ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2): , 2009 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2):102-116, 2009 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ"

Transcript

1 102 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2): , 2009 ΙΝΤRODUCTION Professor Giuseppe Argenziano is a professor of Dermatology at the 2nd University of Naples in Italy. The main field of his research activity is skin Oncology and especially the development of methods for the early diagnosis of malignant melanoma. He has founded a Melanocytic Lesions Clinic dedicated to the development of dermatoscopy and the application of new methods for the clinical diagnosis of benign and malignant skin neoplasms. During the last ten years he has developed scientific cooperation with more than a hundred colleagues in more than twenty counties and he has organized more than thirty national and international scientific meetings, seminars and conferences. He is the co-founder and general secretary of the World Dermatoscopy Foundation, the coordinator of a series of lessons organized by IMED 7003 e-learning from the Department of Primary Medicine for the skin cancer treatment of Queensland University and member of department e-learning course of National Dermatoscopy Diploma of Craz University. He is the author of more than 220 scientific articles, publications and books which are a landmark in the section of dermatoscopy. In the last ten years he has been invited and participated as a lecturer/ president at least at 300 national and international conferences concerning malignant melanoma. His scientific publications have received more than 1,451 citations with H-index 19 (August 2009). Εισαγωγή Ο καθηγητής Giuseppe Argenziano είναι καθηγητής Δερματολογίας στο 2ο Πανεπιστήμιο της Νάπολης στην Ιταλία. Το κύριο πεδίο της ερευνητικής του δραστηριότητας αποτελεί η Oγκολογία του δέρματος και ειδικότερα η ανάπτυξη ειδικών μεθόδων για την πρώιμη ανίχνευση του κακοήθους μελανώματος. Έχει ιδρύσει Κλινική Μελαγχρωματικών Αλλοιώσεων αφιερωμένη στην ανάπτυξη της δερματοσκόπησης και στην εφαρμογή νέων μεθόδων κλινικής διάγνωσης καλοηθών και κακοηθών δερματικών νεοπλασμάτων. Τα τελευταία 10 έτη έχει αναπτύξει επιστημονικές συνεργασίες με περισσότερους από 100 συναδέλφους σε περισσότερα από 20 κράτη και έχει οργανώσει περισσότερα από 30 Εθνικές και Διεθνείς Επιστημονικές Συναντήσεις, Σεμινάρια και Συνέδρια. Αποτελεί το συνιδρυτή και Γενικό Γραμματέα της Παγκόσμιας Εταιρείας Δερματοσκόπησης, το συντονιστή σειράς μαθημάτων της IMED 7003 e- learning από το Τμήμα Πρωτοβάθμιας Ιατρικής για την αντιμετώπιση του καρκίνου του δέρματος του Πανεπιστημίου του Queensland και μέλος του τμήματος e-learning course του Διεθνούς Διπλώματος Δερματοσκόπισης του Πανεπιστημίου Graz. Είναι συγγραφέας περισσότερων από 220 επιστημονικών άρθρων, δημοσιεύσεων και βιβλίων που αποτελούν ορόσημο στον τομέα της δερματοσκόπησης. Τα τελευταία 10 χρόνια αποτέλεσε προσκεκλημένο ομιλητή/πρόεδρο σε τουλάχιστον 300 εθνικά και διεθνή συνέδρια με θέμα το κακόηθες μελάνωμα. Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις του έχουν λάβει συνολικά περισσότερες από εύφημες μνείες με H-index 19 (Αύγουστος του 2009).

2 103 Μελανοκυτταρικές Βλαβες που προβληματίζουν σε Παιδιά Problematic Melanocytic Lesions in Children ΠΕΡΙΛΗΨΗ Επιμελεια: Κωσταντινος σταματοπουλοσ 1 παναγησ πολυζωησ 2 1 Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος 2 Φοιτητής Ιατρικής Elvira Moscarella, MD 1, Iris Zalaudek, MD 1 ; Gerardo Ferrara, MD 2 ; Afroditi Neofotistou, MD 3 ; Giuseppe Argenziano, MD 3. 1 Department of Dermatology, Medical University of Graz, Graz, Austria 2 Pathologic Anatomy Service, Gaetano Rummo General Hospital, Benevento, Italy 3 Department of dermatology, Second University of Naples, Naples, Italy Μελανοκυτταρικές βλάβες σε παιδιά είναι σχεδόν κατά κανόνα καλοήθεις και συνεπώς η κλινική τους αντιμετώπιση εύκολη στις πιο πολλές περιπτώσεις. Υπάρχουν ωστόσο δύο προβληματισμοί: ο πρώτος είναι η διαφορική διάγνωση μεταξύ μελανώματος και σπίλου του Spitz, ο δεύτερος έχει να κάνει με το συγγενή γιγάντιο μελανοκυτταρικό σπίλο. Αυτός είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου μελανώματος μεταξύ παιδιών ηλικίας κάτω των 12 ετών, μολονότι λιγότερο από το 1% των παιδιών με συγγενή γιγάντιο μελανοκυτταρικό σπίλο θα εμφανίσει μελάνωμα. Δεδομένου ότι το παιδιατρικό μελάνωμα είναι εξαιρετικά σπάνιο, οι περισσότεροι γιατροί δε θα τεθούν σε αντιπαράθεση με αυτήν την κακοήθεια. Μεγαλύτερης χρησιμότητας χρίζει η ετοιμότητα απέναντι στις δυο προαναφερθείσες προβληματικές βλάβες, που θα συνιστούσαν άμεση αντιμετώπιση σε περίπτωση νέων, ταχέως αναπτυσσόμενων αλλοιώσεων (τα ξεχωριστά κλινικά χαρακτηριστικά του σπίλου του Spitz ) ή στην περίπτωση συγγενούς σπίλου με πρόσφατες αλλαγές μεγέθους, χρώματος και/ή σχήματος. Σε αυτήν την ανασκόπηση περιγράφονται τα πιο κοινά κλινικά και δερματοσκοπικά χαρακτηριστικά ενός μεγάλου φάσματος παιδιατρικών μελανοκυτταρικών βλαβών με ιδιαίτερη έμφαση στις προβληματικές αλλοιώσεις που μπορεί να παρουσιάσουν παιδιά. Λέξεις κλειδιά: μελανοκυτταρικός σπίλος, μελάνωμα, κλινική διάγνωση, δερματοσκόπηση, ιστοπαθολογική διάγνωση.

3 104 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, 2009 Εικόνα 1. Σπίλος του Spitz. Νέα, ταχέως αναπτυσσόμενη αλλοίωση. A B ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι μελανοκυτταρικοί σπίλοι σε παιδιά δεν πρέπει να ελέγχονται συστηματικά. Αυτό είναι ένα μάθημα που διδαχτήκαμε από έμπειρους παιδοδερματολόγους που γνωρίζουν πολύ καλά ότι η εμφάνιση μελανώματος πριν την εφηβεία είναι εξαιρετικά σπάνια 1,2. Εκτιμάται ότι η ετήσια εμφάνιση είναι 0,8 στο εκατομμύριο στην πρώτη δεκαετία της ζωής 3. Το ερώτημα που προκύπτει είναι: εάν οι μελανοκυτταρικές βλάβες σε παιδιά είναι σχεδόν αμετάβλητα καλοήθεις, ποιές είναι οι «προβληματικές» παιδικές βλάβες; Με βάση παλαιότερες μελέτες, που προηγούμενες διαγνώσεις για μελάνωμα επαναπροσδιορίστηκαν και ένας σημαντικός αριθμός βλαβών επαναταξινομήθηκε ως σπίλοι του Spitz 1,4-6 είναι φανερό ότι ένα από τα προβλήματα είναι η διαφορική διάγνωση μεταξύ μελανώματος και σπίλου του Spitz. Το δεύτερο πρόβλημα σχετίζεται με το γιγάντιο συγγενή μελανοκυτταρικό σπίλο. Αυτός είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου για μελάνωμα που αφορά σε παιδιά κάτω των 12 ετών, με ένα τρίτο των μελανωμάτων να ανακύπτουν σε σπίλους garmet Καταυτόν τον τρόπο οι συγγενείς σπίλοι και οι βλάβες που μοιάζουν με σπίλο του Spitz παριστούν αληθινές προβληματικές μελανοκυτταρικές αλλοιώσεις σε παιδιά. Όπως προαναφέρθηκε, ο συστηματικός έλεγχος των σπίλων (χαρτογράφηση) όλου του σώματος σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας προκύπτει μηδαμινού οφέλους από πρακτική σκοπιά. Δεδομένης της επιδημιολογικής ημερομηνίας του μελανώματος, οι περισσότεροι γιατροί ενδέχεται να μην εξετάσουν σοβαρά την κακοήθεια. Μεγάλης σημασίας είναι να γνωρίζουμε καλά τις δυο προαναφερθείσες προβληματικές βλάβες, οι οποίες απαιτούν άμεση επέμβαση σε περίπτωση νέων, ταχέως αναπτυσσόμενων αλλοιώσεων (τα ξεχωριστά κλινικά χαρακτηριστικά του σπίλου του Spitz) ή σε περίπτωση συγγενούς σπίλου με πρόσφατη αλλαγή μεγέθους, χρώματος και/ή σχήματος (εικόνες 1 και 2). Η δερματοσκόπηση μπορεί να βοηθήσει στην διαφορική διάγνωση μελανοκυτταρικού σπίλου από μελάνωμα. Αυτό μειώνει τον αριθμό περιττών χειρουργικών αφαιρέσεων και βελτιώνει την εμπιστοσύνη κλινικής διάγνωσης των βλαβών Σ αυτήν την ανασκόπηση περιγράφουμε τα πιο συχνά κλινικά και δερματοσκοπικά χαρακτηριστικά από ένα ευρύ φάσμα παιδιατρικών μελανοκυτταρικών βλαβών, με ιδιαίτερη έμφαση στις προβληματικές βλάβες που μπορεί να παρουσιάσουν παιδιά. ΜΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟΙ ΜΕΛΑΝΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΙ ΣΠΙΛΟΙ Κοινοί σπίλοι Συχνά, οι κοινοί παιδικοί σπίλοι ανήκουν ιστοπαθολογικά στους σύνθετους ή δερμικούς 15. Κλινικά, παρουσιάζονται μικρές, επίπεδες έως ελαφρά ανυψωμένες αλλοιώσεις καφέ χρώματος που μπορεί να εμφανιστούν οπουδήποτε στο σώμα. Ο αριθμός των

4 Ανδ. Δ. Κατσάμπας. Botulinum Τοξίνη-Α και αισθητικές επεμβάσεις 105 A B Εικόνα 2. A-B) Συγγενής σπίλος με πρόσφατη αλλαγή μεγέθους, χρώματος και σχήματος. μελανοκυτταρικών σπίλων αυξάνεται προοδευτικά με την ηλικία 16, έτσι ο συνολικός αριθμός σε παιδιά είναι συνήθως κάτω των δέκα. Παραδοσιακά, οι συγγενείς σπίλοι είναι αυτοί που υπάρχουν ήδη κατά τη γέννηση ή αναπτύσσονται μέσα στον πρώτο χρόνο ζωής ενώ αυτοί που αναπτύσσονται μετά το πρώτο έτος ζωής χαρακτηρίζονται επίκτητοι. Πρόσφατες δερματοσκοπικές αναφορές έδειξαν ότι τα χαρακτηριστικά των σπίλων ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία του ασθενούς, ενώ το σφαιροειδές πρότυπο είναι το πιο συχνό σε παιδικούς σπίλους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ύπαρξη σφαιριδίων είναι κοινό και σύνηθες γνώρισμα των μικρών συγγενών σπίλων καθώς και των πρώιμα επίκτητων Η αντιμετώπιση αυτών των σπίλων (με την εικόνα σφαιριδίων στην δερματοσκόπηση) σε παιδιά είναι βασικά συντηρητική, εκτός μερικών περιπτώσεων λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό αριθμό σπίλων και την συνύπαρξη παραγόντων κινδύνου για μελάνωμα, όπως το θετικό οικογενειακό ιστορικό, τον φωτότυπο και τον αριθμό ηλιακών εγκαυμάτων. Παιδιά με μεγάλο αριθμό σπίλων, με ορισμένους μεγαλύτερους των 6 χιλιοστών και με μικρή ατυπία στο σχήμα και στο χρώμα, πρέπει να παρακολουθούνται ετησίως ξεκινώντας από την εφηβεία (εικόνα 3). Οι μεγάλοι και ασύμμετροι αυτοί σπίλοι λέγονται κατά τα λεχθέντα δυσπλασικοί. Ο όρος αυτός δημιούργησε αξιοσημείωτες αντιπαραθέσεις εξαιτίας της έλλειψης αξιόπιστων ορισμών, κριτηρίων και φτωχών κλινικοπαθολογικών συσχετισμών με τα «δυσπλασικά» γνωρίσματα. Γι αυτούς τους λόγους το 1992 το National Institutes of Health Consensus Conference συνέστησε τον πιο κλινικά προσδιοριστικό όρο: «άτυπος σπίλος» 21. Άτυποι σπίλοι παρουσιάζονται συνήθως μετά την εφηβεία και συνεχίζουν να αναπτύσσονται μέχρι την τέταρτη έως πέμπτη δεκαετία της ζωής Μπορεί να είναι κλινικά επίπεδοι ή ελαφρώς υψωμένοι και συχνά αποκαλύπτουν χρωματική ποικιλία και διάμετρο μεγαλύτερη των 6 χιλιοστών. Πολλαπλοί άτυποι σπίλοι αποτελούν ένα χαρακτηριστικό σημάδι σε Εικόνα 3. Πολλαπλοί σπίλοι σε έφηβο. Οι σπίλοι που είναι μεγαλύτερη των 6 χιλιοστών και με μικρή ατυπία στο σχήμα και το χρώμα χρήζουν παρακολούθησης ανά έτος.

5 106 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, 2009 Εικόνα 4. Α) Σημείο Bologna. Έκκεντρα αυξημένη εμφάνιση μελανίνης. Β) Σε αντίθεση με το μελάνωμα συχνά εξαφανίζεται κατά τη διάρκεια παρακολούθησης. A B ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο για μελάνωμα. Γι αυτόν το λόγο πρέπει να πραγματοποιείται τακτική παρακολούθηση μετά την εφηβεία. Σ αυτά τα άτομα το μελάνωμα εμφανίζεται συνήθως de novo, θέτοντας τους άτυπους σπίλους ως ένα σημάδι κινδύνου και όχι ως πρόδρομους μελανώματος. Το ζητούμενο στη διαδικασία παρακολούθησης αυτών των ατόμων είναι να αναγνωριστεί το μελάνωμα σε αρχικό στάδιο που είναι δύσκολο να διαφοροποιηθεί από καλοήθη άτυπο σπίλο. Αξίζει να παρατεθεί σ αυτό το σημείο η μελέτη του Tsao et al. 25, ο οποίος παρουσίασε έναν κατά εκτίμηση ετήσιο δείκτη αλλαγής ενός απλού σπίλου σε μελάνωμα με φάσμα από λιγότερο από 1/ για άνδρες και γυναίκες κάτω των 40 ετών, σε περίπου 1/ για άνδρες άνω των 60 ετών. Χαμηλότεροι δείκτες περιγράφησαν από τον Garbe et al et all. σε άτομα ηλικίας κάτω των 20. Ένα ιδιαίτερο κλινικό και δερματοσκοπικό γνώρισμα που συχνά φέρει σύγχυση είναι η έκκεντρα αυξημένη εμφάνιση μελανίνης (που ονομάζεται επίσης σημείο Bologna) 28. Αυτό είναι ένα μάλλον κοινό γνώρισμα σε παιδικούς σπίλους αλλά μπορεί να θεωρηθεί και ως σημάδι μελανώματος από τους κλινικούς. Ωστόσο, σε αντίθεση με το μελάνωμα, σπίλοι με έκκεντρα αυξημένη εμφάνιση μελανίνης παρουσιάζουν δερματοσκοπικά καφέ έως γκρίζα-μαύρη ομογενή απόχρωση στην απουσία οποιουδήποτε ειδικού γνωρίσματος μελανώματος. Επιπλέον, αυτή η «αθώα» αυξημένη εμφάνιση μελανίνης μπορεί συχνά να εξαφανισθεί κατά τη διάρκεια παρακολούθησης (εικόνα 4). Κυανοί σπίλοι Οι κυανοί σπίλοι μπορούν να αναπτυχθούν καθ όλη τη διάρκεια της ζωής, με αυξημένη συχνότητα στα παιδικά χρόνια και στην εφηβεία. Ο καθ εκτίμηση αριθμός εμφάνισης είναι από 1% σε 2% στο λευκό πληθυσμό. Μπορούν να διακριθούν 2 διαφορετικές μορφές: ο κοινός κυανός και ο κυτταρικός κυανός σπίλος 29. Μπορούν να εμφανιστούν παντού στο σώμα, με ιδιαίτερη προτίμηση στα άκρα, στους γλουτούς και στο τριχωτό δέρμα της κεφαλής 30,31. Κλινικά παρουσιάζονται ως μονά κυανά, λεία στην επιφάνεια τυλώματα, πλάκες ή μικρές δερματικές φουσκάλες. Οι κοινοί κυανοί σπίλοι είναι συνήθως μικροί (λιγότερο από 10 χιλιοστά), ενώ οι κυτταρικοί κυανοί σπίλοι είναι μεγαλύτεροι (έως και 30 χιλιοστά) και μπορούν να παρουσιάσουν πολυχρωματική εμφάνιση (κυανούν, καφέ και άσπρο χρώμα). Το δερματοσκοπικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του κυανού σπίλου είναι ο μεταλλικός-μπλε ομογενής χρωματισμός του χάρη στην παρουσία έντονα χρωματισμένων μελανοκυττάρων στο δέρμα, αν και έχουν περιγραφεί επιπρόσθετες διαφορετικές μορφές 32. Ιδιαίτερα όταν βρίσκονται στα άκρα, οι κυανοί σπίλοι μπορεί να παρουσιάσουν έναν συνδυασμό κυανής και

6 Ανδ. Δ. Κατσάμπας. Botulinum Τοξίνη-Α και αισθητικές επεμβάσεις 107 A Εικόνα 5. Συγγενείς μελανοκυτταρικοί σπίλοι (ΣΜΣ). άσπρης απόχρωσης χωρίς να παρουσιάζονται άλλες δερματοσκοπικές δομές. Μικροί και σταθεροί κυανοί σπίλοι δεν απαιτούν περαιτέρω διαχείριση. Ο κυτταρικός κυανός σπίλος θεωρείται υψηλότερου κινδύνου για ανάπτυξη μελανώματος Συνεπώς, μια διαφορική διάγνωση με μελάνωμα μπορεί να ληφθεί υπ όψη σε περιπτώσεις με ιστορικό ταχείας ανάπτυξης ή παρουσιαζομένου άτυπου δερματοσκοπικού προτύπου. Σύνθετοι σπίλοι Οι σύνθετοι σπίλοι είναι ιστοπαθολογικά τυποποιημένοι από την παρουσία δυο διαφορετικών κυτταρικών πληθυσμών 37. Δερματοσκοπικά ένα σφαιρικό στοιχείο συνδυάζεται συνήθως με κυανό ομογενές χρώμα, ή ένα δικτυωτό πρότυπο μπορεί να παρατηρηθεί περιφερικά, περικυκλώνοντας μια κεντρική κυανή περιοχή. Ένεκα της μεγάλης ομοιότητας μεταξύ σύνθετων σπίλων και μελανώματος, αυτές οι αλλοιώσεις αφαιρούνται για ιστοπαθολογική εξέταση. Σπίλος του Halo Οι σπίλοι του Halo είναι συγγενείς ή επίκτητοι περικυκλωμένοι από μια λευκή στεφάνη 39,40. Είναι μάλλον συχνοί σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες που παρουσιάζουν πολλαπλούς στον κορμό. Εκτιμάται ότι τα περιστατικά στον πληθυσμό είναι περίπου 1% και μπορούν να συσχετιστούν με αυτοάνοσες ασθένειες όπως η λεύκη και η θυρεοειδίτιδα του Hashimoto, B όπως επίσης η ατοπική δερματίτιδα και το σύνδρομο του Turner 41,42. Μετά από μια χρονική περίοδο που μπορεί να ποικίλει, ο κεντρικός σπίλος σταδιακά εξαφανίζεται εξαιτίας αυτόματης υποχώρησης, στην οποία τα λεμφοκύτταρα Τ παίζουν ρόλο κλειδί Δερματοσκοπικά, οι σπίλοι του Halo παρουσιάζουν συχνά ένα σφαιροειδές πρότυπο, φαινόμενο που συχνά παρατηρείται σε παιδιά (βλέπε παραπάνω). Οι σπίλοι παρουσιάζονται περιτριγυρισμένοι από μιαν άσπρη σαν ουλή στεφάνη ποικίλου μεγέθους. Στο τελικό στάδιο του εσωκλεισμού, ο κεντρικός σπίλος εξαφανίζεται οριστικά και παρατηρείται μια γκρίζα απόχρωση εξαιτίας των μελανοφάγων και των αγγείων απ το δερματικό αγγειακό πλέγμα 47. Το μελάνωμα Halo και ο τεχνητός ψευδο- Halo σπίλος είναι οι κύριες διαφορικές διαγνώσεις 48. Η παρουσία τυπικών δερματοσκοπικών γνωρισμάτων του κεντρικού σπίλου είναι απαραίτητη για τη διαφοροποίηση απ το μελάνωμα. Τεχνητός ψευδο-halo σπίλος μπορεί να δημιουργηθεί από την εφαρμογή αντηλιακού πέρα από τα όρια ενός κοινού σπίλου. Σε αυτήν την περίπτωση δεν παρατηρούνται φαινόμενα υποχώρησης και ένα απλό ζήτημα που αφορά στην ηλιακή προστασία μπορεί να βοηθήσει στην διαγνωση. Δυσπλαστικός σπίλος (nevus spilus) O n.s. ή κοκκιωματώδης φακοειδής σπίλος αποτελείται από τεμάχια καστανής απόχρωσης που περιέχουν έναν ποικίλο αριθμό σκοτεινών καφέ κηλίδων ή βλατίδων. Θεωρείται συνήθως μια παραλλαγή του συγγενούς σπίλου αλλά μπορεί να εμφανιστεί και μετά τη γέννηση, σε πρώιμη νηπιακή ηλικία Στο δερματοσκόπιο εμφανίζεται ως ένα δίκτυο χρωστικής ανοιχτού καφέ χρώματος, με τα κοκκία να παρουσιάζουν ένα σκούρο καφέ κανονικό δίκτυο και βλατίδες και οζίδια να παρατηρούνται με μη δομημένη ομογενή κυανή έως καστανή περιοχή. Μελάνωμα που να αναπτύσσεται σε προϋπάρχων n.s. έχει αναφερθεί, αλλά σπάνια και μόνο σε ενήλικες. Γι αυτόν τον λόγο η αντιμετώπιση δυσπλαστικού σπίλου σε παιδιά είναι συντηρητική. Agminated nevi Οι a.n. συγκροτούν καλοήθεις μελανοκυτταρικούς πολλαπλασιασμούς που περιορίζονται σε ένα μέρος του σώματος. Πολλαπλοί κοινοί μελανοκυτταρικοί σπίλοι, σπίλοι του Spitz, κυανοί σπίλοι, συγγενείς σπίλοι και

7 108 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, 2009 φακές μπορεί να βρεθούν στους a.n. Η κύρια διαφορική διάγνωση ειναι ο κοκκιωματώδης φακοειδής σπίλος αλλά στους a.n. η ανοιχτή καφέ περιοχή απουσιάζει. Μπορεί να εμφανιστούν στο πλαίσιο ενός ασθενούς με πολλαπλούς σπίλους και θεωρούνται σαν τμηματική εκδήλωση ενός άτυπου συνδρόμου σπίλων εξαιτίας γενετικών μεταβολών 55,56. Δερματοσκοπικά, μπορούν να ανιχνευτούν πολλά στοιχεία που έχουν σχέση με καλοήθεις σπίλους. Η αντιμετώπιση πρέπει να βασίζεται σε έναν καλό συνδυασμό κλινικο-δερματοσκοπικής προσέγγισης, αλλά είναι συνήθως συντηρητική σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας. Στοχοειδής αιμοσιδηροτικός σπίλος Ο στοχοειδής αιμοσιδηροτικός σπίλος είναι μια παραλλαγή του τραυματισμένου σπίλου που περιγράφηκε πρόσφατα Η κλινική εικόνα αποτελείται από μία εκχυμωτική άλω, μοβ χρώματος με μορφή στόχου, γύρω από τον προϋπάρχοντα, συνήθως υπεγερμένο, συγγενή μελανοκυτταρικό σπίλο. Η δερματοσκόπηση βοηθά στη διαφοροδιάγνωση της αιμογλουβίνης από τη μελανίνη. Ένας σφαιρικός σπίλος φαίνεται συνήθως στο κέντρο, περιβαλλόμενος από μια ομοιογενή ερυθρά ζώνη με ακανόνιστα όρια στην περιφέρεια. Η θεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση τοπικών στεροειδών για 7-14 ημέρες και επανεξέταση μετά από 1 μήνα, όταν η φυσιολογική μορφή του σπίλου είναι και πάλι ορατή. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟΣ ΜΕΛΑΝΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΠΙΛΟΣ Συγγενής σπίλος Ως συγγενής μελανοκυτταρικός σπίλος (ΣΜΣ) ορίζεται ο σπίλος που είναι παρών στη γέννηση ή κατά τον πρώτο χρόνο ζωής. Οι συγγενείς μελανοκυτταρικοί σπίλοι χωρίζονται σε 3 κατηγορίες ανάλογα με το μέγεθός τους: μικροί (<1,5 εκ.), μεσαίοι (1,5-20 εκ.) και μεγάλοι (>20 εκ.). Η τελευταία ομάδα μπορεί επίσης να χωριστεί σε G1 (20 με 30 εκ.), G2 (30 με 40 εκ.) και G3 (>40 εκ.). Είναι γενετικά προκαθορισμένοι και παραμένουν καθ όλη τη διάρκεια της ζωής (εικόνα 5). Ο κίνδυνος κακοήθους εξαλλαγής είναι ακόμη υπό συζήτηση. Σε μια ανασκόπηση του θέματος Μελάνωμα σε παιδιά νεότερα των 12 ετών, το ένα τρίτο των περιπτώσεων βρέθηκε να σχετίζεται με γιγάντιο ΣΜΣ 10. Σε μια πρόσφατη ανασκόπηση οι Krengel et al.ανέφεραν ότι η συχνότητα μελανώματος σε ασθενείς με ΣΜΣ ήταν μεταξύ 0,05% και 10,7%, ενώ ήταν σημαντικά υψηλότερη σε μικρότερες έρευνες. Σε σύνολο 6571 ασθενών με ΣΜΣ που παρακολουθούνταν για 3,4-23,7 χρόνια μόνο το 0,7% εξελίχθηκε σε μελάνωμα 61. Η μέση ηλικία διάγνωσης του μελανώματος ήταν 7 χρόνια και η επικινδυνότητα του μελανώματος εξαρτιόταν σημαντικά από το μέγεθος του σπίλου, όντας υψηλότερη σε γιγάντιους ΣΜΣ κατά την παιδική ηλικία. Οι μεγάλοι ΣΜΣ τείνουν επίσης να σχετίζονται με συστηματικές παθήσεις, ειδικά με αυτές του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η Νευροεπιδερμιδική μελανινοκύττωση (ΝΕΜ) οφείλεται σε πολλαπλασιασμό των μελανινοκυττάρων εντός του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ συνήθως συνυπάρχουν πολλοί δερματικοί ΣΜΣ 62. Η πρόγνωση των ασθενών με συμπτωματική ΝΕΜ μπορεί να είναι πολύ φτωχή, καθώς μπορεί να προκαλέσει αύξηση της ενδοκράνιας πίεσης. Σε μια ανασκόπηση 39 περιπτώσεων συμπτωματικής ΝΕΜ, ο θάνατος επήλθε σε περισσότερους από τους μισούς ασθενείς εντός 3 ετών από την εμφάνιση των νευρολογικών συμπτωμάτων και οι περισσότεροι θάνατοι σημειώθηκαν σε ασθενείς νεότερους των 10 ετών 63. Η κλινική διάγνωση των μέσων και μεγάλων ΣΜΣ δεν είναι δύσκολη λόγω του μεγέθους τους και του ιστορικού, του ότι είναι παρόντες δηλαδή από τη γέννηση. Στη δερματοσκόπηση το κύριο χαρακτηριστικό είναι η κυλινδρική ή δίκην μωσαϊκού μορφή τους (μεγάλες σταγόνες με πολυγωνική περίμετρο που σχηματίζουν μωσαϊκό). Οι μεσαίοι μεγέθους ΣΜΣ μπορεί να έχουν επίσης δικτυωτή, μικτή κυλινδρική και δίκην μωσαϊκού μορφή αλλά και να εμφανίζουν διάχυτη μελάγχρωση. Η δικτυωτή μορφή είναι πιο συνήθης σε ΣΜΣ των κάτω άκρων. Κεχροειδείς κύστεις, υπερτρίχωση, αγγεία δίκην κόμματος και μικρά καφέ στίγματα εντός των τρυπών του δικτύου αποτελούν δερματοσκοπικά κριτήρια που εμφανίζονται συχνά σε ΣΜΣ. Περιστασιακά οι ΣΜΣ μπορεί να έχουν κυανόλευκες δομές που κάνουν τη διαφοροδιάγνωση από το μελάνωμα δύσκολη και γι αυτό απατεί ολική χειρουργική εκτομή, ή εάν είναι αδύνατη βιοψία της ύποπτης περιοχής. Η χειρουργική εκτομή προτείνεται συνήθως στους μεγάλους ΣΜΣ προληπτικά της ανάπτυξης μελανώματος. Καθώς η πλήρης εκτομή δεν είναι πάντα δυνατή, λόγω του μεγέθους του σπίλου, μπορεί εναλλακτικά να γίνει σταδιακή εκτομή του. Παρόλα αυτά η σύσταση για

8 Ανδ. Δ. Κατσάμπας. Botulinum Τοξίνη-Α και αισθητικές επεμβάσεις 109 εκτομή των μεγάλων ΣΜΣ πρέπει να επαναξιολογηθεί λόγω της χαμηλής συχνότητας εξαλλαγής που αναφέρθηκε από τους Krengel et al. Λόγω του κινδύνου ΝΕΜ σε ασθενείς με πολλαπλούς ΣΜΣ, μπορεί να είναι επίσης χρήσιμη η παραπομπή σε νευρολόγο, παιδίατρο ή και τους δύο για να εντοπίσουν πιθανές πρώιμες νευρολογικές εκδηλώσεις της ασθένειας. Ο κίνδυνος εμφάνισης μελανώματος σε μικρούς και μεσαίου μεγέθους ΣΜΣ είναι υπό συζήτηση και ανέρχεται σε περίπου 1% καθ όλη τη διάρκεια της ζωής 64. Άλλοι συγγραφείς αναφέρουν ότι ο κίνδυνος σχετίζεται με την ηλικία (εικόνα 2) με συχνότητα περίπου 0,7 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο παιδιών ηλικίας κάτω των 10 ετών και να αυξάνεται σε 13,2 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο σε παιδιά ηλικίας 15 με 19 ετών 65. Αν δεν εντοπιστούν κλινικά ή δερματοσκοπικά σημεία ατυπίας, οι σπίλοι αυτοί αντιμετωπίζονται εξατομικευμένα έχοντας υπ όψιν τη δυνατότητα συχνής παρακολούθησης του σπίλου αλλά και τις ανησυχίες περί του αισθητικού αποτελέσματος, τόσο των γονιών όσο και των ασθενών. Κλινική επανεξέταση πρέπει να γίνεται σε ετήσια βάση για αυτές τις βλάβες ενώ η ψηφιακή φωτογράφιση μπορεί να είναι χρήσιμη. Είναι σημαντικό να εξηγήσουμε στους γονείς ότι η βλάβη μπορεί να αυξηθεί σε μέγεθος στο χρόνο αλλά πρέπει πάντα να είναι ανάλογη της φυσικής ανάπτυξης του παιδιού. Σπίλος της Spitz/Reed Ο όρος «σπίλος της Spitz» αναφέρεται σε καλοήθη εξαλλαγή μελανινοκυττάρων που περιγράφηκε για πρώτη φορά από την Sophie Spitz ως «μελάνωμα της παιδικής ηλικίας» 66. Πέρα από αυτήν την πρωτότυπη περιγραφή, θεωρούμε σήμερα ότι ο «κλασικός» σπίλος Spitz είναι μια ταχέως αυξανόμενη, ροζ ή με χρώμα του δέρματος βλατίδα ή όζος στα κάτω άκρα ή στο πρόσωπο κατά την παιδική ηλικία ή την πρώιμη ενήλικη ζωή Το ιστοπαθολογικό του χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη μιας μεγάλης ατράκτου και/ή επιθηλιακών κυττάρων με ταυτόχρονη μείωση ή και πλήρη απουσία μελανίνης. Ο «σπίλος Reed» είναι μια ακόμη καλοήθης μελανινοκυτταρική βλάβη που περιγράφηκε από τους Reed et al. το 1975 ως «μελαχρωματικός σπίλος κυτταρικής ατράκτου» 71. Εμφανίζεται συνήθως σε νέους ενήλικες στα κάτω άκρα, ως ταχέως αυξανόμενη καφέ-μαύρη κηλίδα ή βλατίδα. Ιστοπαθολογικά χαρακτηρίζεται ως άθροισμα από αλληλοσυνδεδεμένες δεσμίδες μελαγχρωματικών ατρακτοειδών κυττάρων. Η νοσολογική αυτονομία των σπίλων Reed από τους σπίλους Spitz αμφισβητείται λόγω της ύπαρξης περιπτώσεων σπίλων με ατρακτοειδή ή/και επιθηλιακά κυττάρα με σημαντική μελάχρωση 72 και γι αυτό πιθανώς να εμπίπτουν οι σπίλοι Reed στο μορφολογικό φάσμα των σπίλων Spitz. Προς το παρόν μερικοί συγγραφείς επιμένουν στην ύπαρξη των σπίλων Reed ως σαφώς διαφορετικοί από τους σπίλους Spitz με τα μελαγχρωματικά ατρακτοειδή κύτταρα 69, Παρ όλα αυτά η κλινική/ιστολογική εκτίμηση μεγάλου αριθμού περιπτώσεων έχει δείξει ότι η ύπαρξη ιστοπαθολογικού διαχωρισμού των δύο διαγνωστικών κατηγοριών είναι συχνό θέμα συζήτησης χωρίς να υπάρχει καμία κλινική με δερματοσκοπική συσχέτιση 80. Μπορούμε λοιπόν να αναφερόμαστε στους σπίλους Spitz χωρίζοντάς τους σε δύο κλινικές ομάδες, τον κλασικό και τον μελαγχρωματικό τύπο (γνωστό και ως σπίλο Reed). Πιθανώς να υπάρχει ένα μορφολογικό φάσμα μελανωμάτων με στοιχεία των σπίλων Spitz στο ένα άκρο του οποίου βρίσκονται βλάβες που χαρακτηρίζονται ήδη ως κακοήθεις στην ιστοπαθολογική εξέταση και στο αντίθετο άκρο όπου μπορεί σπάνια να βρεθούν περιπτώσεις οι οποίες διαγιγνώσκονται ως κακοήθεις μόνο αναδρομικά, π.χ. αφού έχουν ήδη γίνει μεταστάσεις Αυτές οι βλάβες χαρακτηρίζονται ως «άτυποι όγκοι /σπίλοι Spitz» 82. Μπορούν επίσης να θεωρηθούν ως νεοπλάσματα με «ήπια» (χαμηλής κακοήθειας) ιστοπαθολογικά στοιχεία και πιθανότητες μετάστασης, που συχνά περιορίζονται στους εγχώριους λεμφαδένες 81,82,84. Ονομαστικά έξι είναι οι μορφές που μπορεί να έχει ο σπίλος της Spitz: αγγειακός, κυλινδρικός, αστεροειδής, δικτυωτός, άτυπος και ομοιογενής 80,85. Παρόλαυτα οι διάφορες δερματοσκοπικές μορφές απλά εμπίπτουν σε διάφορες φάσεις της φυσικής εξέλιξης του σπίλου Spitz. Είναι γενικά αποδεκτό ότι ο μελαγχρωματικός σπίλος Spitz μπορεί πολύ γρήγορα να εξελιχθεί από σφαιρικής σε αστεροειδούς μορφής και τελικά σε μια ομοιογενή μορφή 86. Οι κλασικοί σπίλοι Spitz είναι αμελανωτικές ή υ- ποχρωματικές βλάβες με αγγειακή μορφή που αποτελούνται από στιγματοειδή αγγεία 87, τα οποία είναι και υπεύθυνα για το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα του

