Πράξη και διδασκαλία της «Δηµιουργικής Γραφής» στη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα. Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πράξη και διδασκαλία της «Δηµιουργικής Γραφής» στη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα. Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος*"

Transcript

1 Πράξη και διδασκαλία της «Δηµιουργικής Γραφής» στη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος* Αντί Εισαγωγής Έχει ειπωθεί ήδη αρκετές φορές πως ο όρος «Δηµιουργική Γραφή» επιχειρεί να αποδώσει στα ελληνικά τον αγγλοσαξωνικό creative writing και παραπέµπει σε µία σειρά διφορούµενων νοηµάτων που προκαλούν σύγχυση και αµηχανία όχι µόνο λόγω των πολλαπλών σηµασιοδοτήσεών τους, αλλά κυρίως για τις αξιολογικές τους προεκτάσεις (Κωτόπουλος 2012, Κωτόπουλος, Βακάλη, Ζωγράφου 2013, 13). Σήµερα τον χρησιµοποιούµε διττά, αναφερόµενοι στην ικανότητα να ελέγχει κανείς τις δηµιουργικές σκέψεις και να τις µετατρέπει σε γραφή, αλλά και στην ευρεία του σηµασία, όπου εµπεριέχει το σύνολο των διάφορων εκπαιδευτικών πρακτικών και τεχνικών που στοχεύουν στην κατάκτηση συγγραφικών (κυρίως λογοτεχνικών) δεξιοτήτων, δηλαδή τις εκπαιδευτικές διαδικασίες κατά τις οποίες διεγείροντας κατάλληλα τη δηµιουργικότητα, οδηγούµαστε στην παραγωγή λόγου µε τρόπο ελκυστικό και παιγνιώδη. Η ολιστική οπτική της Δηµιουργικής Γραφής δεν περιορίζεται στην αναζήτηση των ιδιοτήτων που χαρακτηρίζουν ένα άτοµο ως δηµιουργικό, αλλά διερευνά τις ιδιαίτερες συνθήκες µέσα στις οποίες η δηµιουργικότητα του ατόµου απελευθερώνεται. Ο γράφων υιοθετεί µια ενεργή κριτική προσέγγιση για να είναι σε θέση να συγγράψει, να επανεξετάσει, να αναθεωρήσει και να διασκευάσει µέρος της δουλειάς του, καθώς λειτουργεί ταυτόχρονα σε δύο αλληλοσυµπληρούµενα πεδία: την πράξη του να γράφεις (δηµιουργικά) και την πράξη να σκεφτείς κριτικά την πράξη της γραφής και τα αποτελέσµατά της. Η µέθοδος αυτή προσεγγίζει βιωµατικά το λόγο και τις δυνατότητές του και στηρίζεται στην αναδόµηση του, µε σκοπό της παραγωγή νέων κειµένων. Για το παιδί η περιπέτεια της Δηµιουργικής Γραφής είναι ένας τρόπος να βιώσει τη γραφή. Η εξοικείωση του µε το λόγο, η εξερεύνηση των δυνατοτήτων του και η ανακάλυψη του προσωπικού του ύφους συνδυάζεται µε ένα δηµιουργικό παιχνίδι και έτσι η γραφή και η ανάγνωση γίνονται δηµιουργικές απασχολήσεις. Μέσα από το διδακτικό αντικείµενο της Δηµιουργικής Γραφής οι µαθητές πειραµατίζονται σε ποικίλα λογοτεχνικά είδη χωρίς το φόβο σωστού ή λάθους (Morley 2009, 6), ενώ ταυτόχρονα δίνεται έµφαση στη δηµιουργική δραστηριότητα, στην αυτο-αποκάλυψη µέσω της γλώσσας και στην ευφάνταστη αξιοποίηση προσωπικών εµπειριών και συναισθηµάτων (Protherough 1983, 56). Η Δηµιουργική Γραφή θα µπορούσε να ενταχθεί στο στο χώρο της Φιλολογίας ως λογοτεχνική γραφή, ως τέχνη της συγγραφής και ως λογοτεχνική θεωρία της ανάγνωσης, στο χώρο της Παιδαγωγικής ως βιωµατική εκπαιδευτική µέθοδος διδασκαλίας, κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, της Λογοτεχνίας και της Γλώσσας και στο χώρο της Ψυχολογίας ως θεραπευτική µέθοδος. Τα πεδία και οι χώροι εγγραφής της δεν σταµατούν (για παράδειγµα οι Γραφιστικές Τέχνες και η Διαφήµιση την εντάσσουν στα γνωστικά τους πεδία), καθώς η σύγχρονη θεωρητική και ερµηνευτική αντιµετώπιση της Δηµιουργικής Γραφής διεκδικεί επιστηµονική εγκυρότητα και οδηγεί σταδιακά σε µία αποδεκτή διάκρισή της από την έννοια της διδασκαλίας της Λογοτεχνίας ή της θεωρίας της. Το γεγονός, ωστόσο, ότι στην Ελλάδα µια ανάλογη θεωρητική και ποιοτική διαφοροποίηση δεν είχε καταστεί µέχρι σήµερα εµφανής και δεν είχε καταγραφεί ως άµεσα αναγνωρίσιµη δε συνάδει µε τη διεθνή πραγµατικότητα. Η ιστορία της Δηµιουργικής Γραφής Η ιστορία της Δηµιουργικής Γραφής ξεκινά ουσιαστικά στην Αθήνα µε τον Αριστοτέλη, αλλά έχει τις ρίζες της πίσω και από αυτόν, καθώς το έργο του Περί Ποιητικής αποτελεί * Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Ελληνικής Λογοτεχνίας και Επιστηµονικά Υπεύθυνος του Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών «Δηµιουργική Γραφή», Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας.

2 ουσιαστικά έναν ερµηνευτικό απολογισµό εκείνων των δηµιουργικών πρακτικών που συνέλεξε και µελέτησε και που στο µεταξύ είχαν γίνει αποδεκτές και αριθµούσαν ήδη αρκετά χρόνια εφαρµογής. Ο Αριστοτέλης υποδεικνύει στους µαθητές του τι να αναζητήσουν και τι να αποφύγουν στην σύνθεση των ποιητικών τους δραµάτων, το αποτέλεσµα στο οποίο πρέπει να στοχεύουν τέτοια είδους κείµενα, τα µέσα που θα τους βοηθήσουν να το πραγµατοποιήσουν, το πώς η επίτευξη των στόχων προσδιορίζει και καθορίζει την µορφή του δραµατικού κειµένου, αλλά και ποιες ελλείψεις µπορούν να οδηγήσουν έναν δραµατουργό σε µια αποτυχία. Τη µοναδική πάντως ως τώρα µελέτη για την ιστορία της Δηµιουργικής Γραφής αποτελεί το έργο του Myers The Elephants Teach: Creative Writing Since 1880 (2006). Σύµφωνα µε τον Myers η απαρχή της, αρκετά περίπλοκη και συνδεδεµένεη µε πολλαπλούς εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς και επιστηµονικούς παράγοντες, σχετίζεται σε κάθε περίπωση άµεσα µε την ανάπτυξη του κινήµατος της «προοδευτικής εκπαίδευσης» σε αµερικάνικα Γυµνάσια και Λύκεια στον εικοστό αιώνα. Είχαν προηγηθεί όµως, στα αµερικάνικα Πανεπιστήµια, από τις δεκαετίες , πολλαπλές εκφράσεις αµφισβήτησης της κρατούσας σχολαστικής, φιλολογικής προσέγγισης της Λογοτεχνίας, που την αντιµετώπιζε ως ένα αποστεωµένο ιστορικό και γλωσσικό corpus, παραγνωρίζοντας τη ζωτική δυνατότητά της να συµπληρώνεται διαρκώς και να ανανεώνεται από ζώντες συγγραφείς. Απότοκη αυτής αµφισβήτησης, η αναµόρφωση του προγράµµατος, η εισαγωγή του νέου µαθήµατος υπό τον τίτλο «Σύνθεση Λόγου» που εστίαζε στην αυτοέκφραση και περιείχε ασκήσεις γραφής, που απέβλεπαν στην κριτική κατανόηση «µέσα από την άσκηση της λογοτεχνικής πρακτικής» (Myers 2006, 133). Στο Πανεπιστήµιο του Harvard τη συναντούµε ήδη από το 1870 ως εκπαιδευτικό πειραµατισµό, ως µέθοδο βιωµατικής µάθησης στη θέση της αποµνηµονευτικής µάθησης. Ιδρυτικό κείµενο του µαθητοκεντρικού κινήµατος της «προδευτικής εκπαίδευσης) ήταν το Creative Youth του Hughes Mearns, ο οποίος πρώτος χρησιµοποίησε τον όρο «δηµιουργική γραφή» ως µία νέα µέθοδο διδασκαλίας, που αποσκοπούσε στην ενίσχυση της αυτο-έκφρασης και στην ελεύθερη ανάπτυξη της γλωσσικής και λογοτεχνικής ικανότητας των µαθητών (Mearns 1958) Ο Mearns δούλεψε µε τη Δηµιουργική Γραφή στο Lincoln school, το οποίο διηύθυνε, όχι µόνο περιορίζοντας την κανονιστική διδασκαλία της γλώσσας, αλλά και ορίζοντας την ελεύθερη παραγωγή γραπτού λόγου ως παιδευτικό αυτοσκοπό, µη υποκείµενο σε κανόνες και αξιολογήσεις. Έπρεπε όµως να φτάσουµε στα 1930 για να ενταχθεί η Δηµιουργική Γραφή ως αυτόνοµο γνωστικό αντικείµενο στο Πανεπιστήµιο της Iowa, εµπνεόµενο από τις αρχές της Νέας Κριτικής. Ο Norman Foerster, ο οποίος ανέλαβε εκεί διδακτικά καθήκοντα, διαφωνούσε τόσο µε την περιχαράκωση των φιλολογικών µελετών από τη σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή όσο και µε την γραµµµατολογική άγνοια πολλών συγγραφέων, που ενδιαφέρονταν αποκλειστικά για «τα προβλήµατα τεχνικής» και τους τρόπους βελτίωσης της προσωπικών τους εκφραστικών µέσων (Myers 2006, 134-5). Σε προπτυχιακό επίπεδο, τα µαθήµατα της Δηµιουργικής Γραφής σύντοµα έγιναν πολυάριθµα και δηµοφιλή παραµένοντας πιστά στον ιδρυτικό παιδαγωγικό στόχο της βαθύτερης κατανόησης µέσω της δηµιουργικής άσκησης. Όταν, µετά τα µέσα της δεκαετίας του 60, πολλαπλασιάστηκαν, άρχισαν πια να λειτουργούν ως τµήµατα προετοιµασίας επίδοξων συγγραφέων, να δέχονται και να προσκαλούν συγγραφείς ως διδάσκοντες. Σε µεταπτυχιακό επίπεδο η Δηµιουργική Γραφή αποτέλεσε αρχικά επαγγελµατική µαθητεία. Η πλατειά ανάπτυξη της Δηµιουργικής Γραφής τα επόµενα χρόνια - όχι µόνο στις ΗΠΑ - θα µπορούσε να ερµηνευτεί σ αυτό το πλαίσιο, ως αντίδραση ενάντια στην κυριαρχία της Θεωρίας (είναι η εποχή που η Θεωρία αντιµετωπίζεται στις ανθρωπιστικές σπουδές ως lingua franca), ενάντια στην κυριαρχούµενη από αυτήν προσέγγιση, η οποία παραγνωρίζει την αισθητική αξία και την αυτονοµία της λογοτεχνικής γραφής. Μερικά χρόνια αργότερα και συγκριµένα το 1992 στο Times Literary Supplement o Sir Malcolm Bradbury (καθηγητής από το 1965 στο East Anglia) δήλωνε πως η Βρετανία, από την Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση ως και τα Πανεπιστήµιά της υποδέχτηκε ένα γνωστικό

3 αντικείµενο, φερµένο από την Αµερική και ύποπτο όσο το χάµπουργκερ. Η Δηµιουργική Γραφή µαζί µε άλλα σύγχρονα, µεταµοντέρνα γνωστικά αντικείµενα όπως τα Μέσα Ενηµέρωσης ή οι Σπουδές Φύλου έγιναν περιζήτητα, κατάκτησαν βαθιά και ουσιαστική ακαδηµαϊκή αναγνώριση και εξαπλώθηκαν µε τροµακτική ταχύτητα και µε τη µορφή σεµιναρίων ή τη διδασκαλίας εξ αποστάσεως και µε τη συνοδό παραγωγή πολλών ευπώλητων εγχειριδίων. Αξίζει να σηµειώσουµε πως το 2000 λειτουργούσαν 40 µεταπτυχιακά Τµήµατα Δηµιουργικής γραφής στη Βρετανία, που έφτασαν τα 90 το 2011, ενώ τα µικρότερης διάρκειας ιδιωτικά σεµινάρια ανέρχονταν την ίδια χρονιά στις Στο Πανεπιστήµιο του East Anglia (έτος ίδρυσης 1962) κατοχυρώθηκε σε θεσµικό επίπεδο το «πνεύµα της µη συµµόρφωσης και της ανοιχτής σκέψης», όπως αποτυπώνεται και στο σύνθηµά του «Δοκίµασε διαφορετικά», στην έµπρακτη ανάπτυξη της διεπιστηµονικότητας, της οµαδικής εργασίας και της διαλογικής µάθησης (ιδέες που ευνοούν και την αποδοχή συγγραφέων ως διδασκόντων Λογοτεχνία και την επιλογή του εργαστηρίου ως παιδαγωγικού τρόπου). Το 1963 προσελήφθη ο Angus Wilson, µυθιστοριογράφος, σε θέση πανεπιστηµιακού Καθηγητή. Η πρόσληψή του θεωρήθηκε τόσο ανορθόδοξη, που αναφέρθηκε ως εθνική είδηση στην εφηµερίδα Guardian. Από κοινού µε τον Bradbury φέροντας αµφότεροι αµερικάνικη εµπειρία- επεξεργάστηκαν και εισηγήθηκαν τη δοµηµένη ένταξη µαθηµάτων Δηµιουργικής Γραφής στο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών. Το 1970 εγκρίθηκε η Δηµιουργική Γραφή ως προαιρετικό και συµπληρωµατικό µάθηµα του Προγράµµατος. Αυτό το προαιρετικό και συµπληρωµατικό µάθηµα ευτύχησε να έχει πρώτο και µοναδικό µαθητή του τον µετέπειτα διάσηµο συγγραφέα Ian Russell McEwan. Όταν όµως, ένας άλλος απόφοιτος, ο Kazuo Ishiguro κέρδισε το Βραβείο Booker το 1989, οι αιτήσεις για το µεταπτυχιακό εκτινάχθηκαν αριθµητικά. Ταυτόχρονα ενισχύθηκε µε την πάροδο των ετών η τάση διεύρυνσης της διδασκαλίας της Δηµιουργικής γραφής στη Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση (http://www.theguardian.com/education/2011/may/10/creativewriting-courses). Στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη η Δηµιουργική Γραφή έχει, τηρουµένων των αναλογιών της χρήσης της αγγλικής γλώσσας, αντίστοιχη εξέλιξη, ενώ η Αυστραλία και η Ασία αριθµούν πάρα πολλά πλέον προπτυχιακά και µεταπτυχιακά Τµήµατα. Όµως, παρά την κατακόρυφη αύξηση της δηµοτικότητάς της και του ενδιαφέροντος που εκδηλώνεται γι αυτήν, δεν απουσιάζουν από την ακαδηµαϊκή κοινότητα αντιλήψεις που πλαισιώνουν έναν παλιοµοδίτικο σκεπτικισµό. Αφορούν κυρίως τη «νοµιµοποίησή» της ως επιστηµονικού κλάδου και περιστρέφονται γύρω από την απλουστευτική πολεµική που αποκρυσταλλώνεται στο ερώτηµα: µπορεί να διδαχτεί η «γραφή»; και το συνακόλουθό του: πρέπει να διδάσκεται; Ένας τέτοιος όµως προβληµατισµός συνεχίζει ουσιαστικά τη δηµόσια συζήτηση γύρω από τη Λογοτεχνία που ξεκινά από την αρχαιότητα. Φυσικό ταλέντο ή καλλιεργηµένη δεξιότητα; Ή και τα δύο; Ο Dawson, ξεπερνά αυτά τα ερωτήµατα και τις διιστάµενες απόψεις και εξετάζει τη Δηµιουργική Γραφή, όχι ως πρακτική (δηµιουργικότητα) ή ως ένα συνώνυµο της Λογοτεχνίας, αλλά ως ένα επιστηµονικό πεδίο, ως ένα σώµα γνώσης και ένα σύνολο εκπαιδευτικών τεχνικών για τη µετάδοση αυτής της γνώσης (2005). Οι φιλολογικές σπουδές εστιάζουν στο προϊόν, το κείµενο. Η Δηµιουργική Γραφή εστιάζει στη διαδικασία, τη γραφή. Το διδακτό της λογοτεχνικής γραφής τίθεται ακόµη υπό αίρεση, η άσκησή της στηλιτεύεται ως βιοποριστικό καταφύγιο των συγγραφέων που σαν νέοι σοφιστές πωλούν, ως µη δικαιούνται, µια αβέβαιη γνώση, ενώ οι ίδιοι οι διδάσκοντες αναδεικνύουν και συζητούν σε διεθνή συνέδρια και περιοδικά ποικίλα ερωτήµατα διδακτικής. Οι σπουδές Δηµιουργικής γραφής απαιτούν ως προαπαιτούµενο ή ως παραπλήρωµα τη µελέτη της λογοτεχνικής γραµµατείας, αλλά διεκδικούν και µια αυτόνοµη περιοχή άσκησης της γραφής, που ως άσκηση καλλιτεχνική, ακολουθεί αυτόνοµη και δυσεξήγητη διαδροµή. Σε όλες πάντως τις βαθµίδες της Εκπαίδευσης, από το δηµοτικό σχολείο ως και τις προπτυχιακές σπουδές, η χρήση της Δηµιουργικής Γραφής ως διδακτικής προσέγγισης της Λογοτεχνίας αποδεικνύεται οµόθυµα επωφελής, σύµφωνα µε όλες τις ερευνητικές µελέτες (Συµεωνάκη 2013). Επιβεβαιώνεται ότι η Δηµιουργική Γραφή µπορεί πολλαπλά να

4 υπηρετήσει την ανακαλυπτική, παιδοκεντρική, βιωµατική αλλά και συνεργατική µαθητεία, καθώς µετατρέπει την κατά κανόνα παθητική πρόσληψη της Λογοτεχνίας σε ενεργητική παρέχει την ευκαιρία καλλιτεχνικής έκφρασης και αναδηµιουργίας του πραγµατικού κόσµου από τους µαθητές, εξοικειώνοντάς τους ταυτόχρονα µε τους τρόπους και τις τεχνικές της λογοτεχνικής γραφής και όχι µε την αυστηρή της αντιµετώπισης ως διδακτέας ύλης. Η Δηµιουργική Γραφή στη σύγχρονη ελληνική εκπαδευτική πραγµατικότητα Η ενασχόληση των Ελλήνων ερευνητών µε τη Δηµιουργική Γραφή µέχρι τις αρχές του 21 ου αιώνα χαρακτηρίζεται ως σποραδική και µη συστηµατική, αφού εξαντλείται συνήθως σε σεµιναριακά µαθήµατα αρκετές φορές αµφίβολης ποιότητας και µεθοδολογίας- που προκηρύσσουν είτε συγγραφείς είτε φορείς που αποσκοπούν περισσότερο σε οικονοµικά οφέλη και λιγότερο ενδιαφέρονται για τη διάχυση της παραγόµενης γνώσης και των γόνιµων προβληµατισµών που αναδεικνύονται µέσα από την εργαστηριακή λογική. Η ελληνική επιστηµονική κοινότητα µόλις πρόσφατα άρχισε να συνειδητοποιεί την ύπαρξη αυτού του νέου, αλλά τόσο παλαιού στην πραγµατικότητα επιστηµονικού πεδίου. Τα θεµελιώδη ερωτήµατα για τη φύση της Δηµιουργικής Γραφής, τι ορίζουµε ως δηµιουργικότητα και δηµιουργία, ζητήµατα ποιητικής και λογοτεχνικότητας, αφήγησης και παιδαγωγικής αρχίζουν να απασχολούν την ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα σε επίπεδο θεσµοποιηµένης εκπαίδευσης µόλις την τελευταία δεκαετία. Με τη µορφή σεµιναρίων διδάσκεται στην Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 στην άτυπη εκπαίδευση (ΧΕΝ Αθηνών µε τον ποιητή Νίκο Φωκά το 1983) προσανατολισµένη κυρίως στην υπόσχεση της ανάπτυξης ενός συγγραφικού ταλέντου. Το 1996 διδάσκεται για πρώτη φορά ως σεµιναριακό πανεπιστηµιακό µάθηµα σε Τµήµατα ξένων φιλολογιών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (Ντιούδη 2012, 74-75). Μέχρι το 2013 έχουν καταγραφεί 24 προσφερόµενα προπτυχιακά και µεταπτυχιακά µαθήµατα που ενστερνίζονται τη λογική της Δηµιουργικής Γραφής (Φιλιπποπούλου 2013, 9-15) Το τοπίο µεταβάλλεται δραστικά µε τη θεσµοθέτηση του 1 ου Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών «Δηµιουργική Γραφή» στην Ελλάδα κατά την ακαδηµαϊκή χρονιά Δηµιουργός και εµπνευστής του ο αείµνηστος Καθηγητής της Ελληνικής Φιλολογίας Μίµης Σουλιώτης στο Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας. Η Δηµιουργική Γραφή συγκροτείται πλέον σε αναγνωρισµένο και από την ελληνική πολιτεία γνωστικό αντικείµενο. Διπλωµατικές µεταπτυχιακές εργασίες και οι πρώτες διδακτορικές διατριβές αναδεικνύουν τις διαστάσεις του «φαινοµένου» της Δηµιουργικής Γραφής και τη διερευνούν σε βάθος. Αξίζει, επίσης, να αναφερθεί ότι διδάσκοντες και απόφοιτοι του Μεταπτυχιακού Προγράµµατος στελεχώνουν προγράµµατα Δηµιουργικής Γραφής που εκπονούνται από δηµόσιους ή και ιδιωτικούς οργανισµούς στην τυπική ή µη τυπική µορφή εκπαίδευσης, ενώ αρκετοί από αυτούς έχουν πλέον ιδρύσει δικές τους σχολές. Από το σχολικό έτος το Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Δηµιουργικής Γραφής του Πανεπιστηµίου Δυτικής Μακεδονίας σε συνεργασία µε την Περιφέρεια Εκπαίδευσης Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και µε σχολεία της Κεντρικής Μακεδονίας, της Θράκης και της υπόλοιπης Ελλάδας εφαρµόζει ένα πρόγραµµα διδασκαλίας της Δηµιουργικής Γραφής στην Πρωτοβάθµια και τη Δευτεροβάθµια εκπαίδευση στο πλαίσιο της διδασκαλίας της Λογοτεχνίας (στο Γυµνάσιο και το Λύκειο) και του ενιαίου γλωσσικού µαθήµατος (στο Δηµοτικό). Μεταπτυχιακοί φοιτητές συνεργάζονται µε τους διδάσκοντες των σχολείων, και σε συνεργασία µε τον Επιστηµονικά Υπεύθυνο του Προγράµµατος (Κωτόπουλο Η. Τριαντάφυλλο) και την Υπεύθυνη των Πρακτικών Ασκήσεων (Άννα Βακάλη), προετοιµάζουν, σχεδιάζουν και διδάσκουν Δηµιουργική Γραφή υπό την εποπτεία του Π.Μ.Σ. σε επιλεγµένες σχολικές τάξεις. Κατά την πρώτη χρονιά, 17 φοιτητές µας επισκέφτηκαν 15 σχολεία στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Κοζάνη, τη Φλώρινα και την Πάρο. Ειδικότερα, όσον αφορά το Πρότυπο Πειραµατικό Σχολείο του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, µεταπτυχιακοί φοιτητές δίδαξαν Δηµιουργική Γραφή στη Γ Γυµνασίου και στα δύο τµήµατα της Α Γυµνασίου αντίστοιχα, καθώς και στην Ε Δηµοτικού. Τη σχολική χρονιά το πρόγραµµα πρακτικής άσκησης του Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών

5 «Δηµιουργική Γραφή» επεκτάθηκε και σε άλλες πόλεις και σε άλλες τάξεις: µεταπτυχιακοί φοιτητές και απόφοιτοι του οικείου Μεταπτυχιακού συνεργάστηκαν µε περισσότερα σχολεία, και σε Κόρινθο, Πάτρα, Βόλο -ενώ ξεκίνησε και µια συνεργασία µε τη Κοβεντάρειο Δηµοτική Βιβλιοθήκη της Κοζάνης, για το συντονισµό µαθηµάτων σε σχολεία της Κοζάνης- 27 φοιτητές σε 35 σχολεία. Οι τάξεις που εντάχθηκαν στο πρόγραµµα ήταν οι: Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δηµοτικού, Α, Β, Γ Γυµνασίου και Α Λυκείου. Κατά την ίδια σχολική χρονιά , εφαρµόστηκε σε ένα τµήµα της Α Γυµνασίου του Π.Π.Σ.Π.Θ. πιλοτικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα διδασκαλίας της Δηµιουργικής Γραφής, µε τον παράλληλο σχεδιασµό και υλοποίηση της διδασκαλίας των φιλολογικών µαθηµάτων στο Α2 τµήµα του Γυµνασίου του Π.Π.Σ.Π.Θ. Η διδακτέα ύλη των φιλολογικών µαθηµάτων (Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, Νέα Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία) οργανώθηκε και εµπλουτίστηκε µε άξονα τη Δηµιουργική Γραφή σε συνεργασία µε την εκπαιδευτικό συγγραφέα και υπεύθυνη της δράσης, Σοφία Νικολαΐδου. Στο πλαίσιο της Πρακτικής Άσκησης, φιλοξενήθηκαν στην έδρα του οικείου Μεταπτυχιακού στη Φλώρινα (Παιδαγωγική Σχολή) 70 µαθητές Γυµνασίου Λυκείου από σχολεία της Θεσσαλονίκης για να διδαχθούν δηµιουργική γραφή από τους µεταπτυχιακούς µας φοιτητές. Και το σχολικό έτος η επαφή µας µε τα σχολεία συνεχίστηκε. Είκοσι πέντε φοιτητές και απόφοιτοι δούλεψαν σε τάξεις από Νηπιαγωγείο µέχρι και σχολεία ενηλίκων όπως Εσπερινά Γυµνάσια Λύκεια και Δεύτερης Ευκαιρίας. Άξια αναφοράς είναι η συνεργασία µας µε το 3ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Θεσσαλονίκης, ουσιαστικά των Δικαστικών Φυλακών Διαβατών, όπου για τρίτη χρονιά φέτος διδάσκεται σε εβδοµαδιαία βάση Δηµιουργική Γραφή από διδάσκοντες και απόφοιτους του οικείου Μεταπτυχιακού. Συντονιστές της συγκεκριµένης δράσης είναι ο Επιστηµονικά Υπεύθυνος Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος και οι Μαρία Γιαπαλάκη, Μαυρουδής Αστέρης, απόφοιτοι του Προγράµµατος. Θέλοντας να δώσουµε µια νέα διάσταση στις δράσεις µας, διευρύναµε τις διδασκαλίες µε τη συµµετοχή και των συνεργατών µας- συγγραφέων, ποιητών, σεναριογράφων και στιχουργών. Στο σχολικό έτος συνεχίστηκαν οι συνεργασίες µας. Ο Όµιλος Δηµιουργικής Γραφής του 2ου Πειραµατικού Γυµνασίου Θεσσαλονίκης, µε υπέυθυνη την κ. Νίκη Δρούγκα, φιλοξένησε και φιλοξενεί στα µαθήµατά του τόσο φοιτητές µας, όσο και συνεργάτες - διδάσκοντες του Μεταπτυχιακού Πρόγράµµατος. Παράλληλα ξεκίνησαν συνεργασίες µε διάφορους φορείς, όπως στο «Κέντρο Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων» στη Σίνδο Θεσσαλονίκης, όπου µε υπεύθυνους οργάνωσης της δράσης τους φοιτητές µας Παναγιώτη Παπαπαναγιώτου και Χρήστο Μαρτίνη, δηµιουργήθηκε εκπαιδευτική οµάδα Δηµιουργικής Γραφής µε εβδοµαδιαίες συναντήσεις. Στα πλαίσια όλων των προαναφερόµενων δράσεων, οι µαθητές των σχολείων παρήγαγαν κείµενα ποιητικού και πεζού λόγου και οι δραστηριότητες ποικίλαν ανάλογα µε τη βαθµίδα εκπαίδευσης και το σχολείο: παιγνιώδεις δραστηριότητες, όπως η αλλαγή γραµµάτων, λέξεων, φράσεων, καταλήξεων, οµοιοκαταληξιών πιο πολύπλοκα ζητούµενα, όπως η αλλαγή της οπτικής γωνίας του αφηγητή, η προσθήκη περιγραφικών δεδοµένων, ή η κατασκευή νέων σκηνών πιο απαιτητικές εργασίες, όπως η αναδόµηση του κειµένου σε µια νέα διάταξη των επεισοδίων του, η σύνθεση ενός εντελώς νέου κειµένου που να σχετίζεται µε το αρχικό, αλλά µε διαφορετική πλοκή και κατάληξη (τέλος), ή η συνέχιση του κειµένου µετά το πέρας της ιστορίας. Η διοργάνωση µε εξαιρετική επιτυχία και τη συµµετοχή πολλών εκαντοντάδων συνέδρων του 1 ου Διεθνούς Συνεδρίου Δηµιουργικής Γραφής στην Αθήνα σε συνεργασία µε το Ελληνοαµερικανό Εκπαιδευτικό Ίδυµα Κολλέγιο Αθηνών Κολλέγιο Ψυχικού τον Οκτώβριο του 2013 έδωσε το βήµα για µία σειρά γόνιµων προβληµατισµών και την ανταλλαγή

6 απόψεων σε ένα πολύ υψηλό επιστηµονικό επίπεδο µε την παρουσία κορυφαίων Καθηγητών από σπουδαία Πανεπιστήµια όλου το κόσµου και εκπρόσωπο της OuLiPo (Andrew Cowan East Anglia, La Samantha Chang Iowa, Anthony Caleshu Plymouth, Robin Hemley Yale, Hervé Le Tellier OuLiPo). Να σηµειώσουµε πως ανάµεσα στα εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες πλέον εγχειρίδια Δηµιουργικής Γραφής, τα περισσότερα από αυτά αντιγραφές της λογικής των αντίστοιχων καθηγητών συγγραφέων του εξωτερικού, αρχίζουν πλέον να κατατίθενται πιο σοβαρές και επιστηµονικά τεκµηριωµένες δουλειές πολλές και πάλι από διδάσκοντες και αποφοίτους του Π.Μ.Σ. «Δηµιουργική Γραφή». Ο εντυπωσιακός πλέον ο αριθµός των φορέων τυπικής και µη-τυπικής εκπαίδευσης που προσφέρουν µαθήµατα και σεµινάρια Δηµιουργικής Γραφής στον ελλαδικό χώρο από Πανεπιστήµια και Σχολεία, από Δηµοτικές Βιβλιοθήκες, Μουσεία και Εκκλησιαστικά Κέντρα Νεότητας µέχρι Βιβλιοπωλεία, Περιοδικά και Ψυχοθεραπευτικά κέντρα, αποτυπώνεται στις δύο διπλωµατικές εργασίες που εκπονήθηκαν στο Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας (Ντιούδη 2012 Φιλιπποπούλου 2013). Η Δηµιουργική Γραφή στην ελληνική Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση Ο ρόλος του σχολικού εγχειριδίου στην εκπαιδευτική διαδικασία και η εµπλοκή του στην παραγωγή της γνώσης είναι αναµφίβολα ιδιαίτερα σηµαντικός και κοινωνικοποιητικός, αφού αντικατοπτρίζει τις στάσεις, τις ιδέες, τις αξίες και τις αντιλήψεις της κοινωνίας στην οποία παράγεται. Από την περίοδο της Τουρκοκρατίας και τα εκκλησιαστικά βοηθήµατα (Οκτώηχος, Ψαλτήρι, Απόστολος) όπου τα πρώτα αναγνωστικά και χρησιµοποιούνταν ως κύρια βιβλία για τη στοιχειώδη εκπαίδευση (Πατρινέλης 1989, 65) µέχρι σήµερα οι προσπάθειες για την οργάνωση και ανάπτυξης ενός αποτελεσµατικού εκπαιδευτικού συστήµατος ακουµπούν στην έκδοση διδακτικών εγχειριδίων. Είτε τα σχολεία υποχρεώνονται να χρησιµοποιούν µόνο βιβλία των κρατικών εκδόσεων (θεσµοθέτηση ουσιαστικά κρατικού µονοπωλίου) είτε επικρατεί η λογική του ελεύθερου ανταγωνισµού (στη χώρα µας γαι δύο περιόδους ουσιαστικά και στα 1997, ανεπιτυχώς και τις δύο) ζητούµενο παραµένει θεωρητικά η βέλτιστη ποιότητα των σχολικών εγχειριδίων. Η Ελλάδα εξακολουθεί ακόµα και σήµερα να αποτελεί εξαίρεση ανάµεσα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς διατηρεί το ένα και µοναδικό βιβλίο για όλα τα σχολικά µαθήµατα (Βέικου, Βαρέση, Πατούνα 2008, 103). Σε αντίθεση µε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην Ελλάδα οι µαθητές εξαρτώνται αναπόφευκτα από τη µονοµερή άποψη µιας συγγραφικής οµάδας και δεν ενθαρρύνονται καινοτόµες, διαφορετικές και εναλλακτικές απόψεις ούτε δίνεται η δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να επιλέξει ανάλογα µε τις ανάγκες της τάξης του το εκπαιδευτικό του υλικό. Τα Νεοελληνικά Κείµενα εισάγονται για πρώτη φορά στο Ελληνικό Σχολείο το 1884 µέσα από την πρώτη σειρά Νεοελληνικών Αναγνωσµάτων στην οποία περιλαµβάνονται έργα κυρίως ιστορικά, αποµνηµονεύµατα και ρητορικοί λόγοι και καθαρά ιστορικό και γλωσσικό σκοπό διδασκαλίας. Τα επόµενα χρόνια η µία σειρά διαδέχεται την άλλη µέχρι την τελική διαµόρφωση των σχολικών εγχειριδίων που γνωρίζουµε σήµερα. Το 1976 αποτελεί χρονολογία σταθµό, καθώς ανατίθεται από τον Αλέξανδρο Καρανικόλα, πρόεδρο του Κ.Ε.Μ.Ε. (Κέντρο Εκπαιδευτικών Μελετών και Επιµόρφωσης) σε συγγραφική οµάδα έξι φιλολόγων η σύνταξη νέων Αναλυτικών Προγραµµάτων και η συγγραφή νέων εγχειριδίων για τις τάξεις Α, Β, Γ Γυµνασίου και Α, Β, Γ Λυκείου. Τα νέα εγχειρίδια της περιόδου ονοµάζονται πλέον Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και η συγγραφή τους ξεκίνησε το 1977 και ολοκληρώθηκε το Η σειρά αυτή αντικαταστάθηκε το 2001 από νέα σειρά Κειµένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, η οποία ωστόσο δεν παρουσίασε ουσιώδεις διαφορές µε την προϋπάρχουσα. Να αναφέρουµε ότι στα βιβλία της Α και Β Γυµνασίου ακολουθείται θεµατική διάταξη της ύλης (Ο άνθρωπος και η φύση, Οικογενειακές σχέσεις, Εθνική ζωή κ.τ.λ.), ενώ για τις υπόλοιπες τάξεις ο διαχωρισµός του περιεχοµένου γίνεται µε βάση ιστορικές περιόδους σε συνδυασµό µε ειδολογική κατάταξη. Αξιοσηµείωτο είναι πως σε όλα τα εγχειρίδια Κειµένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας όλων των τάξεων Γυµνασίου και

7 Λυκείου περιλαµβάνονται τα βιογραφικά σηµειώµατα των δηµιουργών των έργων που ανθολογούνται, τα οποία θεωρητικά βοηθούν στην καλύτερη ερµηνεία τόσο του περιεχοµένου του κάθε έργου όσο και των χαρακτηριστικών της κάθε γενιάς και των επιρροών του κάθε ποιητή και συγγραφέα. Το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών (ΑΠΣ) για τη Νεοελληνική Λογοτεχνία του Γυµνασίου προβλέπει, µεταξύ άλλων, οι µαθητές να είναι σε θέση µέσα από το µάθηµα αυτό να αντιµετωπίζουν τα λογοτεχνικά κείµενα ως έργα τέχνης, να κατανοούν την ιδιαιτερότητα της λογοτεχνικής γλώσσας, να συµµετέχουν, να ερµηνεύουν και να ανακαλύπτουν, µέσα από δραστηριότητες, τις καλλιτεχνικές τους δεξιότητες. Επιπλέον, όσον αφορά τη διδακτική µεθοδολογία, προτείνεται µια πρώτη ανάγνωση του κειµένου, η οποία ακολουθείται από µια ερµηνευτική προσέγγιση. Καθώς οι µαθητές δεν έχουν αποκτήσει τριβή µε τα λογοτεχνικά κείµενα επιδιώκεται σταδιακά να κατορθώσουν να γίνουν ενεργητικοί αναγνώστες. Η ερµηνευτική µέθοδος ακολουθείται καθ όλη τη διάρκεια της διδασκαλίας, ώστε να προσεγγιστεί πληρέστερα το σύνολο του κείµενου και να γίνει η επεξεργασία τόσο των ενδοκειµενικών όσο και των εξωκειµενικών στοιχείων. Αξίζει να σηµειωθεί ότι µέσα από το µάθηµα της Λογοτεχνίας δεν επιδιώκονται πρωτίστως γνωστικοί στόχοι, αλλά κυρίως αξιακοί και αισθητικοί, γι αυτό και οι ερωτήσεις ελέγχου γνώσεων δεν έχουν τόση βαρύτητα στη διαδικασία της αξιολόγησης όσο οι ερωτήσεις κατανόησης και εφαρµογής γνώσεων, ανάλυσης ή σύνθεσης στοιχείων. Οι µαθητές, τέλος, µέσα από το µάθηµα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας επιδιώκεται να τηρούν κριτική στάση απέναντι σε βασικά ζητήµατα της ζωής τους, να διαµορφώνουν συνειδητά και εκφράζουν τις προσωπικές τους στάσεις και πεποιθήσεις (http://www.pi-schools.gr). Γενικότερος σκοπός της Λογοτεχνίας, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο νέο Πρόγραµµα Σπουδών της Α Λυκείου, είναι «η κριτική αγωγή στο σύγχρονο πολιτισµό». Μέσα από αυτή τη φράση υπονοείται ότι η προσέγγιση και η ερµηνεία των κειµένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως εργαλείο για να κατανοήσουν οι µαθητές καλύτερα τον κόσµο, τις αξίες, τον πολιτισµό και την ταυτότητά τους και να είναι σε θέση να τηρούν κριτική στάση σε όσα µηνύµατα λαµβάνουν. Ειδικότεροι σκοποί του µαθήµατος της Λογοτεχνίας στο Λύκειο είναι, αρχικά, οι µαθητές να κατανοήσουν ότι υπάρχει ένα µεγάλο εύρος ερµηνειών κάθε κειµένου και ότι το ιστορικό πλαίσιο και άλλοι εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν σηµαντικά ένα κείµενο και άρα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη κατά την ερµηνεία του. Επιπλέον, ζητούµενο είναι να µπορούν να εντοπίζουν τις αρχές και αξίες που ενυπάρχουν στα κείµενα και να εξοικειωθούν µε τα διάφορα λογοτεχνικά είδη, ρεύµατα και εποχές, ώστε να είναι σε θέση να εµβαθύνουν σε κάθε θέµα. Έτσι, καθώς οι µαθητές µεταβαίνουν από τη µία τάξη του Λυκείου στην άλλη αποκτούν πλήρη εικόνα της εξέλιξης της Λογοτεχνίας και διαπιστώνουν ότι η µετάβαση από τη µία εποχή στην άλλη δεν γίνεται αυθαίρετα, αντίθετα υπάρχει ιστορική συνέχεια. Αξίζει να σηµειωθεί ότι παρά την ιστορική διάταξη της ύλης στο Λύκειο, το ΠΣ της Α Λυκείου προτείνει η διδασκαλία του µαθήµατος να βασίζεται στην θεµατική ή ειδολογική κατάταξη, καταδεικνύοντας µ αυτό τον τρόπο την αναντιστοιχία των σχολικών εγχειριδίων µε τις ανάγκες της σύγχρονης πραγµατικότητας (http://www.pi-schools.gr). Όπως έχει προαναφερθεί, µέσα από το µάθηµα της Λογοτεχνίας οι µαθητές καλλιεργούν το ήθος και τις αξίες τους, γνωρίζουν τον πολιτισµό τους και την ταυτότητά τους και αναπτύσσουν κριτική σκέψη. Σύµφωνα µε το ΠΣ της Α Λυκείου ο µαθητής αποτελεί το επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα µε τη χρήση της οµαδοσυνεργατικής διδασκαλίας, αλλά και την εφαρµογή της µεθόδου project που ωθούν το µαθητή στη δράση και τη συµµετοχή. Είναι όµως εύκολο να παρατηρήσουµε πως οι µαθητές στη χώρα µας ασκούνται σχεδόν αποκλειστικά στη γραφή πεζού κειµένου και όχι ποιητικού. Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα ακόµα και µε τα νεότερα προγράµµατα επιµένει σε συγκεκριµένα είδη κειµένων, δίνει όµως ελευθερία και αφορµές για ελεύθερη έκφραση των προσωπικών ιδεών, των συγκινήσεων και των συναισθηµάτων του µαθητή. Η

8 παραγωγή λόγου, η έκθεση, όπως ακόµα τη λέµε -µέρος της γλωσσικής διδασκαλίαςδιατρέχει όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης, όλα τα εξεταστικά συστήµατα και η έκφραση των µαθητών εντάσσεται σε µια τέτοια λογική. Από τη µια λοιπόν η διδασκαλία της γλώσσας. Η ύλη. Η παραγωγή λόγου. Οι ανάγκες. Κι από την άλλη, όλα αυτά µε εργαλεία τις λέξεις. Η επικοινωνία. Η τέχνη. Η λογοτεχνία. Ο λόγος, η σκέψη, η απόλαυση. Πού συναντάται η Δηµιουργική Γραφή µε τη Γραφή στο σχολικό επίπεδο; Και πόσο µπορούµε στο γλωσσικό µάθηµα να ελπίζουµε πως θα καταφέρουµε να ξεφύγουµε από τα συγκεκριµένα πλαίσια που µέχρι τώρα ονοµάζουµε έκθεση και να αφήσουµε τους µαθητές µας να γράψουν Λογοτεχνία; Η γνώση των λειτουργιών ενός κειµένου και η προσέγγιση της σύνθεσής του µπορεί να οδηγήσει στην αναδηµιουργία του και από αυτή τη σκέψη ξεκινάει η Δηµιουργική Γραφή, ενώ ταυτόχρονα ο µαθητής αναπαριστά τη ζωή µε τις αντιφάσεις και τις ασυνέπειές της (Κωτόπουλος, 2012). Για την παραγωγή λόγου στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα έχουν χρησιµοποιηθεί διαφορετικές διδακτικές. Τα προγράµµατα σπουδών µιλούν κατά καιρούς για «συνθέσεις», «εκθέσεις» γενικότερα ή «έκθεση ιδεών», και τώρα τελευταία για «παραγωγή γραπτού λόγου», ενώ έχουν αρχίσει να εµφανίζονται και ασκήσεις για «Δηµιουργική γραφή» εννοώντας πότε κάτι ευρύτερο, πότε απλώς µετονοµάζοντας την «παραγωγή γραπτού λόγου». Ενώ λοιπόν τα Αναλυτικά Προγράµµατα άρχισαν να κάνουν λόγο για δηµιουργικότητα και να θίγουν την επικοινωνιακή διάσταση της Λογοτεχνίας από το 1998 (µε το Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών), οι τάσεις αυτές επικυρώνονται δυναµικά µόλις στα τελευταία πιλοτικά προγράµµατα. Αναλυτικά στοιχεία παρατίθενται στην αδηµοσίευτη διατριβή της κ. Βακάλη (2014). Το οξύµωρο που παρατηρείταιι ανάµεσα στο Πρόγραµµα Σπουδών του 2000 και στο αντίστοιχο βιβλίο οδηγιών του εκπαιδευτικού όσον αφορά τη Δ. Γ. είναι ότι ενώ στο πρώτο προτείνονται ποικίλες ασκήσεις Δ. Γ., στο εγχειρίδιο για τον διδάσκοντα δεν υπάρχουν παρόµοιες υποδείξεις, ενώ στα σχολικά εγχειρίδια οι αντίστοιχες ασκήσεις είναι ελάχιστες, συνήθως προαιρετικές και σπάνια πραγµατοποιούνται (Μουλά 2012, 8). Από το 2001 τα Αναλυτικά Προγράµµατα µιλούν για «Προφορικό λόγο» και «Γραπτό λόγο»- µέρος του οποίου είναι η «Γραφή και Παραγωγή γραπτού λόγου» και πλέον σχετικά µε τα γραπτά των µαθητών αναφέρεται σε «κείµενα» και συχνά σε «γραπτή επικοινωνία», όπου ο µαθητής αντιµετωπίζεται και ως ποµπός και ως δέκτης. Σε αυτά και σε νεότερα αναλυτικά προγράµµατα γίνεται και αναφορά σε κειµενικά είδη και είδη γραπτού λόγου, όπως και σε πολυτροπικά κείµενα. Στη Δευτεροβάθµια εκπαίδευση στα Αναλυτικά Προγράµµατα µετά το 2002 (Δ.Ε.Π.Π.Σ. και Α.Π.Σ. 2002) συναντούµε ως στόχο την προαγωγή της δηµιουργικότητας, την ανάπτυξη της ατοµικής έκφρασης, την απόλαυση της ανάγνωσης και την πνευµατική περιπέτεια της Λογοτεχνίας. Παραγωγή λόγου θεωρείται κάθε κείµενο, προφορικό και γραπτό, που παράγουν οι µαθητές σε συγκεκριµένη περίσταση επικοινωνίας, µε συγκεκριµένο σκοπό. Στα Αναλυτικά Προγράµµατα για το Γυµνάσιο του 2011 προτείνεται η αφήγηση γεγονότων από διαφορετικές οπτικές γωνίες στο πλαίσιο δραστηριοτήτων δηµιουργικής γραφής (Α Γυµνασίου), οι µετασχηµατισµοί λογοτεχνικών και µη κειµένων, η µετατροπή προφορικού λόγου σε γραπτό µε την επισήµανση των διαφορών που προκύπτουν µεταξύ των δύο κατηγοριών λόγου (Β Γυµνασίου), η συµπλήρωση ηµιτελών κειµένων, η κατασκευή πολυτροπικών κειµένων σε συγκεκριµένους αποδέκτες, η σύνταξη και επεξεργασία κειµένων σε διαφορετικό ύφος, οι επαναδιατυπώσεις κειµένων ως προς τις λεξικολογικές µορφοσυντακτικές και υφολογικές επιλογές (Γ Γυµνασίου). Στα εγχειρίδια του Γυµνασίου µετά το 1975 συναντάµε 65 τέτοιες δραστηριότητες. 23 από αυτές είναι στα πρώτα εγχειρίδια, 14 στην αναθεωρηµένη έκδοση και 28 στα νέα βιβλία. Με αυτές ο µαθητής καλείται να διηγηθεί παίρνοντας το ρόλο ενός αντικειµένου να µιλήσει για εικόνες ή σκίτσα να συνεχίσει ιστορίες

9 να διηγηθεί από άλλη οπτική γωνία να διηγηθεί σα να ζούσε σε άλλη εποχή να διηγηθεί φανταστικές ή υποθετικές ιστορίες να δώσει λεζάντες σε εικόνες ή σκίτσα να φτιάξει διαλόγους να σχεδιάσει µια αφίσα να φτιάξει ένα κόµικ να σκεφτεί µια διαφήµιση να δώσει τίτλους σε κείµενα να πάρει µια φανταστική συνέντευξη να γράψει στίχους να αλλάξει διαλόγους σε άλλο ύφος να συνεχίσει ένα ποίηµα να γράψει κείµενο σε άλλο ύφος να φτιάξει συνθήµατα να φτιάξει ένα φανταστικό βιογραφικό Στο Πρόγραµµα Σπουδών του 2011 για την Α Λυκείου (ΦΕΚ 1562/ ) για πρώτη φορά εµφανίζεται επίσηµα η Δηµιουργική Γραφή στο ελληνικό σχολείο, µε προτεινόµενες δραστηριότητες και υποδείξεις προς τον εκπαιδευτικό για να συµπεριληφθούν στη µαθησιακή πράξη και η φιλοσοφία του Προγράµµατος κατευθύνει στην εξάσκηση των µαθητών σε κειµενικούς τύπους που εντάσσονται σε µια συγκεκριµένη κάθε φορά κοινωνική πραγµατικότητα. Είναι χαρακτηριστικό πως στα σχολικά εγχειρίδια καταγράφεται αναλυτικά η διαρκώς µειούµενη εµφάνιση δρατηριοτήτων δηµιουργικής γραφής από το Γυµνάσιο στο Λύκειο, καθώς όσο µεγαλώνει η βαθµίδα της εκπαίδευσης, τόσο λιγότερο δηµιουργικά πράγµατα ζητάµε από τους µαθητές (Βακάλη 2014). Αυτά που θεωρήσαµε ασκήσεις Δηµιουργικής Γραφής και τα συναντάµε στα εγχειρίδια του Λυκείου είναι 20 ασκήσεις. Οι 12 βρίσκονται στην παλαιότερη έκδοση και οι 8 στη νεώτερη, από τις οποίες απουσιάζει τελείως η παραγωγή ποιητικού κειµένου. Οι ασκήσεις αυτές ζητάνε από τους µαθητές: φανταστικούς διαλόγους ένα γράµµα όπου «να ξαναζωντανέψτε την αφήγησή σας παρεµβάλλοντας κάποια διαλογικά µέρη», «τρεις ξεχωριστές αφηγήσεις» από τρεις διαφορετικές οπτικές, «να γράψετε µια κωµική ιστορία (ευθυµογράφηµα), µια σάτιρα, µια παρωδία» «να επινοήσετε ένα λογοπαίγνιο, ένα ανέκδοτο» «µια γελοιογραφία» τίτλους σοβαρούς, δραµατικούς, χιουµοριστικούς για το ίδιο κείµενο κείµενο σε ποιητική µορφή αυθόρµητες απαντήσεις σε καταιγισµό ιδεών ηµερολογιακές σελίδες για κάποιο θέµα Αντί επιλόγου ή συµπερασµατικών παρατηρήσεων Η Δηµιουργική Γραφή ως διδακτικό αντικείµενο δεν επιδιώκει σε καµία περίπτωση την ανεύρεση συγγραφικών ταλέντων. Στον χώρο της εκπαίδευσης αντιµετωπίζεται ως µια ελεύθερη έκφραση της προσωπικότητας του παιδιού που γραπτά, αλλά και προφορικά αποτυπώνει ιδέες, συναισθήµατα και εντυπώσεις µε τον δικό του τρόπο. Οι µαθητές στη σχολική τάξη πειραµατίζονται σε ποικίλα λογοτεχνικά είδη χωρίς το φόβο σωστού ή λάθους και πρέπει να τονιστεί εµφατικά πως η µέχρι σήµερα εµπειρία της Δηµιουργικής Γραφής αποδεικνύει ότι καλλιεργεί πολύπλευρα το παιδί, αυξάνει την αυτοπεποίθησή του, ενώ ταυτόχρονα δρα ως υποστήριξη σε άλλα γνωστικά αντικείµενα, βελτιώνοντας κατά πολύ τη γλωσσική, διανοητική και συναισθηµατική εξέλιξη του µαθητή.

10 Στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση η Δηµιουργική Γραφή ως αυτόνοµο µάθηµα διδάσκεται µόνο στα Καλλιτεχνικά Γυµνάσια. Οι προβλέψεις των ΠΣ για το µάθηµα της Νεοελληνικής λογοτεχνίας, αν και προκρίνουν την ερµηνευτική προσέγγιση, δεν αποκλείουν τη Δηµιουργική Γραφή, εφόσον εντάσσουν στους στόχους του µαθήµατος και την «καλλιτεχνική έκφραση» των µαθητών. Είναι φανερό ότι ο διεθνής απόηχος και οι εγχώριες προσπάθειες άρσης της µίας και αποκλειστικής προσέγγισης των λογοτεχνικών και όχι µόνον κειµένων, αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς. Η Δηµιουργική Γραφή εισάγεται στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου µε τα νέα ΠΣ (ΦΕΚ 1562/ ), τα οποία όµως διακόπτονται αδόξως στην επόµενη τάξη. Διδάσκεται δε αυτόνοµα σε όλες τις σχολικές τάξεις στην Κύπρο, εγχείρηµα που αξιοποίησε και απέδωσε το πολύτιµο διδακτικό βιβλίο Οδηγίες πλεύσεως του Μίµη Σουλιώτη. Θεωρούµε ότι το Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Δηµιουργική Γραφή», που αναπτύσσεται σήµερα σ ένα περιβάλλον κριτικής αυτογνωσίας, έναν προνοµιακό χώρο, µπορεί να βοηθήσει σηµαντικά τους θεσµικά ασκούµενους, υπό την αιγίδα του Πανεπιστηµίου, και να τους µεταδίδει έµπρακτα γνώσεις για τη Δηµιουργική Γραφή. Η ένταξη στο θεσµικό αυτό περιβάλλον, που έχει σαφώς συνδεθεί µε την επίτευξη µαθησιακών αποτελεσµάτων και τη µεταβίβαση δεξιοτήτων, δεν αίρει σε καµία περίπτωση το γεγονός ότι η λογοτεχνική γραφή είναι από τη φύση της µια επαρκώς κριτική διαδικασία, µια έµπρακτη διερεύνηση της φύσης και των ορίων της γλώσσας και της Λογοτεχνίας. Ο δρόµος που µένει να διανυθεί είναι µακρύς και είµαστε σίγουροι ότι κρύβει παγίδες που πολλές φορές δεν αφορούν µόνο την εχθρική αντιµετώπιση της λογικής της Δηµιουργικής Γραφής από τους πολέµιούς της, οι οποίοι όµως και λιγοστεύουν σταδιακά και εκτίθενται πλέον ανεπανόρθωτα µε τις αναχρονιστικές και αβάσιµες επιστηµονικά απόψεις τους, αλλά και από την υπερβολή που επιδεικνύουν συχνά οι ζηλωτές και οι νεοφώτιστοι του χώρου. Βιβλιογραφία Ελληνόγλωσση Αριστοτέλης: Περί Ποιητικής, µτφρ. Σίµων Μέναδρος, Ιωάννης Συκουτρής. Αθήνα: Εστία Βακάλη, Άννα: Η παραγωγή γραπτού λόγου στην Πρωτοβάθµια και Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση µετά το 1975: Από την Έκθεση στη Δηµιουργική Γραφή, αδηµοσίευτη Διδακτορική Διατριβή, Φλώρινα: ΠΔΜ, Παιδαγωγική Σχολή Βέικου, Χ., Βαρέση, Ε., Πατούνα, Α.: Παιδαγωγικό Πλαίσιο: Περιεχόµενο σπουδών και διδακτική πράξη. Σε Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Η ποιότητα στην εκπαίδευση: Έρευνα για την αξιολόγηση ποιοτικών χαρακτηριστικών του συστήµατος πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο 2008: Καλογήρου, Τζίνα. (2004). «Lector Ludens: η ανάγνωση ως παιχνίδι / παιχνίδια της ανάγνωσης». Στο Η Λογοτεχνία σήµερα. Όψεις, αναθεωρήσεις, προοπτικές (Πρακτικά Συνεδρίου). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα, Καραγιάννης, Στυλιανός. «Η Δηµιουργική Γραφή ως καινοτόµος δράση στο σχολείο: όψεις» Ηµερίδα «Καινοτοµίες και κριτική σκέψη: αναζητώντας πρακτικές για τη σχολική τάξη», (27 Φεβρουαρίου 2010), ΥΠ.Δ.Β.Μ.Θ.-Ελληνοαµερικανικόν Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κολλέγιο Αθηνών Κολλέγιο Ψυχικού Καρακίτσιος, Ανδρέας. «Δηµιουργική Γραφή: µια άλλη προσέγγιση της λογοτεχνίας ή η επιστροφή της Ρητορικής;» Κείµενα 15 (2012), ανακτήθηκε Σεπτέµβριος 23, 2012 από το διαδίκτυο: %3A15-karakitsios&option=com_content&Itemid=95

11 Κωτόπουλος, Η. Τριαντάφυλλος. «Από την ανάγνωση στη λογοτεχνική ανάγνωση και την παιγνιώδη διάθεση της Δηµιουργικής Γραφής, στο Παπαντωνάκης Γ., Κωτόπουλος Τ. (επιµ.) Τα ετεροθαλή. Αθήνα: Ίων Κωτόπουλος, Η. Τριαντάφυλλος. Η «νοµιµοποίηση» της Δηµιουργικής Γραφής, Κείµενα 15 (2012), ανακτήθηκε Σεπτέµβριος 23, 2012 από το διαδίκτυο: %3A15-kotopoulos&option=com_content&Itemid=95. Κωτόπουλος, Η. Τριαντάφυλλος, Βακάλη, Π. Άννα, Ζωγράφου, Μαρία. Η δηµιουργική γραφή στο νηπιαγωγείο, Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο Ντιούδη, Αναστασία. Η ιστορία της Δηµιουργικής Γραφής. Πράξη και Διδασκαλία στη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα µέχρι το 2011 (Ανέκδοτη Διπλωµατική Εργασία). Φλώρινα: Παιδαγωγική Σχολή, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας) Πατρινέλης, Γ. Χρίστος. Το ελληνικό βιβλίο κατά την τουρκοκρατία ( ) : περιλήψεις µαθηµάτων. Θεσσαλονίκη: Υπηρεσία Δηµοσιευµάτων ΑΠΘ portal%2fmetadata%2f0%2f6%2fe%2fattached-metadata %2f pdf&rec=%2fmetadata%2f0%2f6%2fe%2fmetadata tkl&do= pdf&width=380&height=566&pagestart=1&maxpage=83&la ng=en&pageno=1&pagenotop=1&pagenobottom=81 Συµεωνάκη, Αλίκη, Η Ποίηση ως Δηµιουργική Γραφή στην Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση, αδηµοσίευτη Διδακτορική Διατριβή, Φλώρινα: ΠΔΜ, Παιδαγωγική Σχολή Φιλιπποπούλου, Ευαγγελία. Η Δηµιουργική Γραφή στην Ελλάδα: (Ανέκδοτη Πτυχιακή Εργασία). Φλώρινα: Παιδαγωγική Σχολή, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Wolf, Maryanne. Ο Προυστ και το καλαµάρι. Πώς ο εγκέφαλος έµαθε να διαβάζει. Μτφρ. Βιλελµίνη Σωσώνη Δασκαλάκη, Αθήνα: Πατάκης Ξενόγλωσση Beghetto, A. Ronald. Creativity in the Classroom. In J. C. Kaufman & R. J. Sternberg (Eds), The Cambridge Handbook of Creativity. Cambridge: Cambridge University Press Benton, Peter. Unweaving the Rainbow: poetry teaching in the secondary school I. Oxford Review of Education 25(4) (1999): Barthes, Roland. (1977). From Work to Text, in Image-Music-Text, essays selected and translated by Stephen Heath. London: Fontana, Bly, Carol. Beyond the Writers Workshop. New York Toronto: Ancor Books Boden, Margaret. Dimensions of Creativity. Massachusetts Institute of Technology: The MIT Press Brophy, Kevin. Workshopping the Workshop and Teaching the Unteachable. In Creative Writing Studies, Practice, Research and Pedagogy. Great Britain: MPG Books Ltd. (2008): Dawson, Paul. Creative Writing and the New Humanities. London and New York: Routledge Eagleton, Terry. Literary Theory: An Introduction. Minneapolis: University of Minnesota Press Earnshaw, Steven (Eds.). The Handbook of Creative Writing. Edinburgh: Edinburgh University Press Harper, Graeme and Kroll, Jerry. (Eds.). Creative Writing Studies. Clevedon Buffalo Toronto: Multilingual Matters LTD 2008.

12 Harper, Graeme. Several Faces of Creative Writing. New Writing: The International Journal for the Practice and Theory of Creative Writing 7 (3), (2010): Κallas Καλογεροπούλου, Χριστίνα. Σενάριο Η Τέχνη της επινόησης της αφήγησης στον κινηµατογράφο, 66 ασκήσεις και 1 µέθοδος. Aθήνα: Νεφέλη Lodge, David. The Practice of Writing. Hardmonsworth: Penguin Mearns, Hughes. Creative Power, New York: Dover Morley, David. The Cambridge Introduction to Creative Writing. Cambridge: Cambridge University Press Myers, G. David. The Elephants Teach: Creative Writing Since 1880, Chicago: University of Chicago Press Protherough, Robert. Encourage Writing, London, New York: Methuen Runco, Mark. Creativity and Education. New Horizons in Education, 56 (1) (2008): Skelton, Sheri. Finding A Place For Poetry In The Classroom Every Day. The English Journal 96(1) (2006): Mc Vey, David. Why all writing is creative writing. Innovations in Education and Teaching International, 45 (3) (2008):

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Η ιστορία του Το Τµήµα ιδρύθηκε το 1951, αρχικά ως µέρος του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, και στη συνέχεια, από

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ «ΚΑΛΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη

Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη Πρακτικό-βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς: ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ 5 Ιουνίου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925 1 ο Επιστημονικό Πεδίο Κοινά με άλλα Επιστημονικά Πεδία 1ο και 4ο - Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών (Αγρίνιο) -Πολιτισμικής Τεχ/γίας και Επικ/νίας (Μυτιλήνη) -Τεχνών Ήχου και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Αθήνα, 1/9/2013 Πληροφορίες : Δ.Σ. Διεύθυνση : Ξενοφώντος 15Α T.K. : 105 57 Αθήνα Τηλέφωνο/Φάξ : 210.3229120 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : pess@pess.gr Δικτυακός τόπος : http://www.pess.gr Π Ε. Τ Π Ε Λ Ο Π

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ: ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

3 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ: 1. Εκπαίδευση και Διδακτική της Δημιουργικής Γραφής

3 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ: 1. Εκπαίδευση και Διδακτική της Δημιουργικής Γραφής 1 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ» 3 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας σε συνεργασία με το Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

file://d:\odysseas_thledisk_all_new\master 2004-2006\2004\7. Solomos Ethnikos Ymn... Page 1 of 5 Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Ο ΥΠΟΒΑΘΡΟ

file://d:\odysseas_thledisk_all_new\master 2004-2006\2004\7. Solomos Ethnikos Ymn... Page 1 of 5 Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Ο ΥΠΟΒΑΘΡΟ Page 1 of 5 Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Ο ΥΠΟΒΑΘΡΟ Ο σχεδιασµός του συγκεκριµένου ϖρογράµµατος, ϖροκειµένου να έχει θετικά και µακροϖρόθεσµα αϖοτελέσµατα, στηρίζεται στη γνώση για τον τρόϖο µάθησης των ϖαιδιών και

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημοτική Βιβλιοθήκη Κερατσινίου - Δραπετσώνας Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2015

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημοτική Βιβλιοθήκη Κερατσινίου - Δραπετσώνας Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2015 Ε Λ Λ Η Σ 8 Β Ε Ρ Ο Ι Α 59132 Τ. 2 3 3 1-502003 w w w. f u t u r e l i b r a r y. g r Ζ Α Λ Ο Κ Ω Σ Τ Α 4 Α Θ Η Ν Α 1 0 6 7 1 Τ. 2 1 5 5-518150 i n f o @ f u t u r e l i b r a r y. g r «Από την έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story 3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story Επίσημο Δελτίο Τύπου του Προγράμματος T Story Storytelling Applied to Training,χρηματοδοτούμενο από ό τη δράση «Κύρια Δραστηριότητα 3 Τεχνολογίες Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής»

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Α' ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Α' ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Α' ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και οι ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ προκηρύσσουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ: 1. Εκπαίδευση και Διδακτική της Δημιουργικής Γραφής

2 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ: 1. Εκπαίδευση και Διδακτική της Δημιουργικής Γραφής 1 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ» 2 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας σε συνεργασία με το Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ".

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ". Σίμος Αναγνωστάκης, Ε.Ε.Δι.Π., sanagn@edc.uoc.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (1) ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ, ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΕΥ017 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ζ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων δια βίου μάθησης που οργανώνει, θα υλοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά, συμπυκνωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1998 Συντάκτες του φυλλαδίου Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ α) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Λυσία, Υπέρ Μαντιθέου. Θα διδάσκεται επί μία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα