώς και τη λειτουργικότητα τους μέσα σ αυτό. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους της διατριβής προτιθέμεθα να συζητήσουμε τους λογοτεχνικούς χαρακτήρες, οι οποίοι, μολονότι αποτελούν τις περισσότερες φορές φανταστικά πρόσωπα, μέσα από την ύπαρξη τους εκφράζουν το σύστημα αξιών που διέπει μια συγκεκριμένη κοινωνία, τη γλώσσα και την πραγματικότητα, τη δεδομένη ιστορική στιγμή. Επιπλέον, οι ήρωες ενεργούν ως πρότυπα, ως ενσαρκωτές των αρετών, των αξιών, των ιδεών, των προσδοκιών, και συμβάλλουν στην κοινωνικοποίηση του νεαρού ατόμου. Έχει λοιπόν ενδιαφέρον να συζητήσουμε τους 5

13 Πρόλογος ήρωες - πρότυπα που προβάλλουν οι συγγραφείς, μέσα από το σύγχρονο βραβευμένο ελληνικό μυθιστόρημα, και να δούμε κατά πόσο αυτοί οι ήρωες απεικονίζουν την ταυτότητα του σημερινού εφήβου. Στο τελευταίο μέρος της μελέτης μας παρατίθενται τα συμπεράσματα τα οποία μπορούν να αντληθούν από την ανάλυσή μας, του σύγχρονου βραβευμένου ελληνικού εφηβικού μυθιστορήματος. Ελπίζουμε πως η μελέτη μας αυτή θα αποτελέσει μια μικρή προσφορά στο χώρο της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Στο παράρτημα παραθέτουμε τις επιτροπές και τα έργα που βραβεύτηκαν από τον κάθε φορέα, για την εικοσαετία Ακολουθούν, η καταλογογράφηση των 48 μυθιστορημάτων που εξετάζουμε και οι βιβλιογραφικές αναφορές. 6

14 ΜΕΡΟΣ Α

15 Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ( ) Εισαγωγή 1.Το εφηβικό μυθιστόρημα : Καταβολές και εκφάνσεις του Το μυθιστόρημα, ως αυτοτελές λογοτεχνικό είδος, είναι μια αφήγηση δοσμένη σε πεζό λόγο. Δεν θα πρέπει όμως να συγχέεται με άλλα λογοτεχνικά είδη, δοσμένα επίσης σε πεζό λόγο. Το ποσοτικό κριτήριο 1 μπορεί να είναι από τα πρωταρχικά στοιχεία του μυθιστορήματος, ως είδος, κυρίως για λόγους ολοκλήρωσης των μυθιστορηματικών χαρακτήρων υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία μορφικά, δομικά, τεχνικά που συνηγορούν ώστε ένα πεζογράφημα μικρότερης έκτασης να είναι μυθιστόρημα. Τούτο ισχύει και στην παιδική και εφηβική λογοτεχνία, όπου τα μυθιστορήματα, κυρίως για λόγους που μπορούν να συσχετισθούν με την ηλικία, είναι μικρότερης έκτασης από εκείνα που γράφονται για τους ενήλικους αναγνώστες. Ο Γιάννης Παπαδάτος 2 αναφέρει ότι σε τυχαία δειγματική καταμέτρηση που έκανε, σε 20 μυθιστορήματα, μόνο 2 ξεπερνούσαν τις λέξεις. Των υπολοίπων η έκταση κυμαίνονταν από έως λέξεις. Ωστόσο, παρ ότι πια σήμερα δεν ισχύει ο παραδοσιακός τρόπος διαχωρισμού και κατάταξης των ειδών στην λογοτεχνία 3, για λόγους μάλλον πρακτικούς τείνουμε να καταφεύγουμε σ αυτόν. 1 Η έκταση του μυθιστορήματος σύμφωνα με τον Άγγλο μυθιστοριογράφο Ε. Μ.Forster, δεν πρέπει να είναι μικρότερη από λέξεις. Ο Απ. Σαχίνης, θέλοντας να φέρει τα πράγματα στα ελληνικά μέτρα, κατεβάζει το όριο στις , γιατί διαφορετικά, λέει, θ αποκλείαμε απ τον κατάλογο τη Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ή τον Κατάδικο και τη Ζωή και το θάνατο του Καραβέλα του Κ. Θεοτόκη, που αποτελούν χαρακτηριστικά κείμενα της πεζογραφίας μας. Απ. Σαχίνης, το Νεοελληνικό Μυθιστόρημα, 5 η έκδ. Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της «Εστίας» Ι.Δ. Κολλάρου & Σιας Α.Ε., 1980, σελ Γιάννης Παπαδάτος, «Η θεματολογία του σύγχρονου μυθιστορήματος για παιδιά και εφήβους», Επιθεώρηση παιδικής λογοτεχνίας, Ζ τόμος, ό.π., σελ Η «παγκοσμιοποιημένη» μορφή λογοτεχνικής επικοινωνίας στο μυθιστόρημα καλλιεργεί καινούριες αισθητικές μορφές και προάγει συγγραφικές τεχνικές που επιφέρουν βαθύτατες μεταβολές σ αυτό το επίπεδο στην ίδια την λογοτεχνία, ενώ επηρεάζει καταλυτικά και τον κριτικό λόγο. Ο Γ. Αριστηνός υποστηρίζει ότι «τα είδη υπάρχουν για να περιγράψουν ένα τύπο γραφής, όπως υπάρχουν οι λέξεις για να ονομάσουν τα πράγματα και τις έννοιες. Σε καμιά όμως περίπτωση δεν μας υποχρεώνουν να τα λογαριάσουμε ως έννοιες,συμπαγείς και περιγεγραμμένες οντότητες, και μάλιστα να αντλήσουμε από αυτά κριτήρια αξιολόγησης». Η λογοτεχνία σήμερα υπερβαίνοντας όλες τις προκαταλήψεις και τις κανονιστικές φόρμες, συγκεντρώνει μέσα της, άλλοτε παρθενικά και άλλοτε ως αμάλγαμα, όλα τα είδη από την πρόζα ως την ποίηση. Ο Δημηρούλης επεκτείνει τον ισχυρισμό του αυτό αξιολογώντας ότι «μαζί με την ανάδυση, σε όλο τον πλανήτη, ενός νέου μοντέλου θεώρησης των ανθρωπίνων πραγμάτων ( αυτό που εμφανώς τα τελευταία διακινείται ως «παγκοσμιοποίηση»),αναδύονται και νέες μορφές πεζού λόγου με κατεστημένο πρότυπο το νέου τύπου «μαζικό μυθιστόρημα». Γ. Αριστηνός, Δοκίμια για το Μυθιστόρημα και τα Λογοτεχνικά είδη, Σμίλη, Αθήνα, 1991, σελ. 69, και Δ. Δημηρούλης, 8