9 110 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, 2009 Εικόνα 6. Σπίλος Spitz/ Reed. Τα περιφερικά οζίδια είναι ε- νωμένα με το κεντρικό τμήμα της βλάβης προσδίδοντας α- στεροειδή μορφή. A B σπίλου. Τα στιγματοειδή αυτά αγγεία είναι μονόμορφα, ομοιόμορφα κατανεμημένα σε όλη την επιφάνεια της βλάβης, συχνά σε ομάδες και περιβάλλονται από λευκές γραμμές που διακλαδίζονται με σταθερό τρόπο, το λεγόμενο δικτυωτό αποχρωματισμό. Ελαφριά μελάγχρωση μπορεί να υπάρχει με τη μορφή καφέ προς πράσινης άλω, με μικρά προς μέσου μεγέθους, οζίδια κατανεμημένα αραιά σε σταθερές μεταξύ τους αποστάσεις. Σε βλάβες σαφώς μελαγχρωματικές, τα οζίδια είναι καφέ προς μαύρα, μεγάλα και τοποθετημένα τακτά στην περιφέρεια, ή και πάλι περιβαλλόμενα από δικτυωτό αποχρωματισμό. Στις περισσότερες περιπτώσεις μελαγχρωματικών σπίλων Spitz τα περιφερειακά οζίδια είναι ενωμένα με το κεντρικό τμήμα της βλάβης. Αυτές οι τακτές ακτινοειδείς προβολές (οι λεγόμενες γραμμές) είναι υπεύθυνες για την αστεροειδή μορφή (εικόνα 6). Σε λίγες περιπτώσεις, σημαντική μελάγχρωση μπορεί να δώσει ώθηση σε ένα μαύρο δίκτυο κυττάρων, το οποίο βρίσκεται επιφανειακά πάνω από τη βλάβη και μπορεί να απομακρυνθεί με tape stripping (επιφανειακό μαύρο δίκτυο) 88. Αρκετά από αυτά τα στοιχεία μπορεί να υπάρχουν ταυτόχρονα ή /και να βρίσκονται ανομοιόμορφα κατανεμημένα εντός της βλάβης, δίνοντας μορφή όμοια με του μελανώματος. Η δερματοσκοπική ατυπία μπορεί να ενισχύεται και από την ύπαρξη ενός κυανόλευκου πέπλου αποτέλεσμα εν τω βάθει μελάγχρωσης του χορίου με υπερκείμενη επιδερμιδική υπερπλασία. Η ομοιογενής μορφή χαρακτηρίζεται από ένα θολό σκούρο καφέ προς μαύρο χρώμα, το οποίο δεν έχει στοιχεία γραμμών στην περιφέρεια. Ερυθρίζουσα περιφέρεια μπορεί να είναι στοιχείο διάγνωσης ομοιογενούς σπίλου Spitz. Παρεμπιπτόντως, ορισμένοι χοριακοί σπίλοι που έχουν ομοιογενή ελαφρά καφέ μορφή μπορεί να είναι μια τελική φάση κλασικού σπίλου Spitz. Από την άλλη μεριά, η τελική φάση σπίλου Spitz μπορεί επίσης να εμφανιστεί ως πλήρης υποστροφή της βλάβης 89. Γενικά, η αστεροειδής, η σφαιρική και η άτυπη μορφή είναι τα πιο συχνά δερματοσκοπικά ευρήματα χειρουργηθέντων σπίλων Spitz 80. Η τόσο υψηλή συχνότητα των παραλλαγών μελάγχρωσης μεταξύ των βλαβών που έχουν αφαιρεθεί, μπορεί να οφείλεται στην καλύτερη κλινική διάγνωση λόγω της δερματοσκόπησης σε συνδυασμό με τη χαμηλή συχνότητα αφαίρεσης των κλασικών ροζ σπίλων Spitz στα παιδιά. Παρόλα αυτά πιστεύεται ότι οι ροζ οζιδιακές βλάβες έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να έχουν τα πιο πολλά στοιχεία ατυπίας που βρίσκονται στους μεταστατικούς «άτυπους σπίλους/όγκους Spitz» π.χ. χοριακή αύξηση των οζιδίων, εν τω βάθει ανάπτυξη, εν τω βάθει χοριακή μίτωση, εν τω βάθει μελανίνη, επιδερμική φθίση/δημιουργεία έλκους 90. Γι αυτό η αυξανόμενη διάγνωσή του δερματοσκοπικά μπορεί να επαναπροσδιορίσει τον όρο κλασικός (δες παραπάνω) σπίλος

10 Ανδ. Δ. Κατσάμπας. Botulinum Τοξίνη-Α και αισθητικές επεμβάσεις 111 Spitz ως μια ασυνήθη και συχνά ιστοπαθολογικά άτυπη παραλλαγή (εικόνα 1). Ως γενικός κανόνας, ο σπίλος Spitz μπορεί να θεωρείται ότι εμφανίζει όλα τα δερματοσκοπικά στοιχεία του μελανώματος, αλλά με λιγότερο ή περισσότερο τακτό χαρακτήρα. Παρολαυτά η συχνότητα εμφάνισης άτυπων μορφών σπίλων Spitz είναι αναγνωρισμένη 80, όπως και η συχνότητα εμφάνισης μελανώματος, τα οποία να έχουν πολύ λίγα ή και καθόλου δερματοσκοπικά στοιχεία που να υποδηλώνουν κακοήθεια, αλλά να προβάλλει είτε η σφαιρική είτε η αστεροειδής μορφή 91. Έχοντας υπ όψιν τα παραπάνω, ο κλασικός ή ο μελαγχρωματικός σπίλος Spitz που εμφανίζεται μέχρι την ηλικία των 12 ετών μπορεί εύκολα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί αν είναι σχετικά μικρός (μέχρι 1 εκ.) και εφόσον δεν έχει κλινικά ή δερματοσκοπικά σημεία ατυπίας 92. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, το follow-up μπορεί να προγραμματιστεί κάθε τρεις μήνες 92. Ελλείψει δραματικών αλλαγών στο χρώμα, σχήμα ή μέγεθος το συγκεκριμένο πρωτόκολλο για follow-up μπορεί να διατηρηθεί μέχρι την εμφάνιση μιας ομοιογενούς μορφής. Μέχρι τότε ακολουθούμε το follow-up για ένα χρόνο. Μεγάλοι (>1 εκ.), εξελκωμένοι, ταχέως εξαλλασσόμενοι σπίλοι ή σπίλοι Spitz με οποιαδήποτε άλλη ατυπία κατά την παιδική ηλικία πρέπει να αφαιρούνται. Η χειρουργική εκτομή προτείνεται επίσης όταν ο σπίλος Spitz εμφανιστεί κατά την ενήλικη ζωή άσχετα από την ύπαρξη κλινικών ή δερματοσκοπικών ατυπιών. Λόγω της έλλειψης κριτηρίων που επιτρέπουν τον σαφή διαχωρισμό του κλασικού σπίλου Spitz από το πυογόνο κοκκίωμα, προτείνεται επίσης ιστοπαθολογική εξέταση για τις βλάβες εκείνες που έχουν στοιχεία πυογόνου κοκιώματος, ανεξαρτήτως ηλικίας 93. Η αντιμετώπιση των άτυπων σπίλων Spitz είναι α- κόμη υπό συζήτηση. Το 2000 οι Kelley και Cockerell πρότειναν ότι εκτός της ευρείας εκτομής, πρέπει να έχουμε και υπ όψιν για τους ασθενείς αυτούς τη βιοψία των εγχώριων λεμφαδένων. Η παρουσία μεταστατικών στοιχείων στους λεμφαδένες ενισχύει την κακοήθη φύση του αρχικού όγκου 94. Εναντίον αυτής της θεωρίας είναι στοιχεία που έδειξαν ότι σε 5 δημοσιευμένα περιστατικά, κανείς από τους ασθενείς με αρχικό διφορούμενο σπίλο Spitz και θετικούς λεμφαδένες δεν πέθανε από μεταστατικό μελάνωμα μέχρι σήμερα Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την υπόθεση ότι δεν αποτελούν όλοι οι άτυποι σπίλοι Spitz κακώς διεγνωσμένα μελανώματα, αλλά είναι μια ξεχωριστή κατηγορία λιγότερο επιθετικών μελανοκυτταρικών όγκων με τοπική κακοήθη συμπεριφορά 100. Μελάνωμα Το μελάνωμα στα παιδιά μπορεί να χωριστεί σε προεφηβικό και μετεφηβικό 7. Η πρώτη κατηγορία μπορεί περαιτέρω να χωριστεί σε εκ γενετής (ήδη υπάρχον στην μήτρα ή κατά τη γέννηση), νεογνικό (κατά το πρώτο έτος ζωής) και σε παιδικό μελάνωμα (μέχρι την εφηβεία). Το μελάνωμα έχει ετήσια συχνότητα 0,8 ανά εκατομμύριο παιδιών 3. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν αυξανόμενη συχνότητα παιδικού μελανώματος 101,102, αλλά υπάρχει σημαντική έλλειψη ομοφωνίας κυρίως λόγω των διαφορετικών ηλικιακών ορίων που χρησιμοποιούν οι μελέτες 3. Η αυξημένη συχνότητα μελανώματος αφορά κυρίως το μετεφηβικό μελάνωμα, ενώ δεν υπάρχει αύξηση όταν αναφερόμαστε στην πρώτη δεκαετία της ζωής 3. Κάποιες γενετικές ανωμαλίες (μελαγχρωματικό ξηρόδερμα) και η ανοσοκαταστολή είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες επικινδυνότητας στην παιδική ηλικία για την εμφάνιση γιγάντιου ΣΜΣ. Αυτό είναι υπεύθυνο για την εμφάνιση του ενός τρίτου των μελανωμάτων στα παιδιά μέχρι 12 ετών 10 και σχετίζεται επίσης με χειρότερη πρόγνωση (70% των θανάτων). Παρ όλα αυτά η συχνότητα εξαλλαγής των ΣΜΣ σε μελάνωμα είναι πολύ χαμηλή (0.7%) όπως υπολογίζεται και σε μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση (δες άνω). Παρά τις διαφωνίες ως προς τη συχνότητα, η θνησιμότητα φαίνεται να πέφτει 103. Σε μία πρόσφατη μελέτη σχετικά με τη θνησιμότητα μελανώματος στα παιδιά κάτω των 20 ετών, συνολικά 643 θάνατοι καταγράφηκαν μεταξύ 1968 και 2004 στις ΗΠΑ, με μέσο όρο 18 τον χρόνο. Η συνολική θνησιμότητα προσαρμοσμένη στην ηλικία για τα παιδιά ήταν 2,25 θάνατοι το χρόνο (ανά 10 εκατομμύρια ατόμων σε κίνδυνο). Ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η θνησιμότητα σχετιζόταν ισχυρά με την ηλικία, όντας 8 με 18 φορές υψηλότερη μετά την εφηβεία. Περίπου 20 % των θανάτων συνέβησαν σε παιδιά κάτω των 14 ετών, με τη θνησιμότητα να διαφέρει από 0,39 σε 0,90 ανά 10 εκατομμύρια. Η συνολική θνησιμότητα από το μελάνωμα στα παιδιά πέφτει σταθερά από το 1968 μέχρι το Αυτή η αντίστροφη τάση της θνησιμότητας είναι πολύ ενδιαφέρουσα αν έχουμε υπ όψιν ότι ο μέσος όρος πάχους του μελανώματος που διαγιγνώσκεται στα παιδιά είναι υψηλότερος από

11 112 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, 2009 τους ενήλικες 104. Επίσης τα παιδιά με μελάνωμα έχουν υψηλότερη συχνότητα θετικών λεμφαδένων αλλά έχουν επίσης υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης απ ό,τι οι ενήλικες με θετικούς λεμφαδένες 6,104,105. Βασισμένοι σε αυτά τα στοιχεία, πολλοί συγγραφείς υπέθεσαν ότι το μελάνωμα συμπεριφέρεται διαφορετικά στα παιδιά 3. Ακόμη και αναφορικά με το spitzoid μελάνωμα, τα παιδιά έχουν καλύτερη πρόγνωση απ ότι οι ενήλικες, παρά την ύπαρξη μεταστάσεων σε λεμφαδένες 81. Οι Pol-Rodriguez et al. ανέλυσαν 82 περιπτώσεις spitzoid μελανώματος με τεκμηριωμένες μεταστάσεις και βρήκαν ότι η νεότερη ηλικία είναι καλός προγνωστικός παράγοντας. Η πενταετής επιβίωση των παιδιών κάτω των 11 ετών ήταν 88% σε σχέση με το 49% των παιδιών μεταξύ 11 και 17 ετών 106. Μια άλλη εξήγηση για αυτήν την πιο θετική συμπεριφορά του παιδιατρικού μελανώματος είναι η λανθασμένη διάγνωση. Σε αρκετές ιστοπαθολογικές μελέτες, βλάβες που αρχικά είχαν διαγνωσθεί ως μελάνωμα, τελικά κατατάχθηκαν στην ομάδα των σπίλων/όγκων Spitz όταν αναλύθηκαν αναδρομικά 1,4-6. Λόγω της σπανιότητας του παιδιατρικού μελανώματος, δεν έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα σαφή κλινικά και δερματοσκοπικά κριτήρια. Πολλοί υποστηρίζουν ότι από το παιδιατρικό μελάνωμα συχνά λείπουν τα κλασικά χαρακτηριστικά του μελαγχρωματικού μελανώματος και είναι συχνότερες μη μελαγχρωματικές και οζώδεις βλάβες που μοιάζουν με το πυογόνο κοκκίωμα ή με μη μελαγχρωματικό σπίλο Spitz. Παρολαυτά, από αυτό το διαχωρισμό, εγείρεται και πάλι το ερώτημα εάν αυτά τα στοιχεία που βρίσκονται τόσο στο μελάνωμα όσο και στον σπίλο Spitz είναι εξαιτίας της αδυναμίας να διαχωριστούν αυτές οι δυο οντότητες. Όταν το μελάνωμα δημιουργείται σε έδαφος προϋπάρχοντος ΣΜΣ, ένα αυξανόμενο οζώδες στοιχείο είναι ορατό στα πλαίσια του σπίλου. Τακτική δερματοσκοπική παρακολούθηση του ΣΜΣ μπορεί να είναι χρήσιμη για την εντόπιση πρώιμων αλλαγών σε έναν κατά τ άλλα κλινικά συνήθη ΣΜΣ, πολύ πριν την ανάπτυξη οζώδους στοιχείου. Ως γενική οδηγία για την αντιμετώπιση, πρέπει πάντα να έχουμε υπ όψιν τη βιοψία όταν ανακαλυφθεί κλινικά και κυρίως δερματοσκοπικά αμελανωτικός όζος ή μια πρόσφατη αλλαγή σε ΣΜΣ. SUMMARY Melanocytic lesions in children are almost invariably benign and, consequently, their clinical management is easy in most cases. There are, however, two problematic issues: one of the problems is the differential diagnosis between melanoma and Spitz nevus; the second is related to giant congenital melanocytic nevus. This is the most important risk factor for melanoma among children younger than 12 years of age, although less than 1% of children with congenital nevi will develop melanoma. Given that pediatric melanoma is extremely rare, most physicians will probably never be confronted with this malignancy. On the contrary it is important to be aware of to the two previously mentioned problematic lesions, which would suggest immediate action in case of new, rapidly growing lesions (the clinical hallmark of Spitz nevus) or in case of congenital nevi with recent change in size, color, and/or shape. In this review we describe the most common clinical and dermoscopic features of a large spectrum of pediatric melanocytic lesions, with special emphasis to the problematic lesions that children may present. Key words: Melanocytic nevus, melanoma, clinical diagnosis, dermoscopy, histopathologic diagnosis. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Giuseppe Argenziano, MD Department of Dermatology, Second University of Naples Via S. Pansini, Naples, Italy Τel: Fax: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Scalzo DA, Hida CA, Toth G, Sober AJ, Mihm MC Jr. Childhood melanoma: a clinicopathological study of 22 cases. Melanoma Res. 1997; 7: Fraitag S. Melanocytic nevi in children. Ann. Pathol. 2004; 24: Ferrari A, Bono A, Baldi M et al. Does melanoma behave differently in younger children than in adults? A retrospective study of 33 cases of childhood melanoma from a single institution. Pediatrics. 2005; 115: Wechsler J, Bastuji-Garin S, Spatz A et al.; French Cutaneous Cancerology Group. Reliability of the histopathologic diagnosis of malignant melanoma in childhood. Arch. Dermatol. 2002; 138: Paredes B, Hardmeier T. Spitz nevus and Reed nevus:

12 Ανδ. Δ. Κατσάμπας. Botulinum Τοξίνη-Α και αισθητικές επεμβάσεις 113 simulating melanoma in adults. Pathologe. 1998; 119: Leman JA, Evans A, Mooi W, MacKie RM Outcomes and pathological review of a cohort of children with melanoma. Br. J. Dermatol. 2005; 152: Huynh PM, Grant-Kels JM, Grin CM. Childhood melanoma: update and treatment. Int. J. Dermatol. 2005; 44: Richardson SK, Tannous ZS, Milhm MC Jr. Congenital and infantile melanoma: review of the literature and report of an uncommon variant, pigmentsinthesizing melanoma. J. Am. Acad. Dermatol. 2002; 47: Kanzler MH, Mraz-Gernhard S. Primary cutaneous malignant melanoma and its precursor lesions: diagnostic and therapeutic overview. J. Am. Acad. Dermatol. 2001; 45: Bonifazi E, Bilancia M, Berloco A, Ciampo L, De Roma MR. Malignant melanoma in children aged Review of 289 cases of the literature. Eur. J. Pediat. Dermatol. 2001; 11: ** In-depth review of published cases of pediatric melanoma. 11. Argenziano G, Soyer HP, Chimenti S et al. Dermoscopy of pigmented skin: results of a consensus meeting via the Internet. J. Am. Acad. Dermatol. 2003; 48: ** Focused article on principles of dermoscopy. 12. Argenziano G, Soyer HP. Dermoscopy of pigmented skin lesions. A valuable tool for early diagnosis of melanoma. Lancet Oncol. 2001; 2: Soyer HP, Argenziano G, Talamini R, Chimenti S. Is dermoscopy useful for the diagnosis of melanoma? Arch Dermatol. 2001; 137: Pehamberger H, Steiner A, Wolff K. In vivo epiluminescence microscopy of pigmented skin lesions. I. Pattern analysis of pigmented skin lesions. J. Am. Acad. Dermatol. 1987; 117: Worret WI, Burgdorf WH. Which direction do nevus cells move? Abtropfung reexamined. Am. J. Dermatopathol. 1998; 20: Bauer J, Buttner P, Wiecker TS, Luther H, Garbe C. Effect of sunscreen and clothing on the number of melanocytic nevi in 1,812 German children attending day care. Am. J. Epidemiol. 2005; 161: Oliveria SA, Geller AC, Dusza SW et al. The Framingham school nevus study: a pilot study. Arch. Dermatol. 2004; 140: Zalaudek I, Grinschgl S, Argenziano G et al. Agerelated prevalence of dermoscopy patterns in acquired melanocytic naevi. Br. J. Dermatol. 2006; 154: * Most common dermoscopy patterns of nevi in children. 19. Aguilera P, Puig S, Guilabert A et al. Prevalence study of nevi in children from Barcelona. Dermoscopy, constitutional and environmental factors. Dermatology. 2009; 218(3): Westhafer J, Gildea J, Klepeiss S, Clarke L, Helm K. Age distribution of biopsied junctional nevi. J. Am. Acad. Dermatol. 2007; 56: National institutes of Health Consensus Development Panelon Early Melanoma. Diagnosis and treatment of early melanoma. JAMA.1992; 268: Halpern AC, Guerry D 4th, Elder DE, Trock B, Synnestvedt M, Humphreys T. Natural history of dysplastic nevi. J. Am. Acad. Dermatol. 1993; 40: Haley JC, Hood AF, Chuang TY, Rasmussen J. The frequency of histologically dysplastic nevi in 199 pediatric patients. Pediatr Dermatol. 2000; 17: Schaffer JV. Pigmented lesions in children: when to worry. Curr Opin Pediatr.2007; 19: Tsao H, Bevona C, Goggins W, Quinn T. The transformation rate of moles (melanocytic nevi) into cutaneous melanoma: a population-based estimate. Arch. Dermatol.2003; 139: * Prevalence of nevi with associated melanoma. 26. Bauer J, Garbe C. Acquired melanocytic nevi as risk factor for melanoma development: a comprehensive review of epidemiological data. Pigment. Cell. 2003; 16: Bauer J, Garbe C. Risk estimation for malignant transformation of melanocytic nevi. Arch. Dermatol. 2004; 140:127, author reply Pizzichetta MA, Massone C, Grandi G, Pelizzo G, Soyer HP. Morphologic changes of acquired melanocytic nevi with eccentric foci of hyperpigmentation ( Bolognia sign ) assessed by dermoscopy. Arch Dermatol. 2006; 142: Gonzalez-Campora R, Galera-Davidson H, Vazquez- Ramirez FJ, Diaz-Cano S. Blue nevus: classical types and new related entities. A differential diagnostic review. Pathol. Res. Prac. 1994; 190: Granter SR, McKee PH, Calonje E, Mihm MC Jr, Busam K. Melanoma associated with blue nevus

13 114 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, 2009 and melanoma mimicking cellular blue nevus: a clinicopathologic study of 10 cases on the spectrum of so called malignant blue nevus. Am. J. Surg. Pathol. 2001; 25: Tran TA, Carlson JA, Basaca PC, Mihm MC. Cellular blue nevus with atypia (atypical cellular blue nevus):a clinicopathologic study of nine cases. J. Cutan. Pathol. 1998; 25: Ferrara G, Soyer HP, Malvehy J et al. The many faces of blue nevus: a clinicopathologic study. J. Cutan. Pathol. 2007; 34: Hocevar M, Kitanovski L, Frkovic Grazio S. Malignant blue nevus with lymph node metastases in fiveyearold girl. Croat. Med. J. 2005; 46: Popovic M, Dolenc-Strazar Z, Anzic J, Luzar B. Childhood malignant blue nevus of the ear associated with two intracranial melanocytic tumors-metastases or neurocutaneous melanosis? Hum. Pathol. 2004; 35(2): Scott GA, Trepeta R. Clear cell sarcoma of tendons and aponeuroses and malignant blue nevus arising in prepubescent children. Report of two cases and review of the literature. Am. J. Dermatopathol. 1993; 15: Djawari D, Cremer H. [Malignant blue nevus]. Z. Hautkr. 1989; 64: Gartmann H, Muller HD. Combined occurrence of blue nevus and nevus cell nevus in one and the same tumor ( combined nevus ). Z. Hautkr. 1977; 52: De Giorgi V, Massi D, Salvini C, Trez E, Mannone F, Carli P. Dermoscopic features of combined melanocytic nevi. J. Cutan. Pathol.2004; 31: Sutton RL. An unusual variety of vitiligo (leucoderma acquisitum centrifugum). J. Cut. Dis. 1926; 34: Kopf AW, Morril SD, Silberberg I. Broad spectrum of leukoderma acquisitum centrifugum. Arch. Dermatol. 1965; 92: Leow LJ, Goh BK Halo congenital naevus in a middle aged patient with vitiligo. Australas. J. Dermatol. 2008; 49 (4): Brazzelli V, Larizza D, Martinetti M et al. Halo nevus, rather than vitiligo, is a typical dermatologic finding of Turner s syndrome: clinical, genetical, and immunogenetic study in 42 patients. J. Am. Acad. Dermatol. 2004; 51 (3): Mooney MA, Barr RJ, Buxton MG. Halo nevus or halo phenomenon? A study of 142 cases. J.Cutan. Pathol. 1995; 22: Akasu R, From L, Kahn HJ. Characterization of the mononuclear infiltrate involved in regression of halo nevi. J.Cutan. Pathol. 1994; 21: Harvell JD, Meehan SA, LeBoit PE. Spitz s nevi with halo reaction: a histopathologic study of 17 cases. J.Cutan. Pathol. 1997; 24: Zeff RA, Freitag A, Grin CM, Grant-Kels JM. The immune response in halo nevi. J. Am. Acad. Dermatol. 1997; 37: Kolm I, Di Stefani A, Hofmann-Wellenhof R et al.dermoscopy patterns of halo nevi. Arch. Dermatol. 2006; 142 (12): Zalaudek I, Moscarella E, Argenziano G. Artifactual pseudo-halo nevi secondary to sunscreen application. J. Am. Acad. Dermatol. 2006; 54: Schaffer JV, Orlow SJ, Lazova R, Bolognia JL. Speckled lentiginous nevus classic congenital melanocytic nevus hybrid not the result of collision. Arch. Dermatol. 2001; 137: Cramer SF. Speckled lentiginous nevus (nevus spilus): the roots of the melanocytic garden. Arch. Dermatol. 2001; 137: Cohen LM. Nevus spilus: congenital or acquired? Arch. Dermatol. 2001; 137: Schaffer JV, Orlow SJ, Lazova R, Bolognia JL. Speckled lentiginous nevus: within the spectrum of congenital melanocytic nevi. Arch. Dermatol. 2001; 137: Calista D. Spitz naevus arising within congenital naevus spilus. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. 2005; 19: Falo LD Jr, Sober AJ, Barnhill RL. Evolution of a naevus spilus. Dermatology. 1994; 189: Marghoob AA, Blum R, Nossa R, Busam KJ, Sachs D, Halpern A. Agminated atypical (dysplastic) nevi: case report and review of the literature Arch. Dermatol. 2001; 137: Bragg JW, Swindle L, Halpern AC, Marghoob AA. Agminated acquired melanocytic nevi of the common and dysplastic type. J Am Acad Dermatol. 2005; 52: Tomasini C, Broganelli P, Pippione M. Targetoid hemosiderotic nevus. A trauma-induced simulator of malignant melanoma. Dermatology. 2005; 210: Tronnier M, Alexander M, Neitmann M, Brinckmann J,

14 Ανδ. Δ. Κατσάμπας. Botulinum Τοξίνη-Α και αισθητικές επεμβάσεις 115 Wolff HH. [Morphological changes in melanocytic nevi induced by exogenous factors]. Hautarzt. 2000; 51: Santa Cruz D, Aronberg J. Targetoid hemosiderotic hemangioma. J. Am. Acad. Dermatol. 1988; 19: Guillon L, Calonje E, Speight P, Rosai J, Fletcher CDM. Hobnail hemangioma. A pseudomalignant vascular lesion with a reappraisal of targetoid hemosiderotic hemangioma. Am. J. Surg. Pathol. 1999; 23: Krengel S, Haushild A, Schafer T. Melanoma risk in congenital melanocytic naevi: a systematic review. Br. J. Dermatol. 2006; 155 (1): Bett BJ. Large or multiple congenital melanocytic nevi: occurrence of neurocutaneous melanocytosis in 1008 persons. J. Am. Acad. Dermatol. 2006; 54: Kadonaga JN, Frieden IJ. Neurocutaneous melanosis: definition and review of the literature. J. Am. Acad. Dermatol. 1991; 24: Tannous ZS, Mihm MC, Sober AJ et al.congenital melanocytic nevi: clinical and histopathologic features, risk of melanoma, and clinical management. J. Am. Acad. Dermatol. 2005; 52: Makkar HS, Frieden IJ. Congenital melanocytic nevi: an update for the pediatrician. Curr. Opin. Pediatr. 2002; 14: Spitz S. Melanomas of childhood. Am. J. Pathol. 1948; 24: Kopf AW, Andrade R. Benign juvenile melanoma. In: Kopf AW, Andrade R, eds. Year Book of Dermatology. Chicago, III : Year Book Medical Publisher Inc. 1966; 1: Weedon D, Little JH. Spindle and epithelioid cell nevi in children and adults: a review of 211 cases of the Spitz nevus. Cancer. 1977; 40: Gartmann H, Ganser M. Der Spitz-Nevus, Spindelzellen und/oder Epitheloidzellennevus: eine klinische analyse von 652 tumoren. Z Hautkr. 1985; 60: Weedon D. Lentigines, nevi and melanomas. In Weedon D. Skin Pathology. 2nd ed. Edinburgh, Churchill Livingstone. 2002; Reed RJ, Ichinose H, Clark WH, et al. Common and uncommon melanocytic nevi and borderline melanomas. Semin. Oncol. 1975; 2: Paniago-Pereira C, Maize JC, Ackerman AB. Nevus of large spindle and/or epithelioid cell (Spitz s nevus). Arch. Dermatol. 1978; 112: Kolde G, Vakilzadeh F. Der pigmentierte Spindelzellentumor. Hautarzt. 1987; 38: Smith NP. The pigmented spindle cell tumor of Reed : an underdiagnosed lesion. Semin. Diagn. Pathol. 1987; 4: Barnhill RL, Mihm MC Jr. Pigmented spindle cell nevus and its variants distinction from melanoma. Br. J. Dermatol. 1989; 121: Barnhill RL, Barnhill MA, Berwick M, Mihm MC Jr. The histologic spectrum of pigmented spindle cell nevus: a review of 120 cases with emphasis on atypical variants. Hum. Pathol. 1991; 22: Barnhill RL, Mihm MC Jr, Magro CM. Plexiform spindle cell nevus: a distinctive variant of plexiform melanocytic nevus. Histopathology. 1991; 18: Grossin M. Reed s nevus. Ann. Dermatol. Venereol. 1992; 119: Sau P, Graham JH, Helwig EB. Pigmented spindle cell nevus: a clinicopathologic analysis of ninetyfive cases. J Am Acad Dermatol. 1993; 28: Ferrara G, Argenziano G, Soyer HP, et al. The spectrum of Spitz nevi: a clinico pathologic study of 83 cases. Arch. Dermatol. 2005; 141: Smith K, Skelton H, Lupton G, Graham J. Spindle cell and epithelioid cell nevi with atypia and metastasis (malignant Spitz nevus). Am J Surg Pathol. 1989; 13: Barnhill RL, Argenyi ZB, From L, et al. Atypical Spitz nevi/tumor: lack of consensus for diagnosis, discrimination from melanoma, and prediction of outcome. Hum. Pathol. 1999; 30: Barnhill RL. The spitzoid lesion: the importance of atypical variants and risk assessment. Am. J. Dermatopathol. 2006; 28: Cerroni L. A new perspective for Spitz tumors? Am. J. Dermatopathol. 2005; 27: Peris K, Ferrari A, Argenziano G, et al. Dermoscopic classification of Spitz/Reed nevi. Clin. Dermatol. 2002; 20: Pizzichetta MA, Argenziano G, Grandi G, et al. Morphologic changes of a pigmented Spitz nevus assesed by dermoscopy. J. Am. Acad. Dermatol. 2002; 47:

15 116 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 6, Τεύχος 2, Argenziano G, Zalaudek I, Corona R, et al. Vascular structures in skin tumors: a dermoscopy study. Arch. Dermatol. 2004; 140: Argenziano G, Soyer HP, Ferrara G, et al. Superficial black network: an additional dermoscopic clue for the diagnosis of spinale and/or epithelioid cell nevus. Dermatology. 2001; 203: Argenziano G, Zalaudek I; Ferrara G, et al. Involution: the natural evolution of pigmented Spitz and Reed nevi? Arch. Dermatol. 2007; 143: Urso C. A new perspective for Spitz tumors? Am. J. Dermatopathol. 2005; 27: Argenziano G, Scalvenzi M, Staibano S, et al. Dermatoscopic pitfalls in differentiating pigmented Spitz nevi from cutaneous melanomas. Br. J. Dermatol. 1999; 141: Brunetti B, Nino M, Sammarco E, Scalvenzi M. Spitz naevus: a proposal for management. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. 2005; 19: Zalaudek I, Sgambato A, Ferrara G, Argenziano G. Diagnosis and managment of melanocytic skin lesions in the pediatric praxis. Minerva Pediatr. 2008; 60: Kelley SW, Cockerell CJ. Sentinel lymph node biopsy as an adjunct to management of histologically difficult to diagnose melanocytic lesions: a proposal. J. Am. Acad. Dermatol. 2000; 42: LohmannCM, Coit DG, Brady MS et al.sentinel lymph node biopsy in patients with diagnostically controversial Spitzoid melanocytic tumors. Am. J. Surg. Pathol. 2002; 26: Su LD, Fullen DR, Sondak VK et al.sentinel lymph biopsy for patients with problematic Spitzoid melanocytic lesions: a report on 18 patients. Cancer. 2003; 97: Gamblin TC, Edington H, Kirkwood JM et al.sentinel lymph node biopsy for atypical melanocytic lesions with Spitzoid features. Ann. Surg. Oncol.2006; 13: Urso C, Borgognoni L, Saieva C et al.sentinel lymph node biopsy in patients with atipical Spitz tumors. A report on 12 cases. Hum. Pathol. 2006; 37: Murali R, Sharma RN, Thomson JF et al. Sentinel lymph node biopsy in histologically ambiguous melanocytic tumors with Spitzoid features (so called atypical Spitzoid tumors). Ann. Surg. Onc. 2008; 15: Busam KJ, Pulitzer M. Sentinel lymph node biopsy for patients with diagnostically controversial Spitzoid melanocytic tumors? Adv. Anat. Pathol. 2008; 15 (5): Karlsson P, Boeryd B, Sander E, et al Increasing incidence of cutaneous malignant melanoma in children and adolescents years of age in Sweden Acta Derm. Venereol. 1998; 78: Strouse JJ, Fears TR, Tucker MA, et al.pediatric melanoma: risk factor and survival analysis of the surveillance, epidemiology and end results database. J. Clin.Onc. 2005; 23: Lewis KG. Trends in pediatric melanoma mortality in the United States, 1968 through Dermatol. Surg. 2004; 34: ** Focused article on pediatric melanoma mortality Livestro DP, Kaine EM, Michaelson JS, Mihm MC, Haluska FG, Muzikansky A et al. Melanoma in the young: differences and similarities with adult melanoma: a case-matched controlled analysis. Cancer. 2007; 110: Bütter A, Hui T, Chapdelaine J, Beaunoyer M, Flageole H, Bouchard S. Melanoma in children and the use of sentinel lymph node biopsy. J. Pediatr. Surg. 2005; 40: Pol-Rodriquez M, Lee S, Silvers DN, Celebi JT. Influence of age on survival in childhood spitzoid melanomas. Cancer. 2007; 109:

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπλαστικοί σπίλοι-σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων. Μαρίνα Παπουτσάκη

Δυσπλαστικοί σπίλοι-σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων. Μαρίνα Παπουτσάκη -Σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων Μαρίνα Παπουτσάκη Επιμελήτρια Α Α Πανεπιστημιακή Κλινική Νοσοκομείο Δερματολογικών Παθήσεων, «Ανδρέας Συγγρός» Ορισμός Οι δυσπλαστικοί σπίλοι είναι επίκτητοι μελανοκυτταρικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις µελανοκυτταρικοί όγκοι Ταξινόµηση WHO 2006 1% - 2% των βρεφών Επιφανειακοί Όψιµοι Επιφανειακοί Οποιαδήποτε ανατοµική θέση Μ.δ. < 1,5 cm Κηλίδες, βλατίδες ή πλάκες Λευκόφαιοι έως µελανόφαιοι Ωοειδείς

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση. Σπίλος Spitz. Προβληματισμοί και σκέψεις. Spitz Nevi. Questioning and Thoughts. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. EΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορική ανασκόπηση

Ανασκόπηση. Σπίλος Spitz. Προβληματισμοί και σκέψεις. Spitz Nevi. Questioning and Thoughts. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. EΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορική ανασκόπηση Ανασκόπηση Σπίλος Spitz. Προβληματισμοί και σκέψεις Σουρά Ε. Στρατηγός Α. Ειδικευόμενη Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Καθηγητής Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ DERMATOFIBROSARCOMA PROTUBERANS DFSP 1924: «προοδευτικό και υποτροπιάζον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο 8 ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τμήμα Α Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο Από την ομάδα B-BOYS: Άρης Σπυρόπουλος Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος Χρήστος Λιόσης Βασίλης Οικονομόπουλος Επιβλέπων: Αναστασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη 12 Ιουνίου 2014 11.00-12.00 Προσέλευση Εγγραφές 12.00-13.30 Ελεύθερες Ανακοινώσεις Προεδρείο:

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 11.00-12.00 12.00-15.30 15.30-17.30 Πέμπτη 12 Ιουνίου 2014 Προσέλευση Εγγραφές Ελεύθερες Ανακοινώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Παναγιώτα Κουρίδου Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση και Χαρακτηρισμός Περιοχών Ενδιαφέροντος σε Ιατρικές Εικόνες

Αναγνώριση και Χαρακτηρισμός Περιοχών Ενδιαφέροντος σε Ιατρικές Εικόνες Αναγνώριση και Χαρακτηρισμός Περιοχών Ενδιαφέροντος σε Ιατρικές Εικόνες Η Διπλωματική Εργασία παρουσιάστηκε ενώπιον του Διδακτικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σε Μερική Εκπλήρωση των Απαιτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Κων/νος Χατζημουρατίδης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Ṵ Ṧ ά Ṧ Ṵ, έ π Ṵ Ά π Ṵ έ Ṵ - Ί έ π ή Ṵ

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Ασθενής, 68 ετών, με πλευριτική συλλογή ΔΕ αγνώστου αιτιολογίας, προσήλθε για διερεύνηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Φνηηεηή ηνπ ηκήκαηνο Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Σερλνινγίαο Ζιεθηξνληθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Θ. ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκελετικές ανωμαλίες παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η προβολή επιστημονικών θεμάτων από τα ελληνικά ΜΜΕ : Η κάλυψή τους στον ελληνικό ημερήσιο τύπο Σαραλιώτου

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (Executive Summary)

Περίληψη (Executive Summary) 1 Περίληψη (Executive Summary) Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο την "Αγοραστική/ καταναλωτική συμπεριφορά. Η περίπτωση των Σπετσών" Κύριος σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα Πέτρος Περιμένης Δήλωση συμφερόντων GSK, Lilly, AMGEN Είναι εφικτή μια αντικειμενική κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα; Η καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ CLIMATOLOGY

ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ CLIMATOLOGY 10 ο COMECAP 2010, Πρακτικά Συνεδρίου, Πάτρα 10 th COMECAP 2010, Proceedings, Patras, Greece ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ CLIMATOLOGY ΥΧΡΟΥΡΟΝΗΚΖ ΓΗΑΚΤΜΑΝΖ ΣΧΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΧΝ ΔΚΚΔΝΧΔΧΝ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ ΓΗΑ ΣΖΝ ΥΡΟΝΗΚΖ ΠΔΡΗΟΓΟ 1998-2007

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής, Εγκαυμάτων και Χειρουργικής Άκρας Χειρός, Γ.Ν.Θ. Γ.Παπανικολάου, Θεσσαλονίκη Τα ηλεκτρικά εγκαύματα αποτελούν το 3-4% όλων των εισαγωγών στα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΥ. ΨΕΥΔΟΑΓΓΕΙΩΜΑΤΩΔΗΣ ΣΤΡΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΟΓΚΟΥ. Σαλεμής Στ. Νικόλαος. Σαλεμής Στ.

ΟΓΚΟΥ. ΨΕΥΔΟΑΓΓΕΙΩΜΑΤΩΔΗΣ ΣΤΡΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΟΓΚΟΥ. Σαλεμής Στ. Νικόλαος. Σαλεμής Στ. Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Σκοπός αυτής της εργασίας είναι η παρουσίαση ασυνήθους περίπτωσης ψευδοαγγειωματώδους στρωματικής υπερπλασίας σε έφηβη ασθενή με ευμεγέθη όγκο μαστού με γρήγορη αύξηση του

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος, Α Παν/κή Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος, Α Παν/κή Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ H προσέγγιση των ασθενών με μελανοκυτταρικούς σπίλους Aνασκόπηση Παπακώστας Δ. Ζάρρας Α. Λιοπύρης Κ. Στρατηγός Α. Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος, Α Παν/κή Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ Ευσταθίου Μ., Μήκα Α., Ντούνης Χ., Σαρδέλη Ι., Γρηγοράκη Δ., Τσακαλάκη Α., Σκούντζος Γ., Κέντον Θ., Καββαδίας Σ. ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση Βρογχικό άσθµα ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Βρογχόσπασµος

στη διάγνωση Βρογχικό άσθµα ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Βρογχόσπασµος Ασθµα στα νήπια. Νεότερα στη διάγνωση ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Βρογχικό άσθµα ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ για αλλεργία και βρογχική υπεραντιδραστικότητα ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ (πρώτα

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ. Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο. την απόκτηση του διπλώματος

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ. Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο. την απόκτηση του διπλώματος ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο την απόκτηση του διπλώματος «Οργάνωση και Διοίκηση Βιομηχανικών Συστημάτων με εξειδίκευση στα Συστήματα Εφοδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Moyamoya σε έδαφος νευροїνωμάτωσης τύπου I. Περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας.

Σύνδρομο Moyamoya σε έδαφος νευροїνωμάτωσης τύπου I. Περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24 2 137 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Σύνδρομο Moyamoya σε έδαφος νευροїνωμάτωσης τύπου I. Περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Ε. Βαργιάμη 1, E. Σαπουντζή 1, Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα