ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Πρότυπο Σύστηµα Αποθήκευσης και ιαχείρισης Σχηµάτων RDFS ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΖΩΗΣ ΚΑΟΥ Η Επιβλέπων : Τιµολέων Σελλής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2004

2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Πρότυπο Σύστηµα Αποθήκευσης και ιαχείρισης Σχηµάτων RDFS ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΖΩΗΣ ΚΑΟΥ Η Επιβλέπων : Τιµολέων Σελλής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 13 η Ιουλίου Τιµολέων Σελλής Ανδρέας-Γεώργιος Σταφυλοπάτης Νεκτάριος Κοζύρης Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Επίκουρος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2004

4 (Υπογραφή)... ΖΩΗ ΚΑΟΥ Η ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π All rights reserved

5 Ευχαριστίες Η διπλωµατική αυτή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Ήταν µια πολύ καλή και ενδιαφέρουσα επαφή µε το χώρο των συστηµάτων διαχείρισης δεδοµένων και µε τον προγραµµατισµό. Στο σηµείο αυτό, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή κ. Τιµολέοντα Σελλή για την επίβλεψη της διπλωµατικής και τη δυνατότητα που µου έδωσε να εκπονήσω τη διπλωµατική µου εργασία στο Εργαστήριο Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα το ρ. Θοδωρή αλαµάγκα για τη στήριξη και το χρόνο που διέθεσε για την επίλυση προβληµάτων που δηµιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια εκπόνησης της διπλωµατικής. Η βοήθεια του ήταν καταλυτική για το πέρας της εργασίας και η συνεργασία µας υπήρξε άψογη.

6

7 Στους γονείς µου, Κώστα και Άννα

8

9 Περίληψη Ο Σηµασιολογικός Ιστός είναι το επόµενο βήµα του Παγκόσµιου Ιστού, όπου η πληροφορία αποκτά δοµή και σηµασιολογία ώστε να υποστηριχθεί η αποδοτική αναζήτηση, επεξεργασία και ενοποίηση δεδοµένων. Το πλαίσιο RDF θεωρείται σηµαντική συνεισφορά για την καθιέρωση του Σηµασιολογικού Ιστού. Πρόκειται για ένα µοντέλο περιγραφής και επεξεργασίας µεταδεδοµένων, δηλαδή δεδοµένων για τα δεδοµένα. Σε ένα κείµενο RDF, ορίζονται δηλώσεις για πόρους του Ιστού, δηλαδή ιστοσελίδες, συγγραφείς, προγράµµατα κλπ. Το RDF σχήµα είναι ένας µηχανισµός περιγραφής σχετικών πόρων και των σχέσεων µεταξύ τους, και αποτελεί σηµασιολογική επέκταση του πλαισίου RDF. Το RDF σχήµα βασίζεται σε κλάσεις και ιδιότητες και θυµίζει σύστηµα τύπων για αντικειµενοστρεφείς γλώσσες προγραµµατισµού. Ο στόχος της διπλωµατικής είναι η ανάπτυξη ενός πρότυπου συστήµατος διαχείρισης RDF σχηµάτων. Το σύστηµα αυτό παρέχει γλώσσα ερωτήσεων µε τέσσερις βασικούς τελεστές: επιλογή, ένωση, τοµή, διαφορά. Ο τελεστής επιλογή εφαρµόζεται σε ένα RDF σχήµα και προβάλει κατά κάποιο τρόπο ένα µέρος του σχήµατος αυτού. Ο τελεστής ένωση εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και τα συγχωνεύει σε ένα. Ο τελεστής τοµή εφαρµόζεται επίσης σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει το κοινό τους κοµµάτι. Τέλος, ο τελεστής διαφορά εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει µέρος του πρώτου σχήµατος που δεν υπάρχει στο δεύτερο. Η γλώσσα ερωτήσεων του συστήµατος υποστηρίζεται µε γραφικό περιβάλλον ερώτησης-µεχρήση-παραδείγµατος (QBE). Λέξεις Κλειδιά: Σηµασιολογικός Ιστός, RDF/S, γράφοι RDF, RQL, επιλογή, ένωση, τοµή, διαφορά. 9

10 10

11 Abstract The Semantic Web is the next step of the current Web, in which information is given welldefined meaning to support effective data discovery, automation and integration. The RDF framework is a key issue for the Semantic Web. It is a foundation for processing metadata, that is data for the meaning of data. In an RDF document, one can make statements about particular Web resources, that is Web pages, page authors, scripts, etc. The RDF Schema provides mechanisms for describing groups of related resources and the relationships between these resources, acting as a semantic extension of RDF. The RDF Schema description language is based on classes and properties, and is similar to the type systems of objectoriented programming languages. This Diploma Thesis describes a prototype system for RDF schema management. The system provides a query language with four operators: selection, union, intersection, difference. The selection operator is applied on a RDF schema and extracts a part of it. The union operator is applied on two RDF schemas and merges them. The intersection operator is also applied on two RDF schemas and extracts their common part. Finally, the difference operator is applied on two RDF schemas, too, and extracts the part of the first schema which is not present in the second. The user can pose queries using a graphical interface that supports the Query-by- Example (QBE) paradigm. Keywords: Semantic Web, RDF/S, RDF graphs, RQL, selection, union, intersection, difference. 11

12 12

13 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή Αντικείµενο της διπλωµατικής Οργάνωση του τόµου Περιγραφή θέµατος Θεωρητικό υπόβαθρο RDF RDF Schema Η γλώσσα RQL (RDF Query Language) Σχετικές εργασίες Το σύστηµα RONDO ιαχείριση ιεραρχικών σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό Στόχος Θεωρητική µελέτη RDF σχήµατα και γράφοι Ορολογία και Ορισµός RDFS Ορισµός ευρύτερου πεδίου ορισµού και τιµών Ορισµός υποσυνόλου ενός RDFS Καθολικό σχήµα Τελεστές Τελεστής επιλογής Τελεστής ένωσης Τελεστής τοµής Τελεστής διαφοράς Ανάλυση και σχεδίαση Ανάλυση περιγραφή αρχιτεκτονικής ιαχωρισµός υποσυστηµάτων Περιγραφή υποσυστηµάτων Υποσύστηµα διαχείρισης RQL ερωτήσεων

14 Υποσύστηµα αποθήκευσης επιλεγµένων κλάσεων Υποσύστηµα εφαρµογής των τελεστών των πράξεων Υποσύστηµα δηµιουργίας RDF σχήµατος Υποσύστηµα αποθήκευσης RDF σχήµατος Υποσύστηµα απεικόνισης RDF σχήµατος Υποσύστηµα διαπροσωπείας χρήστη Σχεδίαση του συστήµατος Εφαρµογές Εφαρµογή διαχείρισης βάσης Εφαρµογή αλλαγής καθολικού σχήµατος Εφαρµογή τελεστών Εφαρµογή αλγορίθµου επιλογής Εφαρµογή απεικόνισης RDF σχηµάτων Υλοποίηση Πλατφόρµες και προγραµµατιστικά εργαλεία Γενικά Εγκατάσταση της RQL και του RSSDB RQL RSSDB Εγκατάσταση του Graphviz και του RDFSviz Graphviz RDFSViz Λεπτοµέρειες υλοποίησης Αλγόριθµοι Αλγόριθµος επιλογής Αλγόριθµος ένωσης Αλγόριθµος τοµής Αλγόριθµος διαφοράς Αλγόριθµος για την παρουσίαση της ιεραρχίας των κλάσεων Αλγόριθµος για την παρουσίαση των ιδιοτήτων Αλγόριθµος για την παρουσίαση των κυριολεκτικών

15 5.2.2 Περιγραφή κλάσεων public class ui public class Operation public class RQLQuery public class db public class ReadRDFFile public class CreateRdfsFile public class StoreToDB public class Begin Έλεγχος Μεθοδολογία ελέγχου Αναλυτική παρουσίαση ελέγχου Νέα ερώτηση Αλλαγή καθολικού σχήµατος Αλλαγή βάσης Απεικόνιση αποθηκευµένων σχηµάτων σε γράφο Απεικόνιση αποθηκευµένων σχηµάτων σε µορφή αρχείου Επίλογος Σύνοψη και συµπεράσµατα Μελλοντικές επεκτάσεις Βιβλιογραφία

16 16

17 1 Εισαγωγή Το ιαδίκτυο αποτελεί σήµερα τη µεγαλύτερη πηγή πληροφορίας. Μεγάλοι όγκοι δεδοµένων αναζητούνται, ανταλλάσσονται και επεξεργάζονται µέσω του Παγκόσµιου Ιστού. Επειδή, όµως, ο όγκος των δεδοµένων του Ιστού έχει πάρει µεγάλες διαστάσεις χωρίς να υπάρχει ενιαίος τρόπος οργάνωσης, η ανταλλαγή και η επεξεργασία τους είναι πολύ δύσκολη. Ο Σηµασιολογικός Ιστός έρχεται ακριβώς να εξυπηρετήσει την ανάγκη για ενιαία οργάνωση των δεδοµένων, ώστε ο Ιστός να γίνει µια παγκόσµια πλατφόρµα ανταλλαγής και επεξεργασίας δεδοµένων από ετερογενείς πηγές πληροφορίας. Ο Σηµασιολογικός Ιστός δίνει δοµή, οργάνωση και σηµασιολογία στα δεδοµένα, ώστε να είναι κατανοητά σε επίπεδο µηχανής. Οι δύο πιο γνωστές τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί µέχρι στιγµής και υποστηρίζουν τη λειτουργία του Σηµασιολογικού Ιστού είναι η γλώσσα XML και το πλαίσιο RDF. Χρησιµοποιώντας τη γλώσσα XML, οι σελίδες και τα δεδοµένα του Ιστού σηµαδεύονται µε ετικέτες. Οι ετικέτες βοηθούν τα προγράµµατα Ιστού να ανακαλύψουν τα δεδοµένα ευκολότερα, δίνοντας σηµασιολογία και δοµή στα δεδοµένα. Για παράδειγµα, πληροφορία σχετική µε τον συγγραφέα αυτής της διπλωµατικής κωδικοποιείται σε ένα αρχείο XML µε τις ετικέτες undergraduate, firstname, lastname, age, , ως εξής: <undergraduate> <firstname> Zoi </firstname> <lastname> Kaoudi </lastname> <age> 22 </age> < > </ > 17

18 </undergraduate> Η γλώσσα XML δίνει µια κωδικοποίηση στα δεδοµένα που βοηθά την ανταλλαγή και επαναχρησιµοποίησή τους από πολλές εφαρµογές. Ακόµα και µε την γλώσσα XML, η δοµή και οργάνωση που παρέχεται είναι στο επίπεδο των δεδοµένων. Στο Σηµασιολογικό Ιστό, η επικοινωνία εφαρµογών µε διαφορετικά σχήµατα απαιτεί δυνατότητες ορισµού και διαχείρισης µεταδεδοµένων. Το πλαίσιο RDF είναι ένα τέτοιο εργαλείο αναπαράστασης ''δεδοµένων για τα δεδοµένα''. Σε ένα RDF αρχείο ορίζονται δηλώσεις για αντικείµενα του Ιστού, όπως σελίδες, συγγραφείς, προγράµµατα, κ.λ.π. Για παράδειγµα, είναι δυνατή η δήλωση ότι η συγγραφέας της ιστοσελίδας είναι προπτυχιακή φοιτήτρια, ηλικίας 22 χρονών. Μια επέκταση του πλαισίου RDF είναι το RDF Schema (RDFS), το οποίο και παρέχει µηχανισµούς περιγραφής σχετικών αντικειµένων του Ιστού και των σχέσεων µεταξύ τους. Το RDF Schema βασίζεται σε κλάσεις και ιδιότητες, έννοιες γνωστές από τον χώρο των αντικειµενοστρεφών συστηµάτων. Η βασική διαφορά είναι ότι οι ιδιότητες είναι οντότητες πρώτης τάξης και ορίζονται ανεξάρτητα από τις κλάσεις. Για παράδειγµα, µπορούµε να ορίσουµε την τάξη student και τις υποκλάσεις postgraduate και undergraduate για να οµαδοποιήσουµε τις ιστοσελίδες των φοιτητών σε προπτυχιακές και µεταπτυχιακές, καθώς και να συσχετίσουµε τις τάξεις αυτές µε χαρακτηριστικά (ηλικία, ενδιαφέροντα, κ.λ.π.). Το πλαίσιο RDF είναι πολύ σηµαντικό στοιχείο του Σηµασιολογικού Ιστού. Βελτιώνει τις δυνατότητες των µηχανών αναζήτησης στον Ιστό, περιγράφει καταλόγους θεµατικών ιεραρχιών σε πύλες και ψηφιακές βιβλιοθήκες, υποστηρίζει την ανταλλαγή γνώσης µεταξύ πρακτόρων λογισµικού, κ.λ.π. 1.1 Αντικείµενο της διπλωµατικής Το αντικείµενο της διπλωµατικής είναι η ανάπτυξη ενός πρότυπου συστήµατος διαχείρισης RDF σχηµάτων. Το σύστηµα αυτό παρέχει γλώσσα ερωτήσεων µε τέσσερις βασικούς τελεστές: επιλογή, ένωση, τοµή, διαφορά. Ο τελεστής επιλογή εφαρµόζεται σε ένα RDF σχήµα και προβάλει κατά κάποιο τρόπο ένα µέρος του σχήµατος αυτού. Ο τελεστής ένωση εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και τα συγχωνεύει σε ένα. Ο τελεστής τοµή εφαρµόζεται επίσης σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει το κοινό τους κοµµάτι. Τέλος, ο τελεστής διαφορά εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει µέρος του πρώτου σχήµατος που δεν υπάρχει στο δεύτερο. Η γλώσσα ερωτήσεων του συστήµατος υποστηρίζεται µε γραφικό περιβάλλον ερώτησης-µε-χρήση-παραδείγµατος (QBE). 18

19 Το πεδίο εφαρµογής των παραπάνω λειτουργιών διαχείρισης RDF σχηµάτων είναι οι κόµβοιπύλες Ιστού (portals) και οι ηλεκτρονικές αγορές. Μέσω της γλώσσας ερωτήσεων του συστήµατος, ο χρήστης µπορεί, για παράδειγµα, να διαχειρίζεται ιεραρχίες πυλών Ιστού και να δηµιουργεί καινούριες, εκτελώντας πράξεις επιλογής, ένωσης, τοµής και διαφοράς σύµφωνα µε τις επιλογές του. Έστω, λοιπόν, για παράδειγµα, ότι έχουµε καταλόγους µε θέµα τη δηµιουργία κινηµατογραφικών ταινιών. Στα Σχήµατα 1.1 και 1.2 φαίνονται δύο τέτοιοι κατάλογοι µε τη µορφή RDF σχήµατος. Καταρχήν, µπορούµε να προβάλλουµε µέρος του ενός σχήµατος και να πάρουµε ένα νέο σχήµα. Για παράδειγµα, εάν από το Σχήµα 1.2 επιλέξουµε τους κόµβους MoviePerson, Movie και Fantasy, θα δηµιουργήσουµε το RDF σχήµα που φαίνεται στο Σχήµα 1.3. Επίσης, εάν θέλουµε να πάρουµε το κοινό κοµµάτι των RDFS που απεικονίζονται στα Σχήµατα 1.1 και 1.2, µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε τον τελεστή τοµή παίρνοντας το RDF σχήµα που φαίνεται στο Σχήµα 1.4. MoviePerson participates Movie Musical Σχήµα 1.1 MoviePerson participates Movie Actor plays Fantasy Σχήµα

20 MoviePerson participates Movie Fantasy Σχήµα 1.3 MoviePerson participates Movie Σχήµα Οργάνωση του τόµου Η εργασία αυτή χωρίζεται σε 8 κεφάλαια. Στο 2 ο Κεφάλαιο γίνεται µια περιγραφή του θέµατος, δίνοντας το θεωρητικό υπόβαθρο που χρειάζεται και σχετικές εργασίες πάνω στο συγκεκριµένο θέµα. Στο 3 ο Κεφάλαιο παρουσιάζεται η θεωρητική µελέτη της διπλωµατικής εργασίας. ίνονται βασικοί ορισµοί πάνω στα RDF σχήµατα καθώς και οι ορισµοί των πράξεων που υλοποιήσαµε. Στη συνέχεια, στο 4 ο Κεφάλαιο γίνεται η σχεδίαση και ανάλυση του συστήµατος. Περιγράφονται τα υποσυστήµατα του συστήµατος όσο αναφορά την αρχιτεκτονική του και οι εφαρµογές του. Οι λεπτοµέρειες υλοποίησης του συστήµατος παρουσιάζονται στο 5 ο Κεφάλαιο. Εκεί δίνονται λεπτοµέρειες για την εγκατάσταση όλων των εργαλείων που χρειάζονται, καθώς επίσης βασικοί αλγόριθµοι και ο σκελετός του κώδικα του προγράµµατος. Στο 6 ο Κεφάλαιο γίνεται ο έλεγχος του συστήµατος µε βάση ένα σενάριο χρήσης του συστήµατος. Στη συνέχεια, στο 7 ο Κεφάλαιο παρουσιάζεται µια σύνοψη της εργασίας και τυχόν µελλοντικές επεκτάσεις. Τέλος, η σχετική βιβλιογραφία δίνεται στο 8 ο Κεφάλαιο. 20

21 2 Περιγραφή θέµατος Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της διπλωµατικής εργασίας, καθώς και σχετικές εργασίες και έρευνες που έχουν διεξαχθεί σε συναφή θέµατα. Τέλος, παρουσιάζεται η συνεισφορά της παρούσας διπλωµατικής πάνω σε αυτόν το θεµατικό τοµέα. 2.1 Θεωρητικό υπόβαθρο RDF Ο Σηµασιολογικός Ιστός (Semantic Web) [7] είναι το επόµενο σηµαντικό βήµα του Παγκόσµιου Ιστού. Εφαρµογές του Σηµασιολογικού Ιστού όπως είναι οι πύλες γνώσης (Knowledge portals) και οι ηλεκτρονικές αγορές (E-Marketplaces) απαιτούν τη διαχείριση τεράστιων όγκων µεταδεδοµένων, δηλαδή πληροφορίας που περιγράφει τα δεδοµένα. Έτσι, µε τις εφαρµογές αυτές τεράστιες ποσότητες πόρων ιστού (web resources), όπως δεδοµένα, έγγραφα, προγράµµατα, θα είναι διαθέσιµες µαζί µε διαφόρων ειδών µεταπληροφορία. Η καλύτερη γνώση για το νόηµα, τη χρησιµότητα, την προσπελασιµότητα ή την ποιότητα των πηγών αυτών θα διευκολύνει την αυτόµατη επεξεργασία των διαθέσιµων υπηρεσιών στον Ιστό. Το πλαίσιο RDF (Resource Description Framework) [6] επιτρέπει τη δηµιουργία και την ανταλλαγή µεταδεδοµένων των πόρων όπως και οποιαδήποτε άλλα δεδοµένα στον Ιστό. 21

22 Είναι ιδιαίτερα προοριζόµενο για την αντιπροσώπευση µεταδεδοµένων για τους πόρους του Ιστού, όπως τίτλος, συντάκτης και ηµεροµηνία τροποποίησης µιας ιστοσελίδας, πνευµατικά δικαιώµατα και πληροφορία χορήγησης αδειών για ένα έγγραφο του Ιστού, ή πρόγραµµα διαθεσιµότητας για κάποιο κοινό πόρο. Παρόλα αυτά, µε τη γενίκευση της έννοιας "πόρος Ιστού", το RDF µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί για να αντιπροσωπεύσει πληροφορίες για πράγµατα που µπορούν να προσδιοριστούν στον Ιστό ακόµα και όταν δεν µπορούν να ανακτηθούν άµεσα από αυτόν. Παραδείγµατα περιλαµβάνουν πληροφορίες για αντικείµενα διαθέσιµα από ηλεκτρονικές αγορές (πχ., πληροφορίες για τις προδιαγραφές, τις τιµές και τη διαθεσιµότητα) ή περιγραφή των προτιµήσεων ενός χρήστη του Ιστού για την παράδοση πληροφορίας. To µοντέλο RDF στοχεύει σε καταστάσεις στις οποίες αυτή η πληροφορία πρέπει να υποβληθεί σε επεξεργασία από εφαρµογές και όχι µόνο για να επιδειχθεί στους ανθρώπους. Επίσης, παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για την πληροφορία αυτή έτσι ώστε να µπορεί να ανταλλαχθεί µεταξύ των εφαρµογών χωρίς απώλεια της σηµασίας. εδοµένου αυτού, οι σχεδιαστές εφαρµογών µπορούν να εκµεταλλευτούν τη διαθεσιµότητα κοινών RDF parsers και εργαλείων επεξεργασίας. Η δυνατότητα να ανταλλαχθεί πληροφορία µεταξύ διαφορετικών εφαρµογών σηµαίνει ότι πληροφορία µπορεί να τεθεί στη διάθεση και άλλων εφαρµογών εκτός από εκείνες για τις οποίες δηµιουργήθηκε αρχικά. Το RDF είναι βασισµένο στην ιδέα του προσδιορισµού των πραγµάτων χρησιµοποιώντας προσδιοριστικά του Ιστού (web identifiers, αποκαλούµενα Uniform Resource Identifiers ή URIs) και της περιγραφής των πόρων από την άποψη απλών ιδιοτήτων και τιµών των ιδιοτήτων αυτών (properties and property values). Αυτό επιτρέπει στα RDF να αντιπροσωπεύουν απλές δηλώσεις για πόρους ως ένα γράφο από κόµβους και τόξα που αντιπροσωπεύουν τους πόρους, τις ιδιότητες και τις τιµές τους. Για να είµαστε πιο συγκεκριµένοι, η φράση «υπάρχει ένας άνθρωπος προσδιορισµένος από το του οποίου το όνοµα είναι Eric Miller, η ηλεκτρονική διεύθυνση και ο τίτλος του είναι Dr» µπορεί να παρουσιαστεί σε ένα γράφο RDF όπως φαίνεται στο Σχήµα 2.1. Το σχήµα αυτό δείχνει ότι το RDF χρησιµοποιεί URIs για να προσδιορίσει άτοµα όπως ο Eric Miller που προσδιορίζεται από το είδη πραγµάτων, π.χ. Person που προσδιορίζεται από /pim/contact#person, ιδιότητες εκείνων των πραγµάτων, π.χ. ταχυδροµική θυρίδα που προσδιορίζεται από τιµές εκείνων των ιδιοτήτων, π.χ. ως τιµή της ιδιότητας ταχυδροµικής θυρίδας (το RDF χρησιµοποιεί επίσης συµβολοσειρές όπως "Eric Miller" και τιµές από άλλα 22

23 τύπους δεδοµένων (datatypes) όπως ακέραιοι αριθµοί και ηµεροµηνίες, ως τιµές των ιδιοτήτων). Σχήµα 2.1 Επίσης, το RDF παρέχει µια σύνταξη σε XML µορφή (RDF/XML) για την καταγραφή και την ανταλλαγή τέτοιων γράφων. Το παρακάτω παράδειγµα δείχνει το παραπάνω σχήµα στη µορφή αυτή: <?xml version="1.0"?> <rdf:rdf xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns:contact="http://www.w3.org/2000/10/swap/pim/contact#"> <contact:person rdf:about="http://www.w3.org/people/em/contact#me"> <contact:fullname>eric Miller</contact:fullName> <contact:mailbox <contact:personaltitle>dr.</contact:personaltitle> </contact:person> </rdf:rdf> Όπως στην HTML, το RDF/XML είναι µηχανή επεξεργάσιµη και χρησιµοποιώντας URIs µπορεί να συνδέσει κοµµάτια πληροφοριών στον Ιστό. Εντούτοις, αντίθετα από το συµβατικό υπερκείµενο (hypertext), τα URIs µπορούν να αναφερθούν σε οποιοδήποτε ευπροσδιόριστο 23

24 πράγµα, συµπεριλαµβανοµένων και εκείνων που µπορεί να µην είναι άµεσα ανακτήσιµα από τον Ιστό (όπως το πρόσωπο Eric Miller). Το αποτέλεσµα είναι ότι εκτός από την περιγραφή πραγµάτων όπως ιστοσελίδων, τα RDF µπορούν επίσης να περιγράψουν αυτοκίνητα, επιχειρήσεις, ανθρώπους, γεγονότα ειδήσεων κλπ. Επιπλέον, οι ιδιότητες στα RDF έχουν URIs, για να προσδιορίσουν ακριβώς τις σχέσεις που υπάρχουν µεταξύ των συνδεµένων στοιχείων. Γενικότερα, το RDF είναι βασισµένο στην ιδέα ότι τα πράγµατα που περιγράφονται έχουν ιδιότητες (properties) που έχουν τιµές και ότι οι πόροι µπορούν να περιγραφούν µε εκφράσεις οι οποίες διευκρινίζουν τις ιδιότητες αυτές και τις τιµές τους. Το RDF χρησιµοποιεί µια ιδιαίτερη ορολογία για τα διάφορα µέρη των εκφράσεων. Συγκεκριµένα, το µέρος που προσδιορίζει το πράγµα για το οποίο είναι η πρόταση (µια ιστοσελίδα για παράδειγµα) καλείται υποκείµενο (subject). Το µέρος που προσδιορίζει την ιδιότητα ή το χαρακτηριστικό του υποκειµένου που η πρόταση διευκρινίζει (δηµιουργός, δηµιουργία-ηµεροµηνία, ή γλώσσα σε αυτά τα παραδείγµατα) καλείται κατηγόρηµα (predicate) και το µέρος που προσδιορίζει την τιµή εκείνης της ιδιότητας καλείται αντικείµενο (object). Έτσι, παίρνοντας την αγγλική πρόταση : has a creator whose value is John Smith θα έχουµε: subject: predicate: object: To RDF µοντελοποιεί τέτοιες εκφράσεις ως κόµβους και τόξα σε ένα γράφο. Με αυτήν την µοντελοποίηση µια πρόταση αντιπροσωπεύεται από: ένα κόµβο (node) για το υποκείµενο ένα κόµβο (node) για το αντικείµενο ένα τόξο (arc) για το κατηγόρηµα κατευθυνόµενο από το υποκείµενο στο αντικείµενο Έτσι, η παραπάνω πρόταση θα µπορούσε να αναπαρασταθεί µε τον γράφο που φαίνεται στο Σχήµα 2.2. Σχήµα

25 Στο παράδειγµα του Σχήµατος 2.3 µπορούµε να διαπιστώσουµε ότι τα αντικείµενα του RDF µπορούν να είναι είτε URIs είτε σταθερές τιµές που λέγονται κυριολεκτικά (literals) και αναπαριστούνται από συµβολοσειρές προκειµένου να αντιπροσωπεύσουν ορισµένα είδη ιδιοτήτων. Τα κυριολεκτικά δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως υποκείµενα ή ως κατηγορήµατα σε RDF εκφράσεις. Σχήµα 2.3 Ένας εναλλακτικός τρόπος να αναπαραστήσουµε ένα RDF είναι γράφοντας κάθε έκφραση που προκύπτει, δηλαδή σε µορφή triples. Έτσι, το παραπάνω σχήµα θα µπορούσε να γραφεί ως εξής: <http://www.example.org/index.html> <http://purl.org/dc/elements/1.1/creator> <http://www.example.org/staffid/85740>. <http://www.example.org/index.html> <http://www.example.org/terms/creation-date> "August 16, 1999". <http://www.example.org/index.html> <http://purl.org/dc/elements/1.1/language> "en". Για µεγαλύτερη ευκολία, αντί να γράφονται πλήρως τα URIs το RDF δίνει τη δυνατότητα για χρήση των namespaces. Έτσι, έχοντας ορίσει τα namespaces ex: dc: exterms: exstaff: Το παράδειγµα αυτό θα µπορούσε να γραφτεί ως εξής: ex:index.html dc:creator exstaff: ex:index.html exterms:creation-date "August 16, 1999". ex:index.html dc:language "en". 25

26 Τέλος, το παραπάνω RDF θα µπορούσε να γραφτεί σε µορφή RDF/XML, όπως προαναφέραµε, ως εξής: <?xml version="1.0"?> <rdf:rdf xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns:exterms="http://www.example.org/terms/"> <rdf:description rdf:about="http://www.example.org/index.html"> <exterms:creation-date>august 16, 1999</exterms:creation-date> </rdf:description> </rdf:rdf> RDF Schema To πλαίσιο RDF παρέχει έναν τρόπο να εκφραστούν απλές εκφράσεις για πόρους, χρησιµοποιώντας ονοµασµένες ιδιότητες και τιµές. Παρόλα αυτά, οι κοινότητες χρηστών RDF χρειάζονται επίσης τη δυνατότητα να καθορίσουν το λεξιλόγιο (όρους) που αυτοί σκοπεύουν να χρησιµοποιήσουν σε εκείνες τις εκφράσεις, και συγκεκριµένα, να δείξουν ότι περιγράφουν συγκεκριµένα είδη ή κατηγορίες πόρων και γι αυτό θα χρησιµοποιήσουν συγκεκριµένες ιδιότητες στην περιγραφή εκείνων των πόρων. Για παράδειγµα, άνθρωποι ενδιαφερόµενοι για την περιγραφή βιβλιογραφικών πόρων θα ήθελαν να περιγράψουν κατηγορίες όπως ex:book ή ex:magazinearticle και να χρησιµοποιήσουν ιδιότητες όπως ex:author, ex:title και ex:subject για να τις περιγράψουν. Το ίδιο το RDF δεν παρέχει κανένα µέσο για τον προσδιορισµό κλάσεων και ιδιοτήτων. Αντί αυτού, τέτοιες κλάσεις και ιδιότητες περιγράφονται ως ένας RDF λεξιλόγιο χρησιµοποιώντας επεκτάσεις του RDF που είναι το RDF Schema ή RDFS. To RDFS παρέχει τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για να περιγράψει κανείς τέτοιες κλάσεις και ιδιότητες και για να προσδιορίσει ποιες κλάσεις και ιδιότητες αναµένονται να χρησιµοποιηθούν µαζί. Με άλλα λόγια, το RDF σχήµα παρέχει ένα σύστηµα τύπων για RDF. Το σύστηµα αυτό για το RDFS είναι παρόµοιο κατά κάποιον τρόπο µε τα συστήµατα τύπων των αντικειµενοστρεφών γλωσσών προγραµµατισµού όπως η Java. Παραδείγµατος χάριν, το RDF σχήµα επιτρέπει στους πόρους να είναι ορισµένοι ως στιγµιότυπα µιας ή περισσότερων κλάσεων. Επιπλέον, επιτρέπει στις κλάσεις να είναι οργανωµένες µε έναν ιεραρχικό τρόπο. Για παράδειγµα, µια κλάση ex:dog µπορεί να οριστεί ως υποκλάση της ex:mammal που είναι υποκλάση της ex:animal, σηµαίνοντας ότι οποιοσδήποτε πόρος που είναι στιγµιότυπο της κλάσης ex:dog είναι επίσης έµµεσα στιγµιότυπο της κλάσης ex:animal. Εντούτοις, οι κλάσεις και οι ιδιότητες του RDF είναι κατά κάποιον τρόπο πολύ διαφορετικές από τους τύπους των γλωσσών προγραµµατισµού. Η περιγραφή των RDF κλάσεων και ιδιοτήτων δεν δηµιουργούν ένα καλούπι στο οποίο οι πληροφορίες πρέπει να ανήκουν, αλλά παρέχουν πρόσθετη πληροφορία για τους πόρους RDF που περιγράφουν. 26

27 Ένα βασικό βήµα σε οποιοδήποτε είδος διαδικασίας περιγραφής είναι ο προσδιορισµός των διαφόρων πραγµάτων που περιγράφονται. Το RDF σχήµα αναφέρεται σε αυτά τα "πράγµατα" ως κλάσεις. Μια κλάση (class) αντιστοιχεί στη γενική έννοια ενός τύπου ή µιας κατηγορίας, όπως την έννοια µιας κλάσης στις αντικειµενοστρεφείς γλώσσες προγραµµατισµού. Οι κλάσεις µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να αντιπροσωπεύσουν σχεδόν οποιαδήποτε κατηγορία πράγµατος, όπως ιστοσελίδες, ανθρώπους, τύπους εγγράφων, βάσεις δεδοµένων ή αφηρηµένες έννοιες. Οι κλάσεις στο RDFS περιγράφονται χρησιµοποιώντας τους πόρους rdfs:class και rdfs:resource και τις ιδιότητες rdf:type και rdfs:subclassof. Ας πάρουµε για παράδειγµα µια εταιρία που έχει οχήµατα (vehicles). Σε αυτό το παράδειγµα µπορούµε να ορίσουµε µια ιεραρχία όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα: Σχήµα 2.4 Αυτή η ιεραρχία µπορεί να γραφτεί σε RDF/XML µορφή µε τη χρήση namespaces ως εξής: <?xml version="1.0"?> <!DOCTYPE rdf:rdf [<!ENTITY xsd "http://www.w3.org/2001/xmlschema#">]> <rdf:rdf xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns:rdfs="http://www.w3.org/2000/01/rdf-schema#" xml:base="http://example.org/schemas/vehicles"> <rdfs:class rdf:id="motorvehicle"/> <rdfs:class rdf:id="passengervehicle"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#motorvehicle"/> </rdfs:class> <rdfs:class rdf:id="truck"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#motorvehicle"/> </rdfs:class> 27

28 <rdfs:class rdf:id="van"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#motorvehicle"/> </rdfs:class> <rdfs:class rdf:id="minivan"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#van"/> <rdfs:subclassof rdf:resource="#passengervehicle"/> </rdfs:class> </rdf:rdf> Το RDF/XML στο παράδειγµα αυτό εισάγει ονόµατα, όπως το MotorVehicle, για τους πόρους (κλάσεις) που περιγράφει χρησιµοποιώντας το rdf:id. Αυτό είναι χρήσιµο εδώ επειδή συντοµεύει το URIref και παρέχει έναν πρόσθετο έλεγχο ότι η τιµή του rdf:id είναι µοναδική σε όλη την τρέχουσα βάση URI (συνήθως το έγγραφο URI). Αυτό βοηθά να πάρει τις επαναλαµβανόµενες τιµές rdf:id κατά την καθορισµό των ονοµάτων των κλάσεων και των ιδιοτήτων στα RDF σχήµατα. Σχετικά URIrefs βασισµένα σε αυτά τα ονόµατα µπορούν έπειτα να χρησιµοποιηθούν σε άλλους ορισµούς κλάσεων µέσα στο ίδιο σχήµα (πχ. όπως το #MotorVehicle χρησιµοποιείται στη περιγραφή των άλλων κλάσεων). Το πλήρες URIref αυτής της κλάσης, που υποθέτει ότι το ίδιο το σχήµα ήταν ο πόρος schemas/vehicles, θα ήταν Για να εξασφαλιστεί ότι οι αναφορές σε αυτές τις κατηγορίες σχηµάτων θα διατηρηθούν µε συνέπεια ακόµα κι αν το σχήµα µετατοπιστεί ή αντιγραφτεί (ή για να ορίσει απλά µια βάση URIref για τις κλάσεις σχηµάτων χωρίς να υποθέσουµε ότι όλες υπάρχουν σε µια µοναδική θέση), οι περιγραφές των κλάσεων µπορούν επίσης να περιλάβουν τη δήλωση xml:base="http://example.org/schemas/vehicles". Εκτός από την περιγραφή συγκεκριµένων κλάσεων πραγµάτων που θέλουν να περιγράψουν, οι κοινότητες χρηστών πρέπει επίσης να είναι σε θέση να περιγράψουν συγκεκριµένες ιδιότητες που χαρακτηρίζουν εκείνες τις κλάσεις (όπως rearseatlegroom για να περιγράψει ένα επιβατικό όχηµα (passenger vehicle). Στο RDF σχήµα, οι ιδιότητες (properties) περιγράφονται χρησιµοποιώντας την RDF κλάση rdf:property και τις ιδιότητες σχηµάτων RDF rdfs:domain, rdfs:range, και rdfs:subpropertyof. Επίσης, παρέχει λεξιλόγιο για να περιγράψει πώς οι ιδιότητες και οι κλάσεις προορίζονται για να χρησιµοποιηθούν µαζί στα RDF δεδοµένα. Η σηµαντικότερη πληροφορία αυτού του είδους παρέχεται µε τη χρησιµοποίηση των ιδιοτήτων rdfs:range και rdfs:domain για να περιγράψουν περαιτέρω τις ιδιότητες που έχουν οριστεί από εφαρµογή. Το rdfs:range χρησιµοποιείται για να δείξει ότι οι τιµές µιας συγκεκριµένης ιδιότητας είναι στιγµιότυπα µιας οριζόµενης κλάσης. Παραδείγµατος χάριν, εάν θέλαµε να δείξουµε ότι η ιδιότητα ex:author έχει τιµές που είναι στιγµιότυπα της κλάσης ex:person, θα γράφαµε τα RDF triples: 28

29 ex:person rdf:type rdfs:class. ex:author rdf:type rdf:property. ex:author rdfs:range ex:person. Μια ιδιότητα (property), για παράδειγµα το ex:hasmother, µπορεί να έχει ένα ή περισσότερα από ένα range properties. Εάν το ex:hasmother δεν έχει κανένα range τότε τίποτα δεν λέγεται για τις τιµές της ιδιότητας ex:hasmother. Εάν το ex:hasmother έχει ένα range, για παράδειγµα το ex:person, αυτό λέει ότι οι τιµές της ιδιότητας ex:hasmother είναι στιγµιότυπα της κλάσης ex:person. Εάν το ex:hasmother έχει περισσότερα από ένα ranges, για παράδειγµα το ex:person και το ex:female, αυτό λεει ότι οι τιµές του ex:hasmother είναι πόροι που είναι στιγµιότυπα όλων των κλάσεων που είναι ranges δηλ., ότι οποιαδήποτε τιµή του ex:hasmother είναι και ex:female και ex:person. Τέλος, το rdfs:range µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί για να δείξει ότι η τιµή µιας ιδιότητας µπορεί να δίνεται και από κυριολεκτικό (literal). To rdfs:domain χρησιµοποιείται για να δείξει ότι µια συγκεκριµένη ιδιότητα ισχύει για µια οριζόµενη κλάση. Παραδείγµατος χάριν, εάν θέλαµε να δείξουµε ότι η ιδιότητα ex:author ισχύει για τα στιγµιότυπα της κλάσης ex:book, θα γράφαµε τα RDF triples: ex:book rdf:type rdfs:class. ex:author rdf:type rdf:property. ex:author rdfs:domain ex:book. Μια δεδοµένη ιδιότητα, για παράδειγµα exterms:weight, µπορεί να έχει ένα ή περισσότερα από ένα domain. Εάν το exterms:weight δεν έχει κανένα domain, τότε τίποτα δεν λέγεται για τους πόρους µε τους οποίους το exterms:weight µπορεί να χρησιµοποιηθεί. Εάν το exterms:weight έχει ένα domain, για παράδειγµα το ex:book, αυτό λέει ότι η ιδιότητα exterms:weight ισχύει για τα στιγµιότυπα της κλάσης ex:book. Εάν το exterms:weight έχει περισσότερα από ένα domain, για παράδειγµα το ex:book και το ex:motorvehicle, αυτό λέει ότι οποιοσδήποτε πόρος που έχει µια ιδιότητα exterms:weight είναι στιγµιότυπο όλων των κλάσεων που είναι domain του property αυτού, δηλ. οποιοσδήποτε πόρος που έχει ιδιότητα exterms:weight είναι και ένα ex:book και ένα ex:motorvehicle. Το RDF σχήµα παρέχει έναν τρόπο να ειδικευτούν οι ιδιότητες, όπως και οι κλάσεις. Αυτή η σχέση ειδίκευσης µεταξύ δύο ιδιοτήτων περιγράφεται χρησιµοποιώντας την προκαθορισµένη ιδιότητα rdfs:subpropertyof. Παραδείγµατος χάριν, εάν τα ex:primarydriver και ex:driver είναι και οι δύο ιδιότητες, θα µπορούσαµε να περιγράψουµε αυτές τις ιδιότητες, και το γεγονός ότι το ex:primarydriver είναι µια ειδίκευση του ex:driver, µε το γράψιµο των RDF δηλώσεων: ex:driver rdf:type rdf:property. ex:primarydriver rdf:type rdf:property. ex:primarydriver rdfs:subpropertyof ex:driver. 29

Εισαγωγή στο RDF. Το Resource Description Framework (RDF) Σταύρος Πολυβίου

Εισαγωγή στο RDF. Το Resource Description Framework (RDF) Σταύρος Πολυβίου Εισαγωγή στο RDF Σταύρος Πολυβίου Το Resource Description Framework (RDF) RDF: µία γλώσσα περιγραφής πληροφοριών (metadata) που αφορούν πόρους (resources) στο world wide web. Παραδείγµατα: ο τίτλος, ο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κατάλογος εικόνων 13. Πρόλογος 15. 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19

Περιεχόμενα. Κατάλογος εικόνων 13. Πρόλογος 15. 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19 Περιεχόμενα Κατάλογος εικόνων 13 Πρόλογος 15 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19 1.1 Ο σημερινός Ιστός 19 1.2 Από το σημερινό Ιστό στο Σημασιολογικό Ιστό: παραδείγματα 22 1.3 Τεχνολογίες Σημασιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 5: Resource Description Framework (RDF) Μ.Στεφανιδάκης 16-3-2015. Τα επίπεδα του Σημασιολογικού Ιστού RDF: Το κύριο πρότυπο του Σημασιολογικού Ιστού, χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μονάδα Αριστείας Ανοικτού Λογισμικού - Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ψηφιακό Τεκμήριο Οτιδήποτε υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και μπορεί να προσπελαστεί μέσω υπολογιστή Μεταδεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ RDF (Resource Description Framework) Ι. Χατζηλυγερούδης Ανεπάρκεια της XML Η XML είναι Μετα-γλώσσα ορισμού σήμανσης για ανταλλαγή δεδομένων και μεταδεδομένων μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήση των μοντέλων OWL και OWL-S σε εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης»

«Χρήση των μοντέλων OWL και OWL-S σε εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης» Master in nformation Systems Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διπλωματική Εργασία «Χρήση των μοντέλων OWL και OWL-S σε εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης» 2008 Κουϊρουκίδης Νικόλαος mis0628@uom.gr 2 Tην αφιερώνω

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή

Μεταπτυχιακή Διατριβή Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Υπηρεσία Αυτόματης Ανάκτησης Συνδεδεμένης Δομής Θεματικών Επικεφαλίδων μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 8: Εισαγωγή στη SPARQL Βασική Χρήση Μ.Στεφανιδάκης 3-5-2015. Η γλώσσα ερωτημάτων SPARQL Ερωτήσεις (και ενημερώσεις) σε σετ δεδομένων RDF Και σε δεδομένα άλλης μορφής

Διαβάστε περισσότερα

Semantic-based Querying of Tree-Structured Data. Οργάνωση εδοµένων µε ενδρικές οµές

Semantic-based Querying of Tree-Structured Data. Οργάνωση εδοµένων µε ενδρικές οµές Semantic-based Queying of Tee-Stuctued Data ηµήτρης Θεοδωράτος Θοδωρής αλαµάγκας Αντώνης Κουφόπουλος (New Jesey Institute of Technology, ΗΠΑ) (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο) (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο)

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S

RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S Αιµιλία Μ. Μαγκαναράκη Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Νοέµβριος 2002 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ 2010-2011 2011-2012 ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στα πλαίσια της εργασίας θα δημιουργήσετε μια οντολογία που να αναπαριστά

Διαβάστε περισσότερα

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Δομουχτσίδης Παναγιώτης Γενικά Data warehouse (DW): Είναι μία αποθήκη πληροφοριών οργανωμένη από ένα ενοποιημένο μοντέλο. Τα δεδομένα συλλέγονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανταλλαγή εδοµένων σε Αδόµητα ίκτυα Οµότιµων Κόµβων µε χρήση Οντολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού Εργαστήριο

Αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού Εργαστήριο Αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού Εργαστήριο Κωδικός Μαθήματος: TP323 Ώρες Εργαστηρίου: 2/εβδομάδα (Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη) 1 JAVA Inheritance Εβδομάδα Νο. 3 2 Προηγούμενο μάθημα (1/2) Τι είναι αντικείμενο?

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα

Πληροφοριακά Συστήµατα Nell Dale John Lewis Chapter 12 Πληροφοριακά Συστήµατα Στόχοι Ενότητας Η κατανόηση της έννοιας «Πληροφοριακό Σύστηµα» Επεξήγηση της οργάνωσης λογιστικών φύλλων (spreadsheets) Επεξήγηση της ανάλυσης δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός I (5 ο εξ) Εργαστήριο #2 ο : Ανατομία προγραμμάτων εφαρμογών, η

Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός I (5 ο εξ) Εργαστήριο #2 ο : Ανατομία προγραμμάτων εφαρμογών, η Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός I (5 ο εξ) Εργαστήριο #2 ο : Ανατομία προγραμμάτων εφαρμογών, η μέθοδος main(), εμφάνιση μηνυμάτων, Java προγράμματα που εκτελούν αριθμητικές πράξεις Γαβαλάς Δαμιανός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 3: Από το μοντέλο EAV στους γράφους Μ.Στεφανιδάκης 4-3-2015. Το μοντέλο EAV σχηματικά Τα δεδομένα ως τώρα έχουν τη μορφή μεμονωμένων νιφάδων Είναι όμως πράγματι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γλώσσα Ερωτήσεων για εδοµένα ενδρικής οµής ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του ΜΠΟΥΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις. Διμελής Σχέση. ΣτοΊδιοΣύνολο. Αναπαράσταση

Σχέσεις. Διμελής Σχέση. ΣτοΊδιοΣύνολο. Αναπαράσταση Διμελής Σχέση Σχέσεις Διδάσκοντες: Φ. Αφράτη, Δ. Επιμέλεια διαφανειών: Δ. Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διατεταγμένο ζεύγος (α, β): Δύο αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Ιεραρχικών Σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό

ιαχείριση Ιεραρχικών Σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ιαχείριση Ιεραρχικών Σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό Υποστήριξη ιδακτορικής ιατριβής Θοδωρής αλαµάγκας Σηµασιολογικός Ιστός Από το Ιστό στον Σηµασιολογικό Ιστό: Έλλειψη ενιαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Insert, Update, Delete, Ένωση πινάκων Γιώργος Μαρκοµανώλης Περιεχόµενα Group By... 1 Having...1 Οrder By... 2 Εντολή Insert...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρμογών Πληροφορικής - Εβδομάδα 1

Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρμογών Πληροφορικής - Εβδομάδα 1 Στόχοι Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρμογών Πληροφορικής (Αντικειμενοστρεφής Προγραμματισμός) Αντώνιος Συμβώνης www.math.ntua.gr/~symvonis Καλή γνώση βασικών αρχών προγραμματισμού Καλή γνώση βασικών αρχών αντικειμενοστρεφή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 7.1. Ανάπτυξη Προγράµµατος Τι είναι το Πρόγραµµα; Το Πρόγραµµα: Είναι ένα σύνολο εντολών για την εκτέλεση ορισµένων λειτουργιών από τον υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 1.1 Εισαγωγή... 16 1.2 Διαδίκτυο και Παγκόσμιος Ιστός Ιστορική αναδρομή... 17 1.3 Αρχές πληροφοριακών συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

class object Database Database Item Item [sub-typing and polymorphism] MusicCD Video MusicCD Video

class object Database Database Item Item [sub-typing and polymorphism] MusicCD Video MusicCD Video ιάγραµµα κλάσεων [Class diagram] Εβδοµάδα 2: Υπο-τύποι και πολυµορφισµός [sub-typing and polymorphism] Database Music Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρµογών Πληροφορικής Αντώνιος Συµβώνης, ΕΜΠ, Slide 1 Σχεδίαση-Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιπτώσεις χρήσης

Οι περιπτώσεις χρήσης 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Οι περιπτώσεις χρήσης ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Το µοντέλο των περιπτώσεων χρήσης Τα διαγράµµατα των περιπτώσεων χρήσης Λεκτική περιγραφή των περιπτώσεων χρήσης Τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Μαθήµατος

Επισκόπηση Μαθήµατος Βάσεις εδοµένων 5 ο Εξάµηνο ηµήτρης Λέκκας Επίκουρος Καθηγητής dlekkas@env.aegean.gr Τµήµα Στατιστικής & Αναλογιστικών-Χρηµατοοικονοµικών Μαθηµατικών Επισκόπηση Μαθήµατος Εισαγωγή (Σ Β ) Το µοντέλο σχέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Δεδομένων Εργαστηριακή Άσκηση 2012-2013. Γκόγκος Νίκος Α.Μ.: 4973 Έτος: 3 ο Email: gkogkos@ceid.upatras.gr. Εισαγωγικά:

Δομές Δεδομένων Εργαστηριακή Άσκηση 2012-2013. Γκόγκος Νίκος Α.Μ.: 4973 Έτος: 3 ο Email: gkogkos@ceid.upatras.gr. Εισαγωγικά: Δομές Δεδομένων Εργαστηριακή Άσκηση 2012-2013 Γκόγκος Νίκος Α.Μ.: 4973 Έτος: 3 ο Email: gkogkos@ceid.upatras.gr Εισαγωγικά: Η υλοποίηση του project έχει γίνει σε python [2.7]. Τα python modules είναι αυτόνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της Υποστασιοποίησης στο µοντέλο του RDF

Υποστήριξη της Υποστασιοποίησης στο µοντέλο του RDF Πανεπιστήµιο Κρήτης Σχολή Θετικών Επιστηµών Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Υποστήριξη της Υποστασιοποίησης στο µοντέλο του RDF Τζορµπατζάκη Ι. Αγγελική Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Φεβρουάριος 2003 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων Ι Εξεταστική Περίοδος Φεβρουαρίου 2006

Βάσεις Δεδομένων Ι Εξεταστική Περίοδος Φεβρουαρίου 2006 Βάσεις Δεδομένων Ι Εξεταστική Περίοδος Φεβρουαρίου 2006 A Θέμα 1 ο (30%) 1. (10%) α) Ποια τα πλεονεκτήματα ενός B + -tree ευρετηρίου; β) Αναφέρετε τις διαφορές ανάμεσα στα αραιά και τα πυκνά ευρετήρια.

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες

Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες Εισαγωγή-Σκοπός. Τρόποι δημιουργίας δυναμικών ιστοσελίδων. Dynamic Web Pages. Dynamic Web Page Development Using Dreamweaver. Τρόποι δημιουργίας δυναμικών

Διαβάστε περισσότερα

(Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη)

(Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη) (Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη) JAVA Inheritance Εβδομάδα Νο. 3 2 Προηγούμενο μάθημα (1/2) Τι είναι αντικείμενο? Ανάλυση αντικειμένων Πραγματικά αντικείμενα Καταστάσεις Συμπεριφορές Αντικείμενα στον προγραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών

ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών World Wide Web (WWW) Θέματα Επεξεργασία δεδομένων στο Web Δημιουργία απλών σελίδων HTML Περιγραφή κάποιων XHTML στοιχείων (tags) Εξέλιξης του WWW Το WWW

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑΡΧΙΕΣ ΚΟΜΒΩΝ ΔΟΜΗΜΕΝΕΣ ΣΕ ΔΑΚΤΥΛΙΟ ΓΙΑ Ρ2Ρ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΣΜΕΝΑ ΣΕ RDF ΣΧΗΜΑΤΑ Η ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ.

ΙΕΡΑΡΧΙΕΣ ΚΟΜΒΩΝ ΔΟΜΗΜΕΝΕΣ ΣΕ ΔΑΚΤΥΛΙΟ ΓΙΑ Ρ2Ρ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΣΜΕΝΑ ΣΕ RDF ΣΧΗΜΑΤΑ Η ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ. ΙΕΡΑΡΧΙΕΣ ΚΟΜΒΩΝ ΔΟΜΗΜΕΝΕΣ ΣΕ ΔΑΚΤΥΛΙΟ ΓΙΑ Ρ2Ρ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΣΜΕΝΑ ΣΕ RDF ΣΧΗΜΑΤΑ Η ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ Υποβάλλεται στην ορισθείσα από την Γενική Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης του Τμήματος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

example:alice example:knows example:bob example:alice example:name "Alice" example:alice example:bob example:knows

example:alice example:knows example:bob example:alice example:name Alice example:alice example:bob example:knows example:alice example:knows example:bob example:alice example:name "Alice" example:alice example:bob example:knows example:person example:knows example:person example:person, example:woman, example:institute,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων Με Σκοπό Την Ανάκτηση εδοµένων Σηµασιολογικού Περιεχοµένου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων Με Σκοπό Την Ανάκτηση εδοµένων Σηµασιολογικού Περιεχοµένου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Προκήρυξη Υποτροφιών To Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα διαγράµµατα πακέτων

Τα διαγράµµατα πακέτων 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Τα διαγράµµατα πακέτων ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Βασικές έννοιες Πως αποικοδοµούµε ένα σύστηµα σε πακέτα Παραδείγµατα διαγράµµατος πακέτων Στερεότυπα πακέτων 3 Οχωρισµός

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις εδοµένων 2002-2003 Ευαγγελία Πιτουρά 2

Βάσεις εδοµένων 2002-2003 Ευαγγελία Πιτουρά 2 Η Γλώσσα SQL Βάσεις εδοµένων 2002-2003 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Η γλώσσα SQL What men or gods are these? What maidens loth? What mad pursuit? What struggle to escape? What pipes and timbrels? What wild ectasy?

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Βασικές έννοιες αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Βασικές έννοιες αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Βασικές έννοιες αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Βασικές έννοιες αντικειµενοστεφούς τρόπου ανάπτυξης Τι είναι κλάση Τι είναι αντικείµενο 2 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3. 2 Στοίβα (Stack) 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3. 2 Στοίβα (Stack) 5 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3 2 Στοίβα (Stack) 5 i ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ii Πληροφορίες Εργαστηρίου Σκοπός του εργαστηρίου Το εργαστήριο οµές εδοµένων αποσκοπεί στην εφαρµογή των τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Τ.Ε. Πρότυπο Σύστημα Ομότιμων Κόμβων Βασισμένο σε Σχήματα RDF Πτυχιακή Εργασία του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα. Περιεχόμενα Περιεχόμενα xv Περιεχόμενα 1 Αρχές της Java... 1 1.1 Προκαταρκτικά: Κλάσεις, Τύποι και Αντικείμενα... 2 1.1.1 Βασικοί Τύποι... 5 1.1.2 Αντικείμενα... 7 1.1.3 Τύποι Enum... 14 1.2 Μέθοδοι... 15 1.3 Εκφράσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση διαδικτυακών υπηρεσιών με χρήση τεχνικών σχεδιασμού ενεργειών

Σύνθεση διαδικτυακών υπηρεσιών με χρήση τεχνικών σχεδιασμού ενεργειών Σύνθεση διαδικτυακών υπηρεσιών με χρήση τεχνικών σχεδιασμού ενεργειών Ουρανία Χατζή raniah@hua.gr Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 29 Νοεμβρίου 2007 Outline Web Service Overview Standards & Model Syntactic vs Semantic

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: Τα δεδομένα στο Web. (και η σημασιολογία τους semantics )

Ενότητα 3: Τα δεδομένα στο Web. (και η σημασιολογία τους semantics ) Ενότητα 3: Τα δεδομένα στο Web (και η σημασιολογία τους semantics ) Σημασιολογία semantics Τι σημαίνουν τα δεδομένα; Ποια η έννοιά τους; Μετάδοση έννοιας και ενσωμάτωση στη γνώση....έχοντας ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Λογικός Σχεδιασμός Σχεσιακών Σχημάτων: Αποσύνθεση

Λογικός Σχεδιασμός Σχεσιακών Σχημάτων: Αποσύνθεση Λογικός Σχεδιασμός Σχεσιακών Σχημάτων: Αποσύνθεση Βάσεις Δεδομένων 2010-2011 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Εισαγωγή Θα εξετάσουμε πότε ένα σχεσιακό σχήμα για μια βάση δεδομένων είναι «καλό» Γενικές Οδηγίες Η Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 Μαρίνος Κάβουρας Αν. Καθηγητής ΕΜΠ ευκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL)

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Pascal- Εισαγωγή Η έννοια του προγράμματος Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τρία εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-460 Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων ηµήτρης Πλεξουσάκης Βασίλης Χριστοφίδης

ΗΥ-460 Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων ηµήτρης Πλεξουσάκης Βασίλης Χριστοφίδης Πανεπιστήµιο Κρήτης Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών ΗΥ-460 Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων ηµήτρης Πλεξουσάκης Βασίλης Χριστοφίδης Ονοµατεπώνυµο: Αριθµός Μητρώου: Επαναληπτική Εξέταση (3 ώρες) Ηµεροµηνία:

Διαβάστε περισσότερα

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd)

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd) Κατηγορία Καλύτερης Εφαρµογής 4-delta: ηµιουργία & ιαχείριση ιαδικασιών Αξιολόγησης στο ηµόσιο τοµέα Χονδρογιάννης Θεόδωρος Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αλεξόπουλος Χαράλαµπος Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία Παράδοσης: 4/4/2013

Ημερομηνία Παράδοσης: 4/4/2013 Δράση 9.14 / Υπηρεσία εντοπισμού λογοκλοπής Κυρίως Παραδοτέο / Σχεδιασμός και ανάπτυξη λογισμικού (λογοκλοπής) και βάσης δεδομένων (αποθετηρίου) Επιμέρους Παραδοτέο 9.14.1.4 / Πληροφοριακό σύστημα υπηρεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 29. Τεχνητή Νοημοσύνη - Β' Έκδοση. Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου

Κεφάλαιο 29. Τεχνητή Νοημοσύνη - Β' Έκδοση. Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Κεφάλαιο 29 Σημασιολογικό Διαδίκτυο "The Semantic Web is an extension of the current web in which information is given well-defined meaning, better enabling computers and people to work in cooperation."

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014

Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014 Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014 Ανοικτά και Συνδεδεμένα Δεδομένα Ανοικτά Δεδομένα Πληροφορίες, δημόσιες ή άλλες, στις

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Entity-Relationship Diagram (ER)

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Entity-Relationship Diagram (ER) Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Entity-Relationship Diagram (ER) ER Diagram Το διάγραμμα οντοτήτων-συσχετίσεων (entityrelationship diagram) είναι ένας τρόπος αφηρημένης και εννοιολογικής αναπαράστασης των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

o AND o IF o SUMPRODUCT

o AND o IF o SUMPRODUCT Πληροφοριακά Εργαστήριο Management 1 Information Συστήματα Systems Διοίκησης ΤΕΙ Τμήμα Ελεγκτικής Ηπείρου Χρηματοοικονομικής (Παράρτημα Πρέβεζας) και Αντικείµενο: Μοντελοποίηση προβλήµατος Θέµατα που καλύπτονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εργ. Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων & Δεδομένων CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εργ. Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων & Δεδομένων CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Με τις συγκεκριμένες διπλωματικές εργασίες, ο στόχος μας είναι να κατασκευάσουμε το πρώτο ερευνητικό Σχεσιακό Σύστημα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Open Discovery Space. ODS Portal Manual

Open Discovery Space. ODS Portal Manual ODS Portal Manual Project Acronym: ODS Project Title: Open Discovery Space: A socially powered and multilingual open learning infrastructure to boost the adoption of elearning resources ODS Portal Manual

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Τµήµα Πληροφορικής. Φθινοπωρινό Εξάµηνο 2015. Δοµές Δεδοµένων - Εργασία 2. Διδάσκων: E. Μαρκάκης

Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Τµήµα Πληροφορικής. Φθινοπωρινό Εξάµηνο 2015. Δοµές Δεδοµένων - Εργασία 2. Διδάσκων: E. Μαρκάκης Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Πληροφορικής Φθινοπωρινό Εξάµηνο 2015 Δοµές Δεδοµένων - Εργασία 2 Διδάσκων: E. Μαρκάκης Ταξινόµηση και Ουρές Προτεραιότητας Σκοπός της 2 ης εργασίας είναι η εξοικείωση

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 5.0

Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 5.0 Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 5.0 Πνευματικά Δικαιώματα 2007 Ίδρυμα ECDL (ECDL Foundation www.ecdl.org) Όλα τα δικαιώματα είναι κατοχυρωμένα. Κανένα μέρος αυτού του εγγράφου δεν μπορεί να αναπαραχθεί

Διαβάστε περισσότερα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων Γιάννης Λιαπέρδος TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Η έννοια του συνδυαστικού

Διαβάστε περισσότερα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ UML UML Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις ιαγράµµατα Παραδείγματα Ορισμός του μοντέλου Αποτελεί µια αφηρηµένη περιγραφή ενός Φυσικού συστήµατος. Αποτελεί ένα σχέδιο για την

Διαβάστε περισσότερα

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1 ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ Στο τέλος της ενότητας αυτής πρέπει να μπορείτε: να επεξηγείτε τις έννοιες «βάση δεδομένων» και «σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων» να αναλύετε

Διαβάστε περισσότερα

Σηµασιολογικό Ιστό. Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Αιγαίου.

Σηµασιολογικό Ιστό. Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Αιγαίου. Από τον Παγκόσµιο Ιστό στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας, Τµήµατος Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων. Παν/µίου Αιγαίου. Συνεργαζόµενος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Κεφάλαιο 8 Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Αναπαράσταση Γνώσης Σύνολο συντακτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Υλοποίηση Ολοκληρωμένου Συστήματος με Λέξεις-Κλειδιά σε Σημασιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου J-GANNO ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ JAVA Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η και ο στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γενικές αρχές ανάλυσης και σχεδιασµού Τα βήµατα της ανάλυσης και του σχεδιασµού Συµπεράσµατα 2 3 Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων

Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων ΕΠΛ 003 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων ιάλεξη 7 (Κεφάλαιο 11 του βιβλίου) Στόχοι Κεφαλαίου Περιγραφή της έννοιας του αρχείου, συστήµατος

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1 Να δοθεί ο ορισμός του προβλήματος καθώς και τρία παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία

Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γιατί µοντελοποιούµε Εισαγωγή στη UML Ένα απλό παράδειγµα 2 Γιατί µοντελοποιούµε; Ησηµασία της µοντελοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ασκήσεις και ερωτήσεις

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ασκήσεις και ερωτήσεις ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ασκήσεις και ερωτήσεις 1) Ερωτήσεις Σωστού/Λάθους (ΣΛ) Το πακέτο λογισμικού Excel της Microsoft είναι λογισμικό διαχείρισης ΒΔ (ΣΛ) Το πακέτο λογισμικού Access της Microsoft είναι λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Σελίδα από 5 Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Στο κεφάλαιο αυτό στόχος µας είναι να συνδέσουµε µία συγκεκριµένη συνάρτηση f ( ) µε µία δεύτερη συνάρτηση f ( ), την οποία και θα ονοµάζουµε παράγωγο της f. Η τιµή της

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και Ανάπτυξη ενός Εργαλείου Υποβοήθησης στη Σχεδίαση µίας Βάσης εδοµένων Τύπου Graph από Τελικούς Χρήστες

Μελέτη και Ανάπτυξη ενός Εργαλείου Υποβοήθησης στη Σχεδίαση µίας Βάσης εδοµένων Τύπου Graph από Τελικούς Χρήστες Μελέτη και Ανάπτυξη ενός Εργαλείου Υποβοήθησης στη Σχεδίαση µίας Βάσης εδοµένων Τύπου Graph από Τελικούς Χρήστες ηµήτρης Λαµπούδης Επιβλέπων: Νικόλαος Πρωτόγερος ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) Ιστοσελίδα του µαθήµατος. Περιεχόµενα. ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Κλάσεις.

Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) Ιστοσελίδα του µαθήµατος. Περιεχόµενα. ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Κλάσεις. 1 Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Χειµώνας 2005 ιάλεξη 5η Ιστοσελίδα του µαθήµατος 2 http://skyblue.csd.auth.gr/~dimitris/courses/cpp_fall05.htm Θα

Διαβάστε περισσότερα