ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Πρότυπο Σύστηµα Αποθήκευσης και ιαχείρισης Σχηµάτων RDFS ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΖΩΗΣ ΚΑΟΥ Η Επιβλέπων : Τιµολέων Σελλής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2004

2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Πρότυπο Σύστηµα Αποθήκευσης και ιαχείρισης Σχηµάτων RDFS ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΖΩΗΣ ΚΑΟΥ Η Επιβλέπων : Τιµολέων Σελλής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 13 η Ιουλίου Τιµολέων Σελλής Ανδρέας-Γεώργιος Σταφυλοπάτης Νεκτάριος Κοζύρης Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Επίκουρος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2004

4 (Υπογραφή)... ΖΩΗ ΚΑΟΥ Η ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π All rights reserved

5 Ευχαριστίες Η διπλωµατική αυτή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Ήταν µια πολύ καλή και ενδιαφέρουσα επαφή µε το χώρο των συστηµάτων διαχείρισης δεδοµένων και µε τον προγραµµατισµό. Στο σηµείο αυτό, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή κ. Τιµολέοντα Σελλή για την επίβλεψη της διπλωµατικής και τη δυνατότητα που µου έδωσε να εκπονήσω τη διπλωµατική µου εργασία στο Εργαστήριο Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα το ρ. Θοδωρή αλαµάγκα για τη στήριξη και το χρόνο που διέθεσε για την επίλυση προβληµάτων που δηµιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια εκπόνησης της διπλωµατικής. Η βοήθεια του ήταν καταλυτική για το πέρας της εργασίας και η συνεργασία µας υπήρξε άψογη.

6

7 Στους γονείς µου, Κώστα και Άννα

8

9 Περίληψη Ο Σηµασιολογικός Ιστός είναι το επόµενο βήµα του Παγκόσµιου Ιστού, όπου η πληροφορία αποκτά δοµή και σηµασιολογία ώστε να υποστηριχθεί η αποδοτική αναζήτηση, επεξεργασία και ενοποίηση δεδοµένων. Το πλαίσιο RDF θεωρείται σηµαντική συνεισφορά για την καθιέρωση του Σηµασιολογικού Ιστού. Πρόκειται για ένα µοντέλο περιγραφής και επεξεργασίας µεταδεδοµένων, δηλαδή δεδοµένων για τα δεδοµένα. Σε ένα κείµενο RDF, ορίζονται δηλώσεις για πόρους του Ιστού, δηλαδή ιστοσελίδες, συγγραφείς, προγράµµατα κλπ. Το RDF σχήµα είναι ένας µηχανισµός περιγραφής σχετικών πόρων και των σχέσεων µεταξύ τους, και αποτελεί σηµασιολογική επέκταση του πλαισίου RDF. Το RDF σχήµα βασίζεται σε κλάσεις και ιδιότητες και θυµίζει σύστηµα τύπων για αντικειµενοστρεφείς γλώσσες προγραµµατισµού. Ο στόχος της διπλωµατικής είναι η ανάπτυξη ενός πρότυπου συστήµατος διαχείρισης RDF σχηµάτων. Το σύστηµα αυτό παρέχει γλώσσα ερωτήσεων µε τέσσερις βασικούς τελεστές: επιλογή, ένωση, τοµή, διαφορά. Ο τελεστής επιλογή εφαρµόζεται σε ένα RDF σχήµα και προβάλει κατά κάποιο τρόπο ένα µέρος του σχήµατος αυτού. Ο τελεστής ένωση εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και τα συγχωνεύει σε ένα. Ο τελεστής τοµή εφαρµόζεται επίσης σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει το κοινό τους κοµµάτι. Τέλος, ο τελεστής διαφορά εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει µέρος του πρώτου σχήµατος που δεν υπάρχει στο δεύτερο. Η γλώσσα ερωτήσεων του συστήµατος υποστηρίζεται µε γραφικό περιβάλλον ερώτησης-µεχρήση-παραδείγµατος (QBE). Λέξεις Κλειδιά: Σηµασιολογικός Ιστός, RDF/S, γράφοι RDF, RQL, επιλογή, ένωση, τοµή, διαφορά. 9

10 10

11 Abstract The Semantic Web is the next step of the current Web, in which information is given welldefined meaning to support effective data discovery, automation and integration. The RDF framework is a key issue for the Semantic Web. It is a foundation for processing metadata, that is data for the meaning of data. In an RDF document, one can make statements about particular Web resources, that is Web pages, page authors, scripts, etc. The RDF Schema provides mechanisms for describing groups of related resources and the relationships between these resources, acting as a semantic extension of RDF. The RDF Schema description language is based on classes and properties, and is similar to the type systems of objectoriented programming languages. This Diploma Thesis describes a prototype system for RDF schema management. The system provides a query language with four operators: selection, union, intersection, difference. The selection operator is applied on a RDF schema and extracts a part of it. The union operator is applied on two RDF schemas and merges them. The intersection operator is also applied on two RDF schemas and extracts their common part. Finally, the difference operator is applied on two RDF schemas, too, and extracts the part of the first schema which is not present in the second. The user can pose queries using a graphical interface that supports the Query-by- Example (QBE) paradigm. Keywords: Semantic Web, RDF/S, RDF graphs, RQL, selection, union, intersection, difference. 11

12 12

13 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή Αντικείµενο της διπλωµατικής Οργάνωση του τόµου Περιγραφή θέµατος Θεωρητικό υπόβαθρο RDF RDF Schema Η γλώσσα RQL (RDF Query Language) Σχετικές εργασίες Το σύστηµα RONDO ιαχείριση ιεραρχικών σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό Στόχος Θεωρητική µελέτη RDF σχήµατα και γράφοι Ορολογία και Ορισµός RDFS Ορισµός ευρύτερου πεδίου ορισµού και τιµών Ορισµός υποσυνόλου ενός RDFS Καθολικό σχήµα Τελεστές Τελεστής επιλογής Τελεστής ένωσης Τελεστής τοµής Τελεστής διαφοράς Ανάλυση και σχεδίαση Ανάλυση περιγραφή αρχιτεκτονικής ιαχωρισµός υποσυστηµάτων Περιγραφή υποσυστηµάτων Υποσύστηµα διαχείρισης RQL ερωτήσεων

14 Υποσύστηµα αποθήκευσης επιλεγµένων κλάσεων Υποσύστηµα εφαρµογής των τελεστών των πράξεων Υποσύστηµα δηµιουργίας RDF σχήµατος Υποσύστηµα αποθήκευσης RDF σχήµατος Υποσύστηµα απεικόνισης RDF σχήµατος Υποσύστηµα διαπροσωπείας χρήστη Σχεδίαση του συστήµατος Εφαρµογές Εφαρµογή διαχείρισης βάσης Εφαρµογή αλλαγής καθολικού σχήµατος Εφαρµογή τελεστών Εφαρµογή αλγορίθµου επιλογής Εφαρµογή απεικόνισης RDF σχηµάτων Υλοποίηση Πλατφόρµες και προγραµµατιστικά εργαλεία Γενικά Εγκατάσταση της RQL και του RSSDB RQL RSSDB Εγκατάσταση του Graphviz και του RDFSviz Graphviz RDFSViz Λεπτοµέρειες υλοποίησης Αλγόριθµοι Αλγόριθµος επιλογής Αλγόριθµος ένωσης Αλγόριθµος τοµής Αλγόριθµος διαφοράς Αλγόριθµος για την παρουσίαση της ιεραρχίας των κλάσεων Αλγόριθµος για την παρουσίαση των ιδιοτήτων Αλγόριθµος για την παρουσίαση των κυριολεκτικών

15 5.2.2 Περιγραφή κλάσεων public class ui public class Operation public class RQLQuery public class db public class ReadRDFFile public class CreateRdfsFile public class StoreToDB public class Begin Έλεγχος Μεθοδολογία ελέγχου Αναλυτική παρουσίαση ελέγχου Νέα ερώτηση Αλλαγή καθολικού σχήµατος Αλλαγή βάσης Απεικόνιση αποθηκευµένων σχηµάτων σε γράφο Απεικόνιση αποθηκευµένων σχηµάτων σε µορφή αρχείου Επίλογος Σύνοψη και συµπεράσµατα Μελλοντικές επεκτάσεις Βιβλιογραφία

16 16

17 1 Εισαγωγή Το ιαδίκτυο αποτελεί σήµερα τη µεγαλύτερη πηγή πληροφορίας. Μεγάλοι όγκοι δεδοµένων αναζητούνται, ανταλλάσσονται και επεξεργάζονται µέσω του Παγκόσµιου Ιστού. Επειδή, όµως, ο όγκος των δεδοµένων του Ιστού έχει πάρει µεγάλες διαστάσεις χωρίς να υπάρχει ενιαίος τρόπος οργάνωσης, η ανταλλαγή και η επεξεργασία τους είναι πολύ δύσκολη. Ο Σηµασιολογικός Ιστός έρχεται ακριβώς να εξυπηρετήσει την ανάγκη για ενιαία οργάνωση των δεδοµένων, ώστε ο Ιστός να γίνει µια παγκόσµια πλατφόρµα ανταλλαγής και επεξεργασίας δεδοµένων από ετερογενείς πηγές πληροφορίας. Ο Σηµασιολογικός Ιστός δίνει δοµή, οργάνωση και σηµασιολογία στα δεδοµένα, ώστε να είναι κατανοητά σε επίπεδο µηχανής. Οι δύο πιο γνωστές τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί µέχρι στιγµής και υποστηρίζουν τη λειτουργία του Σηµασιολογικού Ιστού είναι η γλώσσα XML και το πλαίσιο RDF. Χρησιµοποιώντας τη γλώσσα XML, οι σελίδες και τα δεδοµένα του Ιστού σηµαδεύονται µε ετικέτες. Οι ετικέτες βοηθούν τα προγράµµατα Ιστού να ανακαλύψουν τα δεδοµένα ευκολότερα, δίνοντας σηµασιολογία και δοµή στα δεδοµένα. Για παράδειγµα, πληροφορία σχετική µε τον συγγραφέα αυτής της διπλωµατικής κωδικοποιείται σε ένα αρχείο XML µε τις ετικέτες undergraduate, firstname, lastname, age, , ως εξής: <undergraduate> <firstname> Zoi </firstname> <lastname> Kaoudi </lastname> <age> 22 </age> < > </ > 17

18 </undergraduate> Η γλώσσα XML δίνει µια κωδικοποίηση στα δεδοµένα που βοηθά την ανταλλαγή και επαναχρησιµοποίησή τους από πολλές εφαρµογές. Ακόµα και µε την γλώσσα XML, η δοµή και οργάνωση που παρέχεται είναι στο επίπεδο των δεδοµένων. Στο Σηµασιολογικό Ιστό, η επικοινωνία εφαρµογών µε διαφορετικά σχήµατα απαιτεί δυνατότητες ορισµού και διαχείρισης µεταδεδοµένων. Το πλαίσιο RDF είναι ένα τέτοιο εργαλείο αναπαράστασης ''δεδοµένων για τα δεδοµένα''. Σε ένα RDF αρχείο ορίζονται δηλώσεις για αντικείµενα του Ιστού, όπως σελίδες, συγγραφείς, προγράµµατα, κ.λ.π. Για παράδειγµα, είναι δυνατή η δήλωση ότι η συγγραφέας της ιστοσελίδας είναι προπτυχιακή φοιτήτρια, ηλικίας 22 χρονών. Μια επέκταση του πλαισίου RDF είναι το RDF Schema (RDFS), το οποίο και παρέχει µηχανισµούς περιγραφής σχετικών αντικειµένων του Ιστού και των σχέσεων µεταξύ τους. Το RDF Schema βασίζεται σε κλάσεις και ιδιότητες, έννοιες γνωστές από τον χώρο των αντικειµενοστρεφών συστηµάτων. Η βασική διαφορά είναι ότι οι ιδιότητες είναι οντότητες πρώτης τάξης και ορίζονται ανεξάρτητα από τις κλάσεις. Για παράδειγµα, µπορούµε να ορίσουµε την τάξη student και τις υποκλάσεις postgraduate και undergraduate για να οµαδοποιήσουµε τις ιστοσελίδες των φοιτητών σε προπτυχιακές και µεταπτυχιακές, καθώς και να συσχετίσουµε τις τάξεις αυτές µε χαρακτηριστικά (ηλικία, ενδιαφέροντα, κ.λ.π.). Το πλαίσιο RDF είναι πολύ σηµαντικό στοιχείο του Σηµασιολογικού Ιστού. Βελτιώνει τις δυνατότητες των µηχανών αναζήτησης στον Ιστό, περιγράφει καταλόγους θεµατικών ιεραρχιών σε πύλες και ψηφιακές βιβλιοθήκες, υποστηρίζει την ανταλλαγή γνώσης µεταξύ πρακτόρων λογισµικού, κ.λ.π. 1.1 Αντικείµενο της διπλωµατικής Το αντικείµενο της διπλωµατικής είναι η ανάπτυξη ενός πρότυπου συστήµατος διαχείρισης RDF σχηµάτων. Το σύστηµα αυτό παρέχει γλώσσα ερωτήσεων µε τέσσερις βασικούς τελεστές: επιλογή, ένωση, τοµή, διαφορά. Ο τελεστής επιλογή εφαρµόζεται σε ένα RDF σχήµα και προβάλει κατά κάποιο τρόπο ένα µέρος του σχήµατος αυτού. Ο τελεστής ένωση εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και τα συγχωνεύει σε ένα. Ο τελεστής τοµή εφαρµόζεται επίσης σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει το κοινό τους κοµµάτι. Τέλος, ο τελεστής διαφορά εφαρµόζεται σε δύο RDF σχήµατα και βρίσκει µέρος του πρώτου σχήµατος που δεν υπάρχει στο δεύτερο. Η γλώσσα ερωτήσεων του συστήµατος υποστηρίζεται µε γραφικό περιβάλλον ερώτησης-µε-χρήση-παραδείγµατος (QBE). 18

19 Το πεδίο εφαρµογής των παραπάνω λειτουργιών διαχείρισης RDF σχηµάτων είναι οι κόµβοιπύλες Ιστού (portals) και οι ηλεκτρονικές αγορές. Μέσω της γλώσσας ερωτήσεων του συστήµατος, ο χρήστης µπορεί, για παράδειγµα, να διαχειρίζεται ιεραρχίες πυλών Ιστού και να δηµιουργεί καινούριες, εκτελώντας πράξεις επιλογής, ένωσης, τοµής και διαφοράς σύµφωνα µε τις επιλογές του. Έστω, λοιπόν, για παράδειγµα, ότι έχουµε καταλόγους µε θέµα τη δηµιουργία κινηµατογραφικών ταινιών. Στα Σχήµατα 1.1 και 1.2 φαίνονται δύο τέτοιοι κατάλογοι µε τη µορφή RDF σχήµατος. Καταρχήν, µπορούµε να προβάλλουµε µέρος του ενός σχήµατος και να πάρουµε ένα νέο σχήµα. Για παράδειγµα, εάν από το Σχήµα 1.2 επιλέξουµε τους κόµβους MoviePerson, Movie και Fantasy, θα δηµιουργήσουµε το RDF σχήµα που φαίνεται στο Σχήµα 1.3. Επίσης, εάν θέλουµε να πάρουµε το κοινό κοµµάτι των RDFS που απεικονίζονται στα Σχήµατα 1.1 και 1.2, µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε τον τελεστή τοµή παίρνοντας το RDF σχήµα που φαίνεται στο Σχήµα 1.4. MoviePerson participates Movie Musical Σχήµα 1.1 MoviePerson participates Movie Actor plays Fantasy Σχήµα

20 MoviePerson participates Movie Fantasy Σχήµα 1.3 MoviePerson participates Movie Σχήµα Οργάνωση του τόµου Η εργασία αυτή χωρίζεται σε 8 κεφάλαια. Στο 2 ο Κεφάλαιο γίνεται µια περιγραφή του θέµατος, δίνοντας το θεωρητικό υπόβαθρο που χρειάζεται και σχετικές εργασίες πάνω στο συγκεκριµένο θέµα. Στο 3 ο Κεφάλαιο παρουσιάζεται η θεωρητική µελέτη της διπλωµατικής εργασίας. ίνονται βασικοί ορισµοί πάνω στα RDF σχήµατα καθώς και οι ορισµοί των πράξεων που υλοποιήσαµε. Στη συνέχεια, στο 4 ο Κεφάλαιο γίνεται η σχεδίαση και ανάλυση του συστήµατος. Περιγράφονται τα υποσυστήµατα του συστήµατος όσο αναφορά την αρχιτεκτονική του και οι εφαρµογές του. Οι λεπτοµέρειες υλοποίησης του συστήµατος παρουσιάζονται στο 5 ο Κεφάλαιο. Εκεί δίνονται λεπτοµέρειες για την εγκατάσταση όλων των εργαλείων που χρειάζονται, καθώς επίσης βασικοί αλγόριθµοι και ο σκελετός του κώδικα του προγράµµατος. Στο 6 ο Κεφάλαιο γίνεται ο έλεγχος του συστήµατος µε βάση ένα σενάριο χρήσης του συστήµατος. Στη συνέχεια, στο 7 ο Κεφάλαιο παρουσιάζεται µια σύνοψη της εργασίας και τυχόν µελλοντικές επεκτάσεις. Τέλος, η σχετική βιβλιογραφία δίνεται στο 8 ο Κεφάλαιο. 20

21 2 Περιγραφή θέµατος Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της διπλωµατικής εργασίας, καθώς και σχετικές εργασίες και έρευνες που έχουν διεξαχθεί σε συναφή θέµατα. Τέλος, παρουσιάζεται η συνεισφορά της παρούσας διπλωµατικής πάνω σε αυτόν το θεµατικό τοµέα. 2.1 Θεωρητικό υπόβαθρο RDF Ο Σηµασιολογικός Ιστός (Semantic Web) [7] είναι το επόµενο σηµαντικό βήµα του Παγκόσµιου Ιστού. Εφαρµογές του Σηµασιολογικού Ιστού όπως είναι οι πύλες γνώσης (Knowledge portals) και οι ηλεκτρονικές αγορές (E-Marketplaces) απαιτούν τη διαχείριση τεράστιων όγκων µεταδεδοµένων, δηλαδή πληροφορίας που περιγράφει τα δεδοµένα. Έτσι, µε τις εφαρµογές αυτές τεράστιες ποσότητες πόρων ιστού (web resources), όπως δεδοµένα, έγγραφα, προγράµµατα, θα είναι διαθέσιµες µαζί µε διαφόρων ειδών µεταπληροφορία. Η καλύτερη γνώση για το νόηµα, τη χρησιµότητα, την προσπελασιµότητα ή την ποιότητα των πηγών αυτών θα διευκολύνει την αυτόµατη επεξεργασία των διαθέσιµων υπηρεσιών στον Ιστό. Το πλαίσιο RDF (Resource Description Framework) [6] επιτρέπει τη δηµιουργία και την ανταλλαγή µεταδεδοµένων των πόρων όπως και οποιαδήποτε άλλα δεδοµένα στον Ιστό. 21

22 Είναι ιδιαίτερα προοριζόµενο για την αντιπροσώπευση µεταδεδοµένων για τους πόρους του Ιστού, όπως τίτλος, συντάκτης και ηµεροµηνία τροποποίησης µιας ιστοσελίδας, πνευµατικά δικαιώµατα και πληροφορία χορήγησης αδειών για ένα έγγραφο του Ιστού, ή πρόγραµµα διαθεσιµότητας για κάποιο κοινό πόρο. Παρόλα αυτά, µε τη γενίκευση της έννοιας "πόρος Ιστού", το RDF µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί για να αντιπροσωπεύσει πληροφορίες για πράγµατα που µπορούν να προσδιοριστούν στον Ιστό ακόµα και όταν δεν µπορούν να ανακτηθούν άµεσα από αυτόν. Παραδείγµατα περιλαµβάνουν πληροφορίες για αντικείµενα διαθέσιµα από ηλεκτρονικές αγορές (πχ., πληροφορίες για τις προδιαγραφές, τις τιµές και τη διαθεσιµότητα) ή περιγραφή των προτιµήσεων ενός χρήστη του Ιστού για την παράδοση πληροφορίας. To µοντέλο RDF στοχεύει σε καταστάσεις στις οποίες αυτή η πληροφορία πρέπει να υποβληθεί σε επεξεργασία από εφαρµογές και όχι µόνο για να επιδειχθεί στους ανθρώπους. Επίσης, παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για την πληροφορία αυτή έτσι ώστε να µπορεί να ανταλλαχθεί µεταξύ των εφαρµογών χωρίς απώλεια της σηµασίας. εδοµένου αυτού, οι σχεδιαστές εφαρµογών µπορούν να εκµεταλλευτούν τη διαθεσιµότητα κοινών RDF parsers και εργαλείων επεξεργασίας. Η δυνατότητα να ανταλλαχθεί πληροφορία µεταξύ διαφορετικών εφαρµογών σηµαίνει ότι πληροφορία µπορεί να τεθεί στη διάθεση και άλλων εφαρµογών εκτός από εκείνες για τις οποίες δηµιουργήθηκε αρχικά. Το RDF είναι βασισµένο στην ιδέα του προσδιορισµού των πραγµάτων χρησιµοποιώντας προσδιοριστικά του Ιστού (web identifiers, αποκαλούµενα Uniform Resource Identifiers ή URIs) και της περιγραφής των πόρων από την άποψη απλών ιδιοτήτων και τιµών των ιδιοτήτων αυτών (properties and property values). Αυτό επιτρέπει στα RDF να αντιπροσωπεύουν απλές δηλώσεις για πόρους ως ένα γράφο από κόµβους και τόξα που αντιπροσωπεύουν τους πόρους, τις ιδιότητες και τις τιµές τους. Για να είµαστε πιο συγκεκριµένοι, η φράση «υπάρχει ένας άνθρωπος προσδιορισµένος από το του οποίου το όνοµα είναι Eric Miller, η ηλεκτρονική διεύθυνση και ο τίτλος του είναι Dr» µπορεί να παρουσιαστεί σε ένα γράφο RDF όπως φαίνεται στο Σχήµα 2.1. Το σχήµα αυτό δείχνει ότι το RDF χρησιµοποιεί URIs για να προσδιορίσει άτοµα όπως ο Eric Miller που προσδιορίζεται από το είδη πραγµάτων, π.χ. Person που προσδιορίζεται από /pim/contact#person, ιδιότητες εκείνων των πραγµάτων, π.χ. ταχυδροµική θυρίδα που προσδιορίζεται από τιµές εκείνων των ιδιοτήτων, π.χ. ως τιµή της ιδιότητας ταχυδροµικής θυρίδας (το RDF χρησιµοποιεί επίσης συµβολοσειρές όπως "Eric Miller" και τιµές από άλλα 22

23 τύπους δεδοµένων (datatypes) όπως ακέραιοι αριθµοί και ηµεροµηνίες, ως τιµές των ιδιοτήτων). Σχήµα 2.1 Επίσης, το RDF παρέχει µια σύνταξη σε XML µορφή (RDF/XML) για την καταγραφή και την ανταλλαγή τέτοιων γράφων. Το παρακάτω παράδειγµα δείχνει το παραπάνω σχήµα στη µορφή αυτή: <?xml version="1.0"?> <rdf:rdf xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns:contact="http://www.w3.org/2000/10/swap/pim/contact#"> <contact:person rdf:about="http://www.w3.org/people/em/contact#me"> <contact:fullname>eric Miller</contact:fullName> <contact:mailbox <contact:personaltitle>dr.</contact:personaltitle> </contact:person> </rdf:rdf> Όπως στην HTML, το RDF/XML είναι µηχανή επεξεργάσιµη και χρησιµοποιώντας URIs µπορεί να συνδέσει κοµµάτια πληροφοριών στον Ιστό. Εντούτοις, αντίθετα από το συµβατικό υπερκείµενο (hypertext), τα URIs µπορούν να αναφερθούν σε οποιοδήποτε ευπροσδιόριστο 23

24 πράγµα, συµπεριλαµβανοµένων και εκείνων που µπορεί να µην είναι άµεσα ανακτήσιµα από τον Ιστό (όπως το πρόσωπο Eric Miller). Το αποτέλεσµα είναι ότι εκτός από την περιγραφή πραγµάτων όπως ιστοσελίδων, τα RDF µπορούν επίσης να περιγράψουν αυτοκίνητα, επιχειρήσεις, ανθρώπους, γεγονότα ειδήσεων κλπ. Επιπλέον, οι ιδιότητες στα RDF έχουν URIs, για να προσδιορίσουν ακριβώς τις σχέσεις που υπάρχουν µεταξύ των συνδεµένων στοιχείων. Γενικότερα, το RDF είναι βασισµένο στην ιδέα ότι τα πράγµατα που περιγράφονται έχουν ιδιότητες (properties) που έχουν τιµές και ότι οι πόροι µπορούν να περιγραφούν µε εκφράσεις οι οποίες διευκρινίζουν τις ιδιότητες αυτές και τις τιµές τους. Το RDF χρησιµοποιεί µια ιδιαίτερη ορολογία για τα διάφορα µέρη των εκφράσεων. Συγκεκριµένα, το µέρος που προσδιορίζει το πράγµα για το οποίο είναι η πρόταση (µια ιστοσελίδα για παράδειγµα) καλείται υποκείµενο (subject). Το µέρος που προσδιορίζει την ιδιότητα ή το χαρακτηριστικό του υποκειµένου που η πρόταση διευκρινίζει (δηµιουργός, δηµιουργία-ηµεροµηνία, ή γλώσσα σε αυτά τα παραδείγµατα) καλείται κατηγόρηµα (predicate) και το µέρος που προσδιορίζει την τιµή εκείνης της ιδιότητας καλείται αντικείµενο (object). Έτσι, παίρνοντας την αγγλική πρόταση : has a creator whose value is John Smith θα έχουµε: subject: predicate: object: To RDF µοντελοποιεί τέτοιες εκφράσεις ως κόµβους και τόξα σε ένα γράφο. Με αυτήν την µοντελοποίηση µια πρόταση αντιπροσωπεύεται από: ένα κόµβο (node) για το υποκείµενο ένα κόµβο (node) για το αντικείµενο ένα τόξο (arc) για το κατηγόρηµα κατευθυνόµενο από το υποκείµενο στο αντικείµενο Έτσι, η παραπάνω πρόταση θα µπορούσε να αναπαρασταθεί µε τον γράφο που φαίνεται στο Σχήµα 2.2. Σχήµα

25 Στο παράδειγµα του Σχήµατος 2.3 µπορούµε να διαπιστώσουµε ότι τα αντικείµενα του RDF µπορούν να είναι είτε URIs είτε σταθερές τιµές που λέγονται κυριολεκτικά (literals) και αναπαριστούνται από συµβολοσειρές προκειµένου να αντιπροσωπεύσουν ορισµένα είδη ιδιοτήτων. Τα κυριολεκτικά δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως υποκείµενα ή ως κατηγορήµατα σε RDF εκφράσεις. Σχήµα 2.3 Ένας εναλλακτικός τρόπος να αναπαραστήσουµε ένα RDF είναι γράφοντας κάθε έκφραση που προκύπτει, δηλαδή σε µορφή triples. Έτσι, το παραπάνω σχήµα θα µπορούσε να γραφεί ως εξής: <http://www.example.org/index.html> <http://purl.org/dc/elements/1.1/creator> <http://www.example.org/staffid/85740>. <http://www.example.org/index.html> <http://www.example.org/terms/creation-date> "August 16, 1999". <http://www.example.org/index.html> <http://purl.org/dc/elements/1.1/language> "en". Για µεγαλύτερη ευκολία, αντί να γράφονται πλήρως τα URIs το RDF δίνει τη δυνατότητα για χρήση των namespaces. Έτσι, έχοντας ορίσει τα namespaces ex: dc: exterms: exstaff: Το παράδειγµα αυτό θα µπορούσε να γραφτεί ως εξής: ex:index.html dc:creator exstaff: ex:index.html exterms:creation-date "August 16, 1999". ex:index.html dc:language "en". 25

26 Τέλος, το παραπάνω RDF θα µπορούσε να γραφτεί σε µορφή RDF/XML, όπως προαναφέραµε, ως εξής: <?xml version="1.0"?> <rdf:rdf xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns:exterms="http://www.example.org/terms/"> <rdf:description rdf:about="http://www.example.org/index.html"> <exterms:creation-date>august 16, 1999</exterms:creation-date> </rdf:description> </rdf:rdf> RDF Schema To πλαίσιο RDF παρέχει έναν τρόπο να εκφραστούν απλές εκφράσεις για πόρους, χρησιµοποιώντας ονοµασµένες ιδιότητες και τιµές. Παρόλα αυτά, οι κοινότητες χρηστών RDF χρειάζονται επίσης τη δυνατότητα να καθορίσουν το λεξιλόγιο (όρους) που αυτοί σκοπεύουν να χρησιµοποιήσουν σε εκείνες τις εκφράσεις, και συγκεκριµένα, να δείξουν ότι περιγράφουν συγκεκριµένα είδη ή κατηγορίες πόρων και γι αυτό θα χρησιµοποιήσουν συγκεκριµένες ιδιότητες στην περιγραφή εκείνων των πόρων. Για παράδειγµα, άνθρωποι ενδιαφερόµενοι για την περιγραφή βιβλιογραφικών πόρων θα ήθελαν να περιγράψουν κατηγορίες όπως ex:book ή ex:magazinearticle και να χρησιµοποιήσουν ιδιότητες όπως ex:author, ex:title και ex:subject για να τις περιγράψουν. Το ίδιο το RDF δεν παρέχει κανένα µέσο για τον προσδιορισµό κλάσεων και ιδιοτήτων. Αντί αυτού, τέτοιες κλάσεις και ιδιότητες περιγράφονται ως ένας RDF λεξιλόγιο χρησιµοποιώντας επεκτάσεις του RDF που είναι το RDF Schema ή RDFS. To RDFS παρέχει τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για να περιγράψει κανείς τέτοιες κλάσεις και ιδιότητες και για να προσδιορίσει ποιες κλάσεις και ιδιότητες αναµένονται να χρησιµοποιηθούν µαζί. Με άλλα λόγια, το RDF σχήµα παρέχει ένα σύστηµα τύπων για RDF. Το σύστηµα αυτό για το RDFS είναι παρόµοιο κατά κάποιον τρόπο µε τα συστήµατα τύπων των αντικειµενοστρεφών γλωσσών προγραµµατισµού όπως η Java. Παραδείγµατος χάριν, το RDF σχήµα επιτρέπει στους πόρους να είναι ορισµένοι ως στιγµιότυπα µιας ή περισσότερων κλάσεων. Επιπλέον, επιτρέπει στις κλάσεις να είναι οργανωµένες µε έναν ιεραρχικό τρόπο. Για παράδειγµα, µια κλάση ex:dog µπορεί να οριστεί ως υποκλάση της ex:mammal που είναι υποκλάση της ex:animal, σηµαίνοντας ότι οποιοσδήποτε πόρος που είναι στιγµιότυπο της κλάσης ex:dog είναι επίσης έµµεσα στιγµιότυπο της κλάσης ex:animal. Εντούτοις, οι κλάσεις και οι ιδιότητες του RDF είναι κατά κάποιον τρόπο πολύ διαφορετικές από τους τύπους των γλωσσών προγραµµατισµού. Η περιγραφή των RDF κλάσεων και ιδιοτήτων δεν δηµιουργούν ένα καλούπι στο οποίο οι πληροφορίες πρέπει να ανήκουν, αλλά παρέχουν πρόσθετη πληροφορία για τους πόρους RDF που περιγράφουν. 26

27 Ένα βασικό βήµα σε οποιοδήποτε είδος διαδικασίας περιγραφής είναι ο προσδιορισµός των διαφόρων πραγµάτων που περιγράφονται. Το RDF σχήµα αναφέρεται σε αυτά τα "πράγµατα" ως κλάσεις. Μια κλάση (class) αντιστοιχεί στη γενική έννοια ενός τύπου ή µιας κατηγορίας, όπως την έννοια µιας κλάσης στις αντικειµενοστρεφείς γλώσσες προγραµµατισµού. Οι κλάσεις µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να αντιπροσωπεύσουν σχεδόν οποιαδήποτε κατηγορία πράγµατος, όπως ιστοσελίδες, ανθρώπους, τύπους εγγράφων, βάσεις δεδοµένων ή αφηρηµένες έννοιες. Οι κλάσεις στο RDFS περιγράφονται χρησιµοποιώντας τους πόρους rdfs:class και rdfs:resource και τις ιδιότητες rdf:type και rdfs:subclassof. Ας πάρουµε για παράδειγµα µια εταιρία που έχει οχήµατα (vehicles). Σε αυτό το παράδειγµα µπορούµε να ορίσουµε µια ιεραρχία όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα: Σχήµα 2.4 Αυτή η ιεραρχία µπορεί να γραφτεί σε RDF/XML µορφή µε τη χρήση namespaces ως εξής: <?xml version="1.0"?> <!DOCTYPE rdf:rdf [<!ENTITY xsd "http://www.w3.org/2001/xmlschema#">]> <rdf:rdf xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns:rdfs="http://www.w3.org/2000/01/rdf-schema#" xml:base="http://example.org/schemas/vehicles"> <rdfs:class rdf:id="motorvehicle"/> <rdfs:class rdf:id="passengervehicle"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#motorvehicle"/> </rdfs:class> <rdfs:class rdf:id="truck"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#motorvehicle"/> </rdfs:class> 27

28 <rdfs:class rdf:id="van"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#motorvehicle"/> </rdfs:class> <rdfs:class rdf:id="minivan"> <rdfs:subclassof rdf:resource="#van"/> <rdfs:subclassof rdf:resource="#passengervehicle"/> </rdfs:class> </rdf:rdf> Το RDF/XML στο παράδειγµα αυτό εισάγει ονόµατα, όπως το MotorVehicle, για τους πόρους (κλάσεις) που περιγράφει χρησιµοποιώντας το rdf:id. Αυτό είναι χρήσιµο εδώ επειδή συντοµεύει το URIref και παρέχει έναν πρόσθετο έλεγχο ότι η τιµή του rdf:id είναι µοναδική σε όλη την τρέχουσα βάση URI (συνήθως το έγγραφο URI). Αυτό βοηθά να πάρει τις επαναλαµβανόµενες τιµές rdf:id κατά την καθορισµό των ονοµάτων των κλάσεων και των ιδιοτήτων στα RDF σχήµατα. Σχετικά URIrefs βασισµένα σε αυτά τα ονόµατα µπορούν έπειτα να χρησιµοποιηθούν σε άλλους ορισµούς κλάσεων µέσα στο ίδιο σχήµα (πχ. όπως το #MotorVehicle χρησιµοποιείται στη περιγραφή των άλλων κλάσεων). Το πλήρες URIref αυτής της κλάσης, που υποθέτει ότι το ίδιο το σχήµα ήταν ο πόρος schemas/vehicles, θα ήταν Για να εξασφαλιστεί ότι οι αναφορές σε αυτές τις κατηγορίες σχηµάτων θα διατηρηθούν µε συνέπεια ακόµα κι αν το σχήµα µετατοπιστεί ή αντιγραφτεί (ή για να ορίσει απλά µια βάση URIref για τις κλάσεις σχηµάτων χωρίς να υποθέσουµε ότι όλες υπάρχουν σε µια µοναδική θέση), οι περιγραφές των κλάσεων µπορούν επίσης να περιλάβουν τη δήλωση xml:base="http://example.org/schemas/vehicles". Εκτός από την περιγραφή συγκεκριµένων κλάσεων πραγµάτων που θέλουν να περιγράψουν, οι κοινότητες χρηστών πρέπει επίσης να είναι σε θέση να περιγράψουν συγκεκριµένες ιδιότητες που χαρακτηρίζουν εκείνες τις κλάσεις (όπως rearseatlegroom για να περιγράψει ένα επιβατικό όχηµα (passenger vehicle). Στο RDF σχήµα, οι ιδιότητες (properties) περιγράφονται χρησιµοποιώντας την RDF κλάση rdf:property και τις ιδιότητες σχηµάτων RDF rdfs:domain, rdfs:range, και rdfs:subpropertyof. Επίσης, παρέχει λεξιλόγιο για να περιγράψει πώς οι ιδιότητες και οι κλάσεις προορίζονται για να χρησιµοποιηθούν µαζί στα RDF δεδοµένα. Η σηµαντικότερη πληροφορία αυτού του είδους παρέχεται µε τη χρησιµοποίηση των ιδιοτήτων rdfs:range και rdfs:domain για να περιγράψουν περαιτέρω τις ιδιότητες που έχουν οριστεί από εφαρµογή. Το rdfs:range χρησιµοποιείται για να δείξει ότι οι τιµές µιας συγκεκριµένης ιδιότητας είναι στιγµιότυπα µιας οριζόµενης κλάσης. Παραδείγµατος χάριν, εάν θέλαµε να δείξουµε ότι η ιδιότητα ex:author έχει τιµές που είναι στιγµιότυπα της κλάσης ex:person, θα γράφαµε τα RDF triples: 28

29 ex:person rdf:type rdfs:class. ex:author rdf:type rdf:property. ex:author rdfs:range ex:person. Μια ιδιότητα (property), για παράδειγµα το ex:hasmother, µπορεί να έχει ένα ή περισσότερα από ένα range properties. Εάν το ex:hasmother δεν έχει κανένα range τότε τίποτα δεν λέγεται για τις τιµές της ιδιότητας ex:hasmother. Εάν το ex:hasmother έχει ένα range, για παράδειγµα το ex:person, αυτό λέει ότι οι τιµές της ιδιότητας ex:hasmother είναι στιγµιότυπα της κλάσης ex:person. Εάν το ex:hasmother έχει περισσότερα από ένα ranges, για παράδειγµα το ex:person και το ex:female, αυτό λεει ότι οι τιµές του ex:hasmother είναι πόροι που είναι στιγµιότυπα όλων των κλάσεων που είναι ranges δηλ., ότι οποιαδήποτε τιµή του ex:hasmother είναι και ex:female και ex:person. Τέλος, το rdfs:range µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί για να δείξει ότι η τιµή µιας ιδιότητας µπορεί να δίνεται και από κυριολεκτικό (literal). To rdfs:domain χρησιµοποιείται για να δείξει ότι µια συγκεκριµένη ιδιότητα ισχύει για µια οριζόµενη κλάση. Παραδείγµατος χάριν, εάν θέλαµε να δείξουµε ότι η ιδιότητα ex:author ισχύει για τα στιγµιότυπα της κλάσης ex:book, θα γράφαµε τα RDF triples: ex:book rdf:type rdfs:class. ex:author rdf:type rdf:property. ex:author rdfs:domain ex:book. Μια δεδοµένη ιδιότητα, για παράδειγµα exterms:weight, µπορεί να έχει ένα ή περισσότερα από ένα domain. Εάν το exterms:weight δεν έχει κανένα domain, τότε τίποτα δεν λέγεται για τους πόρους µε τους οποίους το exterms:weight µπορεί να χρησιµοποιηθεί. Εάν το exterms:weight έχει ένα domain, για παράδειγµα το ex:book, αυτό λέει ότι η ιδιότητα exterms:weight ισχύει για τα στιγµιότυπα της κλάσης ex:book. Εάν το exterms:weight έχει περισσότερα από ένα domain, για παράδειγµα το ex:book και το ex:motorvehicle, αυτό λέει ότι οποιοσδήποτε πόρος που έχει µια ιδιότητα exterms:weight είναι στιγµιότυπο όλων των κλάσεων που είναι domain του property αυτού, δηλ. οποιοσδήποτε πόρος που έχει ιδιότητα exterms:weight είναι και ένα ex:book και ένα ex:motorvehicle. Το RDF σχήµα παρέχει έναν τρόπο να ειδικευτούν οι ιδιότητες, όπως και οι κλάσεις. Αυτή η σχέση ειδίκευσης µεταξύ δύο ιδιοτήτων περιγράφεται χρησιµοποιώντας την προκαθορισµένη ιδιότητα rdfs:subpropertyof. Παραδείγµατος χάριν, εάν τα ex:primarydriver και ex:driver είναι και οι δύο ιδιότητες, θα µπορούσαµε να περιγράψουµε αυτές τις ιδιότητες, και το γεγονός ότι το ex:primarydriver είναι µια ειδίκευση του ex:driver, µε το γράψιµο των RDF δηλώσεων: ex:driver rdf:type rdf:property. ex:primarydriver rdf:type rdf:property. ex:primarydriver rdfs:subpropertyof ex:driver. 29

Εισαγωγή στο RDF. Το Resource Description Framework (RDF) Σταύρος Πολυβίου

Εισαγωγή στο RDF. Το Resource Description Framework (RDF) Σταύρος Πολυβίου Εισαγωγή στο RDF Σταύρος Πολυβίου Το Resource Description Framework (RDF) RDF: µία γλώσσα περιγραφής πληροφοριών (metadata) που αφορούν πόρους (resources) στο world wide web. Παραδείγµατα: ο τίτλος, ο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 6: RDF Schema (RDFS) Μ.Στεφανιδάκης 21-3-2016. Τι μπορούμε να εκφράσουμε με την RDF; Δηλώσεις σε μορφή τριάδων (s,p,o) Χωρίς οποιαδήποτε έννοια δομής... Παράδειγμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κατάλογος εικόνων 13. Πρόλογος 15. 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19

Περιεχόμενα. Κατάλογος εικόνων 13. Πρόλογος 15. 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19 Περιεχόμενα Κατάλογος εικόνων 13 Πρόλογος 15 1 Το όραμα του Σημασιολογικού Ιστού 19 1.1 Ο σημερινός Ιστός 19 1.2 Από το σημερινό Ιστό στο Σημασιολογικό Ιστό: παραδείγματα 22 1.3 Τεχνολογίες Σημασιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 5: Resource Description Framework (RDF) Μ.Στεφανιδάκης 16-3-2015. Τα επίπεδα του Σημασιολογικού Ιστού RDF: Το κύριο πρότυπο του Σημασιολογικού Ιστού, χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μονάδα Αριστείας Ανοικτού Λογισμικού - Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ψηφιακό Τεκμήριο Οτιδήποτε υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και μπορεί να προσπελαστεί μέσω υπολογιστή Μεταδεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ RDF (Resource Description Framework) Ι. Χατζηλυγερούδης Ανεπάρκεια της XML Η XML είναι Μετα-γλώσσα ορισμού σήμανσης για ανταλλαγή δεδομένων και μεταδεδομένων μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση RDF Schema.

Άσκηση RDF Schema. <book:publisher rdf:id=penguin_pub> <book:publishes rdf:resource=#book20/> </book:publisher> Άσκηση RDF Schema Να επεκτείνετε το RDF Schema της ερώτησης 4 με σκοπό να αναπαραστήσετε την παρακάτω γνώση: «Ο Εκδότης εκδίδει Βιβλία». Να ορίσετε νέες κλάσεις και ιδιότητες αν χρειαστεί, συσχετίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Διαχείριση Κατανεμημένων Δεδομένων στο. Διαδίκτυο

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Διαχείριση Κατανεμημένων Δεδομένων στο. Διαδίκτυο ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαχείριση Κατανεμημένων Δεδομένων στο Διαδίκτυο Του φοιτητή Τσουκαλά Χρυσόστομου Επιβλέπων καθηγητής Δηµήτρης Αχιλ. Δέρβος Αρ. Μητρώου: 05/2758 Θεσσαλονίκη 2011 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Από τότε που

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή

Μεταπτυχιακή Διατριβή Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Υπηρεσία Αυτόματης Ανάκτησης Συνδεδεμένης Δομής Θεματικών Επικεφαλίδων μέσω

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήση των μοντέλων OWL και OWL-S σε εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης»

«Χρήση των μοντέλων OWL και OWL-S σε εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης» Master in nformation Systems Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διπλωματική Εργασία «Χρήση των μοντέλων OWL και OWL-S σε εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης» 2008 Κουϊρουκίδης Νικόλαος mis0628@uom.gr 2 Tην αφιερώνω

Διαβάστε περισσότερα

Semantic-based Querying of Tree-Structured Data. Οργάνωση εδοµένων µε ενδρικές οµές

Semantic-based Querying of Tree-Structured Data. Οργάνωση εδοµένων µε ενδρικές οµές Semantic-based Queying of Tee-Stuctued Data ηµήτρης Θεοδωράτος Θοδωρής αλαµάγκας Αντώνης Κουφόπουλος (New Jesey Institute of Technology, ΗΠΑ) (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο) (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 8: Εισαγωγή στη SPARQL Βασική Χρήση Μ.Στεφανιδάκης 3-5-2015. Η γλώσσα ερωτημάτων SPARQL Ερωτήσεις (και ενημερώσεις) σε σετ δεδομένων RDF Και σε δεδομένα άλλης μορφής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου)

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου) ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου) 1. Εισαγωγή Χαρακτηριστικά της γλώσσας Τύποι δεδοµένων Γλώσσα προγραµµατισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη μιας προσαρμοστικής πολιτικής αντικατάστασης αρχείων, με χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνική Σχολή Πανεπιστηµίου Πατρών Τµήµα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής. Μεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στην «Επιστήµη και Τεχνολογία Υπολογιστών»

Πολυτεχνική Σχολή Πανεπιστηµίου Πατρών Τµήµα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής. Μεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στην «Επιστήµη και Τεχνολογία Υπολογιστών» Πολυτεχνική Σχολή Πανεπιστηµίου Πατρών Τµήµα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Μεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στην «Επιστήµη και Τεχνολογία Υπολογιστών» ιπλωµατική Εργασία Σχεδιασµός και υλοποίηση δηµοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6. Σχήµατα ιαλειτουργικότητας Μεταδεδοµένων. Το RDF Το Warwick Framework. Ιόνιο Πανεπιστήµιο - Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας

ΜΑΘΗΜΑ 6. Σχήµατα ιαλειτουργικότητας Μεταδεδοµένων. Το RDF Το Warwick Framework. Ιόνιο Πανεπιστήµιο - Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας ΜΑΘΗΜΑ 6 195 Σχήµατα ιαλειτουργικότητας Μεταδεδοµένων Το RDF Το Warwick Framework 196 1 Resource Data Framework RDF Τα πολλαπλά και πολλαπλής προέλευσης σχήµατα παραγωγής δηµιουργούν την ανάγκη δηµιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Προγραµµατιστικών ιεπαφών (APIs) για διαχείριση Οντολογιών Ιστού και Ανάπτυξη Μηχανισµού υποβολής Ευφυών Ερωτηµάτων

Σύγκριση Προγραµµατιστικών ιεπαφών (APIs) για διαχείριση Οντολογιών Ιστού και Ανάπτυξη Μηχανισµού υποβολής Ευφυών Ερωτηµάτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σύγκριση Προγραµµατιστικών ιεπαφών (APIs) για διαχείριση Οντολογιών Ιστού και Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ 2010-2011 2011-2012 ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στα πλαίσια της εργασίας θα δημιουργήσετε μια οντολογία που να αναπαριστά

Διαβάστε περισσότερα

σε RDF, το οποίο κάνει χρήση RQL ερωτήσεων και µιας υπηρεσίας ειδοποιήσεων

σε RDF, το οποίο κάνει χρήση RQL ερωτήσεων και µιας υπηρεσίας ειδοποιήσεων Το σύστηµα RQL P2P : Ένα δίκτυο οµοβάθµιων υπολογιστικών µονάδων βασισµένο σε RDF, το οποίο κάνει χρήση RQL ερωτήσεων και µιας υπηρεσίας ειδοποιήσεων Νίκος ηµαρέσης Εκπόνηση διπλωµατικής εργασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Δομουχτσίδης Παναγιώτης Γενικά Data warehouse (DW): Είναι μία αποθήκη πληροφοριών οργανωμένη από ένα ενοποιημένο μοντέλο. Τα δεδομένα συλλέγονται από

Διαβάστε περισσότερα

RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S

RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S Αιµιλία Μ. Μαγκαναράκη Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Νοέµβριος 2002 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανταλλαγή εδοµένων σε Αδόµητα ίκτυα Οµότιµων Κόµβων µε χρήση Οντολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Επεκτεταμένο Μοντέλο Οντοτήτων-Συσχετίσεων Αντζουλάτος Γεράσιμος antzoulatos@upatras.gr Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στην Διοίκηση και Οικονομία ΤΕΙ Πατρών - Παράρτημα Αμαλιάδας 08 Νοεμβρίου 2012 Περιεχομενα

Διαβάστε περισσότερα

Λογικός Σχεδιασµός Σχεσιακών Σχηµάτων: Αποσύνθεση. Βάσεις εδοµένων Ευαγγελία Πιτουρά 1

Λογικός Σχεδιασµός Σχεσιακών Σχηµάτων: Αποσύνθεση. Βάσεις εδοµένων Ευαγγελία Πιτουρά 1 Λογικός Σχεδιασµός Σχεσιακών Σχηµάτων: Αποσύνθεση Βάσεις εδοµένων 2011-2012 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Εισαγωγή Θα εξετάσουµε πότε ένα σχεσιακό σχήµα για µια βάση δεδοµένων είναι «καλό» Γενικές Οδηγίες Η Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων (Databases)

Βάσεις Δεδομένων (Databases) Βάσεις Δεδομένων (Databases) ΕΠΛ 342 Χειμερινό Εξάμηνο 2011 Διδάσκοντες Καθηγητές Γιώργος Σαμάρας (ΧΩΔ01 109) θεωρητικές Γλώσσες Ερωτήσεων (Formal Query Languages): Σχεσιακή Άλγεβρα Τελεστές Θεωρίας Συνόλων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ.

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής Περιεχόµενα Κατηγορίες Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων ιοίκησης Υποστήριξης Αποφάσεων Έµπειρα Συστήµατα Ατόµων και Οµάδων Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Ορισµός Φάσεις Χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων. (4 ο μάθημα) Ηρακλής Βαρλάμης

Βάσεις δεδομένων. (4 ο μάθημα) Ηρακλής Βαρλάμης Βάσεις δεδομένων (4 ο μάθημα) Ηρακλής Βαρλάμης varlamis@hua.gr Περιεχόμενα Επέκταση του μοντέλου ΟΣ Κληρονομικότητα Εξειδίκευση/Γενίκευση Περιορισμοί Ιεραρχίες και πλέγματα Συνάθροιση Συνέχεια στο σχεσιακό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού Εργαστήριο

Αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού Εργαστήριο Αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού Εργαστήριο Κωδικός Μαθήματος: TP323 Ώρες Εργαστηρίου: 2/εβδομάδα (Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη) 1 JAVA Inheritance Εβδομάδα Νο. 3 2 Προηγούμενο μάθημα (1/2) Τι είναι αντικείμενο?

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Γνώσης. Θεωρητικό Κομμάτι Μαθήματος Ενότητα 3: Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής - Δομημένες Αναπαραστάσεις: Πλαίσια, Οντολογίες

Συστήματα Γνώσης. Θεωρητικό Κομμάτι Μαθήματος Ενότητα 3: Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής - Δομημένες Αναπαραστάσεις: Πλαίσια, Οντολογίες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Θεωρητικό Κομμάτι Μαθήματος Ενότητα 3: Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής - Δομημένες Αναπαραστάσεις: Πλαίσια, Οντολογίες Νίκος Βασιλειάδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΑΦΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ. Κλάσεις και Αντικείμενα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΑΦΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ. Κλάσεις και Αντικείμενα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΑΦΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Κλάσεις και Αντικείμενα Η εξέλιξη των γλωσσών προγραμματισμού Η εξέλιξη των γλωσσών προγραμματισμού είναι μια διαδικασία αφαίρεσης Στην αρχή ένα πρόγραμμα ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο (2.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Τελικές εξετάσεις 20 Σεπτεµβρίου 2004 ιάρκεια: 3 ώρες (15:00-18:00)

Διαβάστε περισσότερα

Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός I (5 ο εξ) Εργαστήριο #2 ο : Ανατομία προγραμμάτων εφαρμογών, η

Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός I (5 ο εξ) Εργαστήριο #2 ο : Ανατομία προγραμμάτων εφαρμογών, η Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός I (5 ο εξ) Εργαστήριο #2 ο : Ανατομία προγραμμάτων εφαρμογών, η μέθοδος main(), εμφάνιση μηνυμάτων, Java προγράμματα που εκτελούν αριθμητικές πράξεις Γαβαλάς Δαμιανός

Διαβάστε περισσότερα

P-Μiner : ιαχείριση Πυλών Καταλόγων (Portals) µε Υποστήριξη ιαδικασιών Εξόρυξης εδοµένων Χρήσης

P-Μiner : ιαχείριση Πυλών Καταλόγων (Portals) µε Υποστήριξη ιαδικασιών Εξόρυξης εδοµένων Χρήσης P-Μiner : ιαχείριση Πυλών Καταλόγων (Portals) µε Υποστήριξη ιαδικασιών Εξόρυξης εδοµένων Χρήσης ιπλωµατική Εργασία του Θεοδώρου Ι. Γαλάνη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Γενικά Με την εξάπλωση του διαδικτύου όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Οντοτήτων-Συσχετίσεων. Η ανάγκη Διαγράμματα ΟΣ Σύνολα Οντοτήτων-Συσχετίσεων Απεικονίσεις Επεκτάσεις

Μοντέλο Οντοτήτων-Συσχετίσεων. Η ανάγκη Διαγράμματα ΟΣ Σύνολα Οντοτήτων-Συσχετίσεων Απεικονίσεις Επεκτάσεις Η ανάγκη Διαγράμματα ΟΣ Σύνολα Οντοτήτων-Συσχετίσεων Απεικονίσεις Επεκτάσεις Μοντέλα Δεδομένων Μοντέλο: αφαιρετική αναπαράσταση του πραγματικού κόσμου. Μοντέλα βασισμένα σε εγγραφές (record based models)

Διαβάστε περισσότερα

Η στοίβα (stack) H στοίβα είναι ένας αποθηκευτικός χώρος οργανωµένος κατά τέτοιο τρόπο ώστε να υποστηρίζει δύο βασικές λειτουργίες:

Η στοίβα (stack) H στοίβα είναι ένας αποθηκευτικός χώρος οργανωµένος κατά τέτοιο τρόπο ώστε να υποστηρίζει δύο βασικές λειτουργίες: Άσκηση 5Α_5 26/3/2003 11.5. Άσκηση 5A - [αναγνώριση αντικειµένων-διάγραµµα κλάσεων] [Σε αντικατάσταση της άσκησης 5 του κεφαλαίου 11] 11.5.1. Περιγραφή Η άσκηση αυτή είναι η πρώτη από µία σειρά ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα

Πληροφοριακά Συστήµατα Nell Dale John Lewis Chapter 12 Πληροφοριακά Συστήµατα Στόχοι Ενότητας Η κατανόηση της έννοιας «Πληροφοριακό Σύστηµα» Επεξήγηση της οργάνωσης λογιστικών φύλλων (spreadsheets) Επεξήγηση της ανάλυσης δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 3: Από το μοντέλο EAV στους γράφους Μ.Στεφανιδάκης 4-3-2015. Το μοντέλο EAV σχηματικά Τα δεδομένα ως τώρα έχουν τη μορφή μεμονωμένων νιφάδων Είναι όμως πράγματι

Διαβάστε περισσότερα

Query-by-Example (QBE)

Query-by-Example (QBE) Φροντιστήριο 8 o Χειµερινό Εξάµηνο 2009-10 Τµήµα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Πέµπτη, 3 εκεµβρίου 2009 Τι είναι η QBE; Γλώσσα επερωτήσεων σε σχεσιακές ϐάσεις δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γλώσσα Ερωτήσεων για εδοµένα ενδρικής οµής ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του ΜΠΟΥΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Insert, Update, Delete, Ένωση πινάκων Γιώργος Μαρκοµανώλης Περιεχόµενα Group By... 1 Having...1 Οrder By... 2 Εντολή Insert...

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές

Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές Δρ. Κακαρόντζας Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής Τμ. Μηχανικών Πληροφορικής Τ.Ε. Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων ..?????? Εργαστήριο ΒΑΣΕΙΣ????????? ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Βάσεων Δεδομένων?? ΙΙ Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - . Γενικά Τρόπος Διεξαγωγής Ορισμός: Βάση Δεδομένων (ΒΔ) είναι μια συλλογή από σχετιζόμενα αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο - Τμήμα Αρχειονομίας - Βιβλιοθηκονομίας

Ιόνιο Πανεπιστήμιο - Τμήμα Αρχειονομίας - Βιβλιοθηκονομίας Μεταδεδομένα για Ψηφιακές Βιβλιοθήκες Γ. Δ. Μπώκος Μεταδεδομένα: Ο όρος Μεταδεδομένα: «Δεδομένα σχετικά με Δεδομένα» Αναλυτικότερα: «Το σύνολο όσων θα μπορούσε να πει κανείς για ένα πληροφοριακό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Παρουσίαση της SPARQL με χρήση του Jena Adapter για Oracle. Αρ. Μητρώου: 04/2566

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Παρουσίαση της SPARQL με χρήση του Jena Adapter για Oracle. Αρ. Μητρώου: 04/2566 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Παρουσίαση της SPARQL με χρήση του Jena Adapter για Oracle Του φοιτητή Επιβλέπων καθηγητής Πατσίκα Κωνσταντίνου Δρ. Ευκλείδης Κεραμόπουλος Αρ. Μητρώου: 04/2566 Θεσσαλονίκη 2011 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Ιεραρχικών Σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό

ιαχείριση Ιεραρχικών Σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ιαχείριση Ιεραρχικών Σχηµάτων στο Σηµασιολογικό Ιστό Υποστήριξη ιδακτορικής ιατριβής Θοδωρής αλαµάγκας Σηµασιολογικός Ιστός Από το Ιστό στον Σηµασιολογικό Ιστό: Έλλειψη ενιαίου

Διαβάστε περισσότερα

Κλάσεις και Αντικείµενα

Κλάσεις και Αντικείµενα Κλάσεις και Αντικείµενα Γρηγόρης Τσουµάκας Τµήµα Πληροφορικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Κλάσεις και Αντικείµενα 2 Τα αντικείµενα σε µια αντικειµενοστρεφή γλώσσα προγραµµατισµού, µοντελοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων .. Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Εισαγωγικό Μάθημα Βασικές Έννοιες - . Ύλη Εργαστηρίου ΒΔ Ύλη - 4 Ενότητες.1 - Σχεδιασμός Βάσης Δεδομένων.2 Δημιουργία Βάσης Δεδομένων Δημιουργία Πινάκων Εισαγωγή/Ανανέωση/Διαγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρμογών Πληροφορικής - Εβδομάδα 1

Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρμογών Πληροφορικής - Εβδομάδα 1 Στόχοι Σχεδίαση-Ανάπτυξη Εφαρμογών Πληροφορικής (Αντικειμενοστρεφής Προγραμματισμός) Αντώνιος Συμβώνης www.math.ntua.gr/~symvonis Καλή γνώση βασικών αρχών προγραμματισμού Καλή γνώση βασικών αρχών αντικειμενοστρεφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 1.1 Εισαγωγή... 16 1.2 Διαδίκτυο και Παγκόσμιος Ιστός Ιστορική αναδρομή... 17 1.3 Αρχές πληροφοριακών συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Δεδομένων Εργαστηριακή Άσκηση 2012-2013. Γκόγκος Νίκος Α.Μ.: 4973 Έτος: 3 ο Email: gkogkos@ceid.upatras.gr. Εισαγωγικά:

Δομές Δεδομένων Εργαστηριακή Άσκηση 2012-2013. Γκόγκος Νίκος Α.Μ.: 4973 Έτος: 3 ο Email: gkogkos@ceid.upatras.gr. Εισαγωγικά: Δομές Δεδομένων Εργαστηριακή Άσκηση 2012-2013 Γκόγκος Νίκος Α.Μ.: 4973 Έτος: 3 ο Email: gkogkos@ceid.upatras.gr Εισαγωγικά: Η υλοποίηση του project έχει γίνει σε python [2.7]. Τα python modules είναι αυτόνομα

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Μαθήµατος

Επισκόπηση Μαθήµατος Βάσεις εδοµένων 5 ο Εξάµηνο ηµήτρης Λέκκας Επίκουρος Καθηγητής dlekkas@env.aegean.gr Τµήµα Στατιστικής & Αναλογιστικών-Χρηµατοοικονοµικών Μαθηµατικών Επισκόπηση Μαθήµατος Εισαγωγή (Σ Β ) Το µοντέλο σχέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις. Διμελής Σχέση. ΣτοΊδιοΣύνολο. Αναπαράσταση

Σχέσεις. Διμελής Σχέση. ΣτοΊδιοΣύνολο. Αναπαράσταση Διμελής Σχέση Σχέσεις Διδάσκοντες: Φ. Αφράτη, Δ. Επιμέλεια διαφανειών: Δ. Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διατεταγμένο ζεύγος (α, β): Δύο αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

A ΕΠΑ.Λ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 5 η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Εκπαιδευτικοί: ΓΑΛΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΟΥΣΟΥΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

A ΕΠΑ.Λ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 5 η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Εκπαιδευτικοί: ΓΑΛΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΟΥΣΟΥΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ A ΕΠΑ.Λ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 5 η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Εκπαιδευτικοί: ΓΑΛΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΟΥΣΟΥΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 1 Βάση Δεδομένων: Με το όρο Βάση Δεδομένων εννοούμε ένα σύνολο δεδομένων που είναι οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός Σημαντικών Χαρακτηριστικών της Αυθόρμητης Δραστηριότητας Απομονωμένου Εγκεφαλικού Φλοιού in vitro

Προσδιορισμός Σημαντικών Χαρακτηριστικών της Αυθόρμητης Δραστηριότητας Απομονωμένου Εγκεφαλικού Φλοιού in vitro ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ"

Διαβάστε περισσότερα

Τα διαγράµµατα κλάσεων

Τα διαγράµµατα κλάσεων 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Τα διαγράµµατα κλάσεων ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Βασικές έννοιες µοντέλου κλάσεων Βασικές συσχετίσεις Παραδείγµατα 3 ιαγράµµατα κλάσεων (class diagrams) Είναι το βασικότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες

Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες Εισαγωγή-Σκοπός. Τρόποι δημιουργίας δυναμικών ιστοσελίδων. Dynamic Web Pages. Dynamic Web Page Development Using Dreamweaver. Τρόποι δημιουργίας δυναμικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 7.1. Ανάπτυξη Προγράµµατος Τι είναι το Πρόγραµµα; Το Πρόγραµµα: Είναι ένα σύνολο εντολών για την εκτέλεση ορισµένων λειτουργιών από τον υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Β ΣΕ Ε Σ Ι ΟΜΕΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Β ΣΕ Ε Σ Ι ΟΜΕΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Βασικές Έννοιες - εδοµένα { Νίκος, Μιχάλης, Μαρία, Θάλασσα, Αυτοκίνητο }, αριθµοί, π.χ. {1, 2, 3, 5, 78}, συµβολοσειρές (strings) π.χ. { Κώστας, 5621, ΤΡ 882, 6&5 #1, +

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων Ι Εξεταστική Περίοδος Φεβρουαρίου 2006

Βάσεις Δεδομένων Ι Εξεταστική Περίοδος Φεβρουαρίου 2006 Βάσεις Δεδομένων Ι Εξεταστική Περίοδος Φεβρουαρίου 2006 A Θέμα 1 ο (30%) 1. (10%) α) Ποια τα πλεονεκτήματα ενός B + -tree ευρετηρίου; β) Αναφέρετε τις διαφορές ανάμεσα στα αραιά και τα πυκνά ευρετήρια.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3. 2 Στοίβα (Stack) 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3. 2 Στοίβα (Stack) 5 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3 2 Στοίβα (Stack) 5 i ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ii Πληροφορίες Εργαστηρίου Σκοπός του εργαστηρίου Το εργαστήριο οµές εδοµένων αποσκοπεί στην εφαρµογή των τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών 1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών Τα Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση καταχωρήσεων βιβλιοθηκών. Τα περιεχόμενα των βιβλιοθηκών αυτών είναι έντυπα έγγραφα, όπως βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµοί Σχεσιακού Μοντέλου και Τροποποιήσεις Σχέσεων σε SQL

Ορισµοί Σχεσιακού Μοντέλου και Τροποποιήσεις Σχέσεων σε SQL Ορισµοί Σχεσιακού Μοντέλου και Τροποποιήσεις Σχέσεων σε SQL Βάσεις εδοµένων 2011-2012 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Εισαγωγή Μοντελοποίηση Στα προηγούµενα µαθήµατα: Εννοιολογικός Σχεδιασµός Βάσεων Δεδοµένων (µε

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη στη ιαχείριση Γνώσης

Υποστήριξη στη ιαχείριση Γνώσης Υποστήριξη στη ιαχείριση Γνώσης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση ενότητας Γνώση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών

ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών ΕΠΛ 012 Εισαγωγή στο Παγκόσμιο Πλέγμα Πληροφοριών World Wide Web (WWW) Θέματα Επεξεργασία δεδομένων στο Web Δημιουργία απλών σελίδων HTML Περιγραφή κάποιων XHTML στοιχείων (tags) Εξέλιξης του WWW Το WWW

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Φροντιστήριο Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων

Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων. Εισαγωγικό Φροντιστήριο Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων Εργαστήριο Βάσεων Δεδομένων Εισαγωγικό Φροντιστήριο Βασικές Έννοιες - Ανάλυση Απαιτήσεων Βάσεις Δεδομένων - Γενικά Ορισμός: Βάση Δεδομένων (ΒΔ) είναι μια συλλογή από σχετιζόμενα αντικείμενα. Τα περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Προκήρυξη Υποτροφιών To Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Οντοτήτων-Συσχετίσεων

Μοντέλο Οντοτήτων-Συσχετίσεων Εισαγωγή Εισαγωγή Σχεδιασµός µιας Β ανάλυση ποιας πληροφορίας και της σχέσης ανάµεσα στα στοιχεία της περιγραφή της δοµής - σχήµα σε διάφορους συµβολισµούς ή µοντέλα Μοντέλο Οντοτήτων - Συσχετίσεων γραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Αποθήκευση Μεταδεδοµένων RDF για. Πύλες Κοινοτήτων ιαδικτύου

Αποθήκευση Μεταδεδοµένων RDF για. Πύλες Κοινοτήτων ιαδικτύου Πανεπιστήµιο Κρήτης Σχολή Θετικών Επιστηµών Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Αποθήκευση Μεταδεδοµένων RDF για Πύλες Κοινοτήτων ιαδικτύου Σοφία Μ. Αλεξάκη Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Noέµβριος 2000 Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις εδοµένων 2002-2003 Ευαγγελία Πιτουρά 2

Βάσεις εδοµένων 2002-2003 Ευαγγελία Πιτουρά 2 Η Γλώσσα SQL Βάσεις εδοµένων 2002-2003 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Η γλώσσα SQL What men or gods are these? What maidens loth? What mad pursuit? What struggle to escape? What pipes and timbrels? What wild ectasy?

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων Με Σκοπό Την Ανάκτηση εδοµένων Σηµασιολογικού Περιεχοµένου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων Με Σκοπό Την Ανάκτηση εδοµένων Σηµασιολογικού Περιεχοµένου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

(Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη)

(Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη) (Διαφάνειες Νίκου Βιδάκη) JAVA Inheritance Εβδομάδα Νο. 3 2 Προηγούμενο μάθημα (1/2) Τι είναι αντικείμενο? Ανάλυση αντικειμένων Πραγματικά αντικείμενα Καταστάσεις Συμπεριφορές Αντικείμενα στον προγραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις εδοµένων. Βασίλειος Βεσκούκης, Εµµ. Στεφανάκης ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΚΛΑΣΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ

Βάσεις εδοµένων. Βασίλειος Βεσκούκης, Εµµ. Στεφανάκης ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΚΛΑΣΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόµων Τοπογράφων Μηχανικών Βάσεις εδοµένων Βασίλειος Βεσκούκης, Εµµ. Στεφανάκης v.vescoukis@cs.ntua.gr ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΚΛΑΣΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ Βάσεις εδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο. Πίνακες. Επικοινωνία:

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 3 ο. Πίνακες. Επικοινωνία: Πίνακες Επικοινωνία: spzygouris@gmail.com Να δοθεί ο ορισμός του όρου «δεδομένα». Δεδομένα αποτελούν οποιαδήποτε στοιχεία μπορούν να εξαχθούν από τη διατύπωση του προβλήματος και η επιλογή τους εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-460 Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων ηµήτρης Πλεξουσάκης Βασίλης Χριστοφίδης

ΗΥ-460 Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων ηµήτρης Πλεξουσάκης Βασίλης Χριστοφίδης Πανεπιστήµιο Κρήτης Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών ΗΥ-460 Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων ηµήτρης Πλεξουσάκης Βασίλης Χριστοφίδης Ονοµατεπώνυµο: Αριθµός Μητρώου: Επαναληπτική Εξέταση (3 ώρες) Ηµεροµηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. (στο µάθηµα: Τεχνολογίες Εφαρµογών ιαδικτύου του Η εξαµήνου σπουδών του Τµήµατος Πληροφορικής & Τηλ/νιών)

ΕΡΓΑΣΙΑ. (στο µάθηµα: Τεχνολογίες Εφαρµογών ιαδικτύου του Η εξαµήνου σπουδών του Τµήµατος Πληροφορικής & Τηλ/νιών) ΕΡΓΑΣΙΑ (στο µάθηµα: Τεχνολογίες Εφαρµογών ιαδικτύου του Η εξαµήνου σπουδών του Τµήµατος Πληροφορικής & Τηλ/νιών) Τίτλος: Εφαρµογή ιαδικτύου ιαχείρισης Αποθήκων (Warehouse Management Web Application) Ζητούµενο:

Διαβάστε περισσότερα

υναµικές οµές εδοµένων

υναµικές οµές εδοµένων υναµικές οµές εδοµένων Στην ενότητα αυτή θα µελετηθούν τα εξής επιµέρους θέµατα: υναµικές οµές εδοµένων Γενικά υναµική έσµευση Μνήµης οµή τύπου structure αυτοαναφορικές δοµές Η δήλωση typedef στη C Αναπαράσταση

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της Υποστασιοποίησης στο µοντέλο του RDF

Υποστήριξη της Υποστασιοποίησης στο µοντέλο του RDF Πανεπιστήµιο Κρήτης Σχολή Θετικών Επιστηµών Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Υποστήριξη της Υποστασιοποίησης στο µοντέλο του RDF Τζορµπατζάκη Ι. Αγγελική Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Φεβρουάριος 2003 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσες Σήµανσης (Markup Languages) Τεχνολογία ιαδικτύου και Ηλεκτρονικό Εµπόριο

Γλώσσες Σήµανσης (Markup Languages) Τεχνολογία ιαδικτύου και Ηλεκτρονικό Εµπόριο Γλώσσες Σήµανσης (Markup Languages) Τεχνολογία ιαδικτύου και Ηλεκτρονικό Εµπόριο 1 Γλώσσες Σήµανσης Γλώσσες σήµανσης: Αρχικά για τον καθορισµό εµφάνισης σελίδων, γραµµατοσειρών. Στη συνέχεια επεκτάθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και διαχείριση χρονικά εξαρτώμενης πληροφορίας στις πολιτιστικές συλλογές

Αναπαράσταση και διαχείριση χρονικά εξαρτώμενης πληροφορίας στις πολιτιστικές συλλογές IONIAN UNIVERSITY, CORFU Dept. of Archives & Library Sciences Αναπαράσταση και διαχείριση χρονικά εξαρτώμενης πληροφορίας στις πολιτιστικές συλλογές Λουρδή Ειρήνη (elourdi@lib.uoa.gr) Λιλής Παντελής (pantelis@ionio.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις, Ιδιότητες, Κλειστότητες

Σχέσεις, Ιδιότητες, Κλειστότητες Σχέσεις, Ιδιότητες, Κλειστότητες Ορέστης Τελέλης telelis@unipi.gr Τµήµα Ψηφιακών Συστηµάτων, Πανεπιστήµιο Πειραιώς Ο. Τελέλης Πανεπιστήµιο Πειραιώς Σχέσεις 1 / 26 Εισαγωγή & Ορισµοί ιµελής Σχέση R από

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Μάθημα 9 Μεταδεδομένα Τζανέτος Πομόνης ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς Τι είναι τα Μεταδεδομένα; Ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα. Περιεχόμενα Περιεχόμενα xv Περιεχόμενα 1 Αρχές της Java... 1 1.1 Προκαταρκτικά: Κλάσεις, Τύποι και Αντικείμενα... 2 1.1.1 Βασικοί Τύποι... 5 1.1.2 Αντικείμενα... 7 1.1.3 Τύποι Enum... 14 1.2 Μέθοδοι... 15 1.3 Εκφράσεις...

Διαβάστε περισσότερα