16 Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ( ) Η εφηβική λογοτεχνία, ως γενικός όρος, ήταν μια αναγνώριση για εκείνο το μέρος του αναγνωστικού κοινού, που η ηλικία του κυμαίνεται μεταξύ δώδεκα και είκοσι ετών και του οποίου τις ανάγκες κάλυπτε ως ένα βαθμό η παιδική λογοτεχνία. Ο γενικός όρος «εφηβική μυθιστοριογραφία» κηρύσσει το εφηβικό μυθιστόρημα ως ξεχωριστή κατηγορία που απορρέει από τα βιβλία που γράφονται σαφώς για παιδιά, άλλα και για εκείνα τα παιδιά με διάθεση αμφισβήτησης τους «έφηβους» επομένως, με κάποιο μέτρο, και για τα δύο (παιδιά και εφήβους) 4. Οι κατηγοριοποιήσεις των λογοτεχνικών έργων είναι συνήθως συμβατικές, κάποτε αποδεικνύονται ανεπαρκείς και, σε κάθε περίπτωση, εξυπηρετούν πρακτικούς μόνο στόχους. Είναι όμως ανάγκη να προσδιορίσουμε ειδολογικά το μυθιστόρημα εφηβείας, όχι τόσο για να του αποδώσουμε σταθερά γνωρίσματα, όσο για να το διακρίνομε από τα γειτονικά του είδη, δηλαδή το μυθιστόρημα για παιδιά. Το εφηβικό μυθιστόρημα ή μυθιστόρημα για νεαρούς ενήλικες (Adolescent or young adult novel όπως είναι ο αγγλικός όρος), απευθύνεται όπως ήδη αναφέραμε σε αναγνώστες που η ηλικία τους κυμαίνεται μεταξύ 12 και 20 ετών, και στοχεύει στην εγκαθίδρυση μιας γέφυρας ανάμεσα στην «αμιγώς» παιδική λογοτεχνία και τη λογοτεχνία για ενήλικους. Οι αναγνώστες αυτής της ηλικίας είναι περισσότερο δεκτικοί από τους ενήλικες, και διέρχονται την περίοδο της ραγδαίας και έντονης ανάπτυξης, δηλαδή βρίσκονται στο οριστικό πέρασμα από την ανώριμη περίοδο της εφηβείας στην ωρίμανση της ενηλικίωσης, και την αντιμετωπίζουν με το δικό τους τρόπο. Το μυθιστόρημα, σε μεγαλύτερο βαθμό από τα άλλα είδη του γραπτού λόγου, εμπεριέχει εν δυνάμει κοινωνιολογικές, ειδικότερα «διαπαιδαγωγικές» σημασιοδοτήσεις οι οποίες σαφώς εκκινούν από την φύση του, την ιδιομορφία του και κυρίως από την αντίθεση του ήρωά του με τον κόσμο 5. Ο έφηβος, αναζητώντας την ταυτότητα του, έχει την τάση για «αμφισβήτηση και ανατροπή» 6, κατά συνέπεια απορρίπτει λογοτεχνικά βιβλία με Η πεζογραφία μας: Στον αστερισμό του μυθιστορήματος, στο Αγγελική Σπυροπούλου και Θεοδώρα Τσιμπούκη (επιμ.), έκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2002, σελ Maureen Nimon and John Foster, The Adolescent novel: Australian Perspectives, Centre for information Studies, Wagga Wagga N.S.W., 1997, σελ Λούκατς Γ, θεωρία του μυθιστορήματος, μετάφραση Σ. Βελέντζας, Άκμων, Αθήνα, σελ Παρασκευόπουλος Ι., Εξελικτική Ψυχολογία,εφηβική ηλικία, Δ τόμος, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 1989, σελ

17 Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ( ) συμβουλευτικό ή διδακτικό χαρακτήρα. Το άγνωστο αύριο, η αμφισβήτηση της γονικής παντοδυναμίας, το όραμα της αλλαγής του κόσμου, το ξύπνημα νέων εσωτερικών φωνών σε κορμί και ψυχή, η απροσδιόριστη μελαγχολία και η εξίσου απροσδιόριστη αισιοδοξία είναι καταστάσεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος ο έφηβος. Αν όμως όλα αυτά τα δει να βιώνονται από τους ήρωες μυθιστορημάτων, τότε και τον δικό του κόσμο πιο καλά θα κατανοήσει και με την λογοτεχνία γενικότερα θα ταυτιστεί, καθώς μέσα στις σελίδες του βιβλίου του θα υπάρχουν τα δικά του όνειρα, τα δικά του προβλήματα, ο δικός του κόσμος 7. Ο όρος «εφηβική λογοτεχνία», τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, είναι ένας νεόκοπος όρος. Δεν στηρίζεται και δεν υποστηρίζεται από τη μακρόχρονη παράδοση που τροφοδοτεί ό,τι συμπεριλαμβάνεται στην παιδική λογοτεχνία. Θα πρέπει να επισημάνουμε το γεγονός ότι παρά τις διαπιστωμένες διαφορές που χαρακτηρίζουν τις δύο μεταβατικές περιόδους της ζωής του ανθρώπου, κατά την πορεία του προς τη ενηλικίωση, η περίοδος της νεότητας συνδέθηκε με εκείνη της παιδικής ηλικίας και η λογοτεχνία για νέους ακολούθησε τη γενικότερη τύχη της παιδικής λογοτεχνίας: αποκλεισμό από τις ιστορίες της λογοτεχνίας και τα έργα λογοτεχνικής κριτικής, περιχαράκωση σε αυτόνομο αλλά υποτιμημένο χώρο δραστηριότητας, αμφισβήτηση της λογοτεχνικής αξίας των έργων που παράγονται 8. Βέβαια, οι νέοι όροι δεν έχουν λύσει το πρόβλημα, ώστε να δημιουργηθούν οι υποδιαιρέσεις εκείνες που είναι χρήσιμες στην ευρεία ζώνη της παιδικής λογοτεχνίας και που είναι δύσκολο να διακριθούν 9. Πρέπει όμως να αναφέρουμε ότι γίνονται σοβαρές προσπάθειες ώστε η εφηβική λογοτεχνία να υπάρξει ως υπό κατηγορία της παιδικής λογοτεχνίας Μάνος Κοντολέων, «Η Λογοτεχνική ενσάρκωση της ηλικίας της αμφισβήτησης», Περιοδικό Διαδρομές, 43 (Φθινόπωρο 1996), αφιέρωμα: «Η Λογοτεχνία των Νεαρών Ενηλίκων», σελ Βίκυ Πάτσιου, «Η σύγχρονη Λογοτεχνία για νέους», περιοδικό Διαδρομές, 43(Φθινόπωρο 1996) αφιέρωμα: «Η Λογοτεχνία των Νεαρών Ενηλίκων», σελ Maureen Nimon and John Foster, ό.π., σελ Ωστόσο η υποκατηγορία αυτή δεν έχει γίνει ακόμη αποδεκτή από πολλούς κριτικούς της λογοτεχνίας, οι οποίοι αμφισβητούν την αυθεντικότητά της και την ποιότητα των εφηβικών βιβλίων. Donelson L. Kenneth and Alleen Pace Nilsen, Literature for Today s Young Adults, 5 th ed., Longman, New York, 1997, σελ

18 Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ( ) Θεωρούμε απαραίτητο να διευκρινίσουμε ότι στην παρούσα έρευνα θα χρησιμοποιήσουμε τους όρους «εφηβικό» ή και «νεανικό», μυθιστόρημα, όπως και τον όρο παιδί /έφηβος, αφού τα διαχωριστικά όρια είναι δύσκολο να διακριθούν. Η εφηβεία ορίζεται ως η περίοδος της φυσικής και ψυχολογικής ανάπτυξης από το τέλος της παιδικής ηλικίας μέχρι την ωριμότητα. Είναι μια κατεξοχήν κρίσιμη περίοδος που βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ παιδικότητας και ενηλικίωσης. Το παιδί δεν είναι πλέον παιδί αλλά ούτε και ώριμος άνθρωπος. Ο John Spink υποστηρίζει ότι: «Τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής του ανθρώπου είναι περίοδος ταχείας ανάπτυξης. Η μοναδική άλλη περίοδος η οποία παρουσιάζει την ίδια ταχεία ανάπτυξη είναι η εφηβεία. Η ηλικία αυτή εμφανίζει έντονες μεταβολές: φυσιολογικές, ψυχολογικές, κοινωνικές. Είναι η εποχή της εξερεύνησης, της επιβεβαίωσης, της αμφισβήτησης και συχνά της σύγχυσης, των αντιφάσεων και των τραυματικών εμπειριών» 11. Η νοητική ανάπτυξη αλλάζει μετά τα 12 χρόνια και χαρακτηρίζεται συχνά από τους επιστήμονες ως το στάδιο της ανακάλυψης του εαυτού. Είναι η πιο κρίσιμη περίοδος που ετοιμάζει το παιδί να μπει στην ομάδα των ενηλίκων. Η προσωπικότητα και η συμπεριφορά του αλλάζουν σημαντικά, ενώ γίνεται και η αφύπνιση της σεξουαλικότητας. Ο έφηβος σ' αυτή την ηλικία διαμορφώνει τη δική του ιδεολογία. Είναι η περίοδος κατά την οποία διαμορφώνεται η κοινωνική του συνείδηση. Ο ψυχαναλυτής Erik Erickson περιέγραψε οκτώ εξελικτικά στάδια μέσα από τα οποία αναπτύσσεται η προσωπικότητα του ατόμου, και υποστηρίζει ότι η εφηβική περίοδος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της διαμόρφωσης της προσωπικής ψυχοκοινωνικής μας ταυτότητας. Αν μέχρι την ηλικία αυτή το παιδί έχει αφομοιώσει τις κατάλληλες εξελικτικές δεξιότητες, έχει πλέον διαμορφώσει μια αίσθηση συνέχειας του εαυτού, που αποτελεί τη βάση της προσωπικής του ταυτότητας. «Ωστόσο οι έντονες αλλαγές που επέρχονται στην εφηβεία (12ο-20ο έτος) επιβάλλουν μια αναδιάρθρωση του ψυχισμού του εφήβου, κατά την οποία τα προηγούμενα αναπτυξιακά θέματα επανέρχονται ως 11 John Spink, Τα παιδιά ως αναγνώστες, μετάφραση Κυριάκος Ντελόπουλος, Καστανιώτης, Αθήνα, 1989, σελ

19 Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ( ) «μάχες που καλείται ο έφηβος να ξαναδώσει» στην πορεία του για την απαρτίωση μιας νέας ταυτότητας» 12. Η λογοτεχνία, μέσα κυρίως από το μυθιστόρημα, έρχεται σε βοήθεια αυτών των υπό, εκκόλαψη μεγάλων, και ασχολείται θεματολογικά με τα ενδιαφέροντα και τα προβλήματά τους. Όπως, όμως, είναι δυσχερής ο προσδιορισμός της αρχής, και κυρίως της λήξης της παιδικής και νεανικής ηλικίας, άλλο τόσο είναι προβληματικός και ο καθορισμός του βιβλίου που απευθύνεται σ αυτές τις ηλικίες. Ο Β. Αναγνωστόπουλος 13 και ο Κυρ. Ντελόπουλος 14, μιλώντας για την ηλικία του παιδιού /έφηβου και τα βιβλία του, συμφωνούν στη ρευστότητα των ορίων, αλλά καθορίζουν το παιδικό και νεανικό βιβλίο ο καθένας τους διαφορετικά: ο Β. Αναγνωστόπουλος ισχυρίζεται ότι μόνο για πρακτικούς λόγους ακολουθεί την παραπάνω διαίρεση, ενώ ο Κυρ. Ντελόπουλος εκφράζει την άποψη ότι: «Η ηλικία δεν συμβαδίζει με τις αναγνωστικές ανάγκες και την ικανότητα του παιδιού / νέου, γιατί η πνευματική ωριμότητά του δεν συμπίπτει με την ηλικία του, γεγονός το οποίο δημιουργεί σειρά ζητημάτων από και προς ποικίλες κατευθύνσεις και πεδία. Είναι άγνωστος ο μηχανισμός της αποδοχής και της απόρριψης, εκ μέρους των παιδιών / νέων, των βιβλίων που εγράφησαν ειδικά γι αυτά. Όπως άγνωστος είναι και ο λόγος που τα ωθεί να στρέφονται προς αναγνώσματα τα οποία δεν εγράφησαν για την ηλικία τους, μολονότι το θέμα της ωρίμανσης μοιάζει να προσφέρει επαρκείς εξηγήσεις» 15. Δηλαδή η ηλικία δεν συμβαδίζει με την ωριμότητα 16, η ωριμότητα δεν συμπλέει με τις προτιμήσεις και οι προτιμήσεις δεν ορίζονται. Η παιδική και εφηβική ηλικία έχει το δικό της τρόπο να βλέπει τα πράγματα, να σκέπτεται, να αισθάνεται. Παρόλα αυτά οι σχέσεις 12 Γιάννης Τσαμασίρος, «Πορεία προς την ωριμότητα», αφιέρωμα: «Εφηβεία», Εφημερίδα Ελευθεροτυπία, Β. Αναγνωστόπουλος, «Η αναγνωστική ικανότητα και τα ενδιαφέροντα των παιδιών κατά ηλικία», Διαβάζω, 242(Ιούνιος 1990), αφιέρωμα : «Λογοτεχνικό βιβλίο και παιδί», σελ Κυρ. Ντελόπουλος, «Παιδικά και νεανικά βιβλία», Η λέξη, 118 (Νοέμβρης - Δεκέμβρης 1993), αφιέρωμα: «Παιδική Λογοτεχνία», σελ Κυρ. Ντελόπουλος, «Παιδικά και νεανικά βιβλία», ό.π., σελ Ο Ι.Ν. Παρασκευόπουλος, αφήνοντας πίσω την παιδική ηλικία (προσχολική, σχολική), διακρίνει δύο περιόδους εφηβείας: α) την κυρίως εφηβεία (11 16) και β) την εφηβική νεότητα (16-20). Η ωρίμανση όμως δεν συμβαίνει ούτε ως προς το βαθμό ούτε ως προς την καθορισμένη ηλικιακή εξέλιξη, σ όλους τους ανθρώπους κατά τον ίδιο τρόπο. Ο πολιτισμός και η κοινωνική εξέλιξη καθορίζουν την ωρίμανση, σε κάποιο βαθμό επίσης. Στις μέρες μας ακούμε να τραγουδιέται και ο στοίχος «μια εφηβεία επιεικής που γίνεται σαράντα».γίνεται σαφές ότι οι πληροφορίες της ψυχολογίας, των κειμενικών στοιχείων των έργων και ορισμένων λαϊκών αντιλήψεων, αν και είναι χρήσιμες δεν είναι επαρκείς να απαντήσουν με ακρίβεια στο ερώτημα «ποιος διαβάζει τι;», Ι. Ν. Παρασκευόπουλος, ό.π., σελ

20 Το βραβευμένο ελληνικό εφηβικό μυθιστόρημα ( ) ανάγνωσης και παιδιού/εφήβου δεν είναι οριστικές, σταθερές και αμετάκλητες, αλλά συνεχώς μεταβάλλονται. Η πορεία της παιδικής ψυχής προς την ωρίμανσή της και ως την ολοκλήρωση της προσωπικότητας του ατόμου, δικαιολογεί τη ρευστότητα και την ποικιλία των επιλογών, των διαθέσεων και των προτιμήσεων. Υπάρχουν μυθιστορήματα που η θεματολογία τους ενδιαφέρει εξίσου την παιδική και την εφηβική ηλικία, ή τουλάχιστον τα σημεία τομής τους είναι δυσδιάκριτα και από ψυχολογική, αλλά και από λογοτεχνική σκοπιά 17. Το μυθιστόρημα, όπως το ξέρουμε σήμερα, διαμορφώθηκε, στη δυτική κυρίως Ευρώπη, στην περίοδο από το 12 ο ως τον 17 ο αιώνα 18. Το πρώτο εφηβικό/νεανικό μυθιστόρημα γράφτηκε στη Γερμανία το 1554, από τον Jörg Wickram, με τίτλο Ο καθρέπτης των νέων(der jungen knaben spigegel), και αποτελεί μια πρώτη απόπειρα διδακτικού μυθιστορήματος που προορίζονταν ειδικά για τους νέους. Σ αυτό το μυθιστόρημα ο διδακτισμός και η ψυχαγωγία συνδέθηκαν στενά μεταξύ τους για την διοχέτευση κανόνων του τρόπου «του σκέπτεσθαι και πράττειν». Οι περιπέτειες του Τηλέμαχου (Anventures de Telemaque) γράφτηκαν το 1694 από τον Fenelon, για το μαθητή του, δούκα της Βουργουνδίας, και γνώρισαν μεγάλη επιτυχία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Έναν αιώνα αργότερα, το 1796, ο Goethe, με το μυθιστόρημα Τα χρόνια της μαθητείας του Βίλχελμ Μάιστερ (Wilhelm Wanderjahre, oder die Enstsagenden) θα επικυρώσει την ύπαρξη του bildungsroman, του μυθιστορήματος μαθητείας, ως ιδιαίτερου λογοτεχνικού είδους 19. Το 1719 δημοσιεύεται στην Αγγλία το μυθιστόρημα του Daniel Defoe Η ζωή και οι απροσδόκητες περιπέτειες του Ροβινσώνα Κρούσου, το οποίο αρχικά προορίζονταν για ενήλικες, σύντομα όμως καθιερώθηκε ως κλασικό έργο της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας, χάρη στις πολυάριθμες διασκευές και εκσυγχρονισμούς που γνώρισε, από 17 Maureen Nimon and John Foster, ό.π., σελ.4-14 και Γιάννης Παπαδάτος, ό.π., σελ Το μυθιστόρημα εμφανίστηκε το 12 ο αιώνα με τον όρο Roman, ενώ ο Κοραής ήταν αυτός που μετέφερε τον όρο αυτό και τον μετέφρασε ως «Μυθιστόρημα» στα ελληνικά. Χάρης Σακελαρίου, Ιστορία της Παιδικής Λογοτεχνίας Ελληνική και Παγκόσμια, 8 η έκδ., Δανιά, Αθήνα, 1996, σελ Ντενίζ Εσκαρπί, Η Παιδική και Νεανική Λογοτεχνία στην Ευρώπη, μετάφραση Στέση Αθήνη, Καστανιώτης, Αθήνα, 1995, σελ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 09/10/2011 ΣΕΙΡΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του αποσπάσματος σε 80-100 λέξεις, χωρίς δικά σας σχόλια. Στο συγκεκριμένο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο Τρίτη ηλικία

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο Τρίτη ηλικία ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Τρίτη ηλικία Η «τρίτη ηλικία» ή τα γηρατειά είναι μια συνεχιζόμενη και εξελισσόμενη διαδικασία, που αρχίζει σε διαφορετική στιγμή και εξελίσσεται με διαφορετικό ρυθμό. Ακόμη,

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και η Επιστημονική Ένωση ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ διοργανώνουν Πανελλήνιους Μαθητικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή

ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή 1. ΤΠΕ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΟ ΧΑΣΜΑ (DIGITAL DIVIDE) Η ψηφιακή τεχνολογία πάνω στην οποία στηρίζονται οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ. Έτος 2013-14 Τμήμα Α 1. Ερευνητική Εργασία. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος

11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ. Έτος 2013-14 Τμήμα Α 1. Ερευνητική Εργασία. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος Ερευνητική Εργασία 11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ. Έτος 013-1 Τμήμα Α 1 1. Κριτήρια επιλογής θέματος α. Εργασία πολλών συγγενικών προσώπων στη βεσο. β. Πληθώρα πληροφοριών για το συγκεκριμένο εργοστάσιο γ. Περιέργεια

Διαβάστε περισσότερα