Science & Quality. CLP (Classification Labelling Packaging): Η νέα νοµοθεσία για ουσίες και µίγµατα (παρασκευάσµατα)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Science & Quality. CLP (Classification Labelling Packaging): Η νέα νοµοθεσία για ουσίες και µίγµατα (παρασκευάσµατα)"

Transcript

1 LAS CHEM HEL ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2011 ΤΕΥΧΟΣ 1 HELLENIC LABORATORIES & SERVICES of CHEMISTRY & QUALITY MANAGEMENT ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ Science & Quality CLP (Classification Labelling Packaging): Η νέα νοµοθεσία για ουσίες και µίγµατα (παρασκευάσµατα) Πατώντας «πράσινα» στην συσκευασία: Ένα νέο σήµα για το «ενεργειακό αποτύπωµα» των προϊόντων Παραγωγή από την...αρχή: Η σηµασία της εδαφολογικής ανάλυσης και της σωστής δειγµατοληψίας Ιχνηλασιµότητα: Ένα κρίσιµο σηµείο ελέγχου στις επιχειρήσεις τροφίµων και ζωοτροφών Η διάθεση των υγρών αποβλήτων σε αποχετευτικά δίκτυα και οι ευθύνες των επιχειρήσεων Ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας στις επιχειρήσεις και η αναγκαιότητα της εκπαίδευσης του προσωπικού Οι δύσκολες οικονοµικές συγκυρίες απαιτούν διορατικότητα, ευελιξία, αισιοδοξία. Κάθε γρανάζι µόνο του, είναι απλά ένα εξάρτηµα. Πολλά γρανάζια µαζί συνθέτουν µια µηχανή. Η σύνεση και οι αξιόπιστες συνεργασίες αποτελούν τον µοχλό ανάκαµψης. Οι σωστές συνεργασίες

2 Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι, Σηµείωµα του Εκδότη Πριν τέσσερα χρόνια, ενσαρκώσαµε τα όνειρα µας και δηµιουργήσαµε όχι µια ακόµη απρόσωπη εταιρεία, αλλά ένα «ζωντανό οργανισµό», που τρέφεται από τη γνώση και την έρευνα και παράγει ως έργο, ολοκληρωµένες υπηρεσίες υποστήριξης επιχειρήσεων του ιδιωτικού και του δηµόσιου τοµέα. Στα χρόνια αυτά καταφέραµε αρκετά και κερδίσαµε την εµπιστοσύνη µικρών και µεγάλων επιχειρήσεων, επιτυγχάνοντας άρρηκτες σχέσεις συνεργασίας, σεβασµού και φιλίας. Παραµείναµε ροµαντικοί ως επιστήµονες, να αναζητούµε την απάντηση σε κάθε ερώτηµα, να ανακαλύπτουµε τα µυστικά της επιστήµης και της τεχνολογίας και να αποδίδουµε στους πελάτες µας αυτό που έχουν ανάγκη:λύσεις, λύσεις, λύσεις... Η ηθική επιβράβευση για την ποιότητα του έργου µας είναι η κύρια ανταµοιβή µας. Για µας, κάθε ανάληψη έργου είναι σηµαντική. Από την πιο απλή εργαστηριακή ανάλυση µέχρι την εγκατάσταση συστηµάτων διαχείρισης αποβλήτων, επιδιώκουµε πάντα να παρέχουµε στους πελάτες µας, όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για να καλύψουµε τις ανάγκες τους. Η έκδοση αυτού του διµηνιαίου ηλεκτρονικού περιοδικού, αποτελεί συνέχεια των προσπαθειών µας για την ενίσχυση των ελληνικών επιχειρήσεων και τη διάχυση της γνώσης. Το περιοδικό Science & Quality φιλοδοξεί να γίνει ένα χρηστικό εργαλείο για κάθε επιχείρηση. Η αρθρογραφία του ηλεκτρονικού περιοδικού καλύπτει ένα ευρύ φάσµα δραστηριοτήτων και υπηρεσιών, όπως και οι υπηρεσίες της HELLASCHEM. Ελπίζουµε στην αποδοχή του περιοδικού και περιµένουµε τις προτάσεις σας και την κριτική σας, µε σκοπό την συνεχή βελτίωση. Με σύνεση και διαρκή προσπάθεια σχεδιάζουµε την επίτευξη συγκεκριµένων στόχων, στοχεύουµε σε πραγµατοποιήσιµες ενέργειες, πραγµατοποιούµε τους στόχους µας. Ο Εκδότης SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

3 Περιεχόµενα Σηµείωµα του εκδότη...1 Ενηµέρωση Πρόστιµα και ανακλήσεις από τον ΕΦΕΤ...3 Ανακλήσεις επικίνδυνων προϊόντων (RAPEX).. 4 Εγκύκλιος για την άδεια κυκλοφορίας λιπάσµατος νέου τύπου Τροποποιήσεις στον Κώδικα Τροφίµων & Ποτών... 5 REACH: Καταχώρηση επικίνδυνων ουσιών και ουσιών 1000tn/y Άρθρα CLP (Classification Labelling Packaging): Η νέα νοµοθεσία για ουσίες και µίγµατα (παρασκευάσµατα)...6 Πατώντας «πράσινα» στην συσκευασία: Ένα νέο σήµα για το «ενεργειακό αποτύπωµα» των προϊόντων....9 Παραγωγή από την...αρχή: Η σηµασία της εδαφολογικής ανάλυσης και της σωστής δειγµατοληψίας...11 Ιχνηλασιµότητα: Ένα κρίσιµο σηµείο ελέγχου στις επιχειρήσεις τροφίµων και ζωοτροφών...13 Η διάθεση των υγρών αποβλήτων σε αποχετευτικά δίκτυα και οι ευθύνες των επιχειρήσεων Ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας στις επιχειρήσεις και η αναγκαιότητα της εκπαίδευσης του προσωπικού...18 Εκθέσεις...21 Συνέδρια ηµερίδες σεµινάρια...22 HELLENIC LABORATORIES & SERVICES of CHEMISTRY & QUALITY MANAGEMENT Αµαρυσίας-Αρτέµιδος 16 Μαρούσι ΤΚ τηλ./φαξ: κιν.: Η HELLASCHEM παρέχει εργαστηριακές και συµβουλευτικές υπηρεσίες ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Αναλύσεις: Τρόφιµα Ποτά Υλικά σε επαφή µε τρόφιµα Νερά Απόβλητα Ζωοτροφές Εδαφολογικές αναλύσεις Φυλλοδιαγνωστική Λιπάσµατα Απορρυπαντικά Καλλυντικά Βιοκτόνα οµικά Χηµικά & άλλα προϊόντα (χρώµατα, υφάσµατα, χαρτικά κ.ά.) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Συστήµατα ποιότητας ΙSO 22000:2005 (HACCP) ISO 9001:2008 ISO 14001:2004 / EMAS ISO 17025:2005 ISO 15189:2007 OHSAS 18001:2007/ΕΛΟΤ 1801 Oικολογικό σήµα Φάκελοι προϊόντων REACH / CLP Λιπάσµατα Απορρυπαντικά Καλλυντικά Βιοκτόνα Μακέτες/ έλεγχος επισήµανσης Μελέτες & Περιβάλλον Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ιαχείριση Αποβλήτων Σύνταξη φακέλου για υγρά απόβλητα Ανάλυση Κύκλου Ζωής Εκτίµηση Κινδύνου για το Περιβάλλον Προσδιορισµός αερίων θερµοκηπίου Εκπαίδευση Υγιεινή & Ασφάλεια τροφίµων (ΕΦΕΤ) ιαχείριση αποβλήτων Ασφάλεια & εργασία Ειδικά κεφάλαια εκπαίδευσης Υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία Υπηρεσίες Τεχνικού Ασφαλείας Εκτίµηση Επαγγελµατικού Κινδύνου Υπηρεσίες Χηµείας Παράσταση σε διαιτησία Υποστήριξη σε θέµατα Νοµοχηµείας SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

4 Ενηµέρωση Πρόστιµα & ανακλήσεις από τον ΕΦΕΤ Στα πλαίσια ενηµέρωσης των επιχειρήσεων, αναφέρονται παρακάτω αποτελέσµατα των ελέγχων του ΕΦΕΤ κατά το 2010, µετά από επιθεωρήσεις και δειγµατοληψίες προϊόντων. Σκοπός του άρθρου είναι η ενηµέρωση των επιχειρήσεων για την επαγρύπνιση τους σε αντίστοιχα προβλήµατα, καθώς και για τη λήψη σχετικών προληπτικών µέτρων. Για το λόγο αυτό εστιάζου- µε αποκλειστικά στα προβλήµατα που εντοπίστηκαν κατά τις επιθεωρήσεις του ΕΦΕΤ. Αφορά επιχειρήσεις όπως ψητοπωλεία, εστιατόρια ξενοδοχεία, αποθήκες τροφίµων, βιοµηχανίες, βιοτεχνίες, αλυσίδες σουπερµάρκετ. Πληρέστερη ενηµέρωση µπορείτε να έχετε από το site του ΕΦΕΤ: Επισήµανση προϊόντος: Μη αναγραφή αλλεργιογόνων (γλουτένη, σόγια) σε προϊόντα τύπου ρυζοµακάρονα Μη αναγραφή πρωτεϊνης γάλακτος σε επισή- µανση γαλακτοκοµικής κρέµας Μη αναγραφή αλλεργιογόνου (αραχίδες) σε προϊόντα ξηρών καρπών Μη επισήµανση κατεψυγµένων αλιευµάτων Μη αναγραφή στοιχείων παρασκευαστή ή του συσκευαστή ή του πωλητή στην Ελληνική Γλώσσα, σε προϊόντα σοκολάτας Αναγραφή παραπλανητικής δήλωσης ("ΑΓΝΟ ΜΕΛΙ") Μη αναγραφή αλλεργιογόνου (καζεϊνης) σε γκοφρέτα µε σοκολάτα υγείας, σοκολάτα κουβερτούρα 70%, σοκολάτα Παραπλανητική επισήµανση σε προϊόντα Ετικέτες προϊόντων χωρίς ηµεροµηνία λήξης Μικροβιολογικοί κίνδυνοι: Salmonella σε µαύρη σοκολάτα και σε δείγµα τυριού mozzarella Listeria monocytogenes σε κρέµα συκωτιού και ζαµπόν Φυσικοί κίνδυνοι: Κοµµάτι γυαλιού σε κονσέρβα καλαµπόκι Κοµµάτι γυαλιού σε µαρµελάδα φράουλας Χηµικοί κίνδυνοι: Μετανάστευση εποξειδωµένου σογιελαίου (ESBO), από καπάκι γυάλινου περιέκτη Μετανάστευση φορµαλδεϋδης σε ξυλάκια για κινέζικο φαγητό Υδράργυρος σε κατεψυγµένο φιλέτο γαλάζιου καρχαρία Αφλατοξίνες σε ξηρούς καρπούς, πάπρικα και τσίλι Ποντικοφάρµακο σε βερύκοκα Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίµων: Απόδοση σε προϊόν ιδιοτήτων πρόληψης, αγωγής και θεραπείας ασθενειών Μη αναγραφή στα Ελληνικά στην επικολλη- µένη ετικέτα προϊόντος, ονοµασίας πώλησης, καθαρού βάρους, ηµεροµηνίας διατηρησιµότητας και διεύθυνσης του εισαγωγέα Εντοµοπαγίδες σε ακατάλληλη θέση Φθαρµένος εξοπλισµός (πάγκοι, ερµάρια, σκεύη) Παραβάσεις σε όρους αδειοδότησης Μη τεκµηρίωση των διαδικασιών απεντόµωσης - απολύµανσης των µέσων µεταφοράς. Πληµµελής υγιεινή Μη εφαρµογή απαιτήσεων του συστήµατος HACCP Mη εφαρµογή ιχνηλασιµότητας Μη τεκµηρίωση εκπαίδευσης / µη εκπαίδευση προσωπικού Έλλειψη / µη θεώρηση βιβλιαρίων υγείας εργαζοµένων Νοθεία: Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Έλεγχο της επισήµανσης των προϊόντων Αναλύσεις Μελέτες HACCP/ ΙSO Επιθεωρήσεις εγκαταστάσεων SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

5 Ενηµέρωση Ανακλήσεις επικίνδυνων προϊόντων (RAPEX) Σε συνέχεια της ενηµέρωσης για τα τρόφιµα και τις επιχειρήσεις τροφίµων, παρουσιάζουµε τα προβλήµατα και τις ανακλήσεις ορισµένων καταναλωτικών προϊόντων όπως εµφανίζονται από το RAPEX (Rapid Alert System for Non-Food Products), στις επίσηµες αναφορές του τελευταίου τριµήνου. Σκοπός της ενότητας αυτής είναι η ενηµέρωση των επιχειρήσεων για την επαγρύπνιση τους σε αντίστοιχα προβλήµατα και η λήψη σχετικών προληπτικών µέτρων. Αφορά επιχειρήσεις όπως εισαγωγικές-εµπορικές εταιρείες, αλυσίδες σουπερµάρκετ. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στη διεύθυνση: chives_en.cfm καλλυντικά προϊόντα (Οι παρατηρήσεις που αναφέρονται σε χηµικές ουσίες αφορούν είτε υπέρβαση επιτρεπτών ορίων είτε µη επιτρεπτή χρήση τους) Phenylenediamine Hydrogen peroxide Ammonia 2-nitro-p-phenylenendiamine Hydroquinone Formaldehyde Methyldibromo glutaronitrile CI (violet 23) CI (INCI name-basic blue 41) N-nitrosodiethanolamine Glucocorticoid clobetasol propionate Lead (Ρb) Προϊόντα που η κυκλοφορία τους δεν είναι σύµφωνη µε την νοµοθεσία των καλλυντικών προϊόντων είδη ένδυσης υπόδυσης (Οι παρατηρήσεις που αναφέρονται σε χηµικές ουσίες αφορούν είτε υπέρβαση επιτρεπτών ορίων είτε µη επιτρεπτή χρήση τους) Amine benzidine Hexavalent Chromium 4-aminoazobenzene Pentachlorphenol 4,4 oxydianiline Dimethylfumarate (DMF) (2009/251/EC) Acetophenone 2-phenyl-2-propanol 3,3'-dimethoxy benzidine Προϊόντα που δεν είναι σύµφωνα µε το πρότυπο ΕΝ και τον κανονισµό REACH κεριά Σε µορφή προϊόντος τροφίµου [Food-imitating products (Dir.87/357/EEC)] παιχνίδια (Οι παρατηρήσεις που αναφέρονται σε χηµικές ουσίες αφορούν είτε υπέρβαση επιτρεπτών ορίων είτε µη επιτρεπτή χρήση τους) Dibutyl phthalate (DBP) Bis (2-ethylhexyl) phthalate (DEHP) Di-n-octyl phthalate (DNOP) Di-"isononyl" phthalate (DINP) Nitrosamines Lead (Pb) Προϊόντα που δεν είναι σύµφωνα µε την οδηγία για τα παιχνίδια και το πρότυπο ΕΝ 71 Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Έλεγχο της επισήµανσης των προϊόντων Αναλύσεις Φακέλους για καλλυντικά προϊόντα ΙSO 9001 Επιθεωρήσεις εγκαταστάσεων Υποστήριξη σε θέµατα νοµοχηµείας SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

6 Ενηµέρωση Εγκύκλιος για την άδεια κυκλοφορίας λιπάσµατος νέου τύπου Σύµφωνα µε την τελευταία εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων, Γενική /νση Φυτικής Παραγωγής, /νση Εισροών Φυτικής Παραγωγής, Τµήµα, Λιπασµάτων, Εδαφολογίας & Θρέψης Φυτών που εκδόθηκε στις 9/7/2010 υπάρχουν ορισµένες αλλαγές στη διαδικασία χορήγησης άδειας κυκλοφορίας λιπάσµατος νέου τύπου. Μεταξύ των αλλαγών αναφέρονται και απαιτήσεις αναγραφόµενων στοιχείων επί την ετικέτας του λιπάσµατος. Ωστόσο, επειδή η εγκύκλιος δεν αναφέρεται στον κανονισµό CLP, που για τις ουσίες έχει τεθεί σε ισχύ από την 1 η εκεµβρίου του 2010 και για τα µίγµατα θα ξεκινήσει η εφαρµογή του από το 2015, συνιστάται στους παραγωγούς λιπασµάτων και στους εισαγωγείς να εφαρµόσουν άµεσα και τον κανονισµό του CLP. Αυτό αποτελεί πλέον υποχρέωση για τις ουσίες, και προαιρετικό για τα µίγµατα (µέχρι το 2015). Για να µην προχωρήσουν σε επανακτυπώσεις συσκευασιών και µη σύννοµη διάθεση των λιπασµάτων, προτείνεται η άµεση ενηµέρωση και εφαρµογή του κανονισµού 1272/2008/ΕΚ. Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Προετοιµασία φακέλων λιπασµάτων νέου τύπου Εφαρµογή απαιτήσεων REACH-CLP Αναλύσεις ΙSO 9001 Τροποποιήσεις στον Κώδικα Τροφίµων & Ποτών Έγιναν τροποποιήσεις στα άρθρα 41,42,58,68,69, 80,84,90,91,99,103,114,121,125,131,132,133,137, 141,142,144,146,147,148 του Κώδικα Τροφίµων & Ποτών. Επισκεπτείτε το site του ΓΧΚ (www. gcsl.gr) για τα αναθεωρηµένα άρθρα. REACH: Καταχώρηση επικίνδυνων ουσιών και ουσιών 1000tn/y Ολοκληρώθηκε στις 30 Νοεµβρίου η καταχώρηση των πιο επικίνδυνων ουσιών (R50-53) που παράγονται ή εισάγονται στην ΕΕ σε ποσότητες µεγαλύτερες των 100 τόνων ανά έτος, καθώς και των ουσιών που παράγονται ή εισάγονται στην ΕΕ σε ποσότητες µεγαλύτερες των 1000 τόνων ανά έτος (ανεξαρτήτως της επικινδυνότητας τους). Υποβλήθηκαν επιτυχώς συνολικά φάκελοι καταχώρησης, για ουσίες εκ των οποίων οι είναι σταδιακά εισαγόµενες ουσίες. Σκοπός της νοµοθεσίας για την κυκλοφορία των χηµικών είναι η προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, µέσω της ασφαλούς χρήσης των χη- µικών ουσιών. Ουσίες που παράγονται ή εισάγονται στην ΕΕ σε ποσότητες τόνων ανά έτος πρέπει να καταχωρηθούν µέχρι τις 31/5/2013 και σε ποσότητες τόνοι ανά έτος πρέπει να καταχωρηθούν µέχρι τις Η καταχώρηση γίνεται µέσα από το ειδικό λογισµικό του ΙUCLID 5.2 και περιλαµβάνει τόσο πληροφορίες προερχόµενες από τα ΦΑΠΟ (Φόρα ανταλλαγής πληροφοριών των ουσιών SIEF) όσο και πληροφορίες που συµπληρώνει κάθε παραγωγός, εισαγωγέας ή αποκλειστικός αντιπρόσωπος ξεχωριστά. Υπενθυµίζεται ότι για κάθε ουσία που παράγεται ή εισάγεται από χώρα εκτός ΕΕ απαιτείται αριθµός προκαταχώρησης. Η διαδικασία της προκαταχώρησης έχει σταµατήσει, ωστόσο υπάρχει η δυνατότητα καθυστερηµένης προκαταχώρησης, για όσους προχωρήσουν σε χρήση ή παραγωγή για πρώτη φορά µιας ουσίας σε ποσότητα µεγαλύτερη του ενός τόνου ανά έτος. Η δυνατότητα δίνεται και σε όσους δεν ανήκουν στην παραπάνω περίπτωση, αλλά µε κάποιο πρόστιµο. Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Προετοιµασία φακέλου καταχώρησης (REACH) Καθυστερηµένη προκαταχώρηση SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

7 Άρθρα CLP (Classification Labelling Packaging): Η νέα νοµοθεσία για ουσίες και µίγµατα (παρασκευάσµατα) Ο κανονισµός CLP (Καν. 1272/2008/ΕΚ) είναι ο νέος κανονισµός για την ταξινόµηση (Classification), επισήµανση (Labelling) και συσκευασία (Packaging) χηµικών ουσιών και µειγµάτων (ως τώρα αναφέρονταν µε τον όρο παρασκευάσµατα). Με στόχο την διευκόλυνση του παγκόσµιου εµπορίου, την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας, θέτονται κριτήρια ταξινόµησης και επισήµανσης σε ένα κοινό παγκόσµιο σύστηµα, γνωστό ως Παγκοσµίως Εναρµονισµένο Σύστηµα Ταξινόµησης και Επισήµανσης Χηµικών Ουσιών (GHS). Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων ο νέος κανονισµός θέτει «κριτήρια ταξινόµησης» για τις ουσίες και τα µίγµατα και κοινοποιεί την επικινδυνότητα µε την επισήµανση του προϊόντος, τη συσκευασία (ασφαλής διάθεση) και τα MSDS ( ελτία εδοµένων Ασφαλείας). Η νοµοθεσία αφορά τους προµηθευτές (παρασκευαστές ουσιών και µιγµάτων, εισαγωγείς ουσιών και µιγµάτων, µεταγενέστεροι χρήστες, όπως πχ τυποποιητές και επανεισαγωγείς), τους διανοµείς (έµποροι λιανικής πώλησης) και τους παραγωγούς αντικειµένων. Οι υποχρεώσεις τους συνοψίζονται στον πίνακα 1. Τι αλλάζει µε την εισαγωγή του νέου κανονισµού? Η οδηγία 1999/45/ΕΚ (DPD) για τα παρασκευάσµατα και η οδηγία 67/548/ΕΟΚ (DSD) αποτελούν τη βάση του κανονισµού CLP, δηλαδή από µια πρώτη µατιά δεν υπάρχει ριζική µεταβολή, κα- Πίνακας 1: Υποχρεώσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας θώς και οι τρεις νοµοθεσίες έχουν το ίδιο αντικεί- µενο: την ταξινόµηση, τη συσκευασία και την κοινοποίηση των κινδύνων µέσω της επισήµανσης. Οι κύριες αλλαγές είναι: 1.Αλλαγή στην αποτύπωση των συµβόλων κινδύνου και των ακολουθούµενων ενδείξεων κινδύνου, από εικονογράµµατα, πχ: οξειδωτικό Κάποια εικονογράµµατα µοιάζουν µε τα παλιά σύµβολα. Ωστόσο υπάρχουν καινούργια εικονογράµµατα χωρίς αντιστοίχηση µε βάση τις παλαιότερες οδηγίες. 2.Οι φράσεις κινδύνου (Risk phrases) που αναφέρονται µε το σύµβολο R ακολουθούµενο από έναν αριθµό και οι φράσεις ασφαλείας (Safety phrases) που αναφέρονται µε το σύµβολο S ακολουθούµενο από έναν αριθµό αντικαθιστώνται στον νέο κανονισµό από τις «δηλώσεις επικινδυνότητας» που αναφέρονται µε το γράµµα Η ακολουθούµενο από έναν αριθµό και από τις «δηλώσεις προφύλαξης» που αναφέρονται µε το γράµµα Ρ ακολουθούµενο από έναν αριθµό. ηλώσεις επικινδυνότητας που δεν έχουν συµπεριληφθεί στο GHS αναφέρονται µε το EUH. 3.Εισάγεται η χρήση προειδοποιητικών λέξεων για την υπόδειξη της σοβαρότητας του κινδύνου. Οι Ταξινόµηση, Eπισήµανση, Συσκευασία (Τ/Ε/Σ) ουσιών και µιγµάτων σύµφωνα µε CLP Τ/Ε/Σ Τ/Ε/Σ* Ε/Σ* Τ/Ε/Σ πριν τη διάθεση στην αγορά Κοινοποίηση των στοιχείων ταξινόµησης και επισήµανσης στον ΕCHA Eπαναξιολόγηση της ταξινόµησης, µετά από νέα επιστηµονικά ευρύµατα Επικαιροποίηση της ετικέτας µετά από αλλαγές στην ταξινόµηση και επισήµανση ουσιών και µιγµάτων Τήρηση πληροφοριών για ουσίες και µίγµατα για 10 χρόνια *Μπορούν να χρησιµοποιηθούν πληροφορίες από τον προηγούµενο «κρίκο» της εφοδιαστικής αλυσίδας παρασκευαστές & εισαγωγείς µεταγενέστεροι χρήστες διανοµείς (λιανική πώληση) παραγωγοί αντικειµένων SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

8 λέξεις αυτές είναι οι: «Προσοχή» και «Κίνδυνος» Ταξινόµηση ουσιών & µιγµάτων Υπόχρεοι ταξινόµησης ουσιών και µιγµάτων είναι οι παρασκευαστές, οι εισαγωγείς και οι µεταγενέστεροι χρήστες. Πρώτο βήµα για την ταξινόµηση είναι η συγκέντρωση όλων των σχετικών µε την ουσία/ µίγµα πληροφοριών. Εάν απαιτηθεί µπορεί να γίνουν και σχετικές δοκιµές για τους κινδύνους από φυσικούς παράγοντες και για κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον (στην περίπτωση αυτή είναι προαιρετικές οι δοκιµές). Επόµενο βήµα είναι ο έλεγχος των πληροφοριών ως προς την εγκυρότητα και την επάρκεια. Ακολούθως εξετάζονται σε σχέση µε τα κριτήρια ταξινόµησης και επιλέγεται η κατάλληλη ταξινό- µηση. Για τις ουσίες που έχουν ταξινοµηθεί σύµφωνα µε την DSD πριν από την 1 εκεµβρίου 2010, δύναται να χρησιµοποιηθούν οι πίνακες µετατροπής του παραρτήµατος VII του CLP. Σε περίπτωση ύπαρξης ουσιών ως πρόσµειξη, πρόσθετο ή επιµέρους συστατικό σε άλλη ουσία ή µίγµα θα πρέπει να αποδίδονται τα «ειδικά όρια συγκέντρωσης» τους (SCL) µε βάση επιστηµονικές πληροφορίες ή να οριστούν οι «συντελεστές m» για ουσίες που έχουν ταξινοµηθεί ως επικίνδυνες για το περιβάλλον τοξικότητας κατηγορίας 1 και χρόνιας τοξικότητας κατηγορίας 1. Για εναρ- µονισµένες ταξινοµήσεις δεν ορίζονται SCL ούτε συντελεστές m εκτός της περίπτωσης που δεν παρέχονται στο παράρτηµα VI του CLP. Η ταξινόµηση των µιγµάτων αφορά τους ίδιους κινδύνους µε αυτούς των ουσιών. Αν δεν υπάρχουν διαθέσιµα δεδοµένα για το µίγµα, µπορεί να χρησιµοποιηθεί προσεγγιστική µέθοδος υπολογιστικά (οι τύποι διαφέρουν από την DPD) και µε την «αρχή παρεκβολής», συγκριτικά δηλαδή µε µίγµατα παρόµοια για τα οποία υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία και δοκιµές. Αντίστοιχα µε τις ουσίες, δίνεται κάποια δυνατότητα «µετάφρασης» της ταξινόµησης που είχε το µίγµα µε βάση την DPD σε ταξινόµηση µε CLP. Επισήµανση Ουσίες και µίγµατα επισηµαίνονται µε βάση τον Καν. CLP, αν ταξινοµούνται ως επικίνδυνα και αν σε µίγµα υπάρχει ουσία ταξινοµηµένη ως επικίνδυνη και πάνω από συγκεκριµένα όρια, ακόµη και αν το ίδιο το µίγµα δεν ταξινοµείται ως επικίνδυνο. Πέρα από τα στοιχεία του προµηθευτή και την ονοµαστική ποσότητα πρέπει να αναγράφονται επί της συσκευασίας (επάνω στη συσκευασία ή σε ετικέτα) τα εικονογράµµατα κινδύνου, οι προειδοποιητικές λέξεις, οι δηλώσεις επικινδυνότητας, οι δηλώσεις προφύλαξης και συµπληρωµατικές πληροφορίες. Επίσης για προϊόντα όπως βιοκτόνα, φυτοφάρµακα, διαλύτες και αερολύµατα επί της συσκευασίας αναγράφονται και άλλα στοιχεία που προσδιορίζονται από τη σχετική, σε κάθε περίπτωση, νοµοθεσία. Στην επισήµανση χρησιµοποιείται αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος, που για τις ουσίες µπορεί να είναι το όνοµα και ο κωδικός αναγνώρισης που αναφέρεται στο παράρτηµα VI του CLP ή στον κατάλογο ταξινόµησης και επισήµανσης του ECHA (υπό διαµόρφωση) ή CAS number. Αντίστοιχα για τα µίγµατα είναι η εµπορική ονοµασία ή η περιγραφή του µίγµατος και η ταυτότητα των ουσιών που συµβάλουν στην ταξινόµηση του µίγµατος. Συσκευασία Η συσκευασία, ιδιαίτερα όταν διατίθεται στο ευρύ κοινό, ανάλογα µε την κατηγορία κινδύνου, µπορεί να απαιτεί πώµατα ασφαλείας για παιδιά και ανάγλυφες προειδοποιητικές ενδείξεις. Το υλικό της συσκευασίας δεν αντιδρά µε τη περιεχόµενη ουσία ή µίγµα. Η συσκευασία δεν πρέπει να έχει µορφή και σχήµα που µπορεί να προσελκύει τα παιδιά και να παραπλανά τους καταναλωτές. Τα ελτία εδοµένων Ασφαλείας ( Α) γνωστά και ως MSDS, αποτελούν το κύριο εργαλείο ενη- µέρωσης στην εφοδιαστική αλυσίδα, για τους κινδύνους και την ασφαλή χρήση, ουσιών και µιγµάτων. Τα Α πρέπει να επικαιροποιηθούν σύµφωνα µε το CLP και για το διάστηµα µέχρι την 1 η Ιουλίου 2015, θα πρέπει να περιέχουν τα στοιχεία τόσο του CLP, όσο και των DSD ή DPD. Οι πληροφορίες σχετικά µε την ταυτότητα των ου- SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

9 σιών και µε την ταξινόµηση και επισήµανση τους, πρέπει να κοινοποιoύνται στον ECHA. Ο ECHA ενσωµατώνει τις πληροφορίες αυτές σε µια ειδική βάση δεδοµένων, τον κατάλογο ταξινόµησης και επισήµανσης. Σε κοινοποίηση στον ECHA οφείλουν να προχωρούν οι παρασκευαστές και εισαγωγείς ουσιών οι οποίες: υπόκεινται σε καταχώρηση, σύµφωνα µε το REACH ( 1tn/y) και διαθέτονται στην αγορά (αν έχει γίνει η καταχώρηση δεν απαιτείται) ταξινοµούνται ως επικίνδυνες σύµφωνα µε το CLP (ανεξάρτητα του tonnage) περιέχονται σε µίγµα σε συγκέντρωση πάνω από τα όρια του παραρτ. Ι του CLP, µε αποτέλεσµα να το καθιστούν επικίνδυνο Οι µεταγενέστεροι χρήστες που παρασκευάζουν ένα µίγµα, οι διανοµείς και οι παραγωγοί αντικει- µένων (κατά το άρθρο 7 του REACH) δεν προβαίνουν σε κοινοποίηση. Αν κάποιος έχει δύο ρόλους, πχ εισαγωγέας και µεταγενέστερος χρήστης, δηλαδή κάνει εισαγωγή από χώρα εκτός ΕΕ και παρασκευάζει ένα µίγµα, τότε οφείλει να κάνει κοινοποίηση ως εισαγωγέας. Ουσίες που διατέθηκαν µέχρι και την 1 η εκεµβρίου 2010 και χρήζουν κοινοποίησης, πρέπει να κοινοποιηθούν στον κατάλογο εντός ενός µηνός, δηλαδή µέχρι 3 Ιανουαρίου 2010 (για την ακρίβεια µέχρι 24 εκεµβρίου λόγω αργιών στον ECHA). Τα στοιχεία που κοινοποιούνται είναι τα εξής: τα στοιχεία του υπεύθυνου κυκλοφορίας η ταυτότητα της ουσίας (παραρτ. VI του CLP) η ταξινόµηση της ουσίας σύµφωνα µε το CLP σε περίπτωση που κάποια ουσία ταξινοµείται σε ορισµένες τάξεις κινδύνου, αλλά υπάρχει ασάφεια για τις υπόλοιπες τάξεις, θα πρέπει να κοινοποιηθεί ένδειξη του κατά πόσο αυτό οφείλεται σε έλλειψη στοιχείων ειδικά όρια συγκέντρωσης και συντελεστές m στοιχεία επισήµανσης, όπως οι συµπληρωµατικές δηλώσεις κινδύνου για την ουσία Όταν υπάρχει διαφορετική εγγραφή στοιχείων για την ίδια ουσία, οι κοινοποιούντες καταβάλουν προσπάθεια να καταλήξουν σε συµφωνία, ώστε να συµπεριληφθεί η ουσία στον κατάλογο ταξινόµησης και επισήµανσης µε κοινά στοιχεία. Στους διαφωνούντες δίνεται η δυνατότητα να κοινοποιήσουν διαφορετικά στοιχεία ταξινόµησης, εφόσον ακολουθούνται από αιτιολόγηση. Αν για την ουσία υπάρχει εναρµονισµένη ταξινόµηση, κοινοποιείται στον ECHA η ταξινόµηση αυτή. Τα στοιχεία αυτά συµπληρώνονται µέσα από ειδικό λογισµικό (IUCLID 5.2) και µέσω της χρήσης του εργαλείου REACH-IT. Υποχρέωση αποτελεί και η διαρκής ενηµέρωση για πληροφορίες κινδύνου. Οι πληροφορίες ελέγχονται ως προς την αξιοπιστία τους και γίνεται νέα αξιολόγηση της ταξινόµησης της ουσίας ή του µίγµατος και έλεγχος πιθανών αλλαγών επί της επισήµανσης του προϊόντος. Κάθε σχετική µεταβολή κοινοποιείται στον ECHA. Οι παρασκευαστές, εισαγωγείς και µεταγενέστεροι χρήστες θα πρέπει να συγκεντρώνουν τις διαθέσι- µες πληροφορίες για την ταξινόµηση και επισή- µανση των ουσιών και των µιγµάτων και να τηρούνται για τουλάχιστον δέκα χρόνια από την ηµεροµηνία προµήθειας της ουσίας ή του µίγµατος. Αντίστοιχα οι διανοµείς (συµπεριλαµβάνονται τα καταστήµατα λιανικής πώλησης) θα πρέπει να συγκεντρώνουν και να τηρούν όλες τις διαθέσιµες πληροφορίες για την επισήµανση. Οι πληροφορίες αυτές ζητούνται από τις αρµόδιες κρατικές αρχές και ο κάτοχος οφείλει να τις προσκοµίσει. Αν οι πληροφορίες έχουν διατεθεί στον ECHA µέσω του REACH ή µέσω της κοινοποίησης σύµφωνα µε το CLP, οι κρατικές αρχές λαµβάνουν τις σχετικές πληροφορίες από τον ECHA για λογαριασµό της εταιρείας. Υπενθυµίζεται ότι οι διατάξεις του CLP εφαρµόζονται για τα βιοκτόνα και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, ωστόσο ο CLP δεν αντικαθιστά τις διατάξεις που διέπουν τα προϊόντα αυτά (οδηγία 98/8/ΕΚ και οδηγία 91/414/ΕΟΚ αντίστοιχα). Σχετική βιβλιογραφία: Καν. 1272/2008/ΕΚ ECHA - European Chemicals Agency (ενηµερωτικό έντυπο για CLP) Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Tαξινόµηση/επισήµανση σύµφωνα µε το CLP Κοινοποίηση πληροφοριών στον ECHA ελτία εδοµένων Ασφαλείας SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

10 Άρθρα Πατώντας «πράσινα» στην συσκευασία: Ένα νέο σήµα για το «ενεργειακό αποτύπωµα» των προϊόντων Η κλιµατική αλλαγή έχει αφήσει ήδη στον πλανήτη τα πρώτα της σηµάδια. Η απότοµη αύξηση των αερίων του θερµοκηπίου (GHG) και κυρίως του διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) από τα 280 στα 387ppm από τη προβιοµηχανική εποχή ως τις µέρες µας, ως αποτέλεσµα της αλόγιστης χρήσης των ορυκτών καυσίµων και σε δεύτερο βαθµό της αποδάσωσης και της χερσαίας υπερεκµετάλευσης, έχει επιφέρει µέση αύξηση της θερµοκρασίας κατά 0,7-0,9 0 C. Tα σενάρια του IPPC (Intergovernmental Panel on Climate Change) προβλέπουν µε τα υπάρχοντα µέτρα, όπως αποφασίστηκαν στη συνθήκη του Κιότο, µια αύξηση της θερµοκρασίας µέχρι και 4,0-6,2 0 C, µε πολύ σοβαρές συνέπειες για το οικοσύστηµα, τις παράκτιες περιοχές, την εκτεταµένη ξηρασία και την µετανάστευση πληθυσµών. Οι ετήσιες εκποµπές GHG στην ΕΕ ήταν περίπου 10 τόνοι CO 2 ανά κάτοικο. Σε επίπεδο συνολικών εκποµπών η ΕΕ είναι στην τρίτη θέση µετά την Κίνα και τις ΗΠΑ. Στο σχήµα 1 αποδίδονται οι πηγές των GHG ανά δραστηριότητα, στην ΕΕ (στις µεταφορές δεν περιλαµβάνονται οι αεροπορικές και οι ναυτιλιακές). Σχήµα 1: GHG ανά δραστηριότητα (ΕΕ, 2008) Η ανάγκη µείωσης των εκποµπών των GHG είναι άµεση πραγµατικότητα και συνιφασµένη µε το σύνολο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η περιβαλλοντική πολιτική δεν αποτελεί στοιχείο ευαισθησίας, αλλά υποχρέωση όλων. Για το σκοπό αυτό η νοµοθεσία ορίζει τις απαιτούµενες ενέργειες, ενώ υπάρχει παράλληλα ένα ευρύ πλαίσιο εθελοντικών δράσεων, οι οποίες επιφέρουν θετικά στο κοινωνικό προφίλ των επιχειρήσεων και έχουν παράλληλα, σηµαντικά οικονοµικά οφέλη. Το ενεργειακό αποτύπωµα (Carbon Footprint), αποτελεί ένα νέο περιβαλλοντικό εργαλείο και η χρήσης του σε υπηρεσίες και αγαθά είναι σηµαντική. Με τη χρήση του λογότυπου, οι επιχειρήσεις ανακοινώνουν στο κοινό το ποσό του CO 2 (και το ισοδύναµο ποσό των άλλων GHG) που αφορά τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος (πρώτες ύλες, εκπο- µπές κατά την παραγωγική διαδικασία, συσκευασία, µεταφορά κτλ). Για το λόγο αυτό αποτελεί µέρος της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA Life Cycle Assessment) που «ποσοτικοποιείται» µε τη βοήθεια των προτύπων µεθόδων ISO Οι µεγάλοι «παραγωγοί GHG» στην Ελλάδα είναι οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής, τα διυλιστήρια, οι µονάδες επεξεργασίας σιδήρου, χάλυβα και φρύξης µετάλλων, οι παραγωγικές µονάδες τσιµέντου, ασβέστη, γυαλιού, κεραµικών, χαρτιού και οι λοιπές µονάδες καύσης (ΚΥΑ 36028/1604/ /ΦΕΚ 1216/Β/06). Οι εγκαταστάσεις αυτές ελέγχονται για τις παραγόµενες ποσότητες GHG. Για τον ορθό προσδιορισµό και για την επαλήθευση, υπάρχουν τα σχετικά πρότυπα ISO µέρη 1,2 και 3. Το carbon footprint προσδιορίζεται ήδη σε αρκετά προϊόντα µε διάφορους υπολογισµούς και λογισµικά εργαλεία. Για να τεθούν πιο συγκεκριµένες απαιτήσεις στην ποσοτικοποίηση και στην επικοινωνία της εφοδιαστικής αλυσίδας µέχρι τους καταναλωτές, ο οργανισµός ετοιµάζει ένα νέο πρότυπο, το ΙSO 14067, που αποτελείται από δύο µέρη: Το πρώτο µέρος αφορά την ποσοτικοποίηση του αποτυπώµατος και το δεύτερο τον εναρµονισµό των µεθόδων επικοινωνίας για την πληροφόρηση σχετικά µε τις εκποµπές GHG. SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

11 Ο διεθνής οργανισµός τυποποίησης (ΙSO), προετοιµάζει επίσης και το πρότυπο ISO που θα παρέχει σε οργανισµούς οδηγίες για τον προσδιορισµό του αποτυπωµατος των προϊόντων, των υπηρεσιών και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η περιβαλλοντική πολιτική επιχειρήσεων αποτυπώνεται µε διάφορα σύµβολα και δράσεις. Οι περιβαλλοντικές δράσεις δηλώνονται µε ενέργειες ανακύκλωσης και µε περιβαλλοντικές δηλώσεις όπως προκύπτουν από την εφαρµογή συστηµάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης (πχ EMAS). Από το παλιό σύµβολο απόρριψης σε κάδο του απορρίµατος της συσκευασίας και το green dot, στο γερµανικό µπλε άγγελο, το σκανδιναβικό κύκνο και το ευρωπαϊκό eco-label, η αποτύπωση της περιβαλλοντικής επαγρύπνισης στη συσκευασία δίνει µια µάχη καθιέρωσης στη συνείδηση των καταναλωτών. ονται στο αγοραστικό κοινό για µείωση του αντίκτυπου του προϊόντος στο φαινόµενο του θερµοκηπίου. Ενηµερώνει το αγοραστικό κοινό για το αντίκτυπο των δικών του ενεργειών σε σχέση µε τη διαχείριση του προϊόντος. Συµβάλει εποµένως στην ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνείδησης. ίνεται η δυνατότητα δηµιουργίας «κλιµατικά ουδέτερων» προϊόντων και υπηρεσιών, δηλαδή αντισταθµιστικών έργων ενδοεταιρικών ή χορηγικών που µειώνουν ισόποσα τις εκπεµπόµενες ποσότητες των GHG. Εικόνα 1: ιάφορα περιβαλλοντικά σήµατα Τι έχει να προσδώσει ένα ακόµα οικολογικό σήµα στη συσκευασία ή στα logo εταιρειών παροχής υπηρεσιών και στην εφοδιαστική αλυσίδα? Όπως και τα υπόλοιπα οικολογικά σήµατα, δείχνει έµπρακτα την περιβαλλοντική πολιτική της εταιρείας. Σε αντίθεση µε άλλα σήµατα εστιάζει σε ένα συγκεκριµένο πρόβληµα, τα GHG και εποµένως την κλιµατική αλλαγή, η οποία είναι ιδιαίτερα οικεία στους καταναλωτές. Οπωσδήποτε κάτι νεοτεριστικό είναι πάντα αξιοπρόσεκτο και εποµένως από θέµα marketing αναµένεται να έχει επιτυχία. Αποτελεί δέσµευση, καθώς οι εταιρείες δεσµεύ- Εικόνα 2: Προϊόντα και Carbon footprint Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Προσδιορισµό εκποµπών GHG Carbon footprint Eco-label (οικολογικό σήµα) SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

12 Άρθρα Παραγωγή από την...αρχή: Η σηµασία της εδαφολογικής ανάλυσης και της σωστής δειγµατοληψίας Το έδαφος αποτελεί το µέσο στήριξης και θρέψης των φυτών. Η εδαφολογική µελέτη και η ανάλυση του αρδευτικού νερού είναι απαραίτητες για την εγκατάσταση µιας καλλιέργειας και την ανάπτυξη των φυτών. Πρωταρχικός σκοπός της εδαφολογικής ανάλυσης είναι η µελέτη της κατάστασης της γονιµότητας του εδάφους. Η γνώση της περιεκτικότητας του σε θρεπτικά στοιχεία και µικροστοιχεία καθορίζει και το πρόγραµµα λίπανσης µιας καλλιέργειας και προλαµβάνει την τροφοπενία και την τροφοτοξικότητα των φυτών. Επίσης µπορούν να προσδιοριστούν στοιχεία µε σηµαντική τοξικότητα για το έδαφος (όπως το νάτριο, το χλώριο και το βόριο) όταν αυτά είναι σε υψηλές συγκεντρώσεις. Με τη µελέτη των φυσικοχηµικών χαρακτηριστικών του, δύναται να προσδιοριστούν και οι ανάγκες του εδάφους σε νερό, άροση ή και διόρθωση της µηχανικής του σύστασης µε κατάλληλο εµπλουτισµό Η σωστή δειγµατοληψία αποτελεί πολύ σηµαντικό κοµµάτι της εδαφολογικής µελέτης. Αστοχία στην αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος επιφέρει σηµαντικό σφάλµα στην εκτίµηση της ποιότητας του εδάφους. Ο διεθνής οργανισµός τυποποίησης (ISO) έχει εκδώσει το πρότυπο ISO (το οποίο αποτελείται από 8 µέρη) για το σχεδιασµό της σωστής δειγ- µατοληψίας, τις τεχνικές δειγµατοληψίας, τη διαδικασία εξέτασης διαφόρων τύπων εδαφών, από τα καλλιεργούµενα µέχρι τα επιβαρυµένα εδάφη σε αστικές και βιοµηχανικές περιοχές. Επίσης χρήσι- µες συµβουλές για τη διαδικασία της δειγµατοληψίας δίνονται και από την US EPA (Environmental Protection Agency) Πριν από τη δειγµατοληψία απαιτείται σχεδιασµός επί χάρτου. Καθορίζονται οι στόχοι της ενέργειας της δειγµατοληψίας (πχ έλεγχος γονιµότητας εδάφους, ρύπανσης εδάφους κ.α), οι παράµετροι που πρέπει να προσδιοριστούν, εκτιµάται το κόστος της µελέτης του εδάφους. Συγκεντρώνονται οι πληροφορίες που υπάρχουν για την υπό µελέτη έκταση και την πέριξ περιοχή. Εξετάζεται το χωράφι αν είναι οµοιογενές ή όχι (κλίση, µηχανική σύσταση κλπ). ιαιρείται σε οµοιογενή τεµάχια. από τα οποία λαµβάνονται δείγµατα. Για κηπευτικά είδη η δειγµατοληψία γίνεται από βάθος 0-30cm. Για δενδρώδεις καλλιέργειες λαµβάνονται δείγµατα από βάθος 0-30cm, 30-60cm, 60-90cm. Αν το έδαφος παρουσιάζει διακριτές στρώσεις λαµβάνονται δείγµα από κάθε στρώση και µετράται το βάθος και το εύρος της κάθε στρώσης. Αναµιγνύονται τα δείγµατα από το ίδιο βάθος λαµβάνεται οµοιογενές δείγµα βάρους περίπου 1-1,5kg και παραδίδονται προς ποιοτική ανάλυση. Τα δείγµατα τοποθετούνται σε πλαστικές σακούλες και επισηµαίνονται κατάλληλα µε τα στοιχεία του δείγµατος, όπως στοιχεία πελάτη, καλλιέργεια, ηµεροµηνία δειγµατοληψίας, περιοχή δειγµατοληψίας, βάθος. Ένας συνήθης τρόπος δειγµατοληψίας είναι η σάρωση των οµοιογενών τµηµάτων που διαιρέθηκε η έκταση µε τρόπο ζικ-ζακ. Άλλοι µέθοδοι προτείνουν την τυχαία δειγµατοληψία ή την συστηµατική, όπως φαίνεται στο Σχήµα 1. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να χαρτογραφούνται τα σηµεία δειγµατοληψίας. Πρακτικά θα πρέπει να αναµιχθεί µεγάλος αριθµός υποδειγµάτων για να ληφθεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγµα σε µια οµοιογενή έκταση. Η συχνότητα µιας εδαφολογικής ανάλυσης σχετίζεται µε παραµέτρους όπως η εντατικοποίηση της καλλιέργειας και οι κλιµατολογικές συνθήκες. α γ Σχήµα 1: Σηµεία και τρόποι δειγµατοληψίας: (α) ζικ-ζακ, (β) τυχαία, (γ) συστηµατική β SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

13 Συνιστάται αρχικά συχνότερη δειγµατοληψία και κατόπιν µια φορά κάθε 2-3 χρόνια, ενώ σε θερµοκηπιακές καλλιέργειες τουλάχιστον µια φορά κάθε χρόνο. Η δειγµατοληψία είναι ορθότερο να γίνεται πριν από λιπάνσεις, βροχοπτώσεις και καλλιεργητικές φροντίδες. Επίσης είναι προτιµότερο να µη λαµβάνονται δείγµατα κοντά σε δρόµους, σπίτια και παρόµοια χαρακτηριστικά σηµεία. Είναι πιθανό να χρειαστεί ξεχωριστό δείγµα για τέτοια σηµεία και για τον προσδιορισµό της ρύπανσης του εδάφους. Στη δειγµατοληψία υπεισέρχονται αρκετές πηγές σφαλµάτων, όπως: Η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος: Όσο µεγαλύτερος ο αριθµός των δειγµάτων που συλλέγονται προς ανάµιξη και δηµιουργία ενός δείγµατος, τόσο στατιστικά ελαττώνεται το σφάλµα της µέτρησης. Ένα δείγµα θα πρέπει να λαµβάνεται ως προϊόν ανάµιξης δειγµατοληψιών. Η ανάµιξη ετερογενών εδαφών: Επικλινή, παραποτάµια εδάφη εµφανίζουν σηµαντικές διαφορές από επίπεδα εδάφη. Στις περιπτώσεις αυτές δεν πρέπει να αναµινύονται τα εδάφη, αλλά πρέπει να αναλύονται ξεχωριστά δείγµατα. Η χρήση µη κατάλληλου εξοπλισµού δειγµατοληψίας: Στην ανάλυση ορισµένων βαρέων µετάλλων χρήση ακατάλληλου δειγµατολήπτη µπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσµατα. Επίσης η µη χρήση ειδικών δειγµατοληπτών που επιτυγχάνουν εγκάρσια δειγµατοληψία θα επιφέρει ανάµιξη των δειγµάτων και όχι τον επιθυµητό διαχωρισµό ανάλογα µε το βάθος (Εικόνα 1) Η εποχή δειγµατοληψίας: Μετά από τη χρήση λιπασµάτων ή την περίοδο βροχοπτώσεων είναι πιθανό να δηµιουργηθούν θετικά και αρνητικά αντίστοιχα σφάλµατα, στον προσδιορισµό των στοιχείων και ιχνοστοιχείων του εδάφους. Εικόνα 1: Ειδικός δειγµατολήπτης εδάφους Επίσης υπάρχουν και ενδοεργαστηριακές πηγές σφαλµάτων, όπως η υποδειγµατοληψία, η ξήρανση του δείγµατος µε ρεύµα αέρα, το σφάλµα του αναλυτή και η αβεβαιότητα στη µέτρηση του εργαστηριακού εξοπλισµού και των οργάνων µέτρησης. Γενικά, εφόσον ακολουθούνται πρότυπες µέθοδοι προετοιµασίας του δείγµατος και πρότυπες αναλυτικές µέθοδοι, το ενδοεργαστηριακό σφάλµα είναι πολύ µικρό σε σχέση µε το σφάλµα κατά τη δειγµατοληψία. Συνοψίζοντας, η εδαφολογική ανάλυση παρέχει: µια εικόνα της γονιµότητας του εδάφους, µε τον προσδιορισµό των µακρο- και µικρο- θρεπτικών στοιχείων και της οργανικής ουσίας πληροφορίες για παρουσία προβληµάτων, όπως οξύτητα, αλατότητα, αλκαλίωση, τοξικότητα και εποµένως κατάλληλων µεθόδων αντιµετώπισης την πιθανότητα απωλειών λόγω εξαέρωσης σε συνάρτηση µε το ph και τη συγκέντρωση του ανθρακικού ασβεστίου τη δέσµευση φωσφόρου και καλίου και την πιθανότητα απωλειών αζώτου καθορισµός ενδεδειγµένου προγράµµατος λίπανσης βελτιστοποίηση καλλιεργητικών πρακτικών Σχετική βιβλιογραφία: Θρέψη-Λίπανση των Φυτών, Τσαπικούνης Φ., 2004, Εκδόσεις Σταµούλη Ανόργανη Θρέψη και Λιπάσµατα, Θεριός Ι., 1996, Εκδόσεις Γαρταγάνη Paolo DeZorzi et al.,terminology in soil sampling, Pure Appl. Chem., 2005, Vol. 77, No. 5, pp Clay D., Carlson C., Reese C., Reducing Soil Sampling Errors, March April 2010, Crops & Soils, American Society of Agronomy US EPA, Preparation of Soil Sampling Protocols:Sampling Techniques and Strategiew, 1992 Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Εδαφολογικές αναλύσεις Φυλλοδιαγνωστική Αναλύσεις νερού άρδευσης Αναλύσεις λιπασµάτων φυτοφαρµάκων Αναλύσεις επιµολυντών σε αγροτικά προϊόντα Τυποποίηση αγροτικών προϊόντων SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

14 Άρθρα Ιχνηλασιµότητα: Ένα κρίσιµο σηµείο ελέγχου στις επιχειρήσεις τροφίµων & ζωοτροφών Η ιχνηλασιµότητα (traceability) είναι ένα από τα σηµαντικότερα εργαλεία για τη διασφάλιση της ποιότητας προϊόντων και υπηρεσιών. Αποτελεί βασικό συστατικό όλων των συστηµάτων ποιότητας και εφαρµόζεται σε επιχειρήσεις τροφίµων και λοιπών προϊόντων, σε υπηρεσίες και εργαστήρια. Σύµφωνα µε τον ορισµό του ISO 9001:2000 ιχνηλασιµότητα είναι η ικανότητα εντοπισµού/ ανίχνευσης του ιστορικού ή της εφαρµογής ή της θέσης της υπό εξέτασης ενέργειας ή αντικειµένου. Η ιχνηλασιµότητα συνδέεται άµεσα µε την ορθή βιοµηχανική πρακτική (GMP). ύο σηµαντικά γεγονότα ώθησαν στην υποχρεωτική εφαρµογή της ιχνηλασιµότητας στο χώρο των τροφίµων και των ζωοτροφών: η σπογγώδης εγγεφαλοπάθεια των βοοειδών (BSE) και τα γενετικά τροποποιηµένα τρόφιµα (GMO). Η ιχνηλασιµότητα είναι υποχρεωτική στις επιχειρήσεις τροφίµων και ζωοτροφών από την 1 η /1/ 2005 (Καν. 178/ 2002). Η ανιχνευσιµότητα, όπως αναφέρεται στον κανονισµό, η δυνατότητα ανίχνευσης και παρακολούθησης τροφίµων, ζωοτροφών, ζώων και α υλών, πρέπει να εφαρµόζεται από όλες τις σχετικές επιχειρήσεις και οι εταιρείες να παρέχουν τις απαραίτητες πληροφορίες στις αρµόδιες αρχές. Τα τρόφιµα ή οι ζωοτροφές πρέπει να φέρουν κατάλληλη επισήµανση ή σήµα αναγνώρισης, ώστε να διευκολύνεται η ανιχνευσιµότητα τους, µέσω κατάλληλων εγγράφων ή πληροφοριών. Παράλληλα για την ιχνηλασιµότητα, υφίσταται και εφαρµόζεται η κάθετη ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά συγκεκριµένους παραγωγικούς κλάδους, όπως πχ βόειο κρέας, αλιεύµατα, αυγά, γενετικά τροποποιηµένα, φρούτα, λαχανικά, µέλι, λάδι κά, έτσι ώστε να είναι σε θέση οι καταναλωτές να αναγνωρίζουν την προέλευση τους και την αυθεντικότητα τους. Εκτός από τα τρόφιµα και η συσκευασία (υλικά και αντικείµενα σε επαφή µε τρόφιµα) πρέπει να ιχνηλατείται (Καν. 1935/2004). Αντίστοιχα προβλέπεται και σε παγκόσµια κλίµακα η εφαρµογή της ιχνηλασιµότητας, στα πλαίσια των στόχων της Codex Alimentarius Comission. Στην περίπτωση των ζώων, οι παραγωγοί πρέπει να τα σηµατοδοτούν µε ετικέτες όπου θα αναγράφονται οι λεπτοµέρειες της προέλευσης τους καθώς και η ηµεροµηνία σφαγής, και να φέρουν σφραγίδα µε τον κωδικό πιστοποίησης του σφαγείου. Τα στοιχεία σηµατοδότησης πρέπει να φέρουν συγκεκριµένες πληροφορίες (barcodes, ενώτια, διαβατήρια). Η ιχνηλασιµότητα, σύµφωνα µε το πρότυπο ISO 22005:2007 πρέπει να έχει τις εξής βασικές αρχές: να είναι επαληθεύσιµη να εφαρµόζεται σταθερά και µε την έννοια του δικαίου να προσανατολίζεται σε συγκεκριµένα αποτελέσµατα να είναι οικονοµική και εφαρµόσιµη να είναι σύµφωνη µε κανονισµούς και πολιτικές να είναι σύµφωνη µε προκαθορισµένες απαιτήσεις ορθότητας - ακρίβειας Με τα συστήµατα ιχνηλασιµότητας επιτυγχάνεται: έλεγχος και αύξηση της αξιοπιστίας των διακινούµενων προϊόντων ταχεία ανάκληση προϊόντων ταχεία ενηµέρωση αρχών και πελατών εύρεση µη συµµορφώσεων και δυνατότητα άµεσης εφαρµογής διορθωτικών προληπτικών ενεργειών Για την εφαρµογή ενός προγράµµατος ιχνηλασι- µότητας, πρέπει ο οργανισµός (εταιρεία τροφίµων ζωοτροφών) να προσδιορίσει τη θέση του στην αλυσίδα, µε βάση την προσέγγιση «ένα στάδιο πριν ένα στάδιο µετά», δηλαδή προµηθευτές και πελάτες (Σχήµα 1). Ακολούθως, ο οργανισµός πρέπει να προσδιορίσει τη ροή των υλικών (α ύλες, συσκευασία, προϊό- SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

15 ντα) και να την τεκµηριώσει µε τρόπο τέτοιο ώστε να επιτυγχάνονται οι αντικειµενικοί στόχοι του συστήµατος ανιχνευσιµότητας. Τέλος, ο οργανισµός πρέπει να καθορίσει τις πληροφορίες που λαµβάνει από τους προµηθευτές, τις πληροφορίες που συγκεντρώνονται για το προϊόν και την παραγωγική διαδικασία και τις πληροφορίες που παρέχονται στους καταναλωτές και την εφοδιαστική αλυσίδα. Σύµφωνα µε τον Κώδικα Τροφίµων και Ποτών (ΚΤΠ), πρέπει στη συσκευασία να υπάρχουν στοιχεία αναγνώρισης της παρτίδας (LOT number), του συνόλου δηλαδή των µονάδων ενός προϊόντος που παράγεται ή συσκευάζεται σε πανοµοιότυπες συνθήκες. Πριν από την ένδειξη του αριθµού παρτίδας προηγείται το γράµµα "L" εκτός από την περίπτωση που η ένδειξη της παρτίδας διακρίνεται καθαρά από τις άλλες ενδείξεις της ετικέτας. Η ένδειξη της παρτίδας πρέπει να είναι ευδιάκριτη, ευανάγνωστη και ανεξίτηλη. Η ένδειξη της παρτίδας δεν απαιτείται: στα γεωργικά προϊόντα που πωλούνται ή παραδίδονται σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης, συντήρησης ή συσκευασίας, διακινούνται ή συλλέγονται µε σκοπό την άµεση παρασκευή ή µεταποίηση όταν στον τόπο πώλησης στον τελικό καταναλωτή τα τρόφιµα δεν είναι προσυσκευασµένα, συσκευάζονται αν ο ζητήσει ο αγοραστής ή έχουν προσυσκευαστεί για να πωληθούν αµέσως σε συσκευασίες µε την µεγαλύτερη επιφάνεια τους, να είναι µικρότερη από 10cm 2 στις ατοµικές συσκευασίες παγωτών. Η ένδειξη για την αναγνώριση της παρτίδας πρέπει να αναφέρεται πάνω στις οµαδικές συσκευασίες. εισαγωγή α υλών αρ.παραγγελίας - προµηθευτής - εκτίµηση ΥΠ - αποδέσµευση -στοιχεία αποδέσµευσης - επισήµανση παλέτας εισαγωγή στην παραγωγή - αποσυσκευασία σηµειώσεις κυκλοφορίαςεπισήµανση παλέτας - επισήµανση υλικών - έλεγχος αποθήκης Η ένδειξη που επιτρέπει την αναγνώριση της παρτίδας είναι προαιρετική στην περίπτωση που στην ετικέτα αναγράφεται η ηµεροµηνία ελάχιστης διατηρησιµότητας ή η τελευταία ηµεροµηνία ανάλωσης, µε την προϋπόθεση ότι η ηµερο- µηνία αυτή συµπεριλαµβάνει ένδειξη σαφή και κατά σειρά τουλάχιστο της ηµέρας και του µήνα. Έτσι ένδειξη όπως «ανάλωση κατά προτίµηση πριν από..» ακολουθούµενη την ένδειξη της ηµεροµηνίας, µπορεί να αποτελεί στοιχείο ιχνηλασι- µότητας. Το πλέον σηµαντικό είναι να µπορεί να αποδοθεί εύκολα από τον πελάτη καταναλωτή ο κωδικός, ώστε να ενηµερωθεί ορθά για το πρόβλη- µα ο παραγωγός προµηθευτής του προϊόντος. Γενικά πρέπει να εξασφαλίζεται τόσο η προς τα εµπρός (Downstream) ιχνηλασιµότητα (ξεκινώντας από µία συγκεκριµένη παρτίδα πρώτης ύλης, να φτάσουµε στον εντοπισµό όλων των παρτίδων τελικών προϊόντων που παρήχθησαν), όσο και η προς τα πίσω (Upstream) ιχνηλασιµότητα (από την παρτίδα του τελικού προϊόντος, να ανιχνεύουµε τις Α ύλες που χρησιµοποιήθηκαν). Τα κύρια προβλήµατα που συναντώνται στην εφαρµογή της ιχνηλασιµότητας είναι: προϊόντα που είναι δύσκολο να ιχνηλατηθούν (πχ πολλοί µικροπροµηθευτές της ίδιας α ύλης για ένα προϊόν) η εφαρµογή του προγράµµατος ιχνηλασιµότητας στις επιχειρήσεις το κόστος σε δαπάνες εξοπλισµού και ανθρωποώρες Ένα οικονοµικότερο σύστηµα ιχνηλασιµότητας ενδεχοµένως προσδιορίζει (χαρακτηρίζει) λιγότερο µια παρτίδα και εποµένως αυξάνει τον κίνδυνο ανάκλησης µεγαλύτερης ποσότητας προϊόντων. προετοιµασία επεξεργασία παλετοποίηση διανοµή σύστηµα παρακολούθησης υλικών -bar scan tickets αρχεία: επεξεργασίας, συσκευασίας, date codes - αρχεία παρτίδας - ηλεκτρονικά αρχεία αρχεία παλετών - παραγωγής -bar scan tickets Σχήµα 1: Ροή παραγωγής (), αρχεία ιχνηλασιµότητας (), ταυτοποίηση () bar scan tickets -bar scan tickets SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

16 Η αρχική εφαρµογή barcode σε προϊόντα έγινε για λόγους εµπορικούς (marketing) προκειµένου να καταγράφονται οι τάσεις αγοράς από τα αντίστοιχα σηµεία πώλησης. Πλέον, στην πιο εξελιγµένη µορφή της, η ιχνηλασιµότητα παρέχει δυνατότητες on line παρακολούθησης αποθεµάτων α υλών και προϊόντων και σε συνάρτηση µε άλλες παραµέτρους, όπως πωλήσεις, εποχικότητα κλπ δύναται να γίνονται άµεσα ενέργειες πώλησης και αγοράς. Ένα σύστηµα ιχνηλασιµότητας αποτελείται από δύο κύρια µέρη: το σύστηµα κωδικοποίησης και το λογισµικό ιχνηλασιµότητας. Η κωδικοποίηση γίνεται κυρίως πάνω στα προϊόντα (στην ατοµική συσκευασία) και περιλαµβάνει πληροφορίες ιχνηλασιµότητας, όπως η ηµεροµηνία λήξης, κωδικοί παραγωγής, αριθµοί παρτίδας (LOT), επωνυµία κατασκευαστή, βάρος, ποσότητες, περιγραφή περιεχοµένου, µε µορφή είτε αναγνώσιµη από τον άνθρωπο είτε από µηχανές (barcodes EAN* 13, EAN 128, 2-D, RFID, κτλ) (Σχήµα 2) Linear barcodes Code 128 UPC, ΕΑΝ 13* Interleaved 2 of 5 2-D barcodes Data Matrix PDF417 Maxicode *European Article Number, Universal Product Code Σχήµα 2: Παραδείγµατα barcodes Η επιλογή του είδους συµβολογίας (barcode) σχετίζεται µε παράγοντες όπως πρότυπα, σκοπός και χρήση, κωδικοποιηµένες πληροφορίες, εκτύπωση και µέθοδοι αποκωδικοποίησης µε τη βοήθεια barcode scanners (Πίνακας 1). Πίνακας 1: Βarcodes και κατηγορίες εφαρµογών Πρότυπα Σκοπός Συµβολογία Barcode ABC Codabar blood bank tracking Codabar AIAG automotive item identification Data Matrix DOD UID unique identifier for US Department of Defense Data Matrix EAN-8 & EAN-13 items for sale worldwide UPC/EAN * EAN-14 shipping cartons Interleaved 2 of 5 or Code 128 GTIN global trade identification Code 128 GTIN-12 global trade identification UPC * GTIN-13 global trade identification EAN * GTIN-14 global trade identification and POS GS1-DataBar ISBN, EAN-13 with ISSN & books and periodicals UPC/EAN Bookland LOGMARS US Department of Defense Code 39 MIL-STD- 130 US Department of Defense Data Matrix POSTNET US mail POSTNET SCC-14 shipping cartons Interleaved 2 of 5 or Code 128 SISAC serial numbers for serial publications Code 128 SICI Code serial numbers for serial publications Code 128 ISBT-128 blood, tissue and organ products Code 128 SSCC-18 shipping cartons Code 128 USPS Special US mail special services Code 128 Services UCC12, UPC-A & items for sale in the USA and Canada UPC * UPC-E *Από 1/1/2010, το σύστηµα GS1 DataBar µπορεί να χρησι- µοποιείται στη θέση όλων των UPC και EAN τύπων barcode για τα POS (points of sale). Σχετική βιβλιογραφία: Food Safety Agency UK (2002), Traceability in the Food Chain: A preliminary study To νέο πρότυπο ποιότητας & ασφάλειας τροφίµων ISO 22000: Παρουσίαση & Ερµηνεία, Αρβανιτόγιαννης Ι., Τζούρος Ν., 2006, Εκδόσεις Σταµούλη Food authenticity and traceability, Lees M., 2003, CRC Press ISO 22005:2007; Traceability in the feed and food chain - General principles and basic requirements for system design and implementation Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Μελέτες HACCP/ ΙSO Eφαρµογή GMP Υποστήριξη σε θέµατα νοµοχηµείας SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

17 Άρθρα Η διάθεση των υγρών αποβλήτων σε αποχετευτικά δίκτυα και οι ευθύνες των επιχειρήσεων Tα έργα αποχέτευσης έχουν ως σκοπό την αποµάκρυνση των υγρών αποβλήτων από τα σηµεία παραγωγής τους, µε τρόπο άµεσο και οικονοµικό και την όδευση τους προς τις µονάδες επεξεργασίας, ώστε να ελέγχεται η διάθεση τους στους διάφορους περιβαλλοντικούς ταµιευτήρες. Υπάρχουν περίπου 300 µονάδες επεξεργασίας που λειτουργούν από την ΕΥ ΑΠ, την ΕΥΑΘ, τις κατά τόπους ΕΥΑ και σε πολύ µικρό ποσοστό από τους ΟΤΑ και διαδηµοτικούς συνδέσµους. Οι βασικές διεργασίες που γίνονται στις µονάδες αυτές είναι δύο: η επεξεργασία των αποβλήτων και η επεξεργασία της αποµένουσας λάσπης. Tα απόβλητα που καταλήγουν στο αποχετευτικό δίκτυο, διακρίνονται σε: Οικιακά λύµατα, τα λύµατα από περιοχές κατοικίας και υπηρεσιών που προέρχονται κυρίως από τον ανθρώπινο µεταβολισµό και τις εµπορικές δραστηριότητες. Βιοµηχανικά λύµατα, οποιαδήποτε λύµατα που απορρίπτονται από κτίρια και χώρους που χρησιµοποιούνται για οποιαδήποτε εµπορική ή βιο- µηχανική δραστηριότητα, και τα οποία δεν είναι οικιακά λύµατα ή όµβρια ύδατα. Όµβρια ύδατα, τα νερά της βροχής µαζί µε τα εκπλύµατα των δρόµων Nερά διήθησης - εισροής, που δέχεται το αποχετευτικό σύστηµα λόγω της µη απόλυτης στεγανότητας του και που προέρχονται από τον υδροφόρο ορίζοντα και τα νερά επιφανειακής απορροής. Ως αστικά λύµατα χαρακτηρίζονται τα οικιακά λύµατα ή το µείγµα οικιακών µε βιοµηχανικά λύ- µατα ή/και όµβρια ύδατα. Tο σύστηµα αποχέτευσης οµβρίων και ακαθάρτων διακρίνεται σε: 1.Mικτό σύστηµα, στο οποίο µέρος της αποχετευόµενης παροχής εξυπηρετείται µε χωριστικό σύστηµα και µέρος µε παντορροϊκό 2.Παντορροϊκό σύστηµα, στο οποίο υπάρχει ένα κοινό δίκτυο για τα όµβρια και τα ακάθαρτα 3.Xωριστικό σύστηµα, στο οποίο υπάρχει ξεχωριστό δίκτυο αγωγών συλλογής των ακαθάρτων και των οµβρίων υδάτων Η συλλογή, µεταφορά, επεξεργασία και διάθεση των αστικών λυµάτων διαφόρων εγκαταστάσεων είναι υποχρέωση που απορρέει από την αρχή της προστασίας του περιβάλλοντος, τις γενικές ρυθµίσεις του Ν.1650/86, τις ειδικές ρυθµίσεις της Υγειονοµικής ιάταξης Ε1β/221/65, της Οδηγίας 91/271 /ΕΟΚ και της ΚΥΑ 80568/4225/91. Καθώς οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας διαφέρουν στις κατά τόπους ΕΥΑ, είναι δυνατό να υπάρχουν διαφοροποιήσεις στους κανονισµούς λειτουργίας και εποµένως στα όρια εκποµπών των απορροών. Στον Πίνακα 1 αναφέρονται τα όρια των βιοµηχανικών απορροών στους υπονόµους, για την περιοχή εποπτείας της ΕΥ ΑΠ. Πίνακας 1: Πίνακας ορίων εκποµπών των βιοµηχανικών απορροών σε υπονόµους (ΕΥ ΑΠ) Παράµετρος όρια Παράµετρος όρια ph 6-9 Cd 0,5mg/l Θερµοκρασία 35 0 C Cr III 2mg/l BOD 5 500mg/l Cr VI 0,5mg/l COD 1000mg/l Co 10mg/l Αιωρούµενα 500mg/l Cu 1mg/l στερεά Χονδρά στερεά 1,5cm CN - 3mg/l ιαλυµένα στερεά 3000mg/l F - 20mg/l Απορρυπαντικά 50mg/l Fe 15mg/l Λίπη έλαια 40mg/l Pb 5mg/l ορυκτά έλαια 15mg/l Mn 10mg/l ΝΗ 3 - Ν 25mg/l Hg 0,01mg/l ΝΟ 2 - Ν 4mg/l Mo 10mg/l ΝΟ 3 - Ν 20mg/l Ni 10mg/l 3- ΡΟ 4 - Ρ 10mg/l Φαινόλες 5mg/l 2- SO 3 1mg/l Se 0,2mg/l 2- SO mg/l Ag 5mg/l H 2 S 1mg/l Th 2mg/l Al 10mg/l Sn 10mg/l Sb 5mg/l Ti 10mg/l As 0,5mg/l U 5mg/l Ba 20mg/l Zn 20mg/l Be 30mg/l Καθιζάνοντα 10ml/l στερεά B 10mg/l Ελ. χλώριο 5mg/l Br 10mg/l SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

18 Επιχειρήσεις, όπως βιοµηχανίες, βιοτεχνίες, εργαστήρια, πλυντήρια αυτοκινήτων κ.ά. που διοχετεύουν στο αποχετευτικό δίκτυο εκτός των οικιακών λυµάτων και των οµβρίων υδάτων, βιοµηχανικά ή άλλα απόβλητα οφείλουν να έχουν χωριστό εσωτερικό δίκτυο για τα απόβλητα αυτά και να διαθέτουν σχετική άδεια από την ΕΥ ΑΠ (ή άλλη ΕΥΑ) για την νόµιµη σύνδεση τους. Για τις επιχειρήσεις αυτές, το φρεάτιο προσαρµογής της εξωτερικής διακλάδωσης, δύναται να είναι ταυτόχρονα και φρεάτιο ελέγχου και δειγµατοληψίας των υγρών αποβλήτων (επεξεργασµένων ή µη). Η δειγµατοληψία γίνεται από την Υπηρεσία Ελέγχου και Εποπτείας Υγρών Αποβλήτων της ΕΥ ΑΠ χωρίς ειδοποίηση των επιχειρήσεων, για τον έλεγχο των παραγόµενων αποβλήτων. Ο έλεγχος γίνεται για την ασφάλεια και καλή λειτουργία του δικτύου και των εγκαταστάσεων επεξεργασίας στις οποίες καταλήγει (πχ για την Αττική, Ψυττάλεια, Μεταµόρφωση). Σε περίπτωση που τα παραγόµενα απόβλητα είναι εκτός των ορίων των παραµέτρων που θέτονται (πχ πίνακας 1 για την Αττική), η κάθε επιχείρηση οφείλει να προχωρήσει σε κατάλληλες εργασίες εντός 4 µηνών από την γνωστοποίηση των σχετικών υποδείξεων της ΕΥ ΑΠ. Αν δεν υπάρξει συµµόρφωση εντός 8 µηνών η ΕΥ ΑΠ µπορεί να προχωρήσει σε διακοπή της υδροδότησης. Γενικά οι βιοµηχανίες και οι βιοτεχνίες εγκαθίστανται σε βιοµηχανικές ζώνες, βιοµηχανικά ή βιοτεχνικά πάρκα. Η άδειά τους χωρίζεται σε δύο στάδια: Την άδεια εγκατάστασης και την άδεια λειτουργίας. Η άδεια εγκατάστασης εκδίδεται αρχικά δίνεται η δυνατότητα εγκατάστασαης εξοπλισµού. Στο χρονικό διάστηµα που ορίζει η άδεια εγκατάστασης, µε τη µονάδα πλήρως εγκατεστηµένη και µετά από την βεβαίωση καταλληλότητας από την /νση Υγείας ή τη /νση Αγροτικής Ανάπτυξης (εφόσον πρόκειται για αγροτικά προϊόντα) εκδίδεται η άδεια λειτουργίας, οπότε η επιχείρηση λειτουργεί νόµιµα. Αντίστοιχα, άδειες λειτουργίας απαιτούνται και από µικρότερης όχλησης επιχειρήσεις, όπως εργαστήρια, αποθήκες, καταστήµατα πώλησης, επιχειρήσεις λιανικής και εστίασης. Για την έκδοση άδειας λειτουργίας και για τις επιχειρήσεις που παράγουν και διαθέτουν επικίνδυνα απόβλητα (όπως ορίζονται στην Απόφαση υπ αριθ. Η.Π.13588/725/06 - ΦΕΚ 383Β/2006) και α- παιτείται έγκριση περιβαλλοντικών όρων, είναι α- παραίτητη η έγκριση από την ΕΥ ΑΠ, της µελέτης επεξεργασίας βιοµηχανικών αποβλήτων. Για την υποβολή της µελέτης απαιτείται εργαστηριακός έλεγχος των υγρών αποβλήτων. Είναι πρωταρχικής σηµασίας ο έλεγχος των αποβλήτων τόσο στο σηµείο εξόδου όσο και στις επιµέρους παραγωγικές διαδικασίες, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου καταγράφονται υπερβάσεις των ορίων των παραµετρικών τιµών. Οι κύριες παράµετροι παρακο-λούθησης για ορισµένους βιοµηχανικούς κλάδους, συνοψίζονται στον Πίνακα 2. Σύµφωνα µε την οδηγία 96/61/ΕΚ για την Ολοκληρωµένη Πρόληψη και Περιορισµό της Ρύπανσης (IPPC), θα πρέπει να εφαρµόζονται οι Βέλτιστες ιαθέσιµες Τεχνικές µε σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος. Η οδηγία αυτή αποτελεί το εφαλτήριο κάθε µελέτης διαχείρισης αποβλήτων. Πίνακας 2: Κύριες παράµετροι παρακολούθησης υγρών αποβλήτων ανά βιοµηχανική δραστηριότητα Βιοµηχανικός κλάδος Παραγωγή επεξεργασία κρέατος Επεξεργασία αλιευµάτων Επεξεργασία λαχανικών Παραγωγή λιπών-ελαίων Παραγωγή γαλακτοκοµικών Οινοποιεία Κλωστουφαντουργεία - εριοπλυντήρια Βιοµηχανία ξύλου κατασκευής επίπλων κλπ Παραγωγή σαπώνων & απορρυπαντικών Παράµετροι παρακολούθησης BOD, COD, SS, TDS, TN, TP, ph, λίπη-έλαια BOD, COD, SS, TDS, TN, ph, λίπη-έλαια BOD, COD, SS, TDS, ph BOD, COD, ph, λίπη-έλαια BOD, COD, SS, TDS, TN, TP, ph, λίπη-έλαια BOD, COD, SS, TDS, ph BOD, COD, SS, TDS, TN, TP, ph, λίπη-έλαια, Cr, φαινόλες BOD, COD, SS, TDS, TN, ph, φαινόλες, βιοκτόνα, οργανικοί διαλύτες BOD, COD, SS, TDS, ph, λίπηέλαια, επιφανειοδραστικά Σχετική βιβλιογραφία: Επεξεργασία και διάθεση υγρών αποβλήτων, Μαρκαντωνάτος Γ, 1990 Industrial Waste Treatment Handbook, Woodard F., 2001, Butterworth Heinemann Ed. Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Σύνταξη Μελέτης Επεξεργασίας Βιοµηχανικών Αποβλήτων Αναλύσεις σε απόβλητα SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

19 Άρθρα Ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας στις επιχειρήσεις και η αναγκαιότητα της εκπαίδευσης του προσωπικού Η διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζοµένων αποτελεί υπέρτατη υποχρέωση του εργοδότη. Εργαζόµενοι και επιχειρήσεις δείχνουν άγνοια και εφησυχασµό σε θέµατα υγείας και ασφάλειας. Αυτό οφείλεται κυρίως στην ελλιπή ενηµέρωση των εργοδοτών των πολύ µικρών επιχειρήσεων, που αποτελούν και το µεγαλύτερο ποσοστό στην Ελλάδα και στο µικρό ποσοστό ελέγχου από τα κλιµάκια της Επιθεώρησης Εργασίας. Ο σκοπός της οργάνωσης µιας επιχείρησης σε θέ- µατα υγείας και ασφάλειας είναι η πρόληψη. Ίσως επειδή τα οφέλη µιας «επένδυσης» σε µέτρα για τη διασφάλιση της υγείας και της εργασίας των εργαζοµένων, δεν είναι άµεσα «ποσοτικοποιήσι- µα» πολλές επιχειρήσεις να µη δραστηριοποιούνται επαρκώς. Αν και τα στατιστικά στοιχεία σε θέµατα υγείας και ασφάλειας δεν παρέχουν την πραγµατική εικόνα, καθώς οι µη καταγεγραµµένες περιπτώσεις είναι πάρα πολλές, ωστόσο αποκαλύπτουν: Σύµφωνα µε στοιχεία της EUROSTAT, κάθε χρόνο πεθαίνουν στην Ευρώπη άτοµα λόγω επαγγελµατικών ατυχηµάτων. Η ιεθνής Οργάνωση Εργασίας (WHO) εκτιµά ότι κάθε χρόνο πεθαίνουν στην ΕΕ ακόµη εργαζόµενοι λόγω επαγγελµατικών ασθενειών. Λαµβανοµένων υπόψη αµφότερων των παραπάνω εκτιµήσεων, υπολογίζεται ότι κάθε τρεισήµισι λεπτά ένας εργαζόµενος στην ΕΕ χάνει τη ζωή του από αίτια που σχετίζονται µε την εργασία. Επιπλέον σχετιζόµενα µε τις εργασιακές συνθήκες είναι και τα κάτωθι: Περισσότεροι από έναν στους τέσσερις εργαζο- µένους στην ΕΕ υποφέρει από εργασιακό άγχος. Οι εργαζόµενοι ηλικίας 18 έως 24 ετών στην Ευρώπη έχουν τουλάχιστον 50% περισσότερες πιθανότητες να τραυµατιστούν στον χώρο εργασίας σε σχέση µε τους έµπειρους εργαζοµένους Οι βασικές επιπτώσεις για τους εργαζοµένους είναι: τα εργατικά ατυχήµατα (ασφαλιστική νοµοθεσία) οι επαγγελµατικές ασθένειες (άρθρο 40 του καν. ασθένειας του ΙΚΑ) η πρόωρη φθορά της υγείας των εργαζοµένων από ιδιαίτερα φθοροποιές δραστηριότητες (θεσµός Βαρέων και Ανθυγιεινών επαγγελµάτων) Πέρα από τις «θεσµοθετηµένες» επιπτώσεις υπάρχει µεγάλος αριθµός επιβαρυντικών δραστηριοτήτων που επειδή δύσκολα αποδεικνύονται, σπάνια αποζηµιώνονται ως ευθύνη του εργοδότη. Παράδειγµα αποτελούν οι µυοσκελετικές παθήσεις, µε πολύ αυξηµένο τον πληθυσµό των εργαζοµένων που υποφέρει από προβλήµατα στους µεσοσπονδύλιους δίσκους και που οφείλονται σε κακή εργονοµία κατά την εργασία τους. Ο εργοδότης υποχρεούται να εξασφαλίζει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζοµένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαµβάνει µέτρα που να εξασφαλίζουν την υγεία και ασφάλεια των τρίτων (αρχή ευθύνης του εργοδότη). Προς τούτο η νοµοθεσία απαιτεί την ύπαρξη τεχνικού ασφαλείας σε κάθε επιχείρηση: από την πιο µικρή που απασχολεί ένα υπάλληλο µέχρι και την πιο µεγάλη, βαριά βιοµηχανία. Σε επιχειρήσεις µε περισσότερους από 50 εργαζοµένους ορίζεται επίσης ιατρός εργασίας και η ΕΥΑΕ (Επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία) που εκλέγεται από τα συµβούλια των εργαζοµένων. Οι επιχειρήσεις κατατάσσονται σε 3 κατηγορίες και τα προσόντα του τεχνικού ασφαλείας ορίζονται στο Ν.3850/2010 (ΦΕΚ 84Α / ). Οι υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας, του ιατρού εργασίας και των εκπροσώπων των εργαζο- µένων δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη. Στο πλαίσιο των ευθυνών του εργοδότη υπάγονται τα κάτωθι: η υποχρέωση του να να εφαρµόζει τις υποδείξεις του τεχνικού ασφαλείας και των υγειονοµικών SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

20 επιθεωρητών εργασίας η γραπτή εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου. Η λήψη σχετικών µέτρων και βελτιωτικών ενεργειών σύµφωνα µε τη γραπτή εκτίµηση. η τήρηση των παρακάτω βιβλίων: συµβουλών και υποδείξεων του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού εργασίας, ατυχηµάτων, ελέγχου και συστηµάτων ασφαλείας, µετρήσεων βλαπτικών παραγόντων και η τήρηση των παρακάτω καταλόγων: ατυχηµάτων, εργαζοµένων που εκθέτονται σε βλαπτικούς παράγοντες. η αναγγελία εργατικού ατυχήµατος στις αρµόδιες Επιθεωρήσεις Εργασίας, στις πλησιέστερες αστυνοµικές αρχές και στις αρµόδιες υπηρεσίες του ασφαλιστικού οργανισµού στον οποίο υπάγεται ο εργαζόµενος, εντός 24 ωρών. ο σχεδιασµός των χώρων εργασίας, η ανεµπόδιστη κίνηση των εργαζοµένων οι υποδοµές πυρασφάλειας και οι οδεύσεις διαφυγής, η συντήρηση του εξολισµού να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της νοµοθεσίας. η επιµόρφωση και η εκπαίδευση των εργαζο- µένων σε θέµατα υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία. η γνωστοποίηση στους εργαζοµένους του επαγγελµατικού κινδύνου από την εργασία τους. η εφαρµογή προληπτικών δράσεων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση. η εκτίµηση των κινδύνων που δεν µπορούν να αποφευχθούν. η αντικατάσταση του επικίνδυνου από το µη επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο. η καταπολέµηση των κινδύνων στην πηγή τους η προσαρµογή στις τεχνικές εξελίξεις η παροχή των κατάλληλων οδηγιών στους εργαζοµένους, καθώς και µέσων ατοµικής προστασίας. η ανάθεση καθηκόντων σε κάθε εργαζόµενο να συνοδεύεται µε την ενηµέρωση του σε θέµατα υγείας και ασφάλειας στην εργασία η µέριµνα µη πρόσβασης των περιοχών υψηλού κινδύνου από µη εξειδικευµένο προσωπικό. η διαβούλευση µε τους εργαζοµένους σε θέµατα υγείας και ασφάλειας στην εργασία. η επίβλεψη της την ορθής εφαρµογής των µέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζοµένων. Ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας είναι συµβουλευτικός. Αν και η νοµοθεσία προβλέπει ότι τεχνικοί ασφαλείας δύναται να γίνουν και οι εργοδότες σε ορισµένες επιχειρήσεις, ωστόσο είναι προτιµότερο να συµβουλεύονται έναν εξειδικευµένο και έµπειρο επιστήµονα. Ο τεχνικός ασφάλειας παρέχει στον εργοδότη υποδείξεις και συµβουλές, γραπτά ή προφορικά, σε θέµατα σχετικά µε την υγεία και ασφάλεια των εργαζοµένων και την πρόληψη των εργατικών ατυχηµάτων. Τις γραπτές υποδείξεις ο τεχνικός ασφάλειας καταχωρεί σε ειδικό βιβλίο της επιχείρησης, το οποίο σελιδοµετρείται και θεωρείται από την Επιθεώρηση Εργασίας. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να λαµβάνει γνώση ενυπογράφως των υποδείξεων που καταχωρούνται σε αυτό το βιβλίο. Ειδικότερα ο τεχνικός ασφάλειας: συµβουλεύει σε θέµατα σχεδιασµού, προγραµ- µατισµού, κατασκευής και συντήρησης των εγκαταστάσεων, εισαγωγής νέων παραγωγικών διαδικασιών, προµήθειας µέσων και εξοπλισµού, επιλογής και ελέγχου της αποτελεσµατικότητας των ατοµικών µέσων προστασίας, καθώς και διαµόρφωσης και διευθέτησης των θέσεων και του περιβάλλοντος εργασίας και γενικά οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας ελέγχει την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των τεχνικών µέσων, πριν από τη λειτουργία τους, καθώς και των παραγωγικών διαδικασιών και µεθόδων εργασίας πριν από την εφαρµογή τους και επιβλέπει την εφαρµογή των µέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζοµένων και πρόληψης των ατυχηµάτων, ενηµερώνοντας σχετικά τους αρµόδιους προϊσταµένους των τµηµάτων ή τη διεύθυνση της επιχείρησης. επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας από πλευράς υγείας και ασφάλειας των εργαζο- µένων, αναφέρει στον εργοδότη οποιαδήποτε παράλειψη των µέτρων υγείας και ασφάλειας, προτείνει µέτρα αντιµετώπισής της και επιβλέπει την εφαρµογή τους. εποπτεύει την εκτέλεση ασκήσεων πυρασφάλειας και συναγερµού για τη διαπίστωση ετοι- µότητας προς αντιµετώπιση ατυχηµάτων. SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

21 επιβλέπει την ορθή χρήση των ατοµικών µέσων προστασίας. ερευνά τα αίτια των εργατικών ατυχηµάτων, αναλύει και αξιολογεί τα αποτελέσµατα των ερευνών του και προτείνει µέτρα για την αποτροπή παρόµοιων ατυχηµάτων. µεριµνά ώστε οι εργαζόµενοι στην επιχείρηση να τηρούν τους κανόνες υγείας και ασφάλειας και ενηµερώνει και καθοδηγεί για την αποτροπή του επαγγελµατικού κινδύνου που συνεπάγεται η εργασία τους. συµµετέχει στην κατάρτιση και εφαρµογή των προγραµµάτων εκπαίδευσης των εργαζοµένων σε θέµατα υγείας και ασφάλειας. Ο τεχνικός ασφάλειας έχει, κατά την άσκηση του έργου του, ηθική ανεξαρτησία απέναντι στον εργοδότη και στους εργαζοµένους. Τυχόν διαφωνία του µε τον εργοδότη, για θέµατα της αρµοδιότητάς του, δεν µπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύµβασής του. Υποχρέωση του τεχνικού ασφαλείας είναι η τήρηση του επιχειρησιακού απορρήτου. Ο τεχνικός ασφαλείας, ως εξειδικευµένος επιστή- µονας σε θέµατα υγείας και ασφάλειας στην εργασία, κάνει την Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελ- µατικού Κινδύνου (ΜΕΕΚ). Καταγράφονται οι κίνδυνοι και οι πιθανοί κίνδυνοι και ελέγχονται ως προς τη σοβαρότητα και την πιθανότητα εµφάνισης τους. Η µελέτη ολοκληρώνεται µε την Γραπτή Εκτίµηση Επαγγελµατικού Κινδύνου που υπογράφεται και από τον εργοδότη και στην οποία καταγράφονται και τα συµπληρωµατικά προληπτικά µέτρα που πρέπει να λάβει η επιχείρηση για την εξάλλειψη ή ελαχιστοποίηση του κινδύνου. Σηµαντικό σηµείο ελέγχου στους εργασιακούς χώρους είναι η ασφάλεια των µέσων ατοµικής προστασίας, η σήµανση των χώρων και η ασφαλής χρήση µηχανών. Ο τεχνικός ασφαλείας δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα για την πρόληψη ατυχηµάτων στις παραµέτρους αυτές. Ειδικότερα οι µηχανές αποτελούν την αιτία εργατικού ατυχήµατος καθώς συνδέονται µε κινδύνους µηχανικούς, ηλεκτρικούς, υψηλούς θορύβους, ακτινοβολία και δονήσεις. Για το λόγο αυτό, ο τεχνικός ασφαλείας δίνει ιδιαίτερη µέριµνα στην εφαρµογή της εγγενούς ασφάλειας, της ασφάλειας δηλαδή που είναι ενσωµατωµένη στο σχεδιασµό των µηχανών και εξασφαλίζει την πρωτογενή πρόληψη ατυχήµατος. Η εκπαίδευση του προσωπικού σε θέµατα υγείας και ασφάλειας στην εργασία, αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα εφόδια στο έργο της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζοµένων. Η επιµόρφωση γίνεται σε δύο άξονες: την ανάπτυξη της αναγκαιότητας της πρόληψης στη συνείδηση των εργαζοµένων, και στην κατανόηση των µεθόδων περιορισµού των κινδύνων στην εργασία. Ο εργαζόµενος µέσα από την εκπαίδευση έχει την ευκαιρία να ενηµερωθεί για τους εργασιακούς κινδύνους και για την αντιµετώπιση τους. ίνονται σαφείς οδηγίες για τη χρήση προληπτικών και κατασταλτικών µέτρων. Επίσης µέσα από τη συζήτηση κατά την εκπαίδευση ενδεχοµένως αντι- µετωπίζονται και καθηµερινά προβλήµατα στην εργασία του που δεν είχαν αναφερθεί κατά τις συζητήσεις που κάνει το προσωπικό µε τον τεχνικό ασφαλείας. Μέρος της εκπαίδευσης αποτελεί και η προετοιµασία ασκήσεων αντιµετώπισης εκτάκτων αναγκών. Οι συχνές ασκήσεις αφενός διατηρούν σε ετοιµότητα το προσωπικό, αφεταίρου ελαχιστοποιούν το κίνδυνο τραυµατισµών ή και απωλειών ζωών, καθώς επίσης δύναται να περιορίσουν την οικονο- µική απώλεια µιας επιχείρησης. Ασκήσεις αντιµετώπισης πυρκαγιών, σεισµών, άλλων φυσικών και µη κινδύων είναι επιτακτικό να γίνονται από τις επιχειρήσεις. Μέσα από τις ασκήσεις διαφαίνονται και τα προβλήµατα που µπορεί να ανακύψουν στις δύσκολες καταστάσεις και εποµένως µια επιχείρηση µπορεί να προετοιµαστεί καλύτερα στην αντιµετώπιση τους. Τα τελευταία χρόνια αρκετοί οργανισµοί εφαρµόζουν Συστήµατα ιαχείρισης της Υγείας και Α- σφάλειας στην Εργασία (OHSAS 18001, ΕΛΟΤ 1801) προκειµένου να αντιµετωπίζουν έγκαιρα και αποτελεσµατικότερα τις συνεχείς αλλαγές στη νοµοθεσία αλλά και για µεγαλύτερη προστασία του ανθρώπινου δυναµικού τους. Συµβουλευτείτε την HELLASCHEM για: Σύνταξη Γραπτής Εκτίµησης Επαγγελµατικού Κινδύνου Υπηρεσίες Τεχνικού Ασφαλείας Συστήµατα ιαχείρισης Υγείας & Ασφάλειας στην Εργασία (OHSAS 18001, ΕΛΟΤ 1801) SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

22 Εκθέσεις Zootechnia 2011: 7η IEΘNHΣ EKΘEΣH ΓIA THN KTHNOTPOΦIA & ΠTHNOTPOΦIA 3-6 Φεβρουαρίου 2011 ιεθνές Εκθεσιακό Κέντρο HELEXPO, Θεσσαλονίκη ιοργάνωση: HELEXPO IFDTEX: 24 η ΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΟΤΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Φεβρουαρίου METROPOLITAN EXPO EXHIBITION CENTRE (πλησίον Αεροδροµίου Ελ.Βενιζέλος) ιοργάνωση: Mack Brooks Hellas 3η ENERGY TECH ιεθνής Εκθεση Ανανεώσιµων και Συµβατικών Πηγών, Εξοικονό- µησης Ενέργειας και Τεχνολογίας Φεβρουαρίου 2011 ιεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης ιοργάνωση: HELEXPO MEDIC EXPO η ΙΕΘΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Φεβρουαρίου 2011 Εxpo Athens Ανθούσα (πλησίον εξόδου 14 Αττικής οδού) ιοργάνωση: Compassexpo ΕΠΕ Athens Fruit Expo Φεβρουαρίου 2011 ΕΚΕΠ 12 ο χλµ Ε.Ο. Αθηνών Λαµίας Μεταµόρφωση ιοργάνωση: ηεκεπ Εκθεσιακή 12 η ΑΡΤΟΖΑ 25 Φεβρουαρίου 1 η Μαρτίου 2011 METROPOLITAN EXPO EXHIBITION CENTRE (πλησίον Αεροδροµίου Ελ.Βενιζέλος) ιοργάνωση: Forum A.E. EΛΑΙΟΤΕΧΝΙΑ 1-3 Μαρτίου 2011 Εxpo Athens Ανθούσα (πλησίον εξόδου 14 Αττικής οδού) ιοργάνωση: Compassexpo ΕΠΕ 6 η HO.RE.CA Μαρτίου 2011 Εxpo Athens Ανθούσα (πλησίον εξόδου 14 Αττικής οδού) ιοργάνωση: Forum A.E. 4η BIOLOGICA Μαρτίου 2011 ιεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης ιοργάνωση: HELEXPO Detrop 2011: 21η ιεθνής Έκθεση Τροφίµων, Ποτών, Μηχανηµάτων & Εξοπλισµού Μαρτίου 2011 ιεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης ιοργάνωση: HELEXPO 3η Oenos Μαρτίου 2011 ιεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης ιοργάνωση: HELEXPO 4 η ECOTEC 7-10 Απριλίου 2011 Εxpo Athens Ανθούσα (πλησίον εξόδου 14 Αττικής οδού) ιοργάνωση: Τ Expo SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

23 Συνέδρια Ηµερίδες Σεµινάρια EcoTexnologia Μαρτίου 2011, Συνεδριακό Κέντρο Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. " ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ", Αθήνα 4ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο Μακεδονίας Μαρτίου 2011, Θεσσαλονίκη 11th INTERNATIONAL CONGRESS ON ENGINEERING AND FOOD Μαϊου 2001, Αθήνα 8ο Πανελλήνιο Επιστηµονικό Συνέδριο Χηµικής Μηχανικής Μαΐου 2011, Θεσσαλονίκη Third International Conference on Environmental Management, Engineering, Planning and Economics (CEMEPE 2011) & SECOTOX Conference Ιουνίου 2011, Σκιάθος 12o Συνέδριο Περιβαλλοντικής Επιστήµης και Τεχνολογίας 8-10 Σεπτεµβρίου 2011, Ρόδος 16ο ιεθνές Συνέδριο για την Περιβαλλοντική Ρύπανση και τις επιδράσεις της στην Λεκάνη της Μεσογείου Σεπτεµβερίου 2011, Ιωάννινα Η HELLASCHEM θα συµµετέχει στο CEMEPE 2011 Third International Conference on Environmental Management, Engineering, Planning and Economics µε την εργασία: «Evaluation of wastewater management of health care facilities in northwestern Greece» Η HELLASCHEM θα διοργανώσει εντός του Μαρτίου του 2011 * σεµινάριο µε τίτλο: «Καλλυντικά και καθαριστικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης: Έλεγχος Ποιότητα Marketing» Θα αναπτυχθούν οι παρακάτω θεµατικές ενότητες: α ύλες και ο ρόλος τους στα καθαριστικά και στα καλλυντικά προϊόντα νοµοθεσία έλεγχος προϊόντων: φυσικοχηµικά και µικροβιολογικά χαρακτηριστικά - έλεγχος νοθείας έλεγχος καθαριστικής ικανότητας (detergent comparative testing) βασικές αρχές επιθεώρησης µονάδων παραγωγής καλλυντικών και καθαριστικών προϊόντων sensory testing marketing προϊόντων νέες αγορές: πράσινα και οικολογικά προϊόντα, φυσικά καλλυντικά, καλλυντικά ελεύθερα συντηρητικών ή αυτοσυντηρούµενα Για εκδήλωση ενδιαφέροντος και περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε µε την HELLASCHEM, τηλ *Εντός του Φεβρουαρίου θα ανακοινωθεί ο τόπος διεξαγωγής και η ακριβής ηµεροµηνία SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

24 SCIENCE & QUALITY TEYXOΣ 1 ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ-ΕΜΠΟΡΙΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ-ΕΜΠΟΡΙΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ-ΕΜΠΟΡΙΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΒΙΟΚΤΟΝΑ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΟΜΙΚΑ ΧΗΜΙΚΑ & ΑΛΛΑ Quality HELLENIC LABORATORIES & SERVICES OF CHEMISTRY & QUALITY MANAGEMENT Αµαρυσίας Αρτέµιδος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΧΟΝ ΡΙΚΟ & ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΖΩΟΤΡΟΦΕΣ Quality HELLENIC LABORATORIES & SERVICES OF CHEMISTRY & QUALITY MANAGEMENT Αµαρυσίας Αρτέµιδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ρ. Ευάγγελος Α. ΘΕΟ ΩΡΟΥ ιευθύνων Σύµβουλος ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΑΒΕΤΕ & ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Σύµφωνα µε τηνcodex ALIMENTARIUS (03/05/2004)

Διαβάστε περισσότερα

CLP ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1272/2008/ΕΚ

CLP ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1272/2008/ΕΚ CLP ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1272/2008/ΕΚ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - ΡΟΛΟΙ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Δρ. Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Δ/νσης Περιβάλλοντος Διημερίδα CLP - REACH. Αθήνα 30.11 1.12.2010 1 Τi είναι ο Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΠΑΤΡΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ Χημικός, Προϊστάμενος Χημικής Υπηρεσίας Πατρών Γενικού Χημείου του Κράτους Πάτρα, 5-12-2007

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή. Η κατάσταση στην Ελλάδα

Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή. Η κατάσταση στην Ελλάδα Γενικό Χηµείο του Κράτους, Β Χηµική Υπηρεσία Αθήνας Κεραµικά &µέταλλα σε επαφή µε τρόφιµα: Η κατάσταση στην Ελλάδα ανάη Θεοφίλου, Προϊσταµένη Τµήµατος Μετάλλων & Ανόργανων Υλών Το Γ.Χ.Κ. πραγµατοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Κοινοποίηση ταξινόμησης & επισήμανσηςόρια

Κοινοποίηση ταξινόμησης & επισήμανσηςόρια Κοινοποίηση ταξινόμησης & επισήμανσηςόρια συγκέντρωσης ουσιών Eλένη Φούφα Δ/νση περιβάλλοντος Γ.Χ.Κ. ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΥΣΙΩΝ -CLP Ποιος έχει την υποχρέωση κοινοποίησης ουσιών Ποιες ουσίες πρέπει να κοινοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP - 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS Αθήνα - 27, 28 & 29 Απριλίου 2015

11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP - 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS Αθήνα - 27, 28 & 29 Απριλίου 2015 Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας Ευρετήριο Ταξινόμησης & Επισήμανσης ECHA και SEVESO III Δ. Χατζηαντωνίου Γ.Χ.Κ. - Δ/ΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH,

Διαβάστε περισσότερα

Θωρακείστε την επιχείρηση σας

Θωρακείστε την επιχείρηση σας Θωρακείστε την επιχείρηση σας Χαµηλό κόστος Γρήγορη εκµάθηση w.agrosoft.gr Άµεσα αποτελέσµατα Εισαγωγή Το προϊόν Itemtracker, έκδοση 1.0, είναι η σύγχρονη και µοντέρνα λύση στην Ιχνηλασιµότητα των τροφίµων

Διαβάστε περισσότερα

Τα ελληνικά γαλακτοκοµικά προϊόντα

Τα ελληνικά γαλακτοκοµικά προϊόντα Τα ελληνικά γαλακτοκοµικά προϊόντα µοχλός ανάπτυξης της οικονοµίας Θεµατική ενότητα Γαλακτοκοµικά προϊόντα και ο σύγχρονος καταναλωτής Εισήγηση Συστήµατα ποιότητας στη παραγωγή γαλακτοκοµικών προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ----

ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ---- ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ---- Α. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΩΝ ΝΕΡΩΝ 1. ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ 2. ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ 3. ΝΕΡΑ ΠΗΓΗΣ Α.1. ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΝΕΡΑ Ορισµός χαρακτηριστικά: Είναι πόσιµο νερό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΥ Χημικός, Προϊσταμένη Β Τμήματος Χημικής Υπηρεσίας Καβάλας Γενικού Χημείου του Κράτους Καβάλα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Κανονισμός 178/2002 Περιεχόμενο Γενικές Αρχές Ασφάλειας Τροφίμων και Ζωοτροφών Ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων Τι Αφορά Όλαταστάδιατηςπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες»

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» ιαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας N. Ξάνθης www.agribusiness.uoi.gr Υπεύθυνος έργου: Φωτόπουλος Χρήστος: Καθηγητής Marketing

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Σε συνέχεια των εγγράφων (σχετ. 1 και 2) µε τα οποία έχετε ενηµερωθεί για:

Σε συνέχεια των εγγράφων (σχετ. 1 και 2) µε τα οποία έχετε ενηµερωθεί για: Αθήνα, 11.09.2014 Αρ. Αριθµ. Πρωτ.:14995 ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Προς: Π.Α. Ταχ. /νση: Λ. Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 Ταχ. Κώδικας: 11526, Αθήνα Πληροφορίες: Τηλέφωνο: 210 6971570-582- 543 Fax: 210 6971501 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ Δρ. Ευάγγελος Α. ΘΕΟΔΩΡΟΥ Διευθύνων Σύμβουλος ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΑΒΕΤΕ & ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ Α.Ε. ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Καθηγήτρια Μαρία Λοϊζίδου Αθήνα, 3/4/2014 Βιομηχανική Συμβίωση Ως Βιομηχανική Συμβίωση (Industrial

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΗ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΤΑ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ /01/02/10-5-2006 1/7 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 02 Ηµεροµηνία Έκδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Νάξος, 28-6-13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑ ΩΝ ΗΜΟΣ ΝΑΞΟΥ & ΜΙΚΡΩΝ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Αρ. Πρωτ.: 8450 Ταχ. ιεύθυνση : Χώρα Νάξος Ταχ. Κώδικας : 84 300 Τηλέφωνο : 2285360100 Fax : 2285023570 ΠΡΟΣ: ΚΑΘΕ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΙΜΟΙ ΧΑΛΥΒΕΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΡΑΒ ΟΙ, ΡΟΛΛΟΙ, ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Έκδοση/ Τροποποίηση : 02/00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΌΝΤΑ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΌΝΤΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΌΝΤΑ Η διαρκώς παρατηρούμενη σύγχυση στο πρόβλημα της αναγνώρισης των ιατροτεχνολογικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται στις εγκαταστάσεις των ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας;

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ. ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ : ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. (ΟΠΕΓΕΠ)- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρυσάνθη Νακοπούλου

Δρ. Χρυσάνθη Νακοπούλου ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Γ.Χ.Κ. Δρ. Χρυσάνθη Νακοπούλου 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Οι Νέοι Κανονισμοί 178/2003 από 01/01/2005 Ιχνηλασιμότητα 852/2004 από 01/01/2006 αντικαθιστά την 93/43/ΕΟΚ

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός 1907/2006/ΕΚ (REACH) Πρόκληση & προοπτικές

Κανονισμός 1907/2006/ΕΚ (REACH) Πρόκληση & προοπτικές Κανονισμός 1907/2006/ΕΚ (REACH) Πρόκληση & προοπτικές Ιωάννα Αγγελοπούλου Δ/νση Περιβάλλοντος E-mail: mail:elhelpdesk@ath.forthnet.gr Ημερίδα REACH,Πάτρα 05.12.2007 1 REACH γενικά Registration Evaluation

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ Έκδοση/ Τροποποίηση : 01/01 Συντάχθηκε από/ Υπογραφή : Μ. Πιτσίκα/ Ξ. Παπαϊωάννου Εγκρίθηκε από/ Υπογραφή Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Συμμόρφωση ετικέτας προϊόντων κατά CLP

Συμμόρφωση ετικέτας προϊόντων κατά CLP Συμμόρφωση ετικέτας προϊόντων κατά CLP Χριστίνα Τσιτσιμπίκου, MSc, PhD, ERT Νίκος Σπετσέρης, PhD Αγλαΐα Κουτσοδήμου, PhD Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΑΕΡΟΖΟΛ ΕΛΛΑΔΟΣ, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

2ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση και την Εμπορία Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008

2ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση και την Εμπορία Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 2ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση και την Εμπορία Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 Δρ. Δ. Καρδάση, Δρ. Γ. Μπαλκάμος Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων, Δνση Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (LIFE+) PROTEAS: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ REACH/CLP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (LIFE+) PROTEAS: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ REACH/CLP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (LIFE+) PROTEAS: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ REACH/CLP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εισηγήτρια: Λίνα Μαχαιρά, MΠΔ, MSc Πολυτεχνείο Κρήτης,

Διαβάστε περισσότερα

Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων:

Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων: Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων: η εμπειρία του ΕΦΕΤ Αντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) Αναπληρωτής Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ Γεωργία Νέα ΚΑΠ: -εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων «Πολλαπλή Συμμόρφωση»

Διαβάστε περισσότερα

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ ΟΜΑΔΑ 1 Η ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΛΑΧΑΝΙΚΑ CPV SAP ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ 1 ΑΓΓΟΥΡΙΑ 03221270-9 40000001 ΤΕΜ 2 ΜΑΡΟΥΛΙ 03221310-2 40000329 ΤΕΜ 3 ΒΕΡΥΚΟΚΑ 03222331-2 40000024 ΚΙΛΟ 4 ΠΑΤΖΑΡΙΑ 03221110-0 40000444 ΚΙΛΟ 5 ΜΑΙΝΤΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές απαιτήσεις για την ποσότητα περιεχομένου και την επισήμανση ως προς την ποσότητα, προσυσκευασμένων προϊόντων.

Γενικές απαιτήσεις για την ποσότητα περιεχομένου και την επισήμανση ως προς την ποσότητα, προσυσκευασμένων προϊόντων. Γενικές απαιτήσεις για την ποσότητα περιεχομένου και την επισήμανση ως προς την ποσότητα, προσυσκευασμένων προϊόντων. 1. Προσυσκευασμένα προϊόντα (βλ. άρθρο 3, ΦΕΚ 2090/Β/2014) 2. Προϊόν ορίζεται ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΖΥΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

ΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΖΥΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΖΥΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ 1. Ποιά όργανα ζύγισης θεωρούνται «νόμιμα»? Μηχανικοί ή ηλεκτρονικοί επιτραπέζιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

CLP. Ταξινόμηση Επισήμανση Συσκευασία. Classification Labeling Packaging. Νέος Κανονισμός 1272/2008/ΕΚ. για την. ουσιών και μειγμάτων

CLP. Ταξινόμηση Επισήμανση Συσκευασία. Classification Labeling Packaging. Νέος Κανονισμός 1272/2008/ΕΚ. για την. ουσιών και μειγμάτων CLP Νέος Κανονισμός 1272/2008/ΕΚ για την Ταξινόμηση Επισήμανση Συσκευασία ουσιών και μειγμάτων Classification Labeling Packaging H Κοινοτική νομοθεσία CLP και GHS για ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ - ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Το Σ ΑΤ ISO22000:2005 Πλεονεκτήµατα & Μειονεκτήµατα απο την εφαρµογή του» ρ. Γεώργιος Γαϊτάνος LRQA Lead Auditor LRQA Πειραιάς

«Το Σ ΑΤ ISO22000:2005 Πλεονεκτήµατα & Μειονεκτήµατα απο την εφαρµογή του» ρ. Γεώργιος Γαϊτάνος LRQA Lead Auditor LRQA Πειραιάς «Το Σ ΑΤ ISO22000:2005 Πλεονεκτήµατα & Μειονεκτήµατα απο την εφαρµογή του» ρ. Γεώργιος Γαϊτάνος LRQA Lead Auditor LRQA Πειραιάς ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ :Το υπόδειγµα Στοιχεία του ιοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι L 325/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 24.11.2006 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 3ης Νοεμβρίου 2006 περί καθορισμού αναθεωρημένων οικολογικών κριτηρίων και των σχετικών απαιτήσεων αξιολόγησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αθήνα 13/7 /2015. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Σχετ: 39163

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αθήνα 13/7 /2015. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Σχετ: 39163 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αθήνα 13/7 /2015 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & Αριθμ. Πρωτ. Γ1β/Γ.Π/38006 ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Σχετ: 39163 Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης Πρόληψη 1 Πρόληψη Ψωνίζοντας με ασφάλεια αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης προσέχω τις συσκευασίες να μην χτυπηθούν ή καταστραφούν Δεν

Διαβάστε περισσότερα

foodstandard ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

foodstandard ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ελαιόλαδο Νοµοθεσία - Ελαιόλαδο - Καν. (ΕΚ) αριθ. 1019/2002, για τις προδιαγραφές εµπορίας του ελαιολάδου. (όπως αυτός έχει τροποποιηθεί και ισχύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 1 Αντικείμενο Ο παρών Κανονισμός αναφέρεται στη χρήση σημάτων τα οποία χορηγεί η a Cert A.E. σε επιχειρήσεις για την επισήμανση και τη διαφήμιση των πιστοποιημένων προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1Πεδίο εφαρμογής Ορισμοί επιχειρήσεων... 2 1.2. Σκοπός... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ... 2 2.1. Διαδικασία αδειοδότησης (ως προς την Υγειονομική Υπηρεσία)...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Επιχειρείται να δοθεί το υφιστάμενο καθεστώς ανάκλησης απόσυρσης των προϊόντων τροφίμων με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποίηση και ποιότητα στη σύγχρονη κοινωνία ΜΕ-ΤΠ Π ΤΕΕ, 2008

Τυποποίηση και ποιότητα στη σύγχρονη κοινωνία ΜΕ-ΤΠ Π ΤΕΕ, 2008 8. ιακρίβωση 8.1 Εισαγωγή Η ανάγκη µιας διαδικασίας προκειµένου να ελέγχεται η µέτρηση για την αξιοπιστία της είναι, θα µπορούσαµε να πούµε προφανής. Και την απαντάµε ως πράξη και στις καθηµερινές µας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ

Δρ Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ REACH - Καν. 1907/06 Registration- Εvaluation-Authorisation-Restriction of Chemicals Δρ Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ REACH - Καν. 1907/06 Registration-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Υ ΡΕΥΣΕΩΣ & ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. /ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ,.Υ. & ΑΠΟΘΗΚΩΝ Πληρ. Σπ. Πετρόπουλος Τηλ. 2310 966972,968,928 Fax 2310 283117 E mail promithies@eyath.gr Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφαλής Πρώτη Ύλη, Ασφαλή & Υγιεινά Τρόφιμα ΗΑλυσίδαΤροφίμων Πρωτογενής Παραγωγή Μεταποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ταξινόμηση κινδύνων για κόλλες. Υλοποίηση του Κανονισμού CLP

Νέα ταξινόμηση κινδύνων για κόλλες. Υλοποίηση του Κανονισμού CLP Νέα ταξινόμηση κινδύνων για κόλλες Υλοποίηση του Κανονισμού CLP στην ΕΕ Ο κανονισμός CLP της ΕΕ για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία (Classification, Labeling and Packaging) χημικών προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 Σελίδα 2 από 12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗ...3 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ...5 ΕΙΚΤΕΣ...8 i) ενεργειακή απόδοση...8

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH) Έκδοση: 2 Ημερομηνία Τροποποίησης: 29.10.2012 Ημερομηνία εκτύπωσης: 29.10.2012 Σελίδα: 1 1. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ/ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ταυτοποίηση του προϊόντος Εμπορικό Όνομα: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

CASE STUDY. Ιχνηλασιµότητα στο ΛΑ Ι. Project: ΕΑΣ ΣΗΤΕΙΑΣ

CASE STUDY. Ιχνηλασιµότητα στο ΛΑ Ι. Project: ΕΑΣ ΣΗΤΕΙΑΣ CASE STUDY Ιχνηλασιµότητα στο ΛΑ Ι Project: ΕΑΣ ΣΗΤΕΙΑΣ Θέµα: Προδιαγραφές και απαιτήσεις του συστήµατος Ιχνηλασιµότητας Tracer Factory που εγκαταστάθηκε στην ΕΑΣ Σητείας Περιεχόµενα 1. Φάσεις παραγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Ευρωπαϊκό Ρυθμιστικό Πλαίσιο Εργαλεία: Κανονισμοί Ισχύουν σε ΟΛΑ τα Κράτη Μέλη αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

Δημοφιλή ερωτήματα για το CLP στο Γραφείο Στήριξης REACH, CLP & BPR του ΓΧΚ

Δημοφιλή ερωτήματα για το CLP στο Γραφείο Στήριξης REACH, CLP & BPR του ΓΧΚ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙ ΙΑ. ρ Ευγενία Λαµπή Γενικό Χηµείο του Κράτους GMP 06-03-09

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙ ΙΑ. ρ Ευγενία Λαµπή Γενικό Χηµείο του Κράτους GMP 06-03-09 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΟΡΘΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙ ΙΑ ρ Ευγενία Λαµπή Γενικό Χηµείο του Κράτους GMP 06-03-09 GCSL 1. FCM ΤΟΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Πλαστικά Πολυστρωµατικά Χαρτί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αθήνα, 24-07 - 2009 Αρ. Πρωτ.: ΔΥΓ2/Γ.Π. οικ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Δρ. Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Δ/νσης Περιβάλλοντος

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Δρ. Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Δ/νσης Περιβάλλοντος ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δρ. Δήμητρα Δανιήλ Προϊσταμένη της Δ/νσης Περιβάλλοντος Διημερίδα CLP - REACH. Αθήνα 30.11 1.12.2010 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Eισαγωγή επικινδύνων ουσιών, μειγμάτων αντικειμένων. Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ στις επιχειρήσεις τροφίµων & υλικών συσκευασίας

Η ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ στις επιχειρήσεις τροφίµων & υλικών συσκευασίας Η ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ στις επιχειρήσεις τροφίµων & υλικών συσκευασίας Φ.Σφυρής, Ε.Θεοδώρου, ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΑΒΕΤΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Ορισµοί εννοιών Υπάρχουσα κατάσταση Γιατί; Βασικές προδιαγραφές

Διαβάστε περισσότερα

Click to edit Master title style

Click to edit Master title style ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ- Click to edit Master text styles -Förderung landwirtschaftlicher Erzeugnisse Second level Η Third Πιστοποίηση level ως Διαβατήριο στις Εξαγωγές Fourth level Fifth level Αγροτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΕΝΘΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΕΝΘΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΗΜΑΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΕΝΘΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ Πατετσίνη Ευτέρπη, Βιολόγος MSc Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Νέστου-Βιστωνίδας-Ισμαρίδας Πράξη «Προστασία και Διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών ΘΕΜΑ «Προμήθεια τυριών με ανάθεση κατόπιν συλλογής προσφορών» Σας ενημερώνουμε ότι το ΤΖΑΝΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά θα προβεί στην προμήθεια των παρακάτω ειδών. α/α Κωδικός Είδος Ποσότητα 1 ΤΓ058 ΤΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Επιιστηµονιική Υποστήριιξη Νέων Αγροτών Καιινοτόµες µέθοδοιι καλλιιέργειιας ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ σελ. 1 Τι σηµαίνει; Τι σηµαίνει και

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι κατασκευαστές μετρικών οργάνων - Ο Ρόλος και οι Υποχρεώσεις τους

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι κατασκευαστές μετρικών οργάνων - Ο Ρόλος και οι Υποχρεώσεις τους Το παρόν προορίζεται ως έγγραφο καθοδήγησης για τους Οικονομικούς Φορείς (κατασκευαστές, εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, εισαγωγείς και διανομείς) μετρικών οργάνων με σήμανση CE Νομική ισχύ έχουν μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηµατική παρακολούθηση και καταγραφή όλων των φάσεων παραγωγής σε πραγµατικό χρόνο Το Σύστηµα Ιχνηλασιµότητας ICHNOS της εταιρείας Data & Control Systems είναι ένα ολοκληρωµένο σύστηµα το οποίο καλύπτει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ Εισαγωγή Το κυματοειδές χαρτόνι ως υλικό έχει ποικίλες εφαρμογές στον κλάδο της συσκευασίας και της μεταφοράς των τροφίμων. Τα κύρια προτερήματά του είναι το χαμηλό κόστος, η διαθεσιμότητά του, η εύκολη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΣΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΕΕ 3 ΘΕΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 4 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 5

ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΣΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΕΕ 3 ΘΕΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 4 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 5 ΔΗΛΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΠΡΟΣ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΤΗΛΕΦΩΝΟ/ΦΑΞ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ (ΘΕΣΕΙΣ)

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Θεσµικό πλαίσιο για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις

Ελληνικό Θεσµικό πλαίσιο για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ελληνικό Θεσµικό πλαίσιο για τις Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ηµερίδα «Πράσινες Προµήθειες στην Ευρώπη» Θεσσαλονίκη, 30 Νοεµβρίου 2012 Κων/νος Τζανετόπουλος Απόφοιτος Ε.Σ.. Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Νοµολογία.Ε.Κ

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ:

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: «Περιεχόμενο φακέλου για την εφαρμογή του άρθρου 7 της Κ.Υ.Α. 20488/10 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα 11. Παρουσία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών σε τρόφιμα και συστατικά. τροφίμων

Παράρτημα 11. Παρουσία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών σε τρόφιμα και συστατικά. τροφίμων Παράρτημα 11 Παρουσία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών σε τρόφιμα και συστατικά τροφίμων 1. Αντικείμενο της συνεργασίας Αντικείμενο της συνεργασίας είναι ο έλεγχος παρουσίας γενετικά τροποποιημένων οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

«Ιχνηλασιµότητα και ασφάλεια των τροφίµων» :

«Ιχνηλασιµότητα και ασφάλεια των τροφίµων» : Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδας ιηµερίδα: «ιαχείριση Ασφάλειας στην Αλυσίδα Τροφίµων Εφαρµογή HACCP. Εµπειρίες Προβλήµατα Εξελίξεις - Πιστοποίηση» ΕΒΕΑ, 7 & 8 Ιουλίου 2005 Ιχνηλασιµότητα και ασφάλεια των

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα