ΕΝ ΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΜΑΣΤΟΣ. OPMONIKH θεραπεια ΤΟν ΚΑΡΚΙΝΟν ΤΟν ΜΑΣΤΟν. ΤΟ ΟΡΜΟΝΙΚΟ ΜΟΣΑίΚΟ ΤΟν ΜΑΣΤΟν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝ ΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΜΑΣΤΟΣ. OPMONIKH θεραπεια ΤΟν ΚΑΡΚΙΝΟν ΤΟν ΜΑΣΤΟν. ΤΟ ΟΡΜΟΝΙΚΟ ΜΟΣΑίΚΟ ΤΟν ΜΑΣΤΟν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: ΕΝ ΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΜΑΣΤΟΣ ΤΟ ΟΡΜΟΝΙΚΟ ΜΟΣΑίΚΟ ΤΟν ΜΑΣΤΟν OPMONIKH θεραπεια ΤΟν ΚΑΡΚΙΝΟν ΤΟν ΜΑΣΤΟν ΑΘ ΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒ Ρ Ι ΟΣ 2004

2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: 21 Ο ΕΝΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΜΑΣΤΟΣ ΤΟ OPMONIKO ΜΟΣΑϊΚΟ ΤΟν ΜΑΣΤΟν OPMONIKH θepaueia ΤΟν ΚΑΡΚΙΝΟν ΤΟν ΜΑΣΤΟν ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2004

3 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού 1 ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΡΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: Copyright: Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας Συντ. Τίτλος: Ενημερωτική Έκδοση ΕΚΔΟΤΗΣ: Αθανάσιος Χρυσικόπουλος Τριμηνιαία έκδοση Εκδίδεται σε ανάτυπα Επιμέλεια εκτύπωσης, σελιδοποίηση: MEDLINE Τεύχος 5 Copyright: Τα δημοσιευμένα άρθρα είναι ιδιοκτησία του περιοδικού "ΕΝΗΜΕΡΩτΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ" και απαγορεύεται μερική ή ολική αναδημοσίευσή τους χωρίς την έγγραφη συγκατάθεση του Διευθυντού Σύνταξης. Για την αναπαραγωγή εικόνων, σχεδίων και πινάκων απαιτείται επίσης σχετική έγκριση και αναφορά της πηγής.

4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: 21 Ο ΕΝΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΜΑΣΤΟΣ ΤΟ OPMONIKO ΜΟΣΑϊΚΟ ΤΟν ΜΑΣΤΟν Μοργορίτο Ανοπλιώτου Ενδοκρινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Παν. Αθηνών OPMONIKH θepaueia ΤΟν ΚΑΡΚΙΝΟν ΤΟν ΜΑΣΤΟν Αντώνης Κερομόπουλος Μ-Γ, Επίκ. Καθηγητής Παν. Αθηνών, Δ/ντής Κέντρου Μαστού θεραπευτηρίου ΙΑΣΩ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2004

5 4 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ. -FΑΧ : ΔΙΟΙΚΗ1ΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ Αθανάσιος Χρυσικόπουλος ΑΝτΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ευγένιος Κουμαντάκης ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΤΑΜΙΑΣ ΜΕΛΗ Χριστόδουλος Σέγκος Ευθύμιος Δεληγεώρογλου Νικόλαος Βιτωράτος ΑΝΑΠΛ. ΜΕΛΟΣ Οδυσσέας Γρηγορίου Γεώργιος Ιατράκης Γεώργιος Κιντή ς

6 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού s XPHMATIKO ΒΡΑΒΕΙΟ 5000,00 Ευρώ Η Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας προκυρήσσει για δεύτερο χρόνο χρηματικό έπαθλο πέντε χιλιάδων (5.000) Ευρώ για την καλύτερη πειραματική εργασία που να άπτεται θέματα Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Στο διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν ειδικευμένοι και ειδικευόμενοι Ιατροί όλων των ειδικοτήτων, που να έχουν Ελληνική ιθαγένεια. Η εργασία θα πρέπει να είναι πρωτότυπη, αδημοσίευτη και να σταλεί σε τρία αντίτυπα στα γραφεία της Εταιρείας Αλκαίου 10,115 28Ιλίσια- Αθήνα μέχρι και τις 30 Νοεμβρίου 2005 (σφραγίδα ταχυδρομείου). Η εργασία θα ενσωματωθεί στις διαλέξεις του 16ου Ετήσιου Πανελληνίου Σεμιναρίου Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιανουαρίου 2005 και στον τόμο πρακτικών του Σεμιναρίου. Κατά τη διάλεξη της εργασίας θα παραδοθεί στον νικητή επιταγή με το ποσό των 5000,00 Ευρώ.

7 6 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού Α. ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΙ TOMOI ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ Η ETAIPEIA 1 ο Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Θεσσαλονίκη, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Θεσσαλονίκη, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου " Σεμινάριο: Ηράκλειο, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Λάρισα, Ιανουαρίου 1997 Β ο Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Ηράκλειο, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου ο Σεμινάριο: Αθήνα, 2-3 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 2-3 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 30 Ιανουαρίου-1 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου 2005

8 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού 7 Β. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΚΔΟΘΗΚΑΝ ΜΕ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ* 1. Ορμονική Αντισύλληψη Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Φυσιολογία του Γεννητικού Συστήματος της Γυναίκας 3. Αμηνόρροια Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος 1991 Νικόλαος Θ. Μονιάς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Πρόκληση Ωοθηλακιορρηξίας Ιωάννης Ε. Μεσσήνης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Προλακτίνη Οδυσσέας Γρηγορίου, Φεβρουάριος Επίκουρος Καθηγητής 6. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Ανδρική Στείρωση Σπύρος Μηλίγκος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Ενδομητρίωση Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Θυρεοειδοπόθειες και Κύηση Γεράσιμος Ε. Κρασσάς, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Το Ωχρό Σωμάτιο Γεώργιος Πάντος, Διδάκτωρ Αριστοτελείου Σεπτέμβριος Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 11. Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Μηνάς Ι. Μαστρομηνάς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος 1996

9 8 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού 12. Υπερανδρογονικές Διαταραχές: Υπερτρίχωση, Ακμή Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Σεπτέμβριος, Νέες εξελίξεις στην Υποβοηθούμνεη Αναπαραγωγή και Προεμφυτευτική Διάγνωση Ελένη Κοντογιάννη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Κλιμακτήριο, Εμμηνόπαυσις Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Δυσλειτουργικές Αιμορραγίες της Μήτρας-Υπερπλασίες. Τα Ανάλογα της GnRH. Αυξητικοί παράγοντες στη Γεννητική λειτουργία Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Συγγενής Υπερπλασία του Φλοιού των Επινεφριδίων Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Η Ενδοκρινολογία της Μήτρας Χρήστος Ανδρεάκος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Οστεοπόρωσις Κωνσταντίνος Μαυρουδής, Ενδοκρινολόγος Σεπτέμβριος, Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών με νέα δεδομένα Χριστόδουλος Σέγκος, Αναπληρωτής Καθηγητής Φεβρουάριος, Αδενομύωση: Ενδοκρινολογική ή Ανοσολογική Νόσος; Ιωάννης Ματαλλιωτάκης, Επίκουρος Καθηγητής Ευγένιος Κουμαντάκης, Καθηγητής Σεπτέμβριος, Η GnRH και τα Ανάλογό της Γεώργιος Μ. Ιατράκης, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Ο Μικρόκοσμος της Αναπαραγωγικής Διαδικασίας Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, 2001

10 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού Κλωνοποίηση Ελένη Κοντογιάννη, Φεβμουάριος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Λονδίνου 24. Ορμονική Αντισύλληψη Γεώργιος Μ. Ιατράκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Πλακούντας: ένος ορμονοποpογωγός αδένος Νικόλαος Βιτωράτος, Αναπληρωτής Καθηγητής Φεβρουαριος, Υπερονδρογοvισμός Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Οδυσσέας Γρηγορίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Σειιrέμβριος Ορμονική aντισύλληψη κοι κορδιοογγειοκό νοσήματα Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Αrrριλιος - /ούvιος Μαστός Το ορμονικό μωσαϊκό του μ οστού Μαργαρίτα Αναπλιώτου. Αναπλ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Ορμονική θεραπεία στον καρκίνο του μ οστού Αντώνιος Κεραμόπουλος, Επίκ. του Κέντρου Μαστού του Θεραπευτηρίου "ΙΑΣΩ" Οκτώβριος - Δεκεμβριος 2004 Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής *Οι Ενημερωτικές Εκδόσεις από 1-21 ( ) κυκλοφορούν με φροντίδα της Εταιρείας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας και σε CD ΟΔΗΓΙΕΣ 1. Η χρήση της Μετφορμίνης σε γυναίκες με πολυκυστική νόσο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών /αvουάριος - Μάρτιος θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης κοι εμμηνόπαυση. Βασικές αρχές συνταγογpόφησης (Οδηγίες) Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Οδυσσέας Γρηγορίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2004

11 10 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΕΕΓΕ Η ηλεκτρονική σελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας είναι: /www.hsge.gr ή απλούστερα Στην ηλεκτρονική σελίδα μπορείτε να πληροφορηθείτε για: Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και το βιογραφικό τους Την ιστορική διαδρομή της Εταιρείας Το καταστατικό της Τη συνεδριακή της δραστηριότητα Την εκδοτική της δραστηριότητα Το επόμενο Σεμινάριο της Εταιρείας και τι περιλαμβάνει Το ετήσιο χρηματικό έπαθλο των 5000,00 Ευρώ Γενικές πληροφορίες για εγγραφή, συνδρομές κτλ. Για την αποστολή s προς την εταιρεία πληκτρολογείστε: Για να επικοινωνείστε με τα μέλη του ΔΣ προσωπικά, πληκτρολογείστε: με Ευγένιο Κουμαντάκη με Νικόλαο Βιτωράτο με Οδυσσέα Γρηγορίου με Ευθύμιο Δεληγεώρογλου με Γεώργιο Ιατράκη με Γεώργιο Κιντή

12 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 11 Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΟΡΜΟΝΙΚΟ ΜΩΣΑϊΚΟ ΤΟΥ ΜΑΠΟΥ Εισαγωγη Οιστραδιόλη Προγεστερόνη Προλακτίνη Βιβλιογραφία OPMONIKH ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣτΟΝ KAPKINO ΤΟΥ ΜΑΠΟΥ 1. Θεωρίες για τον καρκίνο του μαστού Ιστορική αναδρομή Επικουρική ορμονικη θεραπεία του καρκίνου του μαστού Ταμοξιφαίνη Παύση ωοθηκικής λειτουργίας Αναστολέας αρωματάσης Τοξικότητα ταμοξιφαίνης και αναστολέων αρωματάσης Βιβλιογραφία... 38

13 12 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού Ορμονική θεραπεία στον Καρκίνο του Μαστού 1. ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ ΗΤ: Ορμονική Θεραπεία HRT: Hormon Replacement Therapy. Ορμονική θεραπεία Υποκατάστασης RCTS: Randomized, double- blind, placebo controlled trial- Προοπτική, τυχαιοποιημένη, διπλή τυφλή με placebo ελεγχόμενη μελέτη. HERS: Heart and Estrogen/Progestin Replacement Study WHI: Women's Health lnitiatiνe Study CEE: Συζευγμένα οιστρογόνα ΜΡΑ: Οξική Μεδροξυπρογεστερόνη MWS: Million Women Study CCEPT: Continuous - Combined Estrogen /Progestin Therapy RR: Relatiνe Risk, Σχετικός κίνδυνος AR: Absolut Risk, Απόλυτος κίνδυνος ΕΡΤ: Estrogen/ Progestin Therapy ΝΙΗ: Nationallnstitute of Health, Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας ΡΕ: Pulmonal Embolie, Πνευμονική Εμβολή VERSUS: Έναντι NHSBSP: National Health System Breast Sereening Program, Εθνικό Πρόγραμμα για έλεγχο του καρκίνου του στήθους. ΜΒΙ: Body Mass lndex, Δείκτης σωματικού βάρους CHD: Coronar Heart Disease, Στεφανιαία νόσος Ε2: Οιστραδιόλη VTE: Φλεβική θρομβο-εμβολή ΝΟ: Υποξείδιο του αζώτου NHS: Nurse's Health Study BLSA: Baltimore Longitudinal Study of Aging Ε: Estrogen, Οιστρογόνα Ρ: Progestogen : Progesterone and progestin, Προγεσταγόνα: Προγεστερόνη και Προγεστίνη

14 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 13 OPMONIKO ΜΩΣΑΙΚΟ ΜΑΣΤΟΥ Μοργορίτο Αvοπλιώτου Εvδοκριvολόγος Αvαπλ. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής, Παv. Αθηvώv ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΓΗΡΑΝΣΗΣ - - Η ανάπτυξη και διαμόρφωση του μαζικού αδένα βρίσκεται κάτω από την επίδραση πολλαπλών ορμονικών παραμέτρων. Τα ωοθηκικά στεροειδή η οιστραδιόλη, & η προγεστερόνη είναι κυριαρχικής σημασίας στην ανάπτυξη του αδένα αυτού. Ο μαζικός αδένας του νεογνού αποτελείται από τις καταβολές των εκφορητικών πόρων, οι οποίοι είναι μικρής ανάπτυξης χωρίς διακλαδώσεις, καλυπτόμενοι από αποπεπλατυσμένα επιθηλιακά κύπαρα(εικ.1 α) 1 Κατά την εφηβεία παρατηρείται επιμήκυνση εκφορητικών πόρων, εμφάνιση των διακλαδώσεων τους και έναρξη της διαμόρφωσης 2 της αδενοκυψελιδικής μονάδας καθώς του περιβάλλοντος στρώματος από ινοβλάστες Οι μεταβολές αυτές οφείλονται στην επίδραση, κατά κύριο λόγο, των οιστρογόνων και σε εκείνη της Αυξητικής ορμόνης η οποία πιθανόν να επάγει την ενδομαζική έκφραση του IGF-1 Ό Η περαιτέρω όμως ωρίμανση του μαστού και η συνεχιζόμενη διαμόρφωση των αδενο-λοβιδιακών μονάδων επιτυγχάνεται υπό την επίδραση και της Προγεστερόνης στη διάρκεια των δύο πρώτων ετών από την εμμηναρχή, διαμορφωμένων τελικά των λοβιδίων 2 1 ης και 2ης τάξης (εικ. 1 β) Η πλήρης ανάπτυξη του μαζικού αδένα διαρκεί αρκετά χρόνια (εικ.1γ), εφόσον όμως δεν επισυμβεί εγκυμοσύνη ορισμένα της στάδια της πλήρους διαμόρφωσης του αδένα δεν ολοκληρώνονται (εικ.1 δ) 2 Πέραν των προαναφερθέντων ορμονικών μορίων, συμμετοχή στην ανάπτυξη του μαστού έχουν ηπρολακτίνη, καθώς επίσης και διάφοροι aυξητικοί παράγοντες οι οποίοι επάγονται από τα ωοθηκικά στεροειδή, και τα μόρια ορισμένων κυπαροκινών. Οι αλληλοεπιδράσεις των διαφόρων ορμονικών και μη παραμέτρων απεργάζονται τελικά ένα πολύπλοκο υπόστρωμα που καθορίζει τη διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής και τη βιολογική συμπεριφορά του μαζικού αδένα. των α. Νε ο γνικός μαστός β. Μαστ ός νεαρής γ. Μαστ ός άτεκνης γ. Μαστός γυναίκας 28 άτεκνης γυναίκας γυναίκας 24 ετών ετών με προηγηθείσα Εγκυμοσύνη Εικ.1. Στάδια εξέλιξης μαζικού αδέvα 2 στηv γυναίκα

15 14 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 1. Οιστραδιόλη Το μόριο της οιστραδιόλης θεωρείται ότι είναι ο προαπαιτούμενος παράγοντας για την ανάπτυξη του μαζικού αδένα στην εφηβεία.είναι ο κύριος πολλαπλασιαστικός παράγοντας των επιθηλιακών κυττάρων των αδενοκυψελών και των εκφορητικών πόρων του φυσιολογικού μαστού' όπως και του νεοπλασματικού ιστού 3. Η δράση των οιστρογόνων ασκείται στα επιθηλιακά κύτταρα καθώς επίσης και στα κύτταρα του στρώματος, τα οποία εμπλέκονται καθοριστικά στη λειτουργία του αδένα. Τ ον κυριαρχικό ρόλο των οιστρογόνων στην πολλαπλασιαστική διεργασία του μαζικοίj αδένα καταδεικνύουν πειραματικά μοντέλα knockout, ως προς τον οιστρογονικό υποδοχέα, θηλέων επίμυων στα οποία παρατηρήθηκε ατροφία του επιθηλίου καθώς και μειωμένη ανάπτυξη των διακλαδώσεων των εκφορητικών πόρων του αδένα. Οι μηχανισμοί δράσης της οιστραδιόλης θεωρούνται ότι ασκούνται είτε α) άμεσα δια μέσου των οιστρογονικών υποδοχέων (ER α,β) 2 επάγοντας την έκφραση πολλαπλασιαστικών πρωτοογκογονιδίων του κυτταρικού κύκλου όπως το ki67, και το πυρηνικό πολλαπλασιαστικό aντιγόνο -PCNA 2, είτε β) έμμεσα με την αύξηση της έκφρασης διαφόρων αυξητικών παραγόντων, όπως των IGF-1, EGF και των υποδοχέων τους. παράγοντες αυτοί ασκούν παρακρινική δράση σε παρακείμενα κύτταρα τα οποία ίσως και να μην εκφράζουν οιστρογονικούς υποδοχείς. Η κατάδειξη δύο υποτύπων οιστρογονικών υποδοχέων (α,β), μας δίνει ένα πλέον πολύπλοκο μηχανισμό δράσης των οιστρογόνων. Η δράση και των δύο υποδοχεων στο πυρηνικό επίπεδο καθορίζεται από τα συμπλέγματα που δημιουργούνται με διάφορους πυρηνικούς συνπαράγοντες 8 Ορισμένοι από τους πυρηνικούς αυτούς παράγοντες δρουν σαν συνδιεγέρτες -ενεργοποιητές στη μεταγραφή του ορμονικού μηνύματος (coactiνators) όπως εκείνοι της ομάδας των Ενεργοποιητών του Στεροειδικού Υποδοχέα (Steroid Receρtor Coactiνator -SRC 1-3 ), ενώ άλλοι αναστέλλουν (corepressors) τη μεταγραφική διαδικασία όπως οι της ομάδας των αναστολέων (nuclear receptor corepressor -N-CoR ) 7 8 Οι συνπαράγοντες αυτοί φαίνεται ότι συμμετέχουν καθοριστικά στη διαμόρφωση της κλινικής απάντησης στους διάφορους θεραπευτικούς χειρισμούς στον καρκινο του μαστού. Πολύ ενδιαφέρον είναι ότι οι υπότυποι των οιστρογονικών υποδοχέων κατανέμονται σε διαφορετικούς κυτταρικούς πληθυσμούς 9 και η έκφρασή τους διακυμαίνεται ανάλογα με τις διάφορες ορμονικές παραμέτρους που υπάρχουν στις διαφορετικές φάσεις της αναπαραγωγικής ζωής της γυναίκας. όπως κύηση- γαλουχία ο Ο ERa θεωρείται ότι είναι εκείνος δια μέσου του οποίου κυρίως επάγεται η ενδοκυττάρια μεταβίβαση του οιστρογονικού μηνύματος. Αντίθετα, ο ΕRβ υποστηρίζεται ότι ασκεί κυρίως ανασταλτική δράση στην έκφραση του ορμονικού ερεθίσματος. Η δεσμευτική ικανότητα των δύο υποδοχέων προς τους διάφορους πυρηνικούς συνπαράγοντες δεν είναι η ίδια, ενώ η πιθανότητα της ύπαρξης διαφορετικών πυρηνικών μορίων σύνδεσης για τον κάθε υπότυπο ER δεν μπορεί να αποκλεισθεί 5. Η διαφοροποίηση αυτή της σχέ- Οι

16 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 15 σης των ER με τα πυρηνικά μόρια διασύνδεσης αποτελεί ίσως παράμετρο καθοριστική της διαφορετικής δράσης των δύο υποτύπων στην ενδοκυττάρια μεταβίβαση του οιστρογονικού μηνύματος. Μεγίστης σημασίας από φυσιολογικής πλευράς είναι ότι το οιστρογονικό μόριο επάγει στον μαζικό αδ ένα την έκφραση των υποδοχέων άλλων ορμονικών μορίων, όπως της προγεστερόνης, της προλακτίνης 5 11 καθώς επίσης και εκείνων των αυξητικών παραγόντων 5 και του PCNA 11. Η δράση αυτή είναι και εκείνη που καθιστά το μόριο των οιστρογόνων προαπαιτούμενη παράμετρο για τη φυσιολογική ανάπτυξη του μαζικού αδένα. Οι πηγές προέλευσης των οιστρογόνων είναι α) κυρίως η ωοθήκη στην αναπαραγωγική περίοδο της γυναίκας, ενώ συμμετέχουν β) τα μόρια της οιστρόνης, προερχόμενα από τον περιφερικό μεταβολισμό -αρωματοποίηση των ανδρογόνων (Δ4 Ανδροστενδιόνη, T,DHEN-S), η οποία φέρεται στην κυκλοφορία με τη μορφή θε 'ίκού εστέρα, Ε1 S, καθώς επίσης γ) τα ενδομαζικά παραγόμενα οιστρογονικά μόρια (Ε1) από την εντός του αδένα αρωματοποίηση των ανδρογόνων που προσφέρονται από την περιφέρεια, λαμβανομένης υπόψη της τεράστιας ενζυμικής υποδομής που διαθέτει ο μαστός. Οι δύο τελευταίες αναφερθείσες πηγές είναι οι κυριότερες στη μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα. Οι συγκεντρώσεις των οιστρογόνων ενδομαζικά είναι 20πλάσιες αυτών που ανευρίσκονται στο περιφερικό αίμα' 2. Η ενδομαζική οδός μεταβολισμού των ανδρογόνων και οιστρογόνων προς το δραστικό μόριο της 17β-οιστραδιόλης αποτελεί την τελευταία εικοσαετία τον βασικό καμβά στον οποίο αναπτύχθηκαν οι θεραπευτικές μέθοδοι για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού είτε με ταμοξιφαίνη είτε με τους αναστολείς της αρωματάσης. Τα κυριότερα ενζυμικά μονοπάτια ( εικ. 2) που υπάρχουν ενδομαζικά είναι : λ~~ie.~lsqe Λ vδροyόvα ;::} από περιφερ ι κό από περιφερικό μεταβολι.σμό μεταβολισμό Εικ.2: Ο ενδομαζικός μεταβολισμός των Ανδρογόνων και της Ε1 προς 17β Ε2 α) Η αρωματάση, μικροσωμιακό ένζυμο, η οποία ανήκει στην υπερομάδα του κυττοχρώματος Ρ450, αναφερομένη ως Ρ450 arom, και η οποία εκφράζεται από το γονίδιο CYP19 12 Το ένζυμο ανευρίσκεται στους ινοβλάστες του στρώματος του μαστού και στα λιποκύτταρα τόσο του μαστού όσο τα εκτός αυτού. Στις παχύσαρκες γυναίκες η δραστηριότητα του ενζύμου είναι δεκαπλάσια εκείνης των λεπτόσωμων γυναικών σαν αποτέλεσμα της μεγαλύτερης μάζας του λιπώδους ιστού που διαθέτουν 12. Δια

17 16 ΟριJονικό Μωσαϊκό Μαστού μέσου του ενζύμου αυτού επιτελείται η αρωματοποίηση της τεστοστερόνης και των C19 κυκλοφορούντων ανδρογόνων τα οποία ταυτόχρονα προσφέρονται δια της κυκλοφορίας στον μαζικό αδένα, όπως προαναφέρθηκε. Τα C19 ανδρογόνα προέρχονται είτε από την ωοθήκη (η Δ4 Ανδροστενδιόνη) καθώς επίσης και από τα επινεφρίδια (Δ4 Ανδροστενδιόνη, DHEA & DHEA-S) 12 Το μέγεθος της βιολογικής συμμετοχής της δραστηριότητας της αρωματάσης καταδεικνύεται από τα δεδομένα διαγονιδιακών αρσενικών επίμυων που υπερεκφράζουν το ενζυμο 11 Στα πειραματοζωα αυτά παρατηρήθηκε ανάπτυξη μαζικού αδένα προσομοιάζοντας του θήλεος και δίδοντας κατά τον 9 ο μήνα της ζωής των πειραματοζώων ιστολογική εικόνα όμοια με την παρατηρούμενη επί κυοφορούντων θηλέων. Η μετέπειτα χορήγηση αναστολέων του ενζύμου τροποποιησε τα ιστολογικά δεδομένα 11 Η δραστηριότητα αυτού του τόσο σημαντικού ενζύμου βρίσκεται κάτω από την πριμοδοτική επίδραση διαφόρων παραγόντων όπως του παραγομένου από τα κύτταρα του στρώματος aυξητικού παράγοντα IGF-1, των κυτταροκινών IL 1 και 6 και του ΤΝF-α προίόντων των μακροφάγων και διαφόρων ανοσοκυττάρων που διακινούνται ενδομαζικά από την κυκλοφορία. Σε κυτταρικές καλλιέργειες ανθρώπινου μαστού έχει κ.αταδειχθεί η σε 1 ΟΟπλασια κλίμακα επαγωγη της δραστηριότητας της αρωματάσης υπό την επίδραση των παραγόντων αυτών 1 Ό β)η σοuλφατόση της οιστpόνης, η οποία εκφράζεται στα κύτταρα του στρώματος και με την οποία καταλυεται ο θείκός εστέρας του οιστρογονικού μορίου, μορφή με την οποία διακινείται από την κυκλοφορία, και αποδίδεται το ελεύθερο μόριο της οιστρόνης για τον περαιτέρω μεταβολισμό της προς το μόριο της 17β Ε2 12. γ) Η 17β HSD1, η οποία εκφράζεται σε διάφορους ιστούς μεταξύ των οποίων και τα επιθηλιακά κύτταρα του μαστού και με τη δράση της οποίας επιτυγχάνεται η αναγωγή της 17κετο-ρίζας της οιστρόνης προς 17β υδροξυλωμένη ρίζα παραγόμενου έτσι του δραστικού μορίου των οιστρογόνων, της 17β- οιστραδιόλης 121 Ό 2. Προγεστερόνη Ο σημαντικότατος ρόλος της προγεστερόνης στη βιολογία του μαζικού αδένα άρχισε να γίνεται κατανοητός τα τελευταία χρόνια. Η δράση της προγεστερόνης, η οποία ασκείται δια μέσου των κυτταροπλασματικών της υποδοχέων σε επίπεδο πυρήνα, εκφράζεται στα επιθηλιακά κύτταρα και στους ινοβλάστες του στρώματος του αδένα 215 Η δράση της είναι πολλαπλασιαστικrι στα κύτταρα και συνεργική με τα οιστρογόνα σε πλήρη αντίθεση με ότι συμβαίνει στο επίπεδο της μήτρας. Σε μοντέλα knockout επίμυων για τον προγεστερονικό υποδοχέα καταδείχθηκε ότι η έλλειψη της δράσης του στεροειδούς οδηγεί στη μείωση των διακλαδώσεων των εκφορητικών πόρων και στην ελλι-

18 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 17 πή ανάπτυξη της αδενοκυψελιδικής μονάδας 16, ευρήματα που καταδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο του στεροειδούς στην ανάπτυξη του αδένα. Τα υποστηριζόμενα μοντέλα των μηχανισμών δράσης της προγεστερόνης είναι δύο: α) με άμεση δράση, δια μέσου των υποδοχέων της, σε φάση οξείας αύξησης των επιπέδων της επάγει την έκφραση των γονιδίων των κυκλινών (Ο, Ε ) και των αυξητικών παραγόντων IGF-1, EGF,TGFα, όπως επίσης και των υποδοχέων τους, επαυξάνοντας τη δραστηριότητα της φάσης S, κατά την οποία επιτελείται ο διπλασιασμός του γενετικού υλικού του κυτταρικού κύκλου ( εικ.3 & εικ.4) ' 718. Ταυτόχρονα μειώνει την έκφραση του πρωτοογκογονιδίου p53 το οποίο δρα κατασταλτικά στον κυπαρι κό πολλαπλασιασ μό (εικ.4 ) z _ Εικ.3: Μοντέλο πολλαπλασιαστικής δράσης της Προγεστερόνης στον μαζικό αδένα (καλλιέργειες ανθρώπινων κυττάρων) ' 5 Α. Αύξηση ρ υθμού κυτταρικού πολλαπλασιασμού μετά την οξεία χο ρήγησ η πρ ογεστερ ό νης υ 12 :.z4 ωρες Β. Αύξηση των επιπέδων κυκλινών και αυξητικών παραγόντων και υποδοχέων τους στο ίδιο διάστημα παρακολούθησης 6 12 TGFα C}'CUil Οι Εικ.4: Σχηματική απεικόνιση των σταδίων του κυτταρικού κύκλου και των εμπλεκομένων παραγόντων 1) Οι aυξητικο ί παράγοντες EFG, PDGF υποβοηθο ύ ν το κύτταρο να εισέλθε ι σε φάση εξέλιξη ς (G1 φ άση). 2) Οι ΙGF - 1, EGF εν ισχύουν τη ν περαιτέ ρω προώθηση της φάσης με την επα γωγή 3) των κυ κλινών Ο,Ε που επάγονται α πό ~ , την Pg, & των κινασών, που θα τις φωσφορυ - 7.G:< φiιση Gοψάση λιώσουν οδηγώντας το κύτταρο στο 4) " περιο - ριστικό σημείο " από όπου θα μεταπέσει ή 5) στη φάση S (synthesis), ή 6) υ πό την επίδραση κατασταλτικών ογκογονιδίων θα μπει και πάλι ~~~1ίνηfι.. : 3.-κu><Α ίνcς \ στη φάση ηρ εμίας Go. Στη φάση S μ ε τη δράση... >is, ~~!~ες : 16) των κυκλινών Α, Β γίνεται διπλασιασμός του 6. κu><λ lνες ~ Ρσ:Λ ~ 6. κατασταλτικά γεν ε τικού υλι κο ύ και ακολουθεί 7) η φάση G2 r λ Β) ογκογον ι δια... ; _. 1, 53, 5 ι, ι6 κ.α της περαιτερω κυτταρικης διαιρεσης με τη ~ δράση 8) των κ υκλ ίνη ς Β και του παράγοντα Γ... ~ Go φάση ωρ ίμανσης MPF. 9)Τελ ικά το κύ τταρο μπ α ίνε ι ση μ εiο στη φάση της μιτωτικής διαίρεσης (Μ φάση) L ι._-_l'e_s_tri_cι_iσ_n_pσ_i_nι.,' (τροποποίηση από βιβλ. 18, 20)

19 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 18 β)με έμμεση δράση, κατά την περίοδο παρατεταμένης παρουσίας της,οπότε και αναπτύσσεται διττή επίδραση στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό (εικ.5) 19. Ήτοι, αφενός μεν ασκείται καταστολή της πολλαπλασιαστικής διεργασίας του κυτταρικού κύκλου διατηρώντας τα κύτταρα στην φάση ηρεμίας (GΟ)(εικ.4,5), αλλά αφετέρου δημιουργεί ται, κατά την περίοδο αυτή, παράθυρο υπερευαισθησίας στην επίδραση αυξητικών παρα γόντων (εικ.5) οδηγώντας το κύτταρο προς τη φάση S (εικ.4) 20 Οι μεμβρανικοί υποδοχείς των αυξητικών αυτών παραγόντων επάγονται από το μόριο της προγεστερόνης, αυξανομένης έτσι της ενδοκυττάριας αγωγής του πολλαπλα σιαστικού μηνύματος των στον κυτταρικό κύκλο 20 Λ s Διrγι:ρηκiι δράση Λνααταλτιι-.:iι δράση Ρ h I. ~r - \ 1> Εικ.5: Μοντέλο διττής δράσης της προγεστερό - νης στον κυτταρικό πολλοπλοσιοσμό του - μαζικού οδένο {καλλιέργειες ανθρώπι Β. νων κυττάρων Ι!ολλcι- ~ ~λασιu -ομ ός 15 } Α. μετά παρατεταμένη χορήγηση προγεστερό νης (Pg) αναστολή του κυτταρικού πολλαπλα σιασμού σε φάση Go. Β. Παράθυρο ευαισθησίας στη δράση αυξητικών παραγόντων και ενεργοποίηση της πολλα πλασιαστικής διαδικασίας του κυττάρου Συνεργική δράση Οιστραδιόλης και Προγεστερόνης. Η συνεργική δράση των δύο στεροειδών στο μαζικό αδένα έχει σαν αποτέλεσμα την επαγωγή της έκφραση των πολλαπλασιαστικών ογκογονιδίων ki67 και PCNA στους κυτ ταρικούς πληθυσμούς των λοβιδίων, των ανατομικών μονάδων του αδένα. Η έκφραση των υποδοχέων των στεροειδών κυμαίνεται μεταξύ των διαφόρων τάξεων των λοβιδίων. Στα λοβίδια της 1ης τάξης που αποτελούν το 80% του μαζικού αδένα της άτεκνης γυναίκας, καθώς επίσης και τα επικρατούντα μετά την εμμηνόπαυση, παρατηρείται υπε ρέκφραση και των δύο στεροειδικών υποδοχέων και αντιστοίχως και των ογκογονι δίων2. Αντίθετα στα λοβίδια 2ας και 3ης τάξης,που θεωρούνται και τα πλέον διαφορο ποιημένα, ο εντοπισμός των υποδοχέων είναι πτωχός. του μαστού εξορμάται από τα λοβίδια της 1ης τάξης 2 Η παρατήρηση ότι ο καρκίνος συνδέει εντυπωσιακά τα in νitro δεδομένα με την παθολογοφυσιολογία του νοσήματος. Η παρακρινική συνομιλία - αλληλοεπίδραση των κυττάρων είναι από τις κύριες οδούς που καθορίζουν την τελική διαμόρφωση της λειτουργικότητας των αδένων. Στην

20 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 19 παρακρινική αύτη σχέση βασίζεται και το γεγονός ότι, παρότι ο εντοπισμός των υποδοχέων των δύο στεροειδών δεν είναι στα ίδια κύπαρα εντούτοις υπάρχει συνεργική δράση των ορμονικών αυτών μορίων. Η δράση αυτή ασκείται είτε άμεσα με γενομικό ή μη μηχανισμό είτε έμμεσα δια μέσου των αυξητικών παραγόντων και των ογκογονιδίων που επάγονται από την οιστραδιόλη ή την προγεστερόνη Ως εκτούτου ίσως μπορεί να γίνει κατανοητή η παρατήρηση ότι αγωγή με αντιοιστρογόνα δρα θετικά και σε νεοπλασματικές εξεργασίες του μαστού με αρνητικούς οιστρογονικούς υποδοχείς 2 Οι παρατηρούμενες μεταβολές του μαζικού αδένα κατά τη διάρκεια του αναπαραγωγικού κύκλου της γυναίκας οφείλονται στις κυκλικές μεταβολές των επιπέδων των ωοθηκικών στεροειδών, καθώς επίσης και οι μεταβολές που παρατηρούνται κατά τη διάρκεια αγωγών ορμονικής υποκατάστασης 2 1 Η πολλαπλασιαστική δραστηριότητα τη οιστραδιόλης στο επιθήλιο των εκφορητικών πόρων και σε εκείνο των αδενοκυψελών στη διάρκεια της θυλακικής φάσης επαυξάνεται πολύ περισσότερο κατά την ωχρά φάση με τη συνεργική δράση και της προγεστερόνης 21 Η συνέργια αυτή αντικατοπτρίζεται στις μεγάλες συγκεντρώσεις του ki67 που έχουν βρεθεί σε κυπαρικές καλλιέργειες ανθρωπίνου μαζικού αδένα (εικ.6α) 21 Το ίδιο συμπέρασμα ως προς τη συνεργική δράση των δύο στεροειδών προκύπτει και από τη συσχέτιση της μεταβολής της επιφάνειας του επιθηλίου του μαστού μετά την επίδραση εξωγενών οιστρογόνων με ή χωρίς την προσθήκη προγεστερόνης. Η αύξηση της επιφάνειας του επιθηλίου υπό την επίδραση και των δύο ορμονών (εικ.6β) επιτρέπει να γίνει κατανοητή το παθολογοφυσιολογικό υπό στρωμα τη ς προεμμηνορρυσιακής διόγκωσης των μαστών, καθώς επίσης και τα ευρήματα των μελετών με θεραπείες συνδυασμένης ορμονική ορμονικής υποκατάστασης σε αντίθεση με εκείνη με μόνον οιστρογόνα, παρότι τα τελευταία είναι ισχυρός πολλαπλασιαστικός παράγοντας του μαστού, όπως έχει προαναφερθεί 21. kir.7 - Αδεyοκυψελιδικιi μοvαόα 4 c::::j Πόροι Α εμμηνόπαυση 8 +οιστρογόνο DE+Pg Β Εικ. 5 Α. Κυκλικές μεταβολές το υ Ki67 σ τον ανθρώπινο μα στό κατά τον αναπαραγωγικό κύκλο της γυναίκα ς Β. Μεταβολές της επιφάνειας του επιθηλίου του μαστού υπό διαφορετικό ορμονικό περιβάλλον ( ε μμηνόπαυση, υπό οιστρογόνα, υπό Οιστρογόνα κ αι προγε στερόνη 2 ' )

21 20 Ορμονικό Μωσαϊκό Μαστού 3. Προλακτίvη Η δράση της πεπτιδικής αυτής ορμόνης στον μαστό δεν φαίνεται να περιορίζεται απλώς στην σύνθεση από τα επιθηλιακά κύτταρα του γάλακτος και την ρύθμιση και διατήρηση της γαλακτοφορίας 22. Τα δεδομένα από πειραματικά μοντέλα θηλέων ομόζυγων knockout, ως προς τον υποδοχέα Προλακτίνης, πειραματόζωων υποστηρίζουν την ουσιαστική συμμετοχή της στην ανάπτυξη α) των αδενοκυψέλων του μαζικού αδένα β) των λοβιδιακών μονάδων και γ) των γαλακτοφόρων πόρων Η συμμετοχή της φαίνεται ότι είναι απαραίτητη στη διαμόρφωση και ωρίμανση του μαστού. Μεταξύ των χαοτικών πραγματικά πληροφοριών που υπάρχουν για την βιολογική της δράση οφείλει να αναφερθεί ότι α) θεωρείται μια προφλεγμονώδης κυτταροκίνη με πολλαπλασιαστική και διαφοροποιητική δράση στα προλιποκύτταρα επάγοντας την μετάπτωση τους προς ώριμα λιποκύτταρα β) ότι θεωρείται ως αυξητικός παράγοντας δρώντας στον μαστό δια μέσου μεμβρανικών υποδοχέων της υπερομάδας των κυπαροκινών, η έκφραση των οποίων επάγεται από την προγεστερόνη τόσο σε επίπεδο μεμβρανικό καθώς επίσης και στην ενδοκυττάρια αγωγή του μηνύματος 24 Οι ιδιότητες αυτές μας επιτρέπουν να θεωρούμε την προλακτίνη σαν ένα δυναμικό τροποποιητή της βιολογικής συμπεριφοράς του μαζικού αδένα παρότι ο επακριβής μηχανισμός δράσης της να είναι γνωστός. Το ορμονικό υπόστρωμα του μαστού είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Αποτελεί ιστό στόχο περιφερικών ορμονών και ενδομαζικά παραγόμενων αυξητικών παραγόντων διαθέτει ικανότητα μεταβολισμού στεροειδικών μορίων, τα παρακρινικά κυκλώματα είναι εξόχως ανεπτυγμένα διαμορφώνοντας ένα πολύπλοκο δίκτυο ρύθμισης της λειτουργίας του. Παρόλα αυτά. τα μέχρις στιγμής δεδομένα θα μπορούσαν να θεωρηθούν μάλλον απλο'ίκά γιατί πολύ σύντομα καταιγισμός μοριακών πληροφοριών θα πλουτίσει τις γνώσεις μας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Spencer CP, Godsland IF, Stevenson JC. ls there a menopausal metabolic syndrome? Gynecol Endocrinol1 997; Brincat Μ. Br J. ObsterιGynecol : Brincat Μ. Acta ObsteVGynecol. Scand. 2000, 74: Guaschino S, et al: Visual function in menopause: the role of hormone replacement therapy Menopause 2003; 10: Mattson JS, Cerutis OR, Parrish LC. Osteoporosis: a review and its dental implications. Compend Contin Educ Dent 2002 : McEwen BS, Alves SE. Estrogen actions in Ηιe central nervous system. Endocr Rev 1999 ; 20: Wise ΡΜ, Oubal ΟΒ, Wilson ΜΕ, Rau SW, Liu Υ. Estrogens: trophic aπd protective factors in the adult braιπ. Front Neuroendocriπol : Β. Yaffe Κ, Sawaya G, Lieberburg Ι, Grady Ο. Estrogen therapy in postmenopausal women: effects on cogπitive fuπctioπ aπd 1Jementia. JAMA 1 998,

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης 23 Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης Ε. ΚΟΥΣΤΑ Ενδοκρινολόγος Eισαγωγή εμμηνόπαυση είναι ένα βιολογικό φαινόμενο που συμβαίνει σαν φυσιολογική Η συνέπεια της γήρανσης, συνεπώς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Ενδοκρινολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Κλιμακτηρίου - Εμμηνόπαυσης Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Εντός των πρώτων 2 ετών μετά το χειρουργείο ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος. Μελέτη ABCSG 8: Σχεδιασμός 12% επί του συνόλου των ασθενών της μελέτης ABCSG

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Οστεοπόρωση Ορισµός Οστεοπόρωση ονοµάζεται η κατάσταση στην οποία µειώνεται η οστική µάζα και διαταράσσεται η µικροαρχιτεκτονική του οστού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Χειμερινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙ ΑΣ Τ Μ Η Μ Α Ι ΑΤ Ρ Ι ΚΗΣ Π Ρ Ο Γ Ρ ΑΜ Μ Α Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι ΑΚ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν «Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Τ Η Σ Α Ν Α Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Number of Postmenopausal Women in the US Is Continually Increasing

Number of Postmenopausal Women in the US Is Continually Increasing ΚΑΡΚΙΝΟΣ και ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Number of Postmenopausal Women in the US Is Continually Increasing Population 100,000 90,000 80,000 70,000 60,000 50,000 40,000 30,000 20,000 10,000 0 65 years 60-64

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος, της επισήμανσης και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κλιµακτήριος Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Ορμόνες και Γυναίκα από την Εφηβεία έως την Ενήλικη ζωή και την Eμμηνόπαυση

Ορμόνες και Γυναίκα από την Εφηβεία έως την Ενήλικη ζωή και την Eμμηνόπαυση B Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Moνάδα Ενδοκρινολογίας, Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολισμού Αρεταίειον Νοσοκομείο Σε συνεργασία με το Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείο - Μαιευτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης Νεότερα δεδομένα

Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης Νεότερα δεδομένα ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2010, 27(5):776-782 Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης Νεότερα δεδομένα Λόγω της διάστασης απόψεων σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους της ορμονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Αίτια υπογονιμότητας Κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση υπογονιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Η διαδικασία της γήρανσης είναι φυσιολογική και αναπότρεπτη. Εν τούτοις η αποκατάσταση της χαµένης ζωτικότητας των ανδρών είναι τώρα εφικτή. Οι υπεύθυνες

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΝΤΩΝΗΣ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ο ετήσιος αριθμός των

Διαβάστε περισσότερα

ΕισαγωγικήΕπιστολή. Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο. Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι,

ΕισαγωγικήΕπιστολή. Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο. Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο ΕισαγωγικήΕπιστολή Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, Η Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας διοργανώνεται για 10 η φορά από τη Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Πελοπίδας Κουτρουμάνης, MD, MRCOG Σαν εμμηνόπαυση ορίζεται η χρονική περίοδος που ακολουθεί την τελευταία έμμηνο ρύση και οφείλεται στην μη αναστρέψιμη, οριστική παύση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Αναστάσιος Μόρτογλου, Ενδοκρινολόγος Διευθυντής τομέα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού Ιατρικού Αθηνών 41ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. - Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. - Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αναγνωστής Παναγιώτης Όνομα πατρός: Γεώργιος Διεύθυνση-Τηλέφωνο: Σαρανταπόρου 10, Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54640 Τηλ. 2310868676-6945157239 E-mail: anagnwstis.pan@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα Χαιρετισμός Aγαπητοί Συνάδελφοι Εκφράζοντας το Δ.Σ. της ΕΟΠΕ σας καλωσορίζω στο 6ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο του 4ου Κύκλου Σπουδών της Ελληνικής Ακαδημίας Ογκολογίας (ΕΑΚΟ/ΕΟΠΕ), που

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Ενότητα 5: Υπογονιμότητα Νεοκλής Γεωργόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Η άσκηση βοηθά τον οργανισμό δρώντας σε πολλά συστήματα οργάνων του σώματος. Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης είναι άμεσα ορατές στο καρδιαγγειακό και στο μυοσκελετικό

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών. 16-17 Δεκεμβρίου 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Grand Hotel Palace / Θεσσαλονίκη. www.endo.gr

Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών. 16-17 Δεκεμβρίου 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Grand Hotel Palace / Θεσσαλονίκη. www.endo.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΟΝΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και διέγερση των ωοθηκών 16-17 Δεκεμβρίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης

Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης 24 Ανασκόπηση Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης Ελένη Κούστα Ενδοκρινολόγος Αλληλογραφία: Ελένη Κούστα, Σ. Αρβανιτάκη 6, 491 00 Κέρκυρα Tηλ: 26610 80561 Fax: 26610 80562 E mail: lkousta@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Εμμηνόπαυση και αθηροσκλήρυνση

Εμμηνόπαυση και αθηροσκλήρυνση 22(4):143-147, 2010 Ανασκοπήσεις Μ. Μαυρουδή 1 Ε. Μαυρουδή 2 Θ. Βαβίλης 3 1 ΒΠΠ του ΑΠΘ 2 ΜΕΘ, Α.Ν.Θ. Θεαγένειο 3 Τμήμα Βιοτεχνολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Αλληλογραφία: Μ. Μαυρουδή Μητροπόλεως 78,

Διαβάστε περισσότερα

«Οστά & Ορμόνες» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας. Σάββατο 15 Noεμβρίου 2014. Τελικό Πρόγραμμα. Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο

«Οστά & Ορμόνες» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας. Σάββατο 15 Noεμβρίου 2014. Τελικό Πρόγραμμα. Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Μονάδα Ενδοκρινολογίας «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Τμήμα Ενδοκρινολογίας Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείο - Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας «Οστά & Ορμόνες» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014 Εµµηνόπαυση Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της ωοθηκικής

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρες Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας

Ημέρες Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας Moνάδα Ενδοκρινολογίας, Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολισμού ΑΡΕΤΑIΕΙΟΝ Νοσοκομείο Σε συνεργασία με το Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείο - Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» Oρμονικά αντισυλληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ελληνική Εταιρεία Καρδιαγγειακής Υγείας Hellenic Society of Cardiovascular Health Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ένα Σεμινάριο για τη Χρήση των Νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013 Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Η ενδοµητρίωση αποτελεί µια χρόνια και συχνά εξελικτική φλεγµονώδη κατάσταση της πυέλου µε κυρίαρχο σύµπτωµα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή

Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή ΟΜΙΛΗΤΗΣ: Ιφιγένεια Κώστογλου Αθανασίου, MSc, MD, PhD Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και Λονδίνου MSc Διοίκησης Μονάδων Υγείας Διευθύντρια Ενδοκρινολόγος ΓΝ Αθηνών «Κοργιαλένειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΝΑ ΕΣ. 5-7 ¼åâòïùáòÝïù 2010, Electra Palace Æ ¹ºÃ Äà Ļ» ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ. 13ï ºàëìï

ΓΟΝΑ ΕΣ. 5-7 ¼åâòïùáòÝïù 2010, Electra Palace Æ ¹ºÃ Äà Ļ» ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ. 13ï ºàëìï 13ï ºàëìï ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ ΓΟΝΑ ΕΣ 13ï ºàëìï ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ ΓΟΝΑ ΕΣ 5-7 ¼åâòïùáòÝïù 2010, Electra Palace ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης

ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης ΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΟΡΜΟΝΕΣ: από τη βιοσύνθεση στο μηχανισμό δράσης ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα